BULGULAR GEREÇ VE YÖNTEM

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BULGULAR GEREÇ VE YÖNTEM"

Transkript

1 Araştırma / Original Research TAF Preventive Medicine Bulletin DOI: /pmb Eskişehir bölgesi ndeki kadınlarda human papillomavirus (Hpv) DNA pozitifliği ve olası risk faktörlerinin değerlendirilmesi The positivity for human papillomavirus (HPV) DNA and evaluation of probable risk factors among women in Eskişehir region Ferhat Gürkan Aslan 1, Tercan Us 2, Nilgün Kaşifoğlu 2, Sabit Sinan Özalp 3, Yurdanur Akgün 2, Tufan Öge 3, Müge Aslan 1 ÖZET Amaç: Bu çalışmada, Eskişehir Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi ne (KETEM) tarama amaçlı başvuran, yaş arası kadınlarda, HPV DNA prevalansının belirlenmesi ve olası risk faktörlerinin HPV DNA pozitifliği üzerine etkisinin araştırılması hedeflenmiştir. Yöntem: Araştırmaya, Eskişehir Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi ne (KETEM) tarama amaçlı başvuran, yaş arası 1081 kadın dahil edildi. Demografik bilgilerin ve olası risk faktörlerinin sorgulandığı anket uygulanan tüm katılımcılardan, üreticinin talimatları doğrultusunda, servikal sürüntü örneği alındı. Alınan örneklerde HPV DNA varlığının araştırılması, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi (ESOGÜ) Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji Laboratuvarı nda, HybridCapture 2 (HC 2; Qiagen, Hilden, Almanya) kiti kullanılarak gerçekleştirildi. Moleküler yöntem sonuçları ve anket verilerinin istatistiksel analizleri SPSS 20.0 paket programları ile yapıldı. Bulgular: Araştırmaya dahil edilen kadınlarda yüksek riskli ve düşük riskli HPV varlığı ayrı ayrı araştırılmış ve toplam 32 (%3.0) örnekte, HC 2 testi ile HPV varlığı saptanmıştır. Risk faktörlerinin değerlendirilmesi için katılımcılara uygulanan anket sonuçlarının istatistiksel analizinde ise; doğum sayısının fazla olması, oral kontraseptif (OKS) yöntemi ile korunmak ve sigara içmek gibi değişkenlerin HPV DNA pozitifliği üzerinde anlamlı etkisi olduğu belirlenmiştir. Sonuçlar: Servikal kanserin önlenmesinde tarama programlarına ek olarak HPV enfeksiyonundan korunmak da önemlidir. Bu konuda yapılabilecek uygulamalar, olası risk faktörlerinin belirlenmesi ve bunlara yönelik önlemler alınması olarak düşünülebilir. Ülkemizde, HPV enfeksiyonları ile sosyal gruplar arasındaki ilişkiler araştırılmalı, HPV enfeksiyonunun sıklığı, sonuçları, takibi, tedavisi, kontrolü ve önlenmesi konusunda daha detaylı çalışmalar yapılmalı; toplumumuz bu konuda eğitilerek bilinçlendirilmelidir. ABSTRACT Aim: The aim of this study was to define the prevalence of HPV DNA in females aged years who presented for scanning at Eskişehir Training Centre for Early Cancer Diagnosis and Scanning (KETEM) and to research the effect of potential risk factors on HPV DNA positivity. Method: The study comprised 1081 females aged years who presented for scanning at Eskişehir Training Centre for Early Cancer Diagnosis and Scanning (KETEM). All participants completed a questionnaire with demographic information and data on potential risk factors then cervical smear samples were taken according to the kit manufacturer s instructions. The testing to determine the presence of HPV DNA in the samples was applied at the Microbiology Laboratory of Eskişehir Osmanagazi University Medical Faculty using the Hybrid Capture 2 kit (HC 2: Qiagen, Hilden, Germany). The SPSS 20.0 statistical software was used for the molecular method results and the statistical analysis of the questionnaire data. Results: The high risk and low risk subjects included in the study were examined separately for the presence of HPV. In a total of 32 samples (3.0%), HPV was determined to be present with the HC 2 test. In the statistical analysis of the results of a survey applied to the participants for evaluating the risk factors; significant effection HPV DNA positivity was determined on the variables such as, a higher number of births, protection with oral contraception (OCS) method and smoking. Conclusions: In addition to the prevention of cervical cancer, scanning programs are also important in protection against HPV infection. Applications which could be implemented on this subject can be considered as defining the potential risk factors and taking precautions against them. More detailed studies should be conducted in Turkey to research the relationship between HPV infections and social groups, the frequency of HPV infection, results, follow-up, treatment, control and prevention. Communities must be made aware of this subject through public health education. GİRİŞ Human Papillomavirus (HPV) Papillomaviridae ailesine ait, zarfsız, 55 nm çapında, ikozahedral kapside sahip, yaklaşık 8000 baz çiftinden oluşan, çift iplikli çembersel DNA virusudur. Neredeyse her zaman cinsel ilişki ile bulaşan HPV, başta serviks olmak üzere, birçok anatomik bölgede yerleşmekte, deriyi ve mukozal 1 Yozgat Devlet Hastanesi Mikrobiyoloji Laboratuvarı, Yozgat. 2 Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı, Eskişehir. 3 Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı, Eskişehir. Yazışma Adresi/Address for correspondence: Ferhat Gürkan Aslan, Yozgat Devlet Hastanesi Mikrobiyoloji Laboratuvarı, Yozgat, Anahtar Kelimeler: Eskişehir, hpv dna, HC 2, risk faktörleri, serviks kanseri Key Words: Eskişehir, hpv dna, HC 2, risk factors, cervical cancer Gönderme Tarihi/Received Date: Kabul Tarihi/Accepted Date: Yayımlanma Tarihi/Published Online: epitelyal yüzeyleri enfekte ederek çeşitli benign ve malign lezyonların gelişmesine neden olmaktadır [1,2]. HPV enfeksiyonu dünyada, özellikle gelişmekte olan ülkelerde, cinsel temasla bulaşan hastalıklar içerisinde en sık görülenidir. Asemptomatik enfeksiyon prevalansı çalışmanın yapıldığı bölgeye ve popülasyonun özelliklerine göre %2-44 arasında değişmektedir [3,4]. 222 TAF Prev Med Bull 2015 Vol 14 Issue 3

2 Aslan, et al., The positivity for hpv dna and risk factors Erken yaşta cinsel ilişki, çok sayıda cinsel partner veya partnerin çok partnerle ilişki öyküsü, diğer seksüel geçişli hastalıklar HPV enfeksiyonu için en önemli risk faktörleridir. Bunların dışında; yaş, yüksek parite, sigara kullanımı, uzun süreli oral kontraseptif (OKS) kullanımı, immün baskılanma, enfeksiyon ve kansere ilerleme riskini artıran diğer faktörlerdir [1, 2, 3, 5]. Günümüzde 200 den fazla HPV genotipi tanımlanmış olup 40 dan fazlasının anogenital bölge epiteli ve diğer mukozal alanları enfekte ettiği bilinmektedir. Bu genital HPV tipleri onkojenik potansiyellerine göre; düşük riskli tipler, muhtemel yüksek riskli tipler ve yüksek riskli tipler olarak gruplandırılırlar. İnvazif servikal kanserlerin %99.7 sinde, servikal kanser, prekürsör lezyonların ise %95 inde yüksek riskli HPV DNA varlığı saptanmıştır. Bu nedenle genital HPV enfeksiyonlarının ve risk gruplarının tespiti servikal kanser taramalarında çok önemlidir [1, 2, 4, 6]. HPV nin geleneksel metodlarla in vitro kültürü yapılamamaktadır. Enfeksiyon sonrası humoral immun cevabın çok değişken olması nedeniyle tanı için HPV spesifik antikor testi de kısıtlı olarak kullanılabilmektedir. Bu nedenle HPV enfeksiyonunun tanısında HPV DNA genomunu saptayan moleküler testler kullanılmaktadır [1]. Bu çalışmada, Eskişehir Bölgesi nde, yaş arası kadınlarda HPV DNA prevalansı ve olası risk faktörlerinin HPV DNA pozitifliği üzerine etkisi araştırılmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM Araştırmaya, Eskişehir Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi ne (KETEM) tarama amaçlı başvuran, yaş arası 1081 kadın dahil edildi. Demografik bilgilerin ve olası risk faktörlerinin sorgulandığı anket uygulanan tüm katılımcılardan, üreticinin talimatları doğrultusunda, eş zamanlı iki adet servikal sürüntü örneği alındı. Moleküler çalışmada kullanılmak üzere alınan örnekler ise ESOGÜ Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji Laboratuvarı na getirilerek çalışılıncaya kadar -20 ºC de en fazla 3 ay olmak üzere saklandı Servikal örneklerde HPV DNA varlığı; 13 yüksek risk (16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59 ve 68) ve 5 düşük risk (6, 11, 42, 43, 44) olmak üzere, 18 HPV tipini belirleyen bir sinyal amplifikasyon yöntemi olan hybrid capture 2 (HC 2) testi ile, Hybrid Capture 2 kiti (HC 2; Qiagen, Hilden, Almanya), üretici firmanın talimatları doğrultusunda kullanılarak, semikantitatif olarak saptandı. Luminometre ile ölçülen rölatif ışık ünitesi (RLU) değeri sınır değerine (sınır değer: 1.0 RLU = 1 pg HPV-DNA=5000 genom) eşit veya yüksek olarak ölçüldüğünde örnek, HPV DNA yüksek riskli ya da düşük riskli olarak belirlendi. Bilindiği gibi bu yöntem, HPV-DNA varlığını gösteren ancak, HPV genotip adını belirlemeyen ve servikal kanserin saptanmasındaki klinik yararından dolayı en yaygın kullanılan moleküler yöntemdir. Moleküler yöntem sonuçları ve anket verilerinin istatistiksel veri analizleri SPSS 20.0 paket programları ile yapıldı. Sürekli nicel veriler; n, ortalama ve standart sapma olarak, nitel veriler ise n, ortanca değer, 25 inci ve 75 inci yüzdelik değerler olarak ifade edildi. Bağımsız ölçümlerden oluşan ve normal dağılım göstermeyen verilere Mann-Whitney U testi, kategorik yapıdaki veri setlerine ise Chi-sqare testleri uygulandı. P<0.05 olasılık değerleri önemli olarak kabul edildi. BULGULAR Araştırmaya dahil edilen kadınların evlilik yaşları yıl arasında değişmekle birlikte ortalama evlilik yaşı ± 3.79 yıl olarak hesaplanmıştır. Evlilik yaşları açısından gruplandırıldığında katılımcıların büyük kısmının 20 yaş altında (529 kadın/%48.9) evlenmiş oldukları görülmektedir. Bir kez evlenen 1030 kadın cinsel partner sayısını da tek; birden fazla evlilik yapmış olan 51 kadın ise, cinsel partner sayısını evlilik sayısı ile uyumlu ve birden fazla olarak belirtmiştir. Kadınların; sigara kullanımı, öğrenim süreleri, yaşadıkları bölge ve doğum kontrol yöntemi kullanma oranları ile ilgili diğer veriler de Tablo 1 de görülmektedir. Kadınların 32 (%3.0) sinde HC 2 testi ile HPV varlığı saptanmış olup; örneklerden 22 (%68.8) si yüksek risk HPV, 9 (%28.1) u düşük risk HPV, 1 (%3.1) i hem yüksek risk hem düşük risk HPV tipiyle pozitif olarak belirlenmiştir (Tablo 2). Bu sayıların tüm kadınlar içerisindeki oransal dağılımları ise; yüksek risk HPV ile pozitiflik %2.0, düşük risk HPV ile pozitiflik %0.8, hem yüksek risk hem düşük risk HPV tipiyle pozitiflik %0.1 şeklindedir. HC 2 test sonucuna göre HPV DNA pozitif ve negatif olan kadınların bazı demografik bilgileri ve olası risk faktörü verileri Tablo 3 te gösterilmiştir. Buna göre HC 2 pozitifliği; daha genç yaşta olan kadınlarda (30-39 yıl 6 kadın %3.4), dullarda (8 kadın %6.3), evlilik yaşı daha erken olanlarda (12-19 yıl 20 kadın %3.8), evlilik sayısı veya partner sayısı 1 den fazla olanlarda (2 kadın %3.9), öğrenim süresi 12 yıl ve altında olanlarda (30 kadın %3.0), menopozda olanlarda (16 kadın %3.1) ve TAF Prev Med Bull 2015 Vol 14 Issue 3 223

3 Aslan, v.d., Hpv dna pozitifliği ve risk faktörleri ilde yaşayanlarda (32 kadın %3.0) oransal olarak daha yüksek saptanmış; fakat istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (). çağdaki 565 kadının HC 2 testi ile HPV pozitiflik oranı ise %2.8 (16 kadın) olarak belirlenmiş olup aralarında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (). Tablo 1. Araştırma grubunda değişkenlerin dağılımı Değişken Sıklık (n) Oran (%) Medeni durum Evli Bekar Evlilik yaşı yıl yıl yıl üzeri Evlilik sayısı Tek Birden fazla Partner sayısı Tek Birden fazla Sigara Kullanıyor Kullanmıyor Öğrenim Süresi 12 yıl ve altı yıl üzeri Yaşadığı yer Kırsal İl Kullanmakta olduğu korunma yöntemi Menopoz Üretken çağ Yok (18.1) Var ,9 (81.9) Buna karşılık; sigara içen grupla (13 kadın %5.2) sigara içmeyen grup (19 kadın %2.3) arasında, HC 2 testi ile HPV DNA pozitifliği açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05). Gebelik sayıları 0-14 arasında değişmekte olup kadınların çoğunda gebelik sayısı 2 (276 kadın %25.5) olarak saptanmıştır. Doğum sayısı ise 0-11 arasında olup kadınların çoğunda doğum sayısı da 2 (544 kadın %50.3) olarak belirlenmiştir. Gebelik ve doğum sayılarının ortanca değeri Tablo 3 te görüldüğü gibi olup doğum sayısı fazla olanlarda HC 2 testi ile HPV DNA saptanması istatistiksel açıdan anlamlıdır (p<0.05). Kadınların 516 (%47.7) sı menopozda olduğu için herhangi bir doğum kontrol yöntemi kullanmamaktadırlar. Menopozdaki kadınlar arasında HC 2 testi pozitiflik oranı %3.1 (16 kadın) iken, üretken Tablo 2. HC 2 testi ile HPV DNA pozitif 32 servikal sürüntü örneğinin grup içi dağılımı HC 2 sonucu Sıklık (n) Oran (%) Yüksek risk Düşük risk Yüksek/Düşük risk Toplam Üretken çağdaki kadınlardan 102 (%18.0) sinin herhangi bir doğum kontrol yöntemi uygulamadıkları saptanırken 131 (%23.2) kadının uyguladığı koitus interruptus en fazla uygulanan doğum kontrol yöntemi olarak belirlenmiştir. Etkili bir doğum kontrol yöntemi kullanımına bakıldığında, 124 (%21.9) kadının kullandığı yöntem olan kondom üretken çağdaki kadınlar arasında en çok kullanılan etkili doğum kontrol yöntemi olarak görülmektedir. Üretken çağda olup herhangi bir doğum kontrol yöntemi kullanmayan 102 kadından HC 2 testi ile pozitif saptananların sayısı 6 (%5.9) iken herhangi bir yöntemle korunan 463 kadından HC 2 testi ile pozitif saptananların sayısı 10 (%2.2) olarak belirlenmiştir. Üretken çağdaki kadınlarda HC 2 ile en yüksek HPV DNA pozitiflik oranı oral kontraseptif (OKS) kullanan (3 kadın %11.1) kadınlarda saptanmıştır. Üretken çağdaki kadınlardan, herhangi bir korunma yöntemi kullanmayanlar veya OKS dışında bir yöntemle korunanlarla, OKS yöntemi ile korunanlar arasında HC 2 ile saptanan HPV DNA pozitifliği açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05) (Tablo 3). TARTIŞMA Genital HPV enfeksiyonunun insidans ve prevalans oranları; seçilen popülasyonun sosyokültürel özellikleri, kullanılan yöntemler, çalışma için alınan örneğin kalitesi gibi değişkenlere bağlı olarak farklılıklar gösterebilir. Yapılan çalışmalarda da, farklı ülkelerde, hatta ülkemizin farklı bölgelerinde HPV DNA pozitiflik oranları değişiklik göstermektedir. En yüksek prevalans oranları, HPV DNA tespiti için PCR a dayalı yöntemleri kullanan çalışmalarda bildirilmiştir. İyi alınamamış, az hücre içeren servikal sürüntü örneklerinde, ekstraksiyon sırasında DNA kaybı gibi durumlarda, hemoglobin gibi bazı inhibitör proteinlerin varlığında DNA 224 TAF Prev Med Bull 2015 Vol 14 Issue 3

4 Aslan, et al., The positivity for hpv dna and risk factors Tablo 3. HC 2 testi ile HPV DNA pozitif saptanan kadınların anket sonuçları * Yaş HC 2 pozitif *n (%), **Ortanca (%25 %75) HC 2 negatif *n (%), **Ortanca (%25 %75) yıl 6 (%3.4) 169 (%96.6) yıl 10 (%2.6) 368 (%97.4) 50 yıl 16 (%3.0) 512 (%97.0) *Medeni durum Evli 24 (%2.5) 929 (%97.5) Dul 8 (%6.3) 120 (%93.8) *Evlilik yaşı yıl 20 (%3.8) 509 (%96.2) yıl 9 (%2.1) 421 (%97.9) 25 yıl 3 (%2.5) 119 (%97.5) P p 0.05 **Evlilik süresi 31.0 ( ) 28.0 ( ) **Evlilik sayısı 1.0 ( ) 1.0 ( ) *Partner sayısı Tek 30 (%2.9) 1000 (%97.1) 1 2 (%3.9) 49 (%96.1) *Öğrenim süresi 12 yıl ve altı 30 (%3.0) 955 (%97.0) 12 yıl üzeri 2 (%2.1) 94 (%97.9) *Sigara kullanımı Kullanan 13 (%5.2) 239 (%94.8) Kullanmayan 19 (%2.3) 810 (%97.7) P<0.05 ** Gebelik sayısı 4.0 ( ) 3.0 ( ) ** Doğum sayısı 3.0 ( ) 2,0 ( ) P<0.05 *Menopozda olanlar 16 (%3.1) 500 (%96.9) *Üretken çağ korunma yöntemi Yok 6 (%5.9) 96 (%94.1) RIA 3 (%2.7) 110 (%97.3) OKS 3 (%11.1) 24(%88.9) Koitusinterraptus 2 (%1.5) 129 (%98.5) Kondom 2 (%1.6) 122 (%98.4) Diğer 0(%0.0) 68 (%100) *Yaşadığı yer Kırsal 0 31 İl * Ki Kare ** Mann Whitney U P<0.05 saptama olasılığı düşebilir. Ayrıca çalışılan yöntemlerin duyarlılıklarındaki farklılık da sonuçları etkileyebilir [2, 7, 8]. HPV prevalansının belirlenmesi için farklı popülasyonlarda farklı yöntemlerle araştırmalar yapılmıştır. Dünya genelinde yapılan, 78 çalışmanın verilerinin kullanıldığı bir meta analizde, normal sitolojiye sahip kadınlar arasında HPV prevalansı %10.4 olarak bulunmuş ve bölgeler arasında değişiklikler saptanmıştır. En yüksek prevalans %22.1 oranıyla Afrika da saptanırken sırasıyla, Orta Amerika ve Meksika da %20.4, Kuzey Amerika da %11.3, Avrupa da %8.1 ve Asya da %8.0 olarak belirlenmiştir. Avrupa ülkelerinde 18 çalışmanın verilerinin kullanıldığı meta analizde, yaş arası kadınlarda yüksek riskli HPV prevalans aralığının, İspanya da %2 iken Belçika ve Fransa da %12 ye kadar yükseldiği belirlenmiştir [9, 10]. Finlandiya da Leinonen ve arkadaşları yılları arasında, yaş arası kadında HC 2 testi ile yaptıkları çalışmada yüksek riskli HPV prevalansını %7.5 olarak saptamışlardır. Rusya, Belarus ve Litvanya yı kapsayan bölgede Kulmala ve arkadaşlarının 2007 yılında yaptıkları çalışmada, tarama grubunda HPV prevalansı %27.2 olarak bildirilmiştir. Nijerya da Ojiyi ve arkadaşları, yılları arasında, Imo State Üniversitesi Tıp TAF Prev Med Bull 2015 Vol 14 Issue 3 225

5 Aslan, v.d., Hpv dna pozitifliği ve risk faktörleri Fakültesi Jinekoloji ve Obstedri Kliniğine başvuran, rastgele seçilen ve seksüel olarak aktif 445 kadında yaptıkları prospektif çalışmada HPV prevalansını %10.3 olarak belirlemişlerdir [11, 12, 13]. Ülkemizde yapılan çalışmalarda HPV insidansının % arasında değiştiği bildirilmiştir. Bu konuda ilk çalışmalardan birini 1994 yılında Vardar ve arkadaşları yapmış olup benign servikal lezyonu olan 176 hastanın %16.4 ünde HPV pozitifliği saptamışlardır. İnal ve arkadaşlarının Türkiye de yılları arasında, HC 2 testini kullanarak yaptıkları ve servikal intraepitelyal lezyon ile HPV ilişkisinin araştırıldığı, 1353 kadını içeren çalışmada HPV DNA pozitifliği % 2.1 oranında saptanmıştır. Özalp ve arkadaşları 2011 yılında Eskişehir de 615 poliklinik hastasında yaptıkları araştırmada 26 (%4) hastada HPV DNA pozitifliği saptamışlardır [14, 15, 16, 17]. Eskişehir ile benzer sosyo kültürel özellikler gösteren Manisa da, Akcalı ve arkadaşları, Jinekoloji polikliniğine başvuran 410 hastada yaptıkları çalışmada, hastaların HPV pozitiflik oranını %8.5 olarak belirtmişlerdir. Bizim araştırma grubumuzda, HC 2 yöntemi ile HPV DNA varlığı %3.0 (32 kadın) iken; sadece yüksek riskli HPV pozitif olan kadınların oranı ise %2.1 (23 kadın) olarak belirlenmiştir. Bölgemizdeki düşük HPV oranının hijyen, sosyokültürel özellikler ve kadınlarda tek eşliliğin yaygın olmasından kaynaklandığı düşünülebilir. Günümüzde cinsel yaşam geçmişinin HPV enfeksiyonu ile ilgili olduğu bilinmektedir. Kadınların hayatları boyunca birlikte oldukları cinsel partner sayısı arttıkça, özellikle yüksek riskli, HPV enfeksiyonu oranı da artmaktadır. Belçika da az riskli ve çok riskli kadınlardaki HPV prevalansının araştırıldığı bir çalışmada, az riskli olarak kabul edilen genel toplumda HPV prevalansı %14.3 iken, çok riskli olarak kabul edilen seks işçilerinde ise bu oran %34.4 olarak bulunmuştur. İspanya da Sanoje ve arkadaşlarının yaptıkları çalışmada da birden fazla partner sayısının HPV DNA pozitifliği için bir risk faktörü olduğu desteklenmektedir. Ojiyi ve arkadaşlarının Nijerya da yaptıkları çalışmada çok sayıda seksüel partner varlığı ve cinsel ilişki sıklığı ile genital HPV enfeksiyonu gelişimi arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur [2, 13, 18, 19]. Toplumumuzda cinsel hayatı sorgulamak kolay olmamakla birlikte anket sonuçlarımızda partner sayısı ve evlilik sayıları eşit olarak saptanmıştır. Bizim araştırma grubumuzdaki kadınlarda partner sayısı birden fazla olanlarda HC 2 ile HPV varlığı daha yüksek oranda (1 den fazla olanlarda %3.9; tek olanlarda %2.9) saptanmış olmakla birlikte partner sayısının tek olması ile birden fazla olması arasında HPV DNA pozitifliği açısından anlamlı fark bulunamamıştır (). Bazı araştırmalarda HPV enfeksiyonu risk faktörleri arasında, erken yaşta evlenme veya ilk cinsel ilişki yaşının küçük olması yer alırken; bazı çalışmalarda ise ilk cinsel ilişki yaşının küçük olması ile HPV enfeksiyonu gelişimi arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır [19, 20, 21, 22]. Ülkemizde bireyler ilk cinsel deneyimlerini daha çok evlenme ile yaşadığından ve yine bunun sorgulanması kolay olmadığından; araştırma grubumuzdaki kadınlarda evlilik yaşı ilk cinsel ilişki yaşı olarak değerlendirilmiştir. Evlilik yaşı daha erken olanlarda (12-19 yaş 20 kadın %3,8) HC 2 ile HPV DNA varlığı daha yüksek oranda saptanmakla beraber istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (). Castle ve arkadaşları, risk faktörlerini değerlendirdikleri çalışmalarında sigara kullanımının HPV enfeksiyonu riskini artırdığını vurgulamışlardır. Bahmanyar ve arkadaşlarının çalışmasında da sigara kullanımı ile HPV enfeksiyonu arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. Ülkemizde, Akcalı ve arkadaşlarının yaptıkları çalışmada ise sigara kullanımı ile HPV enfeksiyonu arasında anlamlı ilişki bulunamamıştır. Çalışmamızda sigara kullanımı da risk faktörü olarak sorgulanmış ve sigara kullanan kadınlardan 13 (%5.2) ü, sigara kullanmayan kadınlardan ise 19 (%2.3) u HC 2 testi ile HPV pozitif saptanmıştır. Sigara içen grupla sigara içmeyen grup arasında HC 2 testi HPV pozitifliği açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05) [17, 21, 23]. Yapılan çalışmalarda doğum sayısı ile HPV DNA pozitifliği arasında değişik sonuçlar elde edilmiştir. Tuncer ve arkadaşları yaptıkları çalışmada HPV DNA pozitifliği ile parite sayısı arasında bir korelasyon tespit edemediklerini bildirmişlerdir. Yine Manisa da, Akcalı ve arkadaşlarının yaptıkları çalışmada da parite sayısı ile HPV enfeksiyonu arasında anlamlı ilişki bulunamamıştır. Buna rağmen Pereira ve arkadaşları ise, Brezilya da 201 kadın üzerinde yaptıkları bir çalışmada, üç ya da daha fazla parite sayısının genç kadınlarda HPV infeksiyonu pozitifliğinin artışı yönünde bir etkiye sahip olduğunu belirtmişlerdir. Yine Ojiyi ve arkadaşları yaptıkları çalışmada, multiparite ile genital HPV enfeksiyonu gelişimi arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulmuşlardır. Benzer şekilde bizim araştırmamızda da, HC 2 testi ile HPV DNA pozitif saptananlarda doğum sayısının fazla olduğu belirlenmiş olup istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05) [13, 17, 24, 25]. İspanya da Sanjose ve arkadaşlarının yaptıkları çalışmada boşanmış kadınlarda evli kadınlara göre HPV DNA prevalansı 6.7 kat daha yüksek bulunmuştur. Stacy ve arkadaşlarının ABD de yaş arası kadınlarda yaptıkları bir çalışmada ise yüksek risk HPV prevalansı 226 TAF Prev Med Bull 2015 Vol 14 Issue 3

6 Aslan, et al., The positivity for hpv dna and risk factors evli olanlarda % 3.6 iken boşanmış olan kadınlarda % 13.6 olarak bulunmuştur. Bizim araştırmamızda ise boşanmış/ dul kadınlarda (8 kadın %6.3) HPV DNA pozitifliği evli (24 kadın %2.5) olanlara göre daha yüksek oranda saptanmış fakat iki grup arasında HPV DNA pozitifliği açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunamamıştır () [19, 26]. Akcalı ve arkadaşlarının yaptıkları çalışmada eğitim düzeyi ile HPV enfeksiyonu arasında anlamlı ilişki bulunamamıştır. Smith ve arkadaşlarının yaptıkları bir çalışmada, 12 yıl ve daha az eğitim süresine sahip 48 hastanın %16.7 sinde HPV pozitifliği saptanmış, 12 yıl üzeri eğitim almış olan 57 hastanın ise %17.3 ünde pozitiflik görülmüştür. Arjantin de Matos ve arkadaşlarının yaptıkları çalışmada ise eğitim durumu genç kadınlar arasında HPV enfeksiyonu için risk faktörü olarak gösterilmiş; üniversite mezunlarında, HPV DNA pozitifliğinin daha az olduğu bildirilmiştir. Bu durumun eğitimli kadınlarda partner seçim kriterleri veya cinsel hijyenin göstergesi olabileceği belirtilmiştir. Araştırma grubumuzdaki kadınlar, eğitim süreleri açısından 12 yıl veya altı ve 12 yıl ve üzeri olmak üzere iki gruba ayrılarak değerlendirilmişler ve HPV DNA pozitifliği, 12 yıl ve altı eğitim süresine sahip kadınlarda (30 kadın %3.0) 12 yıl ve üzeri eğitim süresine sahip kadınlara (2 kadın %2.1) göre daha yüksek oranda saptanmıştır. Ancak aralarında HPV DNA pozitifliği açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır () [17, 27, 28]. Yapılan bazı yayınlarda yaşın HPV prevalansında en önemli etkiye sahip olduğu belirtilmiştir. En düşük HPV prevalansının yaş arası kadınlarda, en yüksek prevalansın ise yaş grubu kadınlarda saptandığı ortaya konmuştur. Bazı çalışmalarda postmenopozal kadınlarda HPV prevalansında ikinci bir pik oluştuğu bildirilmiştir. HPV prevalansı yaş arasında her yıl artmakta, sonraki yaşlarda ise giderek azalmaktadır. De Sanjose ve arkadaşlarının 2007 yılında yaptığı, 70 ülkeden kadının değerlendirildiği geniş çaplı bir çalışmada, yaşa bağlı HPV prevalansında bölge ve popülasyona göre farklılık saptanmıştır. Bölgelerin çoğunda HPV sıklığı 25 yaş civarında artmakta, daha yaşlı gruplarda azalma gözlenmektedir. Bazı bölgelerde ise yeni edinilmiş enfeksiyona bağlı veya reaktive olmuş latent enfeksiyona bağlı ileri yaşlarda bir yükseliş gözlenmiştir. Akcalı ve arkadaşları yaptıkları çalışmada yaş ile HPV enfeksiyonu arasında anlamlı ilişki saptamadıklarını belirtmişlerdir. Bizim araştırmamızda da istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamakla birlikte Smith in araştırmasındaki gibi, HPV DNA pozitifliğinin daha genç yaş grubundaki kadınlar arasında (30-39 yaş 6 kadın %3.4) en yüksek oranda olduğu saptanmıştır. Sonrasında (40-49 yaş 10 kadın %2.6) HPV pozitiflik oranının azaldığı fakat daha ileri yaş grubunda ( 50 yaş 16 kadın %3.0) yeni bir yükselme görüldüğü belirlenmiştir () [2, 3, 9, 17]. Oral kontraseptifler (OKS) servikal ektopiyi dolayısıyla hücresel ektopiyi ve hücresel proliferasyonu artırarak HPV nin viral ekpresyonunu sağlamakta ve tespitini kolaylaştırmaktadır. Ojiyi ve arkadaşlarının Nijerya da, rastgele seçilen seksüel olarak aktif 445 kadında yaptıkları çalışmada, kontraseptif kullanımı ve kontraseptif kullanım süresi ile genital HPV enfeksiyonu gelişimi arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Diane ve arkadaşları yaptıkları çalışmada ise HPV ile OKS kullanımı arasında anlamlı bir ilişki saptamadıklarını bildirmişlerdir. İtalya da 503 asemptomatik kadının katıldığı bir çalışmada da OKS kullanımı ile HPV enfeksiyonu arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığı bildirilmiştir. Ülkemizde, Akcalı ve arkadaşlarının yaptıkları çalışmada ise OKS kullanımının multiple HPV enfeksiyonu sıklığını, anlamlı düzeyde artırdığı belirlenmiştir. Araştırma grubumuzda üretken çağdaki kadınlarda HC 2 ile en yüksek HPV DNA pozitiflik oranı OKS kullanan (3 kadın %11.1) kadınlarda saptanmış ve üretken çağdaki kadınlardan, herhangi bir korunma yöntemi kullanmayanlar veya OKS dışında bir yöntemle korunanlarla, OKS yöntemi ile korunanlar arasında HC 2 ile HPV pozitifliği açısından istatistiksel olarak fark bulunmuştur (p<0.05) [13, 17, 29, 30, 31]. Servikal kanserin önlenmesinde tarama programlarına ek olarak HPV enfeksiyonundan korunmak da önemlidir. Toplumda olası risk faktörlerine yönelik farkındalık yaratacak; eğitim programları, medya, çeşitli eğitime yönelik kılavuzlar veya broşürler kanalıyla kadınların bilinçlendirilerek eğitilmesi, bu konuda yapılabilecek ilk akla gelen uygulamalardır. Ancak gene de HPV, bulaşıcılığı çok yüksek bir virüs olduğundan; bu enfeksiyondan korunmada, bütün bu korunma önlemlerinin yanı sıra rutin jinekolojik muayeneler ihmal edilmemeli ve özellikle A.B.D. de yaş kız çocuklarına rutin olarak uygulan HPV aşısı akla gelmelidir. Sonuç olarak, toplumdaki tüm bireyler, HPV enfeksiyonu sıklığı, sonuçları, takibi, tedavisi, risk faktörleri ve korunma yöntemleri konusunda bilinçlendirilmeli; aşı ve servikal kanser taraması, uygun popülasyonlara, önerilen programlar doğrultusunda en etkin şekilde yapılmalıdır. DESTEKLEYEN KURUM Bu çalışma Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonu tarafından no lu proje olarak desteklenmiştir. TAF Prev Med Bull 2015 Vol 14 Issue 3 227

7 Aslan, v.d., Hpv dna pozitifliği ve risk faktörleri KAYNAKLAR 1. Ergünay K. İnsan Papillomavirusları. Eds.: Ergünay K, Us AD. In: Moleküler, Klinik ve Tanısal Viroloji. Bilimsel Tıp Yayınevi, Ankara; p Erickson BK, Alvarez RD, Huh WK. Human papillomavirus: what every provider shhould know. American Journal of Obstetrics & Gynecology. 2013; 208(3): Murphy J, Mark H. Cervical cancer screeningin the era of human papillomavirus testing and vaccination. Journal of Midwifery & Women s Health. 2012; 57(6): Fernandes JV, Carvalho MGF, de Fernandes TAAM, Araujo JMG, Azevedo PRM, Azevedo JCV, et al. Prevalence of human papillomavirus type 58in women with or without cervical lesions in northeast brazil. Annals of Medical and Health Seciences Research. 2013; 3 (4): Keen EF, Aldous WK. Genital infections and sexually transmitted diseases. Eds: Mahon CR, Lehman DC, Manuselis G. In: Textbook of Diagnostic Microbiology. 4th edition. Saunders Elsevier Missouri; p Bhatla N, Singla S, Awasthi D. Human papillomavirus deoxyribonucleic acid testing in developed countries. Best Practice & Research Clinical Obstetrics and Gynaecology. 2012; 26(12): Scheurer ME, Tortolero G, Adler K.Human papillomavirus infection: biology, epidemiology and prevention. International Journal of Gynecological Cancer. 2005;15(5): Schrader C, Schielke A, Ellerbroek L, Johne R. PCR inhibitorsoccurence properties and removal. Journal of Applied Microbiology. 2012;113(5): de Sanjose S, Diaz M, Castellsague X, Clifford G, Bruni L, Munoz N, et al. Worldwide prevalence and genotype distribution of cervical human papillomavirus DNA in women with normal cytology: a meta-analysis. The Lancet Infectious Diseases. 2007; 7(7): De Vuyst H, Clifford G, Li N, Franceschi S. HPV infection in Europe. European Journal of Cancer. 2009; 45(15): Leinonen M, Talonen LK, Anttila A, Dyba T, Tarkkanen J, Nieminen P. Prevalence of oncogenic human papillomavirus infection in an organised screening population in Finland. International Journal of Cancer. 2008; 123(6): Kulmala SM, Shabalova IP, Petrovitchev N, Syrjanen KJ, Gyllensten UB, Syrjanen SM. Prevalence of the most common high-risk HPV genotypes among women in three new independent states of the former Soviet Union. Journal of Medical Virology. 2007; 79(6): Ojiyi EC, Dike IE, Okeudo C, Ejikem C, Nzewuihe AC, Agbata A. Local risk factors in genital human papilloma virus infection in cervical smears. Annals of Medical and Health Seciences Research. 2013; 3 (4): Özalp S, Us T, Arslan E, Öge T, Kaşifoğlu N. HPV DNA and Pap smear test results in cases with and without cervical pathology. Journal of the Turkish-German Gynecological Association. 2012; 13(1): Vardar MA, Altıntaş A, Doran F, Arıdogan N, Demir C, Burgut R. et al. Human papillomavirus detection in cervical smears and cervical tissue excised by the Loop Electrosurgical Excision Procedure (LEEP). Diagnostic value of cytology, colposcopy and histology. European Journal of Gynaecological Oncology. 1995; 16(6): Inal MM, Köse Ş, Yıldırım Y, Özdemir Y, Töz E, Ertopçu K, et al. The relationship between human papillomavirus infection and cervical intraepithelial neoplasia in Turkish women. International Journal of Gynaecological Cancer. 2007; 17(6): Akcali S, Goker A, Ecemis T, Kandiloglu AR, Sanlidag T. Human Papilloma Virus frequency and genotype distributionin a Turkish population. Asian Pacific Journal of Cancer Prevention. 2013; 14(1): Baay M, Verhoeven V, Wouters Kristien, Lardon F, van Damme P, Avonts D, et al. The prevalence of the human papillomavirus in cervix and vagina in low-risk and high-risk populations. Scandinavian Journal of Infectious Diseases. 2004; 36(6-7): de Sanjose S, Almirall R, Lloveras B, Font R, Diaz M, Munoz N, et al. Cervical human papillomavirus infection in the female population in Barcelona, Spain. Sexually Transmitted Diseases. 2003; 30(10): Vet JNI, de Boer MA, van den Akker BEWM, Siregar B, Lisnawati, Budiningsih S, et al. Prevalence of human papillomavirus in Indonesia: a population-based study in three regions. British Journal of Cancer. 2008; 99(1): Bahmanyar ER, Paavonen J, Naud P, Salmeron J, Chow SN, Apter D, et al. Prevalence and risk factors for cervical HPV infection and abnormalities in young adult women at enrolment in the multinational PATRICIA trial. Gynecologic Oncology. 2012; 127(3): Liu SS, Chan KYK, Leung RCY, Chan KKL, Tam KF, Luk MHM, et al. Prevalence and Risk Factors of Human Papillomavirus (HPV) Infection in Southern Chinese Women A Population- Based Study. Freely Available Online. 2011; 6(5): Castle PE, Schiffman M, Herrero R, Hildesheim A, Rodriguez AC, Bratti MC, et al. A prospective study of age trends in cervical human papillomavirus acquisition and persistence in Guanacaste, Costa Rica. Journal of Infectious Diseases. 2005; 191(11): Tuncer ZS, Başaran M, Ustaçelebi Ş, Mocan G. High-risk Human Papilloma Virus (HPV) İnfection determined by Hybrid Capture II assay in Turkish university hospital outpatient clinic. Gynecology Obstetrics & Reproductive Medicine 2006; 12: Pereira CR, Rosa ML, Vasconcelos GA, Faria PC, Cavalcanti SM, Oliveira LH. Human papillomavirus prevalance and predictors for cervical cancer among high-risk women from Rio DE Janeiro, Brazil. International Journal of Gynecological Cancer. 2007;17(3): Lindau ST, Melinda LD, Gaumer E, Surawska H, Jordan JA.Prevalance of High-Risk Human Papillomavirus Among Older Women. Obstetrics & Gynecology. 2008; 112(5): Smith EM, Johnson SR, Ritchie JM, Feddersen D, Wang D, Turek LP, et al. Persistent HPV infection in postmenopausal age women. International Journal of Gynecology and Obstetrics. 2004; 87(2): Matos E, Loria D, Amestoy GM, Herrera L, Prince MA, Moreno J et al.prevalance of Human Papillomavirus Infection Among Women in Concordia, Argentina: A Population -Based Study. Sexually Transmitted Diseases. 2003;30 (8): de Villiers EM. Relationship between steroid hormone contraceptives and HPV, cervical intraepithelial neoplasia and cervical carcinoma. International Journal of Cancer. 2003; 103(6): Harper DM, Longacre MR, Noll WW, Belloni DR, Cole BF. Factors Affecting the detection rate of Human Papillomavirus. Annals of Family Medicine. 2003; 1(4): Centurioni MG, Puppo A, Merlo DF, Pasciucco G, Cusimano ER, Sirito R, et al. Prevalence of human papillomavirus cervical infection in an Italian asymptomatic population. BioMed Central Infectious Diseases. 2005; 5: 77. GATA. This is an open access article licensed under the terms of the Creative Commons Attribution Non-Commercial License (http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0/) which permits unrestricted, noncommercial use, distribution and reproduction in any medium, provided the work is properly cited. Source of Support: Nil, Confl ict of Interest: None declared 228 TAF Prev Med Bull 2015 Vol 14 Issue 3

Servikal Erozyon Bulgusu Olan Kadınlarda HPV nin Araştırılması ve Genotiplerinin Belirlenmesi

Servikal Erozyon Bulgusu Olan Kadınlarda HPV nin Araştırılması ve Genotiplerinin Belirlenmesi Servikal Erozyon Bulgusu Olan Kadınlarda HPV nin Araştırılması ve Genotiplerinin Belirlenmesi Doç Dr Ayşen BAYRAM Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D. GİRİŞ İnsan Papilloma Virus

Detaylı

Servikal Kanser Tarama Programları Gelişmekte Olan ve Gelişmiş Ülkeler

Servikal Kanser Tarama Programları Gelişmekte Olan ve Gelişmiş Ülkeler Servikal Kanser Tarama Programları Gelişmekte Olan ve Gelişmiş Ülkeler Doç. Dr. Nejat Özgül Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Servikal Kanser İnsidans ve Mortalite-2012

Detaylı

Servikal Preinvazif Lezyonlarda Tedavi Sonrası Takip. Dr. Murat DEDE GATA Kadın Hastalıkları ve Doğum AD

Servikal Preinvazif Lezyonlarda Tedavi Sonrası Takip. Dr. Murat DEDE GATA Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Servikal Preinvazif Lezyonlarda Tedavi Sonrası Takip Dr. Murat DEDE GATA Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Servikal Sitolojik Terminoloji Neden Takip Edelim? Hastalığın invazif serviks kanserine ilerleme

Detaylı

Serviksin Prekanseröz Lezyonlarında Human Papilloma Virus (HPV) Tiplerinin Belirlenmesi

Serviksin Prekanseröz Lezyonlarında Human Papilloma Virus (HPV) Tiplerinin Belirlenmesi Klinik Çalışma HPV tiplerinin belirlenmesi Van Tıp Dergisi: 20(2): 70-75, 2013 Serviksin Prekanseröz Lezyonlarında Human Papilloma Virus (HPV) Tiplerinin Belirlenmesi Hayriye Eren *, Nail Özgüneş **, Yasemin

Detaylı

SERVİKAL ÖRNEKLERDE HPV DNA ve SİTOLOJİK İNCELEME SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

SERVİKAL ÖRNEKLERDE HPV DNA ve SİTOLOJİK İNCELEME SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ SERVİKAL ÖRNEKLERDE HPV DNA ve SİTOLOJİK İNCELEME SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Begüm Nalça Erdin 1, Alev Çetin Duran 1, Ayça Arzu Sayıner 1, Meral Koyuncuoğlu 2 1 Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi,

Detaylı

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe]. ofsport Sciences 2004 1 15 (3J 125-136 TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN ış TATMiN SEViYELERi Ünal KARlı, Settar KOÇAK Ortadoğu Teknik

Detaylı

2008 N b e T ı ödülü Harald Zur Hausen

2008 N b e T ı ödülü Harald Zur Hausen HPV Human Papilloma Virüs Dr. Tutku TANYEL Düzen Laboratuvarlar Grubu Ekim / 2008 2008 Nobel Tıp ödülü Harald Zur Hausen Prof. Dr. Harald zur Hausen 1981 den itibaren 1. HPV nin birçok genotipi olduğunu

Detaylı

Servikal örneklerde human papillomavirus sıklığı ve genotip dağılımı

Servikal örneklerde human papillomavirus sıklığı ve genotip dağılımı Araştırma: Servikal örneklerde human papillomavirus sıklığı ve genotip dağılımı Duygu Fındık 1, Hatice Türk Dağı 1, Uğur Arslan 1, Yücel Fındık 2 1 Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji,

Detaylı

SERVİKAL SÜRÜNTÜ ÖRNEKLERİNDE YÜKSEK RİSKLİ İNSAN PAPİLLOMA VİRUS TİPLERİNE AİT E6/E7 mrna LARININ TİCARİ OTOMATİZE BİR NASBA SİSTEMİYLE ARAŞTIRILMASI

SERVİKAL SÜRÜNTÜ ÖRNEKLERİNDE YÜKSEK RİSKLİ İNSAN PAPİLLOMA VİRUS TİPLERİNE AİT E6/E7 mrna LARININ TİCARİ OTOMATİZE BİR NASBA SİSTEMİYLE ARAŞTIRILMASI Kısa Bildiri/Short Communication Mikrobiyol Bul 2009; 43: 463-469 SERVİKAL SÜRÜNTÜ ÖRNEKLERİNDE YÜKSEK RİSKLİ İNSAN PAPİLLOMA VİRUS TİPLERİNE AİT E6/E7 mrna LARININ TİCARİ OTOMATİZE BİR NASBA SİSTEMİYLE

Detaylı

Isırıkla İlgili Literatür İncelemesi

Isırıkla İlgili Literatür İncelemesi Isırıkla İlgili Literatür İncelemesi Prof. Dr. Tuna DEMİRDAL İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları AD, SB Atatürk Eğitim Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Kliniği, İzmir Avcılarda

Detaylı

HPV Moleküler Tanısında Güncel Durum. DNA bazlı Testler KORAY ERGÜNAY 1.ULUSAL KLİNİK MİKROBİYOLOJİ KONGRESİ

HPV Moleküler Tanısında Güncel Durum. DNA bazlı Testler KORAY ERGÜNAY 1.ULUSAL KLİNİK MİKROBİYOLOJİ KONGRESİ 1.ULUSAL KLİNİK MİKROBİYOLOJİ KONGRESİ HPV Moleküler Tanısında Güncel Durum DNA bazlı Testler KORAY ERGÜNAY Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD Viroloji Ünitesi HPV tanısı... Sitolojik/Patolojik

Detaylı

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ

Detaylı

Servikal Kanserli Hastalarda Chlamydia trachomatis Seropozitifliğinin Araştırılması*

Servikal Kanserli Hastalarda Chlamydia trachomatis Seropozitifliğinin Araştırılması* Kısa Bildiri/Short Communication Mikrobiyol Bul 2013; 47(4): 702-707 Servikal Kanserli Hastalarda Chlamydia trachomatis Seropozitifliğinin Araştırılması* Investigation of Chlamydia trachomatis Seropositivity

Detaylı

HPV - GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ ve KORUNMA. Prof.Dr.Saffet Dilek Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D.

HPV - GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ ve KORUNMA. Prof.Dr.Saffet Dilek Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. HPV - GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ ve KORUNMA Prof.Dr.Saffet Dilek Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. Sununun Ana Hatları HPV nedir? HPV enfeksiyonunun epidemiyolojisi HPV ilişkili

Detaylı

TAF Preventive Medicine Bulletin, 2008: 7(3)

TAF Preventive Medicine Bulletin, 2008: 7(3) Araştırma/Research Article TAF Prev Med Bull 2008; 7(3):23-236 Lisansüstü Eğitime Devam Eden Evli Kadınların Üreme Sağlığı Sorunları ve Etkileyen Faktörler [Reproductive Health Problems of Married Women

Detaylı

Rahim ağzı kanseri; Serviks tümörü; Cerviks kanseri; Cerviks tümörü; Cervix Ca;

Rahim ağzı kanseri; Serviks tümörü; Cerviks kanseri; Cerviks tümörü; Cervix Ca; SERVİKS KANSERİ Rahim ağzı kanseri; Serviks tümörü; Cerviks kanseri; Cerviks tümörü; Cervix Ca; Serviks kanseri uterusun giriş kısmı olan serviks bölümünün tümörüdür. Halk arasında Rahim ağzı kanseri denir.

Detaylı

Gülhane Askeri Tıp Fakültesi Eğitim Hastanesi Acil Servisine başvuran hastaların memnuniyet düzeylerinin değerlendirilmesi

Gülhane Askeri Tıp Fakültesi Eğitim Hastanesi Acil Servisine başvuran hastaların memnuniyet düzeylerinin değerlendirilmesi Araştırma / Research Article TAF Preventive Medicine Bulletin www.korhek.org DOI: 10.5455/pmb.1-1453297214 Gülhane Askeri Tıp Fakültesi Eğitim Hastanesi Acil Servisine başvuran hastaların memnuniyet düzeylerinin

Detaylı

Yoğun Bakım Ünitesinde Gelişen Kandida Enfeksiyonları ve Mortaliteyi Etkileyen Risk Faktörleri

Yoğun Bakım Ünitesinde Gelişen Kandida Enfeksiyonları ve Mortaliteyi Etkileyen Risk Faktörleri Yoğun Bakım Ünitesinde Gelişen Kandida Enfeksiyonları ve Mortaliteyi Etkileyen Risk Faktörleri Emel AZAK, Esra Ulukaya, Ayşe WILLKE Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik

Detaylı

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti?

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? Dr. Gülşen Mermut Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji ABD EKMUD İzmir Toplantıları - 29.12.2015 Sunum Planı Dünya epidemiyolojisi

Detaylı

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results:

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results: ÖZET Amaç: Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanma davranışlarını belirlemek amacı ile yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel türde planlanan araştırmanın evrenini;; bir kız ve

Detaylı

S.B. Halk Sağlığı Kurum,Kanser Daire Başkanlığı yönetiminde. 30-65 yaşları arasındaki kadınların serviksinde: ULUSAL HPV TARAMA PROJESİ

S.B. Halk Sağlığı Kurum,Kanser Daire Başkanlığı yönetiminde. 30-65 yaşları arasındaki kadınların serviksinde: ULUSAL HPV TARAMA PROJESİ S.B. Halk Sağlığı Kurum,Kanser Daire Başkanlığı yönetiminde 30-65 yaşları arasındaki kadınların serviksinde: ULUSAL HPV TARAMA PROJESİ Dr.Işın Pak İstanbul Ulusal Hpv Laboratuarı Sitoloji Bölümü Serviks

Detaylı

Bivalan HPV Aşısı. Tino F. Schwarz Central Laboratory and Vaccination Centre Stiftung Juliusspital Wuerzburg Germany www.juliusspital.

Bivalan HPV Aşısı. Tino F. Schwarz Central Laboratory and Vaccination Centre Stiftung Juliusspital Wuerzburg Germany www.juliusspital. Bivalan HPV Aşısı Tino F. Schwarz Central Laboratory and Vaccination Centre Stiftung Juliusspital Wuerzburg Germany www.juliusspital.de Sunum Akışı Faz III etkinlik çalışması sonuçları 15 25 yaş arası

Detaylı

BİR ÜNİVERSİTE HASTANESİ NDE YAPTIRILAN DOĞUMLARIN İNCELENMESİ

BİR ÜNİVERSİTE HASTANESİ NDE YAPTIRILAN DOĞUMLARIN İNCELENMESİ TAF Preventive Medicine Bulletin, 2006: 5 (6) ARAŞTIRMA RESEARCH ARTICLE BİR ÜNİVERSİTE HASTANESİ NDE YAPTIRILAN DOĞUMLARIN İNCELENMESİ Atilla Senih MAYDA*, Türker ACEHAN**, Suat ALTIN**, Mehmet ARICAN**,

Detaylı

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department 71 Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Yıl 9, Sayı 17, Haziran 2009, 71-76 Müzik Eğitimi Anabilim Dalı Öğrencilerinin Başarılarına Etki Eden Değişkenler Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Detaylı

TÜBERKÜLOZUN MOLEKÜLER TANISINDA GÜNCEL DURUM

TÜBERKÜLOZUN MOLEKÜLER TANISINDA GÜNCEL DURUM TÜBERKÜLOZUN MOLEKÜLER TANISINDA GÜNCEL DURUM Doç. Dr. Alpaslan Alp Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Dünya Sağlık Örgütü 2009 Yılı Raporu Aktif tüberkülozlu hasta

Detaylı

Üçüncü basamak sağlık merkezine başvuranlarda kolorektal kanser tarama programı farkındalık çalışması

Üçüncü basamak sağlık merkezine başvuranlarda kolorektal kanser tarama programı farkındalık çalışması Araştırma / Research Article TAF Preventive Medicine Bulletin www.korhek.org DOI: 10.5455/pmb.1-1398327138 Üçüncü basamak sağlık merkezine başvuranlarda kolorektal kanser tarama programı farkındalık çalışması

Detaylı

SERVİKS KANSERİ TARAMA KALİTE KONTROL SÜREÇLERİ. Dr. Serdar Altınay Istanbul B.Eğitim Araştırma Hastanesi

SERVİKS KANSERİ TARAMA KALİTE KONTROL SÜREÇLERİ. Dr. Serdar Altınay Istanbul B.Eğitim Araştırma Hastanesi SERVİKS KANSERİ TARAMA KALİTE KONTROL SÜREÇLERİ Dr. Serdar Altınay Istanbul B.Eğitim Araştırma Hastanesi Organized Program (IARC) Features Screenin guidelines Initiatives to increase screening participation

Detaylı

Marmara Üniversitesi Kadýn Doðum Polikliniðine Baþvuranlarýn Pap Smear Konusundaki Bilgileri Ve Test Sonuçlarý *Pemra ÜNALAN, **Gülay BAÞ, **Ayþegül ATALAY, **Tuba KASAPBAÞ, **Selver KURT, ***Arzu UZUNER

Detaylı

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT The purpose of the study is to investigate the impact of autonomous learning on graduate students

Detaylı

KOLOREKTAL KARSİNOMLARDA HPV NİN ROLÜ VE KARSİNOGENEZ AÇISINDAN P53 VE BCL-2 İLE İLİŞKİSİ

KOLOREKTAL KARSİNOMLARDA HPV NİN ROLÜ VE KARSİNOGENEZ AÇISINDAN P53 VE BCL-2 İLE İLİŞKİSİ KOLOREKTAL KARSİNOMLARDA HPV NİN ROLÜ VE KARSİNOGENEZ AÇISINDAN P53 VE BCL-2 İLE İLİŞKİSİ Ruksan ELAL 1, Arsenal SEZGİN ALİKANOĞLU 2, Dinç SÜREN 2, Mustafa YILDIRIM 3, Nurullah BÜLBÜLLER 4, Cem SEZER 2

Detaylı

Dünyada ve Türkiyede Hepatit B ve Hepatit C Epidemiyolojisi. Dr Meral Sönmezoğlu Yeditepe Üniversitesi Hastanesi

Dünyada ve Türkiyede Hepatit B ve Hepatit C Epidemiyolojisi. Dr Meral Sönmezoğlu Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Dünyada ve Türkiyede Hepatit B ve Hepatit C Epidemiyolojisi Dr Meral Sönmezoğlu Yeditepe Üniversitesi Hastanesi EKMUD İstanbul Günleri 1 Mart 2016 Kronik hepatit B ve C Kronik hepatit B ve C dünyada önemli

Detaylı

SOLİT ORGAN TRANSPLANTASYONU ve BK VİRUS ENFEKSİYONLARI Doç. Dr. Derya Mutlu Güçlü immunsupresifler Akut, Kronik rejeksiyon Graft yaşam süresi? Eskiden bilinen veya yeni tanımlanan enfeksiyon etkenleri:

Detaylı

SİTOLOJİK OLARAK ANOMALİ SAPTANAN SERVİKS ÖRNEKLERİNDE İNSAN PAPİLLOMA VİRUS DNA SININ ARAŞTIRILMASI VE VİRUSUN TİPLENDİRİLMESİ*

SİTOLOJİK OLARAK ANOMALİ SAPTANAN SERVİKS ÖRNEKLERİNDE İNSAN PAPİLLOMA VİRUS DNA SININ ARAŞTIRILMASI VE VİRUSUN TİPLENDİRİLMESİ* MİKROBİYOL MİKROBİYOLOJİ BÜLT 2007; 41: BÜLTENİ 219-226 219 SİTOLOJİK OLARAK ANOMALİ SAPTANAN SERVİKS ÖRNEKLERİNDE İNSAN PAPİLLOMA VİRUS DNA SININ ARAŞTIRILMASI VE VİRUSUN TİPLENDİRİLMESİ* INVESTIGATION

Detaylı

SERVİKS KANSERİ VE PREKANSERÖZ LEZYONLARINDA PCR İLE HPV TİPLEMESİ

SERVİKS KANSERİ VE PREKANSERÖZ LEZYONLARINDA PCR İLE HPV TİPLEMESİ KLİNİK ÇALIŞMA / ORIGINAL ARTICLE SERVİKS KANSERİ VE PREKANSERÖZ LEZYONLARINDA PCR İLE HPV TİPLEMESİ Dilek YAVUZER, 1 Nimet KARADAYI, 1 Aykut ERDAĞI, 1 Taflan SALEPÇİ, 2 Hüseyin BALOĞLU, 3 Reşat DABAK

Detaylı

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir.

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir. ÖZET Üniversite Öğrencilerinin Yabancı Dil Seviyelerinin ve Yabancı Dil Eğitim Programına Karşı Tutumlarının İncelenmesi (Aksaray Üniversitesi Örneği) Çağan YILDIRAN Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler

Detaylı

HPV;Genital siğil; Human Papilloma Virüs; Anogenital siğil; Kondilom; Condyloma acuminata;

HPV;Genital siğil; Human Papilloma Virüs; Anogenital siğil; Kondilom; Condyloma acuminata; GENİTAL SİĞİL HPV;Genital siğil; Human Papilloma Virüs; Anogenital siğil; Kondilom; Condyloma acuminata; Genital siğil cinsel yolla bulaşan, genital bölgede çıkan, viral, bulaşıcı enfeksiyon hastalığıdır.

Detaylı

Türkiye'de HPV ile Serviks Kanseri Tarama Süreci

Türkiye'de HPV ile Serviks Kanseri Tarama Süreci Türkiye'de HPV ile Serviks Kanseri Tarama Süreci Kanser Taramaları Toplum tabanlı taramalar; Meme Kanseri Serviks Kanseri Kolorektal Kanser 40-69 yaş kadın 2 yılda bir Mamografi çekilmesi 30-65 yaş kadın

Detaylı

NEVŞEHİR İLİNDE HEPATİT C VİRÜS GENOTİP DAĞILIMI İLE SERUM ALANİN AMİNOTRANSFERAZ VE KANTİTATİF SERUM HCV RNA DÜZEYLERİ İLİŞKİSİ*

NEVŞEHİR İLİNDE HEPATİT C VİRÜS GENOTİP DAĞILIMI İLE SERUM ALANİN AMİNOTRANSFERAZ VE KANTİTATİF SERUM HCV RNA DÜZEYLERİ İLİŞKİSİ* ANKEM Derg 2015;29(1):3640 doi: 10.5222/ankem.2015.036 Araştırma NEVŞEHİR İLİNDE HEPATİT C VİRÜS GENOTİP DAĞILIMI İLE SERUM ALANİN AMİNOTRANSFERAZ VE KANTİTATİF SERUM HCV RNA DÜZEYLERİ İLİŞKİSİ* Deniz

Detaylı

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi Y R D. D O Ç. D R. M İ N E İ S L İ M Y E TA Ş K I N B A L I K E S İ R Ü N İ V E R S İ T E S I TIP FA K Ü LT E S İ K A D I N H A S TA L I K L A R I V E D

Detaylı

Cukurova Medical Journal

Cukurova Medical Journal Cukurova Medical Journal Araştırma Makalesi / Research Article 2008 2012 Yılları Arasında Adli Toksikoloji Laboratuvarına Gelen Olguların Değerlendirilmesi Evaluation of Cases Consulted to Forensic Toxicology

Detaylı

30.12.2014. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri

30.12.2014. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 16.Hafta ( 29.12-02.01 / 01 / 2015 ) ÖZEL MUAYENE VE TANI YÖNTEMLERİ Slayt No: 26 4 4.)) ÖZEL MUAYENE VE TANI YÖNTEMLERİ 1.) Smear alma 2.) Vajinal kültür

Detaylı

ANORMAL SERVİKAL SİTOLOJİ SONUCU OLAN HASTALARDA SERVİKAL BİYOPSİ VE HPV SONUÇLARININ KORELASYONU

ANORMAL SERVİKAL SİTOLOJİ SONUCU OLAN HASTALARDA SERVİKAL BİYOPSİ VE HPV SONUÇLARININ KORELASYONU ANORMAL SERVİKAL SİTOLOJİ SONUCU OLAN HASTALARDA SERVİKAL BİYOPSİ VE HPV SONUÇLARININ KORELASYONU Gülben ÇALIġKAN, Osman ÇELĠK, Hande ERDOĞAN, M. Hande GÖLGELĠ, Alper KAVALCI Danışmanlar: Prof.Dr. Ali

Detaylı

KANSERDE PRİMER KORUMA TARAMALAR GERÇEKTEN ÖNEMLİ Mİ?

KANSERDE PRİMER KORUMA TARAMALAR GERÇEKTEN ÖNEMLİ Mİ? KANSERDE PRİMER KORUMA TARAMALAR GERÇEKTEN ÖNEMLİ Mİ? PROF.DR.BİNNAZ DEMİRKAN İÇ HASTALIKLARI AD, TIBBİ ONKOLOJİ BD TÜRKİYE-2013 VE 2023 YILI NÜFUS PİRAMİDİ 22013 22023 TÜRKİYE-2050 YILI NÜFUS PİRAMİDİ

Detaylı

DÜZCE TIP DERGİSİ DUZCE MEDICAL JOURNAL

DÜZCE TIP DERGİSİ DUZCE MEDICAL JOURNAL DÜZCE TIP DERGİSİ DUZCE MEDICAL JOURNAL ORİJİNAL MAKALE / ORIGINAL ARTICLE Atilla Senih MAYDA Sinemis ÇETİN DAĞLI Ramazan Oğuz ŞAHİN Ferhat DANIŞMAN Filiz DERE Ahmet ÇELER Dursun ÇELİK Seda BURGUCU Nevzat

Detaylı

KADINLARIN SERVİKS KANSERİ, PAP SMEAR VE HPV AŞISI HAKKINDA BİLGİ TUTUM VE DAVRANIŞLARI ÖZET

KADINLARIN SERVİKS KANSERİ, PAP SMEAR VE HPV AŞISI HAKKINDA BİLGİ TUTUM VE DAVRANIŞLARI ÖZET ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2009, Volume: 4, Number: 3, Article Number: 1B0009 MEDICAL SCIENCES Received: December 2008 Accepted: June 2009 Series : 1B ISSN : 1308-7312 2009

Detaylı

Türkiye de Kanser Taramalarında Yeni Stratejiler

Türkiye de Kanser Taramalarında Yeni Stratejiler Türkiye de Kanser Taramalarında Yeni Stratejiler Sunum Planı A Türkiye de Kanser 2-5 B Kanser Taraması 6-31 B1 - AB de Durum 6-8 B2 - Ülkemizdeki Durum 9-17 B3 - İhtiyaçlar 18-24 B4-2013 de Yapacaklarımız

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Biyoloji (İngilizce) Fatih Üniversitesi 2003. Ünvan Üniversite Yıl

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Biyoloji (İngilizce) Fatih Üniversitesi 2003. Ünvan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Bora Kazım BÖLEK İletişim Bilgileri Mail: bolekbora@gmail.com 2. Doğum Tarihi: 27.07.1980 3. Ünvan: Dr. (Ph.D.) 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Doktora Yüksek Lisans

Detaylı

HPV aşı uygulamaları. HPV vaccination practice. Derleme / Review. Ahmet Şahbaz1, Onur Erol2. Özet. Abstract

HPV aşı uygulamaları. HPV vaccination practice. Derleme / Review. Ahmet Şahbaz1, Onur Erol2. Özet. Abstract Derleme / Review DOI: 10.4274/tjod.22230 HPV aşı uygulamaları HPV vaccination practice Ahmet Şahbaz1, Onur Erol2 1Bülent Ecevit Üniversitesi Tıp Fakültesi, Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı, Zonguldak,

Detaylı

ÖZET: SUMMARY: Kayıtlı Seks işçilerinde Human Papillomavirus Sıklığı ve Tiplendirilmesi

ÖZET: SUMMARY: Kayıtlı Seks işçilerinde Human Papillomavirus Sıklığı ve Tiplendirilmesi KLİNİK ARAŞTIRMA Kayıtlı Seks işçilerinde Human Papillomavirus Sıklığı ve Tiplendirilmesi Kadriye Kart Yaşar, Filiz Pehliwnoğlu, Gönül Şengöz, Mehmet Bakar Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Enfeksiyon

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

İZMİR DEKİ GEBELERDE RUBELLA VE SİTOMEGALOVİRÜS İNFEKSİYONU SEROPREVALANSI RUBELLA AND CYTOMEGALOVIRUS INFECTION IN PREGNANTS IN IZMIR, TURKEY

İZMİR DEKİ GEBELERDE RUBELLA VE SİTOMEGALOVİRÜS İNFEKSİYONU SEROPREVALANSI RUBELLA AND CYTOMEGALOVIRUS INFECTION IN PREGNANTS IN IZMIR, TURKEY İnfeksiyon Dergisi (Turkish Journal of Infection) 2007; 21 (4): 183-186 İZMİR DEKİ GEBELERDE RUBELLA VE SİTOMEGALOVİRÜS İNFEKSİYONU SEROPREVALANSI RUBELLA AND CYTOMEGALOVIRUS INFECTION IN PREGNANTS IN

Detaylı

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Sağlık Akademisyenleri Dergisi 2014; 1(2):141-145 ISSN: 2148-7472 ARAŞTIRMA / RESEARCH ARTICLE Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Assessıng Nurses Level of Knowledge

Detaylı

Tarama Şekilleri Toplum Tabanlı (Population Based) Fırsatçı (Oportunistik) Servikal Kanser Meme Kanseri Kolorektal Kanserler

Tarama Şekilleri Toplum Tabanlı (Population Based) Fırsatçı (Oportunistik) Servikal Kanser Meme Kanseri Kolorektal Kanserler Ekim 2014 Meme Kanseri Farkındalık Ayı Dünyada ve Türkiye de Meme Kanseri Tarama Programları Doç. Dr. Murat Gültekin Taranması Önerilen Kanserler Tarama Şekilleri Toplum Tabanlı (Population Based) Fırsatçı

Detaylı

Fırat Tıp Dergisi 2009;14(4): 250-253

Fırat Tıp Dergisi 2009;14(4): 250-253 Klinik Araştırma www.firattipdergisi.com Elazığ Eğitim Araştırma Hastanesi Sarahatun Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği ne Başvuran Hastalara Uygulanan Kontraseptif Yöntemler ve Hastaların Demografik

Detaylı

Genital Siğiller Risk Faktörler: Belirtiler:

Genital Siğiller Risk Faktörler: Belirtiler: HPV ( Human Papilloma virus) 60 tan fazla virüse verilen ortak addır. Bu virüsler vücudun herhangi bir yerinde siğillere sebep olabilirler.ancak bazıları cinsel yola bulaşır ve condyloma acuminata veya

Detaylı

EPSTEIN-BARR VİRUS ENFEKSİYONLARI TANISINDA ELISA VE İMMUNOBLOT TESTLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

EPSTEIN-BARR VİRUS ENFEKSİYONLARI TANISINDA ELISA VE İMMUNOBLOT TESTLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI EPSTEIN-BARR VİRUS ENFEKSİYONLARI TANISINDA ELISA VE İMMUNOBLOT TESTLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Nilgün Kaşifoğlu, Tercan Us, Nazmiye Ülkü Koçman, Yurdanur Akgün Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ. Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı

BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ. Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı BİRİNCİ BASAMAKTA GÜNCEL DURUM > 6330 Aile Sağlığı Merkezi

Detaylı

Hepatit B Hasta Takibi Nasıl Yapılmalı?

Hepatit B Hasta Takibi Nasıl Yapılmalı? Hepatit B Hasta Takibi Nasıl Yapılmalı? Yrd. Doç. Dr. Kaya Süer Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Sunum Planı Giriş HBsAg Pozitifliği Kronik Hepatit

Detaylı

Serviks Kanseri Taramaları

Serviks Kanseri Taramaları Serviks Kanseri Taramaları Dr. Nuri YILDIRIM Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Globocan 2012, Dünya, 14/100.000, üçüncü sırada Globocan 2012, Gelişmiş ülkeler, 9,9/100.000,

Detaylı

Prof Dr Gülnur Güler. YıldırımBeyazıtÜniversitesi

Prof Dr Gülnur Güler. YıldırımBeyazıtÜniversitesi Prof Dr Gülnur Güler YıldırımBeyazıtÜniversitesi HPV İlişkili Kanserler HPVtoday.com Nature 488, S2 S3 (30 August 2012) doi:10.1038/488s2a HPV 200 den fazla tip kutanöz veya mukozal doku 30-40 tip genital

Detaylı

Toplum başlangıçlı Escherichia coli

Toplum başlangıçlı Escherichia coli Toplum başlangıçlı Escherichia coli nin neden olduğu üriner sistem infeksiyonlarında siprofloksasin direnci ve risk faktörleri: Prospektif kohort çalışma Türkan TÜZÜN 1, Selda SAYIN KUTLU 2, Murat KUTLU

Detaylı

Üniversite hastanesinde çalışan yardımcı sağlık personelinin Human Papilloma Virüs ve aşısı hakkında bilgi düzeyleri ve tutumları

Üniversite hastanesinde çalışan yardımcı sağlık personelinin Human Papilloma Virüs ve aşısı hakkında bilgi düzeyleri ve tutumları Araştırma Makalesi/Original Article Makale Dili Türkçe /Article Language Turkish Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi Üniversite hastanesinde çalışan yardımcı sağlık personelinin Human Papilloma Virüs

Detaylı

Müjdegül Z. Karaca Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı THSK, Kanser Daire Başkanlığı dr_mujdegul@hotmail.com

Müjdegül Z. Karaca Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı THSK, Kanser Daire Başkanlığı dr_mujdegul@hotmail.com Smear dan HPV ye Serviks Kanseri Taramaları Müjdegül Z. Karaca Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı THSK, Kanser Daire Başkanlığı dr_mujdegul@hotmail.com Serviks kanseri dünyada en sık görülen 4. kanserdir

Detaylı

Klinik Mikrobiyoloji Laboratuarında Validasyon ve Verifikasyon Kursu 12 Kasım 2011 Cumartesi Salon C (BUNIN SALONU) Kursun Amacı:

Klinik Mikrobiyoloji Laboratuarında Validasyon ve Verifikasyon Kursu 12 Kasım 2011 Cumartesi Salon C (BUNIN SALONU) Kursun Amacı: Klinik Mikrobiyoloji Laboratuarında Validasyon ve Verifikasyon Kursu 12 Kasım 2011 Cumartesi Salon C (BUNIN SALONU) Kursun Amacı: Katılımcılara; klinik mikrobiyoloji laboratuarlarında doğru, geçerli ve

Detaylı

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ Danışman Doç. Dr. Tufan BAL YÜKSEK LİSANS TEZİ TARIM EKONOMİSİ ANABİLİM DALI ISPARTA - 2016 2016 [] TEZ

Detaylı

AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ

AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ BARAN E 1, KOCADAĞ S 1, AKDUR R 1, DEMİR N 2, NUMANOĞLU

Detaylı

SERVİKAL SİTOLOJİ. Dr GÜLGÜN ERDOĞAN AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PATOLOJİ ABD

SERVİKAL SİTOLOJİ. Dr GÜLGÜN ERDOĞAN AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PATOLOJİ ABD SERVİKAL SİTOLOJİ Dr GÜLGÜN ERDOĞAN AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PATOLOJİ ABD Serviks kanserleri kadınlarda 2. sıklıkla görülen kanserlerdir. Kadın kanser ölümlerinde 2. sırada yer alır. İnsidans

Detaylı

NADİR HASTALIKLAR VE ORPHANET-TÜRKİYE. 2007- sonrası. Prof.Dr. Uğur Özbek Orphanet-Türkiye Koordinatörü İstanbul Üniversitesi, DETAE

NADİR HASTALIKLAR VE ORPHANET-TÜRKİYE. 2007- sonrası. Prof.Dr. Uğur Özbek Orphanet-Türkiye Koordinatörü İstanbul Üniversitesi, DETAE NADİR HASTALIKLAR VE ORPHANET-TÜRKİYE 2007- sonrası Prof.Dr. Uğur Özbek Orphanet-Türkiye Koordinatörü İstanbul Üniversitesi, DETAE Nadir hastalık ve yetim ilaç tanımı Ülkemizdeki durum Nadir hastalıkların

Detaylı

ULUSAL KANSER HAFTASI GÖRSEL SUNU LİSTESİ 2013

ULUSAL KANSER HAFTASI GÖRSEL SUNU LİSTESİ 2013 ULUSAL KANSER HAFTASI GÖRSEL SUNU LİSTESİ 2013 NO İLLER POSTER KONUSU PO-1 ADANA ADANA KETEM SERVİKS KANSERİ BÖLGE TABANLI TARAMA DEĞERLENDİRMESİ PO-2 ADANA ADANA AİLE SAĞLIĞI ELEMANLARI ve AİLE HEKİMLERİ

Detaylı

Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi, Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı, Kayseri 2

Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi, Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı, Kayseri 2 SERVİKS KANSERİ İÇİN RİSKİ OLAN KADINLARDA HPV TİPLENDİRMESİ VE HPV SIKLIĞININ RİSK FAKTÖRLERİ VE SERVİKAL SMEARLE İLİŞKİSİ Dr. Celalettin Ero lu, 1 Dr. Recep Ke li, 2 Dr. Mehmet Ali Eryılmaz, 3 Dr. Ya

Detaylı

Cukurova Medical Journal

Cukurova Medical Journal Cukurova Medical Journal Araştırma Makalesi / Research Article Rahim İçi Araç Hakkındaki Bilgi Düzeyinin Araştırılması Investigation of Knowledge Level About Intrauterine Device Hediye Dağdeviren 1, Hüseyin

Detaylı

Trafik kazaları ve risk faktörleri: Düzce il merkezinde meydana gelen trafik kazalarının değerlendirilmesi

Trafik kazaları ve risk faktörleri: Düzce il merkezinde meydana gelen trafik kazalarının değerlendirilmesi Araştırma / Research Article TAF Preventive Medicine Bulletin www.korhek.org DOI: 10.5455/pmb.1-1396946991 Trafik kazaları ve risk faktörleri: Düzce il merkezinde meydana gelen trafik kazalarının değerlendirilmesi

Detaylı

14 Aralık 2012, Antalya

14 Aralık 2012, Antalya Hamilelerde Uyku Bozukluğunun Sorgulanması ve Öyküden Tespit Edilen Huzursuz Bacak Sendromunda Sıklık, Klinik Özellikler ve İlişkili Olabilecek Durumların Araştırılması A Neyal, G Benbir, R Aslan, F Bölükbaşı,

Detaylı

Knowledge, Attitude and Behavior of Midwives and Nurses Working Primary Health Services on Family Planning ARAŞTIRMA MAKALESİ

Knowledge, Attitude and Behavior of Midwives and Nurses Working Primary Health Services on Family Planning ARAŞTIRMA MAKALESİ ARAŞTIRMA MAKALESİ Yasemin Türker 1 Funda Yıldırım Baş 2 Erdinç Yavuz 3 Bahriye Arslan 2 1 Isparta Halk Sağlığı Müdürlüğü, Isparta 2 Süleyman Demirel si Tıp Fakültesi, Aile Hekimliği Anabilim Dalı, Isparta

Detaylı

JİNE-ONKOLOJİDE KARŞILANMAYAN GEREKSİNİMLER

JİNE-ONKOLOJİDE KARŞILANMAYAN GEREKSİNİMLER JİNE-ONKOLOJİDE KARŞILANMAYAN GEREKSİNİMLER Doç. Dr. Gülcihan AKKUZU Başkent Üniversitesi SBF Hemşirelik ve Sağlık Hizmetleri Bl. OHD Jine-onkoloji Alt Grubu Kadın Sağlığı Hemşireliği Derneği Yönetim Kurulu

Detaylı

Over Kanseri Taraması ve İngiliz Grubu Over Kanseri Tarama Çalışması

Over Kanseri Taraması ve İngiliz Grubu Over Kanseri Tarama Çalışması Over Kanseri Taraması ve İngiliz Grubu Over Kanseri Tarama Çalışması Ovarian cancer screening and mortality in the UK Collaborative Trial of Ovarian Cancer Screening (UKCTOCS): a randomised controlled

Detaylı

KENT BİLGİ SİSTEMİNİN BİR ALT SİSTEMİ OLARAK İSTATİSTİKSEL BİLGİ SİSTEMİ VE TÜRKİYE İÇİN 2008 YILINDA İSTATİSTİKSEL BİLGİ SİSTEMİ KULLANIM DURUMU *

KENT BİLGİ SİSTEMİNİN BİR ALT SİSTEMİ OLARAK İSTATİSTİKSEL BİLGİ SİSTEMİ VE TÜRKİYE İÇİN 2008 YILINDA İSTATİSTİKSEL BİLGİ SİSTEMİ KULLANIM DURUMU * KENT BİLGİ SİSTEMİNİN BİR ALT SİSTEMİ OLARAK İSTATİSTİKSEL BİLGİ SİSTEMİ VE TÜRKİYE İÇİN 2008 YILINDA İSTATİSTİKSEL BİLGİ SİSTEMİ KULLANIM DURUMU * Statistical Information System as a subsystem of Urban

Detaylı

Memnuniyet, bağlılık ve yalnızlık ilişkisi: TSK Ankara özel bakım merkezinde bir araştırma

Memnuniyet, bağlılık ve yalnızlık ilişkisi: TSK Ankara özel bakım merkezinde bir araştırma Araştırma / Research Article TAF Preventive Medicine Bulletin www.korhek.org DOI: 10.5455/pmb.1-1432581460 Memnuniyet, bağlılık ve yalnızlık ilişkisi: TSK Ankara özel bakım merkezinde bir araştırma The

Detaylı

HEMŞİRELERİN CİNSEL YOLLA BULAŞAN HASTALIKLAR, AIDS BİLGİ DÜZEYİ VE DAVRANIŞLARI

HEMŞİRELERİN CİNSEL YOLLA BULAŞAN HASTALIKLAR, AIDS BİLGİ DÜZEYİ VE DAVRANIŞLARI 2006; Cilt: 3 Sayı: 4 Sayfa: 271-275 HEMŞİRELERİN CİNSEL YOLLA BULAŞAN HASTALIKLAR, AIDS BİLGİ DÜZEYİ VE DAVRANIŞLARI Işıl İrem BUDAKOĞLU, Özgür ERDEM, Coşkun BAKAR, Güngör YEŞİLDAĞ, H. Seval AKGÜN, Başkent

Detaylı

İnfektobezite: Çocuklardaki Obezitede Adenovirüslerin Rolü

İnfektobezite: Çocuklardaki Obezitede Adenovirüslerin Rolü İnfektobezite: Çocuklardaki Obezitede Adenovirüslerin Rolü Elçin Kal Çakmaklıoğulları 1, Tamer Şanlıdağ 1, Betül Ersoy 2, Sinem Akçalı 1, Ahmet Var 3, Candan Çiçek 4 1 Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi,

Detaylı

KAMU PERSONELÝ SEÇME SINAVI PUANLARI ÝLE LÝSANS DÝPLOMA NOTU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝLERÝN ÇEÞÝTLÝ DEÐÝÞKENLERE GÖRE ÝNCELENMESÝ *

KAMU PERSONELÝ SEÇME SINAVI PUANLARI ÝLE LÝSANS DÝPLOMA NOTU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝLERÝN ÇEÞÝTLÝ DEÐÝÞKENLERE GÖRE ÝNCELENMESÝ * Abant Ýzzet Baysal Üniversitesi Eðitim Fakültesi Dergisi Cilt: 8, Sayý: 1, Yýl: 8, Haziran 2008 KAMU PERSONELÝ SEÇME SINAVI PUANLARI ÝLE LÝSANS DÝPLOMA NOTU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝLERÝN ÇEÞÝTLÝ DEÐÝÞKENLERE

Detaylı

Kronik Vajinal Akıntılı Hastalarda HPV-DNA Pozitiflik Oranı ve Sitopatolojik Sonuçların Değerlendirilmesi

Kronik Vajinal Akıntılı Hastalarda HPV-DNA Pozitiflik Oranı ve Sitopatolojik Sonuçların Değerlendirilmesi Özgün Araştırma / Original Article DOI: 10.4274/haseki.1245 Kronik Vajinal Akıntılı Hastalarda HPV-DNA Pozitiflik Oranı ve Sitopatolojik Sonuçların Değerlendirilmesi HPV DNA Positivity Rate and Evaluation

Detaylı

Olgu Sunumu (İmmünyetmezlikli hastada viral enfeksiyonlar) Dr. A. Arzu Sayıner Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD

Olgu Sunumu (İmmünyetmezlikli hastada viral enfeksiyonlar) Dr. A. Arzu Sayıner Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD Olgu Sunumu (İmmünyetmezlikli hastada viral enfeksiyonlar) Dr. A. Arzu Sayıner Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD Olgu Dört ay önce eşinden böbrek nakli yapılan 62 yaşındaki

Detaylı

Üriner İnkontinans. Konuyu Değerlendirdik Konuyu Değerlendirdik Konuyu Değerlendirdik Konuyu

Üriner İnkontinans. Konuyu Değerlendirdik Konuyu Değerlendirdik Konuyu Değerlendirdik Konuyu Konuyu Değerlendirdik Konuyu Değerlendirdik Konuyu Değerlendirdik Konuyu Üriner İnkontinans Dile Getirilmeyen... Sorgulanması Gereken Bir Problem......Üriner İnkontinans Aşırı Aktif Mesane ve Üriner İnkontinans

Detaylı

Adneksial kitlelerde malignite araştırması

Adneksial kitlelerde malignite araştırması Adneksial kitlelerde malignite araştırması Dr. Tevfik Yoldemir Marmara Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. tevfik@yoldemir.com Kistin iç duvarı kistin içeriği Uniloküler kist / uniloküler solid

Detaylı

İstanbul Şişli Etfal Eğitim Araştırma Hastanesi Jinekoloji Polikliniğine Başvuran 40 Yaş ve Üzeri Kadınların PAP Smear Sonuçlarının Değerlendirilmesi

İstanbul Şişli Etfal Eğitim Araştırma Hastanesi Jinekoloji Polikliniğine Başvuran 40 Yaş ve Üzeri Kadınların PAP Smear Sonuçlarının Değerlendirilmesi ORIGINAL RESEARCH / ORİJİNAL ARAŞTIRMA 2013 İstanbul Şişli Etfal Eğitim Araştırma Hastanesi Jinekoloji Polikliniğine Başvuran 40 Yaş ve Üzeri Kadınların PAP Smear Sonuçlarının Değerlendirilmesi Evaluation

Detaylı

KASTAMONU KANSER ERKEN TEġHĠS TARAMA VE EĞĠTĠM MERKEZĠ (KETEM)

KASTAMONU KANSER ERKEN TEġHĠS TARAMA VE EĞĠTĠM MERKEZĠ (KETEM) KASTAMONU KANSER ERKEN TEġHĠS TARAMA VE EĞĠTĠM MERKEZĠ (KETEM) RAHĠMAĞZI KANSERĠ KANSER NEDİR? Hücrelerin anormal ve düzensiz çoğalmalarıdır.eğer vaktinde önlem alınmazsa diğer doku ve organları tutarak,

Detaylı

STANDARDİZASYON KURUMLARI VE TÜRKİYE

STANDARDİZASYON KURUMLARI VE TÜRKİYE STANDARDİZASYON KURUMLARI VE TÜRKİYE (yalnızca CLSI mı?) Dr.ELViN DiNÇ OKMEYDANI E.A.H ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ KLİNİĞİ Antibiyotik tedavisi gerektiren bir enfeksiyonda rolü olan

Detaylı

MEME ve SERVİKS KANSERLERİ MOBİL TARAMA SONUÇLARI - 2013 MANİSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ & TOBB İŞBİRLİĞİ ÇALIŞMASI

MEME ve SERVİKS KANSERLERİ MOBİL TARAMA SONUÇLARI - 2013 MANİSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ & TOBB İŞBİRLİĞİ ÇALIŞMASI MEME ve SERVİKS KANSERLERİ MOBİL TARAMA SONUÇLARI - 2013 MANİSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ & TOBB İŞBİRLİĞİ ÇALIŞMASI G. Köroğlu 1, M. Tekeci 1, Z. Tay 1, G. Yorgancıgil 2, N. Karataş 2, S. Bulut 2 1 Manisa

Detaylı

Denizli Merkez İlkokullarında 1993-1995 Yıllarında Yapılan Tüberkülin Taramasının Sonuçları #

Denizli Merkez İlkokullarında 1993-1995 Yıllarında Yapılan Tüberkülin Taramasının Sonuçları # Denizli Merkez İlkokullarında 1993-1995 Yıllarında Yapılan Tüberkülin Taramasının Sonuçları # Sibel ÖZKURT*, Fatma FİŞEKÇİ*, Mevlüt TÜRE**, Beyza AKDAĞ** * Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları

Detaylı

SERV KAL PATOLOJ LER OP. DR. GÜVENÇ KARLIKAYA

SERV KAL PATOLOJ LER OP. DR. GÜVENÇ KARLIKAYA SERV KAL PATOLOJ LER OP. DR. GÜVENÇ KARLIKAYA SERV KS UTER GÖRÜNÜM VE ANATOM SERV KS UTER H STO PATOLOJ Squamo columnar Junction Pathology of Vulva, Vagina and Cervix 4 Epithelium of the cervix SERV KS

Detaylı

Sağlık Bakanlığından Muaf Hekimin Ünvanı - Adı Soyadı. Bildiriyi Sunacak Kişi Ünvanı - Adı Soyadı. Bildiriyi Sunacak Kişi Kurumu

Sağlık Bakanlığından Muaf Hekimin Ünvanı - Adı Soyadı. Bildiriyi Sunacak Kişi Ünvanı - Adı Soyadı. Bildiriyi Sunacak Kişi Kurumu Sağlık Bakanlığından Muaf Hekimin Ünvanı - Adı Soyadı Yrd. Doç.Dr. Mehemet Ali Nahit Şendur Bildiriyi Sunacak Kişi Ünvanı - Adı Soyadı Yrd. Doç.Dr. Mehemet Ali Nahit Şendur Bildiriyi Sunacak Kişi Kurumu

Detaylı

Sivas İli Ana-Çocuk Sağlığı Merkezine Başvuran Kadınların Aile Planlaması Yöntem Tercihleri ve Etkileyen Faktörler

Sivas İli Ana-Çocuk Sağlığı Merkezine Başvuran Kadınların Aile Planlaması Yöntem Tercihleri ve Etkileyen Faktörler Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Sivas İli Ana-Çocuk Sağlığı Merkezine Başvuran Kadınların Aile Planlaması Yöntem Tercihleri ve Etkileyen Faktörler The Factors Which Effect the Family Planning Methods

Detaylı

KESİTSEL ARAŞTIRMALAR

KESİTSEL ARAŞTIRMALAR KESİTSEL RŞTIRMLR KESİTSEL RŞTIRMLR PREVLNS RŞTIRMSI DURUM SPTM RŞTIRMSI ROSSSETIONL STUDY ROSSSETIONL SURVEY PREVLNE STUDY BSELINE SURVEY 1 2 Kesitsel çalışmalar, belirli bir populasyonda, belirli bir

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Cep Tel : 0533 882 66 08 : Marmara Bölgesi 31. Sok. No:6 / Lefkoşa KKTC : ayseseyer@hotmail.com ayseseyer@gau.edu.tr

ÖZGEÇMİŞ. Cep Tel : 0533 882 66 08 : Marmara Bölgesi 31. Sok. No:6 / Lefkoşa KKTC : ayseseyer@hotmail.com ayseseyer@gau.edu.tr ÖZGEÇMİŞ KİŞİSEL BİLGİLER Ad, Soyad : Ayşe SEYER Doğum Tarihi : 12.08.1986 Medeni Durum : Evli Uyruk : KKTC Cep Tel : 0533 882 66 08 Adres : Marmara Bölgesi 31. Sok. No:6 / Lefkoşa KKTC E-posta : ayseseyer@hotmail.com

Detaylı

HBsAg KANTİTATİF DÜZEYİ İLE HEPATİT B nin KLİNİK- VİROLOJİK-SEROLOJİK DURUMU ARASINDAKİ İLİŞKİ *

HBsAg KANTİTATİF DÜZEYİ İLE HEPATİT B nin KLİNİK- VİROLOJİK-SEROLOJİK DURUMU ARASINDAKİ İLİŞKİ * HBsAg KANTİTATİF DÜZEYİ İLE HEPATİT B nin KLİNİK- VİROLOJİK-SEROLOJİK DURUMU ARASINDAKİ İLİŞKİ * Emel Aslan, Reşit Mıstık, Esra Kazak, Selim Giray Nak, Güher Göral Uludağ Ü Tıp Fakültesi *Uludağ Ü Bilimsel

Detaylı

Aile Planlaması Polikliniğine Başvuran Hastalarda Gebelikten Korunma Yöntemlerinin Değerlendirilmesi

Aile Planlaması Polikliniğine Başvuran Hastalarda Gebelikten Korunma Yöntemlerinin Değerlendirilmesi ORIGINAL RESEARCH / ORİJİNAL ARAŞTIRMA 2013 Aile Planlaması Polikliniğine Başvuran Hastalarda Gebelikten Korunma Yöntemlerinin Değerlendirilmesi Evaluation of Contraception Methods of Patients Attending

Detaylı

Okul Öncesi (5-6 Yaş) Cimnastik Çalışmasının Esneklik, Denge Ve Koordinasyon Üzerine Etkisi

Okul Öncesi (5-6 Yaş) Cimnastik Çalışmasının Esneklik, Denge Ve Koordinasyon Üzerine Etkisi Okul Öncesi (5-6 Yaş) Cimnastik Çalışmasının Esneklik, Denge Ve Koordinasyon Üzerine Etkisi Kadir KOYUNCUOĞLU, Onsekiz Mart Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksek Okulu, Çanakkale, Türkiye. koyuncuoglu45@gmail.com

Detaylı

MEME KANSERİNDE GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ

MEME KANSERİNDE GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ MEME KANSERİNDE GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı Görüntüleme Birimi Meme Kanserinde Tanı Yöntemleri 1. Fizik muayene 2. Serolojik Testler 3. Görüntüleme 4. Biyopsi Patolojik

Detaylı

Kontrasepsiyon Yöntemlerinin Etkinliği ve Kadınların Eğitim Düzeyi: Güneydoğu Anadolu da Bir İlçe Örneği

Kontrasepsiyon Yöntemlerinin Etkinliği ve Kadınların Eğitim Düzeyi: Güneydoğu Anadolu da Bir İlçe Örneği Dicle Tıp Dergisi, 2008 ARAŞTIRMA YAZISI Cilt: 35, Sayı:4, (265-270) Kontrasepsiyon Yöntemlerinin Etkinliği ve Kadınların Eğitim Düzeyi: Güneydoğu Anadolu da Bir İlçe Örneği M. Erdal Sak 1, Mehmet Sıddık

Detaylı