BĠLEġĠMSEL DEVRELER (COMBĠNATIONAL)

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BĠLEġĠMSEL DEVRELER (COMBĠNATIONAL)"

Transkript

1 BĠLEġĠMSEL DEVRELER (COMBĠNATIONAL) ARĠTMETĠK ÜNĠTELER Toplama, çıkarma,çarpma ve bölme gibi aritmetik iģlemleri yapan sayısal devrelere aritmetik devreler adı verilir. Sayısal sistemlerde temel aritmetik iģlemler toplama ve çıkarma iģlemidir. Çarpma iģlemi tekrarlanan toplama, bölme iģlemi ise tekrarlanan çıkarma iģlemi ile tanımlanır. TOPLAYICI DEVRELER (ADDERS) Sayısal devreler için toplama iģlemini gerçekleģtiren devrelere toplayıcılar (adders) adı verilir. AĢağıda Binary (ikilik) sayıların toplamına iliģkin temel kurallar verilmiģtir. Elde(Carry) Sonuç(Sum) = = = = 1 0 Not: Toplama iģlemi sonunda oluģan eldenin iģlem sonucunun en yüksek değerlikli basamağı olduğu unutulmamalıdır. YARIM TOPLAYICI (HALF ADDER) Bir bitlik iki veriyi toplayan devrelere yarım toplayıcı (half adder) adı verilir. Bir yarım toplayıcın birer bitlik iki veri giriģi için iki giriģ, toplam ve oluģan eldenin gösterimi için iki tane çıkıģı vardır. AĢağıda bir yarım toplayıcının tasarımı anlatılmıģtır. Bir bitlik iki veri B ve A diye adlandırırsak tasarlanacak devrenin iki binary sayının toplanması iģlemini gerçekleģtirmesi istenir. Toplama iģleminin gösterimi için sonuç (Sum -S ) ve elde (Carry - C) olmak üzere iki tane çıkıģ olması gerekir. TAM TOPLAYICI (FULL ADDER) Ġkinci temel tür toplayıcı devrelere tam toplayıcı (full adder) adı verilir. Üç bitlik verilerin toplanması iģlemini gerçekleģtiren devrelerdir. Devrenin toplama iģlemi için üç giriģ, sonucun gösterimi için iki tane çıkıģı vardır. GiriĢlerden ikisi toplama iģlemini yapılacağı iki veriyi gösterirken diğer giriģ düģük değerlikli basamaktan oluģan elde giriģi içindir. AĢağıda bir tam toplayıcının doğruluk tablosu verilmiģtir.

2 SORU: Yarım toplayıcı ile tam toplayıcı arasındaki fark nedir? Yarım toplayıcının elde giriģi yoktur. Tam toplayıcının elde giriģi vardır ve çok sayıda bitin toplamında kullanılabilir. PARALEL TOPLAYICILAR (PARALLEL ADDERS) Bir n-bitlik paralel toplayıcı n tane tam toplayıcının birbirine paralel bağlanması ile elde edilebilinir. Her bir tam toplayıcının elde çıkıģı (Cout) daha yüksek değerli toplayıcının elde giriģine bağlanır. Böylece düģük değerlikli basamakların toplamından oluģan elde (Cout) bir sonraki toplamı yapılacak basamaklara etki edebilecektir.

3 C in3 C in2 C in1 C in Toplamlara ait çıkıģ ifadeleri: A 3 A 2 A 1 A o S o = C in + A o +B 0 S 1 = C in1 + A 1 +B 1 + B 3 B 2 B 1 B o S 2 = C in2 + A 2 +B 2 S 3 = C in3 + A 3 +B 3 C out S 3 S 2 S 1 S 0 KARġILAġTIRICILAR( COMPARATORS) KarĢılaĢtırma iģlemi giriģindeki sayısal bilgilerden birinin diğerine göre büyük, küçük veya eģit olma durumlarının belirlenmesidir. En temel karģılaģtırıcı devreleri Özel-Veya (Xor) kapılarıdır. Bir Özel-Veya kapısının giriģleri farklı iken çıkıģ Lojik-1,giriĢleri aynı iken çıkıģ Lojik-0 dır. Örnek: Bir bitlik A ve B verilerini karģılaģtıran bu karģılaģtırma sonunda A>B, A=B, A<B durumlarını gösteren devreyi tasarlayınız. Devreye ait doğruluk tablosu aģağıdaki gibi olacaktır. ENCODER (KODLAYICILAR) Kodlayıcı devre (encoder circuit ) kod çözücü devrenin tersi iģlemi yapar. Bu devreler, decimal veya bilinen klasik Ģekillerdeki bilgileri sayısal devrelerin iģlem yapabileceği Ģekle dönüģtürürler. Bir kodlayıcının (encoder) 2n (yada daha az) giriģ hattı ve n sayıda çıkıģ hattı üretir. DECĠMAL-BCD ENCODER Decimal BCD encoder giriģindeki decimal bilgiyi kodlayarak BCD kod karģılığını dört çıkıģta gösterir. AĢağıda 10x4 encoder lojik sembolü ve doğruluk tablosu verilmiģtir.

4 ÇıkıĢları Lojik ifade doğruluk tablosundan yazmak istersek; A3 = D8 + D9 A2 = D4 + D5 + D6 + D7 A1 = D2 + D3 + D6 + D7 A0 = D1 + D3 + D5 + D7 + D9 AĢağıda Decimal-BCD Encoder in Lojik diyagramı verilmiģtir. KOD ÇÖZÜCÜLER(DECODERS) Sayısal sistemlerde bilgiler ikilik kodlarla tanımlanırlar. n bitlik bir ikilik kod ile 2 n kadar farklı durum tanımlanabilir. Bir kod çözücü, n giriģ hattından gelen ikilik bilgileri maximum 2 n kadar farklı çıkıģ hattına dönüģtüren birleģik bir devredir. Bir kod çözücünün n kadar giriģi varsa 2 n kadar çıkıģı vardır. Kullanılmayan veya dikkate alınmaz durumlar varsa kod çözücü çıkıģı 2 n den az olacaktır.

5 ĠKĠ GĠRĠġLĠ KOD ÇÖZÜCÜ Ġki bitlik bir kod çözücünün 2 giriģi 4 çıkıģı vardır. Böyle bir devre için giriģlerin durumuna bağlı olarak sadece tek bir çıkıģ doğru olacaktır. AĢağıda 2x4 Kod çözücünün doğruluk tablosu,lojik diyagramı ve sembolü verilmiģtir. ĠKĠ BĠTLĠK KOD ÇÖZÜCÜ ÜÇ GĠRĠġLĠ KOD ÇÖZÜCÜ Üç bitlik kod çözücüde(decoder) üç giriģin kodu çözülerek sekiz çıkıģ üretir. Her çıkıģ bu üç giriģ değiģkenine ait bir minimum terimle tanımlanır. GiriĢlerin durumuna bağlı olarak sadece tek bir çıkıģı doğrudur.

6 ÜÇ BĠTLĠK KOD ÇÖZÜCÜ YETKĠ GĠRĠġLĠ KOD ÇÖZÜCÜLER Kod çözücülerin tamamı olmasada büyük bir bölümü bir veya birden çok yetki (enable) giriģi içerir. Kod çözücü (decoder) sadece yetkilendiğinde (enable giriģine gelen Lojik-1 veya Lojik-0 ) kod çözme iģlemini gerçekleģtirir. Diğer bütün durumlarda kod çözücü (decoder) çıkıģları Lojik-1 veya Lojik-0 olur. Not: Yetkilendirme, çalıģılan decoder özelliğine göre Lojik-1 veya Lojik-0 da olabilir. BCD DECĠMAL KOD ÇÖZÜCÜ BCD kodu 0 9 arasındaki Decimal(Onluk) sayıların 4-Bitlik Binary(Ġkilik) karģılıklarının yazılması ile tanımlanmıģ bir kodlamadır. Bu durumda tasarlanacak kod çözücünün 4 giriģ hattı olması, BCD kodu 0-9 arasındaki Decimal(Onluk) sayılar arasında tanımlı olduğundan 10 çıkıģ hattının olması gerekmektedir. Geri kalan durumlar don t care (dikkate alınmaz durumlar) olarak tanımlanacaktır.

7 BCD SEVEN SEGMENT KOD ÇÖZÜCÜ Yedi ayrı Led in uygun bağlanması ile 0-9 arasındaki sayıları görüntüleyebiliriz. Bu iģlemi yapan devre elemanına yedi parçalı gösterge(seven segment display) adı verilir. Display led bağlantılarına göre ortak anot veya ortak katot lu olabilir. 7 Segment Display Ortak anotlu display Ortak katotlu display AĢağıda Ortak Katotlu Display için BCD- Seven Segment Decoder doğruluk tablosu verilmiģtir.

8 MULTĠPLEXERS (DATA SELECTORS-ÇOĞULLAYICILAR-VERĠ SEÇĠCĠLER) Çoğullama çok sayıdaki bilginin,daha az sayıda kanal veya hat üzerinden iletilmesi anlamına gelir. Sayısal çoğullayıcı, birçok giriģ hattının birisinden gelen ikilik bilgileri seçen ve tekbir çıkıģ hattına yönlendiren birleģik bir devredir. Belli bir giriģin seçilmesi bir dizi seçme hattı ile kontrol edilir. Bir çoğullayıcı için 2 n sayıda giriģ hattı varsa hangi giriģin seçileceğini belirleyen n kadar seçme hattı vardır. Örneğin 4 giriģ varsa en az iki seçme ucu gerekir. Buna en iyi örnek bir stüdyodaki kameraların hangisinin görüntüsünün izleyiciye gönderileceğini belirleyen devrelerdir. Çok sayıda kameranın hangisini görüntüsünün yansıtılacağı multiplexer devreleriyle belirlenir. Çok sayıda giriģi tek çıkıģı vardır. ÇıkıĢa hangi giriģ bilgisinin gönderileceği seçme uçlarıyla belirlenir. Bazı durumlarda kod çözücülerde olduğu gibi Multiplexler içinde çalıģmayı kontrol eden bir yetkilendirme (enable) giriģi bulunabilir. DEMULTIPLEXLER (BĠLGĠ DAĞITICILAR-DATA DISTRIBUTORS) Demultiplexer (Bilgi Dağıtıcı) tek bir hattan bilgi alan ve bu bilgiyi olası 2 n sayıda çıkıģ hattından birisi üzerinden ileten bir devredir. Belli bir çıkıģ hattının Ģeçimi n kadar çıkıģ hattının durumları tarafından kontrol edilir. Tek giriģi çok sayıda çıkıģı vardır. GiriĢteki bilginin hangi çıkıģa yansıyacağı seçme uçlarıyla belirlenir.

9 AĢağıda iki seçme hattı ve dört çıkıģ hattı olan bir DEMUX un doğruluk tablosu ve lojik sembolü verilmektedir. MULTĠVĠBRATÖRLER Sayısal devrelerde tetikleme sinyali olarak kullanılan kare,dikdörtgen sinyali üreten devrelere multivibratör (osilatör) adı verilir. Multivibratörler üç grupta incelenirler. I. Tek kararlı (Monostable) multivibratörler, II. Kararsız (Astable) multivibratörler, III. Çift kararlı (Bistable) multivibratörler. MONOSTABLE (TEK KARARLI) MULTĠVĠBRATÖRLER Monostable multivibratörler giriģlerine uygulanan iģarete bağlı olarak sadece tek bir darbe Ģeklinde çıkıģ iģareti verirler. ÇıkıĢiĢaretinin süresi, dıģarıdan bağlanacak olan zamanlama (direnç ve kondansatör) elemanlarının değerlerine bağlıdır. Yandaki Ģekilde transistörlü monostable multivibratör devresini görülmektedir. BaĢlangıçta R1 direnci üzerinden beyz polarması alan T1 transistörü iletimde,t2 transistörü kesimdedir. Bu sırada C kondansatörü Ģarj olacaktır. Tetikleme giriģinden pozitif bir tetikleme sinyali verildiği anda T2 transistörü iletime geçecek, C kondansatörü R1 ve T2 transistörü üzerinden deģarj olacak ve beyz polarması alamayan T1 transistörü kesime gidecektir. Bir sonraki tetikleme sinyaline kadar bu durum sürecektir. KARARSIZ (ASTABLE) MULTĠVĠBRATÖRLER: Bir diğer tür multivibrator devresi astable (kararsız) multivibrator adını alır. ÇalıĢma gerilimi uygulandığı andan itibaren zamanlama elemanlarının belirlediği sürelerde durum değiģtiren devrelerdir. Astable multivibrator zamanlama devrelerinde tetikleme sinyali amaçlı bir kare dalga osilatör olarak kullanılırlar.

10 ġekilde transistorlü astable multivibrator devresi görülmektedir. Devrede birbirine simetrik bağlı iki npn transistör vardır. Devredeki elemanlar T1=T2, C1=C2, Rc1=Rc2 ve R1=R2 seçilse bile, gerilim uygulandığı zaman transistorlerden biri iletimde diğeri kesimde olacaktır. Enerji verildiğinde T1 transistörünün kesim ve T2 transistörünün iletimde olduğunu kabul edelim. Bu anda C1 kondansatörü deģarj ve C 2 Ģarj olmuģ durumdadır. Bundan sonra C1 kondansatörü RC1 direnci üzerinden Ģarja, C2 kondansatörü R2 direnci üzerinden deģarja baģlayacaktır. Bir süre sonra C2 kondansatörü T1 transistörünü iletime sokacak Ģekilde deģarj, C1 kondansatörü T2 transistörünü kesime götürecek Ģekilde Ģarj olacaktır. T1 transistörü doyuma, T2 transistörü kesime gidecektir. Bu andan sonra C1 kondansatörü R1 direnci üzerinden deģarja ve C2 kondansatörü RC2 direnci üzerinden Ģarja baģlayacaktır. Bir süre sonra C1 kondansatörü T2 transistörünü doyuma götürecek Ģekilde deģarj, C2 kondansatörü T1 transistörünü iletime sokacak Ģekilde Ģarj olacaktır. Transistorlerin iletimde olma süreleri kondansatörlerin deģarj sürelerine bağlıdır. Yani T1 transistörü R2-C2, T2 transistörü R1-C1 zamanlama elemanlarının belirlediği sürelerde kesimde ve doyumda olacaktır. ÇĠFT KARARLI (BĠSTABLE) MULTĠVĠBRATÖRLER DıĢarıdan bir tetikleme sinyali gelmediği müddetçe durumlarını koruyan devrelere çift kararlı (bistable) multivibrator adı verilir. DıĢarıdan uygulanan her tetikleme sinyalinde devre konum değiģtirecektir. ġekil transistörlü bistable multivibrator devresini göstermektedir. Devrede birbirine simetrik bağlı iki npn transistör vardır. Devredeki elemanlar T1=T2, Rc1=Rc2,R1=R2 ve R3=R4 seçilse bile, güç uygulandığı zaman transistorlerden biri iletimde diğeri kesimde olacaktır. Devrenin çalıģmasını açıklamak için güç verildiği anda T1 transistörünün doyumda, T2 transistörünün kesimde olduğunu kabul edelim. Budurumda Q=1 ve Q = 0 durumu çıkıģlarda görülecektir. Devreye bir tetikleme sinyali gelmediği müddetçe transistorler bu durumlarını koruyacaktır. Devrenin konumunu değiģtirmek için S1 anahtarına basıp T1 transistörünün beyzine negatif bir tetikleme sinyali verilirse (ġekil 7.15 b), bu durumda T1 transistörü kesime,t2 transistörü doyuma geçecektir. Bu durumda çıkıģlar Q=0 ve Q =1 olacaktır. Bir sonraki tetikleme sinyaline kadar çıkıģlar bu durumlarını koruyacaktır. Devrenin konumunu değiģtirmek için S2 anahtarına basılırsa, T2 transistörünün beyzine negatif tetikleme sinyali uygulanır. Bu durumda T2 transistörü kesime,t1 transistörü doyuma gideceğinden çıkıģlar konum değiģtirecek, Q=1 ve Q = 0 olacaktır. Devrenin durumunu değiģtirecek olan tetikleme giriģi o an doyumda olan transistorün beyzine bağlı olan giriģtir. Çift kararlı multivibratör devreleri Flip-Flop olarak adlandırılır. Ve sayıcı devreleri,kaydedici devreleri, bellek devreleri gibi uygulama alanlarında sıklıkla kullanılırlar.

11 FLİP-FLOPLAR: GiriĢlerine uygulanan sinyal ile çıkıģları iki kararlı olan elektronik elemanlardır. GiriĢlerine uygulanan sinyal değiģtirilmediği sürece çıkıģ durumunu korurlar ve bir bitlik bilgiyi saklarlar. GiriĢ sinyaline göre çıkıģ lojik-1 veya lojik-0 olur. BaĢlıca Flip-Flop çeģitleri Ģunlardır: 1-) RS FF 2-) JK FF 3-) D FF 4-) T FF 1-) RS FF: R (Reset=sıfırla) ve S (Set=kur) olmak üzere iki giriģe sahiptir. Q ve olmak üzere iki çıkıģı vardır. RS FF un doğruluk tablosu RS FF un lojik diyagramı * Ġstenmeyen durum (S ve R giriģlerinin aynı anda 1 olması istenmez. ÇıkıĢ kararsız olur.) * TETĠKLEMELĠ RS FF: Temel bir FF devresinin giriģine kapı eklemek suretiyle FF un çıkıģının harici bir saat darbesi (clock pulse- CK) ile giriģlerin değiģimine tepki vermesi sağlanabilir. Flip-Flopların bu anlık değiģimine tetiklenme adı verilir. Ve bu değiģimi sağlayan duruma ise flip-flop un tetiklenmesi denir. Buradaki CK (Clock) giriģi tetikleme sinyalini gireceğimiz yerdir. Bu giriģten kare dalga uygulanır. Flip-flobun çıkıģlarının değiģebilmesi için bu kare dalgaya ihtiyaç vardır. R ve S giriģleri değiģmiģ olsalar dahi kare dalganın palsi gelmeden çıkıģ konum değiģtirmez. R ve S değiģtiğinde flip flop çıkıģlarını değiģtirmek için hazır bekler. JK FF: RS FF lerde R=1 ve S=1 olduğunda belirsizlik durumu oluģur ve bu giriģlerin kullanılmaması gerekebilir. ĠĢte bu durumu yok etmek için RS FF geliģtirilerek JK, D ve T flip floplar bulunmuģtur. Bu flip floplarda belirsizlik durumu yoktur.

12 D FF: Tek giriģi vardır. D (Data) tipi flip flop, bilgi kaydetmede kullanılan bir flip flopdur ve genellikle kaydedici devrelerinde kullanılır. D tipi flip flop, JK tipi flip floba bir DEĞĠL kapısı eklenip giriģleri birleģtirilerek elde edilir. D tipi flip flopda giriģ ne ise, her gelen tetikleme palsi ile çıkıģ o olur. T FF: T flip flop, JK flip flobun giriģ uçları kısa devre edilerek tek giriģli hale getirilmiģ Ģeklidir. O yüzden T FF entegresi yerine, JK FF entegresi alınıp giriģleri kısa devre edilerek T FF entegresi yapılabilir. Zaten piyasada T flip flop yerine, JK flip flop kullanılmaktadır. NOT: FF ların lojik kapı eģdeğer devreleri, doğruluk tabloları ve geçiģ tabloları ezberlenmeyecek. Sınav kağıdında gerekli bilgiler verilecektir. FF GEÇĠġ TABLOLARI Tasarım yaparken FF geçiģ tablolarından yararlanılır.

13 FF LARIN TETĠKLENMESĠ: Bilindiği gibi tetiklemeli FF larda sadece giriģlerin değiģmesi çıkıģın değiģmesi için yeterli değildir. Clock palsinin de gelmesi gerekir. PRESET-CLEAR GĠRĠġLĠ FF LAR: Preset=ön kurma ve clear=temizle anlamındadır. Ön kurma, üst seviye kurma anlamındadır. Daha önce set (kurma) iģleminin ne demek olduğunu RS FF leri incelerken görmüģtük. Kurma, çıkıģı 1 yapma anlamına gelmekteydi. PR giriģi de çıkıģı 1 yapan giriģtir. Diğerinden farkı daha üst bir yetkiye sahip olmasıdır. CLR giriģi ise, aynı reset giriģinde olduğu gibi, çıkıģı temizleyen yani 0 yapan giriģtir. Burada preset ve clear giriģlerindeki yuvarlak semboller bu giriģlerin lojik 0 ile aktif hale geldiğini gösterir. Yani clear giriģini 0 yaparsak giriģler ne olursa olsun çıkıģ 0 ; preset giriģini 0 yaparsak giriģler ne olursa olsun çıkıģ 1 olur. Örnek: AĢağıda giriģ ve clock sinyalleri verilen FF ların çıkıģ sinyallerini çiziniz.

14

15

16 (COUNTERS) SAYICILAR GiriĢ darbelerine bağlı olarak belirli bir durum dizisini tekrarlayan devrelere sayıcı (counters) adı verilir. GeniĢ bir uygulama alanı bulan sayıcı devreleri zamanlama (frekans bölme vb.) ve kontrol (kodlama, bilgi depolama vb.) devrelerinde kullanılmaktadır. Genel olarak sayıcı devrelerini aģağıdaki gibi sınıflandırabiliriz. a- Tetikleme sinyalinin uygulanmasına göre I. Asenkron Sayıcılar II. Senkron Sayıcılar b- Sayma yönüne göre I. Yukarı Ġleri Sayıcılar (Up Counters) II. AĢağı Geri Sayıcılar (Down Counters) III. Yukarı / AĢağı Sayıcılar (Up / Down Conters ) c- Elde edilen sayının kodlanmasına göre I. Ġkilik Sayıcı (Binary Counter) II. BCD Sayıcı (BCD Counter) III. Onluk Sayıcı (Decimal Counter) Bir sayıcının tekrar yapmadan alabildiği durum sayısına veya sayabildiği sayı miktarına o sayıcının mod u adı verilir. Örneğin Mod-13 sayıcı tekrar yapmadan onüç değiģik durum alabilir. Yani Mod- 13 sayıcı 0-12 arası sayıları sayacak ve tekrar 0 a dönecektir. ASENKRON SAYICILAR (ASYNCHROUNS COUNTERS) Bu tip sayıcılarda flip-flop ların tetikleme sinyali bir önceki flip-flop çıkıģlarından alınır. Asenkron sayıcılarda FF lar aynı zamanda konum değiģtirmez. Genellikle T FF vey JK FF kullanılır. 1-Asenkron Yukarı Sayıcılar (Asynchrouns Up Counters): Asenkron yukarı sayıcı tasarlarken; En düģük değerlikli bite ait FF ilk sırada yer alır. Bu FF a dıģarıdan clock sinyali uygulanır. ÇıkıĢ Q çıkıģlarından alınır. Sinyaller çizilirken de en üstte clock sinyali yer alır. Bundan sonra en düģük değerli bitten baģlayarak sırasıyla FF çıkıģlarına ait sinyaller çizilir. 1-Flip-Flop pozitif kenar tetiklemeli ise en düģük değerlikli biti taģıyan Flip-Flop hariç diğer bütün Flip-Flop ların tetikleme sinyali bir önceki Flip-Flop un Q çıkışından alınır. 2-Flip-Flop düģen kenar tetiklemeli ise en düģük değerlikli biti taģıyan Flip-Flop hariç diğer bütün Flip-Flop ların tetikleme sinyali bir önceki Flip-Flop un Q çıkıģından alınır.

17 Örnek:Negatif kenar tetiklemeli JK FF la 2 bitlik asenkron yukarı sayıcı tasarlayınız. Ġki bitlik sayıcı en fazla (11) 2 =(3) 10 a kadar sayar. Ġki FF kullanılacaktır. FF lar negatif kenar tetiklemeli olduğu için ilk FF hariç diğerlerinin clock giriģi bir önceki FF un Q çıkıģından alınır. JK FF un doğruluk tablosuna bakıldığında J ve K giriģlerine aynı anda lojik 1 uygulanırsa çıkıģ Q olur. Yani FF çıkıģı her clock palsi geldiğinde konum değiģtirecektir. Clock palsinin uygulandığı bit en değersiz bittir. Sıralama en önemsiz bitten en önemli bite doğru yapılır. 0.Clock palsi uygulandığında FF 0 konum değiģtirir. FF 1 etkilenmez. Yani J 0 =1 ve K 0 =1 olduğunda Q 0 konum değiģtirerek 0 dan 1 e geçer. 1.clock palsi uygulandığında FF 0 yine konum değiģtirir, Q 0 1 den 0 a geçer. FF 1 e de clock palsi geldiğinden FF 1 de konum değiģtirir. Q 1 konum değiģtirerek 0 dan 1 e geçer. 2. clock palsi uygulandığında FF 0 konum değiģtirir, FF 1 etkilenmez. 3. clock palsi uygulandığında FF 0 konum değiģtirerek Q 0 0 dan 1 e geçer. FF 1 e gelen clock palsi negatif kenar tetiklemesi olmadığından FF 1 konum değiģtirmez, Q 1 1 olarak kalır.

18 Örnek: JK FF larla 4 bitlik asenkron ileri sayıcı doğruluk tablosu, devresi ve çıkıģ dalga Ģekilleri? Önce 4 bitlik ileri sayıcının doğruluk tablosunu hazırlıyoruz. ÇıkıĢlarımız Q 3, Q 2, Q 1, Q 0 olur. Ġlk FF a clock palsi dıģarıdan uygulanır. Diğerlerine ise clock palsi bir önceki FF un Q çıkıģından alınır. (FF negatif kenar tetiklemeli olduğundan) ÇıkıĢlar ise Q çıkıģından alınır. 2-Asenkron Geri Sayıcılar (Asynchrouns Down Counters): Asenkron aģağı sayıcı tasarlarken; I-Flip-Flop yükselen kenar tetiklemeli ise en düģük değerlikli biti taģıyan Flip-Flop hariç diğer bütün Flip-Flop ların tetikleme sinyali bir önceki Flip-Flop un Q çıkışından alınır. II- Flip-Flop düģen kenar tetiklemeli ise en düģük değerlikli biti taģıyan Flip-Flop hariç diğer bütün Flip-Flop ların tetikleme sinyali bir önceki Flip-Flop un çıkışından alınır.

19 Örnek: Ġki bitlik asenkron geri sayıcı, doğruluk tablosu ve dalga Ģekilleri. 0.Clock palsi uygulandığında FF 0 ve FF 1 konum değiģtirir. Çünkü FF 0 konum değiģtirerek Q 0 0 dan 1 e geçerken 0 1 den 0 a geçer. Bu sırada negatif tetikleme palsi oluģacağından FF 1 tetiklenir. 1.clock palsi uygulandığında FF 0 yine konum değiģtirir, Q 0 1 den 0 a geçer. FF 0 ın değillenmiģ çıkıģı ise 0 dan 1 e geçeceğinden negatif kenar tetikleme palsi oluģmaz ve FF 1 konum değiģtirmez. 2. clock palsi uygulandığında FF 0 konum değiģtirerek 0 dan 1 e geçer. FF 0 ın değillenmiģ çıkıģı ise 1 den 0 a geçeceğinden negatif kenar tetikleme palsi oluģur ve FF 1 konum değiģtirir. 3. clock palsi uygulandığında FF 0 yine konum değiģtirir. FF 1 etkilenmez. MODLU (RESETLEMELĠ) ASENKRON ĠLERĠ VE GERĠ SAYICILAR: Clock palsi sadece ilk FF a uygulanan, her birinin çıkıģı bir sonraki FF un clock giriģine bağlanan ve çıkıģlarından silme veya sıfırlama ucuna geri besleme yapılarak sayma sayısı sınırlanan sayıcılardır. Modun hangi değerde olması isteniyorsa bu sayının Binary (ikilik) karģılığı alınır. Sayıcı çıkıģındaki bit ağırlıkları dikkate alınarak uygun çıkıģlar (lojik-1) bir VEDEĞĠL (NAND) kapısına girilir. Kapı çıkıģı sayıcı devresinin silme uçlarına uygulanır. AĢağıdaki Ģekildeki devre MOD 10 olarak ayarlanmıģtır. 10 un ikilik karģılığı 1010 olduğuna göre Q 0 =0, Q 1 =1, Q 2 =0 ve Q 3 =1 olur. Q 3 ve Q 1 aynı anda bir olduğunda sayıcı 10 u saymadan sıfırlanır. (0,1,2,3,4,5,6,7,8,9) sayar ve baģa döner.

20 SENKRON SAYICILAR (SYNCHROUNS COUNTERS) Clock giriģleri birleģtirilerek aynı anda tetiklenen, sayma sırası tasarıma bağlı olarak değiģebilen sayıcılara denir. Tetikleme sinyalinin bütün Flip-Flop ların CLK giriģlerine uygulanması açından Asenkron sayıcılardan farklılık gösterir. Senkron sayıcının tasarımı için iģlem basamakları: 1- FF ların alacağı çıkıģ değerleri tablo Ģeklinde düzenlenir. 2- Her bir çıkıģın clock palsinden sonra alacağı yeni değer, Q + olarak tabloya kaydedilir. 3- Tasarımda kullanılacak FF a ait geçiģ tablolarından her bir çıkıģın clock palsinden sonra alacağı değere göre geçiģ tablosu düzenlenir. 4- GeçiĢ tablosundaki her bir giriģ Karnaugh haritasına aktarılır ve çıkıģ ifadesi yazılır. 5- ÇıkıĢ ifadelerine göre devre Ģeması çizilir.

21 Örnek:Ġki bitlik senkron ileri sayıcının JK FF kullanılarak tasarımı ÇÖZÜM:1- FF ların alacağı çıkıģ değerleri tablo halinde düzenlenir. 2- Her bir çıkıģın clock palsinden sonra alacağı yeni değer Q + olarak tabloya kaydedilir. Q 1 in clocktan sonra alacağı değer Q 1+, Q 0 in clocktan sonra alacağı değer Q 0+ olarak alınmıģtır. Buna göre Q 1+ yazılırken Q 1 sütununda Q 1 in hemen altındaki değer Q 1+ olarak yazılır. 3- JK FF a ait geçiģ tablosundan her bir çıkıģın clock palsinden sonra alacağı değere göre geçiģ tablosu düzenlenir. Q 1 sütununda 0 ın altında 0 olduğundan 0. Satırda Q 1+ 0 olur. JK FF geçiģ tablosunda 0 dan 0 a geçiģte J=0 ve K=X olduğu görülür. (X: 0 veya 1 olması fark etmez demektir.) 1.Satırda 0 olan Q 1 altında 1 olduğundan Q Satıra 1 olarak yazılır. 0 dan 1 e geçiģte J=1 ve K=X olduğu görülür. 2. satırdaki 1 olan Q 1 altında 1 olduğundan 1 olduğundan Q Satıra 1 olarak yazılır. 1 dan 1 e geçiģte J=X ve K=0 olduğu görülür. 3.satırdaki 0 olan Q 1 devamında baģa döneceği için ilk satırda 0 olduğundan Q Satıra 0 olarak yazılır. 0 dan 0 e geçiģte J=0 ve K=X olduğu görülür. Q 0+ sütunuda aynı yöntemle doldurulur. 4- GeçiĢ tablosundaki her bir giriģ Karnaugh haritasına aktarılır ve çıkıģ ifadeleri yazılır.

22 5-çıkıĢ ifadelerine göre devre Ģeması çizilir. Örnek: Üç bitlik senkron ileri sayıcının JK FF kullanılarak tasarımı FF ların alacağı çıkıģ değerleri tablo Ģeklinde düzenlenir.

23 Senkron geriye sayıcı da aynı Ģekilde tasarlanır. ĠSTENEN SIRAYA GÖRE SAYAN SENKRON SAYICININ TASARLANMASI: Tablodaki sıraya göre çıkıģ verecek sayıcıyı JK FF kullanarak tasarlayın.

24 ÇÖZÜM: Yandaki tablodaki sıraya göre çıkıģ verecek sayıcıyı T FF kullanarak tasarlayınız

25 ÇÖZÜM: Karnaugh Haritalarında 0,1 ve X dıģında boģ kalan yerler B ile doldurulabilir. B, tıpkı X gibi 0 veya 1 olarak alınabilir. ÖRNEK: Bir üretim bandında 3 ayrı motor çalıģmaktadır. Önce tek tek sırasıyla 2. Motor, 1. Motor ve 0. Motor çalıģıyor. Devamında bütün motorlar duruyor. Sonra bütün motorlar çalıģıyor. Tekrar ilk pozisyondan döngüye giriyor. Bu devreyi JK FF kullanarak tasarlayınız.

26 CLK KAYDEDİCİLER (REGİSTERS): Sayısal bilgileri geçici bir süre saklayan devrelere kaydediciler ( Registers) adı verilir. Bilginin saklanması için kaydedicilerde her bir bitlik bilgi için bir adet flip-flop kullanılmaktadır. Bilginin iģlenmesi tetikleme sinyali (Clock pulse) ile senkron olarak yapılır. Kaydediciler besleme olduğu sürece bilgiyi tutar, besleme kesildiğinde ise bilgiyi kaybederler. Ġkilik sayı bitleri (veriler) kaydedilirken, iki yöntem kullanılır. Bunlardan ilki, sayıları flip flop sisteminin giriģine tek tek her saat sinyali ile kaydetmek. Bu iģlem için sekiz bitlik sayıyı kaydetmek için 8 saat sinyali kullanılır. Bu iģleme seri veri giriģi denir. Bir diğer yöntemde 8 flip flopun giriģine bilgilerin tamamını hazırlayıp tek saat sinyali ile kaydetmektir. Bu iģlemede paralel veri giriģi denir. Bilgi giriģ-çıkıģına göre I. Seri giriģ- Seri çıkıģlı kaydedici (Serial in- Serial out-siso) II. Seri giriģ- Paralel ÇıkıĢlı kaydedici (Serial in- Parallel out- SIPO) III. paralel giriģ- Seri çıkıģlı kaydedici (Parallel in- Serial out-piso) IV. Paralel giriģ- Paralel çıkıģlı kaydedici (Parallel in- Parallel out-pipo) olarak sınıflandırılırlar.

27 I.Seri GiriĢ Seri ÇıkıĢ Kaydediciler Seri giriģ seri çıkıģ kaydediciler, bilgiyi tek bir giriģten kaydedip tek bir çıkıģtan okuduğumuz devrelerdir. Bu kaydedicilere bilgi kaydırılarak kaydedilir ve aynı Ģekilde kaydırılarak okunur. Kaydetme iģlemine öncelikle en küçük basamaktan baģlanır. Bir sonraki basamak kaydedildiği anda bir önceki bilgi sağa kaydırılır. Örneğin 1010 bilgisinin kaydedilmesi blok diyagram olarak gösterilmiģtir. Kaydetme iģlemine öncelikle en küçük basamaktan baģlanır. Bir sonraki basamak kaydedildiği anda bir önceki bilgi sağa kaydırılır. Dört bitlik bilgi 4 saat sinyali ile kayıt edilir. Kayıt edilen bilginin okunması iģlemi de aynı Ģekilde kaydırılarak ve dört saat sinyali ile gerçekleģir. II. Seri GiriĢ-Paralel ÇıkıĢ Kaydediciler Kaydıran kaydedicilerin ikinci tipi olan seri giriģ-paralel çıkıģ kaydedicide giriģler aynı Ģekilde seri olarak tek tek yapılır. Ancak seri giriģ-seri çıkıģ kaydedicide farklı olarak giriģ oluģtuğun da çıkıģlar aynı anda elde edilir. Ayrıca bu kaydedicide diğerinden farklı olarak CLR giriģi de vardır ve tüm flip floplara paralel bağlıdır. Seri giriģ-seri çıkıģ kaydediciden tek farkı tüm çıkıģlardan dıģarıya bilgi çıkıģı olmasıdır. Bu sayede bilgi okunması daha hızlı olacaktır. Seri olarak yüklenen bilgi flip-flop çıkıģlarından paralel olarak göründüğünden bilginin okunması için tetikleme sinyaline ihtiyaç yoktur.

28 III. Paralel GiriĢ-Seri ÇıkıĢ Kaydediciler Kaydıran kaydedicilerin üçüncü tipi olan; paralel giriģ-seri çıkıģ kaydedicide giriģler bir defada tüm flip flopların giriģine uygulanır ve saat darbesinden sonra kaydedilir. ÇıkıĢ ise en son flip flop çıkıģından alınır. Bilginin çıkıģtan görülebilmesi her bir bit için bir tetikleme sinyalinin uygulanması ile sağlanır. IV. Paralel GiriĢ-Paralel ÇıkıĢ Kaydediciler Paralel giriģi-paralel çıkıģ kaydedicide giriģler bir defada tüm flip flopların giriģine uygulanır ve bir Clk sinyali ile beraber kaydedilir. Aynı anda paralel olan çıkıģta da görülür. SAYISAL-ANALOG (DAC) ANALOG-SAYISAL(ADC) Gerilim, akım, direnç, frekans, yol, hız, zaman, kuvvet gibi büyüklükler Analog büyüklüklerdir. Bu büyüklükler ilk aģamada bir transduser ( algılayıcı, sensör) yardımı ile elektriksel büyüklüğe çevrilirler. Daha sonra analog elektronik kontrol düzenleri ile değerlendirerek analog göstergeler (ibreli göstergeler) ile ölçülmüģ olurlar. Günümüzde analog göstergeler, fazla yer kaplamaları, maliyetlerinin fazla oluģu, okuma hatalarına ve güçlüklerine sebep olmaları sebebiyle yerlerini yavaģ yavaģ dijital (sayısal) göstergelere bırakmaktadır. GeçmiĢte tamamen analog göstergelerle donatılmıģ bir makine kontrol panosu, günümüzde dijital göstergelerle donatılarak hem maliyeti azaltılmıģ, hem de hacmi küçültülmüģtür. Okuma kolaylığı getirmesi de ayrı bir üstünlüktür.

29 Yine bir makine kontrol düzeninde bulunan birçok analog büyüklüğün bir bilgisayar tarafından denetlenmesi, verim ve güvenilirlik açısından çok daha yararlı olacaktır. Dijital göstergeler ve bilgisayarlar için sayısal bilgilere ihtiyaç vardır. Dijital / Analog Çeviriciler 1 ve 0 gibi sayısal giriģ bilgilerinin, akım veya gerilim olarak çıkıģtan elde edilmesine dijitalden analoga çevirme ve bu çevirme iģlemini yapan devrelere de dijital analog çeviriciler denir. CLK A B C DAC nin giriģine uygulanan dijital bilgi DAC nin analog çıkıģları

30 Analog / Dijital Çeviriciler Basınç, sıcaklık gibi fiziksel değiģimi veya akım, gerilim gibi analog elektrik sinyalini, 1 ve 0 gibi dijital bilgilere dönüģtürme iģlemine analogdan dijitale çevirme iģlemini yapan devrelere de analog dijital çeviriciler denir. Prensip olarak A/D çevirici, giriģindeki analog bilgiyi çıkıģında ikilik bilgiye dönüģtürür. Bir analog iģaret dijital iģarete çevrilirken belirli aralıklarla örnekleme yapılır. Her bir gerilim aralığı için dijital bir değer karģılığı vardır. Her nokta için ayrı bir değer karģılığı olmaz. Bu nedenle oluģacak hataları önlemek oldukça zordur. A/D çeviricilerin en önemli özellikleri: Çözünürlük, doğruluk ve çevrim süresidir. Çözünürlük: Çevrici çıkıģının giriģ değerine verdiği tepkiye çözünürlük denir. Doğruluk: GiriĢe göre çıkıģtan elde edilmesi beklenen teorik çıkıģla, elde edilen çıkıģın karģılaģtırılmasına doğruluk denir. Gerçek analog değer ile bu sinyale karģılık gelen dijital ifadesi arasındaki hatayı gösterir. En küçük değerlikli bit in yarısına kadar olan + hatalar kabul edilebilir. Çevrim Süresi: GiriĢe göre çıkıģın beklenen durumu alma süresidir. OPAMPLI kaģılaģtırıcı devreler A/D çevirici olarak kullanılır.

BÖLÜM 9 (COUNTERS) SAYICILAR SAYISAL ELEKTRONİK. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır

BÖLÜM 9 (COUNTERS) SAYICILAR SAYISAL ELEKTRONİK. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır SYISL ELETRONİ ÖLÜM 9 (OUNTERS) SYIILR u bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır Sayıcılarda Mod kavramı senkron sayıcılar senkron yukarı sayıcı (Up counter) senkron aşağı sayıcı (Down counter) senkron

Detaylı

BÖLÜM 8 MANDAL(LATCH) VE FLİP-FLOPLAR SAYISAL ELEKTRONİK. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır

BÖLÜM 8 MANDAL(LATCH) VE FLİP-FLOPLAR SAYISAL ELEKTRONİK. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır AYIAL ELETONİ BÖLÜM 8 MANAL(LATCH) VE FLİP-FLOPLA Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır Mandallar(Latches),- Mandalı, Mandalı ontak sıçramasının mandallar yardımı ile engellenmesi Flip-Floplar,-

Detaylı

SAYICILAR. Tetikleme işaretlerinin Sayma yönüne göre Sayma kodlanmasına göre uygulanışına göre. Şekil 52. Sayıcıların Sınıflandırılması

SAYICILAR. Tetikleme işaretlerinin Sayma yönüne göre Sayma kodlanmasına göre uygulanışına göre. Şekil 52. Sayıcıların Sınıflandırılması 25. Sayıcı Devreleri Giriş darbelerine bağlı olarak belirli bir durum dizisini tekrarlayan lojik devreler, sayıcı olarak adlandırılır. Çok değişik alanlarda kullanılan sayıcı devreleri, FF lerin uygun

Detaylı

EEM122SAYISAL MANTIK SAYICILAR. Elektrik Elektronik Mühendisliği Yrd. Doç. Dr. Hüseyin Sağkol

EEM122SAYISAL MANTIK SAYICILAR. Elektrik Elektronik Mühendisliği Yrd. Doç. Dr. Hüseyin Sağkol EEM122SAYISAL MANTIK BÖLÜM 6: KAYDEDİCİLER VE SAYICILAR Elektrik Elektronik Mühendisliği Yrd. Doç. Dr. Hüseyin Sağkol KAYDEDİCİLER VE SAYICILAR Flip-flopkullanan devreler fonksiyonlarına göre iki guruba

Detaylı

1. Direnç değeri okunurken mavi renginin sayısal değeri nedir? a) 4 b) 5 c) 1 d) 6 2. Direnç değeri okunurken altın renginin tolerans değeri kaçtır?

1. Direnç değeri okunurken mavi renginin sayısal değeri nedir? a) 4 b) 5 c) 1 d) 6 2. Direnç değeri okunurken altın renginin tolerans değeri kaçtır? 1. Direnç değeri okunurken mavi renginin sayısal değeri nedir? a) 4 b) 5 c) 1 d) 6 2. Direnç değeri okunurken altın renginin tolerans değeri kaçtır? a) Yüzde 10 b) Yüzde 5 c) Yüzde 1 d) Yüzde 20 3. Direnç

Detaylı

18. FLİP FLOP LAR (FLIP FLOPS)

18. FLİP FLOP LAR (FLIP FLOPS) 18. FLİP FLOP LAR (FLIP FLOPS) Flip Flop lar iki kararlı elektriksel duruma sahip olan elektronik devrelerdir. Devrenin girişlerine uygulanan işarete göre çıkış bir kararlı durumdan diğer (ikinci) kararlı

Detaylı

1. Sayıcıların çalışma prensiplerini ve JK flip-floplarla nasıl gerçekleştirileceğini anlamak. 2. Asenkron ve senkron sayıcıları incelemek.

1. Sayıcıların çalışma prensiplerini ve JK flip-floplarla nasıl gerçekleştirileceğini anlamak. 2. Asenkron ve senkron sayıcıları incelemek. DENEY 7-2 Sayıcılar DENEYİN AMACI 1. Sayıcıların çalışma prensiplerini ve JK flip-floplarla nasıl gerçekleştirileceğini anlamak. 2. Asenkron ve senkron sayıcıları incelemek. GENEL BİLGİLER Sayıcılar, flip-floplar

Detaylı

Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri

Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri DENEY 4-1 Flip-Floplar DENEYİN AMACI 1. Kombinasyonel ve ardışıl lojik devreler arasındaki farkları ve çeşitli bellek birimi uygulamalarını anlamak. 2. Çeşitli flip-flop

Detaylı

Multivibratörler. Monastable (Tek Kararlı) Multivibratör

Multivibratörler. Monastable (Tek Kararlı) Multivibratör Multivibratörler Kare dalga veya dikdörtgen dalga meydana getiren devrelere MULTİVİBRATÖR adı verilir. Bu devreler temel olarak pozitif geri beslemeli iki yükselteç devresinden oluşur. Genelde çalışma

Detaylı

TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ EET-206 SAYISAL ELEKTRONİK - II LABORATUVARI

TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ EET-206 SAYISAL ELEKTRONİK - II LABORATUVARI TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ EET-206 SAYISAL ELEKTRONİK - II LABORATUVARI DENEY FÖYÜ 1 EET-206 SAYISAL ELEKTRONİK - II LABORATUVARI DENEY NO : 1 DENEYİN ADI : OSİLATÖR DEVRESİ Giriş

Detaylı

SAYISAL ELEKTRONĠK DERS NOTLARI: SAYISAL (DĠJĠTAL) ELEKTRONĠK

SAYISAL ELEKTRONĠK DERS NOTLARI: SAYISAL (DĠJĠTAL) ELEKTRONĠK SAYISAL ELEKTRONĠK DERS NOTLARI: SAYISAL (DĠJĠTAL) ELEKTRONĠK Günümüz Elektroniği Analog ve Sayısal olmak üzere iki temel türde incelenebilir. Analog büyüklükler sonsuz sayıda değeri içermesine rağmen

Detaylı

Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri

Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri DENEY 4-1 Flip-Floplar DENEYİN AMACI 1. Kombinasyonel ve ardışıl lojik devreler arasındaki farkları ve çeşitli bellek birimi uygulamalarını anlamak. 2. Çeşitli flip-flop

Detaylı

SAYISAL MANTIK LAB. PROJELERİ

SAYISAL MANTIK LAB. PROJELERİ 1. 8 bitlik Okunur Yazılır Bellek (RAM) Her biri ayrı adreslenmiş 8 adet D tipi flip-flop kullanılabilir. RAM'lerde okuma ve yazma işlemleri CS (Chip Select), RD (Read), WR (Write) kontrol sinyalleri ile

Detaylı

T.C. BOZOK ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ LOJĐK DEVRELER LABORATUARI DENEY FÖYÜ

T.C. BOZOK ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ LOJĐK DEVRELER LABORATUARI DENEY FÖYÜ T.C. BOZOK ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ LOJĐK DEVRELER LABORATUARI DENEY FÖYÜ Haziran 2009 ĐÇĐNDEKĐLER Deney-1 Temel Kapı Devreleri. 1 1.1 Ön Çalışma. 1 1.2 Deneyin Amacı 1 1.3

Detaylı

Analog / Sayısal (A/D) dönüģtürücü Leybold eğitim setinde 0-2.55 V arasındaki analog gerilim değerini 8 bitlik Sayısal iģarete dönüģtürür.

Analog / Sayısal (A/D) dönüģtürücü Leybold eğitim setinde 0-2.55 V arasındaki analog gerilim değerini 8 bitlik Sayısal iģarete dönüģtürür. D/A A/D ÇEVĠRĠCĠLER (LAYBOLD EĞĠTĠM SETĠ KULLANARAK) 1. AMAÇLAR Sayısal giriģ iģaretinin analog iģarete dönüģtürülmesi Analog giriģ iģaretinin Sayısal iģarete dönüģtürülmesi DönüĢtürülme iģleminin nasıl

Detaylı

25. Aşağıdaki çıkarma işlemlerini doğrudan çıkarma yöntemi ile yapınız.

25. Aşağıdaki çıkarma işlemlerini doğrudan çıkarma yöntemi ile yapınız. BÖLÜM. Büyüklüklerin genel özellikleri nelerdir? 2. Analog büyüklük, analog işaret, analog sistem ve analog gösterge terimlerini açıklayınız. 3. Analog sisteme etrafınızdaki veya günlük hayatta kullandığınız

Detaylı

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. İkili Kodlama ve Mantık Devreleri. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. İkili Kodlama ve Mantık Devreleri. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü BİLGİSAYAR MİMARİSİ İkili Kodlama ve Mantık Devreleri Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü Kodlama Kodlama, iki küme elemanları arasında karşılıklığı kesin olarak belirtilen kurallar bütünüdür diye tanımlanabilir.

Detaylı

SAYISAL ELEKTRONİK BÖLÜM 6 BİRLEŞİK DEVRELER (COMBİNATIONAL)

SAYISAL ELEKTRONİK BÖLÜM 6 BİRLEŞİK DEVRELER (COMBİNATIONAL) ÖLÜM 6 İRLEŞİK EVRELER (OMİNTIONL) 128 6.1 RİTMETİK ÜNİTELER Toplama, çıkarma,çarpma ve bölme gibi aritmetik işlemleri yapan sayısal devrelere aritmetik devreler adı verilir. Sayısal sistemlerde temel

Detaylı

TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ MANTIK DEVRELERİ LABORATUARI. Deney 5 Flip Flop Devreleri

TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ MANTIK DEVRELERİ LABORATUARI. Deney 5 Flip Flop Devreleri TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ MANTIK DEVRELERİ LABORATUARI Deney 5 Flip Flop Devreleri Öğrenci Adı & Soyadı: Numarası: 1. Flip Flop Devresi ve VEYADEĞİL

Detaylı

SAYISAL TASARIM Derin

SAYISAL TASARIM Derin 0 BÖLÜM 7 (OSİLATÖLE) MULTİVİBBATÖLE Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır. Multivibratör(Osilatörler) Monostable (tek kararlı) Multivibratörler, Yeniden tetiklenmeyen (Nonretrigerrable) Monostable

Detaylı

SAYISAL UYGULAMALARI DEVRE. Prof. Dr. Hüseyin EKİZ Doç. Dr. Özdemir ÇETİN Arş. Gör. Ziya EKŞİ

SAYISAL UYGULAMALARI DEVRE. Prof. Dr. Hüseyin EKİZ Doç. Dr. Özdemir ÇETİN Arş. Gör. Ziya EKŞİ SAYISAL DEVRE UYGULAMALARI Prof. Dr. Hüseyin EKİZ Doç. Dr. Özdemir ÇETİN Arş. Gör. Ziya EKŞİ İÇİNDEKİLER ŞEKİLLER TABLOSU... vi MALZEME LİSTESİ... viii ENTEGRELER... ix 1. Direnç ve Diyotlarla Yapılan

Detaylı

Sayıcılar n bitlik bir bilgiyi tutmanın yanısıra her saat çevriminde tuttukları değeri artıran veya azaltan ardışıl devrelerdir.

Sayıcılar n bitlik bir bilgiyi tutmanın yanısıra her saat çevriminde tuttukları değeri artıran veya azaltan ardışıl devrelerdir. Sayıcılar (Counters) Sayıcılar n bitlik bir bilgiyi tutmanın yanısıra her saat çevriminde tuttukları değeri artıran veya azaltan ardışıl devrelerdir. Genel olarak iki gruba ayrılır: Senkron sayıcılar Asenkron

Detaylı

İnönü Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

İnönü Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü İnönü Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 00223 - Mantık Devreleri Tasarımı Laboratuar Föyleri Numara: Ad Soyad: Arş. Grv. Bilal ŞENOL Devre Kurma Alanı Arş. Grv. Bilal ŞENOL

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ LOJİK UYGULAMALAR 3 ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ SAYISAL ELEKTRONİK LAB. DENEY FÖYÜ DENEY 4 OSİLATÖRLER SCHMİT TRİGGER ve MULTİVİBRATÖR DEVRELERİ ÖN BİLGİ: Elektronik iletişim sistemlerinde

Detaylı

Ders Notlarının Creative Commons lisansı Feza BUZLUCA ya aittir. Lisans: http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/

Ders Notlarının Creative Commons lisansı Feza BUZLUCA ya aittir. Lisans: http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/ Eşzamanlı (Senkron) Ardışıl Devrelerin Tasarlanması (Design) Bir ardışıl devrenin tasarlanması, çözülecek olan problemin sözle anlatımıyla (senaryo) başlar. Bundan sonra aşağıda açıklanan aşamalardan geçilerek

Detaylı

6. Fiziksel gerçeklemede elde edilen sonuç fonksiyonlara ilişkin lojik devre şeması çizilir.

6. Fiziksel gerçeklemede elde edilen sonuç fonksiyonlara ilişkin lojik devre şeması çizilir. 5. KOMBİNEZONSAL LOJİK DEVRE TASARIMI 5.1. Kombinezonsal Devre Tasarımı 1. Problem sözle tanıtılır, 2. Giriş ve çıkış değişkenlerinin sayısı belirlenir ve adlandırılır, 3. Probleme ilişkin doğruluk tablosu

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ FLİP-FLOP Ankara, 2013 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya

Detaylı

Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept.

Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept. SAYISAL DEVRE TASARIMI EEM Ref. Morris MANO & Michael D. CILETTI SAYISAL TASARIM 5. Baskı Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept. Birleşik Mantık Tanımı X{x, x, x, x n,}}

Detaylı

LOJİK DEVRELER-I III. HAFTA DENEY FÖYÜ

LOJİK DEVRELER-I III. HAFTA DENEY FÖYÜ LOJİK DEVRELER-I III. HAFTA DENEY FÖYÜ 3 Bitlik Bir Sayının mod(5)'ini Bulan Ve Sonucu Segment Display'de Gösteren Devrenin Tasarlanması Deneyin Amacı: 3 bitlik bir sayının mod(5)'e göre sonucunu bulan

Detaylı

Temel Flip-Flop ve Saklayıcı Yapıları. Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar

Temel Flip-Flop ve Saklayıcı Yapıları. Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar Temel Flip-Flop ve Saklayıcı Yapıları 1 Sayısal alga Şekilleri 1 2 4 3 1. Yükselme Zamanı 2. Alçalma Zamanı 3. Sinyal Genişliği 4. Genlik (Amplitude) 2 Periot (T) : Tekrar eden bir sinyalin arka arkaya

Detaylı

Proje Teslimi: 2013-2014 güz yarıyılı ikinci ders haftasında teslim edilecektir.

Proje Teslimi: 2013-2014 güz yarıyılı ikinci ders haftasında teslim edilecektir. ELEKTRONĐK YAZ PROJESĐ-2 (v1.1) Yıldız Teknik Üniversitesi Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Bölümünde okuyan 1. ve 2. sınıf öğrencilerine; mesleği sevdirerek öğretmek amacıyla, isteğe bağlı olarak

Detaylı

DİCLE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EEM309 SAYISAL ELEKTRONİK LABORATUARI

DİCLE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EEM309 SAYISAL ELEKTRONİK LABORATUARI DİCLE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EEM39 SAYISAL ELEKTRONİK LABORATUARI Deney No Deneyin Adı Deney Grubu Deneyi Yapanın Numarası Adı Soyadı İmzası Deneyin

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ-2 2. MULTİVİBRATÖRLER

ÖĞRENME FAALİYETİ-2 2. MULTİVİBRATÖRLER ÖĞRENME FAALİYETİ-2 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ-2 Flip-Flopların temeli olan multivibratör devrelerini tanıyacak ve bu devreleri hatasız kurup çalıştırabileceksiniz. ARAŞTIRMA Kare dalga çıkışı olan bir osilatörün

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ SAYICI VE KAYDEDİCİ DEVRELERİ 522EE0257 Ankara, 2012 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında

Detaylı

DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre

DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre DENEYİN AMACI 1. IC zamanlayıcı NE555 in çalışmasını öğrenmek. 2. 555 multivibratörlerinin çalışma ve yapılarını öğrenmek. 3. IC zamanlayıcı anahtar devresi yapmak. GİRİŞ

Detaylı

3.3. İki Tabanlı Sayı Sisteminde Dört İşlem

3.3. İki Tabanlı Sayı Sisteminde Dört İşlem 3.3. İki Tabanlı Sayı Sisteminde Dört İşlem A + B = 2 0 2 1 (Elde) A * B = Sonuç A B = 2 0 2 1 (Borç) A / B = Sonuç 0 + 0 = 0 0 0 * 0 = 0 0 0 = 0 0 0 / 0 = 0 0 + 1 = 1 0 0 * 1 = 0 0 1 = 1 1 0 / 1 = 0 1

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ-2 ÖĞRENME FAALİYETİ-2 2. MULTİVİBRATÖRLER

ÖĞRENME FAALİYETİ-2 ÖĞRENME FAALİYETİ-2 2. MULTİVİBRATÖRLER ÖĞRENME FAALİYETİ-2 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ-2 Flip-Flopların temeli olan multivibratör devrelerini tanıyacak ve bu devreleri hatasız kurup çalıştırabileceksiniz. ARAŞTIRMA Kare dalga çıkışı olan bir osilatörün

Detaylı

MANTIK DEVRELERİ HALL, 2002) (SAYISAL TASARIM, ÇEVİRİ, LITERATUR YAYINCILIK) DIGITAL DESIGN PRICIPLES & PRACTICES (3. EDITION, PRENTICE HALL, 2001)

MANTIK DEVRELERİ HALL, 2002) (SAYISAL TASARIM, ÇEVİRİ, LITERATUR YAYINCILIK) DIGITAL DESIGN PRICIPLES & PRACTICES (3. EDITION, PRENTICE HALL, 2001) MANTIK DEVRELERİ DERSİN AMACI: SAYISAL LOJİK DEVRELERE İLİŞKİN KAPSAMLI BİLGİ SUNMAK. DERSİ ALAN ÖĞRENCİLER KOMBİNASYONEL DEVRE, ARDIŞIL DEVRE VE ALGORİTMİK DURUM MAKİNALARI TASARLAYACAK VE ÇÖZÜMLEMESİNİ

Detaylı

BSE 207 Mantık Devreleri Lojik Kapılar ve Lojik Devreler (Logic Gates And Logic Circuits)

BSE 207 Mantık Devreleri Lojik Kapılar ve Lojik Devreler (Logic Gates And Logic Circuits) SE 207 Mantık Devreleri Lojik Kapılar ve Lojik Devreler (Logic Gates nd Logic Circuits) Sakarya Üniversitesi Lojik Kapılar - maçlar Lojik kapıları ve lojik devreleri tanıtmak Temel işlemler olarak VE,

Detaylı

Devreler ve Sistemler Anabilim Dalı

Devreler ve Sistemler Anabilim Dalı T.C. SELÇUK ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK-MĠMARLIK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ LOJĠK DEVRE TASARIM LABORATUARI DENEY FÖYÜ Devreler ve Sistemler Anabilim Dalı KONYA-2014 DENEYLER & KULLANILACAK

Detaylı

ELK 204 Mantık Devreleri Laboratuvarı Deney Kitapçığı

ELK 204 Mantık Devreleri Laboratuvarı Deney Kitapçığı T.C. Maltepe Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü ELK 204 Mantık Devreleri Laboratuvarı Deney Kitapçığı Dersin Sorumlusu Yrd. Doç. Dr. Zehra Çekmen

Detaylı

KURULUMU İşletim Sistemi kurulumlarını(win7,pardus) bilgisayar üzerinde uygulama Bilişim Teknolojilerinin Temelleri Dersi Egzersizleri

KURULUMU İşletim Sistemi kurulumlarını(win7,pardus) bilgisayar üzerinde uygulama Bilişim Teknolojilerinin Temelleri Dersi Egzersizleri MEZİTLİ MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ ALANI BİLGİSAYAR TEKNİK SERVİS DALIİŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ DERSİ 2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK DERS PLANI Öğretim

Detaylı

T.C. MĠLLÎ EĞĠTĠM BAKANLIĞI UÇAK BAKIM SAYI SĠSTEMLERĠ VE DATA ÇEVĠRĠCĠLER 523EO0004

T.C. MĠLLÎ EĞĠTĠM BAKANLIĞI UÇAK BAKIM SAYI SĠSTEMLERĠ VE DATA ÇEVĠRĠCĠLER 523EO0004 T.C. MĠLLÎ EĞĠTĠM BAKANLIĞI UÇAK BAKIM SAYI SĠSTEMLERĠ VE DATA ÇEVĠRĠCĠLER 523EO0004 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan

Detaylı

SELÇUK ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK-MĠMARLIK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ LOJĠK DEVRE TASARIM DERS NOTLARI

SELÇUK ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK-MĠMARLIK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ LOJĠK DEVRE TASARIM DERS NOTLARI SELÇUK ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK-MĠMARLIK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ LOJĠK DEVRE TASARIM DERS NOTLARI Konya- 2012 i KONULAR 1. Ardışıl lojik devreler, senkron ardışıl lojik devreler

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR. Kodlama (Coding) : Bir nesneler kümesinin bir dizgi (bit dizisi) kümesi ile temsil edilmesidir.

Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR. Kodlama (Coding) : Bir nesneler kümesinin bir dizgi (bit dizisi) kümesi ile temsil edilmesidir. Bilgisayar Mimarisi İkilik Kodlama ve Mantık Devreleri Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR ESOGÜ Eğitim Fakültesi - BÖTE twitter.com/cmkandemir Kodlama Kodlama (Coding) : Bir nesneler kümesinin bir dizgi

Detaylı

SAYISAL DEVRELERE GİRİŞ ANALOG VE SAYISAL KAVRAMLARI (ANALOG AND DIGITAL) Sakarya Üniversitesi

SAYISAL DEVRELERE GİRİŞ ANALOG VE SAYISAL KAVRAMLARI (ANALOG AND DIGITAL) Sakarya Üniversitesi SAYISAL DEVRELERE GİRİŞ ANALOG VE SAYISAL KAVRAMLARI (ANALOG AND DIGITAL) Sakarya Üniversitesi DERS İÇERİĞİ Analog Büyüklük, Analog İşaret, Analog Gösterge ve Analog Sistem Sayısal Büyüklük, Sayısal İşaret,

Detaylı

BÜLENT ECEVĠT ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ. 2012-2013 Öğretim Yılı- Bahar Dönemi

BÜLENT ECEVĠT ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ. 2012-2013 Öğretim Yılı- Bahar Dönemi BÜLENT ECEVĠT ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ 2012-2013 Öğretim Yılı- Bahar Dönemi LOJĠK DEVRELER LABORATUVARI DENEY FÖYÜ Hazırlayanlar: ArĢ. Gör. Gülhan USTABAġ

Detaylı

Bilgisayar Mühendisligi Bölümü Hacettepe Üniversitesi

Bilgisayar Mühendisligi Bölümü Hacettepe Üniversitesi Bu derste... BİL 201 Birleşimsel Mantık (Combinational Logic) Bilgisayar Mühendisligi Bölümü Hacettepe Üniversitesi Birleşimsel Devreler - Çözümlenmesi - Tasarımı Birleşimsel Devre Örnekleri - Yarım Toplayıcı

Detaylı

KENAR TETİKLEMELİ D FLİP-FLOP

KENAR TETİKLEMELİ D FLİP-FLOP Karadeniz Teknik Üniversitesi Bilgisaar Mühendisliği Bölümü Saısal Tasarım Laboratuarı KENAR TETİKLEMELİ FLİP-FLOP 1. SR Flip-Flop tan Kenar Tetiklemeli FF a Geçiş FF lar girişlere ugulanan lojik değerlere

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ TÜMLEŞİK DEVRELER Ankara, 2013 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya

Detaylı

Lojik Devre Laboratuvarı

Lojik Devre Laboratuvarı 1. Deney ödev soruları 1. Verilen devreyi sadece NAND kapıları kullanarak gerçekleyin. 2. Verilen devreyi sadece NAND kapıları kullanarak gerçekleyin. 3. Verilen devreyi sadece NOR kapıları kullanarak

Detaylı

Sayı sistemleri iki ana gruba ayrılır. 1. Sabit Noktalı Sayı Sistemleri. 2. Kayan Noktalı Sayı Sistemleri

Sayı sistemleri iki ana gruba ayrılır. 1. Sabit Noktalı Sayı Sistemleri. 2. Kayan Noktalı Sayı Sistemleri 2. SAYI SİSTEMLERİ VE KODLAR Sayı sistemleri iki ana gruba ayrılır. 1. Sabit Noktalı Sayı Sistemleri 2. Kayan Noktalı Sayı Sistemleri 2.1. Sabit Noktalı Sayı Sistemleri 2.1.1. Ondalık Sayı Sistemi Günlük

Detaylı

Sakarya Üniversitesi / İDÖ / HMYO/ Elektrik ve Endüstriyel Elektronik Prog.

Sakarya Üniversitesi / İDÖ / HMYO/ Elektrik ve Endüstriyel Elektronik Prog. 2.Aşama ; Devre bağlantısının gerçekleştirilmesi, Şekil 357: Tristör lü doğrultmaç deney bağlantı şeması 3.Aşama ; Simülasyonun yapılması için test cihazlarının ayarlanması, A ve B kanallarını giriş ve

Detaylı

Pursaklar İMKB Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi

Pursaklar İMKB Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi Elektronik ları Dersi Ünitelendirilmiş Yıllık Ders Planı Modül 1: Baskı Devre Eylül 3 (1) Lehimleme işleminde kullanılan malzemeleri tanıma. Lehimleme tekniklerini kavrama. 1. LEHİM 1.1. Lehim Teli 1.2.

Detaylı

Elektronik sistemlerde dört farklı sayı sistemi kullanılır. Bunlar;

Elektronik sistemlerde dört farklı sayı sistemi kullanılır. Bunlar; I. SAYI SİSTEMLERİ Elektronik sistemlerde dört farklı sayı sistemi kullanılır. Bunlar; i) İkili(Binary) Sayı Sistemi ii) Onlu(Decimal) Sayı Sistemi iii) Onaltılı(Heksadecimal) Sayı Sistemi iv) Sekizli(Oktal)

Detaylı

Şekil Listesi Şekil 1.1 Şekil 1.2 Şekil 1.3 Şekil 2.1 Şekil 2.2 Şekil 4.1 Şekil 4.2 Şekil 4.3 Şekil 5-1 Şekil 5-2 Şekil 5-3 Şekil 6.1 Şekil 6.

Şekil Listesi Şekil 1.1 Şekil 1.2 Şekil 1.3 Şekil 2.1 Şekil 2.2 Şekil 4.1 Şekil 4.2 Şekil 4.3 Şekil 5-1 Şekil 5-2 Şekil 5-3 Şekil 6.1 Şekil 6. İçindekiler Deneylerle Ġlgili Genel Bilgiler ve Uyarılar... 1 Deneyler Ġçin Malzeme Listesi... 1 Deneylerde Dikkat Edilmesi Gereken Konular... 3 Analog ve Dijital Elektronik Eğitim Sisteminin Tanıtımı...

Detaylı

Yarışma Sınavı. 4 Aşağıdakilerden hangisi JFET'te Gate-Source A ) I DSS B ) I S C ) I D D ) I G E ) I DS

Yarışma Sınavı. 4 Aşağıdakilerden hangisi JFET'te Gate-Source A ) I DSS B ) I S C ) I D D ) I G E ) I DS 1 Basic programlamada "Hesaplamada işlenenlerden birisi eksik" (Eksik işlem unsuru) hata mesajı aşağıdakilerden hangisidir? ) Syntax Error Bad file mod Illegal function call Missing Operand Byte Error

Detaylı

DENEY 1. 7408 in lojik iç şeması: Sekil 2

DENEY 1. 7408 in lojik iç şeması: Sekil 2 DENEY 1 AMAÇ: VE Kapılarının (AND Gates) çalısma prensibinin kavranması. Çıkıs olarak led kullanılacaktır. Kullanılacak devre elemanları: Anahtarlar (switches), 100 ohm ve 1k lık dirençler, 7408 entegre

Detaylı

27.10.2011 HAFTA 1 KALICI OLMAYAN HAFIZA RAM SRAM DRAM DDRAM KALICI HAFIZA ROM PROM EPROM EEPROM FLASH HARDDISK

27.10.2011 HAFTA 1 KALICI OLMAYAN HAFIZA RAM SRAM DRAM DDRAM KALICI HAFIZA ROM PROM EPROM EEPROM FLASH HARDDISK Mikroişlemci HAFTA 1 HAFIZA BİRİMLERİ Program Kodları ve verinin saklandığı bölüm Kalıcı Hafıza ROM PROM EPROM EEPROM FLASH UÇUCU SRAM DRAM DRRAM... ALU Saklayıcılar Kod Çözücüler... GİRİŞ/ÇIKIŞ G/Ç I/O

Detaylı

1. Temel lojik kapıların sembollerini ve karakteristiklerini anlamak. 2. Temel lojik kapıların karakteristiklerini ölçmek.

1. Temel lojik kapıların sembollerini ve karakteristiklerini anlamak. 2. Temel lojik kapıların karakteristiklerini ölçmek. DENEY 1 Temel Lojik Kapıların Karakteristikleri DENEYİN AMACI 1. Temel lojik kapıların sembollerini ve karakteristiklerini anlamak. 2. Temel lojik kapıların karakteristiklerini ölçmek. GENEL BİLGİLER Temel

Detaylı

BÖLÜM 11 SAYISAL-ANALOG (DAC) ANALOG-SAYISAL(ADC) DÖNÜŞTÜRÜCÜLER SAYISAL TASARIM. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır.

BÖLÜM 11 SAYISAL-ANALOG (DAC) ANALOG-SAYISAL(ADC) DÖNÜŞTÜRÜCÜLER SAYISAL TASARIM. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır. SYISL TSIM BÖLÜM SYISLNLOG (DC NLOGSYISL(DC DÖNÜŞTÜÜCÜLE Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır. Sayısal ve nalog sinyaller İşlemsel yükselteçler (Operatinal mplifieropmp Sayısalnalog Çeviriciler

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Sayısal Lojik Tasarımı BIL281 3 5+0 5 6 Ön Koşul Dersleri Yok Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu / Yüz Yüze

Detaylı

Mantık Devreleri Laboratuarı

Mantık Devreleri Laboratuarı 2013 2014 Mantık Devreleri Laboratuarı Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Mehmet AKBABA Laboratuar Sorumlusu: Emrullah SONUÇ İÇİNDEKİLER Deney 1: 'DEĞİL', 'VE', 'VEYA', 'VE DEĞİL', 'VEYA DEĞİL' KAPILARI... 3 1.0.

Detaylı

V-LAB BİLGİSAYAR ARAYÜZLÜ EĞİTİM SETİ

V-LAB BİLGİSAYAR ARAYÜZLÜ EĞİTİM SETİ Çeşitli ölçüm ünitelerine ve sinyal üreteçlerine sahip olan, tüm entegre cihazlarının bilgisayar üzerinden kontrol edilebilir ve gözlemlenebilir olması özellikleri ile Mesleki Eğitim'in önemli bir enstrümanıdır.

Detaylı

5. LOJİK KAPILAR (LOGIC GATES)

5. LOJİK KAPILAR (LOGIC GATES) 5. LOJİK KPILR (LOGIC GTES) Dijital (Sayısal) devrelerin tasarımında kullanılan temel devre elemanlarına Lojik kapılar adı verilmektedir. Her lojik kapının bir çıkışı, bir veya birden fazla girişi vardır.

Detaylı

ELM019 - Ölçme ve Enstrümantasyon 3

ELM019 - Ölçme ve Enstrümantasyon 3 DAQ - Converters Veri Toplayıcılar Data Acquisition Bir Veri Toplama Sisteminin (DAS) Bileşenleri Bazı tıbbi cihazlar bir hastadan gelen fizyolojik işaretlerin takibini ve analizini yapabilir. Şekildeki

Detaylı

BBM 231 Yazmaçların Aktarımı Seviyesinde Tasarım! Hacettepe Üniversitesi Bilgisayar Müh. Bölümü

BBM 231 Yazmaçların Aktarımı Seviyesinde Tasarım! Hacettepe Üniversitesi Bilgisayar Müh. Bölümü BBM 231 Yazmaçların Aktarımı Seviyesinde Tasarım! Hacettepe Üniversitesi Bilgisayar Müh. Bölümü Bu derste! Büyük, karmaşık sayısal sistemlerin tasarımı ele alınacaktır. ASM ve ASMD çizgeleri Tasarım Örnekleri

Detaylı

ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK TEKNOLOJĠSĠ

ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK TEKNOLOJĠSĠ T.C. MĠLLÎ EĞĠTĠM BAKANLIĞI ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK TEKNOLOJĠSĠ ADC-DAC DEVRELERĠ 522EE0253 Ankara, 2012 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ LOJİK UYGULAMALARI 2 ANKARA 27 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

DENEY 3-1 Kodlayıcı Devreler

DENEY 3-1 Kodlayıcı Devreler DENEY 3-1 Kodlayıcı Devreler DENEYİN AMACI 1. Kodlayıcı devrelerin çalışma prensibini anlamak. GENEL BİLGİLER Kodlayıcı, bir ya da daha fazla girişi alıp, belirli bir çıkış kodu üreten kombinasyonel bir

Detaylı

LOJİK DEVRELER LABORATUARI DENEY FÖYLERİ

LOJİK DEVRELER LABORATUARI DENEY FÖYLERİ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ LOJİK DEVRELER LABORATUARI DENEY FÖYLERİ LABORATUARLAR HAKKINDA AÇIKLAMA Genel bilgi ve uyarılar:. Laboratuarlar programda

Detaylı

ARDIŞIL DEVRELER SENKRON ARDIŞIL DEVRELER

ARDIŞIL DEVRELER SENKRON ARDIŞIL DEVRELER ARDIŞIL DEVRELER TANIM: ÇIKIŞLARIN BELİRLİ BİR ANDAKİ DEĞERİ, GİRİŞLERİN YANLIZA O ANKİ DEĞERİNE BAĞLI OLAN DEVRELER KOMBİNASYONEL DEVRELER OLARAK İSİMLENDİRİLİR. ÇIKIŞLARIN BELİRLİ BİR ANDAKİ DEĞERİ,

Detaylı

Yarı İletkenler ve Temel Mantıksal (Lojik) Yapılar. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1

Yarı İletkenler ve Temel Mantıksal (Lojik) Yapılar. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Yarı İletkenler ve Temel Mantıksal (Lojik) Yapılar Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Yarı İletkenler Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 2 Elektrik iletkenliği bakımından, iletken ile yalıtkan arasında kalan

Detaylı

T.C. MĠLLÎ EĞĠTĠM BAKANLIĞI ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK TEKNOLOJĠSĠ. PLC ĠLE ANALOG ĠġLEMLER 523EO0163

T.C. MĠLLÎ EĞĠTĠM BAKANLIĞI ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK TEKNOLOJĠSĠ. PLC ĠLE ANALOG ĠġLEMLER 523EO0163 T.C. MĠLLÎ EĞĠTĠM BAKANLIĞI ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK TEKNOLOJĠSĠ PLC ĠLE ANALOG ĠġLEMLER 523EO0163 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında

Detaylı

mustafacosar@hitit.edu.tr http://web.hitit.edu.tr/mustafacosar

mustafacosar@hitit.edu.tr http://web.hitit.edu.tr/mustafacosar Algoritma ve Programlamaya Giriş mustafacosar@hitit.edu.tr http://web.hitit.edu.tr/mustafacosar İçerik Algoritma Akış Diyagramları Programlamada İşlemler o o o Matematiksel Karşılaştırma Mantıksal Programlama

Detaylı

Giriş MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ. Elektronik Öncesi Kuşak. Bilgisayar Tarihi. Elektronik Kuşak. Elektronik Kuşak. Bilgisayar teknolojisindeki gelişme

Giriş MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ. Elektronik Öncesi Kuşak. Bilgisayar Tarihi. Elektronik Kuşak. Elektronik Kuşak. Bilgisayar teknolojisindeki gelişme Giriş MİKROİŞLEMCİ SİSTEMLERİ Bilgisayar teknolojisindeki gelişme Elektronik öncesi kuşak Elektronik kuşak Mikroişlemci kuşağı Yrd. Doç. Dr. Şule Gündüz Öğüdücü 1 Bilgisayar Tarihi Elektronik Öncesi Kuşak

Detaylı

Bir devrede bellek elemanı olarak kullanılmak üzere tutucuları inceledik.

Bir devrede bellek elemanı olarak kullanılmak üzere tutucuları inceledik. Flip-Flop Bir devrede bellek elemanı olarak kullanılmak üzere tutucuları inceledik. Tutucular bazı problemlere sahiptir: Tutucuyu ne zaman enable yapacağımızı bilmeliyiz. Tutucuyu çabucak devredışı bırakabilmeliyiz

Detaylı

BÖLÜM 3 OSİLASYON KRİTERLERİ

BÖLÜM 3 OSİLASYON KRİTERLERİ BÖLÜM 3 OSİİLATÖRLER Radyo sistemlerinde sinüs işaret osilatörleri, taşıyıcı işareti üretmek ve karıştırıcı katlarında bir frekansı diğerine dönüştürmek amacıyla kullanılır. Sinüs işaret osilatörlerinin

Detaylı

Dirençlerin değerleri ve toleransları renk kodu denilen iģaretleme ile belirlenir.

Dirençlerin değerleri ve toleransları renk kodu denilen iģaretleme ile belirlenir. Dirençlerin değerleri ve toleransları renk kodu denilen iģaretleme ile belirlenir. Bu renk kodları ve anlamları, örnekleriyle birlikte aģağıda verilmiģtir. DENEY-1 KISA DEVRE VE AÇIK DEVRE KAVRAMLARI AMAÇ

Detaylı

B.Ç. / E.B. MİKROİŞLEMCİLER

B.Ç. / E.B. MİKROİŞLEMCİLER 1 MİKROİŞLEMCİLER RESET Girişi ve DEVRESİ Program herhangi bir nedenle kilitlenirse ya da program yeniden (baştan) çalıştırılmak istenirse dışarıdan PIC i reset yapmak gerekir. Aslında PIC in içinde besleme

Detaylı

ARTOS7F1 ARIZA TESPİT CİHAZI VE PC OSİLOSKOP 7 FONKSİYON 1 CİHAZDA

ARTOS7F1 ARIZA TESPİT CİHAZI VE PC OSİLOSKOP 7 FONKSİYON 1 CİHAZDA ARTOS7F1 ARIZA TESPİT CİHAZI VE PC OSİLOSKOP 7 FONKSİYON 1 CİHAZDA ARTOS7F1 Arıza Tespit Cihazı ve PC Osiloskop her tür elektronik kartın arızasını bulmada çok etkili bir sistemdir. Asıl tasarım amacı

Detaylı

Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept.

Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept. Dijital Devre Tasarımı EEE122 A Ref. Morris MANO & Michael D. CILETTI DIGITAL DESIGN 4 th edition Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept. Chapter 3 Boole Fonksiyon Sadeleştirmesi

Detaylı

Bellekler. Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar

Bellekler. Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar Bellekler 1 Bellekler Ortak giriş/çıkışlara, yazma ve okuma kontrol sinyallerine sahip eşit uzunluktaki saklayıcıların bir tümdevre içerisinde sıralanmasıyla hafıza (bellek) yapısı elde edilir. Çeşitli

Detaylı

6. Osiloskop. Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır.

6. Osiloskop. Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır. 6. Osiloskop Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır. Osiloskoplar üç gruba ayrılabilir; 1. Analog osiloskoplar 2. Dijital osiloskoplar

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ TÜMLEŞİK DEVRELER

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ TÜMLEŞİK DEVRELER T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ TÜMLEŞİK DEVRELER ANKARA 28 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;

Detaylı

SAYISAL TASARIM. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı

SAYISAL TASARIM. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı SAYISAL TASARIM Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı BÖLÜM 5 ADC, Analog Sayısal Dönüştürücüler Analog İşaretler Elektronik devrelerin giriş işaretlerinin büyük çoğunluğu analogtur. Günlük yaşantımızda

Detaylı

SAYISAL TASARIM. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı

SAYISAL TASARIM. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı SAYISAL TASARIM Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı BÖLÜM 2 Kayar Yazaçlar 23.02.2015 Sayısal Tasarım 3 Kayar Yazacın Çalışma Şekilleri Kayar yazaç flip-flopların veri saklamak ve veri taşımak

Detaylı

BÖL-1B. Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept.

BÖL-1B. Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept. SAYISAL DEVRE TASARIMI EEM122 Ref. Morris MANO & Michael D. CILETTI SAYISAL TASARIM 4. Baskı BÖL-1B Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept. İŞARETLİ SAYILAR Bilgisayar gibi

Detaylı

Fatih Üniversitesi. İstanbul. Haziran 2010. Bu eğitim dokümanlarının hazırlanmasında SIEMENS ve TEKO eğitim dokümanlarından faydalanılmıştır.

Fatih Üniversitesi. İstanbul. Haziran 2010. Bu eğitim dokümanlarının hazırlanmasında SIEMENS ve TEKO eğitim dokümanlarından faydalanılmıştır. Fatih Üniversitesi SIMATIC S7-200 TEMEL KUMANDA UYGULAMALARI 1 İstanbul Haziran 2010 Bu eğitim dokümanlarının hazırlanmasında SIEMENS ve TEKO eğitim dokümanlarından faydalanılmıştır. İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ...

Detaylı

Değer. (a) Analog ve, (b) digital sinyallerin kıyaslaması. Digital devrelerin, karşıtı olan analog devrelere göre bazı avantajları vardır: bunlarda,

Değer. (a) Analog ve, (b) digital sinyallerin kıyaslaması. Digital devrelerin, karşıtı olan analog devrelere göre bazı avantajları vardır: bunlarda, DİGİTAL ELETRONİLER Enstrümantal Analiz, Mikrobilgisayarlar ve Mikroişlemciler imyasal sinyaller iki tiptir: () Analog sinyaller; sürekli sinyallerdir, örneğin, ph metreler, moleküler spektroskopi gibi.

Detaylı

İçİndekİler. 1. Bölüm - Mİkro Denetleyİcİ Nedİr? 2. Bölüm - MİkroDenetleyİcİlerİ Anlamak

İçİndekİler. 1. Bölüm - Mİkro Denetleyİcİ Nedİr? 2. Bölüm - MİkroDenetleyİcİlerİ Anlamak XIII İçİndekİler 1. Bölüm - Mİkro Denetleyİcİ Nedİr? Mikrodenetleyici Tanımı Mikrodenetleyicilerin Tarihçesi Mikroişlemci- Mikrodenetleyici 1. İki Kavram Arasındaki Farklar 2. Tasarım Felsefesi ve Mimari

Detaylı

DENEY 4: TOPLAYICILAR, ÇIKARICILAR VE KARŞILAŞTIRICILAR

DENEY 4: TOPLAYICILAR, ÇIKARICILAR VE KARŞILAŞTIRICILAR DENEY 4: TOPLAYICILAR, ÇIKARICILAR VE KARŞILAŞTIRICILAR 1 Amaç Toplayıcı ve çıkarıcı devreleri kurmak ve denemek. Büyüklük karşılaştırıcı devreleri kurmak ve denemek. 2 Kullanılan Malzemeler 7404 Altılı

Detaylı

yaratırdı), sayma dizisi içinde, bir bit geçişini tetiklemek için kullanılabilecek, bazı diğer biçim düzenleri bulmak zorundayız:

yaratırdı), sayma dizisi içinde, bir bit geçişini tetiklemek için kullanılabilecek, bazı diğer biçim düzenleri bulmak zorundayız: Eşzamanlı Sayaçlar Bir eşzamanlı sayacın çıktı bit'leri, eşzamansız sayacın aksine, dalgacıklanma olmadan anlık durum değiştirirler. J-K ikidurumluluardan böyle bir sayaç devresi yapmanın tek yolu bütün

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Mantık Devreleri EEE307 5 3+0 3 3

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Mantık Devreleri EEE307 5 3+0 3 3 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Mantık Devreleri EEE307 5 3+0 3 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu / Yüz Yüze Dersin

Detaylı

PICBIT_PLC İLE LOJİK TASARIM. Doç. Dr. Murat UZAM Niğde Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü

PICBIT_PLC İLE LOJİK TASARIM. Doç. Dr. Murat UZAM Niğde Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü PICBIT_PLC İLE LOJİK TASARIM Doç. Dr. Murat UZAM Niğde Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü EYLÜL 2008 Bu kitap Niğde Üniversitesi Yayın Komisyonunun 22.04.2008

Detaylı

Şekil 6.1 Faz çeviren toplama devresi

Şekil 6.1 Faz çeviren toplama devresi 23 Deney Adı : İşlemsel Kuvvetlendiricinin Temel Devreleri Deney No : 6 Deneyin Amacı : İşlemsel kuvvetlendiricilerle en ok kullanılan devreleri gerekleştirmek, fonksiyonlarını belirlemek Deneyle İlgili

Detaylı

Küçük sinyal analizi transistörü AC domende temsilş etmek için kullanılan modelleri içerir.

Küçük sinyal analizi transistörü AC domende temsilş etmek için kullanılan modelleri içerir. Küçük Sinyal Analizi Küçük sinyal analizi transistörü AC domende temsilş etmek için kullanılan modelleri içerir. 1. Karma (hibrid) model 2. r e model Üretici firmalar bilgi sayfalarında belirli bir çalışma

Detaylı

BÖLÜM 5 S_BĐT. Komut listesi (STL) Network 1 LD I0.0 S Q0.0, 1

BÖLÜM 5 S_BĐT. Komut listesi (STL) Network 1 LD I0.0 S Q0.0, 1 BÖLÜM 5 ET VE EET ÖLELEĐ : PLC teknolojisinde sürekli çalışmayı sağlamak için mühürleme (kilitleme) pek kullanılmaz. ürekli çalışma başka bir yöntemle çözülür. Bu da ET ve EET tekniğidir. Çıkışın girişe

Detaylı