108 Bolu Toplum Ruh Sağlığı Merkezi hizmetlerinin : Bir yıllık izleme sonuçları. Araştırma / Original article

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "108 Bolu Toplum Ruh Sağlığı Merkezi hizmetlerinin : Bir yıllık izleme sonuçları. Araştırma / Original article"

Transkript

1 108 Bolu Toplum Ruh Sağlığı Merkezi hizmetlerinin : Bir yıllık izleme sonuçları Araştırma / Original article Bolu Toplum Ruh Sağlığı Merkezi hizmetlerinin şizofreni hastalarındaki yaşam kalitesi, yeti yitimi, genel ve sosyal işlevsellik üzerine etkisi: Bir yıllık izleme sonuçları Hülya ENSARİ, 1 Bülent Kadri GÜLTEKİN, 1 Derya KARAMAN, 1 Ayşegül KOÇ, 1 Ali Fuat BEŞKARDEŞ 1 ÖZET Amaç: Dünyada yeti yitimi ve erken ölüme en sık yol açan 10 hastalıktan beşi psikiyatrik hastalıklardır. Şizofreni, yaşam kalitesi, sosyal işlevsellik ve yeti kaybına yol açan önemli psikiyatrik hastalıklardan biridir. Son yıllarda şizofreni hastalarının tedavisinde ilaç tedavisiyle birlikte ruhsal toplumsal tedavi yaklaşımlarının da oldukça yararlı olduğu ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada Türkiye de ilk defa Bolu da kurulan Toplum Ruh Sağlığı Merkezinde şizofreni hastalarına yönelik verilen hizmetlerin yaşam kalitesi, yeti yitimi, genel ve sosyal işlevsellik üzerine etkisi araştırılmıştır. Yöntem: Çalışmaya 15 Ağustos Ağustos 2010 tarihleri arasında Bolu İzzet Baysal Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi ne bağlı olarak açılmış olan Toplum Ruh Sağlığı Merkezi ne düzenli olarak gelen 30 hasta alındı. Katılımcılara Toplum Ruh Sağlığı Merkezi ne ilk kayıt oldukları zaman ve bir yıllık düzenli devam sonrası Şizofreni Hastaları için Yaşam Niteliği Ölçeği, İşlevselliğin Genel Değerlendirmesi Ölçeği, Sosyal İşlevsellik Ölçeği ve Yeti Yitimi Değerlendirme Çizelgesi uygulandı. Sonuçlar: Bolu Toplum Ruh Sağlığı Merkezi ne bir yıl düzenli devam eden şizofreni tanısı konmuş hastaların izleme sonrası yaşam kalitesinin tüm alan puanlarında istatistiksel olarak anlamlı artış saptandı. Yeti yitimi puanının 44.8±7.7'den 27.6±6.3'e düştüğü görüldü (p<0.001). Katılımcıların başlangıçta genel işlevsellik puanı 29.2±10.7 iken; bir yıl sonra 58.7±11.5 puana yükseldi (p<0.001). Sosyal işlevsellik ölçeğinin tüm alt puanlarında başlangıca göre istatistiksel olarak anlamlı bir artış saptandı (p<0.001). Tartışma: Türkiye de ilk kez açılmış olan Bolu Toplum Ruh Sağlığı Merkezi hizmetlerinin şizofreni tanısı konmuş hastalarının yaşam kalitesini artırmada, yeti kaybını azaltmada ve işlevselliklerini artırmada oldukça yararlı olduğu bulundu. Toplum ruh sağlığı merkezlerinin tüm Türkiye ye yaygınlaştırılması ve işlevselliklerinin artırılmasının faydalı olacağı düşünüldü. (Anadolu Psikiyatri Derg. 2013;14:108-14) Anahtar sözcükler: Toplum ruh sağlığı merkezi, şizofreni, yaşam kalitesi, yeti yitimi, işlevsellik The effects of the service of community mental health center on the schizophrenia patients -evaluation of quality of life, disabilities, general and social functioning- a summary of one year follow-up ABSTRACT Objective: In the world, 5 out of 10 diseases that cause disability and early death are psychiatric diseases. Schizophrenia is one of the most important diseases that cause loss in quality of life, social skills and general abilities. In recent years, psychosocial treatment approaches have become more popular and have been understood as more useful in addition to biological treatment in patients with schizophrenia. In this study, we aimed to 1 Bolu İzzet Baysal Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi, Bolu Yazışma adresi / Address for correspondence: Uzm.Dr. Hülya ENSARİ, Bolu İzzet Baysal Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi, Geliş tarihi: , Kabul tarihi: doi: /apd Bolu, Türkiye

2 Ensari ve ark. 109 evaluate the effects of the rehabilitation services on the schizophrenic patients over the effects of quality of life, disabilities, general and social functioning in Turkey s first constructed Community Mental Health Center (CMHC) in Bolu. Methods: A total of 30 schizophrenia patients who came regularly to the center between 15 August 2009 and 15 August 2010 were included in the study. The scales Quality of Life for Patients with Schizophrenia, Global Assessment of Functioning, The Social Functioning Scale, World Health Organization-Disability Assessment Schedule have been applied to the patients at their first admittance to the center and after one year regular attendance to the center. Results: Highly significant increases have been determined in the patients in all the areas of Quality of Life, after one year regular participation to the rehabilitation activities of the CMHC. Disability measures were 44.8±7.7 in the beginning and have decreased to 27.6±6.3 (p<0.01). The measures in the Global Assessment of Functioning were 29.2±10.7 at the beginning and 58.7±11.5 after 1 year follow up (p<0.01). In all the sub scales of Social Functioning Scale, significant increases have been determined after one year regular follow up when compared with the initial measures. Discussion: It was found that Bolu Community Mental Health Center which is founded for the first time in Turkey is helpful in increasing life quality of patients with the diagnosis of schizophrenia, decreasing loss of ability and increasing functionality. It was thought that becoming widespread of community mental health centers throughout Turkey and increasing their functionality would be beneficial. () Key words: community mental health center, schizophrenia, quality of life, disability, functioning GİRİŞ Son yıllara kadar ülkemizde şizofreni ve benzeri ağır ruhsal hastalara yönelik ruh sağlığı hizmeti hastanelere dayalı kurumsal tabanlı yürütülmekte olup, hasta sadece hastalandığı zaman ve hastaneye ailesi veya polis gücü ile getirildiği zaman tedavi hizmeti almakta ve tedavi sadece psikofarmakolojik müdahale veya elektrokonvulzif tedavilerle sınırlı kalmaktaydı. Dolayısıyla sadece hastanede yatarak tedavi alabilen şizofreni gibi ağır ruhsal hastalığı bulunan hastalar taburculuk sonrası ilaçlarını düzenli kullanmamakta, uyumlandırma hizmetlerinden yoksun kalmaktaydı. Böylece sahip oldukları yetileri kaybeden, yaşam kalitesi bozulan, çalışmayan hastalar toplumdan da dışlanarak damgalanmaları kolaylaşmaktaydı. 1 Şizofreni hastalarına verilen tedavi hizmetlerinden beklenen sonuçlar alınamayınca farklı tedavi modelleri denenmeye başlanmıştır. Şizofreni hastalarının tedavisinde ilaç tedavisine ek olarak verilen ruhsal eğitim, aile eğitimi, sosyal beceri eğitimi, bilişsel davranışçı terapiler gibi ruhsal-toplumsal girişimlerin belirtilerin iyileşmesine ve işlevselliğin artmasına yardımcı olduğu saptanmıştır. 2 Yapılan araştırmalardan elde edilen bulgular ışığında son yıllarda dünyada ve Türkiye'de çeşitli ruhsal toplumsal uyumlandırma çalışmalarına ağırlık verilmeye başlandığı gözlenmektedir. Şizofreni hastalarına altı ay süreyle verilen ruhsal toplumsal beceri eğitiminin etkisinin araştırıldığı bir çalışmada, pozitif ve negatif belirtilerle depresif bulguları azalttığı, içgörü ve yaşam kalitesini artırdığı saptanmıştır. 3 Yıldız ve arkadaşları tarafından İzmit te 14 şizofreni hastasına Psikososyal rehabilitasyon kulüp-evi ismiyle bir uyumlandırma hizmeti verilmiş; hastaların klinik durumlarında ve sosyal işlevsellik düzeyinde olumlu yönde artış olduğu görülmüştür. 4 Doğan ve arkadaşları, Sivas ta ayaktan şizofreni hastaları üzerinde yaptıkları bir çalışmada ruhsal-toplumsal yaklaşımın oldukça yararlı olduğunu saptamıştır. 5 Kronik ruhsal hastalığı olan 46 hastaya verilen ruhsal eğitimin etkinliğinin değerlendirildiği bir başka çalışmada, eğitime katılanlarda hastalıkla baş etme, ilaçların yan etkileri, yineleme işaretleri gibi konularda olumlu sonuçlar alındığı görülmüştür li yılların başında da İtalya nın Trieste bölgesinde başlayan ilk girişimlerle büyük akıl hastanelerinin kapatılması ve yerine tanımlanmış belli nüfuslu coğrafi alanlarda bölgesel hizmet veren toplum ruh sağlığı merkezlerinin (TRSM) açılması ile kurumsal tabanlı hizmet modelinden toplum temelli hizmet modeline geçiş süreci başlamıştır. Daha sonra Avrupa nın birçok ülkesinde uygulanarak başarılı sonuçlar alınmış, Dünya Sağlık Örgütü tarafından da benimsenerek desteklenmiştir. Toplum temelli ruh sağlığı hizmet modelinde amaç, arasındaki nüfusa hitap eden belli bir coğrafi alanda kurulan TRSM lerde çalışan multidisipliner yaklaşıma sahip toplum ruh sağlığı ekibi tarafından, bu bölgede yaşayan, özellikle ağır ruhsal hastalığı olan hastaların TRSM de veya kendi yaşadıkları ortamda gerektiğinde gezici ekiplerle ev ziyaretleri yapılarak düzenli izleme, tedavi ve uyumlandırmalarının sağlanarak topluma yeniden kazandırılmasıdır. Böylece gündüz hastanelerinde sadece isteyen hastalara yönelik uyumlandırma hizmetleri verilirken; TRSM lerde tanımlanmış bölgede yaşadığı belirlenen ağır ruhsal hastalar telefonla veya bizzat gezici Anadolu Psikiyatri Derg. 2013;14:108-14

3 110 Bolu Toplum Ruh Sağlığı Merkezi hizmetlerinin : Bir yıllık izleme sonuçları ekiplerle evleri ziyaret edilerek davet edilmekte, öncelikle tedavilerinin yeniden düzenlenmesi ve izlenmesi ile birlikte kayıtlı tüm hastaların uyumlandırma çalışmalarından TRSM de veya kendi yaşadıkları ortamda faydalanması sağlanmaktadır. TRSM ekiplerinin görevleri arasında kurumlararası işbirliği ile toplumu bilinçlendirme, damgalama ile mücadele, TRSM ye kayıtlı hastaların bireye özgü gereksinmelerinin yer aldığı bakım planları doğrultusunda, fiziksel ve ruhsal tedavilerinin yürütülmesinin yanı sıra, sosyal, ekonomik, barınma ve iş konularındaki sıkıntılarının da giderilmesine yönelik çalışmalar yaparak hastaların topluma yeniden kazandırılması da yer almaktadır. Bugüne kadar ülkemizde ruhsal hastalara yönelik uyumlandırma çalışmaları sadece hastane içinde veya gündüz hastaneleri bünyesinde verilirken, ilk kez Bolu'da TRSM de uyumlandırma çalışmalarına başlanmıştır Türkiye de ruhsal eğitim, grup terapisi, sosyal beceri eğitimi gibi ruhsal toplumsal uyumlandırmanın etkinliğini araştıran çalışmalar olmasına rağmen; toplum ruh sağlığı merkezlerinin etkinliğini araştıran çalışmaya rastlanmamıştır. Bu çalışmada Türkiye de ilk kez Bolu da açılan Toplum Ruh Sağlığı Merkez ine düzenli katılımı olan şizofreni hastalarının yaşam kalitesi, genel ve sosyal işlevsellik üzerine ve yeti yitimini azaltmaya yönelik katkısının araştırılması amaçlanmıştır. Bolu Toplum Ruh Sağlığı Merkezi Bolu İzzet Baysal Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi ne bağlı bir birim olarak Mayıs 2008 de Türkiye de ilk olarak açılmış ve çalışmalarına başlamıştır. Bolu TRSM yaklaşık nüfuslu Bolu ili merkez ve ilçelerine hizmet vermektedir. TRSM, şehir merkezindeki ulaşımı kolay eski bir yerleşim yeri olan Gölyüzü Mahallesi nde yer almaktadır. Hastalığı veya maddi olanaksızlıklar nedeniyle TRSM ye kendisi gelemeyecek durumdaki hastaların ulaşımları belediyeden sağlanan servisle ücretsiz olarak gerçekleştirilmekte; böylece özellikle şehir merkezinde yaşayan hastaların TRSM uyumlandırma etkinliklerinden günlük olarak faydalanmaları sağlanmaktadır. Bolu TRSM de, yukarıda belirttiğimiz toplum ruh sağlığı merkezlerinin işlevleri çercevesinde hizmet vermekte; toplum ruh sağlığı ekibi tarafından merkezde veya hastanın yaşadığı ortama yapılan gezici ekip ev ziyaretleri kapsamında kayıtlı hastaların gereksinmeleri temel alınarak, yapılan bireysel bakım planları çerçevesinde düzenli izleme, tedavi, uyumlandırma çalışmaları ile Bolu bölgesinde yaşayan ağır ruhsal hastaların topluma yeniden kazandırılması amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda özellikle tıbbi gereksinmelerin giderilmesinde aile hekimleri ile; kayıtlı hastaların sosyal, ekonomik, barınma ve işle ilgili sorunlarının giderilmesinde Bolu Valiliği, Bolu Belediyesi, Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü, İşkur, İzzet Baysal Vakfı, Bolu Bağışçılar Vakfı gibi sivil toplum kuruluşlarının yanı sıra, gönüllülerle işbirliği yapılmıştır. YÖNTEM Bolu Toplum Ruh Sağlığı Merkezi Bolu TRSM de yürütülen uyumlandırma çalışmaları kapsamında bireysel görüşmeler, grup halinde yapılan ruhsal eğitim, aile eğitimi, ruhsal-toplumsal beceri eğitiminin yanı sıra; resim, müzik, el-sanatları, trikotaj, oyuncak yapımı, okuma, öykü yazma gibi iş-uğraşı aktiviteleri de yer almaktadır. Toplum Ruh Sağlığı Merkezi ne öncelikle yeti yitimi ile giden F20-29 arasındaki psikoz hastaları ve daha az sıklıkta bipolar bozukluğu olan hastalar kayıt edilmektedir. Hastalar TRSM ye kayıt oldukları andan itibaren gereksinmeleri ve yetenekleri doğrultusunda uyumlandırma çalışmalarına alınmaktadır. Her hastadan sorumlu danışman bir hemşire veya psikolog hastanın bireysel bakım planına göre gereksinmelerinin karşılanmasını ve izlenmesini sağlamaktadır. Bolu TRSM de aynı zamanda gezici ekip görevi de üstlenen ruh sağlığı ekibinde halen bir psikiyatrist, dört hemşire, bir sağlık memuru, iki psikolog görev alırken; merkezde bir özel güvenlik görevlisi, bir gezici ekip şoförü, bir memur, bir teknik eleman, iki temizlik personeli hizmet vermektedir. Bolu Halk Eğitim Merkezi tarafından iş-uğraşı aktivitelerinde resim, müzik, el sanatları ve trikotaj alanında çalışan dört usta öğretici görevlendirilmiştir. İş-uğraşı etkinlikleri psikolog veya hemşire gözetiminde gerçekleştirilmektedir. Ayrıca el sanatları ve öykü okuma saatlerinde görev alan iki gönüllü öğretmenimiz de ekip içinde yer almaktadır. Örneklem Bolu İzzet Baysal Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi TRSM ye kayıtlı hasta sayısı 340 olmakla beraber, bir kısmı belli günlerde merkeze gelerek verilen hizmetlerin bir bölümüne katılmakta, bir kısmı ise merkeze gelmeden top-

4 Ensari ve ark. 111 lum ruh sağlığı ekibi tarafından evde ziyaret hizmetinden faydalanmaktadır. Merkeze hemen her gün gelerek gereksinmeleri doğrultusunda önerilen uyumlandırma çalışmalarına düzenli katılan hasta sayısı 30 olup TRSM ye düzenli olarak gelen yaş arasındaki remisyondaki 30 şizofreni hastanın tamamı bu çalışma kapsamında değerlendirilmiştir. Uygulama Çalışma için hastane yönetiminden ve bağlı bulunduğu etik ve araştırma komitesinden gerekli izin alınarak uygulama öncesinde hastaların tümüne çalışma hakkında bilgi verilmiş ve onamları alınmıştır. Hastalarla ilk görüşme ve değerlendirme Ağustos 2009 tarihleri arasında yapılmış, tanılar TRSM de görevli psikiyatri uzmanı tarafından DSM-IV-TR ölçütlerine göre klinik görüşme yapılarak konulmuştur. Ölçekler TRSM de görevli psikolog tarafından uygulanmıştır. Bir yıllık düzenli katılım sonrası değerlendirme yapılarak aynı ölçekler 2010 yılında yeniden uygulanmıştır. Veri toplama araçları Sosyodemografik Bilgi Formu: Katılımcıların yaş, cins, medeni durum, çalışma durumu, eğitim düzeyi, yalnız/birlikte yaşama durumunu sorgulayan altı sorudan oluşmaktadır. Şizofreni Hastaları için Yaşam Niteliği Ölçeği: Heinrich ve arkadaşları 11 tarafından geliştirilmiş, Soygür ve arkadaşları 12 tarafından Türkçeye çevrilerek geçerlilik ve güvenilirlik çalışması yapılmıştır. Sürdürüm tedavisi altındaki şizofreni hastalarının yaşam niteliğini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Hastaların kişisel deneyimlerinin zenginliğini, kişilerarası ilişkilerinin niteliğini, mesleksel rollerdeki üretkenlik düzeyini ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçek yarı yapılandırılmış bir görüşme biçiminde uygulanmakta ve görüşmeci (ruh sağlığı çalışanı) tarafından değerlendirilmektedir. Toplam dört alt boyut ve 21 sorudan oluşan ölçekte her madde için üç bölüm vardır. Birinci bölümde görüşmecinin değerlendirme yapılacak parametreyi anlaması ve bunun üzerinde yoğunlaşmasına yardımcı olmak için kısa bir tanımlama yapılmakta; ikinci bölümde görüşmecinin hastayı incelemesinde yardımcı olmak için birkaç örnek soru verilmekte; üçüncü bölümde de değerlendirmeyi yapmak için yedi dereceli Likert tipi bir ölçek verilmektedir. Ölçeğin alt boyutları kişilerarası ilişkiler, mesleksel rol, ruhsal bulgular, günlük eşya kullanımı ve etkinlikler biçimindedir. İşlevselliğin Genel Değerlendirmesi: DSM- IV de yer alan Eksen V değerlendirmesidir. Genel psikolojik işlevselliğin lük bir ölçekte derecelendirmesi Luborsky 13 tarafından sağlık-hastalık derecelendirme ölçeğinde kullanılmaya hazır bir duruma getirilmiştir. Ruhsal sağlık, hastalığın ruhsal, toplumsal ve mesleksel işlevsellik üzerindeki etkisi değerlendirilir. Sosyal İşlevsellik Ölçeği (SİÖ) (The Social Functioning Scale): Birchwood ve arkadaşları 14 tarafından geliştirilmiştir. Yedi bölümden oluşur: Sosyal çekilme, kişilerarası işlevsellik, öncül sosyal etkinlikler, boş zamanları değerlendirme, bağımsızlık-yetkinlik, bağımsızlık-performans, iş/meslek. Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları Erakay 15 tarafından yapılmıştır. Yeti Yitimi Değerlendirme Çizelgesi (World Health Organization-Disability Assessment Schedule-II; WHO-DAS-II): Dünya Sağlık Örgütü tarafından 1999 da tıbbi tanıdan bağımsız olarak bireyin etkinlik düzeyinde ve topluma katılımındaki kısıtlılıkları saptamak amacıyla geliştirilmiştir. ICIDH-II (International Classification of Impairments, Disabilities and Handicaps; Bozukluk, Yeti Yitimi ve Engelliliğin Uluslararası Sınıflandırması) sınıflandırma sistemini kullanır. Hasta, görüşmeci veya hasta yakını tarafından uygulanabilen ve 36 veya 12 madde içeren biçimleri vardır. Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması Uluğ ve Ertuğrul 16 tarafından yapılmıştır. Bu çalışmada 12 maddelik tarama formu kullanılmıştır. İstatistiksel analiz Araştırmanın verileri SPSS version 17.0 ile değerlendirilmiştir. TRSM ye başvuru öncesi ve sonrası sonuçları karşılaştırmak için bağımlı gruplarda t testi ile kullanıldı. İki yönlü p<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. BULGULAR Çalışmaya toplum ruh sağlığı merkezine düzenli gelen şizofreni tanısı konmuş 30 kişi katıldı. Katılımcıların %60 ı erkek, yarısı hiç evlenmemiş, tamamı çalışmayan, %60 ı ilkokul mezunu olup %96.7 si ailesiyle birlikte yaşamaktadır (Tablo 1). Yaşam kalitesinin tüm alan puanlarında (kişilerarası ilişki, mesleki rol, ruhsal bulgu, kişisel eşya/etkinlikler) istatistiksel olarak anlamlı yükselmeler saptandı (Tablo 2). Anadolu Psikiyatri Derg. 2013;14:108-14

5 112 Bolu Toplum Ruh Sağlığı Merkezi hizmetlerinin : Bir yıllık izleme sonuçları Tablo 1. TRSM de çalışmaya katılan şizofreni hastalarının sosyodemografik özellikleri Değişkenler Sayı % Cinsiyet Erkek Kadın Medeni durum Evli Bekar Dul/boşanmış Çalışma durumu Çalışıyor 0 0 Çalışmıyor Öğrenim durumu Okuryazar değil İlköğretim Lise Üniversite/yüksekokul Yalnız/birlikte yaşama Yalnız yaşıyor Aileyle birlikte yaşıyor Yaş (Ort.±SS) 38.9±12.3 Toplum ruh sağlığı merkezinde verilen hizmetlerin yaşam kalitesi, genel ve sosyal işlevselliği belirgin olarak artırdığı, yeti yitimini ise istatistiksel olarak önemli oranda azalttığı saptandı (Tablo 3). TARTIŞMA Bu çalışmada Türkiye de ilk defa Bolu da kurulan TRSM de şizofreni hastalarına yönelik verilen hizmetlerin yaşam kalitesi, yeti yitimi, genel ve sosyal işlevsellik üzerine etkisi araştırılmak istenmiştir. Çalışma bulguları ile toplum ruh sağlığı merkezinde verilen hizmetlerin yaşam kalitesi, genel ve sosyal işlevselliği belirgin olarak artırdığı; yeti yitimini ise önemli oranda azalttığı saptanmıştır. Yıldız ve arkadaşları tarafından şizofreni hastalarına yönelik verilen ruhsal toplumsal beceri eğitiminin yaşam kalitesi, genel ve sosyal işlevsellik üzerine olumlu katkı yaptığı saptanmıştır. 17 İstanbul üniversitesinde 10 şizofreni hastasına verilen bir yıllık bütüncül yaklaşımlı grup tedavisinin etkinliğinin değerlendirildiği bir çalış- Tablo 2. TRSM de çalışmaya katılan şizofreni hastalarının TRSM ye başvurmadan önce ve sonra yaşam kalitesi puanları TRSM öncesi TRSM sonrası Ort.±SS Ort.±SS t sd p Kişilerarası ilişkiler 7.9± ± <0.001 Mesleksel rol 5.0± ± <0.001 Ruhsal bulgular 12.2± ± <0.001 Kişisel eşya/etkinlik 4.9± ± <0.01 mada yaşam kalitesinde iyileşme, kişilerarası ilişkilerde düzelme, ruhsal bulgularda iyileşme ve kişisel etkinliklerde artış saptanmıştır. 18 Yunanistan da toplum ruh sağlığı merkezine başvuran hastalara verilen hizmetin araştırıldığı bir çalışmada, hastalar verilen hizmet ve olanaklardan memnun olduklarını belirtmişlerdir. 19 ABD de bir TRSM de altı ay süre ile verilen antipsikotik ve ruhsal toplumsal uyumlandırma hizmetlerinin etkinliğinin araştırıldığı bir çalışmada hastalığın bulgularının azalmasında ve ruhsal toplumsal işlevsellikte belirgin düzelme görülmüştür. 20 Yarı yol evlerinde altı ay süre ile verilen ruhsaltoplumsal uyumlandırma programlarının oldukça yararlı olduğu bulunmuştur. 21 ABD de remisyondaki psikoz hastalarında ayaktan verilen 12 oturumluk sosyal bilişsel beceri eğitiminin yararlı olduğu görülmüştür. 22 Meksika da ruhsaltoplumsal beceri eğitimi verilen ve verilmeyen remisyondaki kronik şizofreni hastalarının karşılaştırıldığı bir çalışmada ruhsal toplumsal beceri eğitimi verilen grupta hastalık bulgularında, ruhsal toplumsal ve genel işlevsellikte istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düzelme olduğu görülmüştür. 23 Meksika da ilaç ile birlikte ruhsal

6 Ensari ve ark. 113 Tablo 3. TRSM ye düzenli devam eden şizofreni hastalarının TRSM öncesi ve sonrası genel/sosyal işlevsellik, yeti yitimi puanları TRSM öncesi TRSM sonrası Sosyal işlevsellik puanları Ort.±SS Ort.±SS t sd p Sosyal çekilme 3.3± ± <0.001 Kişilerarası işlevsellik 2.7± ± <0.001 Öncül sosyal etkinlikler 2.7± ± <0.001 Boş zamanları değerlendirme 6.0± ± <0.001 Bağımsızlık-yetkinlik 28.7± ± <0.001 Bağımsızlık-performans 8.2± ± <0.001 Genel işlevsellik puanı 29.2± ± <0.001 Yeti yitimi puanı 44.8± ± <0.001 toplumsal tedavi gören şizofreni hastalarıyla sadece ilaç tedavisi görenlerin karşılaştırıldığı bir yıllık izleme çalışmasında, ilaçla birlikte ruhsal-toplumsal tedavi alan grupta bulguların düzeldiği, ruhsal-toplumsal ve genel işlevselliğin önemli oranda arttığı saptanmıştır. 24 Çin de şizofreni hastalarının yakınlarına verilen grup halindeki ruhsal eğitimin hastalığın yinelemesini azalttığı, iş yaşamının daha düzenli olduğu görülmüştür. 25 Türkiye de ve dünyada yapılan tüm çalışmalarla uyumlu olarak bu çalışmada da TRSM'de ruhsal toplumsal uyumlandırma çalışmalarının tümünün yararlı ve gerekli olduğu görülmüştür. TRSM lerin hastaların hastaneye yeniden yatışına etkisi, ilaç uyumu, hastalık belirtilerine etkisi gibi konularda da etkisinin araştırıldığı çalışmaların yapılması yararlı olacaktır. KAYNAKLAR 1. Yanık M. Türkiye ruh sağlığı sistemi üzerine değerlendirme ve öneriler, ruh sağlığı eylem planı önerisi. Psikiyatride Derlemeler, Olgular ve Varsayımlar. 2007;(özel sayı): Schooler NR. Relapse prevention and recovery in the treatment of schizophrenia. J Clin Psychiatry 2006;67(Suppl.5): Deveci A, Danacı AE, Yurtsever F, Deniz F, Yüksel EG. The Effects of psychosocial skills training on symptomatology, insight, quality of life, and suicide probability in schizophrenia. Türk Psikiyatri Derg. 2008;19: Yıldız M, Tural Ü, Kurdoğlu S, Önder ME. Şizofreni rehabilitasyonunda aile ve gönüllülerle yürütülen bir kulüp-ev denemesi. Türk Psikiyatri Derg. 2003;14: Doğan S, Doğan O, Tel H, Çoker F, Polatöz Ö, Doğan FB. Psychosocial approaches in outpatients with schizophrenia. Psychiatric Rehabil J. 2004;27: Duman ZÇ, Yıldırım NK, Ucok A, Er F, Kanik T. The effectiveness of a psychoeducational group program with inpatients being treated for chronic mental illness. Soc Behav Person. 2010;38: Thornicroft G, Szmukler G. Textbook of Community Psychiatry. Oxford, Oxford University Press, Yıldız M. Psikiyatrik rehabilitasyon yönelimli gündüz hastanesi uygulaması: Kocaeli Üniversitesi deneyimi. Anadolu Psikiyatri Derg. 2008;9(Ek sayı.1): Yıldız M. Şizofreni Hastaları için Ruhsal Toplumsal Beceri Eğitimi. Ankara, Türkiye Sosyal Psikiyatri Derneği Yayınları, Liberman RP. Recovery from Disability, Manual of Psychiatric Rehabilitation. Washington, American Psyhiatric Publishing, Heinrichs DW, Hanlon TE, Carpenter WT. The quality of life scale: An Instrument for Rating the schizophrenic deficit syndrome. Schizophr Bull. 1984; 10: Soygür H, Aybaş M, Hıncal G, Aydemir Ç. Şizofreni hastaları için yaşam niteliği ölçeği: Güvenirlik ve yapısal geçerlik çalışması. Düşünen Adam. 2000;13: Anadolu Psikiyatri Derg. 2013;14:108-14

7 114 Bolu Toplum Ruh Sağlığı Merkezi hizmetlerinin : Bir yıllık izleme sonuçları 13. Luborsky L. Clinicians judgement of mental health. Arch Gen Psychiatry. 1962;7: Birchwood M, Smith J, Cochrane R, Wetton S, Copestake S. The social functioning scale. The development and validation of a new scale of social adjustment for use in family intervention programmes with schizophrenic patients. Br J Psychiatry. 1990; 157: Erakay SY. Şizofreni Tanılı Hastalarda Sosyal İşlevsellik Ölçeği (SİÖ) Türkçe Formunun Geçerlilik ve Güvenilirliğinin Araştırılması. Yayımlanmamış Uzmanlık Tezi, İzmir, Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniği, Uluğ B, Ertuğrul A, Göğüş A. Yetiyitimi değerlendirme çizelgesinin (WHODAS-II) şizofreni hastalarında geçerlilik ve güvenilirliği. Türk Psikiyatri Derg. 2001;12: Yıldız M, Veznederoğlu B, Eryavuz A, Kayahan B. Psychosocial skills training on social functioning and quality of life in the treatment of schizophrenia: a controlled study in Turkey. Int J Psychiatry in Clin Prac. 2004;8: Üçok A, Atlı H, Çetinkaya Z, Kandemir PE. Şizofreni hastalarında bütüncül yaklaşımlı grup tedavisinin yaşam kalitesine etkisi:bir yıllık uygulama sonuçları. Nöropsikiyatri Arşivi. 2002;39: Kabadai M, Niakas D. Patient satisfaction with services provided by a community mental health center in Northern Greece. Arch Hellen Med. 2004;21: Noordsy DL, O Keefe C. Effectiveness of combining atypical antipsychotics and psychosocial rehabilitation in a community mental health center setting. J Clin Psychiatry. 1999; 60(Suppl.19): Chowdur R, Dharitri R, Kalyanasundaram S, Rao NS. Efficacy of psychosocial rehabilitation program: The RFS experience. Indian J Psychiatry. 2011;53(1): Horan WP, Kern RS, Shokat-Fadai K, Sergi MJ, WynnJK, Green MF. Social cognitive skills training in schizophrenia: an initial efficacy study of stabilized outpatients. Schizophr Res. 2009;107: Valencia M, Rascon ML, Juarez F, Murow E. A psychosocial skills training approach in Mexican out-patients with schizophrenia. Psychol Med. 2007;37: Valencia CM, Ortega SHA, Rascon GML, Gomez CL. Evaluation of the combination of psychosocial and pharmacological treatment in schizophrenic patients. Actas Esp Psiquiatr. 2002;30: Zhang M, He Y, Gittelman M, Wong Z, Yan H. Group psychoeducation of relatives of schizophrenic patients: two-year experiences. Psychiatry Clin Neurosci. 1998;52(Suppl):344-7.

Kırıkkale Toplum Ruh Sağlığı Merkezi nde Takip Edilen Şizofreni Hastalarının Değerlendirilmesi

Kırıkkale Toplum Ruh Sağlığı Merkezi nde Takip Edilen Şizofreni Hastalarının Değerlendirilmesi 15 ƘŰƬƑƊ Original Article / Özgün Araştırma Kırıkkale Toplum Ruh Sağlığı Merkezi nde Takip Edilen Şizofreni Hastalarının Değerlendirilmesi The Evaluation of the Schizophrenia Patiens in Kirikkale Community

Detaylı

TRSM de Rehabilitasyonun

TRSM de Rehabilitasyonun TRSM de Rehabilitasyonun Yeri Dr. Ayla Yazıcı BRSHH Gündüz Hastanesi ve Rehabilitasyon Merkezi Koordinatörü 7.10.2010 Şizofreni tedavisinde çok boyutlu yaklaşım Şizofreni tedavisinde çok boyutlu yaklaşım

Detaylı

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Dr. SiğnemÖZTEKİN, Psikolog Duygu KUZU, Dr. Güneş CAN, Prof. Dr. AyşenESEN DANACI Giriş: Ayrılma anksiyetesi bozukluğu,

Detaylı

Şizofreni ve Bipolar Duygudurum Bozukluğu Olan Hastalara Bakım Verenin Yükünün Karşılaştırılması

Şizofreni ve Bipolar Duygudurum Bozukluğu Olan Hastalara Bakım Verenin Yükünün Karşılaştırılması Şizofreni ve Bipolar Duygudurum Bozukluğu Olan Hastalara Bakım Verenin Yükünün Karşılaştırılması Suat Yalçın, Sevda Bağ SBÜ Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ve Sinir Hastalıkları EAH, 3.psikiyatri Kliniği,

Detaylı

Üniversite Hastanesi mi; Bölge Ruh Sağlığı Hastanesi mi? Ayaktan Başvuran Psikiyatri Hastalarını Hangisi Daha Fazla Memnun Ediyor?

Üniversite Hastanesi mi; Bölge Ruh Sağlığı Hastanesi mi? Ayaktan Başvuran Psikiyatri Hastalarını Hangisi Daha Fazla Memnun Ediyor? Üniversite Hastanesi mi; Bölge Ruh Sağlığı Hastanesi mi? Ayaktan Başvuran Psikiyatri Hastalarını Hangisi Daha Fazla Memnun Ediyor? Ebru Turgut 1, Yunus Emre Sönmez 2, Şeref Can Gürel 1, Sertaç Ak 1 1 Hacettepe

Detaylı

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA TEMEL İNANÇLAR VE KAYGI İLE İLİŞKİSİ: ÖNÇALIŞMA

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA TEMEL İNANÇLAR VE KAYGI İLE İLİŞKİSİ: ÖNÇALIŞMA YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA TEMEL İNANÇLAR VE KAYGI İLE İLİŞKİSİ: ÖNÇALIŞMA GİRİŞ: Yaygın anksiyete bozukluğu, birtakım olay ya da etkinliklerle ilgili olarak, bireyin denetlemekte zorlandığı,

Detaylı

TOPLUM RUH SAĞLIĞI MERKEZLERİ. Hazırlayan: Dr. Meryem Merve Ören Danışman: Prof. Dr. A. Emel Önal

TOPLUM RUH SAĞLIĞI MERKEZLERİ. Hazırlayan: Dr. Meryem Merve Ören Danışman: Prof. Dr. A. Emel Önal TOPLUM RUH SAĞLIĞI MERKEZLERİ Hazırlayan: Dr. Meryem Merve Ören Danışman: Prof. Dr. A. Emel Önal 1 Dünyada Gelişmeler 2 Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Yaklaşık otuz yıldır (1984, 1987, 1996), ülkelerin ruh

Detaylı

Sizofrenide Yasam Kalitesi. Prof. Dr. Köksal Alptekin, Dokuz Eylül Univ. Tip Fak. Izmir-TURKEY (SAYKAD 2004)

Sizofrenide Yasam Kalitesi. Prof. Dr. Köksal Alptekin, Dokuz Eylül Univ. Tip Fak. Izmir-TURKEY (SAYKAD 2004) Sizofrenide Yasam Kalitesi Prof. Dr. Köksal Alptekin, Dokuz Eylül Univ. Tip Fak. Izmir-TURKEY (SAYKAD 2004) Sizofreni: Temel Belirti Kümeleri Pozitif Sanri Varsani Dezorganize konusma Katatoni Sosyal/Mesleksel

Detaylı

KENDİ EVLERİNDE YAŞAYAN VE KORUMALI EVLERDE YAŞAYAN ŞİZOFRENİ HASTALARININ YAŞAM NİTELİKLERİNİN VE İŞLEVSEL İYİLEŞME DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

KENDİ EVLERİNDE YAŞAYAN VE KORUMALI EVLERDE YAŞAYAN ŞİZOFRENİ HASTALARININ YAŞAM NİTELİKLERİNİN VE İŞLEVSEL İYİLEŞME DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI KENDİ EVLERİNDE YAŞAYAN VE KORUMALI EVLERDE YAŞAYAN ŞİZOFRENİ HASTALARININ YAŞAM NİTELİKLERİNİN VE İŞLEVSEL İYİLEŞME DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Funda KAVAK 1 Mine EKİNCİ 2 ÖZET Bu araştırma hastanede

Detaylı

HEMODİYALİZ VE PERİTON DİYALİZİ UYGULANAN HASTALARIN BEDEN İMAJI VE BENLİK SAYGISI ALGILARININ KARŞILAŞTIRILMASI

HEMODİYALİZ VE PERİTON DİYALİZİ UYGULANAN HASTALARIN BEDEN İMAJI VE BENLİK SAYGISI ALGILARININ KARŞILAŞTIRILMASI HEMODİYALİZ VE PERİTON DİYALİZİ UYGULANAN HASTALARIN BEDEN İMAJI VE BENLİK SAYGISI ALGILARININ KARŞILAŞTIRILMASI Burcu BAYRAK KAHRAMAN* Derya TÜLÜCE* Musa BALİ** Turgay ARINSOY** *Gazi Üniversitesi Sağlık

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

Tip 1 diyabetli genç yetişkinlerin hastalığa psikososyal uyumları ve stresle başa çıkma tarzları

Tip 1 diyabetli genç yetişkinlerin hastalığa psikososyal uyumları ve stresle başa çıkma tarzları Tip 1 diyabetli genç yetişkinlerin hastalığa psikososyal uyumları ve stresle başa çıkma tarzları 1 Selda Çelik, 2 Meral Kelleci, 3 Dilek Avcı, 1 Elif Temel 1 İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi

Detaylı

Toplum ruh sağlığı merkezinde şizofreni hastalarına ruhsal toplumsal beceri eğitimi uygulanması ve sonuçları

Toplum ruh sağlığı merkezinde şizofreni hastalarına ruhsal toplumsal beceri eğitimi uygulanması ve sonuçları Söğütlü ve ark. 121 Araştırma / Original article Toplum ruh sağlığı merkezinde şizofreni hastalarına ruhsal toplumsal beceri eğitimi uygulanması ve sonuçları Lütfiye SÖĞÜTLÜ, 1 Şakir ÖZEN, 2 Cenk VARLIK,

Detaylı

Bilge Togay* Handan Noyan** Sercan Karabulut* Rümeysa Durak Taşdelen* Batuhan Ayık* Alp Üçok*

Bilge Togay* Handan Noyan** Sercan Karabulut* Rümeysa Durak Taşdelen* Batuhan Ayık* Alp Üçok* Bilge Togay* Handan Noyan** Sercan Karabulut* Rümeysa Durak Taşdelen* Batuhan Ayık* Alp Üçok* *İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri A.B.D. **İstanbul Üniversitesi DETAE Sinirbilim A.B.D. Şizofreni

Detaylı

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ

Detaylı

Bariatrik cerrahi amacıyla başvuran hastaların depresyon, benlik saygısı ve yeme bozuklukları açısından değerlendirilmesi

Bariatrik cerrahi amacıyla başvuran hastaların depresyon, benlik saygısı ve yeme bozuklukları açısından değerlendirilmesi Bariatrik cerrahi amacıyla başvuran hastaların depresyon, benlik saygısı ve yeme bozuklukları açısından değerlendirilmesi Selçuk Özdin 1, Aytül Karabekiroğlu 2, Arzu Alptekin Aker 2, Recep Bolat 2, Servet

Detaylı

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker****

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi Yoğun Bakım Sorumlu

Detaylı

Gebelikte Ayrılma Anksiyetesi ve Belirsizliğe Tahammülsüzlükle İlişkisi

Gebelikte Ayrılma Anksiyetesi ve Belirsizliğe Tahammülsüzlükle İlişkisi Gebelikte Ayrılma Anksiyetesi ve Belirsizliğe Tahammülsüzlükle İlişkisi Dr. Sinem Sevil DEĞİRMENCİ Prof.Dr.Gökay AKSARAY Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Giriş

Detaylı

Rehabilitasyon programının şizofreni hastalarının kliniği, sosyal işlevselliği ve yaşam kalitesi üzerindeki uzun dönem etkileri: İzleme çalışması

Rehabilitasyon programının şizofreni hastalarının kliniği, sosyal işlevselliği ve yaşam kalitesi üzerindeki uzun dönem etkileri: İzleme çalışması 238 Rehabilitasyon programının şizofreni hastalarının kliniği, sosyal işlevselliği ve yaşam Araştırma / Original article Rehabilitasyon programının şizofreni hastalarının kliniği, sosyal işlevselliği ve

Detaylı

Dr.ERHAN AKINCI 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ

Dr.ERHAN AKINCI 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ Dr.ERHAN AKINCI Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ Ekim 2010, İZMİR Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: yok Danışman: yok Konuşmacı: yok GREGOR MENDEL

Detaylı

Bilişsel Kaynaşma ve Yaşantısal Kaçınmayla Aleksitimi İlişkisi: Kabullenme ve Kararlılık Penceresinden Bakış

Bilişsel Kaynaşma ve Yaşantısal Kaçınmayla Aleksitimi İlişkisi: Kabullenme ve Kararlılık Penceresinden Bakış Bilişsel Kaynaşma ve Yaşantısal Kaçınmayla Aleksitimi İlişkisi: Kabullenme ve Kararlılık Penceresinden Bakış Sedat Batmaz 1, Emrah Songur 1, Mesut Yıldız 2, Zekiye Çelikbaş 1, Nurgül Yeşilyaprak 1, Hanife

Detaylı

YASLANMA ve YASAM KALİTESİ

YASLANMA ve YASAM KALİTESİ YASLANMA ve YASAM KALİTESİ Tufan Çankaya İzmir, 2003 Giriş: Doğal süreç; Doğum, büyüme-gelişme, üreme, ölüm Ölüm, yaşamın hangi döneminde meydana geliyor? Genç ölüm - Geç ölüm Dünya topluluklarına bakıldığında:

Detaylı

2002-2003 Bilişsel ve Davranışçı Terapiler Eğitimi (teorik temel) Eğitmen: Prof. Dr. M. Z. Sungur/ İstanbul

2002-2003 Bilişsel ve Davranışçı Terapiler Eğitimi (teorik temel) Eğitmen: Prof. Dr. M. Z. Sungur/ İstanbul H. GAYE TOLUN Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Kişisel Bilgi: Doğum tarihi: 19.10.1971 Doğum yeri: Ankara Medeni durum: Evli, 1 çocuklu Eğitim ve Görev: 2008 Serbest Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı

Detaylı

EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ

EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Kriz Dergisi 2(1): 235-240 EĞİTİM VEREN BİR DEVLET HASTANESİ PSİKİYATRİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN TANI GRUPLARINA GÖRE SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ Erol ÖZMEN, M.Murat DEMET, İlkin İÇELLİ, Gürsel

Detaylı

Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M.

Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M. DEPRESYON-ANKSİYETE BOZUKLUKLARI İLE ALKOL BAĞIMLILIĞI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ARAŞTIRILMASI Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Yılmaz S., Serez M., Beyazyürek M. ÖZET Alkol bağımlılığı ve diğer psikiyatrik

Detaylı

HEMODİYALİZ HASTALARININ GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ, YETİ YİTİMİ, DEPRESYON VE KOMORBİDİTE YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ

HEMODİYALİZ HASTALARININ GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ, YETİ YİTİMİ, DEPRESYON VE KOMORBİDİTE YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ HEMODİYALİZ HASTALARININ GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ, YETİ YİTİMİ, DEPRESYON VE KOMORBİDİTE YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ 22.10.2016 Gülay Turgay 1, Emre Tutal 2, Siren Sezer 3 1 Başkent Üniversitesi Sağlık

Detaylı

Depresyonda İşlevsel İyileşme ve Brintellix

Depresyonda İşlevsel İyileşme ve Brintellix Depresyonda İşlevsel İyileşme ve Brintellix Ömer Aydemir Celal Bayar Üni. Tıp Fak. Psikiyatri A.D. Depresyonda sonlanım Depresyonda Tam İyileşmeyi Sağlamak Belirtili dönem sonrası tam düzelme sağlama Kalıntı

Detaylı

Doğuş Üniversitesi, KLİNİK PSİKOLOJİ İstanbul 2011 2015 ( % 100 Burslu)

Doğuş Üniversitesi, KLİNİK PSİKOLOJİ İstanbul 2011 2015 ( % 100 Burslu) 1 UZMAN KLİNİK PSİKOLOG ŞEBNEM YÜKSEL 2007 yılında çalışma hayatıma başladım ve yetişkin, aile, çift, çocuk ve ergenlerle klinik psikolog olarak çalışmaktayım. Bilişsel-Davranışçı Terapi ve Virginia Satir

Detaylı

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya Þizofrenide Prodromal Belirtiler Prof. Dr. Ýsmet KIRPINAR* Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya da yazýlarýn çoðu; þizofreninin heterojen bir sendrom olduðunu, bu hastalýk için hiçbir patognomonik

Detaylı

Prediyaliz Kronik Böbrek Hastalarında Kesitsel Bir Çalışma: Yaşam Kalitesi

Prediyaliz Kronik Böbrek Hastalarında Kesitsel Bir Çalışma: Yaşam Kalitesi Prediyaliz Kronik Böbrek Hastalarında Kesitsel Bir Çalışma: Yaşam Kalitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniği, Prediyaliz Eğitim Hemşiresi Giriş: Kronik Böbrek Hastalığı (KBH); popülasyonun

Detaylı

Tedaviye Başvuran İnfertil Çiftlerde Kaygı, Öfke, Başa Çıkma, Yeti Yitimi Ve Yaşam Kalitesinin Değerlendirilmesi

Tedaviye Başvuran İnfertil Çiftlerde Kaygı, Öfke, Başa Çıkma, Yeti Yitimi Ve Yaşam Kalitesinin Değerlendirilmesi Tedaviye Başvuran İnfertil Çiftlerde Kaygı, Öfke, Başa Çıkma, Yeti Yitimi Ve Yaşam Kalitesinin Değerlendirilmesi Dr. Gülcan Güleç, DR. Hikmet Hassa, Dr. Elif Güneş Yalçın, Dr.Çınar Yenilmez, Dr. Didem

Detaylı

Yatan Hasta Memnuniyeti. Patient Satisfaction in Clinic Deparments

Yatan Hasta Memnuniyeti. Patient Satisfaction in Clinic Deparments Gülşen AYTAR 1, Nuray YEŞİLDAL 2 1 A.İ.B.Ü. Düzce Tıp Fakültesi Sosyal Hizmet Uzmanı 2 A.İ.B.Ü. Düzce Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Düzce ÖZET Düzce Tıp Fakültesinde yatan 61 hastada memnuniyet

Detaylı

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Psikiyatrik hastalığı olan bireylerde MetabolikSendrom (MetS) sıklığı genel popülasyona

Detaylı

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır.

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Lohusalık döneminde ruhsal hastalıklar: risk etkenleri ve klinik gidiş Doç.Dr. Leyla Gülseren 25 Eylül 2013 49. Ulusal

Detaylı

Kronik Böbrek Hastalarında Eğitim Durumu ve Yaşam Kalitesi. Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniği, Prediyaliz Eğitim Hemşiresi

Kronik Böbrek Hastalarında Eğitim Durumu ve Yaşam Kalitesi. Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniği, Prediyaliz Eğitim Hemşiresi Kronik Böbrek Hastalarında Eğitim Durumu ve Yaşam Kalitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniği, Prediyaliz Eğitim Hemşiresi Giriş: Kaliteli yaşam; kişinin temel ihtiyaçlarını karşıladığı,

Detaylı

ŞİZOFRENİ HASTALARINDA TIBBİ(FİZİKSEL) HASTALIK EŞ TANILARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

ŞİZOFRENİ HASTALARINDA TIBBİ(FİZİKSEL) HASTALIK EŞ TANILARININ DEĞERLENDİRİLMESİ ŞİZOFRENİ HASTALARINDA TIBBİ(FİZİKSEL) HASTALIK EŞ TANILARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Dr. Mehmet Emin Demirkol Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı AMAÇ Bu çalışmada

Detaylı

ABSTRACT $WWLWXGHV 7RZDUGV )DPLO\ 3ODQQLQJ RI :RPHQ $QG $IIHFWLQJ )DFWRUV

ABSTRACT $WWLWXGHV 7RZDUGV )DPLO\ 3ODQQLQJ RI :RPHQ $QG $IIHFWLQJ )DFWRUV ÖZET Amaç: Araştırma, Aile Planlaması (AP) polikliniğine başvuran kadınların AP ye ilişkin tutumlarını ve bunu etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı tipteki bu araştırma

Detaylı

HEMODİYALİZ HASTALARINDA HUZURSUZ BACAK SENDROMU, UYKU KALİTESİ VE YORGUNLUK ( )

HEMODİYALİZ HASTALARINDA HUZURSUZ BACAK SENDROMU, UYKU KALİTESİ VE YORGUNLUK ( ) HEMODİYALİZ HASTALARINDA HUZURSUZ BACAK SENDROMU, UYKU KALİTESİ VE YORGUNLUK (2.0.20) Gülay Turgay, Emre Tutal 2, Siren Sezer Başkent Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu, Diyaliz Programı

Detaylı

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuç: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT The Evaluation of Mental Workload in Nurses Objective: Method: Findings: Conclusion:

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuç: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT The Evaluation of Mental Workload in Nurses Objective: Method: Findings: Conclusion: ÖZET Amaç: Yapılan bu çalışma ile Gülhane Askeri Tıp Fakültesi Eğitim Hastanesinde görevli hemşirelerin zihinsel iş yüklerinin değerlendirilmesi ve zihinsel iş yükünün hemşirelerin sosyo-kültürel özelliklerine

Detaylı

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi Y R D. D O Ç. D R. M İ N E İ S L İ M Y E TA Ş K I N B A L I K E S İ R Ü N İ V E R S İ T E S I TIP FA K Ü LT E S İ K A D I N H A S TA L I K L A R I V E D

Detaylı

Kadın ve Erkek Psikiyatri Kapalı Servislerinde Fiziksel Tespit Uygulamasının Klinik Özelliklerle İlişkisi

Kadın ve Erkek Psikiyatri Kapalı Servislerinde Fiziksel Tespit Uygulamasının Klinik Özelliklerle İlişkisi Kadın ve Erkek Psikiyatri Kapalı Servislerinde Fiziksel Tespit Uygulamasının Klinik Özelliklerle İlişkisi Araştırmacılar: As. Dr. Simge Seren KIRLIOĞLU As. Dr. Sinem ACAR Doç. Dr. Pınar ÇETİNAY AYDIN Prof.

Detaylı

Bir toplum ruh sağlığı merkezinde şizofreni hastalarına uygulanan ruhsal-toplumsal uyumlandırma etkinliğinin araştırılması: Kontrollü çalışma

Bir toplum ruh sağlığı merkezinde şizofreni hastalarına uygulanan ruhsal-toplumsal uyumlandırma etkinliğinin araştırılması: Kontrollü çalışma Özdemir ve ark. 419 Araştırma / Original article Bir toplum ruh sağlığı merkezinde şizofreni hastalarına uygulanan ruhsal-toplumsal uyumlandırma etkinliğinin araştırılması: Kontrollü çalışma İlker ÖZDEMİR,

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD Çalışmalarda birinci basamak sağlık kurumlarına başvuran hastalardaki psikiyatrik hastalık sıklığı, gerek değerlendirme ölçekleri kullanılarak

Detaylı

HEMODİYALİZ HASTALARINDA HASTALIK ALGISI ÖLÇEĞİNİN KLİNİK SONUÇLAR İLE İLİŞKİSİ

HEMODİYALİZ HASTALARINDA HASTALIK ALGISI ÖLÇEĞİNİN KLİNİK SONUÇLAR İLE İLİŞKİSİ HEMODİYALİZ HASTALARINDA HASTALIK ALGISI ÖLÇEĞİNİN KLİNİK SONUÇLAR İLE İLİŞKİSİ DERYA DUMAN EMRE ERDEM Prof.Dr. TEVFİK ECDER DİAVERUM GENEL MERKEZ ÖZEL MERZİFON DİYALİZ MERKEZİ GİRİŞ Son yıllarda önem

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem V Psikiyatri Staj Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Baran GENCER Yrd. Doç. Dr. Oğuz GÜÇLÜ Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Kurum ve kuruluşla ilişki bildirimi Bulunmamaktadır. Şiddet ve Suç Saldırganlık Şiddet Bireyin

Detaylı

KADIN DAYANIŞMA VAKFI 2014 YILI KADIN DANIŞMA MERKEZİ FAALİYET RAPORU 1 OCAK 31 ARALIK 2014

KADIN DAYANIŞMA VAKFI 2014 YILI KADIN DANIŞMA MERKEZİ FAALİYET RAPORU 1 OCAK 31 ARALIK 2014 KADIN DAYANIŞMA VAKFI 2014 YILI KADIN DANIŞMA MERKEZİ FAALİYET RAPORU 1 OCAK 31 ARALIK 2014 2014 yılında Kadın Dayanışma Vakfı Danışma Merkezi ne 354 kadın başvurdu. 101 kadın yüz yüze başvuru yaparken,

Detaylı

DSM-5 Düzey 2 Somatik Belirtiler Ölçeği Türkçe Formunun güvenilirliği ve geçerliliği (11-17 yaş çocuk ve 6-17 yaş anne-baba formları)

DSM-5 Düzey 2 Somatik Belirtiler Ölçeği Türkçe Formunun güvenilirliği ve geçerliliği (11-17 yaş çocuk ve 6-17 yaş anne-baba formları) DSM-5 Düzey 2 Somatik Belirtiler Ölçeği Türkçe Formunun güvenilirliği ve geçerliliği (11-17 yaş çocuk ve 6-17 yaş anne-baba formları) Şermin Yalın Sapmaz Manisa CBÜ Tıp Fakültesi Çocuk Ergen Ruh Sağlığı

Detaylı

Psoriazis vulgarisli hastalarda kişilik özellikleri ve yaygın psikiyatrik tablolar

Psoriazis vulgarisli hastalarda kişilik özellikleri ve yaygın psikiyatrik tablolar Psoriazis vulgarisli hastalarda kişilik özellikleri ve yaygın psikiyatrik tablolar Emine Çölgeçen 1, Ali İrfan Gül 2, Kemal Özyurt 3, Murat Borlu 4 1 Bozok Üniversitesi Tıp Fakültesi, Dermatoloji Ana Bilim

Detaylı

14. ULUSAL HALK SAĞLIĞI KONGRESİ, 4-7 EKİM 2011 P220 CEZAEVİNDE BULUNAN MAHKÛMLARIN İLKYARDIM BİLGİ DÜZEYLERİ

14. ULUSAL HALK SAĞLIĞI KONGRESİ, 4-7 EKİM 2011 P220 CEZAEVİNDE BULUNAN MAHKÛMLARIN İLKYARDIM BİLGİ DÜZEYLERİ P220 CEZAEVİNDE BULUNAN MAHKÛMLARIN İLKYARDIM BİLGİ DÜZEYLERİ SÜMBÜLE KÖKSOY, EMİNE ÖNCÜ, ŞENAY ŞERMET, MEHMET ALİ SUNGUR Mersin Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu sumbulekoksoy@gmail.com Bildiri Konusu:

Detaylı

AÇIKLAMA Araştırmacı:Abdi İbrahim Otsuka. Konuşmacı: - Danışman: -

AÇIKLAMA Araştırmacı:Abdi İbrahim Otsuka. Konuşmacı: - Danışman: - AÇIKLAMA 2014-2017 Araştırmacı:Abdi İbrahim Otsuka Konuşmacı: - Danışman: - Şizofreni ve Bilişsel İşlev Bozuklukları Prof. Dr. Berna Binnur Akdede Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD OLGU

Detaylı

HEMODİYALİZ HASTALARININ HİPERTANSİYON YÖNETİMİNE İLİŞKİN EVDE YAPTIKLARI UYGULAMALAR

HEMODİYALİZ HASTALARININ HİPERTANSİYON YÖNETİMİNE İLİŞKİN EVDE YAPTIKLARI UYGULAMALAR HEMODİYALİZ HASTALARININ HİPERTANSİYON YÖNETİMİNE İLİŞKİN EVDE YAPTIKLARI UYGULAMALAR Feray Gökdoğan 1, Duygu Kes 2, Döndü Tuna 3, Gülay Turgay 4 1 British University of Nicosia, Hemşirelik Bölümü 2 Karabük

Detaylı

GİRİŞ İki uçlu bozukluk: Manik episod Depresif episod Ötimi (iyilik hali) Kronik gidişli Kesin ilaç tedavisi gerektirir (akut episod ve koruyucu

GİRİŞ İki uçlu bozukluk: Manik episod Depresif episod Ötimi (iyilik hali) Kronik gidişli Kesin ilaç tedavisi gerektirir (akut episod ve koruyucu ÖTİMİK BİPOLAR HASTALARDA ve AİLELERİNDE YAŞAM KALİTESİ: DİYABETİK HASTALAR ve NORMAL KONTROLERLE KAŞILAŞTIRMALI BİR ÇALIŞMA A. Özerdem a, B. Çakaloz a, Ş.Topkaya a, A. Koçyiğit b, M.Yılmaztürk b, B.B.

Detaylı

HOŞGELDİNİZ. Diaverum

HOŞGELDİNİZ. Diaverum HOŞGELDİNİZ 1 HEMODİYALİZ HASTALARININ DİYALİZ KLİNİKLERİNDEN BEKLENTİLERİ Gizem AKYOL¹, Nergiz TEKYİĞİT¹,Ayşegül TEMİZKAN KIRKAYAK¹,Fatma KABAN²,Filiz AKDENİZ²,Tevfik ECDER²,Asiye AKYOL³ 1-Diaverum Özel

Detaylı

HEMODĠYALĠZ HASTALARININ UMUTSUZLUK DÜZEYLERĠ

HEMODĠYALĠZ HASTALARININ UMUTSUZLUK DÜZEYLERĠ HEMODĠYALĠZ HASTALARININ UMUTSUZLUK DÜZEYLERĠ *Derya BaĢaran ** Özlem ġahin Altun *Diaverum Özel Merzifon Diyaliz Merkezi **Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Psikiyatri HemĢireliği AD GİRİŞ

Detaylı

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Doç. Dr. Özen Önen Sertöz Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi Bilim Dalı Ankara,

Detaylı

OLAĞANDIŞI KOŞULLARDA PSİKOSOSYAL YAKLAŞIMLAR ve TERAPİ İLKELERİ. 21. TPD Yıllık Toplantısı ve Klinik Eğitim Sempozyumu Antalya, 2017

OLAĞANDIŞI KOŞULLARDA PSİKOSOSYAL YAKLAŞIMLAR ve TERAPİ İLKELERİ. 21. TPD Yıllık Toplantısı ve Klinik Eğitim Sempozyumu Antalya, 2017 OLAĞANDIŞI KOŞULLARDA PSİKOSOSYAL YAKLAŞIMLAR ve TERAPİ İLKELERİ 21. TPD Yıllık Toplantısı ve Klinik Eğitim Sempozyumu Antalya, 2017 Tanım Yaşamı ya da yaşama dair bütünlüğü tehdit eden olayların bütünüdür.

Detaylı

TÜRKİYE DE EV ZİYARETLERİ (HOME VISITING) VE BENZERİ HİZMETLER

TÜRKİYE DE EV ZİYARETLERİ (HOME VISITING) VE BENZERİ HİZMETLER TÜRKİYE DE EV ZİYARETLERİ (HOME VISITING) VE BENZERİ HİZMETLER Prof. Dr. İbrahim H. DİKEN Arş. Gör. Seçil ÇELİK Arş. Gör. Gözde TOMRİS Anadolu Üniversitesi Erken Özel Eğitim Hizmetleri Erken Özel Eğitim

Detaylı

SANAYİDE ÇALIŞAN GENÇ ERİŞKİN ERKEKLERİN YAŞAM KALİTESİ VE RİSKLİ DAVRANIŞLARININ BELİRLENMESİ

SANAYİDE ÇALIŞAN GENÇ ERİŞKİN ERKEKLERİN YAŞAM KALİTESİ VE RİSKLİ DAVRANIŞLARININ BELİRLENMESİ SANAYİDE ÇALIŞAN GENÇ ERİŞKİN ERKEKLERİN YAŞAM KALİTESİ VE RİSKLİ DAVRANIŞLARININ BELİRLENMESİ Yrd. Doç. Dr. Tahsin Gökhan TELATAR Sinop Üniversitesi SYO İş Sağlığı ve Güvenliği Bölümü 28.03.2017 Uluslararası

Detaylı

Psikiyatrik rehabilitasyonun toplum içinde uygulama örneği*

Psikiyatrik rehabilitasyonun toplum içinde uygulama örneği* Doğan 33 Psikiyatrik rehabilitasyonun toplum içinde uygulama örneği* Orhan DOĞAN Prof.Dr., Cumhuriyet Üniversitesi, SİVAS * Bu çalışmanın verileri daha önce yayımlanmıştır: Dogan S, Dogan O, Tel H, Coker

Detaylı

Dr. Fatih Volkan Yüksel. Kurucu. Psikiyatrist. fvyuksel@empatipsikoterapi.com 1 / 47

Dr. Fatih Volkan Yüksel. Kurucu. Psikiyatrist. fvyuksel@empatipsikoterapi.com 1 / 47 Kurucu Psikiyatrist fvyuksel@empatipsikoterapi.com 1976 yılında İstanbul?da doğmuş; ilkokulu Yalova?da, ortaokulu İSTEK Vakfı okullarından Beyhan Aral 1 / 47 2000 yılında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi

Detaylı

RUH SAĞLIĞI ALANINDA ÇALIŞAN MESLEKLER

RUH SAĞLIĞI ALANINDA ÇALIŞAN MESLEKLER RUH SAĞLIĞI ALANINDA ÇALIŞAN MESLEKLER Sağlık Dünya Sağlık Örgütü tanımlaması Biyolojik, ruhsal ve sosyal iyilik hali. Tıp Özgül bir kurama ve bu kuramdan biçimlenen yöntemle belirlenen uygulamalarla biyolojik,

Detaylı

GADEM AÇILIŞ. Meclis üyelerimizin vermiş olduğu soru önergesi ile GADEM in temeli atılmıştır.

GADEM AÇILIŞ. Meclis üyelerimizin vermiş olduğu soru önergesi ile GADEM in temeli atılmıştır. KONU BAŞLIKLARIMIZ GADEM Açılış Misyonumuz Hedef kitlemiz İşleyişimiz İşbirliği yaptığımız kurumlar Mobil Ekip Uygulamamız Bütünşehir Sistemi Etkinliklerimiz Ödül Sistemimiz Danışan İstatistiklerimiz GADEM

Detaylı

Majör Depresyon Hastalarında Klinik Değişkenlerin Oküler Koherans Tomografi ile İlişkisi

Majör Depresyon Hastalarında Klinik Değişkenlerin Oküler Koherans Tomografi ile İlişkisi Majör Depresyon Hastalarında Klinik Değişkenlerin Oküler Koherans Tomografi ile İlişkisi Mesut YILDIZ, Sait ALİM, Sedat BATMAZ, Selim DEMİR, Emrah SONGUR Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı

Detaylı

Son iki yılda ilaç endüstrisi ve başka kuruluşlarla gelir getirici ilişkim olmamıştır.

Son iki yılda ilaç endüstrisi ve başka kuruluşlarla gelir getirici ilişkim olmamıştır. Son iki yılda ilaç endüstrisi ve başka kuruluşlarla gelir getirici ilişkim olmamıştır. TIP EĞİTİMİNDE SOSYAL PSİKİYATRİ Prof.Dr. Orhan DOĞAN Üsküdar Üniversitesi, İstanbul Tıp eğitiminde psikiyatri Tıp

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Mezuniyet Yılı. Lisans Hemşirelik Bölümü Hacettepe Üniversitesi 2004

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Mezuniyet Yılı. Lisans Hemşirelik Bölümü Hacettepe Üniversitesi 2004 ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ Adı Soyadı: Candan DELİDUMAN Doğum Tarihi: 15.08.1979 E-Posta: candancandan2012@gmail.com Derece Bölüm/Program Üniversite Mezuniyet Yılı Lisans Hemşirelik Bölümü Hacettepe Üniversitesi

Detaylı

AYAKTAN HASTA DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ

AYAKTAN HASTA DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No 24.03.2014 CureMed te tanımlanmış anamnez modüller eklendi. 01 FTR Tedavi Formu prosedüre tanımlandı. Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hasta Değerlendirme

Detaylı

Toplam Kalite Yönetimi Uygulamasının Yatan Hasta Memnuniyetine Etkisi: Altı Yıllık Kamu Hastanesi Deneyimi

Toplam Kalite Yönetimi Uygulamasının Yatan Hasta Memnuniyetine Etkisi: Altı Yıllık Kamu Hastanesi Deneyimi İstanbul Tıp Derg - Istanbul Med J 212;13(4):186-19 doi: 1.555/134.853.212.35119 KLİNİK ÇALIŞMA - ORIGINAL ARTICLE Toplam Kalite Yönetimi Uygulamasının Yatan Hasta Memnuniyetine Etkisi: Altı Yıllık Kamu

Detaylı

ALKOL BAĞIMLILIĞINDA TEDAVİYE BAŞVURU SÜRECİNDE ALKOL KULLANIM ÖZELLİKLERİ VE KLİNİK ÖZELLİKLER ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN ARAŞTIRILMASI

ALKOL BAĞIMLILIĞINDA TEDAVİYE BAŞVURU SÜRECİNDE ALKOL KULLANIM ÖZELLİKLERİ VE KLİNİK ÖZELLİKLER ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN ARAŞTIRILMASI ALKOL BAĞIMLILIĞINDA TEDAVİYE BAŞVURU SÜRECİNDE ALKOL KULLANIM ÖZELLİKLERİ VE KLİNİK ÖZELLİKLER ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN ARAŞTIRILMASI Kalyoncu A., Pektaş Ö., Mırsal H., Şatır T., Pektaş A., Mırsal N., Yılmaz

Detaylı

Kronik Şizofren Hastalarda Psikososyal Beceri Eğitiminin Etkinliğinin Değerlendirilmesi

Kronik Şizofren Hastalarda Psikososyal Beceri Eğitiminin Etkinliğinin Değerlendirilmesi Kronik Şizofren Hastalarda Psikososyal Beceri Eğitiminin Etkinliğinin Değerlendirilmesi Gül ÜNSAL BARLAS *, Özlem IŞIL** ÖZET Amaç: Bu çalışmanın amacı, Kronik şizofreni psikososyal beceri eğitiminin etkinliğini

Detaylı

AÇIKLAMA Araştırmacı: Abdi İbrahim Otsuka, Konuşmacı: Yok. Danışman: Johnson & Johnson, 2015, 2016

AÇIKLAMA Araştırmacı: Abdi İbrahim Otsuka, Konuşmacı: Yok. Danışman: Johnson & Johnson, 2015, 2016 AÇIKLAMA 2012-2015 Araştırmacı: Abdi İbrahim Otsuka, 2017 Konuşmacı: Yok Danışman: Johnson & Johnson, 2015, 2016 KLİNİK PRATİKTE GÖRÜŞMEYE DAYALI BİLİŞSEL DEĞERLENDİRME Mustafa Yıldız Kocaeli Üniversitesi

Detaylı

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI I. YARIYIL PSI 501 İleri İstatistik Zorunlu 3 0 3 8 Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 II. YARIYIL Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 III. YARIYIL

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ 2008. Y. Lisans KLİNİK PSİKOLOJİ ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİV.

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ 2008. Y. Lisans KLİNİK PSİKOLOJİ ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİV. ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: İREM YOLA 2. Doğum Tarihi: 23.11.1986 3. Unvanı: UZMAN 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ 2008 Y. Lisans KLİNİK PSİKOLOJİ

Detaylı

Gelişimsel Endişeler ve Kaçırılmış Fırsatlar. Tuba Çelen Yoldaş, Elif Nursel Özmert, Yıldırım Beyazıt, Bilge Tanrıkulu, Hasan Yetim, Banu Çakır

Gelişimsel Endişeler ve Kaçırılmış Fırsatlar. Tuba Çelen Yoldaş, Elif Nursel Özmert, Yıldırım Beyazıt, Bilge Tanrıkulu, Hasan Yetim, Banu Çakır Gelişimsel Endişeler ve Kaçırılmış Fırsatlar Tuba Çelen Yoldaş, Elif Nursel Özmert, Yıldırım Beyazıt, Bilge Tanrıkulu, Hasan Yetim, Banu Çakır Giriş Gelişimsel sorunlar bütün uluslarda önemli bir çocukluk

Detaylı

Dr. Aytuğ Balcıoğlu Çankaya Belediyesi Sosyal Yardım İşleri Müdürü

Dr. Aytuğ Balcıoğlu Çankaya Belediyesi Sosyal Yardım İşleri Müdürü Kentsel Çevre ve Ruh Sağlığı İlişkisi: Ruh Sağlığını Koruma, Sosyal İyi Olma Hali ve Toplulukçu Yeterliliği Geliştirme Amaçlı bir Programın Oluşturulması Dr. Aytuğ Balcıoğlu Çankaya Belediyesi Sosyal Yardım

Detaylı

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Sağlık Akademisyenleri Dergisi 2014; 1(2):141-145 ISSN: 2148-7472 ARAŞTIRMA / RESEARCH ARTICLE Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Assessıng Nurses Level of Knowledge

Detaylı

4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Üniversitesi Psikiyatri Hemşireliği Anabilim

4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Üniversitesi Psikiyatri Hemşireliği Anabilim ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Gül (Oban) Dikeç 2. Doğum Tarihi : 08.02.1986 3. Akademik Unvanı : Yardımcı Doçent Doktor 4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Hemşirelik Yüksek Okulu Koç Üniversitesi

Detaylı

MANİSA RUH VE SİNİR HASTALIKLARI HASTANESİNNDE SUNULAN BAĞIMLILIK HİZMETLERİ. Uzm. Dr.Aslıhan Eslek

MANİSA RUH VE SİNİR HASTALIKLARI HASTANESİNNDE SUNULAN BAĞIMLILIK HİZMETLERİ. Uzm. Dr.Aslıhan Eslek MANİSA RUH VE SİNİR HASTALIKLARI HASTANESİNNDE SUNULAN BAĞIMLILIK HİZMETLERİ Uzm. Dr.Aslıhan Eslek Hastanemiz ayaktan poliklinik, acil ve yatan hasta(amatem) kliniği hizmetleri vermekte ve denetimli serbestlik

Detaylı

Bilim Uzmanı İbrahim BARIN

Bilim Uzmanı İbrahim BARIN ERCİYES ÜNİVERSİTESİ HASTANELERİNDE YATAN HASTALARIN HASTANE HİZMET KALİTESİNİ DEĞERLENDİRMELERİ Bilim Uzmanı İbrahim BARIN Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri AMAÇ Hasta memnuniyeti verilen

Detaylı

Doç. Dr. Ahmet ALACACIOĞLU

Doç. Dr. Ahmet ALACACIOĞLU T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI ĠZMĠR KATĠP ÇELEBĠ ÜNĠVERSĠTESĠ ATATÜRK EĞĠTĠM VE ARAġTIRMA HASTANESĠ Ġç Hastalıkları Kliniği Eğitim Sorumlusu: Prof. Dr. Servet AKAR GASTROĠNTESTĠNAL STROMAL TÜMÖRLERDE NÖTROFĠL/LENFOSĠT

Detaylı

Bipolar bozuklukta bilişsel işlevler. Deniz Ceylan 22. KES Psikiyatride Güncel Oturumu Nisan 2017

Bipolar bozuklukta bilişsel işlevler. Deniz Ceylan 22. KES Psikiyatride Güncel Oturumu Nisan 2017 Bipolar bozuklukta bilişsel işlevler Deniz Ceylan 22. KES Psikiyatride Güncel Oturumu Nisan 2017 AÇIKLAMA 2012-2017 Araştırmacı: yok Danışman: yok Konuşmacı: yok Olgu 60 yaşında kadın, evli, 2 çocuğu var,

Detaylı

SAĞLIK HİZMETLERİ YÖNETİMİ. Sağlık Hizmetleri. Hizmetleri. Hizmetleri. n Destek Sağlık Hizmetleri. n Veteriner Halk Sağlığı

SAĞLIK HİZMETLERİ YÖNETİMİ. Sağlık Hizmetleri. Hizmetleri. Hizmetleri. n Destek Sağlık Hizmetleri. n Veteriner Halk Sağlığı YÖNETİMİ Sağlık n Destek Sağlık n Veteriner Halk Sağlığı n Acil Sağlık ve Cankurtarma n Sağlıklı Gıda n İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ I 011 FAALİYET RAPORU Sağlık Yönetimi 14 YÖNETİMİ Stratejik Amaç 4

Detaylı

UŞAK İL MERKEZİNDE GÖREVLİ SINIF ÖĞRETMENLERİNİN İLKYARDIM BİLGİ SEVİYELERİNİN ARAŞTIRILMASI Hakan UŞAKLI *

UŞAK İL MERKEZİNDE GÖREVLİ SINIF ÖĞRETMENLERİNİN İLKYARDIM BİLGİ SEVİYELERİNİN ARAŞTIRILMASI Hakan UŞAKLI * UŞAK İL MERKEZİNDE GÖREVLİ SINIF ÖĞRETMENLERİNİN İLKYARDIM BİLGİ SEVİYELERİNİN ARAŞTIRILMASI Hakan UŞAKLI * ÖZET Nihal CENGİZ ** İlkyardım, herhangi bir hastalık veya kaza sonucu sağlığı tehlikeye girmiş

Detaylı

Dünden bugüne Türkiye de sosyal psikiyatri uygulamaları. Social psychiatry practices in Turkey from yesterday to today

Dünden bugüne Türkiye de sosyal psikiyatri uygulamaları. Social psychiatry practices in Turkey from yesterday to today 136 Dünden bugüne Türkiye de sosyal psikiyatri uygulamaları Derleme / Review Dünden bugüne Türkiye de sosyal psikiyatri uygulamaları Orhan DOĞAN 1 ÖZ Türklerde sosyal psikiyatri uygulamaları çok eski yıllara

Detaylı

SoCAT. Dr Mustafa Melih Bilgi İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi

SoCAT. Dr Mustafa Melih Bilgi İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dr Mustafa Melih Bilgi İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Şizofreniye bağlı davranım bozuklukları bireyi ve toplumları olumsuz etkilemekte Emosyonları Tanıma Zorluğu Artmış İrritabilite Bakımverenlerin

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU Dahili Servisler Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHP) Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), her 10 çocuktan birinde görülmesi, ruhsal, sosyal

Detaylı

Adı Soyadı Doğum Yeri Doğum Tarihi Medeni Hali Çocuk Sayısı Askerlik Durumu

Adı Soyadı Doğum Yeri Doğum Tarihi Medeni Hali Çocuk Sayısı Askerlik Durumu Bölüm I Demografik Bilgiler - I Adı ı Doğum Yeri Doğum i Medeni Hali Çocuk Sayısı Askerlik Durumu Üniversite Öncesi Eğitim (Okulun adı, başlangıç ve mezuniyet tarihleri) İlkokul Ortaokul Lise Üniversite

Detaylı

GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI KLİNİĞİ YATAN HASTA DEĞERLENDİRME FORMU

GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI KLİNİĞİ YATAN HASTA DEĞERLENDİRME FORMU Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI KLİNİĞİ YATAN HASTA DEĞERLENDİRME

Detaylı

Serhat Tunç 1, Yelda Yenilmez Bilgin 2, Kürşat Altınbaş 3, Hamit Serdar Başbuğ 4 1

Serhat Tunç 1, Yelda Yenilmez Bilgin 2, Kürşat Altınbaş 3, Hamit Serdar Başbuğ 4 1 53. Ulusal Psikiyatri Kongresi, (TPD, 2017) 3-7 Ekim 2017 Bursa, Türkiye SS: 0167 5 Ekim, 2017 18.00 Özkıyım girişimi öyküsü olan ve olmayan bipolar bozukluk olgularının mizaç ve klinik özelliklerinin

Detaylı

3. SIKLIKLA TEDAVİ EDİLEN HASTALIKLAR, UYGULANAN PROSEDÜRLER VE HİZMETLER:

3. SIKLIKLA TEDAVİ EDİLEN HASTALIKLAR, UYGULANAN PROSEDÜRLER VE HİZMETLER: Rev. No : 03 Rev.Tarihi : 28 Şubat 2012 1 / 5 1. HİZMET KAPSAMI: Çocuk Alerji Bilim Dalı, 0-18 yaş grubu ayaktan ve yatan hastalara tanı ve tedavi hizmetleri sunmaktadır. Bu hizmet haftada 7 gün ve 24

Detaylı

Sosyometri. Halk Sağlığı. Mart-2005

Sosyometri. Halk Sağlığı. Mart-2005 Sosyometri Halk Sağlığı Mart-2005 Jacob Levy Moreno (889-974) Mitterndorf Kampı, Viyana (92) Amerikan Hava Kuvvetleri (944) Hudson Islah Evi (963) Sosyometrinin amacı, bireylerin spontanlıklarını ve yaratıcılıklarını

Detaylı

ŞİZOFRENİDE TOPLUMSAL BECERİ EĞİTİMİ ve BİLİŞSEL İŞLEVSELLİK

ŞİZOFRENİDE TOPLUMSAL BECERİ EĞİTİMİ ve BİLİŞSEL İŞLEVSELLİK ŞİZOFRENİDE TOPLUMSAL BECERİ EĞİTİMİ ve BİLİŞSEL İŞLEVSELLİK Prof. Dr. Mustafa YILDIZ Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Öğretim Üyesi 46. Ulusal Psikiyatri Kongresi, Ekim 2010

Detaylı

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME Psi. Özge Kutay Sos.Yelda ġimģir Ġzmir,2014 HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI

Detaylı

ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai

ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai PEHLİVAN*; Elif Nilay ADA*;Gizem ÖZTAŞ* *Mersin Üniversitesi

Detaylı

Hastane. Hastane Grupları 19/11/2015. Sağlık Kurumları Yönetiminde Temel Kavramlar

Hastane. Hastane Grupları 19/11/2015. Sağlık Kurumları Yönetiminde Temel Kavramlar Hastane Sağlık Kurumları Yönetiminde Temel Kavramlar Yük.Hem.Müge Bulakbaşı Ekonomik, verimli ve etkili olarak her türlü sağlık hizmetinin kesintisiz üretildiği, Eğitim, araştırma ve toplum sağlığı hizmetlerinin

Detaylı

GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ÇOCUK VE ERGEN TEDAVİ VE REHABİLİTASYON MODELİ. Dr.Cenk YANCAR Psikiyatri Uzmanı

GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ÇOCUK VE ERGEN TEDAVİ VE REHABİLİTASYON MODELİ. Dr.Cenk YANCAR Psikiyatri Uzmanı GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ÇOCUK VE ERGEN TEDAVİ VE REHABİLİTASYON MODELİ Dr.Cenk YANCAR Psikiyatri Uzmanı Son yıllarda Gaziantep in hızlı sanayi büyümesinin getirdiği göç ve nüfus artışı, beraberinde

Detaylı

OCAK-MART 2015 3 AYLIK SOMA VE DURSUNBEY PSİKOSOSYAL DESTEK MERKEZLERİ FAALİYET RAPORU

OCAK-MART 2015 3 AYLIK SOMA VE DURSUNBEY PSİKOSOSYAL DESTEK MERKEZLERİ FAALİYET RAPORU APHB AFETLERDE PSİKOSOSYAL HİZMETLER BİRLİĞİ SOMADA PSİKOSOSYAL DESTEK MERKEZLERİ PROJESİ OCAK-MART 2015 3 AYLIK SOMA VE DURSUNBEY PSİKOSOSYAL DESTEK MERKEZLERİ FAALİYET RAPORU YÖNETİCİ ÖZETİ SOMADA projesi

Detaylı

Bipolar bozukluğun ve şizofreninin remisyon ve psikotik belirtili dönemlerindeki hastaların bilişsel işlevler açısından karşılaştırılması

Bipolar bozukluğun ve şizofreninin remisyon ve psikotik belirtili dönemlerindeki hastaların bilişsel işlevler açısından karşılaştırılması Bipolar bozukluğun ve şizofreninin remisyon ve psikotik belirtili dönemlerindeki hastaların bilişsel işlevler açısından karşılaştırılması Deniz Ceylan, Berna Binnur Akdede, Emre Bora, Ceren Hıdıroğlu,

Detaylı

Klinik Kodlama Süreç Analizi Anket Değerlendirmesi

Klinik Kodlama Süreç Analizi Anket Değerlendirmesi Klinik Kodlama Süreç Analizi Anket Değerlendirmesi Sağlık tesisleri tarafından verilen hizmetin tanımını sağlayan klinik kodlama; hastanın tesise kabul edilişinden taburcu edilişine kadar geçen süredeki

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ BİREYLERİN OTİZM ALGISI VE BİLGİ DÜZEYİ ARAŞTIRMASI

TÜRKİYE DEKİ BİREYLERİN OTİZM ALGISI VE BİLGİ DÜZEYİ ARAŞTIRMASI TÜRKİYE DEKİ BİREYLERİN OTİZM ALGISI VE BİLGİ DÜZEYİ ARAŞTIRMASI 2017 TÜRKİYE DEKİ BİREYLERİN OTİZM ALGISI VE BİLGİ DÜZEYİ ARAŞTIRMASI 2017 II. Araştırma 16 MART - 06 NİSAN 2017 1 TOHUM OTİZM VAKFI Tohum

Detaylı