ANALOG ELEKTRONİK - II

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ANALOG ELEKTRONİK - II"

Transkript

1 ANALOG ELEKTONİK - II BÖLÜM Temel Opamp Devreleri Konular:. Eviren ve Evirmeyen Yükseleç. Temel ark Alıcı.3 Gerilim İzleyici.4 Türev ve Enegral Alıcı Amaçlar: Bu bölümü biirdiğinizde aşağıda belirilen konular hakkında ayrınılı bilgiye sahip olacaksınız. Opamp la gerçekleşirilen eviren yükseleç devresinin özellikleri ve çalışma karakerisikleri Eviren oplayıcı devresi ve özellikleri Evirmeyen yükseleç devresinin genel özellikleri ve karakerisikleri Opamp la gerçekleşirilen gerilim izleyici devresi ve özellikleri Opamp la gerçekleşirilen ürev alıcı devrenin özellikleri ve çalışma karakerisikleri Opamp la gerçekleşirilen Enegral alıcı devrenin özellikleri ve çalışma karakerisikleri

2 ANALOG ELEKTONİK - II. EİEN E EİMEYEN YÜKSELTEÇ Opampların en emel uygulamalarından biri yükseleç (amplifikaör) asarımıdır. Yükseleçler; girişlerine uygulanan elekriksel işareleri yükselerek (kuvvelendirerek) çıkışlarına akaran sisemlerdir. Kalieli bir yükseleç, kuvvelendirme işlemi esnasında giriş ve çıkış işarelerinde herhangi bir bozulmaya (disorsiyona) sebep olmaz. Bu bölümde opamp la gerçekleşirilen emel yükseleç modellerini inceleyeceğiz. Bunlar; Eviren Yükseleç Eviren Toplayıcı Evirmeyen Yükseleç Evirmeyen Toplayıcı Eviren Yükseleç Bilindiği gibi opampların açık çevrim kazancı çok yüksekir. Bu durum kullanıcıya her zaman avanaj sağlamaz. Çünkü opamp ın kazanç konrol alında değildir. Yükseleç asarımında elemanın kazancı kullanıcı arafından konrol edilmelidir. Opamp kazancının konrol edilebileceği iki emel ip yükseleç devresi vardır. Bunlar; eviren (invering) ve evirmeyen (noninvering) yükseleçlerdir. Opamp ın kazancını konol emede en ekili yönem geri besleme kullanmakır. Temel bir eviren yükseleç devresi şekil-. de verilmişir. Devrede dolaşan akımlar ve gerilim düşümleri devre üzerinde ayrınılı olarak göserilmişir. - A IA I f - I - İN IA - L Şekil-. Temel Eviren Yükseleç Devresi Eviren yükseleç devresinde giriş gerilimi, direnci ile opamp ın negaif erminaline uygulanmışır. Opamp ın poziif erminali ise opraklanmışır. Opamp ın giriş ve çıkış erminalleri arasına bağlanan f direnci, geri besleme direnci olarak anılır. İN giriş işarei ile çıkış işarei arasındaki bağını ve dirençleri ile ifade edilir. Devrenin analizine yapmadan önce, opamp özellikleri ekrar haırlaalım. Opamp ın eviren (-) ve evirmeyen () girişleri arasında poansiyel fark yokur. Kısaca gerilim farkı sıfırdır. 3

3 ANALOG ELEKTONİK - II Opampın eviren (-) ve evirmeyen () uçlarından, opamp içerisine küçük bir akım akar. Bu akım çok küçük olduğundan ihmal edilebilir. Girişe uygulanan işarein AC veya DC olması durumu değişirmez, her ikisi de kuvvelendirilir. Opamp ın (-) ucu ile () ucu arasındaki poansiyel fark sıfırdır. Bu nedenle, devre de opamp'ın (-) ucuda oprak poansiyelindedir. Devrenin analizine gelince A nokasında K.A.K yazarsak; I I devreden I ve I akımları için gerekli bağınıları yazalım; ( ) ( ) İN A Yükselecin kapalı çevrim kazancına A dersek, A geriliminin değeri A /A olur. A nın oprak poansiyelinde olduğunu biliyoruz. Yükselecin açık çevrim kazancının çok büyük olduğunu da biliyoruz. Buradan A /A dan A yazabiliriz. Bu durumda; buradan çıkış gerilimi; İN bulunur. Diğer bir ifadeyle opamp ın girişleri akım çekmediğinden, I akımının ümü f direncinin üzerinden akacakır. f direnci üzerindeki gerilim düşümü ise; I A İN olacakır. Devrede f direncinin bir ucu oprak poansiyeline bağlı olduğu için L yük direncine paralel olarak düşünebilir. Dolayısı ile f uçlarında ki gerilim düşümü çıkış gerilimi o değerine eşi olur. Böylece giriş işareinin fazıda erslenmiş olur. Başka bir ifadeyle giriş işarei evrilmişir. Opampın kazancı ise; olarak açığa çıkar. A İN 4

4 ANALOG ELEKTONİK - II Örnek:. Şekil-. de görülen eviren yükseleç devresinde LM74 ipi opamp kullanılmışır. Devre, ± luk simerik kaynakla beslenmişir. a. Devredeki I akımını, Çıkış gerilimini, Kapalı çevrim gerilim kazancını A bulunuz? b. Opamp çıkışına.kω luk bir L yük direnci bağlandığında yük üzerinden geçen IL yük akımını ve opamp ın oplam çıkış akımını hesaplayınız? f KΩ - f KΩ I f I IA IA - L.K - Şekil-. Eviren Yükseleç Devresi Çözüm Önce I akımını bulalım. Devreden;.5 I. 5mA KΩ Opamp ın çıkış gerilimi ise; f KΩ (.5 ) KΩ olarak bulunur. Opamp ın kapalı çevrim kazancı ACL; A CL L yük direnci üzerinden geçen IL yük akımı; f 5 I. ma L.KΩ 7 Opamp çıkışından çekilen oplam akım I ise; olarak bulunur. L 5 I I L I.7mA.5mA. 3mA Eviren girişe DC işare yerine AC işare de uygulanabilir. Bu durumda opamp yükselme işlevini yine yerine geirecekir. Böyle bir eviren yükseleç devresi şekil-.3 de göserilmişir. 5

5 ANALOG ELEKTONİK - II f 5KΩ KΩ IA IA - L -3 Şekil-.3 Eviren yükseleç devresinde ac çalışma Devrede akım ve gerilimlerin analizini yapalım. Şekil-.3 üzerindeki değerler dikkae alındığın da opamp ın kapalı çevrim gerilim kazancı ACL; A CL f 5KΩ 5 KΩ Opamp çıkışından alınan çıkış işareinin epeden epeye değeri ise; f 5KΩ (. ) KΩ 3 olacakır. Eviren amplifikaör özelliğinden dolayı giriş geriliminin fazı 8 derece faz erslenmiş olarak çıkışa yansıyacakır. Bu durum şekil-.3 üzerinde ayrınılı olarak göserilmişir. Eviren Toplayıcı Temel eviren yükseleç devresindeki negaif erminale ek giriş yerine, şekil-.4'deki gibi bir çok giriş işarei bağlanırsa opamp eviren oplayıcı olarak çalışır. Eviren oplayıcı devre, girişine uygulanan işareleri oplayarak çıkışına akarır. Eğer giriş gerilimleri sırası ile;,.. n ise; orak uç (negaif erminal) oprak poansiyelinde olduğu için opamp ın ile - erminalleri arasında poansiyel fark yokur. Dolayısı ile her bir koldan akan akımlar sırası ile; n I, I, I n olur. geri besleme direncinden bu akımların oplamı kadar bir akım akacağından (opampın içine akım akmaz, giriş direnci sonsuzdur). Bu durumda opamp ın çıkış gerilimi; ( I I I n ) n n n 6

6 ANALOG ELEKTONİK - II n n I I f I I I n I T I f I f I n ~ 74 n I n - L - Şekil-.4 Eviren oplayıcı devresi Örnek:. Şekil-.4'deki devrede fk, nk ve n. vol ise, opamp ın çıkış gerilimi;... KΩ 6 K K K Ω Ω Ω elde edilir. Toplayıcı devrede fn seçilirse çıkışa girişler yükselilmeden sadece oplanmış olarak alınır. Yine aynı manıkla giriş işarelerinin oralaması çıkışan alınabilir. Bunun için; n, f/3 olarak seçilmelidir.örnek olarak şekil-.'deki devrede; nk, fk/3 ve 5v, 5v, n-v ise çıkış gerilimi; (55(-))/3-3 vol bulunur. Unuulmamalıdır ki opampın çıkış geriliminin maksimum değeri besleme gerilimi ile sınırlıdır. Kısaca çıkış geriliminin değeri hiç bir zaman besleme gerilimi değerini aşamaz. Ses Karışırıcı (mixer) Bilindiği gibi oplayıcı devre, girişine uygulanan dc işareleri oplayarak çıkışına akarmaka idi. Eviren oplayıcı devresinde, opamp ın eviren girişine şekil-.5 de görüldüğü gibi mikrofonlar bağlayarak ses karışırıcı veya mixer olarak adlandırılan devreyi elde edebiliriz. Bu devrede; opamp ın eviren girişine mikrofonlar üzerinden uygulanan ses işareleri oplanarak çıkışa akarılmakadır. Mikrofonlarla opamp girişine uygulanan giriş işareleri; isenirse ayarlı dirençler kullanılarak zayıflaılabilir. Böylece girişen uygulanan işarelerden işiilmesi arzu edilen ensrümanın veya şarkıcının sesi ayarlanabilir. 7

7 ANALOG ELEKTONİK - II f mic I f mic mic3 ~ 74 n - I L - L Şekil-.5 Ses karışırıcı (mixser) devre Evirmeyen Yükseleç Opampların emel uygulamalarından bir diğeri ise evirmeyen yükseleç devresidir. Bu devrede yükselilecek işare opamp ın evirmeyen girişine uygulanmakadır. Evirmeyen yükseleç devresinde giriş işarei ile çıkış işarei aynı fazdadır. Yani giriş ile çıkış işarei arasında faz farkı yokur. Temel bir evirmeyen yükseleç devresi şekil-.6 da verilmişir. Evirmeyen yükseleç devresinin en önemli özelliklerinden birisi çok yüksek bir giriş direncine sahip olmasıdır. Eviren bir yükseleç devresinde giriş direnci, devrede kullanılan direncine bağlıdır ve değeri birkaç KΩ civarındadır. Evirmeyen yükseleç devresinde ise giriş direnci opamp ın giriş direncine eşiir. Bu değer ise yüzlerce mega ohm civarındadır. f f IA I f IA I f ~ I I ~ - IA - L - IA - L Şekil-.6 Evirmeyen yükseleç devresi Şekil-.6 da verilen evirmeyen yükseleç devresinin analiziniz yapalım. Opamp ın eviren ve evirmeyen girişleri arasındaki poansiyel farkı dur. Bunu biliyoruz. Dolayısıyla direnci uçlarında veya üzerinde gerilimini aynen görürüz. Devrede kirşof yasalarından yararlanarak çıkış geriliminin alacağı değeri yazalım. elde edilir. Devrede; I I I I olduğu görülmekedir. Bu durumda yukarıda verilen eşiliği çıkış gerilimini bulmada yeniden yazarsak ; 8

8 ANALOG ELEKTONİK - II I I denklemini elde ederiz. Bu denklemde; I Akımı, I değerine eşiir. Bu değeri eşiliğine yerleşirirsek, denklemi düzenlersek; denklemi elde edilir. Yukarıda elde edilen denklemin ışığında evirmeyen yükseleç devresinde kapalı çevrim kazancı ACL ise; A CL değerine eşiir. Evirmeyen yükseleç devresinde gerilim kazancı görüldüğü gibi evirmeyen yükseleç devresinden fazladır. Örnek:.3 Şekil-.7 de görülen evirmeyen yükseleç devresinde LM74 ipi opamp kullanılmışır. Devre, ± luk simerik kaynakla beslenmişir. a. Devrede çıkış gerilimi, ve Kapalı çevrim gerilim kazancını ACL bulunuz? b. Opamp çıkışına 3.3KΩ luk bir L yük direnci bağlandığında yük üzerinden geçen IL yük akımını hesaplayınız? c. Aynı devrede opamp çıkışından çekilen oplam akımı hesaplayınız? K K I f IA I I ~ IA - L 3.3K - Şekil-.7 Evirmeyen Yükseleç Devresi 9

9 ANALOG ELEKTONİK - II Çözüm Önce çıkış gerilimini bulalım. Devreden; K f K Kapalı çevrim kazancı ACL; A CL K A CL 6 K L yük direnci üzerinden geçen IL yük akımı değeri; 3. ma 3.3K 63 L Opampan çekilen oplam Akım; IT I IT ma 3.63mA 4. 63mA Örnek:.4 Şekil-.8 de görülen evirmeyen yükseleç devresinde; çıkış gerilimi, gerilim kazancını ACL ve opampan çekilen oplam akımı bulunuz? K K I f IA I I ~ IA K 3 K A - L K - Çözüm Şekil-.8 Evirmeyen Yükseleç Devresi Devreyi analiz edebilmek için yapılması gereken ilk işlem, opamp ın evirmeyen girişine uygulanan gerilim değerinin bulunmasıdır. Opamp ın evirmeyen girişine uygulanan gerilime A dersek; Devreden A gerilimini bulalım. A 3 A A. 5 K K 3 Dolayısıyla evirmeyen yükselecin çıkış gerilimi ; 3

10 ANALOG ELEKTONİK - II Dolayısıyla evirmeyen yükselecin çıkış gerilimi ; K A K L yük direnci üzerinden geçen IL yük akımı ve I akımının değeri; 5.5 A.5 5.5mA I. ma K K 5 L Opampan çekilen oplam akım ise; IT I IT.5mA 5.5mA 6mA Evirmeyen Toplayıcı Evirmeyen yükseleç kullanılarak oplama işlemi yapılabilir. Evirmeyen oplayıcı yükseleç uygulamasında oplanacak işareler, opamp ın evirmeyen girişine uygulanır. Opamp çıkışında ise bu işarelerin oplamı alınır. Tipik bir evirmeyen oplayıcı devresi şekil-.9.a da görülmekedir. Devrede oplanacak giriş sayısı iseğe bağlı olarak arırılabilir. Şekildeki devrede örnekleme amacı ile iki girişli bir devre gelişirilmişir. Devrede oplanması isenen ve gerilimleri ve dirençleri vasıasıyla opamp ın evirmeyen girişine uygulanmışır. Opamp ın evirmeyen girişinde oluşan gerilim şekilde A olarak anımlanmışır. 3 A - L L / - A Şekil-.9.a ve b Evirmeyen oplayıcı ve eşdeğer devresi A geriliminin değerini bulmak için opamp özelliklerinden yararlanarak devreyi şekil-.9.b de görüldüğü gibi yeniden düzenleyebiliriz. Bu durumda A gerilimi K.G.K dan; A olacakır. Devrede 34 Kabul edersek, 3 A

11 ANALOG ELEKTONİK - II Bulunan bu eşilike gerekli sadeleşirme yapılırsa; A bulunur. Devredeki giriş devresinin hevenin eşdeğer direnci ise; değerindedir. Bu durumda çıkış gerilimi;, EŞ TH A olarak bulunur. Evirmeyen yükseleçle ıpkı eviren yükseleçeki gibi giriş gerilimlerinin oralamasını alan veya oplayıp kuvvelendiren devrelerde gerçekleşirilebilir. Örneğin devrede n ade giriş varsa değeri; (n-) yapılır. Bu durumda yükseleç kazancı giriş sayısı kadar olup, çıkışa giriş gerilimlerinin oplamı olan bir gerilim değeri elde edilir.. TEMEL AK ALICI Bu bölümde opampların en emel uygulamalarından olan fark alıcı (diferansiyel) yükseleç devresi incelenecekir. ark alıcı devre, genelde ölçme ve konrol sisemlerinin asarımında kullanılan emel yükseleç devresidir. Oldukça hassas ve kararlı bir çalışma karakerisiğine sahipir. Bu bölümde opamp la gerçekleşirilen emel bir fark alıcı devreyi inceleyerek birkaç emel uygulama örneğini inceleyeceksiniz. Temel fark alıcı devre, çıkarıcı amplifikaör (differance amplifier) veya farksal yükseleç olarakda isimlendirilir. Temel bir fark alıcı devresi şekil-.9'da göserilmişir. Devre dikkalice incelendiğinde opamp ın her iki girişinin de kullanıldığı görülmekedir. Devrenin emel çalışma prensibi eviren ve evirmeyen girişlerine uygulanan işarelerin farkını almasıdır. Bu ip yükseleçler pek çok endüsriyel uygulamada sıklıkla kullanılırlar. Opamp devresinin fark alma (çıkarma) işlemini nasıl yapığını şekil-. dan yararlanarak açıklayalım. Bu devrede; girişen uygulanan iki ayrı işarein farkı alınıp çıkışa akarılmakadır. 3

12 ANALOG ELEKTONİK - II IA IA - L 3 A Şekil-. Temel ark Alıcı (differansiyel Amplifikaör) Devresi Devrenin analizi için en uygun çözüm süper perpozisyon eoremi uygulamakır. Bu işlem için önce girişini kısa devre yaparak, 'den dolayı oluşan çıkış gerilimi 'i bulalım. Bu işlem sonucunda devremiz şekil-..a da görülen biçimi alır. 3 - L 3 A - L a) kaynağı kısa devre iken opamp çıkışı; o b) kaynağı kısa devre iken opamp çıkışı; o Şekil-..a ve b ark alıcı devreye Super pozisyon eoreminin uygulanması Devrede kullanılan ve 3 dirençlerinin ekisi kalmaz. Çünkü opamp ın giriş direnci yaklaşık sonsuz olduğu için üzerlerinden bir akım akmaz. Dolayısıyla üzerlerinde bir gerilim düşümü olmaz. Bu durumda devremiz bir evirmeyen yükseleç halini almışır. Dolayısıyla 'den dolayı çıkış gerilimi ; olarak bulunur. Devre eviren yükseleç özelliğindedir. giriş geriliminin çıkışa ekisini bulabilmek için girişini kısa devre ememiz gerekir. Bu işlem sonunda devremiz şekil-..b de göserilen şekli alır. Bu devre evirmeyen yükseleç özelliğindedir. Devrenin çıkış gerilimini () hesaplayalım. A bulunur. A, opamp ın evirmeyen girişine uygulanan gerilimdir. Değerini devreden aşağıdaki gibi yazabiliriz; 33

13 ANALOG ELEKTONİK - II A 3 3 Bulunan A değerini eşiliğinde yerine yerleşirirsek ; Toplam çıkış gerilimi ise her iki çıkış geriliminin oplamı olacakır. değerler yerleşirilirse, Toplam çıkış gerilimi ; 3 ( ) ( ) 3 olarak bulunur. Örneğin şekil-. deki emel fark alıcı devrede 3 olarak seçilirse çıkış gerilimi; - olarak bulunur. Görüldüğü gibi devre girişine uygulanan gerilimlerin farkını almakadır. Bu devrede; 3 ve seçmek şarı ile devreyi fark yükseleci haline geirmek mümkündür. IA IA - L 3 A Şekil-. Temel ark Alıcı (differansiyel Amplifikaör) Devresi 34

14 ANALOG ELEKTONİK - II Örnek:.5 Şekil-.3 de verilen fark alıcı devrede çıkış gerilimini (o) ve opamp an çekilen yük akımını (IL) bulunuz? 3KΩ, fkω, LKΩ f A - L Çözüm: Şekil-.3 Temel ark Alıcı devre erilen devre ve işarelerinin farkını alıp kuvvelendirecekir. Önce çıkış işareinin alacağı değeri bulalım. Bunun için; ( ) A ( ) ( 3 ) 3 KΩ KΩ KΩ 4 ( ) ( 4 ) KΩ KΩ KΩ KΩ [ 4 ] [( ) (.5 4 )] [ 4 ] [(4 )] Görüldüğü gibi fark alıcı devre opamp girişine uygulanan işarelerin farkını almışır. Çıkış gerilimi o- olmuşur. Opamp çıkışına bağlanan L yük direnci üzerinden geçen IL akımını hesaplayalım. I L KΩ L 35

15 ANALOG ELEKTONİK - II Örnek:.6 Şekil-.4 de verilen fark alıcı devrede çıkış gerilimini (o) ve opamp an çekilen yük akımını (IL) bulunuz? 3KΩ, fkω, LKΩ f 3 A - L Şekil-.4 Temel ark alıcı devre Çözüm erilen devre ve işarelerinin farkını alıp kuvvelendirecekir. Önce çıkış işareinin alacağı değeri bulalım. Bunun için; 3 ( ) ( ) 3 KΩ KΩ KΩ ( ) ( ) ( ) KΩ KΩ KΩ KΩ [ ] [( ) (.5 )] [ ] [( )] 4 Görüldüğü gibi fark alıcı devre opamp girişine uygulanan işarelerin farkını almışır. Çıkış gerilimi o- olmuşur. Opamp çıkışına bağlanan L yük direnci üzerinden geçen IL akımını hesaplayalım. I 4 KΩ L 4 L ma 36

16 ANALOG ELEKTONİK - II Örnek:.7 Şekil-.5 de verilen fark alıcı devrede çıkış gerilimini (o) ve opamp an çekilen yük akımını (IL) bulunuz? 3KΩ, fkω, LKΩ A - L Çözüm: Şekil-.3 Temel ark Alıcı devre erilen devre ve işarelerinin farkını alıp kuvvelendirecekir. Önce çıkış işareinin alacağı değeri bulalım. Bunun için; ( ) A ( ) ( ) KΩ KΩ ( ) ( ) KΩ KΩ [ ] [ ] 4.3 GEİLİM İZLEYİCİ Opamp kullanılarak gerçekleşirilen diğer bir uygulama ise gerilim izleyicisi (olage ollover) olarak bilinir. Gerilim izleyici devreler; yüksek giriş, alçak çıkış empedansa sahip olmaları nedeniyle pek çok uygulama ve asarımda sıklıkla kullanılırlar. Bu bölümde opamp la gerçekleşirilen gerilim izleyici devreyi inceleyerek birkaç emel uygulama örneğini inceleyeceksiniz. Gerilim izleyici devre, evirmeyen yükseleç devresinin özel bir halidir. Temel bir gerilim izleyici devre şekil-.4 de verilmişir. Dikka edilirse bu devrede f geri besleme direnci kullanılmamış, geri besleme direk yapılmışır. Opamp girişleri arasında gerilim farkı olmadığından çıkış gerilimi o, giriş gerilimi ile aynıdır (oin). Devrede gerilim kazancı yokur. Bu nedenle bu ip devrelere gerilim izleyicisi denir. 37

17 ANALOG ELEKTONİK - II in - in Şekil-.4 Gerilim izleyici devre Genel amaçlı opamplarla (LM 74 gibi) şekil-.4 deki bağlanı yapılarak gerilim izleyicisi elde edilebileceği gibi yalnızca bu amaçla gerçekleşirilmiş operasyonel yükseleçlerde vardır. Örneğin LM ümdevresi bu amaç için üreilmişir. LM ümdevresinde çıkışla eviren giriş arasındaki bağlanı üm devre içerisinde yapılmışır. LM ümdevresinin bazı karekerisikleri aşağıda verilmişir. Giriş direnci i: 6 MΩ (çok büyük) Giriş akımı Iin: na (çok küçük) Çıkış direnci o:.7ω (çok küçük) Band genişliği BG: Mhz Gerilim Kazancı ACL:.9997 Dış bağlanı ile gerçekleşirılen gerilim izleyicileri de yaklaşık aynı değere sahipirler. Gerilim izleyicilerinde giriş direnci çok büyük olduğu için bir önceki devreyi yüklemezler. Bu yüzden bunlara buffer veya izolasyon amplifikaörü denir. Dolayısı ile çıkış geriliminin genlik ve fazı girişle aynıdır. Şekil-.5 de dc ve ac çalışma için gerilim izleyici devreleri ve çevre akımları verilmişir. Yük akımı IL, opamp an çekilen akıma eşiir. IA I in - L in in - L in Şekil-.5 Gerilim izleyici devrenin dc ve ac çalışma şarları 38

18 ANALOG ELEKTONİK - II.4 TÜE E ENTEGAL ALICI Bu bölüme kadar anlaılan opamp uygulamalarında geri besleme elemanlarının amamen omik olduğu varsayıldı veya omik bir eleman olan direnç kullanıldı. Genel olarak elamanlar kapasiif ve endükif özellik göserdiklerinden giriş ve geri besleme direnci yerine empedans içeren (L ve C) elamanlarda kullanılır. Böylece amamen omik elaman yerine, empedans kullanmakla devrenin işlevide büyük oranda değişirilmiş olur. Bu bölümde opamp la gerçekleşirilen emel ürev ve enegral alıcı devreyi inceleyecek ve birkaç emel uygulama örneği göreceksiniz. Türev Alıcı Devre Türev alıcı devresi, genel olarak bir eviren yükseleç özelliğindedir. ark olarak girişe direnci yerine C kondansaörü bulunmakadır. Genel bir ürev alıcı devresi şekil-.6 da verilmişir. Türev alıcı, girişinden uygulanan işarein ürevini alarak çıkışa akaran bir devredir. C i i n in - L Şekil-.6 Türev Alıcı Devre Devrenin çalışmasını kısaca inceleyelim. Girişe kullanılan kondansaör, ac işareleri geçiren faka dc işareleri geçirmeden üzerinde bloke eden bir devre elemanıdır. Dolayısı ile dc işareler için ürev alma söz konusu değildir. Gerçeke dc işareler için ürev alıcı çıkışı o dır. Türev alıcı girişine mulaka sinüsoydal işare uygulanması söz konusu değildir. rekans barındıran veya genliği zamana bağlı olarak değişen bir işarein uygulanması yeerlidir. Şekil-.6 da verilen ürev alıcı devrenin çıkış gerilimi; i değerine eşiir. C kondansaörü üzerinden akan i akımının değeri ise; d i C d olduğu bilinmekedir. Dolayısıyla bu değer çıkış gerilimi için yeniden düzenlenirse; i in d C d olarak ifade edilir. Bu denklemden de görüldüğü gibi çıkış gerilimi (), giriş geriliminin ürevi ile oranılıdır. in 39

19 ANALOG ELEKTONİK - II Türev alıcı devrenin çıkış denkleminde kullanılan; din/d ifadesi herhangi bir anda giriş işareinin eğimini veya değişim hızını belirmekedir. Bu ifade maemaiksel olarak ürev fonksiyonu olarak bilinir. Dolayısı ile içerisinde eğim veya değişim barındıran üm işarelerin ürevini almak söz konusudur. Konunun daha iyi anlaşılması amacı ile aşağıda örnek bir devre çözümü verilmişir. Örnek:.8 Şekil-.7 de verilen ürev alıcı devre girişine genliği epeden epeye pp.5 olan KHz lik bir üçgen dalga işarei uygulanmışır. Çıkış geriliminin (o) analizini yaparak dalga biçimini çiziniz. KΩ in fkhz.5 in Cn i.5 T.5ms -.5ms.5ms Çözüm: Şekil-.7 Türev alıcı devrenin analizi erilen devrede önce poziif eğimi hesaplayalım. ve işarelerinin farkını alıp kuvvelendirecekir. Önce çıkış işareinin alacağı değeri bulalım. Bunun için; Poziif din egim d.5 in : 3.5 s s Poziif eğim için çıkış gerilimini hesaplayalım, ( ) d C d in Negaif eğim için gerekli analizleri yapalım. din Negaif egim d.5 in : 3.5 s s din 3 9 ( ) C 5 d s Yukarıda yapılan analizler ışığında giriş ve çıkış işarelerini dalga biçimlerini birlike göserelim. 4

20 ANALOG ELEKTONİK - II in.5 fkhz.5 T.5ms.5ms.5ms 3 - Praik uygulamalarda şekil-.6 daki devre yalın hali ile yeerli değildir. Örneğin yüksek frekanslarda C kondansaörü kısa devre gibi davranacağından yükselecin kazancını arırarak doyuma göürebilir. Ayrıca in işareinin içerisinde çeşili gürülüler olabilir. Gürülü işareleri ise çok geniş frekans ayfına sahipir. Bu durumda gürülüde olduğu gibi yükselilebilir. Bu isenmeyen durumu önlemek için opamp devresinin kazancını yüksek frekanslar için sınırlamak gerekir. Bu amaçla şekil-.8 de görülen devre gelişirilmişir. C i in i - Şekil-.8 Türev alıcı devrenin analizi Bu devrede girişe kazancı sınırlayan direnci eklenmişir. Böylece devrenin gerilim kazancı f/ ile sınırlanmışır. direnci ise opamp girişlerindeki dc akım kampanzasyonunun sağlanması için kullanılmışır. Ayrıca bu devrenin ürev alıcı olarak çalışabilmesi için aşağıdaki iki şarın yerine geirilmesi gerekir. - Devrede giriş işareinin frekansı G; C değerine eşi yada ondan küçük olmalıdır. G C π C - Devrede f C çarpımı "zaman sabii" olarak isimlendirilir. Giriş işareinin periyodu yaklaşık bu değerde olmalıdır. 4

21 ANALOG ELEKTONİK - II Enegral Alıcı Enegral alıcı devre, girişe uygulanan işarein enegralini alarak çıkışa akarır. Bu işlemi gerçekleşiren bir enegral alıcı devre şekil-.9 da göserilmişir. Görüldüğü gibi bu devrede geri besleme bir kondansaör yardımı ile yapılmakadır. C i i n in - L Şekil-.9 Enegral Alıcı Devre Enegral alıcı devrenin n nokasındaki gerilim, opamp giriş özelliğinden dolayı vol civarındadır. Bu durumda i akımı ise iin/ veya i-i dir. Bilindiği gibi kondansaör uçlarındaki gerilim; C I C Kondansaör üzerinden geçen akım ise; dv I C C d değerine eşiir. Bu açıklamalardan sonra devredeki n nokası için K.A.K yı yazalım; I I I I d d in C C d d in değerini bulmak için her iki erimin zamana göre ürevini alırsak; C değerini buluruz. ormülden de görüldüğü gibi opamp giriş geriliminin enegralini alan bir devre olarak çalışmakadır. Bilindiği gibi enegral anlam olarak bir eğrinin alında kalan alana karşılık gelmekedir. Şekil-.9 da verilen emel enegral alıcı devre bu haliyle yeerli değildir. Gelişirilmiş bir enegral alıcı devresi şekil-. de verilmişir. in d 4

22 ANALOG ELEKTONİK - II C P i n in - L Şekil-. Gelişirilmiş Enegral Alıcı Devre Bu devrede; giriş ofse geriliminin giderek opamp çıkışını doyuma göürmesini engellemek amacıyla C kondansaörüne paralel bir P direnci bağlanmışır. Bu direnç, opamp ın gerilim kazancını da sınırlamakadır. Ayrıca giriş polarma akımlarının eşi olmayışından doğacak ofse geriliminin ekilerini gidermek amacı ile direnci kullanılmışır. Bu direncin değeri f// olmalıdır. Opampın enegral alıcı olarak görev yapabilmesi için girişine uygulanacak işarein frekansı (fg), fc değerine eşi yada ondan büyük olmalıdır. (fg fc) G C π P C Ayrıca devrenin zaman sabiesi (/ Cf) ile, girişe uygulanan işarein frekansı fg<fc olduğunda devre sadece eviren yükseleç olarak çalışır. Bilindiği gibi devre enegral alıcı olarak çalışığı zaman, giriş işareinin enegralini alarak çıkışa akarır. Örneğin giriş işarei kare dalga biçiminde ise, devre çıkışında üçgen dalga bir işare alınır. Konunun daha iyi anlaşılması amacı ile aşağıda örnek bir devre analizi verilmişir. Örnek:.9 Şekil-. de verilen ürev alıcı devre girişine genliği epeden epeyede pp olan KHz lik bir kare dalga işarei uygulanmışır. Çıkış geriliminin (o) analizini yaparak dalga biçimini çiziniz. C.µ 4.7KΩ P 47KΩ 3 in i n -.5ms.5ms.75ms 4.7KΩ - L KΩ Şekil-. Enegral alıcı devrenin analizi 43

23 ANALOG ELEKTONİK - II erilen devrede poziif yarım saykıl (alernans) için çıkış gerilimini hesaplayalım. 3 (.5 ) T / m ( ) 3 6 m d C C 4.7. Negaif yarım saykıl; T / ) ( 3 (.5 ) T m ( ) 3 6 m d C C 4.7. ) ( Çözüm: Yukarıda yapılan analizler ışığında giriş ve çıkış işarelerini dalga biçimlerini birlike göserelim. in fkhz 3 -.5ms.5ms - T.5ms Türev ve enegral alıcı devreler, elekronik endüsrisinde pek çok alanda kullanılırlar. Bu durum dikkae alınarak çeşili işareler için ürev ve enegral alıcı devrenin çıkışlarında oluşurabilecekleri dalga biçimleri şekil-. de verilmişir. 44

24 ANALOG ELEKTONİK - II Giriş İşarei Dalga Şekli Opamp la Türevi (d /d) Opamp la Enegrali C m rampa -mc m C m Sin w - m w C Cos w m cosω ω C m -m C m -m C Parabolik Şekil-. Opamp la gerçekleşirilen ürev ve enegral alıcı devrelerinin bazı giriş işarelerinde çıkış dalga biçimleri 45

ANALOG ELEKTRONİK - II. Opampla gerçekleştirilen bir türev alıcı (differantiator) çalışmasını ve özellikleri incelenecektir.

ANALOG ELEKTRONİK - II. Opampla gerçekleştirilen bir türev alıcı (differantiator) çalışmasını ve özellikleri incelenecektir. BÖLÜM 6 TÜREV ALICI DEVRE KONU: Opampla gerçekleştirilen bir türev alıcı (differantiator) çalışmasını ve özellikleri incelenecektir. GEREKLİ DONANIM: Multimetre (Sayısal veya Analog) Güç Kaynağı: ±12V

Detaylı

BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ TEMEL ELEKTRONİK

BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ TEMEL ELEKTRONİK BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ Tüm elekronik cihazlar çalışmak için bir DC güç kaynağına (DC power supply) gereksinim duyarlar. Bu gerilimi elde emenin en praik ve ekonomik yolu şehir şebekesinde bulunan

Detaylı

ANALOG ELEKTRONİK - II

ANALOG ELEKTRONİK - II BÖLÜM İşlemsel Yükselteçler Konular:. İşlemsel (operasyonel) yükseltecin (opamp) tanıtılması. Farksal (differential) Yükselteç.3 Opamp Karakteristikleri Amaçlar: Bu bölümü bitirdiğinizde aşağıda belirtilen

Detaylı

DENEY-6 LOJİK KAPILAR VE İKİLİ DEVRELER

DENEY-6 LOJİK KAPILAR VE İKİLİ DEVRELER DENEY-6 LOJİK KPILR VE İKİLİ DEVRELER DENEYİN MCI: Bu deneyde emel manık kapıları (logic gaes) incelenecek ek kararlı ikili devrelerin çalışma prensipleri gözlemlenecekir. ÖN HZIRLIK Temel lojik kapı devrelerinden

Detaylı

DENEY 3 TRANZİSTORLU KUVVETLENDİRİCİ DEVRELER

DENEY 3 TRANZİSTORLU KUVVETLENDİRİCİ DEVRELER DENEY 3 TRANZİSTORLU KUVVETLENDİRİCİ DEVRELER DENEYİN AMACI: Bu deneyde BJT ve MOS kuvvelendiriciler incelenecek ve elde edilecek veriler yardımıyla her iki kuvvelendiricinin çalışma özellikleri gözlemlenecekir.

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi * Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Anabilim Dalı * Elektronik Laboratuarı I

Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi * Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Anabilim Dalı * Elektronik Laboratuarı I Karadeniz Teknik Üniversiesi Mühendislik Fakülesi * Elekrik-Elekronik Mühendisliği Bölümü Elekronik Anabilim alı * Elekronik Laborauarı I FET.Lİ KUETLENİİCİLE 1. eneyin Amacı FET Transisörlerle yapılan

Detaylı

ELM201 ELEKTRONİK-I DERSİ LABORATUAR FÖYÜ

ELM201 ELEKTRONİK-I DERSİ LABORATUAR FÖYÜ TC SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİKELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ ELM21 ELEKTRONİKI DERSİ LABORATUAR FÖYÜ DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI: SINIFI: OKUL NO:

Detaylı

NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖLÜMÜ HABERLEŞME TEORİSİ FİNAL SINAVI SORU-CEVAPLARI

NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖLÜMÜ HABERLEŞME TEORİSİ FİNAL SINAVI SORU-CEVAPLARI NİĞDE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖLÜMÜ HABERLEŞME TEORİSİ FİNAL SINAVI SORU-CEVAPLARI Tarih: 4-0-008 Adı Soyadı : No : Soru 3 4 TOPLAM Puan 38 30 30 30 8 Soru

Detaylı

BİLGİSAYARLI KONTROL OPERASYONAL AMFLİKATÖRLER VE ÇEVİRİCİLER

BİLGİSAYARLI KONTROL OPERASYONAL AMFLİKATÖRLER VE ÇEVİRİCİLER BÖLÜM 4 OPERASYONAL AMFLİKATÖRLER VE ÇEVİRİCİLER 4.1 OPERASYONEL AMPLİFİKATÖRLER (OPAMP LAR) Operasyonel amplifikatörler (Operational Amplifiers) veya işlemsel kuvvetlendiriciler, karmaşık sistemlerin

Detaylı

DA-DA DÖNÜŞTÜRÜCÜLER (DA Kıyıcı, DA Gerilim Ayarlayıcı) DA gerilimi bir başka DA gerilim seviyesine dönüştüren devrelerdir.

DA-DA DÖNÜŞTÜRÜCÜLER (DA Kıyıcı, DA Gerilim Ayarlayıcı) DA gerilimi bir başka DA gerilim seviyesine dönüştüren devrelerdir. DADA DÖNÜŞÜRÜCÜLER (DA Kıyıcı, DA Gerilim Ayarlayıcı) DA gerilimi bir başka DA gerilim seviyesine dönüşüren devrelerdir. Uygulama Alanları 1. DA moor konrolü 2. UPS 3. Akü şarjı 4. DA gerilim kaynakları

Detaylı

Elektrik Devre Temelleri

Elektrik Devre Temelleri Elektrik Devre Temelleri 3. TEMEL KANUNLAR-2 Doç. Dr. M. Kemal GÜLLÜ Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Kocaeli Üniversitesi ÖRNEK 2.5 v 1 ve v 2 gerilimlerini bulun. (KGK) 1 PROBLEM 2.5 v 1 ve v 2

Detaylı

Şekil 6.1 Faz çeviren toplama devresi

Şekil 6.1 Faz çeviren toplama devresi 23 Deney Adı : İşlemsel Kuvvetlendiricinin Temel Devreleri Deney No : 6 Deneyin Amacı : İşlemsel kuvvetlendiricilerle en ok kullanılan devreleri gerekleştirmek, fonksiyonlarını belirlemek Deneyle İlgili

Detaylı

Alternatif Akım. Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören. Alternatif Akım

Alternatif Akım. Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören. Alternatif Akım Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören Paralel devre 2 İlk durum: 3 Ohm kanunu uygulandığında; 4 Ohm kanunu uygulandığında; 5 Paralel devrede empedans denklemi, 6 Kondansatör (Kapasitans) Alternatif gerilimin etkisi

Detaylı

2. DA DEVRELERİNİN ANALİZİ

2. DA DEVRELERİNİN ANALİZİ 2. DA DEVRELERİNİN ANALİZİ 1 Hatları birbirini kesmeyecek şekilde bir düzlem üzerine çizilebilen devrelere Planar Devre adı verilir. Hatlarında kesişme olan bazı devreler de (şekil-a) kesişmeleri yok edecek

Detaylı

ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ LAB. DENEY FÖYÜ

ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ LAB. DENEY FÖYÜ ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ L. DENEY FÖYÜ EYLÜL 00 DENEY : OSİLOSKOP, VOMETRE ve İŞRET ÜRETEİ KULLNIMI Deneyin macı: u deneyde elekrik devrelerindeki akım, gerilim, direnç gibi fiziksel büyüklüklerin ölçülmesi

Detaylı

= t. v ort. x = dx dt

= t. v ort. x = dx dt BÖLÜM.4 DOĞRUSAL HAREKET 4. Mekanik Mekanik konusu, kinemaik ve dinamik olarak ikiye ayırmak mümkündür. Kinemaik cisimlerin yalnızca harekei ile ilgilenir. Burada cismin hareke ederken izlediği yol önemlidir.

Detaylı

DENEY: 1.1 EVİREN YÜKSELTECİN DC DA ÇALIŞMASININ İNCELENMESİ

DENEY: 1.1 EVİREN YÜKSELTECİN DC DA ÇALIŞMASININ İNCELENMESİ DENEY: 1.1 EVİREN YÜKSELTECİN DC DA ÇALIŞMASININ İNCELENMESİ HAZIRLIK BİLGİLERİ: Şekil 1.1 de işlemsel yükseltecin eviren yükselteç olarak çalışması görülmektedir. İşlemsel yükselteçler iyi bir DC yükseltecidir.

Detaylı

İŞLEMSEL YÜKSELTEÇLER DERS NOTLARI

İŞLEMSEL YÜKSELTEÇLER DERS NOTLARI İŞLEMSEL YÜKSELTEÇLER DERS NOTLARI Hazırlayan: Öğr. Gör. Bora Döken 1 İÇİNDEKİLER Sayfa İÇİNDEKİLER... 2 1. OPAMP IN TANITILMASI... 2 1.1 Opamp Sembolü ve Terminalleri... 3 1.2 Opamp'ların Özellikleri...

Detaylı

BÖLÜM 6 KÜÇÜK SİNYAL YÜKSELTEÇLERİ. Konular: Amaçlar:

BÖLÜM 6 KÜÇÜK SİNYAL YÜKSELTEÇLERİ. Konular: Amaçlar: ÖLÜM 6 6 KÜÇÜK SİNYAL YÜKSELTEÇLEİ Konular: 6.1 Küçük sinyal yükseltme işlemi 6.2 Transistörün ac eşdeğer dereleri 6.3 Ortak emiterli yükselteç 6.4 Ortak beyzli yükselteç 6.5 Ortak kolektörlü yükselteç

Detaylı

DENEY 6 OSİLOSKOP. Düşey saptırma. Şekil 1. Katot ışınlı tüp

DENEY 6 OSİLOSKOP. Düşey saptırma. Şekil 1. Katot ışınlı tüp DENEY 6 OSİLOSKOP 1. Deneyin Amacı Bu deneyde, osiloskopun çalışma prensibinin, eikleme ve senkronizasyonun nasıl yapıldığının ve osiloskop yardımıyla çeşili büyüklüklerin (genlik, faz farkı ve frekans

Detaylı

DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI

DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI DENEY 6: KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIMDA DAVRANIŞI 1. Açıklama Kondansatör doğru akımı geçirmeyip alternatif akımı

Detaylı

OPAMPLAR OPERASYONEL KUVVETLENDİRİCİLER

OPAMPLAR OPERASYONEL KUVVETLENDİRİCİLER OPAMPLAR OPERASYONEL KUVVETLENDİRİCİLER Fairchild 1965 yılında, en çok kullanılan Ua709 elemanı piyasaya sunmuştur. Aslında başarısının yanında, bu elemanın birçok dezavantajları da vardı. Bu nedenle de

Detaylı

BÖLÜM VIII ÖZEL TİP YÜKSELTEÇLER

BÖLÜM VIII ÖZEL TİP YÜKSELTEÇLER BÖLÜM VIII ÖZEL TİP YÜKSELTEÇLE Özel tip yükselteçlerde dar bant ve geniş bantlı yükselteçler işlenecektir. Dar band yükselteçler genelde alıcı-verici devrelerinde kullanılıp, frekans bandı dar olan sinyallerin

Detaylı

BÖLÜM 11 SAYISAL-ANALOG (DAC) ANALOG-SAYISAL(ADC) DÖNÜŞTÜRÜCÜLER SAYISAL TASARIM. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır.

BÖLÜM 11 SAYISAL-ANALOG (DAC) ANALOG-SAYISAL(ADC) DÖNÜŞTÜRÜCÜLER SAYISAL TASARIM. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır. SYISL TSIM BÖLÜM SYISLNLOG (DC NLOGSYISL(DC DÖNÜŞTÜÜCÜLE Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır. Sayısal ve nalog sinyaller İşlemsel yükselteçler (Operatinal mplifieropmp Sayısalnalog Çeviriciler

Detaylı

8. FET İN İNCELENMESİ

8. FET İN İNCELENMESİ 8. FET İN İNCELENMESİ 8.1. TEORİK BİLGİ FET transistörler iki farklı ana grupta üretilmektedir. Bunlardan birincisi JFET (Junction Field Effect Transistör) ya da kısaca bilinen adı ile FET, ikincisi ise

Detaylı

6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ

6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ 6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ 6.1. TEORİK BİLGİ 6.1.1. JONKSİYON TRANSİSTÖRÜN POLARMALANDIRILMASI Şekil 1. Jonksiyon Transistörün Polarmalandırılması Şekil 1 de Emiter-Beyz jonksiyonu doğru yönde polarmalandırılır.

Detaylı

KTÜ, Mühendislik Fakültesi Elektrik Elektronik Müh. Böl. Temel Elektrik Laboratuarı I. I kd = r. Şekil 1.

KTÜ, Mühendislik Fakültesi Elektrik Elektronik Müh. Böl. Temel Elektrik Laboratuarı I. I kd = r. Şekil 1. KTÜ, Mühendislik Fakültesi Elektrik Elektronik Müh. Böl. Temel Elektrik Laboratuarı I THEENİN ve NORTON TEOREMLERİ Bir veya daha fazla sayıda Elektro Motor Kuvvet kaynağı bulunduran lineer bir devre tek

Detaylı

Küçük sinyal analizi transistörü AC domende temsilş etmek için kullanılan modelleri içerir.

Küçük sinyal analizi transistörü AC domende temsilş etmek için kullanılan modelleri içerir. Küçük Sinyal Analizi Küçük sinyal analizi transistörü AC domende temsilş etmek için kullanılan modelleri içerir. 1. Karma (hibrid) model 2. r e model Üretici firmalar bilgi sayfalarında belirli bir çalışma

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 KONDANSATÖRLER VE BOBİNLER Doç. Dr. İbrahim YÜCEDAĞ Arş. Gör. M.

Detaylı

BÖLÜM 4 RADYO ALICILARI. 4.1 Süperheterodin Alıcı ANALOG HABERLEŞME

BÖLÜM 4 RADYO ALICILARI. 4.1 Süperheterodin Alıcı ANALOG HABERLEŞME BÖLÜM 4 RADYO ALIILARI 4. Süperheterodin Alıcı Radyo alıcıları ortamdaki elektromanyetik sinyali alır kuvvetlendirir ve hoparlöre iletir. Radyo alıcılarında iki özellik bulunur, bunlar ) Duyarlılık ) Seçicilik

Detaylı

BÖLÜM 5 TRANSİSTÖRLERİN DC ANALİZİ. Konular: Amaçlar:

BÖLÜM 5 TRANSİSTÖRLERİN DC ANALİZİ. Konular: Amaçlar: ÖLÜM 5 5 TRANSİSTÖRLRİN D ANALİZİ Konular: Amaçlar: 5.1 Transistörde D çalışma noktası 5.2 Transistörde temel polarama 5.3 eyz polarma 5.4 Gerilim bölücülü polarma devresi 5.5 Geribeslemeli polarma devresi

Detaylı

FET Transistörün Bayaslanması

FET Transistörün Bayaslanması MOSFET MOSFET in anlamı, Metal Oksit Alan Etkili Transistör (Metal Oxide Field Effect Transistor) yada Geçidi Yalıtılmış Alan etkili Transistör (Isolated Gate Field Effect Transistor) dür. Kısaca, MOSFET,

Detaylı

Multivibratörler. Monastable (Tek Kararlı) Multivibratör

Multivibratörler. Monastable (Tek Kararlı) Multivibratör Multivibratörler Kare dalga veya dikdörtgen dalga meydana getiren devrelere MULTİVİBRATÖR adı verilir. Bu devreler temel olarak pozitif geri beslemeli iki yükselteç devresinden oluşur. Genelde çalışma

Detaylı

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER ALTERNATİF AKIM DEVRELERİ A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER Alternatif akım devrelerinde akımın geçişine karşı üç çeşit direnç (zorluk) gösterilir. Devre elamanları dediğimiz bu dirençler: () R omik

Detaylı

Deneyle İlgili Ön Bilgi:

Deneyle İlgili Ön Bilgi: DENEY NO : 4 DENEYİN ADI :Transistörlü Akım ve Gerilim Kuvvetlendiriciler DENEYİN AMACI :Transistörün ortak emetör kutuplamalı devresini akım ve gerilim kuvvetlendiricisi, ortak kolektörlü devresini ise

Detaylı

13 Hareket. Test 1 in Çözümleri. 4. Konum-zaman grafiklerinde eğim hızı verir. v1 t

13 Hareket. Test 1 in Çözümleri. 4. Konum-zaman grafiklerinde eğim hızı verir. v1 t 3 Hareke Tes in Çözümleri X Y. cisminin siseme er- diği döndürme ekisi 3mgr olup yönü saa ibresinin ersinedir. cisminin siseme erdiği döndürme ekisi mgr olup yönü saa ibresi yönündedir. 3mgr daha büyük

Detaylı

DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ

DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ 1- Kırpıcı Devreler: Girişine uygulanan sinyalin bir bölümünü kırpan devrelere denir. En basit kırpıcı devre, şekil 1 'de görüldüğü gibi yarım

Detaylı

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini alçaltmaya veya yükseltmeye yarayan elektro manyetik indüksiyon

Detaylı

V R. Devre 1 i normal pozisyonuna getirin. Şalter (yukarı) N konumuna alınmış olmalıdır. Böylece devrede herhangi bir hata bulunmayacaktır.

V R. Devre 1 i normal pozisyonuna getirin. Şalter (yukarı) N konumuna alınmış olmalıdır. Böylece devrede herhangi bir hata bulunmayacaktır. Ohm Kanunu Bir devreden geçen akımın şiddeti uygulanan gerilim ile doğru orantılı, devrenin elektrik direnci ile ters orantılıdır. Bunun matematiksel olarak ifadesi şöyledir: I V R Burada V = Gerilim (Birimi

Detaylı

ĠġLEMSEL KUVVETLENDĠRĠCĠLERĠN DOĞRUSAL UYGULAMALARI. NOT: Devre elemanlarınızın yanma ihtimallerine karşın yedeklerini de temin ediniz.

ĠġLEMSEL KUVVETLENDĠRĠCĠLERĠN DOĞRUSAL UYGULAMALARI. NOT: Devre elemanlarınızın yanma ihtimallerine karşın yedeklerini de temin ediniz. Deneyin Amacı: Kullanılacak Materyaller: ĠġLEMSEL KUVVETLENDĠRĠCĠLERĠN DOĞRUSAL UYGULAMALARI LM 741 entegresi x 1 adet 22kΩ x 1 adet 10nF x 1 adet 5.1 V Zener Diyot(1N4655) x 1 adet 100kΩ potansiyometre

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ LABORATUARI TERS PERSPEKTİF DÖNÜŞÜM İLE YÜZEY DOKUSU ÜRETİMİ

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ LABORATUARI TERS PERSPEKTİF DÖNÜŞÜM İLE YÜZEY DOKUSU ÜRETİMİ İANBUL İCARE ÜNİERİEİ BİLGİAAR MÜHENDİLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİAAR İEMLERİ LABORAUARI ER PERPEKİF DÖNÜŞÜM İLE ÜZE DOKUU ÜREİMİ Bu deneyde, genel haları ile herhangi bir yüzeye bir dokunun kopyalanması üzerinde

Detaylı

6. DİRENÇ ÖLÇME YÖNTEMLERİ VE WHEATSTONE KÖPRÜSÜ

6. DİRENÇ ÖLÇME YÖNTEMLERİ VE WHEATSTONE KÖPRÜSÜ AMAÇLAR 6. DİRENÇ ÖLÇME YÖNTEMLERİ VE WHEATSTONE KÖPRÜSÜ 1. Değeri bilinmeyen dirençleri voltmetreampermetre yöntemi ve Wheatstone Köprüsü yöntemi ile ölçmeyi öğrenmek 2. Hangi yöntemin hangi koşullar

Detaylı

DC DEVRE ÇÖZÜM YÖNTEMLERİ

DC DEVRE ÇÖZÜM YÖNTEMLERİ DC DEVRE ÇÖZÜM YÖNTEMLERİ Elektrik devresi, kaynak ve yük gibi çeşitli devre elemanlarının herhangi bir şekilde bağlantısından meydana gelir. Bu gibi devrelerin çözümünde genellikle, seri-paralel devrelerin

Detaylı

Temel Devre Elemanlarının Alternatif Gerilim Etkisi Altındaki Davranışları

Temel Devre Elemanlarının Alternatif Gerilim Etkisi Altındaki Davranışları Temel Devre Elemanlarının Alternatif Gerilim Etkisi Altındaki Davranışları Direnç (R) Alternatif gerilimin etkisi altındaki direnç, Ohm kanunun bilinen ifadesini korur. Denklemlerden elde edilen sonuç

Detaylı

Ç A L I Ş M A N O T L A R I. Haberleşme Teknolojileri Dr.Aşkın Demirkol İşaret tipleri

Ç A L I Ş M A N O T L A R I. Haberleşme Teknolojileri Dr.Aşkın Demirkol İşaret tipleri İşare ipleri Bu bölümde emel işare ipleri bulundukları kaegori ve sınıflarına göre model ve işlevleriyle ele alınacakır. Analog ve Dijial İşareler Analog işarelerle, sürekli-zaman işareleri daima karışırılır.

Detaylı

BOBĐNLER. Bobinler. Sayfa 1 / 18 MANYETĐK ALANIN TEMEL POSTULATLARI. Birim yüke elektrik alan içerisinde uygulanan kuvveti daha önce;

BOBĐNLER. Bobinler. Sayfa 1 / 18 MANYETĐK ALANIN TEMEL POSTULATLARI. Birim yüke elektrik alan içerisinde uygulanan kuvveti daha önce; BOBĐER MAYETĐK AAI TEME POSTUATARI Birim yüke elekrik alan içerisinde uygulanan kuvvei daha önce; F e = qe formülüyle vermişik. Manyeik alan içerisinde ise bununla bağlanılı olarak hareke halindeki bir

Detaylı

Elektriksel-Fiziksel Özellikler... 2 Kullanım... 3 Uygulama Örnekleri... 7

Elektriksel-Fiziksel Özellikler... 2 Kullanım... 3 Uygulama Örnekleri... 7 FONKSİYON ÜRETECİ KULLANIM KILAVUZU (FUNCTION GENERATOR) İçindekiler Elektriksel-Fiziksel Özellikler... 2 Kullanım... 3 Uygulama Örnekleri... 7 Şekil Listesi Şekil 1 Fonksiyon üreteci... 2 Şekil 2 Fonksiyon

Detaylı

Şekil 7.1. (a) Sinüs dalga giriş sinyali, (b) yarım dalga doğrultmaç çıkışı, (c) tam dalga doğrultmaç çıkışı

Şekil 7.1. (a) Sinüs dalga giriş sinyali, (b) yarım dalga doğrultmaç çıkışı, (c) tam dalga doğrultmaç çıkışı DENEY NO : 7 DENEY ADI : DOĞRULTUCULAR Amaç 1. Yarım dalga ve tam dalga doğrultucu oluşturmak 2. Dalgacıkları azaltmak için kondansatör filtrelerinin kullanımını incelemek. 3. Dalgacıkları azaltmak için

Detaylı

GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI

GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI GENEL KONTROL YÖNTEMLERİ: ON - OFF (AÇIK-KAPALI) KONTROL SİSTEMLERİ: Bu eknik en basi konrol ekniğidir. Ölçülen değer (), se değerinin () üzerinde olduğunda çıkış sinyali açılır,

Detaylı

Bölüm 8 FM Demodülatörleri

Bölüm 8 FM Demodülatörleri Bölüm 8 FM Demodülatörleri 8.1 AMAÇ 1. Faz kilitlemeli çevrimin(pll) prensibinin incelenmesi. 2. LM565 PLL yapısının karakteristiğinin anlaşılması. 3. PLL kullanarak FM işaretin demodüle edilmesi. 4. FM

Detaylı

Ölçme ve Devre Laboratuvarı Deney: 1

Ölçme ve Devre Laboratuvarı Deney: 1 Ölçme ve Devre Laboratuvarı Deney: 1 Gerilim, Akım ve Direnç Ölçümü 2013 Şubat I. GİRİŞ Bu deneyin amacı multimetre kullanarak gerilim, akım ve direnç ölçümü yapılmasının öğrenilmesi ve bir ölçüm aletinin

Detaylı

1) Çelik Çatı Taşıyıcı Sisteminin Geometrik Özelliklerinin Belirlenmesi

1) Çelik Çatı Taşıyıcı Sisteminin Geometrik Özelliklerinin Belirlenmesi 1) Çelik Çaı Taşıyıcı Siseminin Geomerik Özelliklerinin Belirlenmesi 1.1) Aralıklarının Çaı Örüsüne Bağlı Olarak Belirlenmesi Çaı örüsünü aşıyan aşıyıcı eleman aşık olarak isimlendirilir. Çaı sisemi oplam

Detaylı

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ SAYISAL ELEKTRONİK LAB. DENEY FÖYÜ DENEY 4 OSİLATÖRLER SCHMİT TRİGGER ve MULTİVİBRATÖR DEVRELERİ ÖN BİLGİ: Elektronik iletişim sistemlerinde

Detaylı

V-LAB BİLGİSAYAR ARAYÜZLÜ EĞİTİM SETİ

V-LAB BİLGİSAYAR ARAYÜZLÜ EĞİTİM SETİ Çeşitli ölçüm ünitelerine ve sinyal üreteçlerine sahip olan, tüm entegre cihazlarının bilgisayar üzerinden kontrol edilebilir ve gözlemlenebilir olması özellikleri ile Mesleki Eğitim'in önemli bir enstrümanıdır.

Detaylı

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir.

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir. Tristörlü Redresörler ( Doğrultmaçlar ) : Alternatif akımı doğru akıma çeviren sistemlere redresör denir. Redresörler sanayi için gerekli olan DC gerilimin elde edilmesini sağlar. Büyük akım ve gerilimlerin

Detaylı

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ TEKNİK EĞİTİM FAKÜLTESİ ELEKTRİK ÖĞRETMENLİĞİ ELK 435 ENDÜSTRİYEL ELEKTRONİK LABORATUAR UYGULAMALARI

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ TEKNİK EĞİTİM FAKÜLTESİ ELEKTRİK ÖĞRETMENLİĞİ ELK 435 ENDÜSTRİYEL ELEKTRONİK LABORATUAR UYGULAMALARI KOCAELİ ÜNİERSİTESİ TEKNİK EĞİTİM FAKÜLTESİ ELEKTRİK ÖĞRETMENLİĞİ 4. SINIF ELK 435 ENDÜSTRİYEL ELEKTRONİK LABORATUAR UYGULAMALARI HAZIRLAYANLAR Doç.Dr. Engin ÖZDEMİR Arş.Gör. Mehmet UÇAR EKİM 2009 İÇİNDEKİLER

Detaylı

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ 4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ KONULAR 1. Ani Güç, Ortalama Güç 2. Dirençli Devrelerde Güç 3. Bobinli Devrelerde Güç 4. Kondansatörlü Devrelerde Güç 5. Güç Üçgeni 6. Güç Ölçme GİRİŞ Bir doğru akım devresinde

Detaylı

Düzenlilik = ((Vçıkış(yük yokken) - Vçıkış(yük varken)) / Vçıkış(yük varken)

Düzenlilik = ((Vçıkış(yük yokken) - Vçıkış(yük varken)) / Vçıkış(yük varken) KTÜ Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Sayısal Elektronik Laboratuarı DOĞRULTUCULAR Günümüzde bilgisayarlar başta olmak üzere bir çok elektronik cihazı doğru akımla çalıştığı bilinen

Detaylı

6. Osiloskop. Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır.

6. Osiloskop. Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır. 6. Osiloskop Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır. Osiloskoplar üç gruba ayrılabilir; 1. Analog osiloskoplar 2. Dijital osiloskoplar

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI: SINIFI: OKUL NO: DENEY GRUP NO:

Detaylı

GÜÇ KAYNAKLARI. Doğrultma Devresi

GÜÇ KAYNAKLARI. Doğrultma Devresi GÜÇ KAYNAKLARI Güç Kaynağı Nedir? Günlük hayaımızda kullandığımız elekrik ve elekronik cihazlarının amamının çalışabilmesi için birer enerji kaynağına ihiyaç vardır. Bu enerji elekrik enerjisi olduğu gibi

Detaylı

YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ANALOG ELEKTRONİK DENEY RAPORU

YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ANALOG ELEKTRONİK DENEY RAPORU YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ANALOG ELEKTRONİK DENEY RAPORU DENEY NO : DENEYİN ADI : YAPILIŞ TARİHİ: GRUP ÜYELERİ : 1. 2. 3. DERSİN SORUMLU ÖĞRETİM ÜYESİ: Yrd. Doç.

Detaylı

Ters Perspektif Dönüşüm ile Doku Kaplama

Ters Perspektif Dönüşüm ile Doku Kaplama KRDENİZ EKNİK ÜNİERSİESİ BİLGİSR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSR GRFİKLERİ LBORURI ers Perspekif Dönüşüm ile Doku Kaplama 1. Giriş Bu deneyde, genel haları ile paralel ve perspekif izdüşüm eknikleri, ers perspekif

Detaylı

TEMEL ELEKTRONİK VE ÖLÇME -1 DERSİ 1.SINAV ÇALIŞMA NOTU

TEMEL ELEKTRONİK VE ÖLÇME -1 DERSİ 1.SINAV ÇALIŞMA NOTU No Soru Cevap 1-.. kırmızı, sarı, mavi, nötr ve toprak hatlarının en az ikisinin birbirine temas ederek elektriksel akımın bu yolla devresini tamamlamasıdır. 2-, alternatif ve doğru akım devrelerinde kullanılan

Detaylı

OP-AMP UYGULAMA ÖRNEKLERİ

OP-AMP UYGULAMA ÖRNEKLERİ OP-AMP UYGULAMA ÖRNEKLERİ TOPLAR OP-AMP ÖRNEĞİ GERİLİM İZLEYİCİ Eşdeğer devresinden görüldüğü gibi Vo = Vi 'dir. Emiter izleyici devreye çok benzer. Bu devrenin giriş empedansı yüksek, çıkış empedansı

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Levent Çetin. Alternatif Gerilim. Alternatif Akımın Fazör Olarak İfadesi. Temel Devre Elemanlarının AG Etkisi Altındaki Davranışları

Yrd. Doç. Dr. Levent Çetin. Alternatif Gerilim. Alternatif Akımın Fazör Olarak İfadesi. Temel Devre Elemanlarının AG Etkisi Altındaki Davranışları Yrd. Doç. Dr. Levent Çetin İçerik Alternatif Gerilim Faz Kavramı ın Fazör Olarak İfadesi Direnç, Reaktans ve Empedans Kavramları Devresinde Güç 2 Alternatif Gerilim Alternatif gerilim, devre üzerindeki

Detaylı

Temel Elektronik Basic Electronic Düğüm Gerilimleri Yöntemi (Node-Voltage Method)

Temel Elektronik Basic Electronic Düğüm Gerilimleri Yöntemi (Node-Voltage Method) Temel Elektronik Basic Electronic Düğüm Gerilimleri Yöntemi (Node-Voltage Method) Konular Düğüm Gerilimleri Yöntemi o Temel Kavramlar o Yönteme Giriş o Yöntemin Uygulanışı o Yöntemin Uygulanması o Örnekler

Detaylı

REZONANS DEVRELERİ. Seri rezonans devreleri bir bobinle bir kondansatörün seri bağlanmasından elde edilir. RL C Rc

REZONANS DEVRELERİ. Seri rezonans devreleri bir bobinle bir kondansatörün seri bağlanmasından elde edilir. RL C Rc KTÜ, Elektrik Elektronik Müh. Böl. Temel Elektrik aboratuarı. Giriş EZONNS DEVEEİ Bir kondansatöre bir selften oluşan devrelere rezonans devresi denir. Bu devre tipinde selfin manyetik enerisi periyodik

Detaylı

BÖLÜM 6 LAPLACE DÖNÜŞÜMLERİ

BÖLÜM 6 LAPLACE DÖNÜŞÜMLERİ BÖLÜM 6 LAPLACE DÖNÜŞÜMLERİ 6.2. Laplace Dönüşümü Tanımı Bir f(t) fonksiyonunun Laplace alındığında oluşan fonksiyon F(s) ya da L[f(t)] olarak gösterilir. Burada tanımlanan s; ÇÖZÜM: a) b) c) ÇÖZÜM: 6.3.

Detaylı

DENEY 7 DC DEVRELERDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ VE MAKSİMUM GÜÇ AKTARIMI UYGULAMALARI

DENEY 7 DC DEVRELERDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ VE MAKSİMUM GÜÇ AKTARIMI UYGULAMALARI T.C. Maltepe Üniersitesi Mühendislik e Doğa Bilimleri Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü EK 01 DEVRE TEORİSİ DERSİ ABORATUVARI DENEY 7 DC DEVREERDE GÜÇ ÖÇÜMÜ VE MAKSİMUM GÜÇ AKTARIMI UYGUAMAARI

Detaylı

DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ

DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ Diyot, yalnızca bir yönde akım geçiren devre elemanıdır. Bir yöndeki direnci ihmal edilebilecek kadar küçük, öbür yöndeki dirençleri ise çok büyük olan elemanlardır. Direncin

Detaylı

DC Akım/Gerilim Ölçümü ve Ohm Yasası Deney 2

DC Akım/Gerilim Ölçümü ve Ohm Yasası Deney 2 DC Akım/Gerilim Ölçümü ve Ohm Yasası Deney 2 DENEY 1-3 DC Gerilim Ölçümü DENEYİN AMACI 1. DC gerilimin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek. 2. KL-22001 Deney Düzeneğini tanımak. 3. Voltmetrenin nasıl kullanıldığını

Detaylı

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV)

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV) BÖLÜM 2. FOTOOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (P) Fotovoltaik Etki: Fotovoltaik etki birbirinden farklı iki malzemenin ortak temas bölgesinin (common junction) foton radyasyonu ile aydınlatılması durumunda

Detaylı

TEK FAZLI DOĞRULTUCULAR

TEK FAZLI DOĞRULTUCULAR ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK ÜHENDĠSLĠĞĠ GÜÇ ELEKTRONĠĞĠ LABORATUAR TEK FAZL DOĞRULTUCULAR Teorik Bilgi Pek çok güç elektroniği uygulamasında, giriş gücü şebekeden alınan 50-60 Hz lik AC güç şeklindedir ve uygulamada

Detaylı

TIBBİ ENSTRUMANTASYON TASARIM VE UYGULAMALARI SAYISAL FİLTRELER

TIBBİ ENSTRUMANTASYON TASARIM VE UYGULAMALARI SAYISAL FİLTRELER TIBBİ ENSTRUMANTASYON TASARIM VE UYGULAMALARI SAYISAL FİLTRELER SUNU PLANI Analog sayısal çevirici FIR Filtreler IIR Filtreler Adaptif Filtreler Pan-Tompkins Algoritması Araş. Gör. Berat Doğan 08/04/2015

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 1

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 1 T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 1 DİRENÇ DEVRELERİNDE OHM VE KİRSHOFF KANUNLARI Arş. Gör. Sümeyye

Detaylı

RF MİKROELEKTRONİK GÜRÜLTÜ

RF MİKROELEKTRONİK GÜRÜLTÜ RF MİKROELEKTRONİK GÜRÜLTÜ RASTGELE BİR SİNYAL Gürültü rastgele bir sinyal olduğu için herhangi bir zamandaki değerini tahmin etmek imkansızdır. Bu sebeple tekrarlayan sinyallerde de kullandığımız ortalama

Detaylı

ELEKTRİK VE ELEKTRİK DEVRELERİ 2

ELEKTRİK VE ELEKTRİK DEVRELERİ 2 1 ELEKTİK VE ELEKTİK DEVELEİ ALTENATİF AKIM Enstrümantal Analiz, Doğru Akım Analitik sinyal transduserlerinden çıkan elektrik periyodik bir salınım gösterir. Bu salınımlar akım veya potansiyelin zamana

Detaylı

İnönü Bulvarı No:27, 06490, Bahçelievler / Ankara-Türkiye hasan.tiryaki@euas.gov.tr, mehmet.bulut@euas.gov.tr. ikocaarslan@kku.edu.

İnönü Bulvarı No:27, 06490, Bahçelievler / Ankara-Türkiye hasan.tiryaki@euas.gov.tr, mehmet.bulut@euas.gov.tr. ikocaarslan@kku.edu. Termik Sanralların Konrol Sisemlerinde Teknolojik Gelişmeler ve Verimlilik Technologic Developmens on Conrol Sysems of Thermal Power Plans and Efficiency Hasan TİRYAKİ 1, Mehme BULUT 2, İlhan KOCAARSLAN

Detaylı

İstanbul Teknik Üniversitesi IEEE Öğrenci Kolu

İstanbul Teknik Üniversitesi IEEE Öğrenci Kolu Direnç Dirençler elektronik devrelerin vazgeçilmez elemanlarıdır. Yaptıkları iş ise devre içinde kullanılan diğer aktif elemanlara uygun gerilimi temin etmektir. Elektronik devreler sabit bir gerilim ile

Detaylı

SÜPER POZİSYON TEOREMİ

SÜPER POZİSYON TEOREMİ SÜPER POZİSYON TEOREMİ Süper pozisyon yöntemi birden fazla kaynak içeren devrelerde uygulanır. Herhangi bir elemana ilişkin akım değeri bulunmak istendiğinde, devredeki bir kaynak korunup diğer tüm kaynaklar

Detaylı

ALAN ETKİLİ TRANSİSTÖR

ALAN ETKİLİ TRANSİSTÖR ALAN ETKİLİ TRANİTÖR Y.oç.r.A.Faruk BAKAN FET (Alan Etkili Transistör) gerilim kontrollu ve üç uçlu bir elemandır. FET in uçları G (Kapı), (rain) ve (Kaynak) olarak tanımlanır. FET in yapısı ve sembolü

Detaylı

DENEY 2: DİYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERİ

DENEY 2: DİYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERİ DENEY 2: DİYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERİ 1. Kırpıcı Devreler: Girişine uygulanan sinyalin bir bölümünü kırpan devrelere denir. En basit kırpıcı devre, Şekil 1 de görüldüğü gibi yarım

Detaylı

DENEY 6: SERİ/PARALEL RC DEVRELERİN AC ANALİZİ

DENEY 6: SERİ/PARALEL RC DEVRELERİN AC ANALİZİ A. DENEYİN AMACI : Seri ve paralel RC devrelerinin ac analizini yapmak. B. KULLANILACAK ARAÇ VE MALZEMELER : 1. Sinyal Üreteci, 2. Osiloskop, 3. Değişik değerlerde direnç ve kondansatörler. C. DENEY İLE

Detaylı

5. (10 Puan) Op-Amp devresine aşağıda gösterildiği gibi bir SİNÜS dalga formu uygulanmıştır. Op-Amp devresinin çıkış sinyal formunu çiziniz.

5. (10 Puan) Op-Amp devresine aşağıda gösterildiği gibi bir SİNÜS dalga formu uygulanmıştır. Op-Amp devresinin çıkış sinyal formunu çiziniz. MAK442 MT3-MEKATRONİK S Ü L E Y M A N D E MİREL ÜNİVERSİTES E Sİ M Ü H E N DİSLİK-MİMM A R L I K F A K Ü L T E Sİ M A KİNA M Ü H E N DİSLİĞİ BÖLÜMÜ Ü ÖĞRENCİ ADI NO İMZA SORU/PUAN 1/15 2/15 3/10 4/10 5/10

Detaylı

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz?

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? Temel Kavramlar Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? 1 Elektriksel Yük Elektrik yükü bu dış yörüngede dolanan elektron sayısının çekirdekteki proton

Detaylı

Doğru Akım (DC) Makinaları

Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru akım makinaları motor veya jeneratör olarak kullanılabilir. Genellikle DC makinalar motor olarak kullanılır. En büyük avantajları hız ve tork ayarının kolay yapılabilmesidir.

Detaylı

DĐRENÇ DEVRELERĐNDE KIRCHOFF UN GERĐLĐMLER ve AKIMLAR YASASI

DĐRENÇ DEVRELERĐNDE KIRCHOFF UN GERĐLĐMLER ve AKIMLAR YASASI DENEY NO: DĐRENÇ DEVRELERĐNDE KIRCHOFF UN GERĐLĐMLER ve AKIMLAR YASASI Bu deneyde direnç elamanını tanıtılması,board üzerinde devre kurmayı öğrenilmesi, avometre yardımıyla direnç, dc gerilim ve dc akım

Detaylı

MARMARA ÜNİVERSİTESİ TEKNİK EĞİTİM FAKÜLTESİ ELEKTRONİK-BİLGİSAYAR BÖLÜMÜ ELEKTRONİK 3 LAB. DENEY FÖYLERİ

MARMARA ÜNİVERSİTESİ TEKNİK EĞİTİM FAKÜLTESİ ELEKTRONİK-BİLGİSAYAR BÖLÜMÜ ELEKTRONİK 3 LAB. DENEY FÖYLERİ MARMARA ÜNİVERSİTESİ TEKNİK EĞİTİM FAKÜLTESİ ELEKTRONİK-BİLGİSAYAR BÖLÜMÜ ELEKTRONİK 3 LAB. DENEY FÖYLERİ İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİCİLER 16 AMAÇ 1. Eviren işlemsel kuvvetlendirici devresini öğrenmek. 2. Evirmeyen

Detaylı

SÜREKLİ PARAMETRELİ GENETİK ALGORİTMA İLE UYDU LİNK TASARIMI

SÜREKLİ PARAMETRELİ GENETİK ALGORİTMA İLE UYDU LİNK TASARIMI HAVACILIK VE UZAY EKOLOJİLERİ DERGİSİ EMMUZ CİL 5 SAYI (43-58) SÜREKLİ PARAMERELİ GEEİK ALGORİMA İLE UYDU LİK ASARIMI Hv.Mu.Üğm. Mura BAĞCI* Hava Harp Okulu Havacılık ve Uzay eknolojileri Ensiüsü Uzay

Detaylı

Deney-1 Analog Filtreler

Deney-1 Analog Filtreler Đleişim Siemleri ab. Noları Arş.Gör.Koray GÜRKAN kgurkan@ianbul.edu.r Deney- Analog Filreler Đleişim iemlerinde, örneğin FM bandında 00 MHz de yayın yapacak olan bir radyo vericiinde modülayon onraı oraya

Detaylı

THEVENIN VE NORTON TEOREMLERİ. Bu teoremler en güçlü analiz tekniklerindendir EBE-215, Ö.F.BAY 1

THEVENIN VE NORTON TEOREMLERİ. Bu teoremler en güçlü analiz tekniklerindendir EBE-215, Ö.F.BAY 1 THEVENIN VE NORTON TEOREMLERİ Bu teoremler en güçlü analiz tekniklerindendir EBE-25, Ö.F.BAY THEVENIN EŞDEĞER TEOREMİ DOĞRUSAL DEVRE Bağımsız ve bağımlı kaynaklar içerebilir DEVRE A v O _ a + i Bağımsız

Detaylı

OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ. DİNAMİK SİSTEMLERİN MODELLENMESİ ve ANALİZİ

OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ. DİNAMİK SİSTEMLERİN MODELLENMESİ ve ANALİZİ OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ DİNAMİK SİSTEMLERİN MODELLENMESİ ve ANALİZİ 1) İdeal Sönümleme Elemanı : a) Öteleme Sönümleyici : Mekanik Elemanların Matematiksel Modeli Basit mekanik elemanlar, öteleme hareketinde;

Detaylı

Bölüm 12 PWM Demodülatörleri

Bölüm 12 PWM Demodülatörleri Bölüm 12 Demodülatörleri 12.1 AMAÇ 1. Darbe Genişlik Demodülatörünün çalışma prensibinin anlaşılması. 2. Çarpım detektörü kullanarak bir darbe genişlik demodülatörünün gerçekleştirilmesi. 12.2 TEMEL KAVRAMLARIN

Detaylı

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Koruma Röleleri AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Trafolarda meydana gelen arızaların başlıca nedenleri şunlardır: >Transformatör sargılarında aşırı yüklenme

Detaylı

ALTERNATĐF AKIM (AC) I AC NĐN ELDE EDĐLMESĐ; KARE VE ÜÇGEN DALGALAR

ALTERNATĐF AKIM (AC) I AC NĐN ELDE EDĐLMESĐ; KARE VE ÜÇGEN DALGALAR ALTERNATĐF AKIM (AC) I AC NĐN ELDE EDĐLMESĐ; KARE VE ÜÇGEN DALGALAR 1.1 Amaçlar AC nin Elde Edilmesi: Farklı ve değişken DC gerilimlerin anahtar ve potansiyometreler kullanılarak elde edilmesi. Kare dalga

Detaylı

DENEY 9: THEVENİN VE NORTON TEOREMİ UYGULAMALARI

DENEY 9: THEVENİN VE NORTON TEOREMİ UYGULAMALARI A. DENEYİN AMACI : Thevenin ve Norton teoreminin daha iyi bir şekilde anlaşılması için deneysel çalışma yapmak. B. KULLANILACAK ARAÇ VE MALZEMELER : 1. Multimetre 2. DC Güç Kaynağı 3. Değişik değerlerde

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY 6 ANALOG/DİGİTAL DÖNÜŞTÜRÜCÜ. Grup Numara Ad Soyad RAPORU HAZIRLAYAN:

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY 6 ANALOG/DİGİTAL DÖNÜŞTÜRÜCÜ. Grup Numara Ad Soyad RAPORU HAZIRLAYAN: ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY 6 ANALOG/DİGİTAL DÖNÜŞTÜRÜCÜ DENEYİ YAPANLAR Grup Numara Ad Soyad RAPORU HAZIRLAYAN: Deneyin Yapılış Tarihi Raporun Geleceği Tarih Raporun

Detaylı