KAMERA TEKN NE G R fi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KAMERA TEKN NE G R fi"

Transkript

1 T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2157 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1185 KAMERA TEKN NE G R fi Yazarlar Prof.Dr. Levend KILIÇ (Ünite 6) Doç. Nedim GÜRSES (Ünite 5) Yrd.Doç.Dr. Hakan U URLU (Ünite 3, 8) Yrd.Doç.Dr. Selçuk KIRAY (Ünite 7) Arfl.Dr. Elif Gizem U URLU (Ünite 2) Ö r.gör. Mehmet Erdem GÖSTER fil (Ünite 4) Uzm. Meltem ALTUNAY (Ünite 1) Editör Yrd.Doç.Dr. Hakan U URLU ANADOLU ÜN VERS TES

2 Bu kitab n bas m, yay m ve sat fl haklar Anadolu Üniversitesine aittir. Uzaktan Ö retim tekni ine uygun olarak haz rlanan bu kitab n bütün haklar sakl d r. lgili kurulufltan izin almadan kitab n tümü ya da bölümleri mekanik, elektronik, fotokopi, manyetik kay t veya baflka flekillerde ço alt lamaz, bas lamaz ve da t lamaz. Copyright 2010 by Anadolu University All rights reserved No part of this book may be reproduced or stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means mechanical, electronic, photocopy, magnetic, tape or otherwise, without permission in writing from the University. UZAKTAN Ö RET M TASARIM B R M Genel Koordinatör Prof.Dr. Levend K l ç Genel Koordinatör Yard mc s Doç.Dr. Müjgan Bozkaya Ö retim Tasar mc s Kadriye Kobak Grafik Tasar m Yönetmenleri Prof. Tevfik Fikret Uçar Ö r.gör. Cemalettin Y ld z Ö r.gör. Nilgün Salur Ölçme De erlendirme Sorumlusu Ö r.gör. Gamze Özbilgin Erflen Dil Yaz m Dan flman Okt. Nilay Giriflen Grafikerler Nihal Sürücü Ayflegül Dibek Kitap Koordinasyon Birimi Yrd.Doç.Dr. Feyyaz Bodur Uzm. Nermin Özgür Kapak Düzeni Prof. Tevfik Fikret Uçar Dizgi Aç kö retim Fakültesi Dizgi Ekibi Kamera Tekni ine Girifl ISBN Bask Bu kitap ANADOLU ÜN VERS TES Web-Ofset Tesislerinde 400 adet bas lm flt r. ESK fieh R, May s 2011

3 çindekiler iii çindekiler Önsöz... vii Kameran n Toplumsal Tarihi... 1 G R fi... 3 KAMERA VE TOPLUMSAL DÜZEN... 3 F LM KAMERASI YAYGINLAfiIYOR... 6 V DEO KAMERA VE TELEV ZYON YAYINCILI I L YILLARDA KAMERA Kamera ve Say sal Teknoloji Kameran n Bilgisayarlarla Kullan m A Toplumunda Kamera Kullan m Özet Kendimizi S nayal m Okuma Parças Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar Film ve Video Kameralar KAMERANIN TAR HSEL GEL fi M Hareketli Görüntü Kameran n Tan m Film ve Video Kameralar F LM YAPIMINDA KULLANILAN KAMERALAR Enerjilerine Göre Kameralar Bakac na Göre Kameralar Film Boyutuna Göre Kameralar mm Kameralar mm Kameralar V DEO YAPIMLARINDA KULLANILAN KAMERALAR Görüntü Üretme Sistemine Göre Kameralar Ifl k Al c s na Göre Kameralar Kullan m Yerlerine Göre Kameralar V DEO KAMERALARININ KAYIT FORMATLARI Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar Video Sinyalinin Yap land r lmas V DEO S NYAL ANALOG V DEO S NYAL Birleflik (Kompozit) Video Sinyali Ayr fl k (Komponent) Video Sinyali S-Video ANALOG V DEO S NYAL KONNEKTÖRLER ÜN TE 2. ÜN TE 3. ÜN TE

4 iv çindekiler Analog Video Sinyali Adaptörleri SAYISAL V DEO S NYAL SAYISAL V DEO S NYAL KONNEKTÖRLER GÖRÜNTÜ VE SES LET M Ç N C HAZLARDA BA LANTILARIN YAPILANDIRILMASI Kamera, VTR - Monitör Ba lant s Kamera, VTR-VTR Ba lant s Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar ÜN TE 5. ÜN TE Objektif OBJEKT FLERLE LG L TEMEL KAVRAMLAR Netlik Bilezi i Zoom Bilezi i Diyafram Bilezi i Alan Derinli i Odak Uzakl OBJEKT FLER N YAPISI OBJEKT F N ÇEfi TLER VE ETK LER Normal Aç l Objektifler K sa Odakl (Genifl Aç l ) Objektifler Uzun Odakl (Dar Aç l ) Objektifler De iflebilir Odak Uzakl kl Objektifler Farkl Amaçlara Yönelik Objektifler Bal kgözü Objektif Makro Objektif Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar Kamera Kullan m Özellikleri V DEO KAMERALARININ ANA BÖLÜMLER Objektif Zoom objektiflerin üstünde yer alan yard mc elemanlar: Gövde Gövde Üzerinde Bulunan Ayarlar Kamera Kay t Ünitesi Bataryalar Bakaç KAMERAYLA B RL KTE KULLANILAN DONANIMLAR Kamere Sehpas (Tripod) Sehpa Kafas (Head) Kamera K za Pedestal Örümcek (Spreader) ve Tekerlek (Wheeler)

5 çindekiler v Monitör (D fl çekim monitörü) BNC kablo Filtre çantas ENG KAMERALARININ KULLANIM ÖZELL KLER ENG Kameralar n Çekim Öncesi Haz rl klar ENG Kameralarla Çekim S ras nda Yap lanlar ENG Kameralarda Çekim Sonras Yap lanlar Bir kameraman n yapmas gerekli olan baz ifllemler vard r: STÜDYO VE EFP KAMERALARININ KULLANIM ÖZELL KLER Stüdyo ve EFP Kameralar n Çekim Öncesi Haz rl klar Stüdyo ve EFP Kameralarla Çekim S ras nda Yap lanlar Stüdyo ve EFP Kameralarda Çekim Sonras Yap lanlar Özet Kendimizi S nayal m S ra Sizde Yan t Anahtar Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar Ayd nlatma V DEO GÖRÜNTÜ VE IfiIK TEMEL ELEKTR K B LG LER Temel Kavramlar Da t m Elemanlar Sigortalar Prizler ve Fifller Kablolar Elektrik Yükü Hesab AYDINLATMA ARAÇ-GEREÇLER Temel Yap sal Özellikler Gövde Ampul Ayaklar ve Ask lar Kablolar ve Anahtar Sistemleri Yard mc Malzemeler AYDINLATMA KAYNAKLARI Noktasal Ifl k Veren Ayd nlatma Kaynaklar Yumuflak Ifl k Veren Ayd nlatma Kaynaklar Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar Ses G R fi SES VE SES N TEMEL ÖZELL KLER Sesin Fiziksel ve Alg sal Özellikleri SES S NYAL Analog Ses Say sal Ses Örnekleme Oran ve Bit Derinli i ÜN TE 7. ÜN TE

6 vi çindekiler M KROFONLAR Mikrofonlar n Yap sal Özellikleri Dinamik Mikrofonlar fierit Mikrofonlar Kondansatör Mikrofonlar Elektret Mikrofonlar Mikrofonlar n Yönel Özellikleri Mikrofonlar n Kullan m Alanlar Mikrofon Aksesuarlar V DEO KAMERALARDA SES KAYIT Ses Ba lant Kablo ve Konnektörleri Video Kameralarda Ses Ba lant lar Ses Seviye Göstergeleri, Dinamik Alan ve Kalibrasyon Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar ÜN TE Kurgu KURGU KURGUNUN filev Video Bantlarda Teknik Olarak Kurgu Süreci NLE (NON LINEAR EDITING) DO RUSAL OLMAYAN KURGU S STEMLER NLE Sistemlerinde Bilgisayar n Kurgu çin Yap land r lmas Kurgu Yaz l m n n Çal flt r lmas ve Bafllang ç Ayarlar NLE Kurgu Yaz l m Temel Pencereleri ve fllevleri NLE Kurgu Yaz l mlar nda Görüntü ve Seslerin Al nmas NLE Kurgu Sistemlerinde Yap labilen Görüntü Efektleri Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar

7 Önsöz vii Önsöz nsanlar n canl ve cans z varl klar n hareketli görüntülerini kaydetmek için gösterdikleri çaban n bir soncu olan kameran n icad sanata, bilime, ekonomiye k saca hayat n her alan na etki etmifltir. Foto raf n ve üzerine görüntü kaydedilebilen zeminin icad günümüze kadar geliflim göstermifl, kamera, kay t ve gösterim teknikleri konular ndaki çal flmalar da devam etmektedir. Üstelik her geçen gün hayat n daha derinlerine inecek kay t teknikleri gelifltirilmektedir. Kamera Tekni ine Girifl, ülkemizde üzerinde yeterli çal flma bulunmayan bir konudur. Kamera, ses ve kurgu teknikleri konusunda da alan çal flmalar yapm fl, de erli araflt rmac ve bilim insanlar n n bilimsel kaynaklar tecrübeleri ile harmanlayarak haz rlad klar bu ders kitab n n önemli bir bofllu u dolduraca kan - s nday m. Kamera tekni ine girifl, ad ndan da anlafl laca gibi kamera tekni inin temel konular n ele almaktad r. fllenen konu bafll klar n n her biri hakk nda farkl kaynaklardan derinlemesine araflt rma yapmak isteyenler için kitap, internet, yararlan lan kaynaklar bafll alt nda yön gösterici olunmaya çal fl lm flt r. Kamera tekni ine girifl kitab sekiz ana bölümden oluflmaktad r. Hareketli görüntünün kaydedilmesi ile bafllayan süreçte kameran n sosyal tarihi, film ve video yap mlar nda kullan lan kameralar, video sinyalinin yap land r lmas, objektif, kameran n kullan m özellikleri, ayd nlatma, ses ve kurgu konular n kapsamaktad r. Bu kitab n haz rlanmas nda baflta yazarlar olmak üzere, foto raflar ve elefltirileriyle katk da bulunanlara teflekkür etmek isterim. Ayr ca, Ö retim Tasar mc s Kadriye Kobak a, dizgi ekibine, bas mevi çal flanlar na teflekkürlerimi sunar m. Editör Yrd.Doç.Dr. Hakan U URLU

8 1KAMERA TEKN NE G R fi Amaçlar m z Bu üniteyi tamamlad ktan sonra; Kameran n toplumsal düzen içindeki yerini saptayabilecek, Kameran n 1900 lü y llardaki geliflimini aç klayabilecek, Yay n arac olarak kameran n geliflimini aç klayabilecek, Kameran n 2000 li y llardaki kullan m n belirleyebilecek bilgi ve becerilere sahip olacaks n z. Anahtar Kavramlar Sanayi Devrimi Sinematograf Video Belgeleme Görsel Bellek Kamera-Göz Portapak Say sal Kamera Mobil Telefon Kameras Elektronik Gözetim Fogcam çerik Haritas Kamera Tekni ine Girifl Kameran n Toplumsal Tarihi G R fi KAMERA VE TOPLUMSAL DÜZEN F LM KAMERASI YAYGINLAfiIYOR V DEO KAMERA VE TELEV ZYON YAYINCILI I 2000 L YILLARDA KAMERA

9 Kameran n Toplumsal Tarihi G R fi Bir toplumdaki toplumsal iliflkilerde, kurumlarda ve yap da belirli bir durumdan ya da varl k biçiminden baflka durum ya da biçime geçifle toplumsal de iflme denir. Toplumsal de iflme nedeni insanl n bilgi ve deneyim birikiminin artmas olabildi i gibi, savafllar ya da do al felaketlerden sonra yaflanan bir y k m da olabilir. Her toplumsal de iflme, belirli bir zaman diliminde somut, fiziksel ve kültürel bir çerçevede birtak m insanlar aras nda geçer. Toplumsal de iflmeyi etkileyen faktörler aras nda fiziksel çevre, bilim ve teknoloji, kültür, nüfus hareketleri, ekonomi s - ralanabilir. Kameran n sosyal tarihi ba lam nda bu faktörlerden bilim ve teknoloji ön plana ç kar; çünkü makineleflme, iletiflim araçlar ndaki geliflmeler, ulafl m olanaklar n n artmas gibi faktörler insan ve toplum yaflam n büyük ölçüde de ifltirebilir. Teknolojinin en önemli görevi insan n do ay denetlemesine yard mc olmakt r. Bu amaçla insan yaflam n kolaylaflt r c araçlar sa larken bu araçlar n kullan - m, kendisine özgü biçim ve kurallar beraberinde getirir. Modern uygarl n oluflumundaki tan mlay c ve en önemli güç olan teknolojik geliflim; keflifler, ilerlemeler ve bulufllar yoluyla toplumsal de iflimi zorunlu k lmaktad r. Sanayi sonras toplumun yap s nda bilgi ve teknolojiyi etkileyen büyük yap sal de iflimler söz konusudur. Bu toplum türünde artan sadece yeni bulufllar n oran ndaki h zl geliflme olmay p, sanayi toplumundan beri ivme kazanm fl yaflam düzeyindeki yükselmedir. Yani bu toplum, üyelerinin kültür, e lence etkinlikleri ve çevre gibi konularda daha iyi bir yaflam seviyesine talepte bulundu u ve giderek birbirine ba l ortak yaflam n olufltu u bir toplumdur. KAMERA VE TOPLUMSAL DÜZEN Modernleflme süreciyle birlikte toplumda yer alamayan kitle iletiflim araçlar göz önüne al nd nda, bu kitle iletiflim araçlar n n Orta Avrupa ve Amerika kültürüne kazand rm fl oldu u yeni yaflam tarzlar n ve kurallar bütününü de göz ard etmemek gerekir. Kapitalist yaflam tarz n n Bat yaflam tarz nda yerini pekifltirmesi ile birlikte, kitle iletiflim arçalar sadece ifl ve ticaret tan mlar aras nda s k fl p kalmaz, ayn zamanda sanat, e lence ve toplum aras ndaki iliflkilerin de yeniden düzenlendi i bir döneme denk düfler. Bu yeni toplumsal yap içindeki üretici ve tüketici ilifl-

10 4 Kamera Tekni ine Girifl kisi aras ndaki ba ticari metalar kurar. K saca toplumsal yap içindeki üretim ve tüketim biçimleri afla daki flekilde oluflur: Üretici Ticari mal Tüketici Moderleflme süreci içine kitle iletiflim araçlar n n ve özellikle de kameran n bir resmetme arac olarak gündeme gelmesiyle birlikte, bu araçlar art k sadece birer ço alt m arac olmaktan ç karlar ve sanatç lar n bu ayg tlar yeniden keflfiyle sanat n ortam na girerler. Bu yeni yap, 20. Yüzy l n ortalar ndan sonra bask n bir hal al r ve Avrupa n n sanat ortam, kamera gibi do al olmayan ayg tlar n sanatsal etkinlerin içine dâhil olmas yla birlikte dönemin iktisadi yap s yla örtüflmeler gösterirler. Bu bak fl aç s yla sanatç - halk aras ndaki iliflki de üretici - tüketici aras ndaki iliflkiyle özdeflleflir (Armes, 1995); Sanatç Sanat Eseri Halk Kaydedebilen kitle iletiflim araçlar n n ortaya ç kmas ndan hemen önce bafllayan bu süreç, sanat ve ticaret aras ndaki ba yeniden oluflturmufltur. Armes e göre müzikholler bu durumun en çarp c örneklerini sergilerler. Uzman bir e lendirici eflli inde ortaya konan performanslar ve bu performanslar için biraraya toplanm fl ve para ödeyen seyirciler; ayn yap n n yeniden üretilmesine neden olur: E lendici Gösteri Para Ödeyen Seyirciler 1 Armes n görsel SIRA iletiflim S ZDE araçlar n birer endüstri ürünü olarak çözümlemesine paralel olarak, film yap m sürecinde sizce nas l bir üçlü ak fl gerçekleflmektedir? DÜfiÜNEL M 28 Aral k DÜfiÜNEL M 1895 tarihi, sineman n do um tarihi olarak kabul edilir ve bu tarihle birlikte hareketli görüntü üreten kamera toplumsal yap n n içinde kendisine yer SORU bulur. O tarihte yap lan bu ilk gösterime seyirciler para ödemifllerdir. Aradan yüz SORU y l geçmesine ra men seyirciler hala bu tür gösterilere para ödemektedirler. Bu anlamda kamera toplumsal yap daki konumu aç s ndan önemli bir de iflikli e u ramam flt r. D KKAT D KKAT çinde yaflad m z döneme gelindi inde; aradan yüz on befl y l geçmifl, birçok AMAÇLARIMIZ farkl kamera SIRA üretilmifl S ZDE ve her ony lda bir yeni bir sistem film üretimine dâhil olmufl; film görüntüsü eskisine oranla karfl laflt r lmayacak kadar gerçe e yak n bir hal alm fl, sesler ise neredeyse ayn ortamda olufluyormufl gibi gösterime sunulmufltur. Bununla birlikte, 2010 y l nda bile film salonun giriflinde bir bilet giflesi ve bu giflede bilet satan bir biletçi bulunur. Bu de iflmeyen yap, Armes n vurgulad - toplumsal yap n n birebir devam etmesine karfl l k gelmektedir. Film yap m süreçleri K T A P de iflmifl, kullan lan donan mlar farkl laflm fl, film salonlar en son teknoloji K T A P ile donat lm fl olsa da, Armes n üçlü yap s hala bütünlü ünü korumaktad r: TELEV ZYON TELEV ZYON Yönetmen Film zeyiciler NTERNET NTERNET

11 D KKAT D KKAT 1. Ünite - Kameran n AMAÇLARIMIZ Toplumsal Tarihi 5 AMAÇLARIMIZ Foto raf ve filmin toplumsal düzen içindeki yeri konular nda daha fazla K Tbilgi A Pedinmek için bu kitab okuyabilirsiniz; Levend K l ç (Ed). Video Sanat : Elefltirel Bir Bak fl. stanbul: Hil Yay nlar, TELEV ZYON Bu yaklafl m, iletiflim ak fl n n temel flemas ile de örtüflür. Kaynaktan al c ya do ru süregelen iletiflim ak fl, sanatç ile izleyici aras ndaki sanatsal iletiflim sürecine benzer flekilde gerçekleflir. Sanatç, eserin sahibi olarak ayn zamanda kaynakt r. zleyici ise hedef kitleye yan al c ya karfl l k NTERNET gelir. K T A P TELEV ZYON NTERNET Kaynak Gönderici Mesaj Ortam Kanal Hedef Kitle Al c Kanal mesaj içeri ini fiziksel olarak tafl yan ortamd r. Bu araç kimi zaman telgraf, kimi zaman televizyon ya da nternet olabilir. Bu araçlar n baz lar mesaj sadece iletmek ifllevine sahipken baz lar bu mesajlar kaydetme özelli ine de sahiptir. Kameran n bu süreçteki temel ifllevi ise, iletiflim sürecinde kullan lan ortam olmas d r. Birçok farkl iletiflim ortam ndan farkl olarak, kamera iletileri kaydeden bir iletiflim arac d r. Kamera, görsel ve iflitsel verileri sakalayabilen bir ortam olarak iletiflim sürecinde bizim kulland m z temel araç ifllevini görür. Kamerayla birlikte mesaj, içeri i her ne olursa olsun, saklanabilir duruma gelir. Bu mesaj basit bir imge, olay olabilece i gibi, bilimsel bir içerik, bir haber veya kimi zaman bir sanat ürünü de olabilir. Yarat lm fl olan bütün bu de erlerin, olgu ve olaylar n bireylerin ve toplumun yaflam nda bir anlam ifade edebilmesi için, her fleyden önce baflkalar ile paylafl lmas, kimi zaman saklanmas ve gelecek kuflaklara aktar lmas SIRA gerektirmektedir. S ZDE Kamera bu süreci sa layacak olan da iletiflim araçlar n n bafl nda yer al r. Bu yap n n süregelen devinimi, varolan toplumsal düzenin devinimi ile eflde- DÜfiÜNEL M erdir. Gerek teknoloji, gerekse üretim ve gösterim süreçlerinde önemli de iflimler sergilense de, bütün bu yaflanan de iflim ve dönüflümler toplumsal düzenin devam na hizmet eder ve bu düzenin yap s n güçlendirerek sürmesine SORUdestek olur. Roland Barthes ( ), ise bu süreci felsefe s n rlar içinde aç klar. Foto raf ya da film üç de iflik uygulaman n nesnesidir; yapan, maruz kalan ve bakan dan oluflan bu üçlemenin daha yal n anlat m n da iflletici, izleyici ve gö- D KKAT rüntünün tayf d r. flletici, görüntüyü üreten kiflidir. zleyici ise görüntüyü tüketen herkes olarak tan mlan r. Görüntünün tayf ise görüntüde yer alan fley, nesne ya da kiflinin oluflturdu- u hayaldir. mge; yeniden yarat lm fl ya da yeniden üretilmifl görünümdür. lk kez meydana geldi i yerden ve zamandan, bir iki dakikadan birkaç yüzy la kadar de iflebilen belirli bir süre için asl ndan kopmufl ve saklanm fl görünümlerdir. DÜfiÜNEL M SORU D KKAT AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ Foto raf n görsel iletiflim sürecindeki temel bilgiler üzerine daha fazla K bilgi T A Pedinmek için bu kitab okuyabilirsiniz; Roland Barthes. Camera Lucida: Foto raf Üzerine Düflünceler. stanbul: Alt k rkbefl Yay nlar, TELEV ZYON Barthes n foto raf için tan mlad bu süreç, Sanayi Devrimi ve dönemin sosyo-ekonomik yap s ile birlikte, sadece yapan, maruz kalan ve bakan üçgeni ile s - n rl kalmaz. Kamera ile üretilen ürün, foto raf ya da film imge e lence sektörü içinde gelimesiyle birlikte art k ticari bir de er kazan r. Bu ticari NTERNET de er, üretilen görüntüyü sanki bir endüstriyel ürünmüfl gibi metalaflt r r. K T A P TELEV ZYON NTERNET

12 6 Kamera Tekni ine Girifl DÜfiÜNEL M SORU D KKAT 1896 y l nda ilk kez bir sinema filmi yani ilk kez hareketli görüntü üreten kameray izleyen Maksim Gorki ( ), bu deneyimini özetlerken de benzer bir hayalden söz eder. Bu sessiz, renksiz ve hareket eden belli belirsiz görüntülerin oluflturdu u durumun, gelece in görsel dünyas n n ilk habercisi oldu unu flu sözlerle dile getirir: Dün gölgelerin krall ndayd m. Keflke oran n ne kadar acayip oldu unu bilebilseydiniz. Renk yok, ses yok. Orada herfley - yer, a açlar, insanlar, su, hava - grinin tek DÜfiÜNEL M bir tonuna boyal : Gri bir gökyüzünde gri günefl fl nlar var; gri yüzlerde, gri gözler ve a açlar n yapraklar kül gibi gri. Bu yaflam de il, fakat yaflam n gölgesi, bu hareket de il fakat hareketin sessiz gölgesi (Taylor, 1979: S ORU 2). Maksim Gorki nin D KKAT yaflam n ve hareketin sessiz gölgesi olarak tan mlad bu ayg t; günümüz video kameras n n atas olan film kameras d r. Film kameras video teknolojisiyle de birleflerek toplumsal yap içerisindeki yerini sa lamlaflt racak ve toplumlar n kültürlerinin belirlenmesinde ve dönüflümünde rol oynayan temel ayg tlardan biri haline gelecektir. AMAÇLARIMIZ Gorki nin, sessiz gölgeler olarak tan mlad film imgesi k sa bir süre sonra sese kavuflacak AMAÇLARIMIZ ve bu imgeler ve sesler ile insanlara görsel-iflitsel hikâyeler anlat lma- ya bafllanacakt r. Yaklafl k yüzy la s an bu h zl geliflim sürecinde insanlar önce K T A P film dili ile K tan flacaklar T A P ve ard ndan evlerinin salonlar na gelecek görüntülerle yaflamaya bafllayacaklard r. Bütün bu süreç içerisinde imgesel dünyan n temellerinin at ld, Barthes n deyimiyle görüntüyü iflleyenin elindeki kamera tüm yüzy l boyunca endüstriyel TELEV ZYON bir de eri olan meta olarak yerini alm flt r. TELEV ZYON Bütün de iflen teknolojilere, farkl laflan görüntü üretim ve gösterim süreçlerine ra men, kameran n ve kameran n üretti i görüntünün toplumsal de eri ayn kalm flt r y l na gelindi inde de film izleyicisinden ayn 1895 y l nda ki ilk gösterimde oldu u NTERNET gibi, gösterim bedeli olarak ücret talep edilir. Sadece film endüs- NTERNET trisi de il, 2010 y l nda ülkenin iki farkl flehrinde birbirleriyle kamera arac l yla görsel - iflitsel iletiflim kurmak isteyen kifliler, kimi durumlarda kullanacaklar cihaz bedeli olarak, kimi durumlarda da kullan m bedeli olarak ücret ödemek durumundad r. Bütün de iflenlere ra men, de iflmeyen durum toplumsal düzendir. Kamera ancak bu toplumsal düzen içinde yer alabildi i sürece ayakta durur. Aksi takdirde zaten 19. ve 20. Yüzy l tarihi, düzen içinde kendine yer bulamayan birçok buluflla doludur. Kamera da, t pk di er bulufllar gibi, toplumsal düzen içinde kendine yer bulabildi i ve düzeni pekifltirebildi i için bu derece ifllevsel ve uzun soluklu bir bulufl olarak süregelmifltir. F LM KAMERASI YAYGINLAfiIYOR Kameran n toplumsal yaflam içine girmeye bafllad yüzy l olarak 1900 lü y llar, sadece görsel iletiflim ayg tlar n n de il, ayn zamanda birçok yeni teknolojinin de ortaya ç kt bir dönem olarak bilinir. Bu teknik geliflimlerin yan s ra 1900 lü y llar, Birinci Dünya Savafl ( ), Sovyet Bolflevik Devrimi (1917), Büyük Bunal m ( ) ve kinci Dünya Savafl ( ) gibi dünya tarihini sarsacak çok önemli geliflmelere tan kl k edilen bir döneme karfl l k gelir. Bir anlamda, dünyan n rotas n n yeniden çizildi i, birçok ülkenin s n rlar n n yeniden belirlendi i ve hatta daha önce var olmayan devletlerin ortaya ç kt bu dönemde yaflanan teknolojik ve sosyo-ekonomik de iflimler, dünya tarihinin hiçbir dönemi ile karfl laflt r lamayacak kadar h zl gerçekleflmifltir.

13 1. Ünite - Kameran n Toplumsal Tarihi Bu h zl dönüflümü yaflayan ve toplumsal olaylar flekillendiren toplumlar, ayn zamanda resmetme gelene ini de yeniden flekillendiren toplumlard r. Bu gelene- in ilk ad mlar n büyülü fener (magic latern) ad verilen optik sistemde görmek mümkündür. Bir fl k kayna, mercek sistemi, cam üzerine çizilmifl bir resim ve imgenin yans t ld beyaz yüzeyden oluflur. Sistemin çal flma prensibi oldukça basittir. Ifl k kayna ndan gelen fl k, üzerine resim çizilmifl bir camdan geçirilerek, bir mercek sistemi ile beyaz bir yüzeye büyütülerek yans t l r. 17. Yüzy l n koflullar içinde gösteriyi izleyen izleyiciler, görüntünün oluflmunu büyülü bir ortam olarak alg lam fllar ve bu ayg ta da büyülü fener ad n vermifllerdir l y llar n sonuna do ru Avrupa da s kça görülen bu ayg t n daha sonra birden fazla görüntünün üstüste bindirilmesiyle hareket duygusu yaratmaya çal flan farkl örnekleri de gelifltirilmifltir. Büyülü fenerin en önemli ifllevi ise, kalabal k biz izleyici kitlesini, bir yüzey üzerinde oluflan optik yans malar izletmek için karanl k bir ortamda biraraya getirmifl olmas d r. Bu karanl k ortam daha sonra oluflacak film izleme gelene inin ilk habercisi niteli indedir lü y llar n son dönemlerinde yine insanlar karart lm fl mekânlara çekmeyi baflaran e lence kültürünün di er örnekleri ise panaroma ve diyorama gösterilerdir. fieffaf yüzeyleri üzerine elle yap lm fl resimlerin beyazperdeye optik yard m yla büyütülerek yans t lmas n içerir. zleyicisi ile olan iliflkisi aç s ndan büyülü fenerdeki gelene i devam ettirir ve bir e lence ortam olarak karanl k bir mekân ve görüntünün nesnesi olarak da opti in kullan ld fl k yans malar ; görüntü üretiminin temel yap tafllar n oluflturur. K l ç (2008), 1800 lü y llar n son çeyre inden sonra sinematograf n keflfine kadar geçen dönemi üç ana bafll k alt nda toplar. Bunlar n ilki, görmenin süreklili i ilkesine dayanarak optik oyuncaklar biçiminde ortaya ç kan ayg tlard r. kinci dönem ise, optik oyuncaklarla yarat lan yan lsama olan hareketin, büyülü fener gelene inden yola ç karak gelifltirilen yans tma ayg tlar d r. Üçüncüsü ise, foto raf makinesi kullan larak hareketli nesnenin hareketinin belli durumlar n n yüzey üzerine kaydedilmesidir. Bu flekilde görünürde hareketin oluflturulmas için gelifltirilmifl ayg tlard r y l nda George Eastman n ( ), fl a duyarl yüzey olarak selüloit tabanl yeni bir yüzey gelifltirdi ini duyurmas ve 1890 y l nda film ad n verdi i bu yüzeyin üretimini yapmaya bafllamas, yaflanan süreci h zland ran bir geliflme olarak kabul edilir. Thomas Alva Edison ( ) ve yard mc s William Kennedy Laurie Dickson ( ), Eastman n filmini kullanarak hareketli görüntü kaydetmeyi sa layan kinetograf (kinetograph) adl ayg t 1890 y l nda ve hemen ard ndan da çekilen filmin gösterimini sa layan kinetoskop (kinetoscope) adl ayg t da 1891 y l nda gelifltirirler. Edison un bu ayg t bir kamera olarak tan mlanmaktan uzakt r ve günümüz sinema kavram ile de örtüflmez. Edison üretilen filmlerin topluca izlenmesi fikrine inanmamaktad r ve bu buluflun as l kar getirecek fleklinin toplu izlemelerle de il, bireysel izlemelerle gerçekleflebilece ini düflünür. Bu nedenle kinetoskopu da tek bir kiflinin para ödeyerek izleyebilece i, kifliye özgü bir ayg t olarak tasarlar. zleyicinin ayg t n üstündeki izleme deli ine yerlefltirilmifl olan mercekten tahta kabinin içine do ru bakt ve kabinin içindeki dura an foto raf karelerinde oluflan film fleridinin bir makara sistemi ile saniyede 40 kare olarak geçmesiyle görüntünün olufltu u bir sistemdir de New York ta kinetoskoplar n yer ald ilk izleme salonu aç l r ve halka aç k olan ilk hareketli görüntü gösterisi gerçeklefltirilmifl olur. Edison ve Dickson oluflan talebi karfl lamak içinse 1894 y l nda West Orange da ilk hareketli görüntü üretim stüdyosunu kurarlar. Görünürde hareket; görme sisteminde birbirine yak n duran nesneler aras ndaki bofllu u doldurarak, gözün a tabakas nda hiçbir hareket uyar s olmadan, sürekli bir hareket alg lama durumudur. Kinetograf (kinetograph); Yunanca kinetos hareketli ve graphein yazmak anlam na gelir. 7

14 8 Kamera Tekni ine Girifl DÜfiÜNEL M SIRA SORU S ZDE DÜfiÜNEL M D KKAT SIRA SORU S ZDE 2 Sizce kinetograf SIRA hangi S ZDE özelli inden dolay film endüstrisi içinde yer alamam flt r? Edison un kinetoskopunu 1894 y l nda Paris te gören Antoine Lumiere (1840- DÜfiÜNEL M 1911), gördüklerinden çok etkilenir; ancak bu sihirli görüntülerin Edison un karanl k kutusundan ç kmas gerekti ini düflünür ve ayn anda kalabal k bi kitle taraf ndan izlenebilecek SIRA SORU S ZDE bir sistem tasarlamalar için o ullar n görevlendirir y l nda sinematograf (cinematographe) adl n verdikleri gösterim ayg t n gelifltiren Auguste ( ) ve Louis Lumiere ( ), bu ayg tla birlikte hem film çekimi DÜfiÜNEL M D KKAT hem de gösterimini gerçeklefltirirler. 28 Aral k 1895 tarihinde Paris te Capucines Bulvar ndaki Grand Cafe de yapt klar ilk gösterimle, hareketli görünütün perdeye yans t larak SIRA SORU bir izleyici S ZDE toplulu una ilk kez gösterilmesini gerçeklefltirirler. Lumiere Kardefller in buluflu olan sinematograf, gerek hareketli görüntü üretebilen bir ayg t olmas, gerekse AMAÇLARIMIZ D KKAT AMAÇLARIMIZ D KKAT kolay tafl nabilen ve kullan c s ile bir noktadan fakl bir noktaya götürülüp, d flar ya ç kart labilen bir araç olmas nedeniyle, günümüz kamera sisteminin karakteristik özelliklerini K T A P tafl r. Bu özellikleri bar nd ran ilk ayg t olmas aç s ndan da büyük K T A P önem arzeder. Kendinden sonra gelecek di er bütün hareketli görüntü üreten kameralar n atas olarak kabul edilebilir. AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ TELEV ZYON K T A P NTERNET TELEV ZYON NTERNET TELEV ZYON Yaflanan teknolojik geliflmelerle film kameras ile gösterim makinesi birbirinden ayr l r. K Lumiere T A PKardefller büyülü fenerle bafllayan bir gelene i kullanmay ak l ederler ve Edison un bireysel izlemeye dönük film kabinleri yerine, gösterilerini izleyicileri karart lm fl NTERNET bir ortamda toplayarak gerçeklefltirirler. Dönemin toplumsal gerçekleri TELEV ZYON Edison u de il; Lumiere Kardeflleri hakl ç kar r ve e lence sektörünün merkezine Lumiere Kardefller in film gösterimleri oturur. Daha önce gösteri mekân n n fiziksel s n rl l klar içinde gerçekleflen gösteriler, sinematografla birlikte kameran n gidebilece i her yere uzanabilme flans na kavuflur. Kamera ilk kez bir NTERNET gösterinin baflkahraman d r ve bir e lence arac olarak kullan lmaya bafllanm flt r. Lumiere Kardefller, tafl nabilir kameralar ile gündelik yaflamdan al nm fl konular filme kaydederler. Bu görüntülerde kamera sadece bir kay t cihaz olarak yer al r. Kameran n temel ifllevi bilgilendirmek ve belgelemektir. Lumiere Kardefllerin bu tarz daha sonra sinema tarihinde gerçekçi yaklafl m olarak adland r lacak bir sinematografik anlat m n temellerini oluflturacakt r. Kameray bir gösterinin merkezine sokan ilk kifli ise Georges Melies ( ) olmufltur. Sihirbazl k numaralar yla sinemay birlefltiren Melies, kameray hileli gösterilerin bir arac olarak kullan r. Zincirleme, kararma, bindirme, yavafllat lm fl ve h zland r lm fl çekim gibi birçok görsel etki yaratacak yenili i ilk kullanan kifli olarak Melies, bir filmle öykü anlatmay hedefleyen ilk kifli olmufltur. Tiyatroda oldu u gibi dekorun önüne ç kan oyuncular n dramatizaysonu ile gerçekleflen öykülerde ilk kez mizansen kullan m ve kendine özgü anlat m tarz yla; daha sonra sinema tarihinde biçimci yaklafl m n ilk örneklerini veren yönetmendir. Melies, sineman n ve özellikle de kameran n gerçe i de ifltirme gücünü fark eden ve düfl, kâbus ve gerçeküstü imgeleri kolayl kla ortaya ç karabilen dahi yönetmenler aras ndad r. Melies le birlikte kamera art k gerçe i kaydeden bir araç olmaktan ç kar. Kamera bir e lence arac na dönüflür. Gösterinin bir parças d r ve gösteriyi oluflturan ö elerden biridir. Kameray durdurup çal flt rarak gerçeklefltirdi i filmik hileler için kamera sadece bir oyuncakt r.

15 1. Ünite - Kameran n Toplumsal Tarihi Sinematograf n teknolojik evrimi sürerken bir yandan da bu ayg t kullanmaya bafllayan farkl yönetmenler film dilinin geliflimine katk da bulunurlar. Edwin S. Porter ( ), belgesel nitelikli bir anlat mla öykü anlat m n birlefltirerek; farkl zaman ve mekân dilimlerini bir araya toplay p, filme özgü yepyeni bir zaman ve mekân dilimi oluflturmay baflar r. Bu yeni zaman ve mekân dilimi ise filmik zaman ve filmik mekân kavramlar yla tan mlan r. David Wark Griffith ( ) ise film dilinin gramerini oluflturan temel anlat m tekniklerini keflfeder. Farkl çekim ölçekleri kullanarak öyküler anlatmay baflaran Griffith, geriye dönüfller ve paralel kurgu tekni i gibi yeni anlat m tekniklerini sinemaya kazand r r y l nda gerçeklefltirdi i Bir Ulusun Do uflu adl filmiyle bir anlamda film kameras n sanat n ortam na sokan en önemli ad mlar atar. ABD de büyük bir gifle baflar s elde DÜfiÜNEL M eden film ayn zamanda rkç söylemi yüzünden büyük elefltirilere hedef olur ve sineman n toplumsal gücü konusunda da önemli bir tarihi örnek SORU oluflturur. 9 DÜfiÜNEL M SORU Sineman n ortaya ç kt ve geliflti i dönemin iktisadi yap s liberal ekonomi D KKATdüzeni taraf ndan belirlendi inden, sinema sektörünün geliflimi de yine bu ekonomik düzenin genel D KKAT örgüsü içinde yap lan r. Bir tarafta film endüstrisini oluflturan yap mc lar, di er tarafta ise izleyici olarak tüketiciler vard r ve bu durum Armes n toplumsal düzen tan mlar nda vurgulad üçlü yap n n süregeldi inin en belirgin kan t n oluflturur. Üretici ve tüketici aras ndaki meta filmdir. AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ Film gösterimlerinde görüntüleri iflleten bir kifliyken, filme bakan sinema salonundaki izleyicidir. Bu izler kitle ayn anda izleme etkinli ini K gerçeklefltirdiklerinden dolay bir kitle haline gelirler. Eflzamanl izleme edimi bu toplulu u bir kitle T A P konumuna sokar, araç da art k basit bir resmetme teknolojisi de il, bir kitle iletiflim arac d r. Bu kitlesel dönüflüm, kameray kültürel bir ö e TELEV ZYON olarak kitle kültürünün merkezine oturtur. Bu nedenle kamera art k kültürel bir ayg t konumundad r. Kameran n kaydetti ini kitle izler, öykünür, taklit eder ve bütünleflir. Kamera, bu nedenle y nlar y n olmaktan ç kar r ve kitlelefltirir. Barthes n NTERNET foto rafa bakan kiflisi art k bir göze de il, sinema salonunu dolduran bir topluluktur li y llarda ise mekanik bir ço alt m teknolojisi olan sinema ticari ve sanatsal ilerlemesini güçlendirerek sürdürür. Avrupa da Frans z izlenimciler, Alman d - flavurumcular ve Sovyet gerçekçiler etkisini sürdürürken, ABD de ise sinema bir e lence endüstrisine dönüflmeye bafllam flt r. Bu oluflumlar, sineman n toplumsal yönünü ortaya ç karan geliflmeler olarak kabul edilebilir li y llar art k ülkelerin kendi film anlay fllar n n yavafl yavafl ortaya ç kt dönemlerdir ve bir yandan filmlerde ulusal kimlikler ön plana ç kar l rken, di er yandan da filmlerin bir ulus kurgusunun infla edilmesinde kültürel bir ö e olarak kullan ld görülür. Kracauer e göre filmlerin ulusal ifllevlerinin di er ortamlardan daha etkin olmas n n dört temel nedeni vard r (Kracauer, 1947); Filmler bireysel eserler de ildir ve bireysellik di er ortamalar göre daha az belirleyicidir. Filmler yine kendilerine göndermede bulurlar ve bu durum filmin zenginli- ine iflaret eder. Popüler film motifleri hâlihaz rda bulunan kitle taleplerini gidermek için ifllev görürler. Sinema söylenmeyen fleyi ayd nlat r, saklanan fleyi gözler önüne serer. K T A P TELEV ZYON NTERNET

16 10 Kamera Tekni ine Girifl DÜfiÜNEL M SORU Sinema, K l ç n (2008) deyimiyle Sanayi Devrimi sonras toplumu simgeleyen bir araç haline dönüflür ve yine Sanayi Devrimi sonras nda ortaya ç kan toplumsal yap içinde biçimlenir. Özellikle çal flma zaman sonras nda arta kalan bofl zaman n de erlendirilmesinde temel e lence araçlar ndan birini oluflturur. Çal flanlar n bofl zamanlar n doldurabilmek için bir yandan daha fazla film yap l rken, di er yandan da küresel bir film endüstrisinin geliflti i görülmektedir. Bu küresel film endüstrisinin en önemli aya n Hollywood filmleri oluflturur. Edebiyat ve sahne sanatlar ndaki tür sistemi k sa bir süre içinde film endüstrisinde de oluflmaya bafllar. Film türleri kendine özgü tür kodlar ve geleneklerini yap land r rken, kamera bu kodlar n oluflmas nda etkin bir rol oynar. Romantik bir filmdeki kamera kullan m ile bir korku filmindeki kamera kullan m bütünüyle farkl d r. Hatta kameran n ifllevsel özellikleri sadece türsel bir farkl l k göstermez, ayr ca yönetmenden yönetmene de iflebilen bir ifade arac olarak farkl kamera kullan m tarzlar ortaya ç kar. Bu endüstriyel yap içerisinde kamera art k kimi durumlarda tür sistemi içerisinde izleyicilerin beklentilerini karfl layabilecek bir geleneksel kod, kimi durumalarda ise bütünüyle yönetmenin yarat c l n kullanabilece i bafll bafl na bir resmetme arac olarak ifllev görür. Sineman n geliflim süreci içinde ortaya ç kan bir di er önemli olgu ise, kameran n sinematografik anlat m için kaydetti i görüntülerin belirli bir dönem sonra toplumsal bir bellek oluflturulmas na katk da bulunmas d r. Birçok film temelde böyle bir bellek oluflturmay amaçlamaz. Ancak kameran n karakteristi inde var olan belgeleme olgusu, kaydedilen ve tarihsel bir süreç oluflturan film görüntüleri, bütünde bir toplumsal belle in meydana gelmesine yol açar. Kameran n belgeleme özelli i ise, en baflta ifade edilen; kameran n bir kaydeden iletiflim arac olmas nda yatar. lk foto raf kameralar n n belki de kendisinden sonraki kitle iletiflim araçlar na; film ve videoya en büyük miras, bizlere hiç yarg lamaks z n hem film, hem de video görüntüsünü gerçek olarak kabul ettirmesidir (Armes, 1995). Film ve video kameras n n gerçe i belgeleme iddias, foto raf makinas n n gelenekleri üzerine kuruludur. Foto raf makinas, gerçe i dura an olarak bir yüzey üzerine resmetme mant na dayan r. Yüzeyde oluflan foto rafik resim, herhangi bir el de meden, fizik kurallar na dayan larak kendili inden oluflmufl bir resmin kaydedilmesidir. Bu DÜfiÜNEL M özellik, foto rafik görüntüye gerçeklik kazand ran farkl l kt r. Ard ndan gelen film ve video görüntüsü de imgesel bütünlü ünü ayn gerçeklik iddias üzerine kurar. SORU D KKAT Foto raf n dura an D KKATgörüntüsüne karfl n, film ve videonun hareketli görüntüsü, foto rafik imgenin gerçekli ini artt r r. Bu nedenle, film ve video görüntüsü kendinden önceki bütün resmetme tekniklerine oranla daha gerçekçi imgeler üretirler. Bu imgeleri üreten kamera da bu nedenle gerçe i kaydeden bir ayg t olarak kabul edilir. Film ve video imgesi gerçe in yüzey üzerine kaydedilmesi ise, kamera da gerçe i kaydedendir. AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ Kameran n gerçe i sergilemesi, kameraya bir belgeleme ifllevi kazand r r. Paris Komünü, 1871 y l nda, Frans z-prusya Savafl ndan yenilgiyle ayr lan Frans zlar n K T A P sivil bir ayaklanma K T A Pile Paris te oluflturduklar harekettir. Kanl bir ayaklanmadan sonra zafer kazanan Paris Komünü, zaferlerini kutlarken, gururla barikatlar önünde foto raflar çektirmifllerdir. Birkaç ay sonra Paris Komünü y k ld nda, isyanc - TELEV ZYON lar tan mak TELEV ZYON ve yakalamak için polis bu foto raflar kullanm fl ve bu foto raflar n NTERNET NTERNET

17 1. Ünite - Kameran n Toplumsal Tarihi 11 hemen ard ndan, isyanc lar n as lm fl ve tabutta ölü olarak resmeden foto raflar halka sergilenmifllerdir. (Freund, 1980). Bu olay, foto raf n hem bir belge, hem de bir delil olarak kullan lmas n n ilk örne ini içermesi aç s ndan önem tafl r. Polis teflkilat o dönemde foto raf ayn zamanda bir propaganda arac olarak kullanmay da ak l etmifltir. Kameran n sonsuza dek kopyalad fley asl nda yaln z bir kez olmufltur. Varolufl aç s ndan asla yinelenemeyecek olan mekanik olarak yineler. mgelerin ilk kullan mlar ndaki temel unsur asl nda orada olmayan fleyleri oradaym fl gibi canland rmak üzere yap lm fl olmas d r; ancak Berger in de (1990) vurgulad gibi, zamanla imgelerin canland rd fleylerden daha kal c oldu unun fark na var lm flt r. Kameran n en temel ifllevlerinden biri olan belgeleme özelli i, onu gerçe in temsil eden ayg t konumuna yüceltmifl, insan gözüne ve alg s na güvenilmeyecek durumlarda, mekanik bir göz ifllevi yerine getirebilecek bir ortam olarak ele al nm flt r. Dziga Vertov un ( ) kamera-göz kuram bu fikir üzerine gelifltirilmifltir: Bir gözüm ben. Mekanik bir göz. Ben, makine, size ancak benim görebilece im bir dünyay aç yorum. Kendimi bugün de, bundan sonra da insana özgü o hareketsizlikten kurtar yorum. Hiç durmadan hareket ediyorum. Nesnelere yaklafl p onlardan uzaklafl yorum. Süzülüp alt na giriyorum onlar n. Koflan bir at n a z boyunca kofluyorum. Düflen, yükselen nesnelerle birlikte düflüp kal yorum ben de. Karmakar fl k hareketler, en karmafl k birleflimler içinde hareketleri s rayla kaydederek dönen benim: Makine. Zaman ve yer s n rlamalar ndan kurtulmuflum; evrenin her bir noktas n, bütün noktalar n, nerede olmalar n istiyorsam ona göre düzenliyorum. Benim yolum, dünyan n yepyeni bir biçimde alg lanmas na giden yoldur. Böylece size bilinmeyen bir dünyay aç yorum. (Aktaran Berger, 1990: 17) Vertov, daha sonra bu görüflüne uygun olan birçok haber filmi gerçeklefltirmifltir. Sinema-gerçek (Kino-pravda) adl haber filmlerinde, eski haberlere ait görüntüleri tekrar kullanarak yeni belgeseller üretmifltir. Vertov a göre sinema gerçektir ve sadece gerçe i sunmas gerekir. Kamera ise bu gerçe i sunabilecek yegâne araçt r. Kameran n bu gerçekçi ve biçimci olarak ayr ma yol açan iki farkl kullan - m, sadece sinema tarihi için var olan bir ayr m de ildir. Gerçekçi ve biçimci anlat m, ayn zamanda televizyon yay nc l n n yap s n n oluflumunda da yer alan temel ayr m ifade eder. V DEO KAMERA VE TELEV ZYON YAYINCILI I II. Dünya Savafl ile birlikte, birçok teknolojik geliflim ask ya al n rken, askeri teknolojilerin öne ç kt görülür. Sanayi Devrimi sonras nda sadece a r metal sanayi de il, petro-kimya sanayiinin de temelleri at l r. Bu süreçte öne ç kan en çarp - c bulufllardan biri de plasti in bulunufludur. Baz bilim tarihçileri plasti in bulundu u dönemden sonras n plastik ça olarak tan mlar. Bir matbaac olan John Wesley Hyatt n ( ) ABD de kâfurun plastiklefltirme etkisini farketmesi ile bafllayan bu süreç, 1869 da selüloitin patentini almas ile geliflim göstermeye bafllar. Buna efl zamanl olarak, Amerikal foto raf malzemeleri üreten George Eastman ( ) 1886 y l nda selüloid kullanmaya bafllar ve hemen ard ndan da kendi gelifltirdi i Kodak makinelerini piyasaya sürer y l nda ise yine ABD de yaflayan bir kimyac olan Leo Hendrik Baekeland ( ); bütünüyle yapay plastik malzeme olan bakaliti gelifltirir. II. Dünya Savafl n n ortaya ç kar d askeri rekabet süreci, plastik ve lastik malzemelerinin geliflimini h zland r r. Özellikle me-

18 12 Kamera Tekni ine Girifl tal gibi a r ve pahal malzemelere karfl n, kolayca ifllenebilen, ucuz, hafif ve dayan kl malzemeler olan plastiklerin üretimi bir devrim olarak nitelendirilir. Plastikle benzer bir tarihsel geliflim yaflayan lastik kullan m da yine II. Dünya Savafl n n askeri taleplerini karfl lamak için yap lan çal flmalarda önem tafl yan malzemeler aras nda yerini al r. Bu iki yeni sanayi ürünü, günümüz kameralar n n gövdelerinin gelifltirilmesinde temel olan malzemelerdir. O dönemden 2000 li y llar n bafllar na kadar plastik ve lastik gibi petro kimyasal ürünler günümüz kameralar n n üretilmesinde ana hammaddeyi oluflturmufllard r. Bu nedenle günümüz kameralar n n hafifli i ve kolay tafl nabilirli i yine bu teknolojinin geliflimi ile paralellik gösterir. Günümüz foto raf teknolojisninin en büyük üreticilerinden biri olan Nikon firmas n n tarihsel geliflimi de bu süreçle örtüflen bir yap sergiler. II. Dünya Savafl s ras nda 19 fabrikas ve çal flan ile faaliyet gösteren bu flirket, Japon ordusu için dürbün, periskop ve bomba niflangah üretmifltir. Savafl sonras nda, askeri üretimlerin düflmesi ile yeni pazar aray fl na giren Nikon firmas, faaliyetlerini tek fabrikada sürdürmüfltür. lk foto raf makinesini ise 1948 y l nda Nikon I ismiyle üretmifltir. Kore Savafl n takip eden ABD li fotomuhabir David Douglas n ( ) Nikon objektifler kullanarak gerçeklefltirdi i çekimlerde yakalad keskinlik ve z t tonlar nedeniyle; Nikon ürünleri, foto raf endüstrisinde tan nan bir marka haline gelmifltir. I. Dünya Savafl nda ne kadar önemli bir iletiflim arac oldu u farkedilen radyo teknolojisi de, II. Dünya Savafl süresince gelifltirilen teknolojik ayg tlar aras ndad r. Radyo teknolojisi gerek askeri manevralar yönlendirmede bir iletiflim arac olarak, gerekse savafl süresince bir proraganda arac olarak s kl kla kullan m fl ve rakiplerden daha güçlü ve daha fazla alana yay n yapabilecek araçlar n geliflimi için yo un çaba harcanm flt r. Savafl n bitiflinin hemen ard ndan ise, askeri rekabet koflullar nda geliflen sanayi kurulufllar art k sivil ihtiyaçlar n karfl lanmas na yönelik çal flmaya bafllarlar. Kristal redresör yapmak amac ile Bell laboratuarlar nda çal flmaya bafllayan Walter H. Brattain ( ) ve John Bardeen e ( ) William Shockley de ( ) kat l r ve 1947 y l nda ilk transistörü gelifltirler. Günümüz elektronik teknolojisinin en önemli devre parçalar olarak bilinen transistörler; en basit tan m yla küçük bir ak mla daha büyük bir ak m n kontrol edilebilmesini sa layan elektronik elemanlar olarak tan mlan r. Radyolarda transistörlerin kullan lmaya bafllanmas yla birlikte, lambal radyolar devri kapan r ve radyo teknolojisi en önemli at l m n transistörün geliflimi ile gerçeklefltirir. ABD flirketlerin bir askeri donan m olarak düflledikleri transistörleri, bir Japon filmas olan Sony radyolar n gelifliminde kullanmay hedefler. Bu süreçle birlikte boyutlar küçülen ve eskisinden daha temiz bir sese kavuflan radyolar dünyada h zla sat lmaya bafllar y - l nda üretilen bu transistörlü radyolar h zla dünyan n dört bir yan nda pazarlan r ve büyük bir ticari zafere yol açar. Yaflanan bu geliflme bir teknolojik buluflun sadece kurumlara de il, do rudan tüketicilere yönelik bir pazarlama etkinli i olmas nedeniyle de dikkat çekmifltir. Transistörlü radyolar n ticari baflar s, iletiflim araçlar n n kitlesel kullan m n n boyutlar n gözler önüne sermifl ve daha sonraki görsel iflitsel iletiflim teknolojilerinin geliflim çizgisini de belirlemifltir. Savafl, pragmatik olarak askeri sanayine büyük katk lar kazand rm fl ve savafl n seyrine etki edebilecek birçok teknolojik geliflim için önemli yat r mlar yap lm flt r. Bu nedenle savafl, radyoyu medyan n kral taht na oturtarak ne kadar kay rd ysa, televizyonun geliflimi de o derece yavafllam flt r. Paul Nipkow un ( ) gelifltirdi i mekanik döner disklerle oluflturdu u görüntü televizyon sisteminin ilk

19 1. Ünite - Kameran n Toplumsal Tarihi 13 ad mlar olarak kabul edilir. Daha sonra ise John Logie Baird ( ) elektronik televizyon sisteminin ilk gelifltiren kifli olarak tarihe geçecektir. Jeanneney e göre savafl s ras nda televizyon yay nlar için yat r m yap lmamas - n n temel nedeni, bu sistemin savaflan ülkeler taraf ndan savafl s ras nda çok ifle yarar bir sistem olarak görülmemesidir. BBC ngiltere de Kas m 1936 dan itibaren Londra daki Alexandra Palace stüdyolar ndan 405 sat rl bir sistemle yay nlar yapmaya bafllar y l nda Almanlar n gerçeklefltirdi i Berlin Olimpiyat Oyunlar n kifli televizyondan izlemifltir. Amerika da RCA flirketi 1931 de Empire States in tepesinden yerlefltirdi i bir verici ile ilk yay n denemelerini gerçeklefltirir y l nda savafla girdiklerinden ise ABD denin tamam nda sadece televizyon al c s bulunmaktad r. Buna benzer bir deneme de Frans zlar taraf ndan Paris te gerçeklefltirilir. Eiffel Kulesi nin anten ifllevi gördü ü yay nlarda, 1935 y l nda haftada onbefl saat yay n yap lmaktad r. Paris bölgesinde halka aç k yerlere yerlefltririlen televizyon al c lar yay nlar halka ulaflt r l r. Bütün bu yay nlar yeni bir teknolojinin farkl ülkelerde gerçeklefltirilen farkl denemeleri olarak kabul edilir. Televizyon yay nc l na as l geçifl ise II. Dünya Savafl sonras nda gerçekleflir. Kendi topraklar nda Pearl Harbor d fl nda sald r almayan ABD, teknolojik evrimini di er ülkelere göre daha çabuk tamamlar y l na gelindi inde yar m düzineye yak n televizyon kanal ve televizyon al c s yla dünyadaki en büyük televizyon yay n sistemine sahiptir. Savafl sonras nda televizyon yay nlar için kullan lan kameralar hareketli görüntü üreten ve alt yap s ile filmden farkl l klar gösteren görüntü üretme teknolojisine sahip kameralard r. Bu kameralar gelifltirilmelerindeki temel amaç kaydetmek de il, görüntüyü elektronik bir ortamda üretip, bir yerden baflka bir yere aktarmakt r. Bu nedenle de ilk bulunduklar nda bir kay t teknolojisine at fta bulunan video kamera olarak de il; televizyon kameras olarak adland r l r. lk televizyon kameralar zorlukla hareket edebilecek kadar a r ve hantald r. Stüdyo ortam ndan farkl bir mekânda çekim yapabilme olanaklar neredeyse imkâns zd r. Teknolojik olarak da, film kameralar gibi kaydetmeye ihtiyaç duymazlar ve optik olarak kameran n gövdesine giren fl elektronik sinyallere dönüfltürürler. Bu sinyallerin yeniden görüntüye dönüfltürüldü ü yer ise televizyon al c lar n n ekranlar d r. Bütün bu süreç eflzamanl olarak ifller. Kameran n gördü ü görüntü ile monitörde oluflan görüntü eflzamanl d r. Bu eflzamanl görüntü üretme becerisi, televizyon literatüründe canl yay n olarak adland r l r. Televizyon kameras görüntüyü üretebilmek için kayda ihtiyaç duymaz ve televizyon monitöründeki görüntü, film ve foto raf görüntüsünden farkl olarak canl görüntüdür li y llar n bafl na kadar da hâlihaz rda elektronik görüntü kaydediciler henüz gelifltirilmedi i için, bütün televizyon yay nlar canl olarak gerçeklefltirilmifltir. O döneme kadar yap lan yay nlarda kay tl görüntü ihtiyaçlar n ise 16 mm film kameralar sa lam flt r. Görüntülerin kaydedilmesi aç s ndan televizyon yay nc l tarihini video kay t sistemlerinden önce ve video kay t sistemlerinden sonra olmak üzere ikiye ay rmak mümkündür. Video kay t sistemlerinden önce gerçeklefltirilen televizyon yay nlar ço unlukla stüdyoda ve bir mekânda yap lan yay nlardan oluflmufltur. Bir ya da birkaç stüdyo kameras önünde canl olarak gerçeklefltirilen etkinliklerde en büyük sorunu kay tl görsel belgelerin sunumu yaratm flt r. Videodan önceki belgelemele teknik olarak s n rl bir döneme karfl l k gelir. Stüdyolardaki yer darl, hareketli film ünitelerinin olmamas ve film arflivlerine an nda ulaflabilme güçlükleri, canl yay nlarda belge görüntülerinde 16 mm filmlerin kullan lmas n güçlefltirmifltir. O dönem-

20 14 Kamera Tekni ine Girifl lerde canl yay nlarda bu nedenle daha çok grafikler, foto raflar ya da haritalar gibi hareketsiz görüntü kullan m daha s kt r. Zorunlu kal nd durumlarda sessiz 16 mm filmler gösterilmifltir. Bu dönemde televizyon yay nlar n n stüdyo d fl nda en önemli görsel kayna 16 mm film kameralar d r. 16 mm film kameralar n n piyasada tutulmas n n temel nedeni televizyon yay nlar için neredeyse tek seçenek olmas d r. Özellikle kolay tafl nabilir olmas ve pratik kullan m olanaklar yla haber yay nc l için daha önce hiçbir ayg t n sunmad olanaklar yay n sektörüne sunmufltur. Yay nlar için kay tl material olana n n sadece filmlerin oldu u bu dönemde 16 mm film kameralar n n önemli bir ifllevi vard r. 16 mm film kameralar n n televiyon yay nc l için en önemli ifllevsel özelli i ise, daha önce foto raf n gazateler için gördü ü ifllevle örtüflmektedir. Gazeteler haberi foto raf ile belgelerken, 16 mm film kameralar da televizyon yay nlar - n n ilk dönemlerinde televizyon için görsel belgeler üretmifltir. Ancak yukar da belirtildi i gibi en önemli eksiklikleri ise canl yay na imkân vermemeleridir li y llar n bafllar ndan itibaren ilk video kaydediciler televizyon endüstrisinin hizmetine sunulmufl ve daha önce sesin kaydedilmesinde kullan lan manyetik bantlar, bu kez görüntü kayd için kullan lmaya bafllanm flt r. Bu süreçle birlikte, televizon yay nc l ndaki en önemli engel, film laboratuar ve telesine-sinetele ifllemlerini ortadan kald rmakta ve banta yap lan kay t, film labraturar nda yaflanan gecikmeyi engellemektedir. Video kaydedici olarak tan mlanan bu sistemlerle, art k görüntüleri kaydetmek daha sonra görüntüleri ifllemek filme göre hem daha kolay, hem de daha ucuzdur. Bu iki önemli etkenin biraraya gelmesi, videonun bir yay n teknolojisi olarak yerini sa lamlaflt rmas için yeterli sebeplerdir y l nda Ikegami firmas ilk tafl nabilir kameray tan t r. Kay t olana olmayan bu kamera yine de birçok yönden önemli ifllevlere sahiptir ve yeni geliflmelerin habercisi niteli indedir. Canl görüntü üretebilmesi ve görüntüyü elektronik olarak oluflturmak için herhangi bir kay t sürecine ihtiyaç duymamas, bu sistemi bir kitle iletiflim arac olan televizyonun en temel ayg t haline dönüfltürmüfltür. Art k televizyon kameralar profesyonel anlamda 16 mm film kameralar ndan çok daha ifllevsel ve çok daha ucuza televizyonlar n bütün görüntü üretme ihtiyaçlar n tek bafl na karfl layabilecek cihazlar olarak yerlerini alm fllard r. Kameran n tarihsel serüveninde evrimini tamamlamas için gereken en önemli aflama ise 1967 y l nda gerçekleflir. Hem görüntüleri manyetik bir ortama kaydedebilen, hem de kolayl kla elde tafl nabilen bir kamera tasar m n Sony firmas Portapak ad ile gerçeklefltirir ve bu cihaz 1967 y l nda sat fla ç kar r. Bu tarih kameran n tarihsel geliflimi için bir milat gibidir. O güne kadar sadece televizyon endüstrisinin kullan m na aç k olan bir teknoloji, art k herkesin sat n alabilece i ve ulaflabilece i bir resmetme teknolojisine dönüflür. Art k video kamera televizyon yay nc l ifllevinden s yr larak, yepyeni ve çok farkl kullan m alanlar içinde kendine yer bulur. Daha önce transistörlü radyolar n sat fla sunulmas yla benzer bir ticari meydan okuma olan tafl nabilir video kameralar pazarda çok k sa bir süre içinde tutunarak büyük bir baflar sa lam flt r. Tafl nabilir kameralar n yay n endüstrisine girifli ENG kameralar olarak gerçekleflir. ENG (Electronc News Gathering) Elektronik Haber Toplama kameras olarak adland r lan bu ayg tlar n üretimindeki temel amaç da, 16 mm film kameralar ndan daha kolay tafl nabilen, görüntüyü daha k sa bir süre içerisinde üretip hizmete sokabilen ve çok h zl kopyalanarak ço alt labilen kameralar üretmektir. Portapak ten farkl olarak, kay t ve kamera ünitesi birbirinden ayr de il, tümlefliktir. Tafl nabilir video kameralar bu amaçlar fazlas yla yerine getirerek bütün televizyon sisteminin

Meslek Yüksekokulu Radyo ve Televizyon Teknolojisi Programı

Meslek Yüksekokulu Radyo ve Televizyon Teknolojisi Programı Meslek Yüksekokulu Radyo ve Televizyon Teknolojisi Programı 1. Yarıyıl Kod Ders Kredi T U L AKTS 1yy TUR101 Türkçe I 2 2 0 0 2 1yy ING101 Genel İngilizce I 3 3 1 0 5 1yy RTT105 Temel Elektronik I 3 3 0

Detaylı

NTERNET ÇA I D NAM KLER

NTERNET ÇA I D NAM KLER Mustafa Emre C VELEK NTERNET ÇA I D NAM KLER www.internetdinamikleri.com STANBUL-2009 Yay n No : 2148 letiflim Dizisi : 55 1. Bas m - stanbul - Haziran 2009 ISBN 978-605 - 377-066 - 4 Copyright Bu kitab

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları I Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları II Yay n No : 2056 Hukuk Dizisi : 289 1. Bas Kas m 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-953 - 8

Detaylı

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler Metin TUNÇ Seçici Olun ISI' n editoryal çal flanlar her y l yaklafl k olarak 2,000 dergiyi de erlendirmeye tabi tutmaktad r. Fakat de erlendirilen

Detaylı

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*)

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER 1. Patates ve sütün miktar nas l ölçülür? 2. Pinpon topu ile golf topu hemen hemen ayn büyüklüktedir. Her iki topu tartt n zda bulaca n z sonucun ayn olmas n bekler misiniz?

Detaylı

6 MADDE VE ÖZELL KLER

6 MADDE VE ÖZELL KLER 6 MADDE VE ÖZELL KLER TERMOD NAM K MODEL SORU 1 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER MODEL SORU 2 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER 1. Birbirine temasdaki iki cisimden s cakl büyük olan s verir, küçük olan s al r. ki cisim bir

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

Benzersiz Kamera ve Ifl n Teknolojisi BFH 2000. Lastik-Jant Ar za Tespit ve Balans Makinas

Benzersiz Kamera ve Ifl n Teknolojisi BFH 2000. Lastik-Jant Ar za Tespit ve Balans Makinas Benzersiz Kamera ve Ifl n Teknolojisi BFH 2000 Lastik-Jant Ar za Tespit ve Balans Makinas BFH 2000 Lastik-Jant Ar za Tespit ve Balans Makinas Müflteri memnuniyeti Otomotiv teknolojisindeki sürekli geliflim,

Detaylı

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir.

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. OYUNCA IN ADI Akl nda Tut YAfi GRUBU 4-6 yafl OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. GENEL KURALLAR Çocuklar n görsel belle inin

Detaylı

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif Dr. Yeflim Toduk Akifl Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif flirket birleflmeleri ve sat nalmalar, türkiye deki küçük iflletmelerden, dev flirketlere kadar her birinin gündeminde olmaya devam

Detaylı

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES Ahmet AKIN / TÜRMOB Yönetim Kurulu Üyesi 387 388 Genel Oturum III - Meslek Mensuplar Aç s ndan Türkiye Denetim Standartlar n

Detaylı

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i I DR. NA L YILMAZ HEMfiEHR K ML Kastamonulular Örne i II Yay n No : 2039 Sosyoloji : 1 1. Bas - Ekim 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-936 - 1 Copyright Bu kitab n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m

Detaylı

DİJİTAL FOTOĞRAF MAKİNELERİ VE KAMERALAR ÜRÜN E-EĞİTİMİ ÖZETİ

DİJİTAL FOTOĞRAF MAKİNELERİ VE KAMERALAR ÜRÜN E-EĞİTİMİ ÖZETİ DİJİTAL FOTOĞRAF MAKİNELERİ VE KAMERALAR ÜRÜN E-EĞİTİMİ ÖZETİ DİJİTAL FOTOĞRAF MAKİNELERİ Dijital Fotoğraf Makinesi Nasıl çalışır? Dijital fotoğraf makineleri 4 elemandan oluşur. Bu elemanlar Objektif,

Detaylı

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ 120 kinci Bölüm - Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi 1. ARAfiTIRMANIN AMACI ve YÖNTEM Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi, tüketici enflasyonu, iflsizlik

Detaylı

Prof. Dr. Neslihan OKAKIN

Prof. Dr. Neslihan OKAKIN I Prof. Dr. Neslihan OKAKIN Marmara Üniversitesi..B.F. Çal flma Ekonomisi ve Endüstri liflkileri Bölümü Yönetim ve Çal flma Psikolojisi Anabilim Dal Ç a l fl m a Y a fl a m n d a nsan Kaynaklar Yönetimi

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas 1 Prof. Dr. Yunus Kishal Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri 4. Bas Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulama Tebli leri

Detaylı

JQUERY. Salih Baltal. Yay n Da t m Yaz l m ve E itim Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. fiti.

JQUERY. Salih Baltal. Yay n Da t m Yaz l m ve E itim Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. fiti. JQUERY-kunye 1/5/11 6:55 PM Page i JQUERY Salih Baltal Yay n Da t m Yaz l m ve E itim Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. fiti. JQUERY-kunye 1/5/11 6:55 PM Page ii KODLAB 40 JQUERY SAL H BALTALI ISBN 978-605-4205-39-4

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR

AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR SEÇ LM fi TÜRK YE F NANSAL RAPORLAMA STANDARTLARI AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR Prof. Dr. Cemal B fi (Marmara Üniversitesi) Doç. Dr. Yakup SELV ( stanbul Üniversitesi) Doç. Dr. Fatih YILMAZ ( stanbul Üniversitesi)

Detaylı

Farkl alanlarda çal flmalar n sürdüren firmam z n bafll ca faaliyet alanlar ;

Farkl alanlarda çal flmalar n sürdüren firmam z n bafll ca faaliyet alanlar ; FARK n zolsun Bir DPAK Prestij Torbalar DPAK File Torbalar DPAK Bantl Torbalar Etiketler Etiketli Çuvallar Rulo Etiketler Üzüm Torbalar Sebze Torbalar Koliler Tüp File ve Extrude File çeflitleri Hakk m

Detaylı

Osmancık İsmail Karataş Sağlık Meslek Lisesi

Osmancık İsmail Karataş Sağlık Meslek Lisesi Ünite Planı Öğretmenin Adı, Soyadı Okulunun Adı Okulunun Bulunduğu Mahalle Okulun Bulunduğu İl Emine ÇELİKCİ Osmancık İsmail Karataş Sağlık Meslek Lisesi Koyunbaba mahallesi ÇORUM Ünit Bilgisi Ünite Başlığı

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT I MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT HARUN HAKAN BAŞ Ankara 2009 II Yay n No : 2195 Hukuk Dizisi : 1031 1. Bas Eylül 2009 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-113 - 5 Copyright Bu kitab n

Detaylı

Dr. Edin Güçlü Sözer POSTMODERN PAZARLAMA MARKA ÇA INDA L DERL K Ç N P M MODEL

Dr. Edin Güçlü Sözer POSTMODERN PAZARLAMA MARKA ÇA INDA L DERL K Ç N P M MODEL Dr. Edin Güçlü Sözer POSTMODERN PAZARLAMA MARKA ÇA INDA L DERL K Ç N P M MODEL STANBUL-2009 Yay n No : 2149 flletme-ekonomi Dizisi : 329 1. Bas m - stanbul - Haziran 2009 ISBN 978-605 - 377-067 - 1 Copyright

Detaylı

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü Nükleer Santrallerde Enerji Üretimi ve Personel E itimi Mehmet TOMBAKO LU* Girifl Sürdürülebilir kalk nman n temel bileflenlerinden en önemlisinin enerji oldu unu söylemek abart l olmaz kan s nday m. Küreselleflen

Detaylı

Matematikte sonsuz bir s fatt r, bir ad de ildir. Nas l sonlu bir s fatsa, matematikte kullan lan sonsuz da bir s fatt r. Sonsuz, sonlunun karfl t d

Matematikte sonsuz bir s fatt r, bir ad de ildir. Nas l sonlu bir s fatsa, matematikte kullan lan sonsuz da bir s fatt r. Sonsuz, sonlunun karfl t d Matematik ve Sonsuz G erek konuflma vermeye gitti im okullarda, gerek bana gelen okur mektuplar nda, ö renci ve ö retmenlerin matematikteki sonsuzluk kavram n pek iyi bilmediklerini gözlemledim. Örne in,

Detaylı

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan.

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan. EVOK Güvenlik, ülkemizde büyük ihtiyaç duyulan güvenlik hizmetlerine kalite getirmek amac yla Mustafa Alikoç yönetiminde profesyonel bir ekip taraf ndan kurulmufltur. Güvenlik sektöründeki 10 y ll k bilgi,

Detaylı

Marmara Üniversitesi..B.F. Ticaret Hukuku Ana Bilim Dal Baflkan

Marmara Üniversitesi..B.F. Ticaret Hukuku Ana Bilim Dal Baflkan Prof. Dr. Ayfle Nur BERZEK Marmara Üniversitesi..B.F. Ticaret Hukuku Ana Bilim Dal Baflkan F KR VE SINAÎ HUKUK MEVZUAT I - Kanunlar - Kanun Hükmünde Kararnameler - Yönetmelikler - Tüzükler - Uluslararas

Detaylı

ADIM ADIM REKLAM ÜRET M

ADIM ADIM REKLAM ÜRET M Nesrin TAN AKBULUT - Elif Eda BALKAfi ADIM ADIM REKLAM ÜRET M (Reklam Filmi Prodüksiyonu) 1 Nesrin TAN AKBULUT, Lisans E itimini Anadolu Üniversitesi letiflim Fakültesi (AÖF) Sinema Televizyon Ana Bilim

Detaylı

Türkçe PG191. LCD Monitör. H zl Bafllatma K lavuzu

Türkçe PG191. LCD Monitör. H zl Bafllatma K lavuzu PG191 LCD Monitör H zl Bafllatma K lavuzu Güvenlik Bilgisi Monitörü ayarlamadan önce, paket ile birlikte gönderilen tüm belgeleri dikkatlice okuyunuz. Yang n veya elektrik çarpmas riskini önlemek için,

Detaylı

Yay n No : 1891 letiflim Dizisi : 44. 1. Bask Ocak 2008 STANBUL ISBN 978-975 - 295-788 - 6

Yay n No : 1891 letiflim Dizisi : 44. 1. Bask Ocak 2008 STANBUL ISBN 978-975 - 295-788 - 6 I dil Say mer Sanal Ortamda Halkla liflkiler II dil Say mer, TED Ankara Kolejinin ard ndan lisans e itimini stanbul Üniversitesi, Bat Dilleri ve Edebiyatlar bölümünde tamamlam fl, yüksek lisans ve doktora

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog KONYA KARAMAN BÖLGESİ BOŞANMA ANALİZİ 22.07.2014 Tarihsel sürece bakıldığında kalkınma,

Detaylı

ÇINAR KOLEJ Ö RENC LER Ç N RENKL B R DÜNYA

ÇINAR KOLEJ Ö RENC LER Ç N RENKL B R DÜNYA ÇINAR KOLEJ Ö RENC LER Ç N RENKL B R DÜNYA B üyükçekmece deki yeni kampüsünü e itim ve ö retime açan, anas n f, ilkö retim, anadolu ve fen liselerini içeren Ç nar Koleji 32 bin metrekarelik alana kurulu

Detaylı

I Derleyen: Yrd. Doç. Dr. GÜLBU EROL MEDYA ÜZER NE ÇALIfiMALAR

I Derleyen: Yrd. Doç. Dr. GÜLBU EROL MEDYA ÜZER NE ÇALIfiMALAR I Derleyen: Yrd. Doç. Dr. GÜLBU EROL MEDYA ÜZER NE ÇALIfiMALAR II Yay n No : 1730 letiflim Dizisi : 29 1. Bas fiubat 2007 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-624 - 7 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye

Detaylı

flletme Bölümü Pazarlama Anabilim Dal Ö retim Üyesi

flletme Bölümü Pazarlama Anabilim Dal Ö retim Üyesi I Prof. Dr. Kas m KARAHAN flletme Bölümü Pazarlama Anabilim Dal Ö retim Üyesi Hizmet Pazarlamas II Yay n No : 1695 flletme-ekonomi Dizisi : 194 2. Bask - Aral k 2006 - STANBUL ISBN 975-295 - 589-4 Copyright

Detaylı

STRATEJ K V ZYON BELGES

STRATEJ K V ZYON BELGES STRATEJ K V ZYON BELGES BEYAZ K TAP S UNUfi Sivil toplum; demokrasi, insan haklar ve hukuk devleti kavramlar n n yerleflmesiyle ilgili taleplerden ekonomiyle ilgili endiflelere kadar sosyal yaflama dair

Detaylı

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com NTERNET S TES TANITIMI RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com ran slâm nk lâb n n 25. y ldönümü münasebetiyle hizmete aç lan ran slâm Cumhuriyeti

Detaylı

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i 3. Ödemeler Dengesi 2003 y l nda 8.037 milyon dolar olan cari ifllemler aç, 2004 y l nda % 91,7 artarak 15.410 milyon dolara yükselmifltir. Cari ifllemler aç ndaki bu

Detaylı

Genel Yay n S ra No: 178 2010/20. Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun

Genel Yay n S ra No: 178 2010/20. Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun Genel Yay n S ra No: 178 2010/20 ISBN No: 978-605-5614-56-0 Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun Tasar m / Uygulama Referans Medya ve Reklam Hiz. Ltd. Tel: +90.212 347 32 47 e-mail: info@referansajans.com

Detaylı

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme 2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme Proje bütçesi haz rlarken dikkat edilmesi gereken üç aflama vard r. Bu aflamalar flunlard r: Kaynak belirleme ve bütçe tasla n n haz rlanmas Piyasa araflt

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl)

GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl) I Dr. Leyla ÇAKICI GERÇEK Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Alapl MYO Ö retim Üyesi GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl) II Yay n No : 2323 Hukuk Dizisi : 1151 1. Bas - Eylül 2007 - STANBUL 2. Bas - Ekim

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Saygın ABDİKAN Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ JDF329 Fotogrametri I Ders Notu 2015-2016 Öğretim Yılı Güz Dönemi

Yrd. Doç. Dr. Saygın ABDİKAN Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ JDF329 Fotogrametri I Ders Notu 2015-2016 Öğretim Yılı Güz Dönemi FOTOGRAMETRİ I Fotogrametrik Temeller Yrd. Doç. Dr. Saygın ABDİKAN Yrd. Doç. Dr. Aycan M. MARANGOZ JDF329 Fotogrametri I Ders Notu 2015-2016 Öğretim Yılı Güz Dönemi Tanımlar Metrik Kameralar Mercek Kusurları

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

PROMOSYON VE EfiANT YON ÜRÜNLER N GEL R VE KURUMLAR VERG S LE KATMA DE ER VERG S KANUNLARI KARfiISINDAK DURUMU

PROMOSYON VE EfiANT YON ÜRÜNLER N GEL R VE KURUMLAR VERG S LE KATMA DE ER VERG S KANUNLARI KARfiISINDAK DURUMU PROMOSYON VE EfiANT YON ÜRÜNLER N GEL R VE KURUMLAR VERG S LE KATMA DE ER VERG S KANUNLARI KARfiISINDAK DURUMU Aytaç ACARDA * I G R fi flletmeler belli dönemlerde sat fllar n artt rmak ve iflletmelerini

Detaylı

C: Kaydırma ruleti D: Pil yuvası E: Aç/Kapa anahtarı F: Bağlantı düğmesi G: Optik hareket algılayıcısı

C: Kaydırma ruleti D: Pil yuvası E: Aç/Kapa anahtarı F: Bağlantı düğmesi G: Optik hareket algılayıcısı Ürün bilgileri Alıcı Fare Miniklavye A: Gösterge B: Bağlantı düğmesi Kurulum C: Kaydırma ruleti D: Pil yuvası E: Aç/Kapa anahtarı F: Bağlantı düğmesi G: Optik hareket algılayıcısı H: Pil yuvası I: Bağlantı

Detaylı

Sanat ve Teknoloji. Tarihsel bir süreç içinde yüzey üzerine resmetmeyi aç klayabilmek.

Sanat ve Teknoloji. Tarihsel bir süreç içinde yüzey üzerine resmetmeyi aç klayabilmek. Sanat ve Teknoloji YÜZEY ÜZER NE RESMETME AMAÇ 1 Tarihsel bir süreç içinde yüzey üzerine resmetmeyi aç klayabilmek. Do aya ç k p çevremize bakt m zda, do al süreçler sonucunda ortaya ç kan birçok nesne

Detaylı

PRC 100 BOYAMA ROBOTU C.000 KULLANIM KLAVUZU

PRC 100 BOYAMA ROBOTU C.000 KULLANIM KLAVUZU PRC 100 BOYAMA ROBOTU C.000 KULLANIM KLAVUZU NOT PRC 100 KULLANIM KLAVUZU 12 2 11 NOT PROGRAM AYARLARI Ç NDEK LER POWER BUTON 1- Ç NDEK LER... 3 GÖSTERGE Power buton ON konumuna getirildi inde ekranda

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL DERGİLER YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL DERGİLER YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Senato: 2 Mart 2016 2016/06-6 KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL DERGİLER YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve Kapsam MADDE 1- Bu Yönergenin amacı, Kahramanmaraş

Detaylı

Suyun. Belle i Var! Bilgiyi belle ine kaydediyor; kesinlikle unutmuyor!... Suyun belle i var!.. Do an n Gizemi Yücel Aksoy SUYUN G ZEM

Suyun. Belle i Var! Bilgiyi belle ine kaydediyor; kesinlikle unutmuyor!... Suyun belle i var!.. Do an n Gizemi Yücel Aksoy SUYUN G ZEM Do an n Gizemi Yücel Aksoy SUYUN G ZEM Suyun Belle i Var! Bilgiyi belle ine kaydediyor; kesinlikle unutmuyor!... Suyun belle i var!.. Bu sözcükler, Japon araflt rmac Dr. Masaru Emoto nun belle inde sürekli

Detaylı

İçindekiler Şekiller Listesi

İçindekiler Şekiller Listesi 1 İçindekiler 1.GĠRĠġ 3 2. Mekânsal Sentez ve Analiz ÇalıĢmaları... 4 3. Konsept....5 4. Stratejiler.....6 5.1/1000 Koruma Amaçlı Ġmar Planı.....7 6.1/500 Vaziyet Planı Sokak Tasarımı....7 7.1/200 Özel

Detaylı

Farklı Televizyon Yayın Ortamlarında Aynı Anda Farklı Reklam Yayını Bir Koltuğa İki Karpuz Sığar mı?

Farklı Televizyon Yayın Ortamlarında Aynı Anda Farklı Reklam Yayını Bir Koltuğa İki Karpuz Sığar mı? Farklı Televizyon Yayın Ortamlarında Aynı Anda Farklı Reklam Yayını Bir Koltuğa İki Karpuz Sığar mı? *Av.Erdal AKSU 17 Kasım 2008 KONU: Rekabet Kurulu nun 03.07.2008 tarihinde Kablo TV şebekesine entegre

Detaylı

SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com

SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com Giriş Yönetim alanında yaşanan değişim, süreç yönetimi anlayışını ön plana çıkarmıştır. Süreç yönetimi; insan ve madde kaynaklarını

Detaylı

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar.

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar. Cerebral palsi gibi hareket ve postüral kontrol bozukluklar na yol açan hastal klar olan çocuklar, hastal klar n n derecesine ba l olarak yürüme güçlü ü çekmekte veya hiç yürüyememektedir. Hart Walker,

Detaylı

Akademimizde uygulanan e itim program m z dört ana bafll ktan oluflmaktad r.

Akademimizde uygulanan e itim program m z dört ana bafll ktan oluflmaktad r. Sanat, insanl k tarihinin her döneminde var olmufl bir kavramd r. Toplumlar n uzun zaman dilimlerinde geçirdi i aflamalar ; yaflama biçimlerini, yaflama bak fllar n etkilemifl, yaflam biçimlerini de ifltirmifl,

Detaylı

Araştırma Notu 15/177

Araştırma Notu 15/177 Araştırma Notu 15/177 02 Mart 2015 YOKSUL İLE ZENGİN ARASINDAKİ ENFLASYON FARKI REKOR SEVİYEDE Seyfettin Gürsel *, Ayşenur Acar ** Yönetici özeti Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan enflasyon

Detaylı

Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu

Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu Bu bölümde; Fizik ve Fizi in Yöntemleri, Fiziksel Nicelikler, Standartlar ve Birimler, Uluslararas Birim Sistemi (SI), Uzunluk, Kütle ve

Detaylı

FOTOĞRAFÇILIK HAKKINDA KISA NOTLAR

FOTOĞRAFÇILIK HAKKINDA KISA NOTLAR FOTOĞRAFÇILIK HAKKINDA KISA NOTLAR Fotoğraf çekimi esnasında farklı üç temel faktör fotoğrafın oluşumunu sağlar. Bunlar ISO ( ASA- DIN ) / DİYAFRAM -ENSTANTANE ( Shutter Obtüratör Perde ) olarak adlandırılır.

Detaylı

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl 220 ÇEfi TL ADLARLA ÖDENEN C RO PR MLER N N VERG SEL BOYUTLARI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl Primi,Has lat Primi, Y l Sonu skontosu)

Detaylı

1.3. NİTEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ... 2 1.1. GİRİŞ... 2 1.2. NİTEL ARAŞTIRMALARDA GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK SORUNLARI... 2

1.3. NİTEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ... 2 1.1. GİRİŞ... 2 1.2. NİTEL ARAŞTIRMALARDA GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK SORUNLARI... 2 İÇİNDEKİLER 1. NİTEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ... 2 1.1. GİRİŞ... 2 1.2. NİTEL ARAŞTIRMALARDA GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK SORUNLARI... 2 1.3. NİTEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ... 2 1.3.1. ÖRNEK OLAY (DURUM ÇALIŞMASI) YÖNTEMİ...

Detaylı

Çanakkale. Hava Savafllar 1915-1918. Belgeselcinin Gözüyle Çetin mir

Çanakkale. Hava Savafllar 1915-1918. Belgeselcinin Gözüyle Çetin mir Belgeselcinin Gözüyle Çetin mir 1915-1918 Çanakkale Hava Savafllar Bilindi i gibi Osmanl savafla girdi inde birkaç cephesi vard r. Ancak en önemlisi buradaki Çanakkale Cephesidir. Adeta savafl n can damar

Detaylı

Uzay Keflfediyoruz. Günefl Sistemi Nerede? Her Yer Gökada Dolu! n yaln zca biri! evrendeki sonsuz Dünya bizim evimiz ve

Uzay Keflfediyoruz. Günefl Sistemi Nerede? Her Yer Gökada Dolu! n yaln zca biri! evrendeki sonsuz Dünya bizim evimiz ve uzayi kesfet 13/2/6 19:35 Page 34 Uzay Keflfediyoruz n yaln zca biri! de in is kc gö da y sa evrendeki sonsuz Dünya bizi eviiz ve ister isiniz? ak n ta z r la flu renek, ko Evrendeki adresiizi ö Her Yer

Detaylı

CO RAFYA. TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER

CO RAFYA. TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER CO RAFYA TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER ÖRNEK 1 : 1990 nüfus say m na göre nüfus yo unluklar Türkiye ortalamas n n alt nda olan afla daki illerin hangisinde, nüfus yo unlu unun azl yüzey flekillerinin

Detaylı

Mesle imizin ve hukuk devletinin teminat olan genç avukatlara arma and r. stanbul Barosu SEM Yürütme Kurulu

Mesle imizin ve hukuk devletinin teminat olan genç avukatlara arma and r. stanbul Barosu SEM Yürütme Kurulu Mesle imizin ve hukuk devletinin teminat olan genç avukatlara arma and r. stanbul Barosu SEM Yürütme Kurulu Cumhuriyeti ve onun gereklerini yüksek sesle anlat n z. Bunu yüreklere yerlefltirmek için elveriflli

Detaylı

YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ

YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ Hazırlayan: Doç.Dr. Hakan Güler Sakarya Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, İnşaat Mühendisliği Karlsruhe Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Almanya

Detaylı

Ak ld fl AMA Öngörülebilir

Ak ld fl AMA Öngörülebilir Ak ld fl AMA Öngörülebilir Ak ld fl AMA Öngörülebilir Kararlar m z Biçimlendiren Gizli Kuvvetler Dan Ariely Çevirenler Asiye Hekimo lu Gül Filiz fiar ISBN 978-605-5655-39-6 2008, Dan Ariely Orijinal ad

Detaylı

YÖNETMELİK ANKARA ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİL EĞİTİM VE ÖĞRETİM YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÖNETMELİK ANKARA ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİL EĞİTİM VE ÖĞRETİM YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar 24 Mart 2016 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 29663 YÖNETMELİK ANKARA ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİL EĞİTİM VE ÖĞRETİM YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin

Detaylı

İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ BURS YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ BURS YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ BURS YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç: Madde 1. (1) Bu yönergenin amacı, İstanbul Kemerburgaz Üniversitesinin önlisans, lisans ve lisansüstü

Detaylı

KAVRAMLAR. Büyüme ve Gelişme. Büyüme. Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır.

KAVRAMLAR. Büyüme ve Gelişme. Büyüme. Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır. KAVRAMLAR Büyüme ve Gelişme Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır. Büyüme Büyüme, bedende gerçekleşen ve boy uzamasında olduğu gibi sayısal (nicel) değişikliklerle ifade edilebilecek yapısal

Detaylı

MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının

MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının bağlantıları kontrol edilir. Güz ve Bahar dönemindeki

Detaylı

KES RLER. Bunlar biliyor musunuz? Bütün bir fleyin bölündü ü iki eflit parçadan her biri. Tam, bölünmemifl fley. Bütün elma gibi.

KES RLER. Bunlar biliyor musunuz? Bütün bir fleyin bölündü ü iki eflit parçadan her biri. Tam, bölünmemifl fley. Bütün elma gibi. KES RLER Bunlar biliyor musunuz? Bütün: Tam, bölünmemifl fley. Bütün elma gibi. Yar m: Bütün bir fleyin bölündü ü iki eflit parçadan her biri. Kesir: Bir bütünün bölündü ü eflit parçalar n birini veya

Detaylı

Hukuk için Biliflim, Biliflim için Hukuk... Kurultay : 1-A ve 1-B No lu Salonlar Sergi (Stant) : 2 No lu Salon zmir Uluslararas Fuar Alan - Kültürpark Ülkemizin bilgi otoyollar ile sar ld günümüzde, bilgiyi

Detaylı

YENİ DÜNYA DÜZENİNDE İNSANIN ÖRGÜTTE DEĞİŞEN ROLÜ

YENİ DÜNYA DÜZENİNDE İNSANIN ÖRGÜTTE DEĞİŞEN ROLÜ I Doç. Dr. Yonca Deniz GÜROL YENİ DÜNYA DÜZENİNDE İNSANIN ÖRGÜTTE DEĞİŞEN ROLÜ II YENİ DÜNYA DÜZENİNDE İNSANIN ÖRGÜTTE DEĞİŞEN ROLÜ Yay n No : 2377 flletme-ekonomi Dizisi : 447 1. Bask Ocak 2011 - STANBUL

Detaylı

USB KVM Switch. Ses özellikli ve 2 portlu USB KVM switch. Ses özellikli ve 4 portlu USB KVM switch

USB KVM Switch. Ses özellikli ve 2 portlu USB KVM switch. Ses özellikli ve 4 portlu USB KVM switch USB KVM Switch Ses özellikli ve 2 portlu USB KVM switch Ses özellikli ve 4 portlu USB KVM switch Kullanma Kılavuzu DS-11403 (2 Portlu) DS-12402 (4 Portlu) 1 NOT Bu cihaz FCC kurallarının 15. Bölümü uyarınca,

Detaylı

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir 2002 May s ay nda yap lan Birleflmifl Milletler Çocuk Özel Oturumu öncesinde tüm dünyada gerçeklefltirilen Çocuklar çin Evet Deyin kampanyas na Türkiye

Detaylı

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi Baflkent Üniversitesi T p Fakültesi Adana Eriflkin Kemik li i Nakil ve Hücresel Tedavi Merkezi, Türkiye

Detaylı

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM),

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM), TÜRK YE B L MSEL VE TEKN K ARAfiTIRMA KURUMU YAYIN YÖNETMEL (*) B R NC BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tan mlar Amaç ve Kapsam Madde 1. Bu Yönetmelik ile; Baflkanl k, Merkez ve Enstitülere ait tüm yay nlar

Detaylı

1. Kitle iletiflimini tarif ederek kitle iletiflim araçlar n s n fland r r. 2. letiflim ve kitle iletiflimi aras ndaki iliflkiyi fark eder.

1. Kitle iletiflimini tarif ederek kitle iletiflim araçlar n s n fland r r. 2. letiflim ve kitle iletiflimi aras ndaki iliflkiyi fark eder. 2. UNITE KITLE ILETISIMI KAZANIMLAR 1. Kitle iletiflimini tarif ederek kitle iletiflim araçlar n s n fland r r. 2. letiflim ve kitle iletiflimi aras ndaki iliflkiyi fark eder. HAZIRLIK SORULARI 1. Kitle

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

Yay n No : 1700 flletme-ekonomi Dizisi : 196. 1. Bask Ocak 2007 - STANBUL

Yay n No : 1700 flletme-ekonomi Dizisi : 196. 1. Bask Ocak 2007 - STANBUL I Doç.Dr. Faz l GÜLER T E M E L STAT ST K II Yay n No : 1700 flletme-ekonomi Dizisi : 196 1. Bask Ocak 2007 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-594 - 3 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye deki yay n haklar

Detaylı

Okul Öncesinde Yeni Dönem Bafllad!

Okul Öncesinde Yeni Dönem Bafllad! Okul Öncesinde Yeni Dönem Bafllad! Yay nc l kta ilklere imza atmay bir gelenek hâline getirmifl olan Morpa flimdi de okul öncesi yay nc l nda gelmifl oldu u son noktay büyük bir gurur ve heyecanla sizlerle

Detaylı

Beynimizi Nas l De ifltiriyor? Çeviri: DEN Z BENER

Beynimizi Nas l De ifltiriyor? Çeviri: DEN Z BENER Beynimizi Nas l De ifltiriyor? Çeviri: DEN Z BENER nternet, her fleyi de ifltirdi Hat rlamak ve zihnimizi kullanmak konusunda, geleneksel yöntemlerimizden h zla uzaklafl yoruz. Be endi imiz bir yeme in tarifini,

Detaylı

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Prof. Haberal dan Yeni Bir Uluslararas At l m: TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Dünyan n dört bir yan ndan yüzlerce biliminsan Prof. Dr. Mehmet Haberal taraf ndan kurulan Türk Dünyas Transplantasyon

Detaylı

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir.

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir. TÜB TAK BAfiKANLIK, MERKEZ VE ENST TÜLERDE ÇALIfiIRKEN YÜKSEK L SANS VE DOKTORA Ö REN M YAPANLARA UYGULANACAK ESASLAR (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Esaslar n amac ; Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araflt

Detaylı

RADYO VE TELEV ZYONDA PROGRAM YAPIMI

RADYO VE TELEV ZYONDA PROGRAM YAPIMI T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2854 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1811 RADYO VE TELEV ZYONDA PROGRAM YAPIMI Yazarlar Prof. Yalç n DEM R (Ünite 4, 5, 7, 8) Prof.Dr. Ayd n Ziya ÖZGÜR (Ünite 4, 5,

Detaylı

Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor?

Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor? Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor? Doç.Dr. Nilgün GÖRER TAMER (Şehir Plancısı) Her fakülte içerdiği bölümlerin bilim alanına bağlı olarak farklılaşan öznel

Detaylı

Genel Yay n S ra No:148 2009/14 Cep Kitapl : XLV. Yay na Haz rlayan Av. Celal Ülgen - Av. Coflkun Ongun. Kapak Can Eren

Genel Yay n S ra No:148 2009/14 Cep Kitapl : XLV. Yay na Haz rlayan Av. Celal Ülgen - Av. Coflkun Ongun. Kapak Can Eren Genel Yay n S ra No:148 2009/14 Cep Kitapl : XLV ISBN No: 978-99-44-234-22-1 Yay na Haz rlayan Av. Celal Ülgen - Av. Coflkun Ongun Kapak Can Eren Tasar m / Uygulama Referans Ajans Tel: +90.212 347 32 47

Detaylı

Degisimi_Yonetmek 4/19/10 5:12 PM Page 1 De iflimi Yönetmek

Degisimi_Yonetmek 4/19/10 5:12 PM Page 1 De iflimi Yönetmek De iflimi Yönetmek Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü

Detaylı

SANAL DĠLĠN DĠLĠMĠZDE YOL AÇTIĞI YOZLAġMA HAZIRLAYAN: CoĢkun ZIRAPLI Ġsmail ÇEVĠK. DANIġMAN: Faik GÖKALP

SANAL DĠLĠN DĠLĠMĠZDE YOL AÇTIĞI YOZLAġMA HAZIRLAYAN: CoĢkun ZIRAPLI Ġsmail ÇEVĠK. DANIġMAN: Faik GÖKALP SANAL DĠLĠN DĠLĠMĠZDE YOL AÇTIĞI YOZLAġMA HAZIRLAYAN: CoĢkun ZIRAPLI Ġsmail ÇEVĠK DANIġMAN: Faik GÖKALP SOSYOLOJĠ ALANI ORTAÖĞRETĠM ÖĞRENCĠLERĠ ARASI ARAġTIRMA PROJE YARIġMASI BURSA TÜRKĠYE BĠLĠMSEL VE

Detaylı

ksi 30 derecelik so uk ve buzdan bir turizm fikri gelifltirilebilece i akla gelir miydi?

ksi 30 derecelik so uk ve buzdan bir turizm fikri gelifltirilebilece i akla gelir miydi? BD EYLÜL 2014 Yazan: G ZAY TEM ZSOYLU ksi 30 derecelik so uk ve buzdan bir turizm fikri gelifltirilebilece i akla gelir miydi? Y llard r günefl, deniz ve s cak için dünyan n güneyine akan kuzeyin insanlar

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Nurullah UÇKUN YATIRIMLARDA STRATEJ K KARAR VERME SÜREC

Yrd. Doç. Dr. Nurullah UÇKUN YATIRIMLARDA STRATEJ K KARAR VERME SÜREC Yrd. Doç. Dr. Nurullah UÇKUN YATIRIMLARDA STRATEJ K KARAR VERME SÜREC STANBUL-2010 Yay n No : 2332 flletme-ekonomi Dizisi : 386 1. Bas m - Mart 2009 2. Bas m - Nisan 2010 ISBN 978-605 - 377-253 - 8 Copyright

Detaylı

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY brahim ERCAN * 1- GENEL B LG : Motorlu tafl t sürücüleri kurslar, 5580 say l Özel Ö retim Kurumlar Kanunu kapsam nda motorlu tafl

Detaylı

YÖNETMELİK KAFKAS ÜNİVERSİTESİ ARICILIĞI GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

YÖNETMELİK KAFKAS ÜNİVERSİTESİ ARICILIĞI GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ 22 Mayıs 2012 SALI Resmî Gazete Sayı : 28300 Kafkas Üniversitesinden: YÖNETMELİK KAFKAS ÜNİVERSİTESİ ARICILIĞI GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve

Detaylı

F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme

F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme S GORTA KOM SYON G DER BELGES mali ÇÖZÜM 171 Memifl KÜRK* I-G R fi: F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme göstermifltir. Geliflmifl ekonomilerde lokomotif rol üstlenen

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 i Bu sayıda; 2013 Cari Açık Verileri; 2013 Aralık Sanayi Üretimi; 2014 Ocak İşsizlik Ödemesi; S&P Görünüm Değişikliği kararı değerlendirilmiştir.

Detaylı

: TRE Investment-TRE II Proje Tarihi : 01.2005-06.2005 nflaat Tarihi : 06.2005-12.2006 Ana Strüktür. : Betonarme Karkas Ana fllev

: TRE Investment-TRE II Proje Tarihi : 01.2005-06.2005 nflaat Tarihi : 06.2005-12.2006 Ana Strüktür. : Betonarme Karkas Ana fllev EGEM MARLIK 00/ - 0 Yap Tan t m Genel görünüm O live Park Evleri Mimari Tasar m : M art D Mimarl k, Metin K l ç Mimari Proje ve Uygulama Ekibi: Özgür Dinçer, Gökhan Yadel, Okan Taflk ran, brahim Deniz,

Detaylı