MEVCUT VE POTANSİYEL YABAN

Transkript

1 TÜBİTAK Kamag Projesi Müşteri Kamu Kurumu : T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı Yürütücü Kuruluş : Süleyman Demirel Üniversitesi MEVCUT VE POTANSİYEL YABAN HAYATI GELİŞTİRME SAHALARI YÖNETİM PLAN MODELİ GELİŞTİRME PROJESİ Projenin Ar-Ge Niteliği

2 Ar-Ge karakteri açısından proje: yer yer Uygulamalı araştırma yönü ağır basan farklı aşamalarında güdümlü temel araştırmalar ve.. deneysel araştırmalar içeren bir projedir

3 Sorun: YGS lerde planlı yönetim ve geliştirmeyi sağlamak YGS lere ait yönetim planlarının olmayışı ile ortaya çıkan yönetsel belirsizliğin giderilmesinde YH alanlarına ait genel bilgi stoğu yetersiz kalmakta ve yeni bilgi üretilmesini sağlayacak bir Ar-Ge faaliyeti gerekmektedir. (Güdümlü temel araştırma ihtiyacı). (Politika oluşturmaya yönelik Stratejik Araştırma)

4 Uygulamalı araştırma Mevcut bilgi ve tecrübelerin ise bir yönetim planı çerçevesinde uygulanarak geliştirilmesi gerektiği için YGS ler için bir Geliştirme Projesine ihtiyaç vardır.

5 yeni ürünler ve hizmet yelpazesinin geliştirilmesi YGS lerden beklenen, başta biyoçeşitliliği koruma av üretimi, rekreasyon, sosyal fayda gibi YGS için çoğu tamamıyla yeni olacak ürün ve hizmetlerin alınmasını sağlayacak bur süreç, ancak gelişimin planlanması (yönetim planı) ile başlatılabilecektir. (güdümlü temel araştırma)

6 yeni bir organizasyonel yöntem Çeşitlendirilmiş ürün ve sahanın işlevsel özelliklerinde geliştirme-iyileştirme sağlayacak yeni bir organizasyonel yöntem gerçekleşecektir.

7 yeni bir yönetim-işletim-geliştirme sistemi yeni bir YH koruma- geliştirme sistemi ve fonksiyonel planlamaya dayanan yeni bir yönetim-işletim sistemi tesis etmeye yöneliktir

8 Projenin bilim ve teknoloji alanı Gerek araştırma tekniği (Projenin sosyoekonomik, sosyokültürel analizleri ve kırsal planlama) ve gerekse geliştirme objesi (Pr. Aşama 7, YGS yönetim ilke ve önceliklerinin araştırılması) bakımından, projenin Sosyal Bilimleri ilgilendiren yönü bulunmaktadır

9 Bir Deneysel Geliştirme Projesi Amaç: Yeni bir kaynak planlama modeli geliştirme Geliştirmenin objesi YGS ler (Yaban Hayatı Geliştirme Sahaları) Hedef:YGS ler için yönetim plan modeli, YH Master Planı için gerekli altyapının bilgi tabanını ve plan destek sistemini (YPR) oluşturmak.

10 Proje, mevcut planlama sorununun çözümüne yöneliktir. Proje, Bakanlığın, YGS lerin yönetimi için ancak bir Ar-Ge çalışmasıyla giderilebilecek planlama ihtiyacını karşılamak ve karşılaşılan fonksiyonel arazi planlama sorununun çözümüne yönelik deneysel model geliştirme çalışmalarını kapsamaktadır. (FK Pn: 64, 249)

11 Uygulamalı araştırma, deneysel araştırmalar ve organizasyonel yenilik YH ve fonksiyonel planlama alanında mevcut bilgiyi yeni bir teknik-yönetsel planlama modeli geliştirmede kullanmayı hedefleyen araştırmalar ve.. bunlarla ulaşılacak bilgiden yeni bilgiler (kaynak bilgi ağı ve model bilgileri) ve bir karar destek sistemi (YPR) üretmeye yönelik deneysel araştırmalar içermektedir.

12 Güdümlü temel araştırma Genel itibariyle, YGS yönetiminde mevcut ve muhtemel kaynak kullanım sorunlarının çözümünde temel alınabilecek geniş bir bilgi tabanı oluşturarak, ve bunu uygulayıcının kullanabileceği bilgileri içeren bir idari-teknik kılavuz (YPR) haline gelinceye kadar geliştirmeye yönelik güdümlü temel araştırma özelliğindedir.

13 Projemizde tanımlanmış hedef, temel sorun ve Ar-Ge Projemizde tanımlanmış hedef ekolojik tabanlı ve biyopolitik karakterde bir YGS yönetsel plan sisteminin oluşturulmasıdır. Ele alınan temel sorun ; planlama sorunudur.

14 Metodolojik Sorun çözümü Sorunun çözümü, yani, model planlamanın yol ve yönteminin ortaya çıkarılması (uygulamalı araştırma) ve modelin geliştirilmesi, projenin sistematik gözlem, analiz ve karar verme aşamalarındaki güdümlü ve deneysel araştırmalarla gerçekleşecektir

15 fonksiyonel bir plan modeli araştırmaya ve geliştirmeye ihtiyaç vardır. Genelde tüm YH sahalarında.. özelde YGS lerde av ürünü gibi bir çıktı olup.. bu çıktıyı diğer ürünlerle birlikte düzenleyecek fonksiyonel bir plan modelininin araştırılmasına ihtiyaç vardır.

16 YGS lerde yeni tipte ürün ve üretimler için planlanma ve yararlanma yöntemi geliştirmek AYH ürünü için düşünülmüş YGS lerden ODBÜ, ekoturizm gibi farklı/yeni ürün ve hizmetlerin alınabilmesi ve bu tipteki üretimlerin planlanması için buna imkan verecek yararlanma yöntemlerinin belirlenmesi ve geliştirilmesi gerekmektedir.

17 YH Bilgi Kullanım Diyagramı YGS lerde av ürünü var. Örnek avlaklar ile Devlet avlaklarında da var modelin oralara uyarlanması için farklı statüdeki YH alanlarından elde edilen bilgiler ile bir YH Bilgi Kullanım Diyagramı geliştirilecektir.

18 Projenin Ar-Ge sistematiği; Veri toplama (Araştırma incelemeleri, Genel sörvey) analitik değerlendirme, model belirlemeye yönelik deneysel çalışmalar (modelleme), modelin test edilmesine ve eksiklerinin giderilmesine yönelik pilot- uygulamalar (Genelleme) ve bir karar destek sistemi (YPR) ortaya koyma şeklindedir.

19 model geliştirme için güdümlü temel araştırmalar model geliştirme, aynı zamanda, yeni bir üretim sürecinin temel faaliyetini oluşturmaktadır. Bunu sağlayacak her türlü verinin projenin etüd-envanter çalışmalarını oluşturan güdümlü temel araştırmalarla ortaya konulabileceği açıktır.

20 Ar-Ge sürecinin ayrılmaz parçası: Veri toplama (Sörvey) bu projeyle.. Projedeki sörvey ve envanter çalışmaları, Ar- Ge faaliyeti/sürecinin ihmal edilemez bir parçası olan veri toplama aşaması niteliğinde olup, proje amacını karşılayacak sayıda ve nitelikte veri toplayacak uzmanı olmadığından, kurumun Ar-Ge hedeflerine hizmet etmek üzere proje yönetimi tarafından üstlenilmiştir.

21 bilgi stoğuna dayanarak YGS lerin karar verme sorunlarını çözmek için yöntem geliştirme YGS ler için optimal arazi kullanımı ve çok yönlü ürün yararlanmasını gerçekleştirecek yöntemleri bulmak ve fonksiyonel planlama hedefine ulaşmanın yolunu gösterecek araştırmalar ile planlama konusundaki farklı disipinlerin bilgi stoğuna dayanarak YGS lerde kaynak planlama ve yönetim alanındaki karar verme sorunu çözülmeye çalışılmaktadır (Analitik aşama).

22 Karmaşıklığı yüksek bir probleme çözüm Sorunu çözmek için müşteri kurumun işlevi doğrultusunda ulusal ölçekte yeni bir planlama yöntemi /sistemi/ tekniği geliştirilecektir Hedeflenen YGS yönetim plan modelinin şekillendirilmesi, matematiksel model oluşturulması ve bunun çözümünü gerektirmektedir. Projenin çözmesi gereken karar verme problemi birçok bilimsel disiplinin katkısını gerektiren karmaşıklık boyutu yüksek bir problemdir.

23 Çok Kriterli Karar Verme denemesi modelinin şekillendirilmesi, her bir kaynak değeri için ayrı bir planlama (Münferit plan ve zonlama) yapıldıktan sonra, bunların Çok Kriterli Karar Verme teknikleri ile bir Sentez Plan haline getirilmesi gerektirmektedir.

24 Erken Prototip Modelleri ve sistemlerin entegrasyonu Münferit planlar ve zonlama, Ar-Ge açısından deneysel geliştirme aşamasının Erken Prototip Modelleri olarak kabul edilebilir. Münferit planlardan, AHS ile zonlamaya ve sentez plana geçiş, sistemlerin (münferit plan) entegrasyonu niteliğinde bir çalışmadır.

25 deneysel geliştirmenin sistem entegrasyonunu na yönelik test çalışmaları Münferit planlardan Habitat Amenajman Planı, Restorasyon planı vb. gibi uygulamaya yönelik ve detaylı tasarıma dayalı planların, Yönetim Plan Modeli evresine ulaştırılması, Ar-Ge programının sistem entegrasyonunu sağlayan test çalışmalarını temsil etmektedir

26 tasarlanmış yeni bir süreç, gelişmiş bir süreç yeniliği ve bir yenilik unsuru Geleneksel arazi yararlanmasına karşı, çok amaçlı bir üretim yöntemi planlaması gelişmiş bir süreç yeniliği ortaya konulmaktadır.

27 yeni bir üretim yöntemi ve bir süreç yeniliği, organizasyonel düzlemde bir yenilik Ülkemizin ilk, çok yönlü YGS planlamasını hedeflediğinden, proje, YGS ler açısından yeni bir üretim yöntemi ve bir süreç yeniliği ortaya koyma iddiasındadır. YGS yönetiminde yeni bir organizasyonel yöntem arayışında/ihtiyacında olan Kurum (Bakanlık DMP) için, proje, organizasyonel düzlemde bir yenilik demektir.

28 Tasarlanmış yeni bir süreç YM envanter-sınıflandırma-haritalamasına ve görsel kalite analizine yönelik yöntemlerin bir yönetim planını için AHS altlıklarından biri olarak kullanılacak olması, projenin getirdiği bir yenilik unsurudur. Böylece, YH planlama için tasarlanmış yeni bir süreç ortaya çıkarmaktadır.

29 biyopolitik profil belirlemede yeni bir yöntem geliştirmek Alan-işlev planlama modelleri (münferit planlar) için doğal ve sosyal; yani birbirinden farklı karakterde verileri birlikte değerlendirmeyi gerektirmesi, proje alanının biyopolitik profilinin belirlenmesi için yeni bir yöntem geliştirmeyi gerektirecektir.

30 Orman envanterinde eksik kalan unsur: YH değerlerinin tespiti (Prototipi geliştirme) Avcı katılım modelinde test edilmesi öngörülen orman envanter ekiplerine envanterde eksik kalan YH değerlerinin tespiti amacıyla avcı dahil edilmesi uygulaması ile: teknik ve beşeri yönü olan bir yenilik unsuru kullanılmış olmakta, YH +orman envanterinde yeni tarama-izleme usül ve tekniklerinin geliştirilmesi imkanı doğmaktadır.

31 Ar-Ge için veri toplama ve metodoloji Proje sonucuna; farklı disiplinlerin toplayacağı verilerin birleştirilmesi ile ulaşılacaktır. Böylece,YH yanısıra sahanın diğer fonksiyonlarından da yararlanmanın nasıl sağlanacağına ilişkin bir planlama yöntemi (metodoloji) ortaya konulmuş olacaktır.

32 Politik/stratejik yenilik: Ortak anlayış, ilke ve ilişki formatı geliştirme Proje ile gelecek, başlıca politik/stratejik yenilik: Yeni bir anlayış, ilke ve ilişki formatı geliştirme, Kurumun (Bakanlık), diğer kurumlar ve YGS lerden talepleri olan ilgi grupları ile ilişkilerini düzenlemeye yarayacak ilkelerin netleştirilmesi ve

33 Mal ve hizmet yelpazesinin genişletilmesi Özellikle Bakanlık bünyesindeki birimlerin (DMP ve OGM aralarında) doğa koruma ve YH yönetimi konusunda ortak bir anlayış geliştirmesi olacaktır. Projede gözetilen biyopolitik yaklaşım ve geliştirilecek katılımcı modeller bunu sağlayacaktır.

34 kavramdan tasarıma geçiş sürecinin planlanması Proje, kavramsal çerçevesi 4915 sayılı kanunla çizilen YGS'ler için planlama ve yönetim ilkeleri ile üretim yöntem ve tekniklerini geliştirip, bunları standart bir planlama formatı haline getirmeyi yani, kavramdan tasarıma geçiş sürecinin planlanmasına yarayacak araştırmalar

35 YH alanında önemli bir yeniliğe imza Yine, YGS ler için AYH dışına çıkan yeni ürün ve hizmetler yaratacak bir planlama ve üretim süreci ve bunu gerçekleştirecek yöntemlerin ( Ayrık planlar -Yönetim plan modelleri- YPR) tasarlanması, test edilmesi gibi faaliyetleri planlaması dolayısıyla önerilen proje, kendi alanında önemli bir yenilik getirmektedir.

36 hizmetlerin çok daha hızlı, kaliteli ve güvenli görülmesi Ülkemiz için bir ilk olacak YPR kaynak yönetim politikaları ve yeni stratejilerin oluşturulmasında ve geliştirilmesinde bir altlık oluşturacaktır. YPR Bakanlığın daha hızlı karar alması ve dolayısıyla mevcut hizmetlerini çok daha hızlı, kaliteli ve güvenli görmesini sağlayacaktır.

37 Ulusal veri tabanını oluşturmaya katkı Sürdürülebilir tarım ve avlak işletme faaliyetlerini bağdaştırma konusunda yol gösterici bilgi ve bu konudaki uygulamalara ışık tutan modeller şekillenmiş olacaktır. Ulusal veri tabanını oluşturmaya örnek teşkil etmek üzere, sağlıklı ve doğru değerlendirmelere imkan verecek ölçek ve nitelikte -alan öncelikli ve tür öncelikli- tip modelller de ortaya çıkacaktır.

38 kavramsal bir tasarım: Yerleştirme çalışması planlanan yerleştirme çalışması, projenin Ar-Ge çalışmasına ait kavramsal bir tasarımdır. Yerleştirme çalışmasından elde edilecek sonuçlar ile YGS lerin diğer fonksiyonlarıyla uyumlu bir yerleştirme tekniğinin geliştirilebilecektir. Planlanan yerleştirmede, habitat üzerinde yapılacak modifikasyonlar ve iyileştirme tekniklerine paralel olarak geliştirilecek aktif müşahede teknikleri, projenin Türkiye yaban hayatına getireceği yeniliklerden bir diğerini oluşturmaktadır.

39 Doğal Kaynak kullanımında optimizasyon Proje amacı YH geliştirme dir. Ar-Ge içeriğinde Kırsal Kalkınma ve Doğal Kaynak kullanımında optimizasyonunu hedefleyen bir planlama modeli geliştirmek vardır

40 prototip plan modelinin olgunlaştırılması ve deneysel geliştirmenin sona ermesi Geliştirilen prototip plan modelinin kusursuz hale getirilmesi ancak uygulama ve revizyondan sonra mümkün olacağı için, pilot uygulama, izleme ve Revizyon ile proje çıktıları farklı alanlarda (diğer YGS lerde ) uygulanabilir formata sokulabilecektir. Böylece her yeni uygulama bu formatın biraz daha gelişmesini sağlayarak yeniden üretilebilir nitelikte bilgi kaynağı oluşturacaktır (Deneysel geliştirmenin sonu ve yenilik sürecinin ertesi).

41 Yeniliğin etkileri hakkında veri toplama ve fizibilite Geliştirilecek modelin uygulanması ve uygulamanın izlenmesi için yapılan işlemler; bir yandan modelin test edilmesi, diğer yandan da projenin bir sonraki aşamasına ait fizibilite çalışmaları niteliğindedir.

42 Yeniden tasarla değiştir uygulama-izleme-revizyon işlemlerine yönelik gözlemsel araştırmalar ile model yeniden tasarlanıp değiştirilerek, tasarımın kabülü (YPR nin yazılması) aşamasına ulaşılacaktır. Planlama modelini geliştirmeye yönelik senaryoların tasarlanması (Modelin oluşma süreci): Analitik karar verme ve kabul aşamasıyla tamamlanmaktadır.

43 en uygun katılım modellerinin araştırılması YH yönetiminin Biyolojik-Ekolojik boyutu gibi Sosyokültürel ve Ekonomik boyutları da ihmal edilemez. Bu alandaki planlama engelleri vardır. Bunlar karşı tekniklerin geliştirilmesi ve kısıtlayıcıları plan destekçisi durumuna getirecek modeller geliştirmesi ölçüsünde katılımcılık sağlanabilecektir.

44 Güdümlü ve uygulamalı araştırmalar YGS planlama sürecinde ilgi gruplarının ve özellikle orman köylülerinin SE yapıları ve planlama sürecine katılımı yönündeki engel etkenlerin araştırıldığı güdümlü temel araştırmaların yanısıra bunların sonuçlarından yararlanarak katılımcılığı arttırmanın yollarını araştırıp, bu yönde politika geliştirmeye yönelik uygulamalı araştırmalar yer almaktadır.

45 Katılım modelleri, birden fazla kurum, kuruluş ve kişiyi etkileyecek.. KTK-K için mevcut uygulamayı geliştirmeye yönelik araştırma ve uygulama çalışmaları, Avcı katılımı konusunda ise yeni model geliştirmeye yönelik araştırmalar planlanmıştır. Bu çalışmaların, DMP, OGM gibi kırsal alanda faaliyet gösteren birden fazla kurum, kuruluş ve kişiyi etkilemeleri beklenmektedir.

46 Güdümlü araştırma, bilgi tabanı : Sosyoekomik yapının belirlenmesinde baz sosyoekonomik yapının belirlenmesine yönelik örnekleme- taramaanketleme çalışmaları YGS lerin mevcut veya gelecekteki sorunlarının çözümünde temel alınabilecek bilgi tabanını oluşturacaktır

47 sosyoekonomik alanda uygulamalı araştırma kırsal kalkınma alanında program geliştirilecek olması ve projenin pilot bir çalışmayı öngörmesi dolayısıyla sosyoekonomik yapıyla ilgili yürütülen faaliyetlerin uygulamalı araştırma yönü de bulunmaktadır.

48 Yenilik: YGS ler için ekonomik ve sosyal faydayı birlikte hedefleyen politika geliştirme Kırsal planlamada temel sorun; sosyoekonomik yapının nasıl belirleneceği ve bunun yönetim planına entegrasyonunun nasıl yapılacağıdır. Proje ile bu eksikliğin giderilmesine çalışılacaktır. Bu projeye sosyal içerikli deneysel geliştirme niteliği kazandırmaktadır

49 sosyal alanda uygulamalı araştırma ve yeni alternatifler sunma orman köylerinin kalkındırılmasına ve katılım zemininin oluşturulmasına yönelik yeni alternatifler sunmak (KTK-K gibi) yönüyle çalışma, sosyal alanda uygulamalı araştırmadır. elde edilecek güncel bilgilerin ilgi gruplarına aktarımı bakımından uygulamalı araştırma

50 av hasadında optimizasyon imkanı Bakanlığın (DMP) uygulamada artım hesabı için kullanıldığı formüller yerine yenilerinin üretilmesi yönünde deneysel geliştirmeye yönelik çalışmalar, HS için optimal av hasadına imkan verecektir

51 Av Hasat formülü geliştirme Hasat formülünün yetersiz kalan yönlerinin düzeltilmesi ve gerekirse yeni bir formül geliştirilecektir. Taşıma Kapasitesi (K) nin nasıl belirleneceği veya K için nerede, hangi değerin esas alınacağı Kurum tarafından bilinememektedir.

52 Taşıma Kapasitesi için formül geliştirme K değerinin saha bazında tespitine yönelik bir formülün geliştirilmesi beklenmektedir. YM ve Habitat Envanteri sonunda tanımlanacak habitat faktörlerine ve Popülasyon envanter verilerine dayanarak K değerinin hesaplanmasına yarayacak bir formül ortaya konacaktır.

53 ağaç serveti ve YH envanterinin bir arada yapabileceği bir yöntem geliştirme Ülkemizde orman kaynaklarının planlamasında, hukuki zemini hazırlanmaktadır Ancak yeni planlama anlayışının hayata geçirilmesi için ağaç serveti ve YH envanterinin bir arada yapabileceği bir yöntemi geliştirmeye acilen ihtiyaç vardır.

54 uygulamalı araştırmalar: YH için uygun orman yapısı hangisi? Bir YHG sahasında hedeflenen yabani hayvanların habitatı için uygun orman yapısının nasıl olması gerektiği ve bu yapıya ulaşmanın yöntemleri de uygulamalı araştırmalarla belirlenmiş olacaktır

55 uygulamalı araştırmalar: uygun orman amenajman yöntemleri hangileri? YGS lerde yaban hayatı için önem taşıyan fonksiyonel heterojenliğin arttırılmasına yönelik uygun amenajman yöntemleri araştırılacak ve süreç boyunca geliştirilecektir.

56 Yeniliğin etkileri hakkında veri toplama ve fizibilite Geliştirilecek modelin uygulanması ve uygulamanın izlenmesi için yapılan işlemler; bir yandan modelin test edilmesi, diğer yandan da projenin bir sonraki aşamasına ait fizibilite çalışmaları niteliğindedir.

57 yeni sayım ve izleme yöntemleri geliştirme Projede planlanan araştırmalarla, YHT nin karakterine ve habitat özelliklerine göre değişen sayım ve izleme yöntemleri uygulanırken, bu arada yeni yöntemler veya bilinen yöntemlerin varyasyonları geliştirilebilecektir.

58 İzleme Programı Formatı geliştirme Projenin planlama aşamasındaki çalışmalardan özellikle YM envanteri ve orman envanteri sonuçlarından yararlanarak bir İzleme Programı Formatı geliştirilecektir. (YGS lerde muhtemel ekolojik değişiklikleri zamanında tespit edilebilmek ve gerekli tedbirleri almaya yarayacak bir izleme)

59 İnterdisipliner çalışma zemini geliştirme; Konya-Bozdağ YKS örneği genetik daralmaya, hastalıklara maruz kalan ve habitat ıslahı isteyen yerlerde kendini gösteren Tarım-Orman- Veterinerlik-Biyoloji alanlarını ilgilendiren ortak çalışmalara dair bir uygulama modeli bu proje ile ortaya konmuş olacaktır.

60 Uygulama sonrası, mutlak kalite Planlamanın genel ilke ve kriterleri belirlenmiş olacağı ve model planın uygulandığı her bir YGS den uygulama sonucu elde edilen bilgiler geri besleme yoluyla revize edilebilme imkanı olacağı için, model her adımda/uygulamada biraz daha gelişecek, planlarda mutlak kaliteye yaklaşmayı sağlayacaktır