VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİ

Transkript

1 I Herkes İçin Hukuk: 13 VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİ Avukat Osman OY

2 II Yay n No : 2255 Hukuk Dizisi : Bas Kas m STANBUL ISBN Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m Yay m Da t m A.fi. ye aittir. Her hakk sakl d r. Hiçbir bölümü ve paragraf k smen veya tamamen ya da özet halinde, fotokopi, faksimile veya baflka herhangi bir flekilde ço alt lamaz, da t lamaz. Normal ölçüyü aflan iktibaslar yap lamaz. Normal ve kanunî iktibaslarda kaynak gösterilmesi zorunludur. Dizgi : B e t a B a s m A. fi. Bask - Cilt : Kahraman Neflriyat Ofset San. Tic. Ltd. fiti. (Sertifika No: 12084) Yüzy l Mah. Matbaac lar Cad. Atahan No: 34 K: 4 Ba c lar/ stanbul (0-212) Beta BASIM YAYIM DA ITIM A.fi. Himaye-i Etfal Sokak Talas Han No Ca alo lu - STANBUL Tel : (0-212) Fax: (0-212)

3 III SUNUŞ Finans sektörünün fonksiyonlarından biri olan para satmak, verilen kredinin geri dönüşü ile tamamlanan bir işlemdir. Ancak, bazen gerek firma bazında finans veya genel yönetim esaslarından kaynaklanan yanlışlıklar, gerek baş gösteren sektörel kriz ve gerekse ülke bazında ortaya çıkan ekonomik kriz neticesinde, kredilerin geri ödenişlerinde sıkıntıların ortaya çıkması nedeniyle, finans sektörü ile reel sektör karşı karşıya gelmektedir. İşte, bunların önüne geçmek amacıyla kamu zaman zaman ilgili kanunlarda yaptığı yasal değişimler ve yine yasal dayanaklı olarak ortaya koyduğu İstanbul Yaklaşımı ve Anadolu Yaklaşımı gibi muhtelif yaklaşımlar ile darboğaza giren reel sektöre, yeniden yapılanma imkanı verilmesini sağlamıştır. Ancak, ülkede köklü, üretime yönelik, radikal bir ekonomik devrim yapılmadığı sürece, benzer krizlerin eskiden olduğu gibi, belirli dönemlerde de yaşanmaya devam olunacağı ortadadır. Yapılan düzenlemeler, finans sektörünün kredilerini geri alabilmesi ve reel sektöre de yeniden yapılanma imkanı sağlanmasına yönelik olmaktadır. Bu süreçte, batıda örnekleri yıllardır görüldüğü üzere, Varlık Yönetim Şirketleri de benzer amacı sağlama bakımından uygulamaya konulmuş olan bir enstrümandır. Varlık yönetim şirketlerinin kurulmasını teşvik etmekte amaç, bankaların sorunlu varlıkların çözülmesine zaman ayırmak yerine asıl faaliyetlerinde yoğunlaşmasına imkan tanımak, varlık tasfiyesinde ekonomik etkinliği arttırmak ve diğer taraftan da tasfiyenin uzmanlaşmış olan kuruluşlar vasıtasıyla tahsilinin sağlanmasıdır. Gerek geçmişte, gerek içinde bulunduğumuz, gerekse önümüzdeki dönemlerde baş göstermiş ve gösterecek olan kredi geri ödemelerindeki olası sıkıntılar nedeniyle, (35) yıllık hukuk ve bankacılık bilgi birikim/deneyimim ile Herkes İçin Hukuk serisinin bu kitapçığında Varlık Yönetim Şirketleri ne değinmenin ve bu uygulamayı dikkate getirmenin yararlı olacağını düşündüm. Kitapçıkta, Varlık Yönetim Şirketlerinden bahsederken konuyla ilintili olması nedeniyle; -bankaların ve tabii daha sonra banka alacaklarını satın alacak olan Varlık Şirketleri bakımından da önem arz eden Türk Hukuk Mevzuatına Göre Alınabilecek Olan Kredi Teminatlarına,

4 IV -Türk Hukuk Sisteminde Zor Duruma Giren Firmalarla İlgili Öngörülmüş Olan Yasal Düzenlemelere -ve Reel Sektör İle Finans Sektörü Arasında Yeniden Yapılanmaya Yönelik Muhtelif Yaklaşımlara da yer verilmiştir. Yeni bir Herkes İçin Hukuk kitapçığında buluşmak üzere Saygılarımla, Avukat Osman OY

5 V TEŞEKKÜR Baskı öncesinde kitabımı okuyarak benim için çok değerli görüşler veren, finans sektöründe uzun yıllar çalışmış, Varlık Yönetim Şirketi yönetimi konusundaki deneyim ve bilgisine saygı duyduğum Sayın Hasan Tengiz e teşekkürlerimi sunmak isterim.

6 VI

7 VII İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM TÜRK HUKUK SİSTEMİNDE ZOR DURUMA GİREN FİRMALARLA İLGİLİ ÖNGÖRÜLMÜŞ OLAN YASAL DÜZENLEMELER 1. İFLAS İFLASIN HUKUKİ MAHİYETİ İFLAS KARARININ SONUÇLARI İFLASIN MÜFLİS BAKIMINDAN HUKUKİ SONUÇLARI İFLASIN ALACAKLILAR BAKIMINDAN HUKUKİ SONUÇLARI KONKORDATO KONKORDATONUN HUKUKİ MAHİYETİ ADİ KONKORDATO (İFLASTAN ÖNCEKİ KONKORDATO) SÜRECİ İFLAS İÇİ KONKORDATONUN (İFLASTAN SONRA KONKORDATO) SÜRECİ KONKORDATONUN KABULÜ İÇİN GEREKLİ OLAN ÇOĞUNLUK KONKORDATO MÜHLETİNİN HUKUKİ SONUÇLARI MALVARLIĞININ TERKİ SURETİYLE KONKORDATO MALVARLIĞININ TERKİ SURETİYLE KONKORDATONUN HUKUKİ MAHİYETİ MALVARLIĞININ TERKİ SURETİYLE KONKORDATONUN SÜRECİ MALVARLIĞININ TERKİ SURETİYLE KONKORDATONUN TASDİKİNİN SONUÇLARI İFLASIN ERTELENMESİ İFLASIN ERTELENMESİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ İFLASIN ERTELENMESİNİN SÜRECİ İFLASIN ERTELENMESİ KARARININ HUKUKİ NETİCELERİ MUHAFAZA TEDBİRLERİ ALACAKLILARIN HAKLARININ KORUNMASI ERTELEME SÜRESİ KAYYIM ATANMASI...17

8 VIII ŞİRKETİN TASARRUF YETKİSİNİN KISITLANMASI ŞİRKET HAKKINDAKİ HACİZ YOLUYLA TAKİPLER İFLASIN ERTELENMESİ KARARININ AMME ALACAĞINA ETKİSİ İFLAS ERTELEME KARARINDAN ÖNCE HACZEDİLMİŞ OLAN MALLARIN DURUMU ŞİRKET HAKKINDAKİ İFLAS YOLUYLA TAKİPLER KİRALANMIŞ OLAN TAŞINMAZLARIN TAHLİYESİNE İLİŞKİN TAKİPLER ŞİRKET HAKKINDA SAĞLANAN TAKİP YASAĞININ İSTİSNALARI İFLASIN ERTELENMESİNİN ŞİRKETİN MÜŞTEREK KEFİLLERİNE ETKİSİ UZLAŞMA YOLUYLA YENİDEN YAPILANDIRMA UZLAŞMA YOLUYLA YENİDEN YAPILANDIRMANIN HUKUKİ MAHİYETİ UZLAŞMA YOLUYLA YENİDEN YAPILANDIRMA TALEBİNDE BULUNABİLECEKLER UZLAŞMA YOLUYLA YENİDEN YAPILANDIRMA SÜRECİ MAHKEMENİN RED VEYA TASDİK KARARININ HUKUKİ SONUÇLARI...25 İKİNCİ BÖLÜM REEL SEKTÖR İLE FİNANS SEKTÖRÜ ARASINDA YENİDEN YAPILANMAYA YÖNELİK OLARAK YAPILMIŞ MUHTELİF DÜZENLEMELER 1. (3332) SAYILI SERMAYE PİYASASININ TEŞVİKİ, SERMAYENİN TABANA YAYGINLAŞTIRILMASI VE EKONOMİYİ DÜZENLEMEDE ALINACAK TEDBİRLER İLE 5422 SAYILI KURUMLAR VERGİSİ KANUNU, 213 SAYILI VERGİ USUL KANUNU VE 3182 SAYILI BANKALAR KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN (ŞİRKET KURTARMA KANUNU) (4743) SAYILI MALÎ SEKTÖRE OLAN BORÇLARIN YENİDEN YAPILANDIRILMASI VE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN (İSTANBUL YAKLAŞIMI) (5092) SAYILI İCRA VE İFLAS KANUNU NDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN (UZLAŞMA YOLUYLA YENİDEN YAPILANDIRMA) (4949) SAYILI İCRA VE İFLAS KANUNU NDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN (MALVARLIĞININ TERKİ SURETİYLE KONKORDATO) (5569) SAYILI KÜÇÜK VE ORTA BÜYÜKLÜKTEKİ İŞLETMELERİN MALİ SEKTÖRE OLAN BORÇLARININ YENİDEN YAPILANDIRILMASI HAKKINDA KANUN (ANADOLU YAKLAŞIMI)...35

9 IX ÜÇÜNCÜ BÖLÜM TÜRK HUKUK MEVZUATINA GÖRE ALINABİLECEK KREDİ TEMİNATLARI 1. KREDİ SÖZLEŞMELERİ KREDİ SÖZLEŞMELERİNİN HUKUKİ MAHİYETİ KREDİ SÖZLEŞMESİNİN ALINMASI SIRASINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR KEFALET KEFALETİN HUKUKİ MAHİYETİ KEFALET ALINMASI SIRASINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR KEFİLİN TÜZEL KİŞİ OLMASI HALİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR EVLİ KADININ EŞİ LEHİNE KEFALET VERMESİ HALİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR VEKALETNAMEYE İSTİNADEN MÜVEKKİL NAMINA KEFALET İMZASI ATILMASI REHİN REHNİN HUKUKİ MAHİYETİ GAYRİMENKUL REHNİ (İPOTEK) İPOTEĞİN HUKUKSAL MAHİYETİ ANAPARA VE ÜST SINIR İPOTEĞİ İPOTEK TESİSİ SIRASINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR MENKUL REHNİ MENKUL REHNİNİN HUKUKİ MAHİYETİ GENEL OLARAK MENKUL REHNİ ALINMASI SIRASINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR TİCARİ İŞLETME REHNİ TİCARİ İŞLETME REHNİNİN HUKUKİ MAHİYETİ TİCARİ İŞLETME REHNİNİNİN ALINMASI SIRASINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR SENET SENEDİN HUKUKİ MAHİYETİ KAMBİYO SENETLERİNİN YASAL UNSURLARI İÇERİP İÇERMEDİKLERİNİN KONTROLÜ BONOLARDA ZAMANAŞIMI (MÜRURU ZAMAN) ALACAĞIN TEMLİKİ ALACAK TEMLİKİNİN HUKUKİ MAHİYETİ BİR ALACAĞIN MEVCUDİYETİ ANLAŞMA...57

10 X TEMLİK EDENİN TASARRUF YETKİSİNİN BULUNMASI TEMLİK İŞLEMLERİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR...58 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİ 1. VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİNİN TARİHİ GELİŞİMİ VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİNİN TÜRKİYE DEKİ GELİŞİMİ TÜRK VARLIK YÖNETİM SEKTÖRÜNÜN FİNANSAL DEĞERLENDİRİLMESİ VARLIK ŞİRKETLERİNİN AKTİF/PASİF YAPISI VARLIK YÖNETİM SEKTÖRÜNÜN KAR/ZARAR DURUMU VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİNİN MAHİYETİ VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİNE İLİŞKİN HUKUKİ MEVZUAT VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİNİN HUKUKİ TANIMI VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİNİN KURULUŞ SÜRECİ VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİNİN KURULUŞ ŞARTLARI VARLIK YÖNETİM ŞİRKETİ KURUCULARININ NİTELİKLERİ FAALİYET İZNİNİN ALINMASI BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU NDAN GEREKLİ ÖN İZNİN ALINARAK ANONİM ŞİRKETİN KURULMASI SONRASI BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU NA BAŞVURULMASI BAŞVURU SIRASINDA BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU NA SUNULMASI GEREKEN BELGELER VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİNE FAALİYET İZNİNİN VERİLMESİ VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİNDE ANA SÖZLEŞME DEĞİŞİKLİKLERİ VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİNDE HİSSE DEVRİ VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİNDE YÖNETİM KURULU VE GENEL MÜDÜR YÖNETİM KURULU GENEL MÜDÜR VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİNİN FAALİYET ALANI VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİNİN DENETİMİ VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİNİN FAALİYET İZNİNLERİNİN İPTALİ VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİNİN İŞTİRAK EDİNME ŞARTLARI VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİNİN BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU NA BİLGİ VERME YÜKÜMLÜLÜKLERİ VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİNDE KARŞILIK AYIRMA UYGULAMASI VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİNDE MUHASEBE VE RAPORLAMA SİSTEMİ...81

11 XI 21. MALİ KURULUŞLARIN VARLIK SATIMINDAKİ AMAÇLARI VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİNİN VARLIK ALIMINDAKİ AMAÇLARI VARLIK ŞİRKETLERİNCE ALIM KONUSU YAPILABİLECEK ALACAKLAR VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİNCE YAPILAN VARLIK ALIMININ MUHASEBE KAYDI VARLIK ŞİRKETLERİNDE YÜRÜTÜLMESİ GEREKEN ANA FONKSİYONLAR VARLIK ALIMI TAHSİLAT ÖZEL PROJELENDİRME VARLIK/FON YÖNETİMİ ALACAK ALIM/SATIM SÜRECİ MALİ KURUM TARAFINDAN ALACAĞIN SATIŞA ÇIKARTILMASI ALIMI YAPACAK VARLIK YÖNETİM ŞİRKETİNCE SATIŞ KONUSU ALACAK PORTFÖYÜNÜN TETKİKİ VARLIK YÖNETİM ŞİRKETİNCE ALIM BEDELİNİN BELİRLENMESİNDE DİKKATE ALINMASI GEREKEN HUSUSLAR ALACAĞIN VARLIK YÖNETİM ŞİRKETİNE TEMLİKİ DEVRALINAN ALACAKLARIN VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİNCE TAHSİLİ VARLIĞIN EN KISA ZAMANDA VE EN YÜKSEK BEDEL İLE GERİ DÖNÜŞÜNÜN SAĞLANMASI ALACAK/TEMİNAT DURUMUNUN TESPİTİ KANUNİ TAKİBE BAŞLAMA VE/VEYA MEVCUT TAKİBE DEVAM ETME VE/VEYA MEVCUT TAKİBİN KAPSAMININ GENİŞLETİLMESİ BORÇLULARLA TEMASA GEÇİLEREK ANLAŞMA İMKANLARININ ZORLANMASI VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİNİN YAPTIĞI İŞLEMLERİN VERGİ BOYUTU VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİNDE SAFİ KURUM KAZANCININ TESPİTİ SONUÇ...98 BEŞİNCİ BÖLÜM VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİ İLE İLGİLİ OLARAK TÜRK HUKUK MEVZUATINDA YER ALAN HÜKÜMLER 1. (5411) SAYILI BANKACILIK KANUNU VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİNİN KURULUŞ VE FAALİYET ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK...117

12 XII 3. (4743) SAYILI MALİ SEKTÖRE OLAN BORÇLARIN YENİDEN YAPILANDIRILMASI VE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN (492) SAYILI HARÇLAR KANUNU SAYILI GİDER VERGİLERİ KANUNU (488) SAYILI DAMGA VERGİSİ KANUNU (4077) SAYILI TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN (3065) SAYILI KATMA DEĞER VERGİSİ (5520) SAYILI KURUMLAR VERGİSİ (193) SAYILI GELİR VERGİSİ KANUNU ALTINCI BÖLÜM UYGULAMAYA IŞIK TUTACAK MUHTELİF MUKTEZALAR UYGULAMAYA IŞIK TUTACAK MUHTELİF MUKTEZALAR YEDİNCİ BÖLÜM VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİYLE İLGİLİ MUHTELİF YARGITAY KARARLARI VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİYLE İLGİLİ MUHTELİF YARGITAY KARARLARI SEKİZİNCİ BÖLÜM SORU VE CEVAPLARLA VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİ SORU VE CEVAPLARLA VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİ DOKUZUNCU BÖLÜM MUHTELİF EKLER 1. VARLIK YÖNETİM ŞİRKETİ ÖRNEK ANA SÖZLEŞMESİ VARLIK YÖNETİM ŞİRKETLERİN KURULUŞUNDA ARANACAK BELGELER ŞİRKET KURUCULARINA/HİSSE DEVRALACAKLARA İLİŞKİN BEYANNAME (GERÇEK KİŞİLER) ŞİRKET KURUCULARINA/HİSSE DEVRALACAKLARA İLİŞKİN BEYANNAME (TÜZEL KİŞİLER) TAAHHÜTNAME TAAHHÜTNAME YARARLANILAN KAYNAKLAR...196