İNVAZİF MENİNGOKOK HASTALIKLARI VE KORUNMA. Mehmet Ceyhan Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İNVAZİF MENİNGOKOK HASTALIKLARI VE KORUNMA. Mehmet Ceyhan Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı"

Transkript

1 İNVAZİF MENİNGOKOK HASTALIKLARI VE KORUNMA Mehmet Ceyhan Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı Mart 2013

2 Hastalık

3 Meningokok hastalıkları Gizli bakteriyemi Etkili immün cevap Konak cevabı Meningokoksemi (menenjit yok) Vasküler hasar, DIC, Doku hasarı, Şok Menenjit (+ meningokoksemi) Kan-beyin bariyerini geçiş Apicella MA. In: Principles and Practice of Infectious Diseases. 1995: Sáez-Llorens X, et al. J Pediatr. 1990;116:672, 673, Young LS, et al. In: Principles and Practice of Infectious Diseases. 1995: Glode MP, Smith AL. In: Textbook of Pediatric Infectious Diseases. 1981:

4 İnvazif meningokok hastalıkları Hastalık yükü Her yıl dünya üzerinde yaklaşık vaka Her yıl yaklaşık ölüm Menenjit Fatalite hızı Gelişmiş ülkeler: % 5 10 Afrika: Yaklaşık % 10 Sepsis Fatalite hızı %15 20 Bütün dünyada önemli bir sağlık problemi Meningococcal vaccines: Polysaccharide and polysaccharide conjugate vaccines. WHO position paper. Weekly Epidemiological Record 2002;77: Available at

5 Çeşitli Popülasyonlarda İnvaziv Meningokokal Hastalık İnsidansı Popülasyon Gelişmekte olan ülkelere seyahat ( verisi) Genel ABD popülasyonu İnsidans ( kişide) 0,48 1,3 0,34 Menenjit kuşağı epidemileri Hacılar (ABD) Hacılar (Birleşik Krallık ve Singapur) Hacılarla temaslılar (Singapur) Wilder-Smith, A Expert Rev Vaccines 2009 Oct;8(10):

6 Yasayan invazif meningokok hastalikli cocuklarda sekeller ve mortalite ABD 10 cocuk hastanesi, Amputation 1,4 Hemiplegia 2,1 Yasayanlarda sekel dagilimi n=146 Ataxia Seizures Skin necrosis 2,8 6,2 9,6 Hearing loss 9,6 <11 years 4,8 Mortalite n= years Overall 8,0 21, Sequelae of meningococcal disease (% of patients) Kaplan SL, et al. Pediatrics. 2006;118:e979-e984.

7 Meningokokal Hastalık İçin Risk Faktörleri Serumda Bakterisidal Antikorların Eksikliği 1 İmmın sistem bozukluğu 2,3 Nazofaringeal İrritasyon 3 Sosyal Faktörler 3,4 İnfantlar Diğer yaş grupları Kompleman bozukluğu Hümoral immun bozuluk durumları Sigara Solunum yolu enfeksiyonları Hasta ile yakın temas Sağlık Çalışanları Aile bireyleri Kalabalık Aspleni HIV/AIDS Öğrenciler Askerler Hacılar Öpüşme Bar/Disko Meningokokal hastalıkları çoğu daha önce tanımlanmış bir risk faktörü bulunmayan sağlıklı kişilerde olur. 1. Rosenstein NE et al. N Eng J Med. 2001;344: ; 2. Figueroa JE et al. Clin Microbiol Rev. 1991;4: ; 3. Bilukha OO et al. MMWR Recomm Rep. 2005;54:1-21; 4. Imrey PB et al. J Clin Microbiol. 1995;33:

8 Yayılma ve salgınlar

9 Artmakta olan hareketli popülasyon İMH geçirme ve yayılma riskini arttırmaktadır Uluslararası yolcular hem meningokokal hastalık kapma hem de hastalığın global olarak yayılmasına katkıda bulunma potansiyeline sahiptirler 1 Örneğin: Hac sezonunda 140 ülkenden > 2 milyon hacı Mekke yi ziyaret etmektedir 1,2 Geçtiğimiz on yılda görülen birçok salgın nedeniyle Hac/Umre vizesi almak için ACWY Psolisakkarit aşı ile aşılanma zorunlu hale gelmiştir 1 Afrika menenjit kuşağı ülklerini ziyaret edenlerin meningokal hastalık maruziyet riski 3 1 Wilder-Smith A. Curr Opin Infect Dis. 2007;20: Memish ZA, et al. Int J Antimicrob Agents. 2003;21: Wilder-Smith A. Travel Med Infect Dis. 2008;6:

10 Salgınlar sık ve ciddi Greenwood, B. Trop Med Int Health 2006;11;773-80; Molesworth, AM et al. Emerg Infect Dis 2003;9:

11 Menenjit kuşağında epidemık menenjit eğilimi *. * William A. Perea. Epidemiology and Control of Meningococcal Meningitis in Africa: RecentExperiences and future Challenges. Global Forum of Vaccine, 2006.

12 ABD de son epidemi New York City 18 vaka ( ) 12 vaka (2012) Homoseksüel erkekler 10 HIV enfekte 5 ölüm (Aralık 2012) Insidans: 12.6/ (0.16/ ) CDC. MMWR 2013;61:1048

13 İnsidans

14 Meningokok hastaligi insidansi ABD 1,2 Vaka sayisi / 100, Yas (ay) Yas (yil) Adapted from 1. Shepard CW, et al. Pediatr Infect Dis J. 2003;22: ; 2. Lingappa JR, et al. Vaccine. 2001;19:

15 Yasa gore invazif meningokok hastaligi insidansi Fransa, Vaka / < Age (years) EU-IBIS Network. Invasive Neisseria meningitidis in Europe

16 Serogrup B ve C meningokok hastaliklarinda olum sayilari Ingiltere ve Galler, Miller E, et al. Vaccine. 2001;20(suppl 1):S58-S67. ps60/fig2b

17 Türkiye de Taşıyıcılık yazar merkez yıllar yaş grubu Toplam Örnek Meningokok pozitifliği (n) Taşyıcılık % Punar Bakır İstanbu l İstanbu l ,23 Gazi Manisa ,20 Karabela İstanbu l Mart - Nisan ,00 Ercis Ankara 6 Mayıs Haziran ,40 Türkiye de yapılan çalışmalarda, taşıyıcılık oranı % 1,23 ile % 21 arasında değişmektedir. Punar M. Klimik Dergisi 2001:14(1):17-8. Bakır M European Journal of Epidemiology 2001;17: Gazi H. Ann Acad Med Singapore 2004;33: Karabela Ş. Zeynep Kamil Tıp Bülteni 2007;38(3): Ercis M. Mikrobiyol Bült 2005;39:

18 Türkiye de Mortalite Oranları Araştırıcı yıl yer vaka sayısı yaş grubu klinik tablo mortalite Topçu Cumhuriyet Üniv yaş MM % 100 6% Tüysüz Cerrahpaşa yaş MM % 22 + MK % 36 + % 42 her ikisi 8,60% Tuncer 1987 Sami Ulus MM % 67+ MK % 33 7% Alp Atatürk Üniv 83 2ay- 12 yaş MM % 56,62 + %43,38 MK 15,66% Bakır Cumhuriyet Üniv yaş MM % Ersoy Behçet UZ 85 Ort 49,79 ay MM % 53 18,82% Alhan Çukurova 59 1ay -14 yaş MM % 39 + % 27,1 MK + % 33,9 her ikisi 18,60% Öktem Süleyman DÜ, Isparta DE 36 3ay- 12 yaş Bilinmiyor 19,40% Kuyucu Sami Ulus yaş % 23 MK + % 77 her ikisi 21% Akyıldız Çapa 65 4,5 ay - 10 yaş MM % 30,7 + % 46,1 MK + % 23 her ikisi 18,40% Gülez Behçet UZ yaş MM % 60 + MK % 52,9 11,70% Külcü Zeynep Kamil 16 3,5-82,5 ay MM % 12,5 + % 56,25 MK + % 31,5 her ikisi 43,75% Uysalol Şişli Etfal yaş MM % 59+ MK % 41 5,88% Özdal Dicle Universitesi yaş Bilinmiyor 20,30% Tablo. Türkiye deki çalışmalardaki mortalite oranları. MM:Meningokoksik menenjit, MK:Meningokoksemi Tablo Referanslardan uyarlanmıştır. Topçu S. Mikrobiyol Bült 1990;24: Tüysüz B İst Çocuk Klin Derg 1992; 27:32-5. Tuncer AM. Pediatr Infect Dis J. 1988;7(10):711-3.Alp H. Atatürk Üviversitesi Tıp Bülteni. 1993;25(4): Bakır M. İnfeksiyon Dergisi. 1993;7(1-2):37-9. Ersoy B. İnfeksiyon Dergisi. 1995;9(4): Alhan E. European Journal of Epidemiology 1995;11: Öktem F. Genel Tıp Derg. 1998; 8(2):63-7. Kuyucu N. ANKEM Derg. 1997; 11(4): Akyıldız B. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2008;5: Gülez N. İzmir Tepecik Hast Derg 2006;16(1): Külcü NU. Çocuk Enf Derg 2008; 2: Uysalol M. ŞEH Tıp Bülteni 2007;41(2): Özdal G. Dicle University School of Medicine. Diyarbakir, Turkey. Medical Speciality Thesis, 2006.

19 Türkiye de Meningokokal Hastalık Nedenli Ölümler TÜİK verilerine göre yıllık meningokokal enfeksiyon kaynaklı ölümler, Grafik referanslardan uyarlanmıştır Akyıldız B, et al. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2008 ; 51: Uzel N, Hacımustafaoğlu M. ANKEM Derg 2006; 20(3): T.C. Başbakanlık Türkiye İstatistik Kurumu. Seçilmiş 150 neden ve cinsiyete göre ölümler, İl ve ilçe merkezleri, ( tarihinde ulaşılmıştır)

20 Türkiye de 5 yaş altında Meningokokal Hastalık Nedeniyle Ölümler 5 yaş altı toplam ölüm: yaş altı meningokokal hastalık nedeniyle ölüm: T.C. Başbakanlık, Türkiye İstatistik Kurumu. Ölüm İstatistikleri, İl ve ilçe merkezleri, Türkiye İstatistik Kurumu Matbaası Ankara, 2009:5. ( tarihinde ulaşılmıştır)

21 arasında Meningokok hastalıgi kaynaklı ölümler TC Sağlık Bakanlığı Türkiye İstatistik Kurumuna (TÜİK) Bildirimler yetersiz TÜİK verileri ölüm tutanaklarından Akyıldız B, et al. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2008 ; 51:

22 Türkiye de İMH İnsidansı Ceyhan; Şubat 2005 Şubat 2006, Çok Merkezli Çalışma, 0-16 yaş Bakteriyel Menenjit 3,5 / (% 56,5 N. meningitidis) Yaklaşık Meningokoksik Menenjit İnsidansı 1,99/ Meningokokal hastalığın sıklığı ülkeden ülkeye değişmekle birlikte Amerika da yüz binde 1, Avrupa da yüz binde 1 ile 6,4 arasında değişmektedir Ceyhan M, et al. Emerging Infectious Diseases. 2008;14 (7):

23 Türkiye deki Pediatrik Vakalar yazar merkez yıllar yaş grubu n 0-6 ay 7-12 ay ay 2-5 yaş > 5 yaş Tüysüz Cerrahpaşa yaş * 55 Özdal Dicle yaş * 65 Alp Atatürk Üniv ay- 12 yaş Külcü Zeynep Kamil ,5-82,5 ay Uysalol Alhan Akyıldız Öztürk Şişli Etfal Çukurova Çapa OMÜ yaş ay -14 yaş Ocak Aralık ,5 ay - 10 yaş Eylül 1981 Şubat ay - 15 yaş Öktem SDÜ, Isp KDÇH ay - 12 yaş Elmastaş Behçet Uz ay - 14 yaş Tablo referanslardan uyarlanmıştır * 2-4 yaş grubu Tüysüz B İst Çocuk Klin Derg 1992; 27:32-5. Özdal G. Dicle University School of Medicine. Diyarbakir, Turkey. Medical Speciality Thesis, Alp H. Atatürk Üviversitesi Tıp Bülteni. 1993;25(4): Külcü NU. Çocuk Enf Derg 2008; 2: Uysalol M. ŞEH Tıp Bülteni 2007;41(2): Alhan E. European Journal of Epidemiology 1995;11: Akyıldız B. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2008;5: Öztürk F. ANKEM Derg. 1998;12(1): Öktem F. Genel Tıp Derg. 1998; 8(2):63-7. Elmastaş H. T Klin Pediatr, 1992;1:58-61.

24 vaka sayısı Vakaların yaş grubuna göre dağılımı ay 7-12 ay ay 2-5 yaş > 5 yaş yaş Grafik referanslardan uyarlanmıştır, n:382, 0-14 yaş Tüysüz B İst Çocuk Klin Derg 1992; 27:32-5. Özdal G. Dicle University School of Medicine. Diyarbakir, Turkey. Medical Speciality Thesis, Alp H. Atatürk Üviversitesi Tıp Bülteni. 1993;25(4): Külcü NU. Çocuk Enf Derg 2008; 2: 7-11.

25 Türkiye de Vaka ve Ölümler 0-6 ay 7-12 ay ay 2-5 yaş yazar n yaşayan ölen yaşayan ölen yaşayan ölen yaşayan ölen yaşayan ölen yaşayan ölen yaşaya n ölen Özdal * 5* Tüysüz * 3* 31 2 yaşayan: 21 ölen:1 Akyıldız 65 yaşayan 23 ölen yaşayan 10 ölen 1 Uysalol 17 yaşayan 4 ölen yaşayan 4 ölen 0 Öztürk 73 yaşayan 19 ölen yaşayan 23 ölen 3 Tablo. Türkiye de yayınlanan vaka ve ölümlerin yaş gruplarına göre dağılımı Tablo referanslardan uyarlanmıştır * 2-4 yaş grubu Özdal G. Dicle University School of Medicine. Diyarbakir, Turkey. Medical Speciality Thesis, Tüysüz B İst Çocuk Klin Derg 1992; 27:32-5. Akyıldız B. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2008;5: Uysalol M. ŞEH Tıp Bülteni 2007;41(2): Öztürk F. ANKEM Derg. 1998;12(1):35-40.

26 Türkiye de Vaka ve Ölümler Vaka ve ölümlerin yaş grubuna göre dağılımı Tüysüz B İst Çocuk Klin Derg 1992; 27:32-5. Özdal G. Dicle University School of Medicine. Diyarbakir, Turkey. Medical Speciality Thesis, 2006

27 Türkiye de Vaka ve Ölümler yaş 2-5 yaş > 5 yaş ölen yaşayan Grafik. Vaka ve ölümlerin yaş grubuna göre dağılımı,n:438, 0-15 yaş Özdal G. Dicle University School of Medicine. Diyarbakir, Turkey. Medical Speciality Thesis, Tüysüz B İst Çocuk Klin Derg 1992; 27:32-5. Akyıldız B. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2008;5: Uysalol M. ŞEH Tıp Bülteni 2007;41(2): Öztürk F. ANKEM Derg. 1998;12(1):35-40.

28 Meningokoklara Karşı Bağışıklık Şekil. Yaşa bağlı meningokokal hastalık prevelansı ile SBA ile ölçülen toplum bağışıklığı ilişkisi Şekil referanstan uyarlanmıştır Pollard AJ.Vaccine 2001;19:

29 Vakaların yaş grubuna göre dağılımı Grafik. Hastaların yaşlarına göre dağılımı, , Dicle Üniv. Tıp. Fak.,n:143 Grafik referanstan uyarlanmıştır Özdal G. Evaluation of the patients admitted to our clinic with diagnoses of meningococcal diseases, between 2000 and Dicle University School of Medicine. Diyarbakir, Turkey. Medical Speciality Thesis.

30 Meningokoklara Karşı Bağışıklık Şekil. Yaşa bağlı meningokokal hastalık prevelansı ile SBA ile ölçülen toplum bağışıklığı ilişkisi Pollard AJ.Vaccine 2001;19: Özdal G. Evaluation of the patients admitted to our clinic with diagnoses of meningococcal diseases, between 2000 and Dicle University School of Medicine. Diyarbakir, Turkey. Medical Speciality Thesis.

31 Türk Popülasyonunuda Serogroup A, C, W135 and Y-spesifik IgG Konsantrasyonları Grafik. Sağlıklı Türk popülasyonunda serogrup-spesifik IgG konsantrasyonları 2 μg/ml olanların yüzdelerinin yaşa göre dağılımları Hata barları 95% güven aralıklarını göstermektedir. n: yaşları arasında sağlıklı kişilerin serum örnekleri, Grafik referanstan uyarlanmıştır. Ceyhan M. Vaccine 2007; 25:

32 SBA ile IgG seviyeleri arasındaki korelasyon Sağlıklı Türk popülasyonunda serogrup-spesifik IgG konsantrasyonları 2 μg/ml olanların yüzdelerinin yaşa göre dağılımları % 72.8 (IgG < 2 μg/ml) % 70.2, (br SBA titers <8) meningokokal serogroup C enfeksiyonuna duyarlıdır Ceyhan M. Vaccine 2007; 25:

33 serogroup spesifik [IgG] < 2 μg/ml kişilerin yüzdesi % ,7 80,8 72,8 39,5 A C Y W 135 Ceyhan M. Vaccine 2007; 25:

34 Serogruplar

35 Klinik olarak önemli N. meningitidis Serogrupları 1 Serogrup A B C Y Özellikler Epidemik invaziv menenjitin dünyada önde gelen sebebidir. Afrika, Çin ve Hindistan da en sık rastlanan serogruptur. Avrupa ve Amerikalarda nadir görülür. Avrupa ve Amerikalarda endemik hastalığın ana sebebidir. Aşı üretimi sıkıntılıdır. Avrupa ve Kuzey Amerika'da endemik hastalığın önemli sebeplerindendir. Okul ve toplumda sık salgınlara sebep olurlar Pnömoni ile seyreden ve yaşlılarda görülen hastalıkla ilintilidir. ABD de adolesanlar arasında artan bir problemdir. W-135 Dünyada enfeksiyonların düşük yüzdesinden sorumludur Hac kaynaklı salgınlarla ilişkilidir Reference: 1. Granoff DM, et al. Meningococcal vaccines. In: Plotkin SA, et al, eds. Vaccines. 5th ed. Philadelphia, PA: Saunders Elsevier, 2008:

36 C

37 Dünyada N. meningitidis Serogruplarının Dağılımı Kanada n=210 C = 21% Y = 13% B = 54% C = 31% B = 35% Other SG, NG = 10% C = 21% Çin n=419 Y = 25% ABD n=123 Arjantin B = 69% W-135 = 3% Other SG, NG = 9% Brezilya B = 38% C = 11% Y = 7% C = 55% W-135 = 13% Avrupa n=4402 Y = 2% B = 72% W-135 = 5% Y = 4% A = 90% C = 10% W-135 = 9% Other SG = 1% A = 62% Afrika Menenjit Kuşağı n=1783 Other SG, NG = 26% Y = 4% W-135 = 3% Other SG, NG = 1% W-135 = 43% Turkey 2006 B = 18% Güney Afrika n=456 C = 15% B = 8% Other SG, NG = 15% Other SG, NG = 51% Avustralya n=242 B = 85% Japonya n=82 Y = 18% B = 27% C = 6% Other SG, NG = 9% A = 4% Tapsall J, et al. Commun Dis Intell. 2008;32(3):299; 4 5 Lin M, et al. Zhongguo Ji Hua Mian Yi. 2009;15(1):58; 6 7 Sáfadi MA, Cintra OA. Neurol Res. 2010;32(3):

38 Şili de Meningokokal Hastalık Serogrup W 135 Salgını 2012 sonunda Şili Sağlık Bakanlığı Sürveyans sistemi meningokokal hastalıkta bir artış bildirmiştir 2011 de 52 vaka, 2012 de (1 Ocak 13 Aralık) 88 vaka Tanımlanan serogruplar (serogrup W135 % 42,5) Etkilenen iki bölgede başlıca serogrup W135 ( MR bölgesinde % 86) Diğer bölgelerde serogrup B ağırlığı devam etmekte Popülasyon < 5 yaş popülasyon W 135 vakalarının % 94,7 si

39

40 Şili de Meningokokal Hastalık Salgın Kontrolü Sağlık Bakanlığının ACYW konjuge aşıyla aşılama kararı 9 ay - 4 yaş arası çocuklar Ekim 2012 Ocak 2013 Santiago da % 80 aşılama oranı hedefli 2 aşamalı aşılama 2012: gündüz bakım evleri ve kreşlerde 2013: aşı merkezlerinde aşılama (kamu ve özel) Aşılar Konjuge Men ACYW 9 ay 2 yaş 2 doz Konjuge Men ACYW >2 yaş 1 doz

41 Türkiye de Serogrup Dağılımı, Taşıyıcılık Z: % 1,7 X: % 9,2 NG: % 8,3 Z : % 5,8 A: % 6,7 C:% 3,3 Y: % 7,5 A C Y W 135: % 10 W 135 B D X Z B: % 47,5 NG Z Ercis, 1996, Ankara, 7-19 yaş, n:120 Ercis M. Mikrobiyol Bült 2005;39:

42 Türkiye de Serogrup Dağılımı, Taşıyıcılık A: 11,10 NG:44,40 B: 11,10 W 135: 5,50 C: 27,80 A C W 135 B NG Punar, İstanbul, yaş,n:18 A: 6,00 B: 29,00 A C Y Bakır, İstanbul,2000 W 135 B 0-10 yaş,n:17 W 135: 6,00 Y: 53,00 D Punar M. Klimik Dergisi 2001:14(1):17-8. Bakır M European Journal of Epidemiology 2001;17:

43 Türkiye de Serogrup Dağılımı, Taşıyıcılık B: 35,20 D: 2,80 A: 28,10 A C Y W 135 B Gazi, Manisa, W 135:11,20 C: 35,20 D 9-14 yaş,n:71 A: 12,50 Y/ W135: 37,50 C: 4,20 B: 12,50 A C B NG Karabela, İstanbul,2005 NG: 33,33 Y/ W yaş,n:24 Gazi H. Ann Acad Med Singapore 2004;33: Karabela Ş. Zeynep Kamil Tıp Bülteni 2007;38(3):115-9.

44 Türkiye de Serogrup Dağılımı, Hastalar Hastalık etkeni serogruplar yıllar içinde değişiklik gösterir Berkman, , Ankara, n:205 NG 27% A 20% Tuncer, Ocak Haziran 1987, Sami Ulus, n:41 B 5% D 5% B 32% C 16% C 95% Elmastaş, , Behçet Uz, n:41 B 7% NG 5% A 2% Ceyhan, , Çok merkezli, n:138 A Y NG 1% 2% 23% W % C 86% B 31% Berkman E. Mikrobiyol Bült 1982;16: Tuncer AM. Pediatr Infect Dis J. 1988;7(10): Elmastaş H. T Klin Pediatr, 1992;1: Ceyhan M. Emerging Infectious Diseases. 2008;14 (7):

45 Pediatrik bakteriyel menenjit etkenleri Bakteri Izolat sayisi Yuzde (%) Neisseria meningitidis Serogroup W Serogroup B Serogroup A Serogroup C - - Serogroup Y Nongroupable Total Streptococcus pneumoniae Haemophilus influenza type b Total Ceyhan M, et al.. Emerging Infectious Diseases. 2008;14 (7):

46 İncidence (/100,000) Degisik yas gruplarinda etken bakteriler

47 Fenotipler Total 21 meningokok izolati W135:2a:P1.5,2 (5 vaka)*, A:21:NT:P1.10 (1 vaka), B:NT:P1.12,4 (2 vaka), B:22:NT:NT (2 vaka), B:NT:NT:P1.14 (2 vaka), B:15:P1.7,16 (3 vaka), B:14:NT:P1.13 (2 vaka), B:15:NT:P1.16 (2 vaka), X:NT:P1.7,1 (1 vaka), Y: NT:P1.5:NT (1 vaka). * Hac epidemisi etkeni

48 Genotipler MLST 1. B:NT:P1.13 ST W135:2a:P1.5,2 ST11 3. W135:2a:P1.5,2 ST11 4. W135:2a:P1.5,2 ST W135:2a:P1.5,2 ST11

49 Pediatrik bakteriyel menenjit etkenleri Bakteri Izolat sayisi Yuzde (%) Neisseria meningitidis Serogroup W Serogroup B Serogroup A Serogroup C - - Serogroup Y - - Nongroupable Total Streptococcus pneumoniae Haemophilus influenza type b Total

50 Pediatrik bakteriyel menenjit etkenleri Bakteri Izolat sayisi Yuzde (%) Neisseria meningitidis Serogroup W Serogroup B Serogroup A Serogroup C - - Serogroup Y - - Nongroupable - - Total Streptococcus pneumoniae Haemophilus influenza type b Total

51 Haci calismasi Seyahat oncesi No: 472 Pozitif: W135 9 B 1 A 1 Y Seyahat sonrasi No: 296 Pozitif: W135 5 B 1 A 1 Y 39 seyahat oncesi negatif, seyahat sonrasi pozitif vaka: Hepsi W135 Ceyhan M, et al. J Med Virol. in press

52 Pediatrik bakteriyel menenjit etkenleri Bakteri Izolat sayisi Yuzde (%) Neisseria meningitidis Serogroup W ,5 Serogroup B 3 6,5 Serogroup A 3 6,5 Serogroup C - - Serogroup Y - - Nongroupable 14 30,5 Total 46 66,6 Streptococcus pneumoniae 21 30,5 Haemophilus influenza type b 2 2,9 Total

53 ABD deki serogrup dağılımdaki değişim Y = 2% C = 45% W-135 = 3% C = 31% Y = 25% Diğer SG = 9% B = 46% B = 35% n=396 Diğer SG, NG = 4% Serogroup Y prevelansı 19 yıllık bir periyodda yaklaşık 13 kat artmıştır SG=serogroup; NG= tiplendirilemeyen Jackson LA, et al. MMWR CDC Surveill Summ. 1993;42(2):21; n=123

54 Serogrup Dağılımdaki Değişim ve Kapsül Değişimi (Switching) Bakteri polisakkarid kapsülünü değiştirerek bir serogruptan diğerine dönüşebilir. Kapsül değişimi immün sistemden kaçışa izin verir. B,C,W -135 serogrupları arasında gerçekleşebilir. Swartley JS, et al. Proc Natl Acad Sci USA. 1997;94(1):271. Harrison LH Clin Microbiol Rev. 2006; 19(1):

55 Türkiye de Serogrup Değişimi ve W Serogroup W-135 ilk kez sağlıklı bir çocuktan izole edildi yılları arasında bivalan (A\C)polisakkarit meningokok aşısıyla aşılnan askerlerden 17 W-135 suşu (8 menenjit vakası) izole edildi Mayıs 2009 a kadar 8 İMH vakasının 4 ü öldü yıllarında menenjitli 3 asker ve temasta oldukları askerlerden izole edilen W-135 suşları 3 klona aittir ST-11 (Hac klonu) Hacılar ST-2754 ST-3751 (Almanya) Gurbetçiler? Kılıç A. Clin Microbiol Rev 2010;48(11): Kılıç A. Mikrobiyol Bul 2009; 43:

56 Korunma

57 Meningokok aşılamasının gerekliliği İnvazif meningokok hastalığı hızlı ilerleyen ölümcül bir hastalıktır Hayatta kalanlarda ciddi sekeller görülebilir İnvaziv meningokokal hastalığın epidemiyolojisini güvenilir bir şekilde öngörmek mümkün değildir. Temaslı korumasının toplumsal önemi minimaldir (% 1-2) Temaslı kemoprofilaksisinin toplumsal önemi minimaldir (% 10 taşıyıcı)

58 1930: Flexner antiserumu 1930: Tam hücre ölü aşı TARİHCE 1936: Pürifiye kültür süpernatanları 1969: Pürifiye serogrup A ve C polisakkarid aşıları 1972: Polisakkarid aşıya lisans 1982: Konjuge aşılar 1999: İngiltere de konjuge aşıya lisans 2002: Kanada ve Avustralya da konjuge aşıya lisans 2005: ABD nde konjuge aşıya lisans

59 Meningokok aşıları

60 Mevcut meningokok aşıları Polisakkarid aşılar Polisakkarid protein konjugasyonları Dış membran vezikül aşıları (OMV) Serogrup A, C, W-135, Y Mevcut aşılar Menomune, ACWY Vax, Mencevax A, C Mengivac, AC Vax C Menjugate, Meningitec, NeisVac-C A, C, W-135, Y Menactra. Menveo C (+ Hib) Menitorix B* MeNZB, MenBvac B* (+ C polysaccharide capsule) VA-MENGOC-BC Ters vaksinoloji B Bexsero Granoff DM, et al. Chapter 19: Meningococcal Vaccines. In: Plotkin S, Offit W, Orenstein W, (eds). Vaccines

61 % subjects with SBA titres 8 SBA titresi 8 olan kişilerin % si Polisakkarit Aşılar: yaşla ilintili immunojenisite Kuadrivalan meningokokal aşıyla aşılanma öncesi ve sonrasında MenC SBA titreleri > 8 olan kişilerin oranı (yaş gruplarına göre) Pre-vaccination Aşılama öncesi Post-vaccination Aşılama sonrası ay 12 ay 18 ay 2 yaş 3 yaş 4 yaş 5-9 yaş yaş 6 mths 12 mths 18 mths 2 yrs 3 yrs 4 yrs 5-9 yrs yrs YAŞ Age Adapted by HPA from Al-Mazrou et al., Infect Immun 2005 and Khalil et al., Clin Diagn Lab Immunol 2005.

62 Polisakkarit A+C aşısıyla tekrar aşılamadan sonra Serogrup C düşük yanıt (Hyporesponsiveness) Grup A+C polisakkrit aşı uygulanan Gambialı çocuklarda (ortalama yaş 19.8 ay), hayatın ilk 6 ayında 2 doz A + C polisakkarit aşı ile aşılanma ile elde edilen serum bakterisidal antikor yanıtlarının (tavşan komplemanı) ilişkisi Granoff DM, Harrison L, Borrow R. In: Plotkin SA, Orenstein WA, Offit PA, editors. Vaccines. 5th ed. Saunders; 2008.

63 Konjuge meningokok aşıları hali hazırdaki düz polisakkarit aşılarla karşılaştırıldığında önemli avantajlar sunar Polisakkarit aşı Aşılaya yanıt B hücresi olgunlaşmasına bağlıdır. Bu yüzden, polisakkarit aşı infantlarda immunojenik değildir ve immunolojik hafıza oluşturmazlar Konjuge aşı Düşük yanıt verirlik (hyporesponsiveness) yoktur İnfant ve oyun çocuklarında immunojeniktir Daha yüksek immun yanıt Antikor persistansı daha fazladır Tekrar aşılamaya ihtiyaç duyulduğunda immun sistemi uyarır Taşıyıcılığı azaltır *A.J. Pollard, Nature Reviews Immunology 2009 *A. J. Pollard, Nature Reviews Immunology 2009

64 Konjugasyon işlemi Menveo Menactra ACWY-TT CRM-197 DT TT

65 Dört antijen içerir

66 Bivalan serogrup B lipopolisakkarid aşısı

67 Ulusal Aşı Şeması, 2006 Doğum 2.ay 3.ay 4.ay 6.ay 12.ay ay İ.Ö.1 İ.Ö.8 BCG I II DBT I II III IV OPV I II III IV V dt I II Hep B I II III I,II,III Kızamık MMR (KKK) I (9. ay) I II Rubella II Hib I II III IV

68 Ulusal Aşı Şeması, 2013 Doğum 1.ay 2.ay 4.ay 6.ay 9. ay 12.ay ay İ.Ö.1 İ.Ö.8 BCG I DaBT-IPV-Hib I II III B OPV MMR (KKK) I II Hepatit B I II III dt Konj. pnömokok X X X X Boğmaca (dtap- IPV) X Varisella X HepA XX Rota 1-valan Rota 5-valan X X X X X HPV I-II-III Influenza Meningokok (4 valan, konj) X X

69 Grup Rutin aşılama Çocuk 4 valanlı konjuge aşı ENDİKASYONLAR (ACIP) (rutin kontrol sırasında) Adolesan (aşısız, liseye girişte) Yüksek riskli grup Yurtta kalan üniversite öğrencileri Askere alınanlar N. meningitidis ile teması olan mikrobiyoloji lab. çalışanları Anatomik veya fonksiyonel aspleni ve terminal kompleman eksiklikleri Hiperendemik bölgelere seyahat edenler (Sahra Altı Afrika, Hac) HIV li hastalar Yaş (yıl) 9 ay - 12 yaş > 18 Yetişkin 2-10 yaş veya > 55 yaş yaş 2-10 yaş veya > 55 yaş yaş > 11yaş Tercih edilen aşı MCV4 MCV4 MCV4 (MPSV4) MCV4 (MPSV4) MCV4 (MPSV4) MPSV4 MCV4 MPSV4 MCV4 MCV4 (MPSV4)

70 Meningokok aşıları: DSÖ pozisyon raporu Kasım 2011 Ulusal epidemiyoloji ve sosyoekonomik kaynaklara göre ülkeler en uygun aşılama politikasını seçmelidir. Aşı şu yollarla uygulanabilir: Rutin aşılama programları Ek aşılama aktiviteleri (örn. Salgınlar sırasında) Serbest pazar uygulaması Şu durumlarda DSÖ kitlesel meningokok aşılaması önerir: Yüksek endemik hız(>10 vaka/ nüfus/yıl) Orta endemik hız (2 10 vaka/ nüfus/yıl) Sık epidemiler MEN-BEX-P-S

71 Meningokok aşıları: DSÖ pozisyon raporu Kasım 2011 Hastalık daha az sıklıkla görülüyorsa (<2 vaka/ nüfus/yıl), risk grubu aşılaması Kalabalık ortamlardaki çocuk ve yetişkinler, örn. Kreş, okul ve askeri birlikler, Kompleman eksikliği, Aspleni, HIV enf. Temas riski taşıyan laboratuvar personeli Yüksek endemik bölgelere seyahat edenler (HAC) MEN-BEX-P-S

72 Ulusal aşı şemasına yeni aşıların eklenmesi Hastalık yükü Aşının maliyeti Politik karar Aşının kabul edilebilirliği

73 Ülkemizde IMH nın ekonomik yükü (0-14 yaş) ABD doları Total hospitalizasyon gideri (0-14 yaş) yıl ,04 Total ölüm gideri / yaşam ,91 Total sekel gideri / yaşam ,03 Total indirek giderler / yıl (toplumsal bakış) ,46 Total gider ,44 USD/TRY: 1 USD = TRY EUR/TRY: 1 EURO = TRY Turkish Central Bank Effective Sales Rates

74 Aşılama gideri (9-12 ay) ABD doları Aşı dozu fiyatı 27,00 Doğum kohortu (alıcı açısından) ,00 Total aşışama gideri / yıl (MCV4, 9-12 ay aşılzma şeması ,00

75 MCV4 Rutin Infant Aşılamasının Bütçeye net Etkisi Total IMD gideri (USD) / yıl ,44 Total aşılama gideri (USD) / yıl ,00 Net kar (USD) /yıl ,44

76 GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE SEYAHATTE AŞI İLE ÖNLENEBİLEN HASTALIKLARIN ETKİSİ VE İNSİDANSI Steffen R et al. J Travel Med. 2005;12(1): p29/figure 3

77 MEN-BEX-P-S Yeni aşıların kabul edilebilirliği İngiltere 2004: ay arasında çocuğu olan anne-babaların hastalık şiddeti değerlendirmesi Menenjit en yüksek skora sahip (n=859) Bedford H, et al. Vaccine. 2007;25(45):

78 Çocuk çağı aşılamasına yeni aşıların eklenmesinde problemler : - Kalabalık programlar, - Birlikte uygulamalar, - Ek vizitler, - Programların basitleştirilmesi. MEN-BEX-P-S

79 Yaşa göre aşı şemaları Age (aynths) Age (years) Algeria X X X X X X X X X X Egypt X X X X X X X X X X (12y) X (15y) Libya X X X X X X X X (15y) ayrocco X X X X X X X X X X (5y) Syria X X X X X X X X (6y) X (12y) Tunisia X X X X X X X X X (12y) X (18y) Lebanon X X X X X X X X X Oman X X X X X X X X (6y) X (12y) X (17y, 18y) Qatar X X X X X X X X X X X (13-16y) Saudi Arabia X X X X X X X X X X Turkey X X X X X X X X (6y) X (14y) UAE X X X X X X Yemen X X X X X X X (5-6y) X (13-14y, 15-16y) WHO Vaccine Preventable Diseases aynitoring System. Available at: MEN-BEX-P-S

80 Konjuge MenA,C,W,Y aşısı uygulamaları Uygulamada: ABD Lisans aşamasında aşılar Menactra : 9 ay -55 yaş, Menveo : > 11 yaş Men TT: Faz 3 Endonezya: Hacılar Türkiye: Hacılar Suudi Arabistan: Hac temaslıları Menactra is a registered trademark of sanofi-pasteur. MENVEO is a registered trademark of Novartis Vaccines and Diagnostics.

81 Aşılama yaşı Primer En uygun: 2 ay Kabul edilebilir: 9 ay Tartışılabilir: 2 yaş?: 11 yaş Catch-up yaş Risk grupları Booster (tekrar) yaş (okul aşılaması) Askerlik hizmetine başlarken(20 yaş) Hacılar MEN-BEX-P-S

82 ÖZET İMH ciddi bir halk sağlığı problemidir İMH agir sonuçlara neden olabilir mortalite oranları yüksektir Hayatta kalanların % unda ciddi sekeller kalır Türkiye de en yüksek duyarlılık 7 ay -4 yaş arasındadır Türkiye de en çok 5 yaş altıdaki çocuklar İMH den etkilenir. Serogrup dağılımı zaman içerisinde değişiklik göstermektedir. Dört valanlı konjuge aşı ulusal aşılama için aday aşılardan biridir.

83 İnvazif Meningokok Surveyansı- Türkiye ( ) İnvaziv Meningokokal Hastalık Şüpheli Vakalardan: 1. Serum Örneği 2. Kan Kültürü (Pediatrik Kan Kültürü Şişesine) 3. BOS Kültürü (Pediatrik Kan Kültürü Şişesine) 4. Varsa Meningokok izolatları Örnek Gönderilecek Çalışma Merkezleri: Dr. Mahmut Mete, Mikrobiyoloji A. Dalı, DİYARBAKIR Dr. Mustafa Gül, Mikrobiyoloji A. Dalı, KAHRAMANMARAŞ Dr. Fadile Yıldız Seyrek, Mikrobiyoloji A. Dalı, ŞANLIURFA Dr. Yasemin Zer, Mikrobiyoloji A. Dalı, GAZİANTEP 83

Meningokok Aşısını Her Çocuğa Yapalım mı?

Meningokok Aşısını Her Çocuğa Yapalım mı? Meningokok Aşısını Her Çocuğa Yapalım mı? Prof. Dr. Zafer Kurugöl 58. Türkiye Milli Pediatri Kongresi 22-26 Ekim 2014, Antalya İnvaziv meningokok hastalığı (IMH) Önemli hastalık yüküne sahiptir Tedavi

Detaylı

Meningokok Aşıları. Prof Dr. Ufuk Beyazova. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Anabilim Dalı

Meningokok Aşıları. Prof Dr. Ufuk Beyazova. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Anabilim Dalı Meningokok Aşıları Prof Dr. Ufuk Beyazova Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Anabilim Dalı Meningokok Hastalığının Klinik Biçimleri Bakteriyemi* 43% Pnömoni 6% Artrit 2% Menenjit 47% Otitis

Detaylı

ORDUDA VE HACILARDA MENİNGOKOK AŞILAMASI. Dr. Levent Akın Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı

ORDUDA VE HACILARDA MENİNGOKOK AŞILAMASI. Dr. Levent Akın Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı ORDUDA VE HACILARDA MENİNGOKOK AŞILAMASI Dr. Levent Akın Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Meningokok hastalığı, yüksek hastalandırma ve ölüm oranı ile seyreden meningoksemi

Detaylı

Meningokokların halk sağlığı açısından önemi ve Türkiye verileri. Dr. Mehmet Ceyhan 2009

Meningokokların halk sağlığı açısından önemi ve Türkiye verileri. Dr. Mehmet Ceyhan 2009 Meningokokların halk sağlığı açısından önemi ve Türkiye verileri Dr. Mehmet Ceyhan 2009 Meningokok hastalığı Meningokok hastalığı yaşamı tehdit eden ciddi bir bakteriyel enfeksiyondur. Meningokok menenjiti,

Detaylı

Erişkin İmmunizasyonu. Dr. Hilal Sipahi Mayıs 2006

Erişkin İmmunizasyonu. Dr. Hilal Sipahi Mayıs 2006 Erişkin İmmunizasyonu Dr. Hilal Sipahi Mayıs 2006 Günümüzde erişkinler halen aşı ile önlenebilir hastalıklardan ölebilmekte : Aşılamanın çocuklardaki gibi erişkin bakımının bir parçası olarak algılanmıyor

Detaylı

Seyahat ve Aşılama Dr. Kenan Hızel

Seyahat ve Aşılama Dr. Kenan Hızel Seyahat ve Aşılama Dr. Kenan Hızel Gazi Ü.T.F. Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. Turistlerde sağlık riskleri 100 bin turistte (1 ay gelişmekte olan ülkede kalan): 50,000 sağlık problemi

Detaylı

Ulusal aşı takvimlerinin oluşturulmasında ve yeni aşıların eklenmesinde temel ilkeler. Dr. Mehmet Ceyhan 2009

Ulusal aşı takvimlerinin oluşturulmasında ve yeni aşıların eklenmesinde temel ilkeler. Dr. Mehmet Ceyhan 2009 Ulusal aşı takvimlerinin oluşturulmasında ve yeni aşıların eklenmesinde temel ilkeler Dr. Mehmet Ceyhan 2009 Age MOST FATAL EVENT IN HUMAN HISTORY 70 65 60 55 50 45 40 WORLDWIDE FATALITIES: 50-100 MILLION

Detaylı

Bağışıklama ve Mikrobiyolojik Sürveyans İnvaziv Bakteriyel Etkenler

Bağışıklama ve Mikrobiyolojik Sürveyans İnvaziv Bakteriyel Etkenler Bağışıklama ve Mikrobiyolojik Sürveyans İnvaziv Bakteriyel Etkenler Dr. Selin NAR ÖTGÜN Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Mikrobiyoloji Referans Laboratuvarları Daire Başkanlığı 3.Ulusal Klinik Mikrobiyoloji

Detaylı

İnvaziv Menengokok Hastalığı ve Aşıları

İnvaziv Menengokok Hastalığı ve Aşıları doi:10.5222/j.child.2013.001 Derleme İnvaziv Menengokok Hastalığı ve Aşıları Selda HANÇERLİ TÖRÜN *, Nuran SALMAN ** İnvaziv Meningokok Hastalığı ve Aşıları Meningokok infeksiyonları bütün dünyada önemli

Detaylı

Dr. Aysun Yalçı AÜTF İbn-i Sina Hastanesi

Dr. Aysun Yalçı AÜTF İbn-i Sina Hastanesi Dr. Aysun Yalçı AÜTF İbn-i Sina Hastanesi ACIP (Advisory Committee on Immunisation Practices) HICPAC (Hospital Infection Control Practices Advisory Committee) Sağlık çalışanları Yaşlılar Kronik hastalığı

Detaylı

Yoğun Bakım Ünitesinde Gelişen Kandida Enfeksiyonları ve Mortaliteyi Etkileyen Risk Faktörleri

Yoğun Bakım Ünitesinde Gelişen Kandida Enfeksiyonları ve Mortaliteyi Etkileyen Risk Faktörleri Yoğun Bakım Ünitesinde Gelişen Kandida Enfeksiyonları ve Mortaliteyi Etkileyen Risk Faktörleri Emel AZAK, Esra Ulukaya, Ayşe WILLKE Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik

Detaylı

BAKTERİYEL MENENJİTTE AŞININ YERİ

BAKTERİYEL MENENJİTTE AŞININ YERİ ADIM ADIM BAKTERİYEL MENENJİT BAKTERİYEL MENENJİTTE AŞININ YERİ Dr. Ayşe Batırel Kartal Dr. Lütfi Kırdar Eğitim ve Araştırma Hastanesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji 21 Nisan 2015, İstanbul

Detaylı

ADOLESANDA IMMUNIZASYON. Mehmet Ceyhan 2013

ADOLESANDA IMMUNIZASYON. Mehmet Ceyhan 2013 ADOLESANDA IMMUNIZASYON Mehmet Ceyhan 2013 Türkiye de aşısız senaryoda 2012 yılı hastalık ve ölüm tahminleri Hastalık Vaka sayısı Ölüm sayısı Tetanoz 300 90 Poliomiyelit 4.374 2 Kızamık* 88.020-293.490

Detaylı

PNÖMOKOK ENFEKSİYONLARINDA SON DURUM. Doç.Dr. Ener Çağrı DİNLEYİCİ 20 Ocak 2014 Eskişehir

PNÖMOKOK ENFEKSİYONLARINDA SON DURUM. Doç.Dr. Ener Çağrı DİNLEYİCİ 20 Ocak 2014 Eskişehir PNÖMOKOK ENFEKSİYONLARINDA SON DURUM Doç.Dr. Ener Çağrı DİNLEYİCİ 20 Ocak 2014 Eskişehir Amaç: Hastalıkları oluşmadan Önlemek!!!! PNÖMOKOK Streptococcus pneumoniae Gram pozitif diplokok Polisakarid kapsül

Detaylı

İmmünsüpresif Çocukta Aşılama

İmmünsüpresif Çocukta Aşılama İmmünsüpresif Çocukta Aşılama Dr. Ateş Kara Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Enfeksiyon Hastalıkları Ünitesi 1 Bulgaristan - Komşu 18.000 Kızamık vakası

Detaylı

İmmünsüpresif Bireylerde İmmünizasyon

İmmünsüpresif Bireylerde İmmünizasyon İmmünsüpresif Bireylerde İmmünizasyon Dr. Meltem Avcı İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği meltema1@hotmail.com İmmünsüpresif birey = İmmünkompromize

Detaylı

Pnömokok Aşılarında Güncel Durum. 1. ULUSAL ERĠġKĠN BAĞIġIKLAMASI SĠMPOZYUMU, 19 OCAK 2014, ESKĠġEHĠR

Pnömokok Aşılarında Güncel Durum. 1. ULUSAL ERĠġKĠN BAĞIġIKLAMASI SĠMPOZYUMU, 19 OCAK 2014, ESKĠġEHĠR Pnömokok Aşılarında Güncel Durum 1. ULUSAL ERĠġKĠN BAĞIġIKLAMASI SĠMPOZYUMU, 19 OCAK 2014, ESKĠġEHĠR Polisakkarit konjuge aģılar (PCV) Polisakkarit aģı (PPSV23) Bu aģı 14 değerli polisakkarit aģının yerine

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK 1 AŞILAMADA AMAÇ Aşı ile korunulabilir hastalıkları engellemek Enfeksiyon kaynaklı mortaliteyi azaltmak Enfeksiyon kaynaklı morbiditeyi azaltmak HİÇBİR AŞININ HERKES İÇİN TAMAMEN ETKİN VE GÜVENİLİR OLMASI

Detaylı

ERİŞKİN AŞILAMA ÖNERİLERİ 2010. Türk İç Hastalıkları Uzmanlık Derneği Genç Dahiliyeciler Grubu Ankara, 2010.

ERİŞKİN AŞILAMA ÖNERİLERİ 2010. Türk İç Hastalıkları Uzmanlık Derneği Genç Dahiliyeciler Grubu Ankara, 2010. ERİŞKİN AŞILAMA ÖNERİLERİ 2010 Türk İç Hastalıkları Uzmanlık Derneği Genç Dahiliyeciler Grubu Ankara, 2010. Türk İç Hastalıkları Uzmanlık Derneği olarak, sık yapılan klinik uygulamalarda yardımcı olabilecek

Detaylı

Seyahat ve Aşılama. Dr. Meltem Arzu YETKİN SB Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Seyahat ve Aşılama. Dr. Meltem Arzu YETKİN SB Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Seyahat ve Aşılama Dr. Meltem Arzu YETKİN SB Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yurtdışına seyahat mi düşünüyorsunuz? Hazırlıklı mısınız? Seyahat ve aşılama programını planlarken. Gidilecek bölge bilgileri

Detaylı

İmmun sistemi baskılanmış hasta popülasyonunun artması Tanı yöntemlerinin gelişmesi 1990 lı yıllardan sonra yayın sayısında artış Son beş yılda pik

İmmun sistemi baskılanmış hasta popülasyonunun artması Tanı yöntemlerinin gelişmesi 1990 lı yıllardan sonra yayın sayısında artış Son beş yılda pik 1 İmmun sistemi baskılanmış hasta popülasyonunun artması Tanı yöntemlerinin gelişmesi 1990 lı yıllardan sonra yayın sayısında artış Son beş yılda pik yaptı 2 TDM lerin insandan insana veya hayvandan insana

Detaylı

Özel Konakta Bağışıklama. Dr. Alpay AZAP Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD

Özel Konakta Bağışıklama. Dr. Alpay AZAP Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Özel Konakta Bağışıklama Dr. Alpay AZAP Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Olgu 45 yaşında erkek hasta Mantle Cell Lenfoma nedeniyle R-CHOP (rituksimab,

Detaylı

Böbrek Nakli Yapılan Çocuklarda Bağışıklanma Durumunun ve Aşı Yanıtlarının Değerlendirilmesi

Böbrek Nakli Yapılan Çocuklarda Bağışıklanma Durumunun ve Aşı Yanıtlarının Değerlendirilmesi Böbrek Nakli Yapılan Çocuklarda Bağışıklanma Durumunun ve Aşı Yanıtlarının Değerlendirilmesi Elif Çomak 1 Çağla Serpil Doğan 2 Arife Uslu Gökçeoğlu 3 Sevtap Velipaşaoğlu 4, Mustafa Koyun 5 Sema Akman 5

Detaylı

SAĞLIK ÇALIŞANLARI MESLEKİ RİSKİ TALİMATI

SAĞLIK ÇALIŞANLARI MESLEKİ RİSKİ TALİMATI Dok No: ENF.TL.15 Yayın tarihi: NİSAN 2013 Rev.Tar/no: -/0 Sayfa No: 1 / 6 1.0 AMAÇ:Sağlık çalışanlarının iş yerinde karşılaştıkları tehlikeler ve meslek risklerine karşı korumak. 2.0 KAPSAM:Hastanede

Detaylı

HIV POZİTİF HASTALARDA İMMÜNİZASYON. DR. Hüsnü PULLUKÇU Ege ÜTF Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD

HIV POZİTİF HASTALARDA İMMÜNİZASYON. DR. Hüsnü PULLUKÇU Ege ÜTF Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD HIV POZİTİF HASTALARDA İMMÜNİZASYON DR. Hüsnü PULLUKÇU Ege ÜTF Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Rutin erişkin bağışıklamasına göre ARTMIŞ RİSK VAR MI? Hangi aşı? ARTMIŞ RİSK İnvaziv pnömokok

Detaylı

SAĞLIK ÇALIŞANLARI AŞIDAN NEDEN KORKUYOR? Firdevs Aktaş Gazi Üniversitesi Tıp fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

SAĞLIK ÇALIŞANLARI AŞIDAN NEDEN KORKUYOR? Firdevs Aktaş Gazi Üniversitesi Tıp fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı SAĞLIK ÇALIŞANLARI AŞIDAN NEDEN KORKUYOR? Firdevs Aktaş Gazi Üniversitesi Tıp fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Sağlık çalışanları kimler? Doktor ve diş hekimleri

Detaylı

Viral Hepatitlerin Epidemiyolojisi ve Hastalık Yükü. Prof.Dr. Hande HARMANCI Global Hepatit Programı

Viral Hepatitlerin Epidemiyolojisi ve Hastalık Yükü. Prof.Dr. Hande HARMANCI Global Hepatit Programı Viral Hepatitlerin Epidemiyolojisi ve Hastalık Yükü Prof.Dr. Hande HARMANCI Global Hepatit Programı Giriş Sarılık salgınları 5. yy'dan bu yana bildirilmektedir Bu virüs grubu (A - E) global halk sağlığı

Detaylı

HAYDİ BÜYÜKLER AŞIYA!

HAYDİ BÜYÜKLER AŞIYA! İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri 209 TOPLUMDAN EDİNİLMİŞ ENFEKSİYONLARA PRATİK YAKLAŞIMLAR Sempozyum Dizisi No:61 Şubat 2008; s.209-214 HAYDİ BÜYÜKLER AŞIYA! Prof. Dr. Gaye

Detaylı

Kritik hastalıklardan korunma: Aşılar ve yan etkileri

Kritik hastalıklardan korunma: Aşılar ve yan etkileri Kritik hastalıklardan korunma: Aşılar ve yan etkileri Prof. Dr. Gülbin Gökçay İstanbul Üniversitesi Çocuk Sağlığı Enstitüsü İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Sunum Planı

Detaylı

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti?

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? Dr. Gülşen Mermut Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji ABD EKMUD İzmir Toplantıları - 29.12.2015 Sunum Planı Dünya epidemiyolojisi

Detaylı

Kanser hastaları KİT transplantasyonu yapılan hastalar, HIV infeksiyonlu hastalar, Gebeler, Kronik hastalıklar (diyabetik hastalar, kr.

Kanser hastaları KİT transplantasyonu yapılan hastalar, HIV infeksiyonlu hastalar, Gebeler, Kronik hastalıklar (diyabetik hastalar, kr. Kanser hastaları KİT transplantasyonu yapılan hastalar, HIV infeksiyonlu hastalar, Gebeler, Kronik hastalıklar (diyabetik hastalar, kr. karaciğer, kalp hastalığı, kronik akciğer hastalığı, ) Son dönem

Detaylı

SAĞLIKLI ERİŞKİNE YAPILMASI GEREKEN AŞILAR

SAĞLIKLI ERİŞKİNE YAPILMASI GEREKEN AŞILAR SAĞLIKLI ERİŞKİNE YAPILMASI GEREKEN AŞILAR Doç.Dr. Murat DİZBAY G.Ü.T.F. Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji A.D. Edward Jenner, 1796 Erişkinde bağışıklama İki lider arasındaki fark? Erişkinlerde

Detaylı

Aşı ile Önlenebilir Hastalıklar Gerçekten Önleniyor mu? Difteri ve Boğmaca

Aşı ile Önlenebilir Hastalıklar Gerçekten Önleniyor mu? Difteri ve Boğmaca Aşı ile Önlenebilir Hastalıklar Gerçekten Önleniyor mu? Difteri ve Boğmaca Dr. Selin NAR ÖTGÜN Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı I.Ulusal Klinik Mikrobiyoloji Kongresi 12-16 Kasım 211, Antalya

Detaylı

DİYALİZ HASTALARINDA ENFEKSİYON. Dr. Alpay Azap Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD

DİYALİZ HASTALARINDA ENFEKSİYON. Dr. Alpay Azap Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD DİYALİZ HASTALARINDA ENFEKSİYON ve BAĞIŞIKLAMA Dr. Alpay Azap Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Neden önemli? Mortalite Maliyet Yaşam kalitesi KBY hastalarında

Detaylı

Konjuge Meningokok ve Pnömokok Aşıları

Konjuge Meningokok ve Pnömokok Aşıları Konjuge Meningokok ve Pnömokok Aşıları Ener Çağrı DİNLEYİCİ Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı, Eskişehir Kapsüllü

Detaylı

HEPATİT A AŞISI. Prof Dr Nuran Salman Ġstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Enfeksiyon ve Klinik Ġmmunoloji

HEPATİT A AŞISI. Prof Dr Nuran Salman Ġstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Enfeksiyon ve Klinik Ġmmunoloji HEPATİT A AŞISI Prof Dr Nuran Salman Ġstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Enfeksiyon ve Klinik Ġmmunoloji Hepatit A özellikleri : Enkubasyon ortalama 28 gün Gürültülü baģlangıç Koyu renkli idrar,kusma,bulantı,sarılık

Detaylı

Tdap Aşıları (Difteri, Toksoid ve Cansız Boğmaca)

Tdap Aşıları (Difteri, Toksoid ve Cansız Boğmaca) Tdap Aşıları (Difteri, Toksoid ve Cansız Boğmaca) Erişkin ve büyük çocuklarla kıyaslandığında, 12 ay altındaki infantlar gerçek anlamda yüksek boğmaca oranlarına ve boğmaca ile ilişkili ölümlerin geniş

Detaylı

HASTANE İNFEKSİYONLARININ SÜRVEYANSI. Prof. Dr. Oğuz KARABAY

HASTANE İNFEKSİYONLARININ SÜRVEYANSI. Prof. Dr. Oğuz KARABAY HASTANE İNFEKSİYONLARININ SÜRVEYANSI Prof. Dr. Oğuz KARABAY Hastane İnfeksiyonları Tanım Hastalar hastaneye başvurduktan sonra gelişen ve başvuru sırasında kuluçka döneminde olmayan yada hastanede oluşmasına

Detaylı

Ulusal Aşı programındaki son durum

Ulusal Aşı programındaki son durum Ulusal Aşı programındaki son durum Prof. Dr. Gülbin Gökçay İstanbul Üniversitesi Çocuk Sağlığı Enstitüsü ve İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları AD Sunum Planı Ulusal Aşı programında son

Detaylı

Dünya'da ve Türkiye'de aşılama takvimindeki gelişmeler

Dünya'da ve Türkiye'de aşılama takvimindeki gelişmeler Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2008; 51: 168-175 Derleme Dünya'da ve Türkiye'de aşılama takvimindeki gelişmeler Elif N. Özmert Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatri Profesörü SUMMARY: Özmert

Detaylı

Klinik Çalışanlarına Önerilen Sağlık Girişimleri

Klinik Çalışanlarına Önerilen Sağlık Girişimleri Klinik Çalışanlarına Önerilen Sağlık Girişimleri Sağlık kuruluşları hizmet, eğitim, araştırma faaliyetlerinin yürütüldüğü kompleks yapılardır. Bu nedenle, sağlık çalışanlarının iş yerinde karşılaştıkları

Detaylı

(Hastane Kökenli) SAĞLIK HİZMETİ İLİŞKİLİ İNFEKSİYONLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ VE RİSK FAKTÖRLERİ

(Hastane Kökenli) SAĞLIK HİZMETİ İLİŞKİLİ İNFEKSİYONLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ VE RİSK FAKTÖRLERİ (Hastane Kökenli) SAĞLIK HİZMETİ İLİŞKİLİ İNFEKSİYONLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ VE RİSK FAKTÖRLERİ Dr Vildan AVKAN-OĞUZ Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji

Detaylı

Domuz Gribi (H1N1v) Dr. A.Arzu Sayıner Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji AD

Domuz Gribi (H1N1v) Dr. A.Arzu Sayıner Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji AD Domuz Gribi (H1N1v) Dr. A.Arzu Sayıner Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji AD Şanslıyız! Pandemik suş Amerika da çıktı. Güneydoğu Asya olabilirdi Virusla ilgili

Detaylı

Mine Doluca Dereli Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim

Mine Doluca Dereli Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim CANDIDA TÜRLERİNDE DİRENÇ EPİDEMİYOLOJİSİ Mine Doluca Dereli Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı İYİ Kİ DOĞDUNUZ MİNE HOCA GİRİŞ İnvaziv fungal infeksiyonların ve antifungal

Detaylı

Hematolog Gözüyle Fungal İnfeksiyonlara Yaklaşım. Dr Mehmet Ali Özcan Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı İzmir-2012

Hematolog Gözüyle Fungal İnfeksiyonlara Yaklaşım. Dr Mehmet Ali Özcan Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı İzmir-2012 Hematolog Gözüyle Fungal İnfeksiyonlara Yaklaşım Dr Mehmet Ali Özcan Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı İzmir-2012 Nötropenik hastalarda fungal infeksiyonlar Nötropeni invaziv

Detaylı

SAĞLIK ÇALIġANLARINDA BAĞIġIKLAMA

SAĞLIK ÇALIġANLARINDA BAĞIġIKLAMA SAĞLIK ÇALIġANLARINDA BAĞIġIKLAMA Dr. Selda Sayın Kutlu Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Sağlık çalıģanları Klinisyen ve diş hekimleri

Detaylı

194 22. TABABET UZMANLIK TÜZÜĞÜNE GÖRE İHTİSAS YAPANLARIN EĞİTİM BİRİMLERİNE GÖRE SAYILARI

194 22. TABABET UZMANLIK TÜZÜĞÜNE GÖRE İHTİSAS YAPANLARIN EĞİTİM BİRİMLERİNE GÖRE SAYILARI 194 TÜRKİYE TOPLAMI 2859 1059 1800 10211 3521 6690 2302 745 1557 TOTAL FOR TURKEY ÜNİVERSİTELER TOPLAMI 1539 546 993 6131 2024 4107 1013 310 703 TOTAL FOR THE UNIVERSITIES DİĞER EĞİTİM KURUMLARI TOPLAMI

Detaylı

Türkiye de Geleceğe Dönük Planlar. Dr. Seraceddin ÇOM Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdür V.

Türkiye de Geleceğe Dönük Planlar. Dr. Seraceddin ÇOM Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdür V. Türkiye de Geleceğe Dönük Planlar Dr. Seraceddin ÇOM Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdür V. Aşı Takvimi ve Bağışıklama Danışma Kurulu (BDK) BDK 30 kadar akademisyenden oluşmakta ve yılda ortalama 4 kez

Detaylı

Hepatit B Hasta Takibi Nasıl Yapılmalı?

Hepatit B Hasta Takibi Nasıl Yapılmalı? Hepatit B Hasta Takibi Nasıl Yapılmalı? Yrd. Doç. Dr. Kaya Süer Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Sunum Planı Giriş HBsAg Pozitifliği Kronik Hepatit

Detaylı

BİVALAN (A/C) MENİNGOKOK AŞISI İLE AŞILANMIŞ İKİ OLGUDA NEISSERIA MENINGITIDIS W135 E BAĞLI GELİŞEN MENİNGOKOKSEMİ VE MENENJİT

BİVALAN (A/C) MENİNGOKOK AŞISI İLE AŞILANMIŞ İKİ OLGUDA NEISSERIA MENINGITIDIS W135 E BAĞLI GELİŞEN MENİNGOKOKSEMİ VE MENENJİT Olgu Sunumu/Case Report Mikrobiyol Bul 2010; 44: 473-478 BİVALAN (A/C) MENİNGOKOK AŞISI İLE AŞILANMIŞ İKİ OLGUDA NEISSERIA MENINGITIDIS W135 E BAĞLI GELİŞEN MENİNGOKOKSEMİ VE MENENJİT MENINGOCOCCEMIA AND

Detaylı

Doripenem: Klinik Uygulamadaki Yeri

Doripenem: Klinik Uygulamadaki Yeri Doripenem: Klinik Uygulamadaki Yeri Prof. Dr. Haluk ERAKSOY İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Yeni Antimikrobik Sayısı Azalmaktadır

Detaylı

Meningokok- enfeksiyonları hayati tehlike taşımaktadır!

Meningokok- enfeksiyonları hayati tehlike taşımaktadır! Meningokok- enfeksiyonları hayati tehlike taşımaktadır! Gram negatif Meningokok bakteriler (bilimsel adı Neisseria meningitidis) dokulara yayılan Meningokok enfeksiyonlara neden olurlar. Bu bakteriler

Detaylı

VİRAL GASTROENTERİTLER. Dr. Fatma SIRMATEL 30.1.2013

VİRAL GASTROENTERİTLER. Dr. Fatma SIRMATEL 30.1.2013 VİRAL GASTROENTERİTLER Dr. Fatma SIRMATEL 30.1.2013 Viral gastroenteritler Her yıl yeni enterik viruslar izole edilmektedir. Her yıl 2.2. milyon insan AGE nedeni ile ölmektedir Rotaviruslar < 2 çocuklarda

Detaylı

HEPATİT A MİKROBİYOLOJİ EPİDEMİYOLOJİ. Dr. Asım ÜLÇAY

HEPATİT A MİKROBİYOLOJİ EPİDEMİYOLOJİ. Dr. Asım ÜLÇAY HEPATİT A MİKROBİYOLOJİ EPİDEMİYOLOJİ Dr. Asım ÜLÇAY SUNUM PLANI Genel bilgi Mikrobiyoloji Genom yapısı Direnç-duyarlılık Risk faktörleri Epidemiyoloji HEPATİT A Primer hepatotrop virüsler Hepatit A virüs

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ. Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı

BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ. Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı BİRİNCİ BASAMAKTA GÜNCEL DURUM > 6330 Aile Sağlığı Merkezi

Detaylı

AŞI ve SERUMLAR. Dr. Sibel AK

AŞI ve SERUMLAR. Dr. Sibel AK AŞI ve SERUMLAR Dr. Sibel AK Bugün; Ak#f İmmünizasyon Bakteriyel Aşılar Viral Aşılar Aşı Takvimi Pasif İmmünizasyon Aşı Etkileşimleri Tanımlar İmmünite (Bağışıklık): Konağın, kendisinden farklı yapıya

Detaylı

Boğmaca aşısında güncel gelişmeler

Boğmaca aşısında güncel gelişmeler Boğmaca aşısında güncel gelişmeler Prof Dr Ufuk Beyazova Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı 7-12 Kasım 2012 Sosyal Pediatri Kongresi Boğmaca aşısı 1914 te bulundu, önce ABD de uygulanmaya

Detaylı

YOĞUN BAKIM ÜNİTELERİNDE GELİŞEN SAĞLIK BAKIMI İLE İLİŞKİLİ ENFEKSİYONLARIN MALİYET ANALİZİ

YOĞUN BAKIM ÜNİTELERİNDE GELİŞEN SAĞLIK BAKIMI İLE İLİŞKİLİ ENFEKSİYONLARIN MALİYET ANALİZİ YOĞUN BAKIM ÜNİTELERİNDE GELİŞEN SAĞLIK BAKIMI İLE İLİŞKİLİ ENFEKSİYONLARIN MALİYET ANALİZİ Dr. Ercan YENİLMEZ Kasımpaşa Asker Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları Servisi Sunum Planı Giriş Gereç ve Yöntemler

Detaylı

PEDİATRİK AŞILARDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

PEDİATRİK AŞILARDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR ANKEM Derg 2013;27(Ek 2):33-37 PEDİATİK AŞLADA GÜNCEL YAKLAŞMLA Mehmet CEYHAN Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı, ANKAA mceyhan@hacettepe.edu.tr ÖZET Günümüzde

Detaylı

KIZAMIK SALGINI DÜNYADA VE TÜRKİYE DEKİ DURUM

KIZAMIK SALGINI DÜNYADA VE TÜRKİYE DEKİ DURUM KIZAMIK SALGINI DÜNYADA VE TÜRKİYE DEKİ DURUM Yrd. Doç. Dr. Sema ALP ÇAVUŞ Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD İzmir Klimik Derneği Erişkin Bağışıklama

Detaylı

Pnömokkokal Pnömoni nin Ekonomik Değerlendirmesi. Dr. Levent AKIN Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı

Pnömokkokal Pnömoni nin Ekonomik Değerlendirmesi. Dr. Levent AKIN Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Pnömokkokal Pnömoni nin Ekonomik Değerlendirmesi Dr. Levent AKIN Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı 21 Ekim 2009 Amerika Birleşik devletleri nde grip ve pnömoni vakaları ölüm

Detaylı

İmmünkompromize Konakta Aşılama Rehberi. Uzm.Dr. Ebru DİK İzmir Bozyaka E.A.H

İmmünkompromize Konakta Aşılama Rehberi. Uzm.Dr. Ebru DİK İzmir Bozyaka E.A.H İmmünkompromize Konakta Aşılama Rehberi Uzm.Dr. Ebru DİK İzmir Bozyaka E.A.H 2013 IDSA İmmünkompromize Kişilerin Aşılanması İçin Klinik Uygulama Rehberi Bu rehber, immünkompromise hastaların ve onlarla

Detaylı

Dünyada ve Türkiyede Hepatit B ve Hepatit C Epidemiyolojisi. Dr Meral Sönmezoğlu Yeditepe Üniversitesi Hastanesi

Dünyada ve Türkiyede Hepatit B ve Hepatit C Epidemiyolojisi. Dr Meral Sönmezoğlu Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Dünyada ve Türkiyede Hepatit B ve Hepatit C Epidemiyolojisi Dr Meral Sönmezoğlu Yeditepe Üniversitesi Hastanesi EKMUD İstanbul Günleri 1 Mart 2016 Kronik hepatit B ve C Kronik hepatit B ve C dünyada önemli

Detaylı

GEBELİKTE AŞI (TERATOTOKSİKOLOJİ YÖNÜNDEN) Mine Kadıoğlu Duman. KTÜ Tıp Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalı Trabzon

GEBELİKTE AŞI (TERATOTOKSİKOLOJİ YÖNÜNDEN) Mine Kadıoğlu Duman. KTÜ Tıp Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalı Trabzon GEBELİKTE AŞI (TERATOTOKSİKOLOJİ YÖNÜNDEN) Mine Kadıoğlu Duman KTÜ Tıp Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalı Trabzon Gebelikte Aşılama Fetusa zarar verebilir inanışları Hekimlerin tereddüt etmesi Annelerin

Detaylı

ERİŞKİNLERDE BAĞIŞIKLAMA. Dr.Meltem Taşbakan

ERİŞKİNLERDE BAĞIŞIKLAMA. Dr.Meltem Taşbakan ERİŞKİNLERDE BAĞIŞIKLAMA Dr.Meltem Taşbakan 1 2 Neden Erişkin Bağışıklaması? 3 ERİŞKİNLERDE BAĞIŞIKLAMA İleri yaşla birlikte hastalık riskinin artması Tetanoz, Grip, Pnömoni Risk gruplarında ve özel gruplarda

Detaylı

Türkiye de Toplum Kökenli Enfeksiyon Hastalıklarında Neredeyiz?

Türkiye de Toplum Kökenli Enfeksiyon Hastalıklarında Neredeyiz? Türkiye de Toplum Kökenli Enfeksiyon Hastalıklarında Neredeyiz? İzmir İl Sağlık Müdürü Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Uz. Dr. Bediha TÜRKYILMAZ Toplum Kökenli Enfeksiyonlar Toplum kökenli enfeksiyon; önemli

Detaylı

AKILCI AŞI UYGULAMALARI. Prof Dr. Esin ŞENOL Uzm. Hemş. Fatma ÖZER

AKILCI AŞI UYGULAMALARI. Prof Dr. Esin ŞENOL Uzm. Hemş. Fatma ÖZER AKILCI AŞI UYGULAMALARI Prof Dr. Esin ŞENOL Uzm. Hemş. Fatma ÖZER GAZİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ERİŞKİN BAĞIŞIKLAMA MERKEZİ- (1994- ) ERİŞKİN AŞI MERKEZİ-2010 Sağlık Çalışanları Aşılaması İnfeksiyon

Detaylı

Seyahat Tıbbı Epidemiyolojisi ve Bilgi Kaynakları

Seyahat Tıbbı Epidemiyolojisi ve Bilgi Kaynakları Seyahat Tıbbı Epidemiyolojisi ve Bilgi Kaynakları Dr. Tuna DEMİRDAL İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları AD, SB İzmir Atatürk EAH, Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği Günümüzde

Detaylı

Seyahat Tıbbı Yolcu sağlığı

Seyahat Tıbbı Yolcu sağlığı KLİMİK 2015 yolcudur abbas, bağlasan durmaz Seyahat Tıbbı Yolcu sağlığı Bülent Bozdoğan Adnan Menderes Üniversitesi GİRİŞ - ÇIKIŞ YAPAN ZİYARETÇİLER, YABANCI VE VATANDAŞLAR Aralık 2014 SAYI: 12 26.01.2015-11:00

Detaylı

Febril Nötropenik Hastada Antimikrobiyal Direnç Sorunu : Kliniğe Yansımalar

Febril Nötropenik Hastada Antimikrobiyal Direnç Sorunu : Kliniğe Yansımalar Febril Nötropenik Hastada Antimikrobiyal Direnç Sorunu : Kliniğe Yansımalar Prof.Dr.Halit Özsüt İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

Detaylı

SEYAHAT İLİŞKİLİ İNFEKSİYONLARDA KORUNMA

SEYAHAT İLİŞKİLİ İNFEKSİYONLARDA KORUNMA ANKEM Derg 2009;23(Ek 2):208-214 SEYAHAT İLİŞKİLİ İNFEKSİYONLARDA KORUNMA Gaye USLUER Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, Enfeksiyon Hastalıkları Anabilim Dalı, ESKİŞEHİR gaye.usluer@gmail.com ÖZET Ülkeler

Detaylı

İmmünizasyon için kullanılan immünbiyolojik ajanlar,antijenler (bakteri, virus, toksoid ) veya antikorlardır (immünglobulin, antitoksinler).

İmmünizasyon için kullanılan immünbiyolojik ajanlar,antijenler (bakteri, virus, toksoid ) veya antikorlardır (immünglobulin, antitoksinler). Prof. Dr. Saim DAYAN D.Ü. Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji A.D. Erişkin immünizasyon Hastalıkların, hastalıklara bağlı sakatlık ve ölümlerin önlenmesinde en etkili yollardan

Detaylı

Yoğun Bakımlarda İnfeksiyon Kontrolü: Haricen Klorheksidin Uygulanmalı mı?

Yoğun Bakımlarda İnfeksiyon Kontrolü: Haricen Klorheksidin Uygulanmalı mı? Yoğun Bakımlarda İnfeksiyon Kontrolü: Haricen Klorheksidin Uygulanmalı mı? Dr. Funda YETKİN İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Sunum Planı Klorheksidin

Detaylı

Pnömokok Enfeksiyonlarında Risk Grupları

Pnömokok Enfeksiyonlarında Risk Grupları Pnömokok Enfeksiyonlarında Risk Grupları Dr.Gaye USLUER Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları AD Özet Pnömokok enfeksiyonlarının önemi Risk grupları Risk grupları & Maliyet

Detaylı

ENFEKSİYON RİSKİNİ AZALTMA YÖNTEMLERİ. Prof.Dr.Halis Akalın Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları AD

ENFEKSİYON RİSKİNİ AZALTMA YÖNTEMLERİ. Prof.Dr.Halis Akalın Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları AD ENFEKSİYON RİSKİNİ AZALTMA YÖNTEMLERİ Prof.Dr.Halis Akalın Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları AD Yıllık Bireysel Riskler Yüksek(>1:100): Suçiçeği bulaşı, anneden

Detaylı

VİRUS HASTALIKLARINDA TANI YÖNTEMLERİ

VİRUS HASTALIKLARINDA TANI YÖNTEMLERİ VİRUS HASTALIKLARINDA TANI YÖNTEMLERİ Doç. Dr. Koray Ergünay MD PhD Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, Viroloji Ünitesi Viral Enfeksiyonlar... Klinik

Detaylı

TÜBERKÜLOZ SÜRVEYANS ÇALIŞMALARINA PRATİK YAKLAŞIM ve ÖNEMİ

TÜBERKÜLOZ SÜRVEYANS ÇALIŞMALARINA PRATİK YAKLAŞIM ve ÖNEMİ 21. Yüzyılda Tüberküloz Sempozyumu ve II. Tüberküloz Laboratuvar Tanı Yöntemleri Kursu, Samsun TÜBERKÜLOZ SÜRVEYANS ÇALIŞMALARINA PRATİK YAKLAŞIM ve ÖNEMİ Prof. Dr. Yıldız PEKŞEN Ondokuz Mayıs Üniversitesi,

Detaylı

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE TÜBERKÜLOZ

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE TÜBERKÜLOZ DÜNYADA VE TÜRKİYE DE TÜBERKÜLOZ Esra Nurlu Temel Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. KASIM 2015 Isparta Tüberküloz çok eski çağlardan beri bilinen

Detaylı

HPV Aşısı Yapalım mı? Dr. Ateş Kara Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Enfeksiyon Hastalıkları Ünitesi

HPV Aşısı Yapalım mı? Dr. Ateş Kara Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Enfeksiyon Hastalıkları Ünitesi HPV Aşısı Yapalım mı? Dr. Ateş Kara Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Enfeksiyon Hastalıkları Ünitesi 1 İmmünizasyon, temiz su kullanımından sonra, insan

Detaylı

ESKİŞEHİR ASKER HASTANESİ NDE HASTANE İNFEKSİYONU SÜRVEYANSI

ESKİŞEHİR ASKER HASTANESİ NDE HASTANE İNFEKSİYONU SÜRVEYANSI TAF Preventive Medicine Bulletin, 2006: 5 (6) ARAŞTIRMA RESEARCH ARTICLE ESKİŞEHİR ASKER HASTANESİ NDE HASTANE İNFEKSİYONU SÜRVEYANSI Ömer COŞKUN*, H. Cem GÜL**, A. Bülent BEŞİRBELLİOĞLU**, Canpolat EYİGÜN**

Detaylı

Dokuz Ay - 8 Yaş Arası Çocuklarda Hepatit B Seroprevalansı ve Aşılanma Durumları

Dokuz Ay - 8 Yaş Arası Çocuklarda Hepatit B Seroprevalansı ve Aşılanma Durumları Çocuk Dergisi 10(3):116121, 2010 doi:10.5222/j.child.2010.116 Dokuz Ay 8 Yaş Arası Çocuklarda Hepatit B Seroprevalansı ve Aşılanma Durumları Burçin NALBANTOĞLU *, Ayşin NALBANTOĞLU **, Nihan Uygur KÜLCÜ

Detaylı

ERİŞKİN AŞILAMASI KİMLERE,NEDEN,NASIL?

ERİŞKİN AŞILAMASI KİMLERE,NEDEN,NASIL? ERİŞKİN AŞILAMASI KİMLERE,NEDEN,NASIL? Firdevs Aktaş Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı,ANKARA ERİŞKİN AŞILAMASI NASIL? ÇOCUKLARINI AŞILATMAYAN

Detaylı

ULUSAL AŞI PROGRAMI. T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Dr. Mehmet Ali TORUNOĞLU

ULUSAL AŞI PROGRAMI. T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Dr. Mehmet Ali TORUNOĞLU ULUSAL AŞI PROGRAMI Dr. Mehmet Ali TORUNOĞLU Bulaşıcı Hastalık Kontrol Programları Başkan Yardımcısı 18.Pratisyen Hekimlik Kongresi Antalya, 2013 1 Bağışıklama Sisteminin Bileşenleri Aşı sağlanması, kalite

Detaylı

Erişkin Aşıları: Kime? Ne Zaman? Nasıl? Prof. Dr. Necla TÜLEK Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Erişkin Aşıları: Kime? Ne Zaman? Nasıl? Prof. Dr. Necla TÜLEK Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Erişkin Aşıları: Kime? Ne Zaman? Nasıl? Prof. Dr. Necla TÜLEK Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi İnfeksiyon hastalıklarından korunma, ölüm ve sekellerinin azaltılmasında en önemli iki yöntem sanitasyon

Detaylı

Geri Ödeme Sistemlerinde AĢılar

Geri Ödeme Sistemlerinde AĢılar Geri Ödeme Sistemlerinde AĢılar Dr.Tamer PEHLIVAN Sanofi Pasteur Ankara, 3. Ulusal Aşı Sempozyumu, 2009 1 AġILAR ETKĠNDĠR Enfeksiyon hastalıklarının önlenmesinde hiçbir müdahale TEMĠZ SU SAĞLANMASI VE

Detaylı

SAĞLIK PERSONELİNİN BULAŞICI HASTALIKLARA YÖNELİK TARAMA PROTOKOLÜ

SAĞLIK PERSONELİNİN BULAŞICI HASTALIKLARA YÖNELİK TARAMA PROTOKOLÜ SAĞLIK PERSONELİNİN BULAŞICI HASTALIKLARA YÖNELİK TARAMA PROTOKOLÜ Çalışanların hastane ortamında bulaşıcı hastalıklardan korunmasını sağlamak, bulaşıcı hastalıklara maruziyet durumunda alınması gereken

Detaylı

Febril Nötropenide Fungal İnfeksiyonlara Klinik Yaklaşım

Febril Nötropenide Fungal İnfeksiyonlara Klinik Yaklaşım Febril Nötropenide Fungal İnfeksiyonlara Klinik Yaklaşım Dr. Murat Akova Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı, İnfeksiyon Hastalıkları Ünitesi, Ankara İnvaziv Fungal İnfeksiyonların

Detaylı

GİRİŞ. Kan dolaşımı enfeksiyonları (KDE) önemli morbidite ve mortalite sebebi. ABD de yılda 200.000 KDE, mortalite % 35-60

GİRİŞ. Kan dolaşımı enfeksiyonları (KDE) önemli morbidite ve mortalite sebebi. ABD de yılda 200.000 KDE, mortalite % 35-60 Dr. Tolga BAŞKESEN GİRİŞ Kan dolaşımı enfeksiyonları (KDE) önemli morbidite ve mortalite sebebi ABD de yılda 200.000 KDE, mortalite % 35-60 Erken ve doğru tedavi ile mortaliteyi azaltmak mümkün GİRİŞ Kan

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. SYNFLORIX 0.5 ml IM enjeksiyon için süspansiyon içeren kullanıma hazır enjektör Pnömokokal polisakkarit konjuge aşısı (adsorbe)

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. SYNFLORIX 0.5 ml IM enjeksiyon için süspansiyon içeren kullanıma hazır enjektör Pnömokokal polisakkarit konjuge aşısı (adsorbe) 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI KISA ÜRÜN BİLGİSİ SYNFLORIX 0.5 ml IM enjeksiyon için süspansiyon içeren kullanıma hazır enjektör Pnömokokal polisakkarit konjuge aşısı (adsorbe) 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM

Detaylı

Çocukluk Çağı Aşılamaları. Doç. Dr. Güldane Koturoğlu

Çocukluk Çağı Aşılamaları. Doç. Dr. Güldane Koturoğlu Çocukluk Çağı Aşılamaları Doç. Dr. Güldane Koturoğlu Rutin Aşı Takvimi-2012 ÖNERİLEN RUTİN AŞI PROGRAMI-2012 Ulusal aşı programı DOĞUM 1. AYIN SONU 2. AYIN SONU 4. AYIN SONU 6. AYIN SONU HEPATİT B 1. Doz

Detaylı

PNÖMOKOK HASTALIK YÜKÜ VE PNÖMOKOK AġILARINDAN BEKLENENLER. Prof Dr. Esin ġenol

PNÖMOKOK HASTALIK YÜKÜ VE PNÖMOKOK AġILARINDAN BEKLENENLER. Prof Dr. Esin ġenol PNÖMOKOK HASTALIK YÜKÜ VE PNÖMOKOK AġILARINDAN BEKLENENLER Prof Dr. Esin ġenol EriĢkinlerde AĢı ile Önelenebilir Hastalıklar Difteri,Boğmaca, Tetanoz Kızamık,Kızamıkçık, Kabakulak Influenza Pnömokokal

Detaylı

BRUSELLOZUN İNSANLARDA ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ

BRUSELLOZUN İNSANLARDA ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ BRUSELLOZUN İNSANLARDA ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ Prof. Dr. Fatma Ulutan Gazi Üniversitesi Tıp T p Fakültesi Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıklar kları Anabilim Dalı BRUSELLOZ KONTROLÜ VE ERADİKASYONU

Detaylı

Çocuk enfeksiyon hastalıkları derneği 2012 genişletilmiş aşı takvimi

Çocuk enfeksiyon hastalıkları derneği 2012 genişletilmiş aşı takvimi Çocuk enfeksiyon hastalıkları derneği 2012 genişletilmiş aşı takvimi ÇOCUK ENFEKSİYON HASTALIKLARI DERNEĞİ 2012 GENİŞLETİLMİŞ AŞI TAKVİMİ * Doğumda 1. 2. 3. 4. 6. 12. 15. 18. 24. 30. (4-6 yaş) İÖO 1. sınıf

Detaylı

İnvaziv Aspergilloz da Tedavi Yaklaşımları

İnvaziv Aspergilloz da Tedavi Yaklaşımları İnvaziv Aspergilloz da Tedavi Yaklaşımları Dr. Murat Akova Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı, İnfeksiyon Hastalıkları Ünitesi, Ankara 1 2 3 İnvaziv aspergillozda mortalite

Detaylı

Dünya da ve Türkiye de. İnfluenza Salgınları. Dr. Alpay Azap Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hst AD

Dünya da ve Türkiye de. İnfluenza Salgınları. Dr. Alpay Azap Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hst AD Dünya da ve Türkiye de İnfluenza Salgınları Dr. Alpay Azap Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hst AD İnfluenza virüsü: Orthomyxovirus ailesinden, zarflı RNA virüsü. NP,

Detaylı

Şehnaz HATİPOĞLU Aile Hekimliği Uzmanı İzmir, 2016

Şehnaz HATİPOĞLU Aile Hekimliği Uzmanı İzmir, 2016 Şehnaz HATİPOĞLU Aile Hekimliği Uzmanı İzmir, 2016 Aşılama Birinci basamak sağlık kuruluşlarında çalışan hekim ve diğer personelin temel görevlerinden biri çocuk sağlığının korunmasıdır. Hastalıkların

Detaylı

Kızamık aşılaması: Nasıl? Ne Zaman? Kime? Dr. Özlem GÜZEL TUNÇCAN Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları AD

Kızamık aşılaması: Nasıl? Ne Zaman? Kime? Dr. Özlem GÜZEL TUNÇCAN Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları AD Kızamık aşılaması: Nasıl? Ne Zaman? Kime? Dr. Özlem GÜZEL TUNÇCAN Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları AD Dünyada ve ülkemizde artan kızamık vakaları Kızamıkta-

Detaylı

PANDEMĠK GRĠP; SAĞLIK BAKANLIĞI VERĠLERĠ

PANDEMĠK GRĠP; SAĞLIK BAKANLIĞI VERĠLERĠ PANDEMĠK GRĠP; SAĞLIK BAKANLIĞI VERĠLERĠ XXXIV.TÜRK MĠKROBĠYOLOJĠ KONGRESĠ, Girne, 7-11 Kasım2010 Dr. Mehmet Ali Torunoğlu Genel Müdür Yardımcısı Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Detaylı

Ülkemizde Hepatit A Enfeksiyonunun Değişen Epidemiyolojisi

Ülkemizde Hepatit A Enfeksiyonunun Değişen Epidemiyolojisi Türk Mikrobiyol Cem Derg 1():13-18, 2011 doi:10.5222/tmcd.2011.13 Araştırma Ülkemizde Hepatit A Enfeksiyonunun Değişen Epidemiyolojisi Kamuran TÜRKER *, Elçin BALCI **, Sema BATI ***, Medine HASÇUHADAR

Detaylı

Aşı Uygulamaları. Dr. Meda Kondolot Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları AD Sağlam Çocuk Ünitesi

Aşı Uygulamaları. Dr. Meda Kondolot Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları AD Sağlam Çocuk Ünitesi Aşı Uygulamaları Dr. Meda Kondolot Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları AD Sağlam Çocuk Ünitesi ÇOCUKLUK ÇAĞI AŞI TAKVİMİ Doğumda 1.ayın sonu 2.ayın sonu 4.ayın sonu 6.ayın

Detaylı