IMF STKRAR PROGRAMLARI VE EKONOMK ETKLER: LATN AMERKA VE TÜRKYE UYGULAMALARININ KARILATIRILMASI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "IMF STKRAR PROGRAMLARI VE EKONOMK ETKLER: LATN AMERKA VE TÜRKYE UYGULAMALARININ KARILATIRILMASI"

Transkript

1 T. C. KAHRAMANMARA SÜTÇÜ MAM ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER ENSTTÜSÜ KTSAT ANABLM DALI IMF STKRAR PROGRAMLARI VE EKONOMK ETKLER: LATN AMERKA VE TÜRKYE UYGULAMALARININ KARILATIRILMASI YÜKSEK LSANS TEZ KAHRAMANMARA Eylül

2 T. C. KAHRAMANMARA SÜTÇÜ MAM ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER ENSTTÜSÜ KTSAT ANABLM DALI IMF STKRAR PROGRAMLARI VE EKONOMK ETKLER: LATN AMERKA VE TÜRKYE UYGULAMALARININ KARILATIRILMASI DANIMAN: YRD.DOÇ.DR. HALL ALTINTA YÜKSEK LSANS TEZ KAHRAMANMARA Eylül

3 K.S.Ü. SOSYAL BLMLER ENSTTÜSÜ IMF STKRAR PROGRAMLARI VE EKONOMK ETKLER: LATN AMERKA VE TÜRKYE UYGULAMALARININ KARILATIRILMASI YÜKSEK LSANS TEZ KTSAT ANABLM DALI Bu tez.../.../... Tarihinde Aaıdaki Jüri Üyeleri Tarafından Oy Birlii ile Kabul Edilmitir. mza:... mza:... mza:... DANIMAN ÜYE ÜYE Yrd. Doç. Dr. H. ALTINTA Yrd. Doç. Dr. Sami TABAN Yrd. Doç. Dr. Z. HATUNOLU Yukarıdaki imzaların adı geçen öretim üyelerine ait olduunu onaylarım. Kod No: mza ve Mühür Prof. Dr. Ahmet Hamdi AYDIN Enstitü Müdürü Not: Bu tezde kullanılan özgün ve baka kaynaktan bildirilerin, çizelge, ekil ve fotorafların kaynak gösterilmeden kullanımı, 5846 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunundaki hükümlere tabidir.

4 ÖZET YÜKSEK LSANS TEZ IMF STKRAR PROGRAMLARI VE EKONOMK ETKLER: LATN AMERKA VE TÜRKYE UYGULAMALARININ KARILATIRILMASI KAHRAMANMARA SÜTÇÜ MAM ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER ENSTTÜSÜ KTSAT ANABLM DALI DANIMAN: Yrd. Doç. Dr. Halil ALTINTA Yıl: 2005, Sayfa: 140 Jüri: Yrd. Doç. Dr. Halil ALTINTA Yrd. Doç. Dr. Sami TABAN Yrd. Doç. Dr. Zeynep HATUNOLU Bu çalıma, IMF politikaları kapsamında, IMF istikrar ve yapısal uyum programlarının özellikleri, çeitli ülkelerde uygulanı ekilleri ve ekonomik etkilerini açıklamaktadır. Ayrıca, Türkiye ve Latin Amerika uygulamaları analiz edilmeye çalıılmıtır. Ülkeler genellikle istikrar programlarını yüksek enflasyon, aırı dı borç, sürdürülemez bütçe açıkları ve ödemeler dengesi problemleriyle yüz yüze geldiinde uygulamaktadırlar. Dünya çapında büyük eletirilere de urayan IMF programları, ülkeler için çok önemlidir li yıllarda, yeniden yapılanma projesi IMF ve dier uluslararası kurulular tarafından desteklenmitir. Yeniden yapılanma projesi, IMF tarafından ekonomik istikrar ve yapısal reform programı olmak üzere iki ekilde uygulanmıtır lerden beri çou Latin Amerika ülkelerinde bu programlar uygulanmaktadır. Bazıları baarılı olmu ve enflasyon oranları aaılara çekilmitir. ili, Meksika ve srail 1980 ler boyunca kronik yüksek enflasyonu olan ülkelerdir. imdi, düük enflasyona sahiptirler. Dier yandan, Arjantin, 1990 ların baında hiper enflasyon deneyimi yaamıtır deki istikrar çabalarından sonra, Arjantin de enflasyonu çok aaılara çekmitir. Ayrıca, IMF global krizlerin üstesinden gelmek amacıyla bazı gelimekte olan ülkelere Fon destekli programlar önermitir. Ancak, IMF destekli istikrar programlarının bu ülkelerdeki uygulamaları tatmin edici sonuçlar vermemitir. Bu çerçevede IMF politikalarının uygulama öncesinin ve sonuçlarının deerlendirilmesi gerekmektedir. Bu çalıma, Dünya da uygulanan IMF destekli istikrar programlarını, ülkelerin ekonomilerini etkileme süreçlerini ve Türkiye ve Latin Amerika uygulamalarını karılatırmalı olarak analiz etmeye çalımaktadır. Anahtar Kelimeler: IMF, stikrar Programları, Latin Amerika, Türkiye. I

5 ABSTRACT MA THESS IMF STABILIZATION PROGRAMS AND ECONOMIC EFFECTS: THE COMPARISON OF LATIN AMERICA AND TURKEY EXPERIENCES DEPARTMENT OF ECONOMICS INSTITUTE OF SOCIAL SCIENCE UNIVERSITY OF KAHRAMANMARA SÜTÇÜ MAM SUPERVISOR: Asst. Prof. Dr. Halil ALTINTA Year: 2005, Pages: 140 Jury: Assist. Prof. Dr. Halil ALTINTA Assist. Prof. Dr. Sami TABAN Assist. Prof. Dr. Zeynep HATUNOLU This study, in the contest of IMF policies, explains characteristics of the IMF stabilizations and structural adjustment programs and the implementations of IMF programs which have been carried out by various countries and their economic effects. Furthermore, it tries to analyze experiences of Turkey and Latin America. Stabilization programs are usually implemented in countries that face high inflation, high external debt, unsustainable public sector budget deficits and balance of payments problems. IMF programs, that are also exposed to great criticisms in world wide are very important for developing countries. In 1970 s restructural project especially encouraged by IMF and the other international institutions. It was implemented in two stages as an economic stabilization and structural reform programs. Structural reforms were added to the implimented stabilization programs after 1980 s. Most Latin American countries have been using such these programs since 1970s. Some of them became successful and achieved low inflation target. For example, Chile, Mexico and Israel who had high chronic inflations during the 1980s, achieved low inflations. Argentina, on the other hand, experienced hyper-inflation in the beginning of 1990s. After an ambitious stabilization effort in 1991, Argentina also reduced its inflation to very low levels. Thus, the stabilization experiences of such countries may be useful for Turkey. The funds, supported by IMF, have been given some developing countries to overcome the global crises. However, given these funds have not produced satisfactory results. In this frame, it is necessary to evaluate before and after of IMF experiences. In the study by analyzing the IMF Stabilization programs in the world, effect processes of some countries economies and the comparison of Turkey and Latin America experiences. Key Words: IMF, Stabilization Programs, Latin America, Turkey. II

6 ÖNSÖZ Ticaret, finans, i, ürün ve hizmetler için dünya çapında düzenlemelerin ve standartların ortaya çıkması vb. gelimeler, dünya düzeyinde faaliyet gösteren bazı ekonomik kuruluların oluumunu gerekli kılmıtır. Bu kurululardan olan, Uluslararası Para Fonu (IMF), Türkiye nin üye sıfatı ile yer aldıı ekonomik ve mali bir kurumdur. Saladıı mali imkanlara ihtiyacı olan ülkelere, o ülkelerin bu imkanlara sürekli gereksinim duyar konumdan çıkmaları için bazı koullar öne sürer. IMF ile ilgili gelimeler daha çok uluslararası parasal sistemde ortaya çıkan gelimelere göre ekillenmitir. IMF, bu gelimeler sonucunda gelimi ülkeleri de yönlendiren bir danıma mekanizması olma özelliini yitirerek, daha çok gelime yolundaki ülkelerin ödemeler dengesi sorunlarının çözümü için mali imkan salayan bir kurum konumuna geçmi ve bu haliyle Dünya Bankası ile arasında pek az bir fark kalmıtır. Son yıllarda birbiri ardına gelen ekonomik krizlerle birlikte, uluslararası sermaye hareketleri, finansal piyasalar, istikrar politikaları ve kriz ekonomisi gibi kavramlar sıkça duyulmakta ve büyük tartımalara yol açmaktadır. Bu tartımalar sırasında en çok adı geçen kurulu ise üphesiz Uluslararası Para Fonu dur. Kimi çevreler IMF yi krize zamanında müdahale etmemek veya yanlı politika uygulamakla suçlarken, kimi çevreler ise IMF nin elinden geleni yaptıını söylemektedir. Kriz ekonomileri için önem taıyan dı yardım IMF ile yapılan anlamalarla salanmaktadır. IMF-tipi istikrar programları olarak nitelendirilen ve ülkenin dı ekonomik dengesini düzenlemek için hazırlanan programlar; maliye, para ve kur politikalarından oluturulmaktadır. Her eyden önce IMF nin parasal ibirliini nasıl gerçekletirdii, hangi politika önerilerini, hangi imkanları sunduu ve bunları gerçekletirirken hangi koulların yerine getirilmesini istedii gibi konuların açıklanması gerekmektedir. Bu balamda, ülkelerin IMF politikalarını uygulamaya balamadan önceki ekonomik durumu ve uygulama sonuçları da deerlendirilmelidir. Bu çalıma ile IMF istikrar programlarının ülkelerin ekonomilerini etkileme süreçleri ve Türkiye ve Latin Amerika uygulamaları karılatırmalı olarak incelenecek ve bu konudaki aratırmaların daha iyi anlaılmasına yardımcı olacaktır. Bu konunun belirlenmesinde ve çalımanın gelitirilmesinde yardımlarını esirgemeyen hocalarım Sayın Yrd. Doç. Dr. Halil ALTINTA ve Yrd. Doç. Dr. Sami TABAN a teekkürü bir borç bilirim. Ayrıca, tezimi yazarken benden yardımlarını esirgemeyen kardeim Turul a ve desteklerini her zaman arkamda hissettiim aileme sonsuz teekkür ederim. Kahramanmara, Eylül 2005 Selcan ÜÇGÖZ III

7 ÇNDEKLER ÖZET... ABSTRACT... ÖNSÖZ... ÇNDEKLER... KISALTMALAR LSTES... EKLLER / ÇZELGELER LSTES GR ÖNCEK ÇALIMALAR ULUSLARARASI PARA FONU, DOUU VE YAPISI Uluslararası Para Sisteminin Geliimi Altın Standardı Dönemi Buhran Dönemi Bretton Woods Sistemi Dönemi Deiken Kur Politikası ve Yeni Dönem Uluslararası Para Fonu IMF Amaçları IMF ye Üyelik ve IMF ile Üye Ülke likileri IMF nin Örgüt Yapısı ve Yönetim ekli Guvernörler Kurulu cra Direktörleri Kurulu veya Yürütme Kurulu IMF Bakanı IMF Departmanları, Komite ve Gruplar Geçici Komite IMF nin Mali Kaynakları Kotalar Borçlanma Likidite Oy Gücü IMF Hesaplarının Yapısı Özel Çekme Hakları (SDR) SDR Yaratılması Hesap Birimi Olarak SDR'nin Deeri SDR nin Kullanım Alanları SDR nin Faizi Gözetim (Surveillance) ve Konsültasyonlar Konvertibilite IMF Kaynaklarının Kullanımı IMF Kaynaklarının Kullanım Koulları IMF nin Üye Ülkelere Saladıı mkanlar (1). Genel mkanlar (2). Özel mkanlar (3). Geçici mkanlar IMF nin Üye Ülkelere Saladıı Teknik Yardımlar ve Eitim Hizmetleri IMF mkanlarının Kullanım Limitleri ve Maliyeti IMF nin Yaptırımları ve Fondan Çekilme... I II III IV VI VII IV

8 4. EKONOMK STKRAR POLTKALARI VE IMF TP STKRAR PROGRAMLARI Ekonomik stikrar ve stikrar Politikaları Ekonomik stikrar Politikası Tanımı, Amaçları ve Araçları Para Politikası Maliye Politikası Döviz Kuru Politikası Borç Yönetimi Ekonomik stikrar Politikasının Belirlenmesi ve Uygulanması Ekonomik stikrar Politikasının Çeitleri Ortodoks ve Heterodoks Politikalar Ortodoks Politikalar Heterodoks Politikalar (1). Fiyatların ve Ücretlerin Dondurulması (2). Sabit Döviz Kuru (3). Bütçe Disiplini ve Parasal Disiplin Ortodoks ve Heterodoks Politikaların Karılatırılması Yapısal stikrar Politikaları IMF Tipi stikrar Programları IMF Programlarına Yöneltilen Eletiriler IMF nin Dünya Bankası ile Birlikte Yürüttüü Yapısal Programlara Bakı.. 5. LATN AMERKA VE TÜRKYE UYGULAMALARI Latin Amerika Brezilya Arjantin Meksika Bolivya ili Türkiye IMF-Türkiye likileri Devalüasyonu ve 1958 stikrar Önlemleri Sonrası Dönemi Dönemi Dönemi Nisan 1994 Kararları Yakın zleme Anlaması Yılı Sonrası Enflasyonu Düürme Programı (1) Konjonktürel Amaçlı Kararlar (2) Yapısal Amaçlı Kararlar (3) 2000 Programının Sonuçları (4) 2000 Kasım 2001 ubat Krizleri Güçlü Ekonomiye Geçi Programı Yılları Latin Amerika-Türkiye Karılatırması... SONUÇ... KAYNAKLAR... ÖZGEÇM V

9 KISALTMALAR LSTES AB ABD BDDK CA DB DÇM DBS DE DPT DTM DTÖ GATT GEGP GOÜ GSMH GSYH IBRD IDA ILO IMF IMKB KEP KT KKBG MB OECD SDR TCMB TEFE TMSF TOBB TÜFE ÜFE WB : Avrupa Birlii : Amerika Birleik Devletleri : Bankacılık düzenleme ve Denetleme Kurumu : Cari Açık : Dünya Bankası : Dövize Çevrilebilir Mevduat : Devlet ç Borçlanma Senedi : Devlet statistik Enstitüsü : Devlet Planlama Tekilatı : Dı Ticaret Müstearlıı : Dünya Ticaret Örgütü : Tarifeler ve Ticaret Genel Anlaması : Güçlü Ekonomiye Geçi Programı : Gelimekte Olan Ülkeler : Gayri Safi Milli Hasıla : Gayri Safi Yurt çi Hasıla : Uluslararası mar ve Kalkınma Bankası : Uluslararası Kalkınma Birlii : Uluslararası Çalıma Örgütü : Uluslararası Para Fonu : stanbul Menkul Kıymetler Borsası : Katılım Öncesi ekonomik Program : Kamu ktisadi Teebbüsleri : Kamu Kesimi Borçlanma Gerei : Merkez Bankası : Ekonomik birlii ve Kalkınma Örgütü : Özel Çekme Hakkı : Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası : Toptan Eya Fiyat Endeksi : Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu : Türkiye Odalar ve Borsalar Birlii : Tüketici Fiyat Endeksi : Üretici Fiyat Endeksi : Dünya Bankası VI

10 EKLLER / ÇZELGELER LSTES ekil IMF nin Organizasyon Yapısı... Çizelge Latin Amerika Kur Ayarlamaları (31 Aralık 1999)... Çizelge Bazı Seçilmi Ülkelerin IMF Kotaları ve Oy Güçleri... Çizelge SDR'nin Deerini Oluturan Ulusal Paralar... Çizelge Kredi Dilimleri... Çizelge Latin Amerika Ülkelerinde Kii Baına GSYH ( )... Çizelge Bazı Latin Amerika Ülkelerinde Enflasyon Hedeflemesi... Çizelge Brezilya Özel Bankaları ve ubeleri... Çizelge Brezilya da Bankacılık Sisteminin Geliimi Çizelge Brezilya nın Ekonomik Göstergeleri... Çizelge Arjantin de Döneminde Uygulanan Ekonomik Prog... Çizelge Arjantin Bankacılık Sistemi Konsolidasyonu... Çizelge Arjantin Ekonomik Göstergeleri... Çizelge Arjantin in Balıca Ekonomik Göstergeleri... Çizelge Meksika nın Döneminde Uzun Vadeli Ekonomik Perf... Çizelge Meksika nın Temel Ekonomik Göstergeleri ( )... Çizelge Türkiye de Uygulanan stikrar Programları... Çizelge IMF le Yapılan Stand-By Anlamaları... Çizelge Türkiye nin IMF deki Durumu... Çizelge Mali Piyasaları Etkileyen Bazı Finansal Göstergeler... Çizelge Kamu Kesimi Borçlanma Gerei'nin Finansmanı : Çizelge IMF Performans Kriterleri ve Gerçeklemeler... Çizelge Devlet Borçları ve Bazı Oranlar ( )... Çizelge Dı Ticaret Deerleri ( )... Çizelge Konsolide Bütçe Gerçeklemeleri... Çizelge Döneminde GSMH Göstergeleri... Çizelge Türkiye de Faaliyet Gösteren Bankalar... Çizelge Kamu Bankalarının Aktif Yapısı... Çizelge Gerçekletirilen Uygulamalar (ABD $)... Çizelge Temel Makroekonomik Hedefler... Çizelge Temel Makro Ekonomik Göstergeler ( )... Çizelge Türkiye Ekonomisinde Bazı Göstergeler ( )... Çizelge Türkiye nin IMF ye Geri Ödemeleri ( milyar $ )... Çizelge Temel Ekonomik Büyüklükler ( )... Çizelge Yılı Bütçesinin Temel Büyüklükleri... Çizelge Ülkelerin Ortodoks-Heterodoks Prog. Göre Sınıflandırılması... Çizelge Bazı Ülkelerin Çapa Seçimi... Çizelge Latin Amerika Ülkelerindeki Ve Türkiye deki Enflasyon Oranları.. Çizelge Bazı Ülkelerde Bankacılık Sektörü... Çizelge Ülkelerin Reel GSYH ve TÜFE Oranları (%)... Çizelge Ülkelerin Cari lem Açıı... Çizelge Ülkelerin Dı Borç/GSYH Oranları VII

11 GR 1. GR Uluslararası Para Fonu nun kurulmasına yol açan nedenleri Büyük Buhran yılları olarak bilinen 1930 lı yıllarda aramak gerekir. Bu dönemde uluslararası ekonomik ilikiler tam bir darboaz içindedir. kinci Dünya Savaı sonrasında ise pek çok ülke, ekonomik kalkınmalarını tamamlayabilmek amacıyla finansman arayıı içerisine girmitir. Savala birlikte 19. yy dan bu yana gelimi olan çok yönlü ticaret ve ödemeler sistemi ilemez hale gelmi, ülkeler zarar görmü ve ekonomilerini tekrar düzenlemek sorunuyla babaa kalmılardır. II. Dünya Savaı bitmeden yeni bir uluslararası para sisteminin kurulması, döviz kurlarında istikrar salanması, dünya ticaretinin serbestletirilmesi, uluslararası rezerv sorununun çözüme kavuturulması ihtiyaçları gündeme getirilmitir. Bu ihtiyaçlara cevap verecek bir uluslararası para sistemini oluturmak amacıyla 1-22 Temmuz 1944 tarihleri arasında ABD nin New Hampshire eyaletinin Bretton Woods kasabasında 44 ülkenin delegasyonlarıyla bir konferans toplanmı ve bu sistem içerisinde, ülkelerin ödemeler bilançosu dengesizliklerini gidermek ve finansman ihtiyaçlarını karılamak amacıyla Uluslararası Para Fonu (International Monetary Fund) ve Dünya Bankası nın (World Bank) kuruluu gündeme gelmitir. Zamanla sistemin altın kambiyo sistemi, devalüasyonların sınırlandırılması gibi katı uygulamaları kaldırılmı ve deiken kur sistemine geçilmitir. 1980'li yıllardan itibaren iki önemli olayön plana çıkmaktadır. Bunlardan birisi 1900'lü yılların bitmesi ile 2000'li yıllara yaklamamız; ikincisi ise souk savaın sona ermesi ve dünyamızın ABD'nin baını çektii tek kutuplu dünya haline gelmesidir. Yeni dönem farklı düünürlerce, bilgi çaı, küreselleme gibi kavramlarla da isimlendirilmektedir. Bu etkileimin finansal karakterli ilem ve davranılara da yansıması avantaj ve dezavantajları beraberinde getirmektedir. Bretton Woods ile kurulan uluslararası kurumlar varlıını sürdürmektedir. Bununla birlikte çalımanın esas konusu olan IMF programlarında çeitli evrelerden geçilmitir lere kadar performans kriterlerine göre hazırlanan IMF programları 1980 den sonra özellikle az gelimi ülkelerde yapısal uyum programlarıyla desteklenmitir. Yapısal uyum programları üretim, sermaye ve igücü piyasalarının ve sosyal politikaların yeniden düzenlenmesi sürecini içermektedir. Bu çalımanın ana amacı, IMF istikrar programları ııı altında Latin Amerika ve Türkiye deki uygulama sonuçlarının karılatırmalı olarak incelenmesidir. Ayrıca, bütün siyasi tartımaların dıında kalınarak IMF programlarına iktisadi bir bakı açısıyla yaklaılmaktadır. Bu çerçevede, ülkelerin IMF politikalarını uygulamaya balamadan önceki ekonomik durumu ve uygulama sonuçları salt ekonomik açıdan incelenmektedir. IMF programları hemen hemen bütün ülkelerde benzer programlar olmasına karın, sonuçların farklılıının aratırılması da tezin bir dier özelliidir. Bu balamda, ilk bölümde; önce, dünya çapında uluslararası para sisteminin ve mali ilikilerin düzenlenmesini hedef alarak kurulan Uluslararası Para Fonu nun douu ve geliimi ile ilgili bilgiler tarihsel bir süreç içerisinde; Altın Standardı Dönemi, Buhran Dönemi, Bretton Woods Sistemi, Deiken Kur Politikası ve Yeni Dönem olarak sunulmutur. kinci olarak, IMF hakkında genel bilgiler, amaçları, üyelik ilikileri, örgüt yapısı, kaynakları, likidite, oy gücü, IMF hesaplarının yapısı, Özel Çekme Hakları (SDR), gözetim ve konsültasyonlar, konvertibilite, IMF imkanlarının kullanım koulları ve yaptırımları incelenmitir. kinci bölümde, önce ekonomik istikrarın tanımı ve ekonomik istikrar politikalarının özellikleri, ortodoks ve heterodoks politikalar ayrıntılı olarak 1

12 GR incelenmitir. kinci olarak, IMF tipi istikrar programlarının içerii, bu programlara yöneltilen eletiriler ve genel bir çerçeve de IMF-Dünya Bankası nın birlikte yürüttüü yapısal programlar sunulmutur. Üçüncü bölümde Latin Amerika ve Türkiye de, IMF istikrar programlarının uygulanmaya balandıı yıllar izlenecek ve böylece uygulanmakta olan politikaların ekonomiye olan etkileri ve krizlerdeki rolü ayrıntılı olarak verilecektir. lk önce Latin Amerika ülkeleri ve Türkiye ayrı ayrı sunulacak, daha sonra karılatırmalı olarak ortak ve farklı yönleri incelenecektir. Çalımada; Neden bu ülkelerin seçildii sorusuna verilecek yanıt; Latin Amerika ülkelerinin istikrar programlarını sıklıkla uygulayan ülkeler olması ve bu nedenle program uygulama sonuçlarının çokluu ve çeitliliidir. Çalımanın sonunda seçilmi ülkelerde ekonomik krizlere karı hazırlanan ve IMF ibirlii ile uygulanan istikrar programları ve bu programların uygulama sonuçları bütün yönleri ile deerlendirilecektir. 2

13 ÖNCEK ÇALIMALAR 2. ÖNCEK ÇALIMALAR IMF istikrar politikaları ile ilgili çalımalar birkaç ülkeyle ilgili ya da IMF programlarının, ekonomik krizlerin aılması sürecinde bazı ekonomik göstergeler üzerindeki etkisiyle ilgili dar kapsamlı çalımalardır. Ayrıca ana konusu IMF olmamakla birlikte bazı kitaplarda da yer tutmaktadır. Aaıda IMF istikrar programları ve uygulama sonuçları ile ilgili ve benzeri daha önce yapılmı olan çalımalar sunulacaktır: Hacıhasanolu (2005), Bu çalımanın temelinde, Meksika nın 1994 yılında ve Arjantin in 2001 yılında yaadıı kriz deneyiminden, ortak özelliklerin varlıı ııında, Türkiye ve dier gelimekte olan ülke ekonomileri için çıkarılabilecek yararlı dersler olduu düüncesi yatmaktadır. Bu çerçevede karılatırılabilir bir veri seti kullanarak üç ülkeye ait ekonomik göstergeleri birebir kıyaslamaktan ve buna dayanarak bir genellemeye varmaktan çok, ortak faktörlerin krizlerin geliimine etkisini, gerek Türkiye gerekse gelimekte olan ülkeler için geçerli çıkarımlar yapılmasını mümkün kılacak bir biçimde ortaya koymaktır. Emil ve Yılmaz (2003), esas olarak istikrar programlarında mali uyumun kalitesi konusunda yanıt aramaya çalımılardır. Genel teorik çerçeveden yola çıkarak mali uyumda kalite büyümeye katkı salamaya yönelik maliye politikası tedbirleri ile mali uyumu salarken uygulanan enstrümanların kalitesi olmak üzere iki boyutta ele alınmıtır. Seyidolu (2003a), özellikle Türkiye de ortaya çıkan mali krizlere dayanarak, yeni gelimekte olan ülkeler ve dönüüm ekonomileri açısından krizleri önlemek için çıkartılabilecek dersler üzerinde durmu ve IMF nin kriz politikalarının eletirisel bir deerlendirmesini yapmıtır. Demircan ve Ener (2003), çalımada gelimekte olan ülkelerde uygulanan IMF destekli istikrar politikalarına deinildikten sonra, Türkiye de uygulanan IMF destekli istikrar politikaları incelenmitir. IMF politikalarının Türkiye de uygulanma ekli ve uygulama sonuçlarına da ayrıca çalımada yer verilmi ve 1990 lı yıllarda IMF politikalarında meydana gelen deimeler ve arz ettii önem nedeniyle özellikle 1990 sonrası döneme aırlık verilmeye çalıılmıtır. Öztekin (2003), IMF istikrar programlarını gerekli kılan ekonomik kriz olgusunun özellikleri, nedenleri üzerinde durmu ve bazı gelimekte olan ülkelerin uyguladıı programlar analiz etmeye çalımıtır. Gülolu ve Altunolu (2002), çalımada finansal serbestleme politikaları ve son yıllarda ülkemizi de etkileyen finansal krizler arasındaki yakın iliki incelenmektedir. Latin Amerika, Asya ve Türkiye krizleri ele alınmı ve krizlerden çıkarılabilecek muhtemel sonuçlar tartıılmıtır. Eilmez (2002), IMF nin yapısını, çalıma biçimini, destek türlerini ayrıntılarıyla ele alırken bir yandan da Türkiye ile olan ilikilere deinmitir. Türkiye ile ilgili konuları sonda ele almak yerine, izleme kolaylıı salamak için, ilgili bölümün içine koyu renk zeminle eklemitir. Akdi (2002), IMF ve Dünya Bankasının yeniden yapılandırılması, yeni bir uluslararası denetim ve gözetim kuruluunun kurulması, kısa süreli sermaye hareketlerine vergi veya sınırlama konulması gibi önerilerin tartıılması gerektiini vurgulamaktadır. Tartımaların dı dorudan yabancı yatırımların önünü açan, ancak spekülasyonu ve manipülasyonu önleyen bir yapı ortaya çıkarması bütün dünyanın yararına olacaktır. 3

14 ÖNCEK ÇALIMALAR Parasız (2002), temelde yüksek enflasyonun analizine yönelik olarak hazırlanmakla birlikte, gerek teorik gerekse uygulama olarak istikrar politikalarına geni yer verilmitir. Bu arada son yıllara damgasını vuran Dünya daki ve ülkemizdeki uygulamalar ayrıntılı olarak incelenmitir. Alpago (2002), IMF istikrar politikalarını ele alarak, IMF-Türkiye ilikilerini kapsamlı bir biçimde incelemitir. Bu balamda Türkiye ekonomik krizlerini finansal baskı dönemi ve finansal serbestleme dönemi krizleri olarak incelemi, Türkiye krizlerini dünyadaki dier krizlerle karılatırmıtır. IMF nin üye ülkelerin ekonomik yapılarını korumak ve ekonomik krize girmelerini önlemek gibi bir sorumlulua sahip olmadıını ileri sürerek, IMF nin daha çok sermaye akımlarının salıklı dönüüm sürecini iletme amacıyla üye ülkelerle ibirlii yapan koordinatör olduu sonucuna varmıtır. Altu (2001), istikrar programlarının problemlerini belirlerken, istikrar politikalarının ana hedefini enflasyon olarak ortaya koymaktadır. Enflasyonun sona erdirilmesine dönük istikrar politikalarını IMF programları çerçevesinde incelemitir. Bu ekilde kısa dönemde enflasyonun düürülmesinin talebin iyi yönetilmesiyle talep yanlı stabilizasyon politikasıyla mümkün olabilecei sonucuna varılmıtır. Uygur (2001), Türkiye de önce 2000 sonra 2001 krizini incelemektedir. Türkiye nin kriz ortamına nasıl sürüklendii ve bu krizleri nasıl yaadıı anlatılmaktadır. IMF onaylı ve destekli bir program uygulandıına göre, özellikle IMF görülerini incelemitir. Eren (2000), dı borçlanmada istikrar programlarının Türkiye nin kalkınma sürecine etkisi, IMF örneinde incelenirken, dı borçlanma ile kalkınma ilikisi dolaylı olarak ele alınmıtır. Altıok (2000), IMF nin yeni liberal ve yapısal uyum programlarının ekonomik kriz olgusu ve ekonomik krizin özellikleri üzerinde durmu, krizin temelleri ve doası üzerinde açıklama getiren görüler, Serbest Piyasacı, Müdahaleci ve Marksist yaklaımlar altında incelemitir. Bu çalımada IMF ve Dünya Bankası nın istikrar ve yapısal uyum politikalarının kapitalizmin krizini çözmeye yardımcı olmadıı sonucuna varılmıtır. IMF programlarının igücü örgütlülüünün zayıflatılması, ücretlerin reel olarak düürülmesi, sosyal harcamaların kısılması ve sınıfın güç ilikisinin sermaye sınıfı lehine yeniden düzenleyecek ideolojik ve politik dönüümü hızlandırma amacına dönük olduu kabul edilmitir. Bahçeci (1997), istikrar programlarının teorik çerçevesi içinde daha önce benzer krizler yaamı ve ardından istikrar programlarını uygulamı ülke deneyimlerinden faydalanarak, 1994 yılında Türkiye ekonomisinin yaadıı krizi ve uygulanan istikrar programını incelemi, enflasyonun düürülmesi ve kalıcı istikrarın salanması için gerekli olan koulları tespit ederek bazı çözüm önerileri gelitirmitir. Eilmez (1996), IMF ve Dünya Bankasının gerçek ilevlerinin ne olduunu ortaya koymaya çalımı, bunu yaparken Türkiye yi bir referans olarak kullanmaya özen göstermitir. Özellikle, IMF nin deien ekonomik koullara karı deiik teknikler yaratma yetenei nedeniyle kurumu güncel bilgilerle deerlendirmitir. Kitabın bir özellii de, Türkiye nin bu kurumlarla olan ilikisini deerlendirip eletiriye tabi tutmasıdır. Bu çalıma, IMF programlarına ideolojik bakı açısının dıında kalarak istikrar programlarının salt ekonomik performans üzerindeki etkisini incelemesi bakımından bilim hayatında önemli bir boluu dolduracaktır. 4

15 ULUSLARARASI PARA FONU, DOUU VE YAPISI 3. ULUSLARARASI PARA FONU, DOUU VE YAPISI Bu bölümde; uluslararası para sisteminin geliimi ve Uluslararası Para Fonu (IMF) hakkında genel bilgiler yer almaktadır. Önce, dünya çapında uluslararası para sisteminin ve mali ilikilerin düzenlenmesini hedef alarak kurulan Uluslararası Para Fonu nun douu ve geliimi ile ilgili bilgiler tarihsel bir süreç içerisinde; Altın Standardı Dönemi, Buhran Dönemi, Bretton Woods Sistemi, Deiken Kur Politikası ve Yeni Dönem olarak sunulmutur. kinci olarak, IMF hakkında genel bilgiler, amaçları, üyelik ilikileri, örgüt yapısı, kaynakları, likidite, oy gücü, IMF hesaplarının yapısı, Özel Çekme Hakları (SDR), gözetim ve konsültasyonlar, konvertibilite, IMF imkanlarının kullanım koulları ve yaptırımları incelenmitir Uluslararası Para Sisteminin Geliimi Uluslararası Para sistemi, ülkeler arasında dı ödemelerle ilgili sorunların çözümlenmesine yönelik kurallar, yöntemler ve uygulamalar bütünüdür. Özellikle son zamanlarda ülkeler arasındaki ekonomik ilikilerin giderek younlatıı, yaygınlatıı ve daha karmaık bir yapıya sahip olduu görülmektedir. Bu durum dı ödemeler bilançosu hesaplarıyla ilgili parasal transferlerin yapılabilmesi konusunda, etkin bir ileyie sahip olan para sisteminin varlıını gerektirmektedir (Özbek,1999: 5). Uluslararası para sistemi, genel anlamda ülkelerin uyguladıkları döviz kuru sistemlerini, bu konuda uluslararası anlamalarla belirlenen kuralları, öngörülen mekanizmaları ve oluturulan uluslararası mali kuruluları ifade etmektedir (Seyidolu,2003: 524). Ayrıca, bir ekonomide para otoritelerinin rezervlerindeki altın ve konvertibl dövizler ile uluslararası finans kuruluları tarafından arz edilen SDR, ECU veya EURO gibi uluslararası ödeme aracı olarak kabul edilen deerler, uluslararası rezervleri oluturur. Paranın ilevlerine benzer özellik taıyan bu rezervlerin dengesiz daılımı da dı ödeme açıklarının büyümesinde rol oynar (Özbek,1999: 9-16). Geçmiteki para sistemlerinin ve uygulamalarının incelenmesi, bugünkü durumun daha iyi anlaılmasına ve uygulamalarının daha etkin sürdürülmesine yardımcı olabilir. Bu bakımdan, ekonomi tarihi belirli bölümlere ayrılabilir; Bunlardan birincisi, 1870 lerden 1930 lara kadar süren Altın Standardı Dönemi, ikincisi, 1930 ile 1944 arasını kapsayan buhran dönemi, üçüncüsü, 1944 ve 1973 yıllarında uygulanan Bretton Woods Sistemi dir. Dördüncüsü ise karma uygulamalar olarak da nitelendirebileceimiz, halen içinde bulunduumuz dönemi kapsamaktadır (Seyidolu,2003: 525) Altın Standardı Dönemi Altın standardı, para arzının altın stokunun miktarına balı olduu sistemin adıdır. Bu sistemde, tam konvertibilite söz konusudur. Bir baka deyile, kaıt para altın üzerinden tanımlandıı için karılıı altının alınması mümkündür. Örnein; 1914 yılında 1 ngiliz Pound u ounce ve 1 ABD Doları ounce altın olarak tanımlanmıtır. Çou ülkede ulusal kaıt paralar bu ekilde belirlenmi pariteler üzerinden altına dönütürülebilmektedir (Eilmez, 1996: 17; Eren, 2000: 74). Altın standardı adı verilen bu sistem önceden planlanmı bir sistem deildir. Sistem büyük ölçüde madeni paradan kaıt paraya geçiteki karılık düzeninin doal bir sonucu olarak gelimi ve uzun süre egemen olmutur. Altın standardının egemen olduu dönemi, ngiltere nin Napolyon u bozguna urattıı 1815 yılından Birinci 5

16 ULUSLARARASI PARA FONU, DOUU VE YAPISI Dünya Savaı nın hemen öncesine kadar olan (1913) olan süre olarak belirlemek mümkündür (Gray, 1987: 366; Eilmez, 1996: 17). Dünyada 1870 lerden Birinci Dünya Savaı nın balangıcına kadar kesintisiz olarak altın standardı uygulanmıtır. Kukusuz, o zamanlar dünya ekonomisinin merkezini Batı Avrupa özellikle de ngiltere oluturmaktadır (Seyidolu, 2003: 525). ngiltere nin dünyanın finans merkezi olma özelliini taıması nedeniyle kısa süre içerisinde altın dier ülke hükümetleri tarafından da temel likidite kaynaı olarak benimsenmitir. Altın standardı belirli dönemlerde dı ödemelerle ilikili olarak ortaya çıkan aksamalara ramen 1971 yılına kadar varlıını sürdürebilmitir (Özbek, 1999: 39). Birinci Dünya Savaı boyunca çou ülke karılatıkları ekonomik bunalımlar nedeniyle ulusal parasının altına dönütürülmesini durdurmutur. Böylece altın standardı uygulamasına ara verilmitir. Sava ertesinde yeniden bazı ülkeler altın standardına geri dönmülerse de 1920 lerin sonundan itibaren yaygınlaan büyük dünya ekonomik bunalımı altın standardını yeniden terketmeye yol açmıtır. Enflasyonun hiperenflasyona dönümesi kaıt paraya olan güveni ortadan kaldırınca, kaıt paranın karılıı olan altının hükümetlerden talep edilmesi yaygınlamı, buna dayanamayan hükümetlerde kaıt paralarının karılıksız bırakma (fiat money) yolunu seçmek zorunda kalmılardır (Eren, 2000: 75). Altın standardının ileyiine yönelik teorik model, klasik teori varsayımları üzerine kurulmutur. Ekonomi uzun dönemde tam istihdamdadır. Tam rekabet koullarında piyasa ekonomisi söz konusudur ve devletin ekonomiye müdahalesi yoktur. Paranın asli fonksiyonu bir deiim aracı olmasından kaynaklanmaktadır. Paranın dolaım hızının aynı kaldıı ve deimedii düünülmektedir. Kaıt paranın altına çevrilmesinde, külçe altının sikkeler halinde basılmasında rol oynayan darphane fiyatı (mint price) esastır. Altın ithalat ve ihracatı serbesttir (Özbek, 1999:40). Uzunca bir dönem egemen olmu bulunan altın standardının, parasal büyümeyi denetim altında tutmak ve ulusal paraların birbiriyle deitirilmesine ölçü olmak (parite) gibi avantajları yanında bazı dezavantajları da bulunmaktadır (Eilmez, 1996: 17-18): a- Dünya altın stokunun artı hızı, dünya ticaretinin geliimindeki hıza ayak uyduramadıı için, uluslararası ödeme araçlarının gelimesindeki sınırlılık dünya ticaretini de sınırlamaktaydı. Böylece uluslararası refahı arttıracaı düünülen uluslararası ibölümü ve dolayısıyla ticaret artıı belirli bir hıza kavuamıyordu. b- Mevcut altın stokları sınırlı olduundan altına karı spekülasyon önlenemiyor ve bu spekülasyon ulusal paralar ve birbirleriyle olan pariteleri konusunda sıkıntılar yaratıyordu Buhran Dönemi Büyük Dünya Dünya Ekonomik Bunalımı, altın standardının yıkılıını çabuklatırdı Buhranı önce ABD nin sermaye piyasasında bir panik biçiminde ortaya çıkmı, sonrada bu ülkenin sanayi üretiminde ve istihdam düzeyinde aırı düüler biçiminde etkisini göstermitir. Sonuçta, bu ülkenin ithalatı birdenbire azalmı ve dı dünyaya saladıı krediler kesilmitir. Bu ülke ayrıca, içerde yaanan isizlii önlemek amacıyla 1930 da Smooth-Hawley tarife kanunu ile gümrük tarifelerini de (ortalama %50 oranında) yükseltmiti. Oysa, Amerikan ekonomisinin canlılıı öbür ülkeler bakımından çok önemli idi (Seyidolu, 2003: 526) Dünya ekonomik Bunalımı kapitalist sistemin karılatıı en büyük bunalımdır. Milyonlarca insan iini kaybetmi, ülkelerin milli gelirleri gerilemi, ekonomiler küçülmü, karılıklı ticaret büyük ölçüde sekteye uramıtır. Pek çok ülke 6

17 ULUSLARARASI PARA FONU, DOUU VE YAPISI altın ve döviz rezervlerini koruyabilmek için ithalat kısıtlamalarına ve paralarını devalüe etmeye yönelmilerdir. Bazı ülkeler yabancı parayla ilem yapılmasını yasaklamaya balamılardır. Sonuçta uluslararası ticaret hızla daralmı, istihdam ve yaam standartları dümeye balamıtır (Eilmez, 2002: 1). Amerika da gelien olaylara ülkelerin ilk tepkisi altın standardından ayrılmak ve dı alımlar üzerine kısıtlamalar koymak biçiminde olmutur. Bu dönemde tarifeler ve öteki ticaret engelleri sık sık kullanılan araçlar durumuna gelmitir. Örnein, 1932 ortalarında sanayi mallarının dünya üretim ve ticareti, 1929 yılı balarına göre üçte bir oranında gerilemitir. Uluslararası mali alanda ilk panik ise, 1931 de Credit-Anstalt adlı bir Viyana ticaret bankasının iflası üzerine baladı. Hemen tüm Avrupa ülkelerinde yabancı alacaklılar, kısa süreli alacaklarını tahsil etmek için bankalara hücum ettiler (Seyidolu, 2003: 526). Altın ve döviz rezervleri hayli sarsılmı olan Avrupa ülkeleri 1930 lardan sonra kambiyo ve sermaye hareketlerine devletin dorudan müdahalesini kabul ederek kambiyo kontrol rejimi ni balatmı oldular (Almanya ve orta Avrupa ülkeleri, Türkiye dahil). Öte yandan parası devalüe edilmi ülkelerin (ngiltere 1931, ABD 1933 te altın standardından ayrıldı) yanısıra, altına sadık kalmı ülkeler (Fransa, talya, sviçre) ayrı bir grup tekil etmekteydi. Böylece kinci Dünya Savaı öncesinde Dünya ekonomisinin üç para blokuna ayrılmı olduu görülmektedir. Özet olarak, kinci Dünya Savaı öncesine gelindiinde uluslararası mali alan tam bir karııklık içerisinde bulunmaktadır (Tarlan, 1979: 35-37; Eren, 1999: 76). Altın standardı yıkıldıktan sonra ulusal paraları birbirine dönütürme olanaı kalmamıtır. Bu da ülkeleri, uluslararası ödemelerde iki yanlı (bilateral) anlamalar yapmaya zorlamı ve dünyada çok yanlı denkletirme mekanizması yıkılmıtır. Çounluu eski ngiliz sömürgelerinden oluan bir grup ülke paralarını Sterlin e balamı, ABD ise serbest dalgalanmaya bıraktıı doların bir miktar deer yitirmesine izin verdikten sonra, 31 Ocak 1934 te 1ons altın=35 $ olarak belirlemitir. lginçtir ki, bu tarihte saptanan resmi dolar fiyatında 1971 yılı Aralık ayında doların devalüasyonuna kadar bir deiiklik yapılmamıtır (Seyidolu, 2003: 527). ABD ve ngiltere nin aksine Fransa, dı piyasalarda Frangın aırı deer kaybetmesi nedeniyle, altın satılarına hız vermitir. Bu durum da altın rezervlerinin büyük ölçüde erimesine yol açmıtır. Sonunda, Belçika nın 1935 yılında gerçekletirdii devalüasyondan sonra Fransa da Frangı %30 devalüe ederek altın standardından ayrıldı. Döviz kurlarında istikrar salanmasıyla ilikili Üçlü Para Anlaması (Tripartite Monetary Agreement) 1936 yılının Eylül ayında imzalandı. ABD, ngiltere ve Fransa bir döviz istikrar fonu kurarak gerektiinde altın satıları ile birbirlerinin ulusal paralarını kararlarını desteklemeye karar verdiler. Belçika ve Hollanda da daha sonra katılmıtır. Öte yandan, kinci dünya Savaı nın balamasıyla altın standardına dönü ortadan kalkmıtır (Özbek, 1999: 51) Bretton Woods Sistemi Dönemi Dünya ekonomisinin bu büyük bunalımdan çıkıı büyük ölçüde ngiliz iktisatçı John Maynard Keynes in formüle ettii devlet müdahaleleri yoluyla olmutur. Keynes 1936 yılında yayımladıı stihdam, Faiz ve Para Genel Teorisi adlı kitabında, sonradan Keynesyen ekonomi ya da karma ekonomi adıyla anılacak olan devlet müdahalelerinin formülünü ortaya koymutur. Deflasyonist bir gelimeden depresyona geçen kapitalist dünya ülkeleri ekonomiye devlet müdahalesi yapmak suretiyle ekonomilerini canlandırmıtır. Canlanmanın ilk sonuçlarının alınmaya balandıı sıralarda II. Dünya Savaı çıkmıtır. Savaın çıkıı büyük ölçüde Almanya nın ekonomik bunalımdan 7

18 ULUSLARARASI PARA FONU, DOUU VE YAPISI gördüü zararın nedenlerine dayalıdır. Savaın sonlarına doru dünya kapitalizminin karılaacaı bu tür bunalımları daha kolay atlatabilmek için uluslararası bir ibirliine gitmenin ve bunu kurumsallatırmanın gerekli olduu anlaılmıtır (Eilmez, 2002: 1). kinci dünya Savaı ndan önceki dönemde uluslararası mali konularda dayanıma örneklerine çok az rastlanmıtır. Oysa, sava sonrası dönemde oldukça sıkı bir uluslararası ibirlii görülmektedir. Dünya ticaretini serbestletirecek, çok yanlı denklemeye olanak verecek ve savata yıkılan ekonomilerin onarımını kolaylatıracak bir ticari ve mali sistemin kurulmasına iddetle ihtiyaç duyuluyordu. O yüzden ülkeler daha sava sona ermeden yeni bir uluslararası para sistemi yaratmak amacıyla, 1944 yılında ABD de New Hampshire in Bretton Woods kasabasında, 44 ülkenin katılımıyla toplandılar (Seyidolu, 2003: 528). Bu toplantıya ABD ve ngiltere uluslararası parasal sistemi düzenleyen ayrı birer raporla katılmıtır. ABD planı ABD Hazine Bakan Yardımcısı White, ngiltere planı ünlü iktisatçı Keynes tarafından hazırlanmı ve savunulmutur. Toplantıda bir araya gelen 44 ülkenin temsilcileri ABD planı üzerinde görü birliine varmılardır. Uluslararası para fonu ve 1972 yılında Dünya Bankası adını alan Uluslararası mar ve Kalkınma Bankası nın temelleri atılmıtır. Uluslararası Ticaret Örgütü kurulmamı fakat yerine GATT düzenine geçilmesi öngörülmütür (Eilmez, 1996: 18). Keynes ve White Planları aaıdaki unsurları içermektedir: Keynes Planı; ngiltere nin teklif ettii sistem, dı açık veren ülkelere, otomatik olarak kredi salayacak bir mekanizmayı içermektedir. Bu çerçevede Keynes, üç kurum tasarlamıtır. Bu kurumlar; Dünya Bankası, IMF ve Uluslararası Ticaret Örgütü dür. Keynes Planı nda Para Fonu bugünkü Dünya Bankası, Dünya Bankası da bugünkü IMF gibi düünülmütür. Dünya Bankası, bütün ülke Merkez Bankalarının üstünde bir uluslararası Merkez Bankası konumunda olacak ve bancor adlı bir rezerv yaratabilecektir (Eilmez, 1996: 18). Keynes, güçlü kaynaklara sahip, tam istihdam ve serbest ticaret politikaları uygulamaları konusunda hükümetleri destekleyebilecek bir para fonu düünmütür. Keynes planına göre, ülkelerin fona katılma kotaları savatan önceki son üç yılın dı ticaret deeri ortalamasına balıdır. Ayrıca dı açık veren ülkeler kadar, dı fazla veren ülkelerin de dı dengesizlikleri düzeltme yükümlülüünü paylaması gerekmektedir. Ancak bu planda döviz kurları hakkında detaylı bir bilgi verilmemitir. Keynes planına göre fon, ilevselci bir model benimseyerek politik baskılara tamamen kapalı olacaktı (Seyidolu, 2003: ). White Planı; White planında kurulması planlanan istikrar fonu, para kredi sisteminin çökmesini ve uluslararası ödemelerin aksamasını önleyecek, uluslararası ticareti düzenleyecek ve iktisadi kalkınma için gerekli sermayeyi salayacaktı. White Planı, IMF ve Dünya Bankası eklinde iki ayrı kurumun kurulması ve doların altına karı konvertibilitesinin korunduu dolar merkezli bir sabit kur sisteminin yaratılması fikrini içermektedir. Ayrıca milli paralar % -/+1 oranında dalgalanabilecek ve üye ülkeler %10 dan yukarı bir devalüasyona ancak IMF nin iznini alarak bavurabileceklerdi. Üye ülkeler, iç dengenin salanabilmesi için para ve maliye politikalarını kullanabileceklerdir (Parasız, 1996: 93). Her ne kadar balangıçta White Planı kabul edilmi olsa da, IMF nin 1969 dan itibaren SDR yaratmaya balayarak uluslararası bir merkez bankası konumuna oldukça yaklamı olması zaman içinde Keynes Planının öngördüü hususlara gelindiini ortaya koymaktadır. IMF, bu konferansın eseri olarak Dünya Bankası ile birlikte kurulmutur. Birlikte domu olmaları nedeniyle bu iki kurum bazen Bretton Woods Kurumları (Bretton Woods Institutions) ya da Bretton Woods kizleri (Bretton Woods Twins) adlarıyla anılmaktadırlar yılından 1973 yılına kadar uluslararası parasal sistemde 8

19 ULUSLARARASI PARA FONU, DOUU VE YAPISI geçerli olan dönem Bretton Woods sistemi dönemi olarak anılmaktadır. Doların altına olan konvertibilitesinin korunduu bu sistem asıl olarak üç temel amaç etrafında toplanmaktadır (Eilmez, 1996: 18-19); a- Sabit bir döviz paritesinin oluturulması, b- Döviz kurlarında ortaya çıkabilecek ani deiikliklerinin yalnızca ödemeler dengesi açık ya da fazlaları nedeniyle olumasına izin verilmesi, c- Söz konusu ödemeler dengesi açık veya fazlalarından dolayı yapılacak parasal ayarlamaların (devalüasyon veya revalüasyon) uluslararası bir danıma mekanizması aracılııyla yapılması ve bu ekilde karılıklı rekabete yol açıcı ayarlanmaların önlenmesi. Bu temel amaçların uluslararası alanda yürütülmesini salayacak kurum IMF olduu için sisteme IMF Sistemi de denmektedir. Çounu az gelimi ülkelerin oluturduu konferansta, Sovyetler Birlii ve öteki Sosyalist ülkeler (Romanya hariç) anlamayı imzalamadılar. Dolayısıyla Bretton Woods Batılı Kapitalist ülkelerin oluturdukları bir sistem durumunda olmaktadır. Bretton Woods Sisteminde u ilkeler ele alınmıtır (Seyidolu, 2003: ): Bretton Woods sistemi analitik olarak ayarlanabilir kur sistemine dayanır. ABD dıındaki tüm IMF üyeleri, resmi kurdan paralarının deerini dolar cinsinden tanımlamılardır. Bir paranın resmi dolar karılıına onun dolar paritesi adı verilmektedir. 1 ons altın = 35 $ deerindedir ve tüm ulusal paralar dolaylı olarak altına balanmaktadır. Doal olarak, her ulusal paranın bir de altın paritesi bulunmaktadır. Ayrıca ABD Merkez Bankası (Federal Rezerv Bank-FED), yabancı merkez bankalarının ellerindeki dolarları FED e arz etmeleri durumunda, sabit resmi fiyattan altın satma sorumluluu üstlenmektedir. Buna altın kambiyo sistemi (gold exchange system) denilmitir. Sistemde, ulusal paraların dolar paritesi etrafında dalgalanma marjı % -/+1 olarak belirlenmitir. Üye ülkelerin merkez bankaları, döviz piyasasına müdahale ederek ulusal paralarının deerinin bu alt ve üst sınırların dıına çıkmasına engel olacaklardır. Müdahale aracı olarak dolar kullanılacaktır. Dengesizliklerde devalüasyon ve revalüasyon gibi kur deiiklikleri en son bavurulacak çarelerdir. Eer deiiklik % 10 üzerinde ise IMF izni gerekmektedir (Ancak IMF bu katı tutumunu sonraki yıllarda deitirmi ve kredi isteyen ülkelere devalüasyon ön koulunu sunmutur). Dı ticarette serbestlik söz konusudur. Bretton Woods sistemi 20 yıl kadar büyük sorunlar yaratmadan uygulanmı ve sistemin özünü ABD doları oluturmutur. Dönem içinde özellikle ngiliz Poundu çeitli sarsıntılar geçirmi ve çeitli devalüasyonlara maruz kalmıtır yılına gelindiinde ABD doları üzerinde oluan baskılar sonucu 1 ons altının dolar olarak piyasa deeri, tanımlanan deerin oldukça üstüne çıkmıtır. Bu gelime yalnız ABD açısından deil, dier gelimi ülkelerde de sorunlar yaratmı ve bu ülkelerde devalüsyonları kaçınılmaz hale getirmitir (Eren, 1999: 78) yılında IMF, SDR (özel çekme hakları) adı altında bir uluslararası likidite yaratmıtır. SDR deeri tıpkı ABD doları gibi 35 SDR = 1 ons altın olarak tanımlanmıtır. Bu nedenle SDR ye kaıt altın denilmitir. IMF tarafından yaratılan bu ek rezerv imkanı da uluslararası parasal sistemdeki sarsıntıyı yok etmeye yetmemitir (Eilmez, 1996: 19). Doların anahtar para olması ABD ye senyoraj kazançları salamıtır. Ama uluslararası likiditenin Dolara dayandırılması ABD nin dı ödemeler dengesi açıkları vermesine neden olmutur. Bretton Woods Sisteminde döneminde Dolar 9

20 ULUSLARARASI PARA FONU, DOUU VE YAPISI kıtlıı dönemi yaanmıtır yılları ise Dolar bolluu dönemi olarak adlandırılmaktadır. Bu dönemde ABD büyük miktarlarda dı ödemeler açıı vermitir. Bu durum ABD Dolarına olan güvenin sarsılmasına ve baskıların artmasına neden olmutur. Bu baskıların azaltılması yönünde birçok giriim olmutur (Özbek, 1999: 89). Sonuçta 1971 yılında, Washington da Smithsonian Institute de toplanan Onlar grubunun üyeleri doların devalüasyonu konusundan anlamaya varmıtır. 18 Aralık 1971 Smithsonian Kararları ile dolar, dier paralara göre % 9 oranında devalüe edilmitir. Altının resmi fiyatı 35 dolardan 38 dolara çıkarılmıtır. Toplantılar sonucunda dolar üzerindeki spekülasyonları önlemek için doların altına olan konvertibilitesi de kaldırılmıtır.ayrıca ulusal paraların dolar paritesine göre dalgalanma marjı da % -/+1 den % -/+ 2,25 e (iki yönde toplam yüzde 4,5) çıkarılmıtır (Seyidolu, 2003: 533). Yapılan devalüasyondan beklenen ölçüde baarı salanamadı. ABD, 1972 de faiz oranlarını yükselterek enflasyonla mücadele etmeye çalımaktaydı. Doları destekleme yönündeki politikaların yetersiz kalması sonucu, ABD 1973 te ikinci bir devalüasyona bavurdu ve altın fiyatını 42,22 dolara yükseltti (Özbek, 1999: 93). Bu gelime SDR ın deerinin altınla olan ilikisinin kesilmesine ve önce 14 üye ülkenin daha sonra da 5 üye ülkenin ulusal paralarından oluan bir sepete balı olarak tanımlanmasına yol açmıtır (Eilmez, 1996: 19). Bu ulusal paralar ABD Doları, Alman Markı, Japon Yeni, Fransız Frangı ve ngiliz Sterlinidir. 1 Ocak 1981 den itibaren her be yılda bir SDR nin deerini belirleyen para sepetinin deien koullara göre yeniden düzenlenmesi konusunda karar alınmıtır (Özbek,1999: 96). Doların altınla olan ilikisinin kesilmesi uluslararası parasal sistemde ABD Dolarının tartımasız üstünlüüne dayalı bir de facto Dolar sistemi dönemine geçilmesine neden olmutur. Bu dönem boyunca da sabit döviz kuru sistemi genel geçerliliini korumutur (Eren, 1999: 79). Bu oluumlarına karın ABD Dolarına karı spekülasyonlar devam etmi ve ABD Doları 1973 yılında bir kez daha (bu kez %11 oranında) devalüe edilmitir. Bu gelime sabit döviz kuru uygulamasının ve Bretton Woods düzeninin sonu olmu, pek çok ülke deiken döviz kuru politikasını uygulamaya sokmutur (Eilmez, 1996: 20) Deiken Kur Politikası ve Yeni Dönem IMF üyesi ülkelerden gelimi ülke konumunda olanlar 1973 yılından balayarak deiken (esnek) döviz kuru politikası uygulamasına geçmilerdir. Gelime yolundaki üye ülkelerde artan oranda bu politikaya geçmektedirler. Altın standardı ve sonrasında egemen olan altın deiim standardı, hep sabit döviz kuru politikasının eliinde yürümü olan yöntemlerdir (Eren, 1999: 81). Sabit döviz kurunun uygulandıı ortamda IMF nin temel görevlerinden biri, ödemeler dengesi bunalımına giren üye ülke ile yapılacak devalüasyonun oranı konusunda ibirlii yapmak ve söz konusu üye ülkeyi alacaı önlemler açısından IMF nin imkanları ile desteklemektir sonrasında balayan deiken döviz kuru uygulamaları devalüasyonları günlük rutin uygulamalar haline getirince IMF nin yönlendirme fonksiyonu tartıılır hale gelmitir li yıllarda IMF ye artık gereksinim olup olmadıını tartıarak geçmitir (Eilmez, 1996: 20). 1980'li yılları iki önemli olay karakterize etmektedir. Bunlardan birisi 1900'lü yılların bitmesi ile 2000'li yıllara yaklamamız; ikincisi ise souk savaın sona ermesi ile iki kutuplu dünyamızın ABD'nin baını çektii tek kutuplu dünya haline gelmesidir. Bu dönem farklı düünürlerce yeni dünya düzeni, büyük dönüm noktası, tarihin sonu, 10

! "#$ % %&%' (! ) ) * ()#$ % (! ) ( + *)!! %, (! ) - )! ) ) +.- ) * (/ 01 ) "! %2.* ) 3."%$&(' "01 "0 4 *) / )/ ( +) ) ( )

! #$ % %&%' (! ) ) * ()#$ % (! ) ( + *)!! %, (! ) - )! ) ) +.- ) * (/ 01 ) ! %2.* ) 3.%$&(' 01 0 4 *) / )/ ( +) ) ( ) ! "#$ % %&%' (! ) ) * ()#$ % (! ) ( + *)!! %, (! ) - )! ) ) +.- ) * (/ 01 ) "! %2.* ) 3."%$&(' "01 "0 4 *) / )/ ( +) ) ( )! )! ) 1 87 Seri No'lu Gider Vergileri Genel Teblii Resmi Gazete Sayısı 27737 Resmi

Detaylı

Madde 1.1. in 4.paragrafı aaıdaki ekilde güncellenmitir.

Madde 1.1. in 4.paragrafı aaıdaki ekilde güncellenmitir. YAPI VE KRED BANKASI A.. NN BANKA BONOSU VE/VEYA TAHVLLERNN HALKA ARZINA LKN SERMAYE PYASASI KURULU TARAFINDAN 3 HAZRAN 2011 TARHNDE ONAYLANAN ve TESCL ETTRLEN, 30 EYLÜL 2011 TARHNDE TADL VE 4 EKM 2011

Detaylı

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir Türkiye de Bölgesel Kalkınmanın Aracı Olarak Kalkınma Ajansları: zmir Kalkınma Ajansı Örnei Ergüder Can zmir Kalkınma Ajansı Giri: Türkiye de dier ülkeler gibi bölgelerarası hatta bölgeler içinde kalkınma

Detaylı

Döviz Kuru Hareketleri ve Enflasyon Dinamii: Türkiye Örnei

Döviz Kuru Hareketleri ve Enflasyon Dinamii: Türkiye Örnei Döviz Kuru Hareketleri ve Enflasyon Dinamii: Türkiye Örnei Hakan Berument Bilkent Üniversitesi Ankara Tel: + 312 266 2529 Faks: + 312 266 5140 e-posta: berument@bilkent.edu.tr Mart 2002 1. Giri: 1995 Meksika

Detaylı

stanbul, 11 Ekim 2004 2004/1021

stanbul, 11 Ekim 2004 2004/1021 TÜRKYE SERMAYE PYASASI ARACI KURULULARI BRL Büyükdere Cad.No:173 I. Levent Plaza A-Blok Kat:4 34394 I. Levent-stanbul Tel : (212) 280 85 67 Faks : (212) 280 85 89 www.tspakb.org.tr stanbul, 11 Ekim 2004

Detaylı

Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi letmeleri A.. 30.06.2013 Tarihi tibarıyla Sona Eren Hesap Dönemine likin Yönetim Kurulu Yıllık Faaliyet Raporu

Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi letmeleri A.. 30.06.2013 Tarihi tibarıyla Sona Eren Hesap Dönemine likin Yönetim Kurulu Yıllık Faaliyet Raporu Sayfa No: 1 Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi letmeleri A.. 30.06.2013 Tarihi tibarıyla Sona Eren Hesap Dönemine likin Yönetim Kurulu Yıllık Faaliyet Raporu Sayfa No: 2 Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

Ödemeler Dengesi Doç. Dr. Dilek Seymen Araş. Gör. Aslı Seda Bilman 1 Plan Ödemeler Dengesi, tanım, kapsamı Ana Hesap Grupları Cari Denge, Sermaye Hesabı Dengesi Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları Otonom

Detaylı

YAKIN DÖNEM EKONOMK GELMELERN ANALZ VE BEKLENTLER

YAKIN DÖNEM EKONOMK GELMELERN ANALZ VE BEKLENTLER YAKIN DÖNEM EKONOMK GELMELERN ANALZ VE BEKLENTLER I. DURUM TESPT VE TANIMLAR HAZRAN 2006 1- Mayıs ayı içinde yaanan ekonomik gelimeler dalgalı döviz kuru rejimi içinde döviz kurlarının kısa sürede, yukarı

Detaylı

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 1 TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 12.0 Türkiye GSYİH Büyüme Oranları(%) 10.0 9.4 8.4 9.2 8.8 8.0 6.0 4.0 6.8 6.2 5.3 6.9 4.7 4.0 4.0 5.0 2.0 0.7 2.1 0.0-2.0-4.0-6.0-8.0-5.7-4.8 Tahmin(%) 2014

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Emre HORASAN

Yrd. Doç. Dr. Emre HORASAN Yrd. Doç. Dr. Emre HORASAN Finansal Sistem; fonun arz ve talebini dengeleyen ve fonları zaman, miktar, vade ve kişiler bazında kullanılabilir hale getiren bir sistemdir. Finansal Sistemin görevleri: Malların,

Detaylı

IMF, Birleşmiş Milletlerin uzmanlaşmış kurumlarından biri olsa da, kendi tüzüğü, yönetim yapısı ve mali kaynağı vardır.

IMF, Birleşmiş Milletlerin uzmanlaşmış kurumlarından biri olsa da, kendi tüzüğü, yönetim yapısı ve mali kaynağı vardır. IMF ye Genel Bakış Biz kimiz? Uluslararası Para Fonu (IMF) parasal konularda küresel işbirliğini arttırmak, mali istikrarı sağlamak, uluslararası ticareti kolaylaştırmak, yüksek istihdamı ve sürdürülebilir

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

PORTER MODEL: ULUSLARARASI REKABET ÖZLEM ÖZ ODTÜ LETME BÖLÜMÜ

PORTER MODEL: ULUSLARARASI REKABET ÖZLEM ÖZ ODTÜ LETME BÖLÜMÜ : ULUSLARARASI REKABET ÖZLEM ÖZ ODTÜ LETME BÖLÜMÜ Genel Çerçeve Makroekonomik, Politik ve veyasal Çevre Rekabet Edebilirliliin Mikroekonomik Temelleri irket irket Stratejisi Stratejisi Mikroekonomik Mikroekonomik

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI İstanbul Ekonomi ve Finans Konferansı Dr. İbrahim Turhan Başkan Yardımcısı 20 Mayıs 2011 İstanbul 1 Sunum Planı I. 2008 Krizi ve Değişen Finansal Merkez Algısı II. III.

Detaylı

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... i İÇİNDEKİLER... iii TABLO LİSTESİ... v GRAFİK LİSTESİ... vii KUTU LİSTESİ... xiv KISALTMA LİSTESİ.... xvi GENEL DEĞERLENDİRME... xvii I. Finansal İstikrarın Makroekonomik Unsurları...

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR

MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR Sermaye Hareketleri ve Döviz Kuru Politikaları Türkiye Ekonomi Kurumu Paneli Doç.Dr.Erdem BAŞÇI Başkan Yardımcısı, TCMB 11 Aralık 2010, Ankara 1 Konuşma Planı 1. Merkez

Detaylı

KOÇ ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER (KÜSB) KULÜBÜ TÜZÜÜ

KOÇ ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER (KÜSB) KULÜBÜ TÜZÜÜ KOÇ ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER (KÜSB) KULÜBÜ TÜZÜÜ YAPI Madde 1. Koç Üniversitesi Sosyal Bilimler Kulübü, kısa adıyla K.Ü.S.B., Koç Üniversitesi örenci kulüpleri tüzüüne balı ve Koç Üniversitesi örencilerinin

Detaylı

!" # $%!" ## #! " $ $ # $ %%%! &' % ()! &'

! # $%! ## #!  $ $ # $ %%%! &' % ()! &' !"#$%!" #$ %!" ### $$ %%%!&' ()!&' $% &%'#& $ $()*+"" $%#,(-"./$ &(*(%*#0#"121"314*11"1"/5 %$#%%0#"3% )"$*#%* &"! *#&% '" #*#6)#" $**)%& "( *""+"'", -.'/0"""-".123!+"&,'* 4 5' ' 6 (" 6', &'* "(7 5' " 89+

Detaylı

BURSA DA GÖREV YAPAN MÜZK ÖRETMENLERNN ULUDA ÜNVERSTES ETM FAKÜLTES GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ MÜZK ETM ANABLM DALI LE LETM VE ETKLEM

BURSA DA GÖREV YAPAN MÜZK ÖRETMENLERNN ULUDA ÜNVERSTES ETM FAKÜLTES GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ MÜZK ETM ANABLM DALI LE LETM VE ETKLEM BURSA DA GÖREV YAPAN MÜZK ÖRETMENLERNN ULUDA ÜNVERSTES ETM FAKÜLTES GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ MÜZK ETM ANABLM DALI LE LETM VE ETKLEM Dr. Ayhan HELVACI *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik

Detaylı

! " #$!" ## #! " $ $ # $ %%%! &' % ()! &'

!  #$! ## #!  $ $ # $ %%%! &' % ()! &' !"#$!" #$ %!" ### $$ %%%!&' ()!&' $% &%'#& $ $()*+"" $%#,(-"./$ &(*(%*#0#"121"314*11"1"/5 %$#%%0#"3% )"$*#%! *#&% '" #*#6)#" $**)%& "( * ""+"'", - +./ 01"(23 4' 5 6"""/" 4 78 9!+"&,'* : ;'

Detaylı

BÜLTEN. KONU: Menkul Kıymetlerin Vergilendirilmesi Hk 277 Nolu GVK G.T. Yayınlanmıtır

BÜLTEN. KONU: Menkul Kıymetlerin Vergilendirilmesi Hk 277 Nolu GVK G.T. Yayınlanmıtır Kültür Mah. 1375 Sk. No:25 Cumhuruiyet hanı K:5 35210 Alsancak - zmir-turkey Tel : + 90 232 464 16 16.. Fax: + 90 232 421 71 92. e-mail : info@psdisticaret.com..tr BÜLTEN SAYI :2010-054 Tarih: 27.12.2010

Detaylı

AMER KA B RLE K DEVLETLER SAYI TAYI

AMER KA B RLE K DEVLETLER SAYI TAYI AMERKA BRLEK DEVLETLER SAYITAYI Yazan: Dawid M. WALKER Çeviren: Müslüm PARLAK Amerika Birleik Devletleri Sayıtayı, Birleik Devlet yönetiminin yasama bölümü içerisinde yer alan baımsız bir kurumdur. Genellikle

Detaylı

Türk Bankacılık Sektörü

Türk Bankacılık Sektörü Hisse Senedi / Sektör Raporu Mayıs ayı verileri sektör görünümü için olumlu 30/06/2015 Mayıs ayında sektör karlılıı güçlü toparlandı. BDDK nın açıkladıı verilere göre Mayıs ayında Türk bankacılık sektörü

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm

Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm T.C. KALKINMA BAKANLIĞI Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm Erhan USTA Müsteşar Yardımcısı 29 Şubat 2012 3. İzmir Ulusal Ekonomi Kongresi 1970 li Yıllar : Dünya 1971 yılında Bretton Woods sisteminin çöküşü Gelişmekte

Detaylı

Dengesi Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman

Dengesi Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman Ödemeler 1 Dengesi Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman Plan 2 Ödemeler Dengesi, tanım, kapsamı Ana Hesap Grupları Cari Denge, Sermaye Hesabı Dengesi Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları Otonom ve Denkleştirici

Detaylı

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir Yönetiim, Bölgesel Kalkınma ve Kalkınma Ajansları: Çukurova Kalkınma Ajansı Uygulaması A. Celil Öz 1 1- Giri Son çeyrek yüzyılda küresellemenin ve uluslar arası ve uluslar üstü kurumların da etkisiyle

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİ BİLİMİNE GİRİŞ

1 MAKRO EKONOMİ BİLİMİNE GİRİŞ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİ BİLİMİNE GİRİŞ 11 1.1. Makro Ekonomi Biliminde Yöntem 12 1.2. Kavramsal Çerçeve 13 1.3. Makro Ekonomi Bilimi Literatürü 16 1.3. 1. Klasik Makro Ekonomi Bilimi

Detaylı

Türk Bankacılık Sektörü

Türk Bankacılık Sektörü Hisse Senedi / Sektör Raporu Türk Bankacılık Sektörü /0/01 Kredi mevduat spredleride geçen aya göre iyileme görülüyor Toplam krediler bir miktar geriledi. BDDK nın açıkladıı haftalık bankacılık sektörü

Detaylı

TÜRKĐYE CUMHURĐYET MERKEZ BANKASI

TÜRKĐYE CUMHURĐYET MERKEZ BANKASI TÜRKĐYE CUMHURĐYET MERKEZ BANKASI Türkiye Ekonomisi ve Para Politikası Uygulamaları Durmuş YILMAZ Başkan 12 Ocak 2011 1 Sunum Planı I. Küresel Görünüm II. Türkiye Ekonomisi III. Para Politikası Gelişmeleri

Detaylı

KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR (BDDK)

KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR (BDDK) KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU (BDDK) KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇİNDE TÜRK FİNANSAL

Detaylı

! " #$! "# $$ $! " % % # $ &&& " '( % )* " '(

!  #$! # $$ $!  % % # $ &&&  '( % )*  '( !"#$!" #$ %!"# $$$ %% &&&"'( )*"'( $% &%'#& $ $()*+"" $%#,(-"./$ &(*(%*#0#"121"314*11"1"/5 %$#%%0#"3% )"$*#%! *#&% '" #*#6)#" $**)%& "(!+ ##,#(#-.,/0 12#)34 5( 6 7###0# 5 89 ",#' -(+ : ;(

Detaylı

BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI

BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI Belediyelerin görevlerini etkin ve verimli bir ekilde yerine getirebilmeleri için ihtiyaç duydukları optimal (ihtiyaçtan ne fazla ne de az) kadronun nicelik ve

Detaylı

GRAFİK LİSTESİ. Grafik I.7.

GRAFİK LİSTESİ. Grafik I.7. GRAFİK LİSTESİ Grafik I.1. VIX Endeksi 1 Grafik I.2. itraxx Europe Crossover Endeksi 1 Grafik I.3. Gelişmiş Ülke Borsa Endeksleri 2 Grafik I.4. Seçilmiş Bazı Ülkelerde Büyüme Oranları 2 Grafik I.5. Seçilmiş

Detaylı

VII PARA, BANKA VE MALÝ PÝYASALAR

VII PARA, BANKA VE MALÝ PÝYASALAR VII PARA, BANKA VE MALÝ PÝYASALAR 103 104 PARA, BANKA VE MALÝ PÝYASALAR A. GENEL DURUM 2002 yýlý baþýndan itibaren dalgalý kur rejimi altýnda nominal çýpa olarak para tabanýnýn ve örtük enflasyon hedeflemesinin

Detaylı

Amaç ve Kapsam. Yetki ve Sorumluluk

Amaç ve Kapsam. Yetki ve Sorumluluk TEKSTL BANKASI A.. Amaç ve Kapsam Tekstil Bankası A.. (Tekstilbank) bilgilendirme politikası; Bankacılık Kanunu ve bu kanuna ilikin düzenlemeler, Sermaye Piyasası Mevzuatı, Türk Ticaret Kanunu, stanbul

Detaylı

EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası

EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası Erdem Başçı Başkan 6 Ocak 212 Bursa Sunum Planı I. Küresel Gelişmeler II. Para Politikası III. Türkiye Ekonomisinde Son Gelişmeler 2 Sunum Planı I. Küresel

Detaylı

İÇİNDEKİLER. ÖN SÖZ...i GİRİŞ...1. Birinci Bölüm MİLLETLERARASI ÖRGÜT TEORİSİ

İÇİNDEKİLER. ÖN SÖZ...i GİRİŞ...1. Birinci Bölüm MİLLETLERARASI ÖRGÜT TEORİSİ İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...i GİRİŞ...1 Birinci Bölüm MİLLETLERARASI ÖRGÜT TEORİSİ I. MİLLETLERARASI ÖRGÜTLERİN DOĞUŞ NEDENLERİ...3 II. MİLLETLERARASI ÖRGÜTLERİN AMAÇLARI...5 III. MİLLETLERARASI ÖRGÜTLER VE ULUSLARARASI

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013 Türkiye de Bankacılık Sektörü 196-213 Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası Kart Merkezi,

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ. Dr.Süleyman Yaşar. 17 Nisan 2011

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ. Dr.Süleyman Yaşar. 17 Nisan 2011 TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ Dr.Süleyman Yaşar 17 Nisan 2011 AMERİKAN MALİ KRİZİNİN Düşük faiz politikası (2002-5) NEDENLERİ Risklerin önemsenmemesi Hesap

Detaylı

Bu maddenin yürürlüe girdii tarih itibarıyla bu Kanuna göre kurulan serbest bölgelerde faaliyette bulunmak üzere ruhsat almı mükelleflerin;

Bu maddenin yürürlüe girdii tarih itibarıyla bu Kanuna göre kurulan serbest bölgelerde faaliyette bulunmak üzere ruhsat almı mükelleflerin; ! "! # $% & % & ' &! ' ( )* +$' #,*,-. / - Gecici Madde 3 Bu maddenin yürürlüe girdii tarih itibarıyla bu Kanuna göre kurulan serbest bölgelerde faaliyette bulunmak üzere ruhsat almı mükelleflerin; a)

Detaylı

e.t.t.e tüketim endeksi

e.t.t.e tüketim endeksi Kartlı alıverie dayalı e.t.t.e tüketim endeksi.sayı Ercan Türkan (ercan.turkan@tcmb.gov.tr) 22 Ocak 09 Özet Aralık 08 itibariyle tüketim endeksi, nominal olarak yıllık bazda yüzde 3,3 oranında artı göstermitir.

Detaylı

İÇİNDEKİLER GİRİŞ:... 1

İÇİNDEKİLER GİRİŞ:... 1 İÇİNDEKİLER GİRİŞ:... 1 Birinci Ayrım: MİLLETLERARASI ÖRGÜT TEORİSİ... 3 I. Milletlerarası Örgütlerin Doğuş Nedenleri... 3 II. Uluslararası İlişkiler ve Milletlerarası Örgütler... 5 III. Milletlerarası

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

TÜRK YE CUMHUR YET MERKEZ BANKASI

TÜRK YE CUMHUR YET MERKEZ BANKASI TÜRK YE CUMHUR YET MERKEZ BANKASI Krizi Yönetmede Merkez Bankas n n Rolü ve Etkinli i Erdem Ba ç Ba kan Yard mc s stanbul Üniversitesi 22 May s 2009 1 Sunum Plan I. Fiyat stikrar ve Finansal stikrar II.

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER EKİM 2015 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 22 Ekim 2015 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi. Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545

Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi. Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545 Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545 Finansal Krizler İkinci Dünya Savaşı ndan sonra başlayıp 1990 sonrasında ivme kazanan ulusal ve uluslararası finansal

Detaylı

KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURYET MERKEZ BANKASI ÜÇ AYLIK BÜLTEN SAYI: 2005-I

KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURYET MERKEZ BANKASI ÜÇ AYLIK BÜLTEN SAYI: 2005-I KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURYET MERKEZ BANKASI ÜÇ AYLIK BÜLTEN SAYI: 2005-I A Ç I K L A M A Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Merkez Bankası tarafından hazırlanan Üç Aylık Bülten'de yer alan, bankaların

Detaylı

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU Bu rapor Cigna Finans Emeklilik ve Hayat A.Ş. Para Piyasası Likit Kamu

Detaylı

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ İÇİNDEKİLER BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ Giriş... 1 1. Makroekonomi Kuramı... 1 2. Makroekonomi Politikası... 2 2.1. Makroekonomi Politikasının Amaçları... 2 2.1.1. Yüksek Üretim ve Çalışma Düzeyi...

Detaylı

e.t.t.e tüketim endeksi

e.t.t.e tüketim endeksi (Sayı 39 - Aralık 21) Kartlı alıverie dayalı e.t.t.e tüketim endeksi 39. sayı Ercan Türkan (ercan.turkan@tcmb.gov.tr) 26 Ocak 211 (Sayı 39 - Aralık 21) Özet Aralık ayında nominal toplam tüketim, bir önceki

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı.

Detaylı

Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı

Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı 13 Ekim 2011 Malatya KÜRESEL KRİZ ORTAMINA NASIL GELİNDİ? Net Bugünkü Değer Yöntemi Varlık fiyatlarının indirgenmiş nakit akımları (Net

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TABLO LİSTESİ

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TABLO LİSTESİ TABLO LİSTESİ Tablo I.1. Ödemeler Dengesi (Milyar ABD doları) 6 Tablo I.2. Cari İşlemler Açığını Finanse Eden Taraflar (Milyar ABD doları) 7 Tablo I.3. Seçilmiş Ekonomilerde Cari İşlemler Dengesinin GSYİH

Detaylı

ETK LKELER BANKACILIK ETK LKELER

ETK LKELER BANKACILIK ETK LKELER ETK LKELER Türkiye Bankalar Birlii tarafından hazırlanan ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu nun 15 Haziran 2006 tarih ve 1904 sayılı kararlı ile yayımlanan Bankacılık Etik lkeleri Bankamız tarafından

Detaylı

RUSYA-UKRAYNA ENERJ KRZ STRATEJK BR DEERLENDRME

RUSYA-UKRAYNA ENERJ KRZ STRATEJK BR DEERLENDRME RUSYA-UKRAYNA ENERJ KRZ STRATEJK BR DEERLENDRME I. RUSYA NIN YEN STRATEJS OCAK 2005 1- Rusya, ekonomik, siyasi ve askeri açıdan yeniden güçlenmek ve öncelikle bölgesinde nüfus sahibi olabilmek stratejisinde

Detaylı

!" # $%! "# $$ $! " % % # $ &&& " '( % )* " '(

! # $%! # $$ $!  % % # $ &&&  '( % )*  '( !"#$%!" #$ %!"# $$$ %% &&&"'( )*"'( $% &%'#& $ $()*+"" $%#,(-"./$ &(*(%*#0#"121"314*11"1"/5 %$#%%0#"3% )"$*#%* &"! *#&% '" #*#6)#" $**)%& "(!+##,#(#-./(01###.#/23 ",#' -(+ 4 5( ( 6)#6(-'(+#)75(#89,9(:

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GRAFİK LİSTESİ

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GRAFİK LİSTESİ GRAFİK LİSTESİ Grafik I.1. VIX Endeksi 1 Grafik I.2. itraxx Europe Crossover Endeksi 1 Grafik I.3. Gelişmiş Ülke Döviz Kurları 2 Grafik I.4. ABD 10 Yıllık Devlet Tahvili Getirisi 2 Grafik I.5. Gelişmiş

Detaylı

2015 Yılında Para ve Kur Politikası. Erdem BAŞÇI Başkan. 10 Aralık 2014 Ankara

2015 Yılında Para ve Kur Politikası. Erdem BAŞÇI Başkan. 10 Aralık 2014 Ankara 2015 Yılında Para ve Kur Politikası Erdem BAŞÇI Başkan 10 Aralık 2014 Ankara Temel Amaç: Fiyat İstikrarı 2017 yılı enflasyon hedefi Hükümet ile varılan mutabakatla uyumlu olarak yüzde 5 seviyesinde belirlenmiştir.

Detaylı

CARİ AÇIK NEREYE KADAR?

CARİ AÇIK NEREYE KADAR? CARİ AÇIK NEREYE KADAR? Prof. Dr. Doğan CANSIZLAR ANKARA - 14 Aralık 2011 1 Türkiye Ekonomisindeki Bazı Eşitlikler -Ekonomik Büyüme = Artan Dış Açık -Artan Dış Açık = Artan Dış Borçlanma -Artan Dış Borçlanma

Detaylı

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013 Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program 22 Kasım 201 Büyüme Tahminleri (%) 4, 4,1 Küresel Büyüme Tahminleri (%) 4,1,2,0 ABD Büyüme Tahminleri (%) 2,,,,,,1,6,6 2,8 2,6 2,4 2,2

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

DI TCARET HADLERNDEK DEMN CAR LEMLER DENGES VE GSYH ÜZERNE ETKLER (1987-2006)

DI TCARET HADLERNDEK DEMN CAR LEMLER DENGES VE GSYH ÜZERNE ETKLER (1987-2006) DI TCARET HADLERNDEK DEMN CAR LEMLER DENGES VE GSYH ÜZERNE ETKLER (-2006) Zafer YÜKSELER Danıman 10 Austos 2007 1. Giri: hracat ve ithalat fiyat endekslerindeki farklı deiimler, yıllar itibariyle dı ticaret

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

SRKÜLER NO: POZ - 2006 / 42 ST, 08. 08. 2006 YEN KURUMLAR VERGS KANUNU NDA ÖRTÜLÜ SERMAYE

SRKÜLER NO: POZ - 2006 / 42 ST, 08. 08. 2006 YEN KURUMLAR VERGS KANUNU NDA ÖRTÜLÜ SERMAYE SRKÜLER NO: POZ - 2006 / 42 ST, 08. 08. 2006 çindekiler: Yeni Kurumlar Vergisi Kanunu nda örtülü sermaye YEN KURUMLAR VERGS KANUNU NDA ÖRTÜLÜ SERMAYE Bilindii üzere, 21.06.2006 tarihli Resmi Gazete de

Detaylı

Grafik I.1 Seçilmiş Ülkelerde Piyasa Güven Göstergeleri 1 Grafik I.2 Kredi İflas Takası Endeksleri 2 Grafik I.3 Gelişmiş Ülke Borsa Endeksleri 2

Grafik I.1 Seçilmiş Ülkelerde Piyasa Güven Göstergeleri 1 Grafik I.2 Kredi İflas Takası Endeksleri 2 Grafik I.3 Gelişmiş Ülke Borsa Endeksleri 2 GRAFİK LİSTESİ Grafik I.1 Seçilmiş Ülkelerde Piyasa Güven Göstergeleri 1 Grafik I.2 Kredi İflas Takası Endeksleri 2 Grafik I.3 Gelişmiş Ülke Borsa Endeksleri 2 Grafik I.4 Seçilmiş Gelişmekte Olan Ülkeler

Detaylı

AB Uyum Sürecinde Türkiye nin Rekabet Gücü lerleme Raporu Üzerine Tespitler

AB Uyum Sürecinde Türkiye nin Rekabet Gücü lerleme Raporu Üzerine Tespitler AB Uyum Sürecinde Türkiye nin Rekabet Gücü lerleme Raporu Üzerine Tespitler Avrupa Komisyonu tarafından Türkiye hakkında hazırlanan lerleme Raporu, Türkiye ile müzakerelerin balaması yönünde olumlu bir

Detaylı

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi Başta MERCOSUR Bloğunda yer alan ülkeler olmak üzere, Latin da 1990 lı yılların sonunda ve 2000 li yılların başında oldukça ağır bir şekilde hissedilen ekonomik

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 17 Ağustos 2015, Sayı: 23 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Bankacılık sektörü 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Şubat 2012 İçerik Bankacılık sektörünü etkileyen gelişmeler ve yansımalar 2012 yılına ilişkin beklentiler Gündemdeki başlıca konular 2

Detaylı

Grafik I.3. ABD Enflasyon, İşsizlik ve Fed Bilanço Büyüklüğü Değişiminin Gelişimi 2

Grafik I.3. ABD Enflasyon, İşsizlik ve Fed Bilanço Büyüklüğü Değişiminin Gelişimi 2 GRAFİK LİSTESİ Grafik I.1. Seçilmiş Ülkelerde Yıllık Büyüme Oranları 1 Grafik I.2. 2012 Yılı için Yapılan Büyüme Tahminleri 1 Grafik I.3. ABD Enflasyon, İşsizlik ve Fed Bilanço Büyüklüğü Değişiminin Gelişimi

Detaylı

Temel Ekonomik Gelişmeler

Temel Ekonomik Gelişmeler Temel Ekonomik Gelişmeler 6 Temmuz 21 Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Günlük veriler her Perşembe günü (resmi tatil olması durumunda bir önceki iş günü); diğer veriler ise verinin açıklandığı

Detaylı

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2.

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Ekonominin Tanımı... 3 1.3. Ekonomi Biliminde Yöntem... 4 1.4.

Detaylı

Sosyo-Ekonomik Gelimilik Aratırması

Sosyo-Ekonomik Gelimilik Aratırması Giri Sosyo-Ekonomik Gelimilik Aratırması Taner Kavasolu Devlet Planlama Tekilatı Kalkınma Planlarımızda, ülke corafyasında ve kesimler arasında dengeli bir gelime salanması hedefi, ülke ekonomisi için

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

* EL KAZANDI BİZ ÖVÜNÜYORUZ *BORSA 2012 DE DE YABANCIYA ÇALIŞTI *İstanbul da kazanıp, New York ta, Londra da şampanya patlattılar

* EL KAZANDI BİZ ÖVÜNÜYORUZ *BORSA 2012 DE DE YABANCIYA ÇALIŞTI *İstanbul da kazanıp, New York ta, Londra da şampanya patlattılar Umut Oran Basın Açıklaması 06.01.2013 Yarın Aydın-Söke de pamuk üreticileriyle bir araya gelecek olan CHP Genel Başkan Yardımcısı, İstanbul Milletvekili Umut Oran ın, yazılı açıklaması şöyle: * EL KAZANDI

Detaylı

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1 EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER 1 3 M A R T 2 0 1 4, P E R Ş E M B E Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1948 DEKİ EKONOMİK DURUM 2 TABLO I Ülke ABD Doları Danimarka 689 Fransa 482 İtalya

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

OTSTK ÇOCUKLARIN ALELERNE YÖNELK GRUP REHBERL NN ANNE BABALARIN DEPRESYON VE BENLK SAYGISINA ETKS

OTSTK ÇOCUKLARIN ALELERNE YÖNELK GRUP REHBERL NN ANNE BABALARIN DEPRESYON VE BENLK SAYGISINA ETKS Bu aratırma 2005 yılında 1. Uluslararası zmir Özel Eitim ve Otizm Sempozyumu'nda poster bildiri olarak sunulmutur. OTSTK ÇOCUKLARIN ALELERNE YÖNELK GRUP REHBERL NN ANNE BABALARIN DEPRESYON VE BENLK SAYGISINA

Detaylı

Haftalık Para ve Banka İstatistikleri ne İlişkin Yöntemsel Açıklama

Haftalık Para ve Banka İstatistikleri ne İlişkin Yöntemsel Açıklama Haftalık Para ve Banka İstatistikleri ne İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Parasal ve Finansal Veriler Müdürlüğü İçindekiler I- Tanım... 3 II- Amaç... 3 III- Yöntem... 3 IV- Yayımlama

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

GRAF K L STES. Kar lama Oran Grafik II.15 Faiz D Bütçe Dengesi 14 Grafik II.16 Bütçe Dengesi 14 Grafik II.17 Merkezi Yönetim Borç Stoku 15

GRAF K L STES. Kar lama Oran Grafik II.15 Faiz D Bütçe Dengesi 14 Grafik II.16 Bütçe Dengesi 14 Grafik II.17 Merkezi Yönetim Borç Stoku 15 GRAF K L STES Grafik I.1 Küresel Büyüme 2 Grafik I.2 Özel Kesim Tüketim Harcamalar n n Geli imi 2 Grafik I.3 G-20 Ülkeleri i sizlik Oranlar 3 Grafik I.4 G-20 Ülkeleri Enflasyon Oranlar 3 Grafik I.5 Kamu

Detaylı

Ekonomik Göstergeler Neyi Gösteriyor? 2013 e Bakış ve 2014 Beklentileri

Ekonomik Göstergeler Neyi Gösteriyor? 2013 e Bakış ve 2014 Beklentileri www.pwc.com.tr. 12. Çözüm Ortaklığı Platformu Ekonomik Göstergeler Neyi Gösteriyor? 2013 e Bakış ve 2014 Beklentileri İçerik 1. 2013 Nasıl Geçti? 2. 2014 e İlişkin Beklentiler 3. Makroekonomiyle Vergi

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİNDEKİ SON GELİŞMELERE ÇANAKCI. Hazine Müsteşarı. 11 Ağustos A

TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİNDEKİ SON GELİŞMELERE ÇANAKCI. Hazine Müsteşarı. 11 Ağustos A TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİNDEKİ SON GELE İLİŞKİN İŞKİN N DEĞERLENDİRMELERERLENDİRMELERRMELER İbrahim ÇANAKCI Hazine Müsteşarı 11 Ağustos A 2003 I. MAKROEKONOMİK K GELİŞ A. Büyüme B. Enflasyon C. Ödemeler Dengesi

Detaylı

HAFTALIK EKONOMİ RAPORU

HAFTALIK EKONOMİ RAPORU Strateji Geliştirme Başkanlığı Ekonomik ve Sektörel Analiz Dairesi HAFTALIK EKONOMİ RAPORU TÜRKİYE EKONOMİSİ IMKB 100 Endeksi haftanın ilk yüzde 0,4 oranında değer kazandı. Geçtiğimiz hafta İMKB 100 Endeksi,

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

Balayı bitti, yeni bir dönem başladı

Balayı bitti, yeni bir dönem başladı Balayı bitti, yeni bir dönem başladı Mayıs ayında başlayan türbülansın nedenleri ve muhtemel sonuçları 1 Haziran 2006 Emin Öztürk 2002-2005 döneminin kısa özeti Büyüme performansı çok iyi (ortalama %7.8)

Detaylı

Tekstil Finansal Kiralama Anonim irketi. 30 Eylül 2004 Tarihi tibariyle Mali Tablolar ve Baımsız Sınırlı Denetim Raporu

Tekstil Finansal Kiralama Anonim irketi. 30 Eylül 2004 Tarihi tibariyle Mali Tablolar ve Baımsız Sınırlı Denetim Raporu Tekstil Finansal Kiralama Anonim irketi 30 Eylül 2004 Tarihi tibariyle Mali Tablolar ve Baımsız Sınırlı Denetim Raporu ÇNDEKLER Sayfa Baımsız Sınırlı Denetim Raporu 1 Bilanço 2 Gelir Tablosu 3 Özkaynak

Detaylı

Türk Bankacılık Sektörü

Türk Bankacılık Sektörü Hisse Senedi / Sektör Raporu Türk Bankacılık Sektörü 0/03/01 Tahsili gecikmi alacak oluumu ubat ayında hızlandı TL cinsi iletme kredileri büyümeyi saladı. BDDK nın açıkladıı haftalık bankacılık sektörü

Detaylı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme: Yatırım ve Tasarrufun Fonksiyonu Büyüme : Büyümenin Temel Unsuru : Üretimin Temel Faktörleri : Üretimin Diğer

Detaylı

Bu sunum, borç stoku ve borçlanma ile ilgili güncel bilgileri. kamuoyuna kapsamlı olarak sunmak amacıyla hazırlanmıştır ve

Bu sunum, borç stoku ve borçlanma ile ilgili güncel bilgileri. kamuoyuna kapsamlı olarak sunmak amacıyla hazırlanmıştır ve Bu sunum, borç stoku ve borçlanma ile ilgili güncel bilgileri kamuoyuna kapsamlı olarak sunmak amacıyla hazırlanmıştır ve her ay sonu itibarıyla güncellenmektedir. Son güncelleme tarihi: 1 ŞUBAT 2011 1

Detaylı

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ GAZİ ERÇEL BAŞKAN TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI 6. Uluslararası Finans ve Ekonomi Forumu VİYANA, 9 KASIM 2000 Euro ile ilgili görüşlerimi sizlerle paylaşmak üzere, bu

Detaylı

Sermaye Piyasas Faaliyetleri Temel Düzey Eitim Proram

Sermaye Piyasas Faaliyetleri Temel Düzey Eitim Proram Temel Düzey Eitim Proram Amaç : Sermaye Piyasas Kurumlarnda görev yapanlar veya bu görevlere atanacaklar, SPK nn düzenleyecei Lisanslama snavna hazrlama. Katlmclar Hisse Senetleri Piyasas Mü"teri Temsilcileri,Yatrm

Detaylı