TÜRKİYE PETROLLERİ ANONİM ORTAKLIĞI (TPAO)

Transkript

1 TÜRKİYE PETROLLERİ ANONİM ORTAKLIĞI (TPAO) TPAO 3 ADET HER BİRİ m³ ( VARİL) HACİMLİ HAM PETROL DEPOLAMA TANKI VE BAĞLANTI BORU HATTI PROJESİ NİHAİ ÇED RAPORU HATAY İLİ, DÖRTYOL İLÇESİ, YEŞİLKÖY BELDESİ NDE YER ALAN BOTAŞ DÖRTYOL İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ İÇERİSİNDE EKOL-6 ÇEVRE JEOTEKNİK MADENCİLİK - MÜHENDİSLİK - MÜŞAVİRLİK LİMİTED ŞİRKETİ ANKARA-AĞUSTOS 2012

2 TPAO 3 Adet Varil Hacimli Silindirik Çelik Tank ve Borulama İşleri Yapımı Projesi BAŞLIK SAYFASI PROJE SAHİBİNİN ADI ADRESİ TELEFON VE FAKS NUMARALARI PROJENİN ADI PROJE BEDELİ PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN ADI, AÇIK ADRESİ:(İLİ, İLÇESİ, MEVKİİ) PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KOORDİNATLARI, ZONE PROJENİN ÇED YÖNETMELİĞİ KAPSAMINDAKİ YERİ (SEKTÖRÜ, ALT SEKTÖRÜ) RAPORU HAZIRLAYAN ÇALIŞMA GRUBUNUN / KURULUŞUN ADI RAPORU HAZIRLAYAN ÇALIŞMA GRUBUNUN / KURULUŞUN ADRESİ, TELEFON VE FAKS NUMARALARI RAPORUN SUNUM TARİHİ Türkiye Petrolleri Anonim Söğütözü Mah Cad. No: Çankaya / ANKARA Tel: Faks : Adet Herbiri m 3 ( Varil) Hacimli Ham Petrol Depolama Tankı ve Bağlantı Boru Hattı Projesi TL arasında Hatay İli, Dörtyol İlçesi, Yeşilköy Beldesi nde yer alan BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü içerisinde UTM KOORDİNATLARI COĞRAFİK KOORDİNATLAR DATUM ED-50 DATUM WGS-84 PROJEKSİYON 6 DERECE TÜRÜ DERECE.KESİR ELEMANLARIN SIRASI SAĞA,YUKARI ELEMANLARIN SIRASI ENLEM,BOYLAM DOM ZON Faaliyet Alanı Koordinatları , , , , , , , , Tank , ,09 36, , Tank , ,32 36, , Tank , ,29 36, , Boru H , ,61 36, , Boru H , ,05 36, , Boru H , ,87 36, , Boru H , ,88 36, , Boru H , ,27 36, , Boru H , ,01 36, , Boru H , ,62 36, , Boru H , ,60 36, , Ek 1 Listesi: 33. Madde m 3 ve üzeri kapasitede olan petrol, doğalgaz, petrokimya ve kimyasal madde depolama tesisleri EKOL-6 Çevre Jeoteknik Mad. Müh. ve Mşvr. Ltd. Şti. Uğur Mumcu Mah Sok. 51 Nolu Site No: 11 Batıkent-Yenimahalle/ANKARA Pbx : Ağustos 2012 i

3 TPAO 3 Adet Varil Hacimli Silindirik Çelik Tank ve Borulama İşleri Yapımı Projesi İÇİNDEKİLER Sayfa No Başlık Sayfası İ Tablolar İndeksi vi Şekiller İndeksi vii Ekler İndeksi viii BÖLÜM I : PROJENİN TANIMI VE GAYESİ 1 I.1.Projenin tanımı, konusu, işletme süresi, zamanlama tablosu, hizmet amaçları, projenin 1 sosyal ve ekonomik yönden gerekliliği I.2.Proje kapsamındaki tüm ünitelerin özellikleri, proses akım şeması, tank depolama 5 sahasının tasarımı (boyutları, adedi, kapasitesi, özellikleri, kesiti, kullanım amaçları) drenaj sistemi, projede uyulacak ulusal ve uluslararası standartlar, her faaliyet için her bir ünitede gerçekleştirilecek işlemler ile faaliyet üniteleri dışındaki diğer ünitelerde sunulacak hizmetler I.3. Arazi kazanmak amacıyla veya diğer nedenlerle, herhangi bir su ortamında doldurma 6 yapılıp yapılmayacağı, kazıklar üzerine inşaat, vb. işlemler ile bunların nerelerde yapılacağı, ne kadar alanı kaplayacağı, inşaat süresince kullanılacak ekipmanlar ve inşaat tekniği I.4. Kullanılacak dolgu malzemesinin özellikleri, deniz ortamı ile etkileşimi (malzemenin 7 fiziksel ve kimyasal özellikleri, bu kapsamda ağır metal içeriği ve sudaki çözünürlüğü, nereden ve nasıl temin edileceği, taşınması ile ilgili diğer işlemler) I.5.Döşenecek boru hattının boyutları, kapasitesi, adedi, kullanım amaçları ve boruların 7 teknik özellikleri (katodik koruma, izolasyon vb.), ve güzergahı I.6.Faaliyet ünitelerinde kullanılacak makine ve teçhizatın adet ve özellikleri, bakım ve 8 temizlik çalışmaları I.7.Proje kapsamında planlanan ekonomik sosyal ve altyapı faaliyetleri 8 I.8 Proje için seçilen yer ve kullanılan teknoloji alternatiflerinin değerlendirilmesi 9 I.9.Proje ile ilgili olarak bu aşamaya kadar gerçekleştirilmiş olan iş ve işlemlerin kısaca 10 açıklanması, alınmış ve alınacak izinler, belgeler BÖLÜM II : PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU 11 II.1. Proje Yerinin; İlgili Valilik veya Belediye tarafından doğruluğu onanmış olan, lejand ve 11 plan notlarının da yer aldığı, Onanlı Çevre Düzeni Planı, Nazım İmar Planı, Uygulama İmar Planı, (1/25000, 1/5000, 1/1000 ölçekli yürürlükte bulunan planlar) üzerinde işaretlenerek gösterilmesi, şamandıra sisteminin imar planına koordinatları ile birlikte işlenmesi, proje sahasının (şamandıra sistemi, boru hattı ve tank sahası) ve yakın çevresinin 1/ ölçekli topografik harita üzerinde, boru hattı güzergahının 1/25000 ve 1/5000 ölçekli paftalar üzerinde gösterilmesi, sağlık koruma bandının bu planlarda gösterilmesi, proje sahası yakın çevresinde bulunan sanayi ve yerleşimlerin harita üzerinde gösterilmesi, mesafelerin belirtilmesi, yer bulduru haritası II.2 Proje alanı ve yakın çevresinin mevcut arazi kullanımını değerlendirebilmek amacı ile 12 yer altı sularını, yer üstü sularını, deprem kuşaklarını, jeolojik yapıyı, yerleşim alanlarını, ulaşım ağını, enerji nakil hatlarını, arazi kabiliyetini ve faaliyet alanının yakın çevresinde faaliyetlerine devam etmekte olan diğer kullanımların yerlerine ilişkin verileri gösterir bilgilerin 1/ ölçekli lejantlı topoğrafik harita üzerine işlenmesi II.3. Proje Kapsamındaki Faaliyet Ünitelerinin Konumu (Bütün idari ve sosyal ünitelerin, 12 teknik altyapı ünitelerinin, boru hattı güzergahının varsa diğer ünitelerin proje alanı içindeki konumlarının vaziyet planı üzerinde gösterimi, bunlar için belirlenen kapalı ve açık alan büyüklükleri, binaların kat adetleri ve yükseklikleri) II.4 Projenin inşaat ve işletme aşamasında kullanılacak arazi miktarı ve arazinin 12 tanımlanması, alanın coğrafik şekli, coğrafi tanımlanması (memleket koordinatları-coğrafi koordinatlar), mülkiyet durumuna ilişkin bilgi ve belgeler (tapu, kira kontratı, vb.) BÖLÜM III : PROJENİN YERİ VE ETKİ ALANININ MEVCUT ÇEVRESEL 14 ÖZELLİKLERİ ii

4 TPAO 3 Adet Varil Hacimli Silindirik Çelik Tank ve Borulama İşleri Yapımı Projesi Sayfa No III.1.Jeolojik Özellikler 14 III.1.1 Bölgesel Jeoloji (Sahanın 1/ ölçekli genel jeolojik harita üzerinde gösterilerek 14 açıklanması) III.1.2.İnceleme Alanı Jeolojisi (Faaliyet sahasının büyük ölçekli (1/5000) bir jeoloji haritası 22 ile stratigrafik kolon kesiti verilmeli,) III.1.3.Faaliyet sahasında yüzeyleyen birimlerin fiziksel özellikleri ile jeolojik, jeomorfolojik, 22 hidrojeolojik özelikleri, III.1.4.Sahayla ilgili jeoteknik etüt raporu (raporda zemin özellikleri, taşıma yükü hesapları, 23 jeomekanik özellikler ile birlikte kütlesel geçirgenlik değerleri belirtilmeli, yapılan sondajlar ile ilgili olarak loglar verilmeli, harita üzerinde yerleri gösterilmeli, yapılan deneylerin neler olduğu, sonuçları ve sonuçlarına göre alınacak önlemler açıklanmalı ) III.I.5. Jeolojik riskler, alınacak önlemler 24 III.2. Depremsellik ve doğal afet potansiyeli (Türkiye Diri Fay Haritası, alanın deprem 24 haritası) III.3.Proje sahasının hidrojeolojik özellikleri, yer altı suyu durumu (seviyesi, akış yönü, 26 debisi vs.) ve yeraltı su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı, bu kaynakların faaliyet alanına mesafeleri, ve debileri III.4.Hidrolojik özellikler ve yüzeysel su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı bu 26 kaynakların faaliyet alanına mesafeleri ve debileri, III.5.Proje alanında kazı taban kotunun yer altı suyu seviyesine göre durumu, sahanın 26 jeolojik yapısı dikkate alınarak faaliyetin yer altı sularına etkileri, alınacak önlemler III.6.Flora ve Fauna 27 III.7.Meteorolojik ve İklimsel Özellikler 38 -Faaliyetin gerçekleştirileceği yerin genel ikilim özellikleri; Sıcaklık dağılımı, basınç 38 dağılımı, yağış dağılımı, nem dağılımı, buharlaşma durumu(aylık-mevsimlik-yıllık), sayılı günler dağılımı (sisli, kar yağışlı, karla örtülü, en yüksek kar örtüsü kalınlığı vs.), (tüm bilgilerin grafiksel gösterimi) -Faaliyetin gerçekleştirileceği yerin rüzgar dağılımı rüzgar hızı dağılımı, fırtınalı günler, 44 kuvvetli rüzgarlı günler -Standart zamanlarda tekerrür eden yağış bilgileri 54 III.8.Koruma Alanları (Proje Sahası ve Etki Alanında Bulunan Duyarlı Yöreler ve 55 Özellikleri, Milli Parklar, Tabiat Parkları, Sulak Alanlar, Tabiat Anıtları, Tabiatı Koruma Alanları, Yaban Hayatı Koruma Alanları, Yaban Hayvanı Yetiştirme Alanları, Kültür Varlıkları, Tabiat Varlıkları, Sit ve Koruma Alanları, Boğaziçi Kanununa göre koruma altına alınan alanlar, Biyogenetik Rezerv Alanları, Biyosfer Rezervleri, Özel Çevre Koruma Bölgeleri, Özel Koruma Alanları ve merkezleri, mera kapsamındaki alanlar, içme ve kullanma su kaynakları ile ilgili koruma alanları, Turizm Alan ve Merkezleri ve koruma altına alınmış diğer alanlar), bunların faaliyet alanına mesafeleri, olası etkileri, alınacak önlemler ve harita üzerinde gösterimi III.9.Toprak Özellikleri ve Kullanım Durumu 59 III.10.Orman Alanları 62 III.11.Proje yeri ve etki alanının hava, su ve toprak açısından mevcut kirlilik yükünün 62 belirlenmesi BÖLÜM IV : PROJENİN ÖNEMLİ ÇEVRESEL ETKİLERİ VE ALINACAK 65 ÖNLEMLER (Bu bölümde yer alan tüm başlıklar altındaki çalışmalar da mevcut tesis ve ilave tesislerden kaynaklı oluşacak etkiler ve alınacak önlemler kümülatif olarak değerlendirilmelidir.) iii

5 TPAO 3 Adet Varil Hacimli Silindirik Çelik Tank ve Borulama İşleri Yapımı Projesi IV.1 Arazinin hazırlanması aşamasında yapılacak işler kapsamında nerelerde, ne miktarda ve ne kadar alanda hafriyat yapılacağı, hafriyattan kaynaklanan toz hesabının yapılması, hafriyat artığı malzemenin nerelere taşınacakları, nerelerde depolanacakları veya hangi amaçlar için kullanılacakları, dolgu için kullanılacaksa hafriyat ve dolgu tabloları, kullanılacak dolgu malzemesinin özellikleri, deniz ortamı ile etkileşimi IV.2. Boru hattı, depolama tesisi ve diğer ünitelerde zemin sızdırmazlığının sağlanması için yapılacak işlemler, geçirimsizliği sağlayacak malzemenin miktarı, fiziksel ve kimyasal özelliği, nereden temin edileceği Sayfa No 65 IV.3. Taşkın önleme ve drenaj ile ilgili işlemler, alınacak drenaj önlemleri 66 IV.4.Depolanacak ürünlerin tür ve miktarları (günlük, aylık), özellikleri, nereden, nasıl temin 67 edileceği, kullanılacak ulaşım tipi ve araçlar, bu araçların sayısı, kapasitesi, hangi sıklıkla gelip gideceği, gelen ürünlerin nerelere, ne kadar ve nasıl sunulacağı IV.5. Proje kapsamında, inşaat ve işletme döneminde su temini sistemi planı, suyun nereden temin edileceği, suyun temin edileceği kaynaklardan alınacak su miktarı ve bu suların kullanım amaçlarına göre miktarları, kimyasal ve bakteriyolojik analizleri, oluşacak atıksuların cins ve miktarları, bertaraf yöntemleri, deşarj edileceği ortamlar (burada gerekli izinler alınmalı ve izin belgeleri rapora eklenmelidir.) IV.6.Proje kapsamındaki elektrifikasyon planı, bu planın uygulanması için yapılacak işlemler ve kullanılacak malzemeler, enerji nakil hatlarının geçirileceği yerler ve trafoların yerleri, bunların güçleri, elektrik iletim hatlarının geçtiği alan üzerinde yapılacak iş ve işlemler IV.7.Proje kapsamında (her bir ünitede oluşacak atıkların ayrı ayrı olarak belirlenmesi) meydana gelecek katı atık, tehlikeli atık, özel atık, ambalaj atıkları vb. her türlü atığın cins ve miktarları, bu atıkların bertaraf şekilleri, bu atıkların nerelere ve nasıl taşınacakları veya hangi amaçlar için ve ne şekilde değerlendirileceği, tank dip çamurlarının temizlenme periyodu, bertarafı IV.8. Proje kapsamında, inşaat ve işletme döneminde ulaşım altyapısı planı, bu altyapının inşası ile ilgili işlemler; kullanılacak malzemeler, kimyasal maddeler, araçlar, makineler; altyapının inşaatı sırasında kırma, öğütme, taşıma, depolama gibi toz yayıcı mekanik işlemler, alınacak önlemler IV.9. Projenin mevcut trafiği ne şekilde etkileyeceği, alınacak önlemler 70 IV.10. Arazinin hazırlanması ve inşaat alanı için gerekli arazinin temini amacıyla elden 70 çıkarılacak tarım alanlarının büyüklüğü, bunların arazi kullanım kabiliyetleri ve tarım ürün türleri, civardaki tarım alanlarına olabilecek etkiler ve alınacak önlemler IV.11. Proje için önerilen sağlık koruma bandı mesafesi, mevcut sağlık koruma bandı mesafesi, vaziyet planı üzerinde gösterilmesi IV.12. Depolama sahasının (planlanan tüm üniteler için ayrı ayrı) en yakın yerleşim birimine uzaklığı ve harita üzerinde gösterimi, inşaat ve işletme sırasında yerleşimlere olabilecek etkiler, alınacak önlemler IV.13. Boru hattı ve depo sahasının çevrelerindeki mevcut tesislerle etkileşimi 72 IV.14.Nüfus Hareketleri (inşaat ve işletme döneminde sağlanacak istihdam, ekonomik 72 değişiklikler, göç hareketi) IV.15. Proje kapsamında inşaat ve işletme döneminde kullanılacak maddelerden, parlayıcı, 73 patlayıcı, tehlikeli ve toksik olanların, taşınmaları, depolanmaları ve kullanımları, bu işler için kullanılacak aletler ve makineler IV.16. Proje kapsamında inşaat ve işletme döneminde kullanılacak yakıtların türleri, tüketim miktarları, kimyasal analizleri, yakma sistemleri ve bunlardan oluşacak emisyonlar, alınacak önlemler iv

6 TPAO 3 Adet Varil Hacimli Silindirik Çelik Tank ve Borulama İşleri Yapımı Projesi IV.17. Tesisin faaliyeti sırasında oluşabilecek emisyon (gaz, toz vb.) miktarları, sınır değerleri aşması halinde mevcut atmosferik koşullar altında nasıl bir dağılım sergileyeceğinin modelleme ile belirlenmesi (kullanılan modelin saatlik meteorolojik data kullanan bir model olması ve seçilen yılın uzun yıllar ortalamalarını en iyi temsil eden yıl olması) IV.18. Boru hattının ve bu boru hattına ait bakım onarım çalışmalarının mevcut altyapı tesislerine muhtemel etkileri IV.19. Proje kapsamında inşaat ve işletme döneminde işler nedeni ile meydana gelecek vibrasyon, gürültünün kaynakları, hesabı, gürültüyü azaltmak için alınacak önlemler IV.20. Proje kapsamında inşaat ve işletme döneminde insan sağlığı ve çevre açısından riskli ve tehlikeli olanlar,alınacak önlemler IV.21. Tesisin faaliyeti sırasında çalışacak personel ve bu personele bağlı nüfusun konut ve diğer sosyal/teknik altyapı ihtiyaçlarının nerelerde ve nasıl temin edileceği IV.22. Acil eylem planı (Boru hattı, depolama tesisi ve diğer ünitelerde meydana gelebilecek (yükleme-boşaltma dahil) muhtemel kaza, yangın, deprem ve sabotaja karşı denizde ve karada alınması gerekli önlemler) IV.23. İşletme Faaliyete Kapandıktan Sonra Olabilecek ve Süren Etkiler (Arazi ıslahı, Rehabilitasyon çalışmaları, mevcut yer altı ve yüzeysel su kaynaklarına etkileri, olabilecek hava emisyonları.) ve Bu Etkilere Karşı Alınacak Önlemler BÖLÜM V : HALKIN KATILIMI (Halkın Katılımı Sonrasında Proje Kapsamında Yapılan Değişiklikler, Bu Konuda Verilebilecek Bilgi ve Belgeler) V.1 Projeden etkilenmesi muhtemel halkın belirlenmesi ve halkın görüşlerinin çevresel etki değerlendirmesi çalışmasına yansıtılması için önerilen/kullanılan yöntemler Sayfa No 75 V.2 Halkın projeye ilişkin endişe, görüş/önerileri ve konu ile ilgili değerlendirmeler 85 V.3 Görüşlerine başvurulan proje ilgili taraflar, görüş ve önerileri, konu ile ilgili 85 değerlendirmeler V.4 Görüşlerine başvurulması öngörülen diğer taraflar 85 V.5 Bu konuda verebileceği diğer bilgi ve belgeler 85 BÖLÜM VI : YUKARIDA VERİLEN BAŞLIKLARA GÖRE TEMİN EDİLEN 86 BİLGİLERİN TEKNİK OLMAYAN BİR ÖZETİ Notlar ve Kaynaklar 99 Ekler v

7 TPAO 3 Adet Varil Hacimli Silindirik Çelik Tank ve Borulama İşleri Yapımı Projesi Tablolar İndeksi Sayfa No Tablo-1: Zamanlama Tablosu 3 Tablo-2 : Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışılan İşyerlerinde 11 ve İşlerde Alınacak Tedbirler Hakkında Tüzüğün Çizelge 5 i Tablo-3 : Projeye İlişkin Koordinatlar 13 Tablo-4 : Jeofizik Çalışma Verileri 22 Tablo-5 : Hatay İlinde Meydana Gelen Depremler 24 Tablo-6 : Sondajlar Sonucu Rastlanan Yeraltı Suyu Seviyeleri 26 Tablo-7: Flora Listesi 29 Tablo-8: Red Data Book statüleri 33 Tablo-9 : İki Yaşamlılar (AMPHIBIA) listesi 34 Tablo-10 : Sürüngenler (REPTILIA) Listesi 34 Tablo-11 : Kuşlar (AVES) Listesi 34 Tablo-12 : Memeliler (MAMMALIA) listesi 35 Tablo-13 : Sıcaklık Dağılımı Tablosu 38 Tablo-14 : Basınç Dağılımı Tablosu 39 Tablo-15 : Yağış Dağılımı Tablosu 40 Tablo-16 : Nem Dağılımı Tablosu 41 Tablo-17 : Buharlaşma Durumu Dağılımı Tablosu 42 Tablo-18 : Sayılı Günler Tablosu 43 Tablo-19 : Aylara Göre Ortalama ve Maksimum Rüzgar Hızı ve Yönü Tablosu 44 Tablo-20 : Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları Toplamı Tablosu 45 Tablo-21 : Yönlere Göre Rüzgarın Ortalama Hızı Tablosu 46 Tablo-22 : İlkbahar Mevsimi İçin Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları Toplamı ve 47 Rüzgar Hızı Tablosu Tablo-23 : Yaz Mevsimi İçin Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları Toplamı ve 49 Rüzgar Hızı Tablosu Tablo-24 : Sonbahar Mevsimi İçin Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları Toplamı ve 50 Rüzgar Hızı Tablosu Tablo-25 : Kış Mevsimi İçin Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları Toplamı ve 52 Rüzgar Hızı Tablosu Tablo-26 : Fırtınalı Günler ile Kuvvetli Rüzgarlı Günler Sayısı Ortalaması Tablosu 53 Tablo-27 : Arazi sınıflarının kullanıma göre dağılımı 62 Tablo-28 : BOTAŞ Atıksu Arıtma Tesis Çıkış Suyu Değerleri 63 Tablo-29 : Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Hatay İli ve ilçelerine ait nüfus 73 sayımı sonuçları Tablo-30 : Dizel Araçlardan Yayılan Kirlenmenin Faktörleri 74 Tablo-31 : Makinelerden Kaynaklanacak Gaz Emisyonlarının Sınır Değerleri 74 Tablo-32 : Faaliyet Sahasında Bulunan Gürültü Kaynakları 76 Tablo-33 : Faaliyet Sahasında Gürültü Kaynaklarının Lwt Değerleri Tablosu 77 Tablo-34 : Faaliyet Sahasında Oluşacak Ses Basınç Düzeyi Tablosu 77 Tablo-35 : Mesafelere Göre Lgag Değerleri Tablosu 77 Tablo 36 : Şantiye Alanı İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri Tablosu 78 vi

8 TPAO 3 Adet Varil Hacimli Silindirik Çelik Tank ve Borulama İşleri Yapımı Projesi Şekiller İndeksi Sayfa No Şekil-1 : İş Akım Şeması 6 Şekil-2 : Bölgeye Ait Genelleştirilmiş Stratigrafik İstifi 18 Şekil-3 : Sıcaklık Dağılım Grafiği 39 Şekil-4 : Basınç Dağılım Grafiği 40 Şekil-5 : Yağış Dağılım Grafiği 41 Şekil-6: Nem Dağılım Grafiği 42 Şekil-7 : Buharlaşma Durumunun Grafiksel Gösterimi 43 Şekil-8: Sayılı Günlerin Grafiksel Gösterimi 44 Şekil-9 : Aylara Göre Ortalama ve Maksimum Rüzgar Hızı Grafiği 45 Şekil-10: Yıllık Esme Sayılarına Göre Rüzgar Gülü 46 Şekil-11 : Yıllık Rüzgar Hızlarına Göre Rüzgar Gülü 47 Şekil-12 : İlkbahar Mevsimi Esme Sayılarına Göre Rüzgar Gülü 48 Şekil-13 : İlkbahar Mevsimi Hızlarına Göre Rüzgar Gülü 48 Şekil-14 : Yaz Mevsimi Esme Sayılarına Göre Rüzgar Gülü 49 Şekil-15 : Yaz Mevsimi Hızlarına Göre Rüzgar Gülü 50 Şekil-16 : Sonbahar Mevsimi Esme Sayılarına Göre Rüzgar Gülü 51 Şekil-17 : Sonbahar Mevsimi Hızlarına Göre Rüzgar Gülü 51 Şekil-18 : Kış Mevsimi Esme Sayılarına Göre Rüzgar Gülü 52 Şekil-19: Kış Mevsimi Hızlarına Göre Rüzgar Gülü 53 Şekil-20 : Fırtınalı ve Rüzgarlı Günler Sayısı Ortalaması Grafiği 54 Şekil-21 : Hatay İli Hava Kirleticileri Değerlendirme Grafiği 63 Şekil-22 : Mesafeye Göre Lgag Dağılım Grafiği 78 vii

9 TPAO 3 Adet Varil Hacimli Silindirik Çelik Tank ve Borulama İşleri Yapımı Projesi Ekler İndeksi Ek-1 : Yer Bulduru Haritası Ek-2 : 1/25000 Ölçekli Topoğrafik Harita Ek-3 : BOTAŞ ile Yapılan Protokol Ek-4 : 1/1000 Ölçekli Tank ve Boru Hatlarını Gösterir Vaziyet Planı Ek-5 : Tank Kesit Projesi Ek-6 : Arazi Kullanma Kabiliyeti Haritası Ek-7 : Çevre Düzen Planı, Lejantı ve Notları Ek-8 : Sağlık Koruma Bandlarını da Gösteren 1/1000 Ölçekli Uygulama İmar Planı Ek-9/A: Tanklar Arası Sağlık Koruma Bandını Gösterir 1/1000 Ölçekli Harita Ek-9/B: Komşu Sınıra 55 Metre Mesafeyi Gösterir Plan Ek-10 : Elektrifikasyon ve Aydınlatma Projeleri Ek-11 : 1/1000 Ölçekli Yangın Suyu Genel Yerleşim Planı Ek-12 : Faaliyet Alanına Ait Diri Fay Haritası Ek-13 : Jeolojik Haritalar Ek-14/A: Meteorolojik Bülten Verileri Ek-14/B: Standart Zamanlarda Gözlenen En Büyük Yağış Değerleri Ek-15 : Fotoğraflar ve Uydu Görüntüsü Ek-16 : BOTAŞ Tarafından Verilen Muvafakatnameler - BOTAŞ a Ait Atıksu Analizi ve Deşarj İzni Ek-17 : Jeoloji, Zemin ve Temel Etüd Raporu Ek-18 : Dörtyol İşletme Müdürlüğü Acil Durum Eylem Planı Ek-19 : Emisyon Ölçüm Raporu Ek-20 : ÇED Yeterlik Belgesi Ek-21 : Raporu Hazırlayanlar Hakkında Bilgi viii

10 BÖLÜM I PROJENİN TANIMI VE GAYESİ I.1.Projenin tanımı, konusu, işletme süresi, zamanlama tablosu, hizmet amaçları, projenin sosyal ve ekonomik yönden gerekliliği Proje; Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı nın (TPAO) Hatay İli, Dörtyol İlçesi, Yeşilköy Beldesi nde yer alan BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde m 2 lik alanda gerçekleştireceği Ham Petrol Depolama faaliyetidir. Proje kapsamında herbirinin kapasitesi m 3 ( varil hacimli) olan 3 adet tank kurulacaktır. Bu kapsamda proje, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği nin Ek-I Çevresel Etki Değerlendirmesi Uygulanacak Projeler Listesinin 33. Maddesinde yer alan m 3 ve üzeri kapasitede olan petrol, doğalgaz, petrokimya ve kimyasal madde depolama tesisleri kapsamında değerlendirilmiştir. Proje alanı BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde yer almakta olup; BOTAŞ ile yapılan protokol Ek-3 te sunulmuştur. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Batman, Diyarbakır ve Adıyaman ve civar illerde ham petrol üretmekte olup Batman Bölgesinde üretilen petrol büyük ölçüde TÜPRAŞ a ait olan Batman Rafinerisine satılarak işlenmektedir. Batman Rafinerisinde işlenemeyen fazla petrol ile Diyarbakır ve Adıyaman sahalarında üretilen ham petrol toplam uzunluğu 511 km. olan Batman-Dörtyol Boru Hattı ile taşınarak BOTAŞ Dörtyol tesislerine ulaştırılmaktadır. BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü tesisleri içerisinde BOTAŞ a ait ve BOTAŞ tarafından işletilen mevcutta 9 adet depolama tankı bulunmaktadır. Bu tanklardan; 7tanesi herbirinin kapasitesi m 3 olmak üzere ham petrol depolama amacı ile diğer 2 adeti ise herbirinin kapasitesi m 3 olmak üzere dizel yakıt depolama amacıyla kullanılmaktadır. BOTAŞ a ait ve BOTAŞ tarafından işletilen mevcut 7 adet ham petrol depolama tankından 4 adedinde (401, 403, 405 ve 406 nolu tanklar) TPAO na ait ham petrol depolanmaktadır. Burada depolanan ham petrol İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde mevcut limanda TÜPRAŞ a satılmakta ve nakli TÜPRAŞ a ait gemilerle TÜPRAŞ tarafından sağlanmaktadır. Söz konusu boru hattı ve Dörtyol Tesisleri 1960 lı yıllarda TPAO tarafından kurulmuş, 1983 yılında BOTAŞ ın kurulması ile devredilmiştir. Yerli ham petrolün satışında 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu 10. Maddesi gereği 26 API eşik değerdir. 26 API ve üstü petrolün satış fiyatı ile 26 API altındaki petrolün satış fiyatı arasında önemli fiyat farkları oluşmaktadır. BOTAŞ Dörtyol Terminaline gelen petrolün ortalama gravitesi API olmaktadır. Petrolün bu gravite değeri ile satılması durumunda TPAO önemli gelir kaybına uğramaktadır. Projenin öncelikli amacı; yapılacak yeni 3 adet ve herbirinin kapasitesi m 3 olan ham petrol depolama tanklarında mevcutta BOTAŞ a ait olan ve TPAO ya ait ham petrolün depolandığı 4 adet tanka gelen yıllık yaklaşık 1,7 milyon ton ham petrolün belli bir oranlarda bu yapılacak tanklara transfer edilerek gravitesini arttırmaktır. Bundan dolayı faaliyet alanına gelecek ham petrolün miktarında herhamgi bir artış olmayacaktır. Diğer bir amacı ise mevcut 1

11 tanklarda yapılacak bakım ve onarımlarda bu yeni yapılacak tankların devreye alınarak; diğer tankların bakım ve onarımları bitene kadar kullanılmasıdır. Söz konusu faaliyet kapsamında, Hatay İli, Dörtyol İlçesi, Yeşilköy Beldesi nde yer alan BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü içerisinde Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı tarafından 3 adet ham petrol depolama tankı inşa edilecek olup; birinci tank 77, 78, 80, 81, 82 ve 83 nolu parsellerde, ikinci tank 76, 77, 78 ve 79 nolu parsellerde, üçüncü tank ise 76, 77, 84 ve 87 nolu parseller üzerinde yer alacaktır. Ayrıca; proje kapsamında kurulacak tanklardan BOTAŞ a ait mevcut tesis içi boru hattına bağlanmak için bağlantı boru hattı yapılacaktır. Proje alanının; 2 km kuzeyinde Yeniyurt yerleşimi, 4,2 km doğusunda Yeşilköy Beldesi, 6 km. doğusunda Dörtyol İlçesi, yaklaşık 750 metre güneybatısında Akdeniz yer almaktadır. Ayrıca proje; BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde gerçekleştirilecek olup; bu alan içerisinde hem BOTAŞ a hem de Türkiye Petrolleri Petrol Dağıtım (TPPD) A.Ş. ye ait Depolama Tankları bulunmaktadır. BOTAŞ a ait tanklarda; Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı na (TPAO) ait ham petrol, Turkish Petroleum International Company e (TPIC) ait ham petrol ve Perenco ya ait dizel yakıt depolanmaktadır. Projeye ilişkin 1 / ölçekli topoğrafik harita Ek-2 de verilmiştir. Projenin işletme süresi 15 yıl olarak belirlenmiştir. Projenin işletme süresi dolduğunda günün ekonomik koşulları değerlendirilerek uzatılabilecektir. Projeye ait zamanlama tablosu Tablo-1 de verilmiştir. 2

12 İnşaat Öncesi İnşaat Aşaması ve Sonrası Tablo-1: Zamanlama Tablosu Hazırlık Aşaması Yıllar Yıl 3. Yıl 4. Aylar Projelerin Hazırlanması ÇED Raporu ÇED Raporu Onayı Arazinin Hazırlanması İnşaat Aşaması Ünitelerin İnşaatı İşletmeye Alınması 1 X 2 X 3 X 4 X 5 X 6 X 7 X 8 X 9 X 10 X 11 X 12 X 1 X 2 X 3 X 4 X 5 X 6 X 7 X 8 X 9 X 10 X 11 X 12 X 1 X 2 X 3 X 4 X 5 X 6 X 7 X 8 X 9 X 10 X 11 X 12 X 1 X 2 X 3

13 Milli Petrol Şirketi TPAO, ülkemizin artan petrol ve doğal gaz talebini karşılamak amacıyla, öncelikle öz kaynaklarımızın değerlendirilmesi kapsamında, yurtiçinde kara alanlarında (Trakya, İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri) ve son yıllarda Karadeniz başta olmak üzere denizlerimizde pek çok petrol ve doğal gaz arama ve üretim projeleri gerçekleştirmektedir. Son 10 yılda ülkemizdeki jeolojik saha faaliyetlerinin % 90 ını, jeofizik saha faaliyetlerinin % 84 ünü, sondaj faaliyetlerinin % 59 unu, ülkemizde üretilen ham petrolün % 71 ini ve doğalgaz üretiminin ise % 56 sını TPAO gerçekleştirmiştir. Ülkemizin her geçen gün artan petrol ve doğal gaz ihtiyacını yurtiçi ve uluslararası arama ve üretim faaliyetleri ile karşılama yönündeki vizyon ve misyonunu oluşturan TPAO, son yıllarda geliştirdiği yeni arama stratejisi ile faaliyetlerini Türkiye nin aranmamış alanlarına ve özellikle deniz alanlarına yönlendirerek, son yıllarda büyük bir yatırım hamlesi gerçekleştirmiştir. Son yıllarda, ülkemiz denizlerindeki hidrokarbon aramacılığına verilen önemin bir göstergesi olarak, TPAO nun özellikle Karadeniz de yabancı ortaklıklar tesis etmek suretiyle yürüttüğü arama ve üretim faaliyetleri, Karadeniz de faaliyet gösteren ve göstermek isteyen ulusal veya uluslararası petrol şirketleri için de büyük önem arz etmektedir. Özellikle, Karadeniz de 2010 yılı içinde dünyanın en büyük platformlarından biri olan LeivEiriksson ile 2010 yılında Sinop 1 ve Yassıhöyük 1 kuyularının sondajları, 2011 yılı itibariyle Sürmene 1 kuyusunun sondaj faaliyetlerinin tamamlanması TPAO açısından son derece aydınlatıcı olmuştur. Karadeniz de yapılan bu yatırımlar, ülkemiz açısından stratejik değere sahiptir. Dünyanın 46. dik derin kuyusunun metrelik sondajını (Yuvaköy 1) başarı ile tamamlayan TPAO, Yassıhöyük 1 kuyusunun sondajı ile dünyada ultra derin denizlerde operasyon yapabilen 12. şirket olma ünvanına sahip olmuştur. TPAO'nun yakın gelecekteki hedefi; arama çalışmaları sonucu Karadeniz in derin sularının altında tespit edilen yapıların hidrokarbon potansiyelinin tahkiki, keşfi, üretimi ve ülkemiz ile dünya ekonomisine kazandırmaktır. Ege de ve Akdeniz de yürütülmekte olan arama yatırımlarından da geleceğe dönük olarak ümitli sonuçlar beklenilmektedir. Diğer taraftan, ülkemizin Şeyl gaz potansiyelinin yadsınamayacak kadar büyük olması bu anlamda ülkemizi cazip kılmaktadır. Ülkemizde bir ilk olacak yeni yöntemlerle Trakya Baseni ve Güneydoğu Anadolu da Geleneksel olmayan (ankonvansiyonel) yöntemlerle petrol ve doğal gaz üretimini sağlamak amacıyla TRANSATLANTIC şirketi ile TPAO arasında 2010 yılında bir Mutabakat Zaptı imzalanmış olup, bu kapsamda Trakya da Kepirtepe 1 kuyusunda çalışmalara devam edilmektedir. Bu ortaklığın, ülkemizin hidrokarbon ihtiyacının karşılanması yolunda önemli katkılar sağlaması beklenmektedir. Bu faaliyetlere ilave olarak, Türkiye için bir ilk olan ve toplam 2,6 milyar m 3 kapasiteli yeraltı Silivri Doğal Gaz Depolama Tesisleri 2007 yılı ilk çeyreğinde işletmeye alınmış olup, ülkemizin, kış aylarındaki doğal gaz ihtiyacını gidermede önemli bir hizmet görmektedir. Ülkemizdeki doğal gaz depolama tesislerinin kapasitesinin artırılması ve yenilerinin inşasına yönelik çalışmalar sürdürülmektedir. Milli Petrol Şirketi TPAO, petrol endüstrisinde 57 yılı aşkın tecrübesi, uluslararası deneyimi ve hem Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) Ham Petrol Boru Hattı (% 6,53) hem de Güney Kafkasya (SCP) Doğal Gaz Boru Hatlarının ortağı (%9) ve bu boru hatlarıyla taşınan petrol 4

14 ve iletilecek doğalgazda hisse sahibi olması nedeniyle, Ceyhan Enerji Merkezinde yatırım yapmayı planlayarak, bu kaynaklardan en fazla katma değerin üretilmesini hedeflemektedir. Bu kapsamda söz konusu proje ile firmaya ait ham petrol depolama kapasitesini artırmış ve ülkemiz için yeni bir kazanım sağlanmış olacaktır. Projenin gerçekleştirileceği alan BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde yer almaktadır. BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü 1983 tarihinde işletmeye alınmış olup; içerisinde lojman, misafirhane, restaurantın bulunduğu sosyal tesisler yer almaktadır. Bu proje kapsamında ayrıca bir sosyal tesis yapılmayacaktır. Ayrıca; projenin inşaat aşamasında 150 kişi ve işletme aşamasında 15 kişi çalıştırılacaktır. I.2.Proje kapsamındaki tüm ünitelerin özellikleri, proses akım şeması, tank depolama sahasının tasarımı (boyutları, adedi, kapasitesi, özellikleri, kesiti, kullanım amaçları) drenaj sistemi, projede uyulacak ulusal ve uluslararası standartlar, her faaliyet için her bir ünitede gerçekleştirilecek işlemler ile faaliyet üniteleri dışındaki diğer ünitelerde sunulacak hizmetler Proje; BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde gerçekleştirilecek olup; bu alanda BOTAŞ a ait ve BOTAŞ tarafından işletilen; herbirinin kapasitesi m 3 olan 7 adet ham petrol depolama tankı ve herbirinin kapasitesi m 3 olan 2 adet dizel yakıt depolama tankı olmak üzere toplam 9 adet yüzer tavanlı, silindirik, çelik ve sızdırmazlığı sağlanmış depolama tankları yer almaktadır. Bu 7 adet ham petrol depolama tanklarından 4 tanesinde TPAO ya ait yıllık yaklaşık 1,7 milyon ton ham petrol depolanmaktadır. Proje kapsamında TPAO tarafından herbirinin kapasitesi m 3 olan 3 adet ham petrol depolama tankı kurulacaktır. Kurulacak tankların herbiri; yüzer tavanlı, silindirik, çelik, sızdırmazlığı sağlanmış, 45,768 metre çapında, 16,024 metre yüksekliğinde ve 3 er adet nefesliğe sahip olacaktır. Mevcutta 4 adet tanka gelen yıllık yaklaşık 1,7 milyon ton ham petrolün belli bir kısmı yeni yapılacak bu 3 adet depolama tanklarına transfer edilerek, ham petrolün gravitesi yani ekonomik değeri arttırılmış olacaktır. Bundan dolayı faaliyet alanına TPAO adına gelen ham petrol miktarında herhangi bir artış olmayacaktır. 3 adet tank için tankların çevresine toplam m 3 kapasitede sızdırmaz emniyet havuzu inşa edilecektir. Proje kapsamında yeni bir kollektör ünitesi kurulmayacak olup; mevcutta BOTAŞ a ait 5 metre uzaklıktaki kollektörler kullanılacaktır. Mevcut BOTAŞ tesis içi boru hattından yapılacak tanklar arası boru hattı çekilecektir. Çekilecek borularla ilgili teknik özellikler Bölüm I.5 de verilmiştir. Projeye ait iş akım şeması Şekil-1 de verilmiştir. 5

15 Arazinin Hazırlanması Ünitelerin İnşaatı Ünitelerin İşletmeye Alınması Boru Hattı İle Ham Petrolün Taşınarak Tesise Kabulü Ham Petrolün Depolama Tanklarında Depolanması İskelede Ham Petrolün TÜPRAŞ a ait Gemilere Yüklenmesi Şekil-1 : İş Akım Şeması Proje kapsamında; 3 adet depolama tankların yapımı ve bu tankların işletilmesi ve korunmasına yönelik inşaat, elektrik, otomasyon ve yangın söndürme sistemlerinin inşaat işleri bulunmaktadır. Tank sahasının genişliği 110 metre, uzunluğu 400 metredir. İmalatı yapılacak tankların içerisinde bulunacağı 3 adet petrol tutma emniyet havuzu (110 m. x 130 m), (110 m x 130 m), (110 m. x 140 m.) ve yükseklikleri ise 4.5m. olacaktır. Drenaj sistemi, tank içinde biriken petrollü sıvılarının ve yağmur sularının toplanmasına bağlı olarak 2 grupta toplanmıştır. Tanklardan atılan petrollü sıvılar Drenaj çukurunda toplanarak diğer tanklardan gelen petrollü suların toplandığı BOTAŞ a ait balast arıtma tesisine gönderilerek burada petrollü su arıtılacaktır. Tank alanında ve tanklar üzerinde biriken yağmur suları drenaj kanalları ile tank sahasının yanında bulunan dere kanalına boşaltılır. Proje kapsamındaki tankların imalatı ve yapılacak testlerde Amerikan API-650, yangın söndürme sisteminde NFPA, sistemde kullanılacak pompa imalatında API-610, vana ve boruların imalat ve montajlarında ise API standartları uygulanacaktır. I.3. Arazi kazanmak amacıyla veya diğer nedenlerle, herhangi bir su ortamında doldurma yapılıp yapılmayacağı, kazıklar üzerine inşaat, vb. işlemler ile bunların nerelerde yapılacağı, ne kadar alanı kaplayacağı, inşaat süresince kullanılacak ekipmanlar ve inşaat tekniği Proje; BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde m 2 lik alanda gerçekleştirilecektir. Proje kapsamında arazi kazanmak amacıyla veya diğer nedenlerle herhangi bir su ortamında doldurma, kazıklar üzerine inşaat ve benzeri işlemler yapılmayacaktır. Projenin inşaat aşamasında; ekskavatör, kamyon, yükleyici, vinç ve asfalt silindiri kullanılacaktır. Proje kapsamında yapılacak tankların temeli jet grout, tanklar çelik ve silindirik şekilde olacak ve bu tankların çevresine yapılacak emniyet havuzu sızdırmaz betonarme olacaktır. 6

16 Jet Grout zemin iyileştirmesi; tank yapılacak alanın depreme karşı zemininin güçlendirilmesi amacıyla yapılacaktır.her tankın tabanı alanı ve ilave 5 metre çap alanında (Bir tank için toplam olarak yaklaşık 53 m.) JET GROUT zemin iyileştirme sistemi uygulanacaktır. Jet grout uygulaması yapılacak toplam alan yaklaşık olarak m 2 olacaktır. Jet grout uygulaması için; - 22 metre derinliğinde 80 cm. çapında zemini delecek sondaj makinası, - Jet grout betonlarının yapımı için gerekli beton enjeksiyon makinası, - Jet grout uygulaması için hazır beton santralinden hazır beton taşıyıcı, - Tank temelinin kazılması için gerekli kazıcı, - Toplama havuzu zeminini sıkıştırılmasında kullanılmak üzere keçi ayağı, - Tank temel yapımı sırasında beton dağılımının homojen olması için vibratör kullanılacaktır. I.4. Kullanılacak dolgu malzemesinin özellikleri, deniz ortamı ile etkileşimi (malzemenin fiziksel ve kimyasal özellikleri, bu kapsamda ağır metal içeriği ve sudaki çözünürlüğü, nereden ve nasıl temin edileceği, taşınması ile ilgili diğer işlemler) Projenin yapımı sırasında dolgu maddesi olarak tank temelinden çıkarılan toprak ve zemin iyileştirme için gerekli jet grout işinde beton kullanılacaktır. Petrol tutma havuzu için sedde yapımında kullanılacak toprak dolgusu olarak, tank temelinden çıkarılacak toprak kullanılacağından çevre kirliliği oluşmayacak, jet grout işinde ise betonun toprağa enjekte edilmesinden dolayı enjekte edilen beton deniz ortamı ile etkileşimde bulunmayacaktır. I.5.Döşenecek boru hattının boyutları, kapasitesi, adedi, kullanım amaçları ve boruların teknik özellikleri (katodik koruma, izolasyon vb.), ve güzergahı Proje kapsamında; BOTAŞ a ait mevcut boru hattı (407 nolu tankın yanındaki boru hattı) ile yapılması planlanan tanklar arasına bağlantı boru hattı yapılacaktır. Çelik boru olmak üzere; 2 tür boru hattı döşenecektir. Bunlardan biri ham petrol ve petrollü su transferinde kullanılacak 1 adet 3 inç, 1 adet 12 inç, ve 1 adet 36 inç boru ve diğeri yangın sisteminde tanklara soğutma suyu ve yangın söndürme köpüğünü taşımada kullanılacak 3 adet 4 inç, 6 adet 6 inç ve 1 adet 10 inç çaplı borulardır. Petrol transferi ve sirkülasyon için kullanılacak borular en çok 500 m., petrollü su taşımada kullanılacak 3 inç boru en çok 800 m. ve yangın sisteminde kullanılacak borular ise 800 metre olacaktır. 7

17 Amerikan API 5L standartlarına göre imalatı gerçekleştirilen Petrol borulama hatları ve petrollü su borulama hattı toprak altına 1 metre gömülü olarak, yine Amerikan API 5L ve ISO standartlarına göre imalatı gerçekleştirilen yangın sistemi borulaması ise toprak yüzeyin üzerinde çelik konstrüksiyonla inşaa edilecektir. Toprak altına gömülecek 3, 12 ve 36 inç borular korozyona karşı HDPE polietlen kaplamalı ve katodik korumalı olacaktır. Korozyona karşı alınabilecek en büyük önlem katodik koruma olup; bunun yanısıra uygun tasarımlarla korozyona yol açıcı etkenlerin azaltılması, uygun işlemlerle ortamın korozif özelliğini kısmen veya tamamen giderme, yüzey kaplamaları ile koruma ve korozyona karşı dayanıklı malzemelerin kullanılması gibi önlemler korozyonu önleyici diğer tedbirler arasında sayılabilir. I.6.Faaliyet ünitelerinde kullanılacak makine ve teçhizatın adet ve özellikleri, bakım ve temizlik çalışmaları Proje kapsamında; TPAO tarafından herbirinin kapasitesi m 3 olan 3 adet ham petrol depolama tankı kurulacaktır. Kurulacak tankların herbiri; yüzer tavanlı, silindirik, çelik, sızdırmazlığı sağlanmış, 45,768 metre çapında, 16,024 metre yüksekliğinde ve 3 er adet nefesliğe sahip olacaktır. Faaliyet alanında BOTAŞ a ait ve BOTAŞ tarafından işletilen mevcut tankların 4 tanesinde TPAO na ait yıllık yaklaşık 1,7 milyon ton ham petrol depolanmaktadır. Proje kapsamında yeni yapılacak 3 adet tanka yeni bir ürün alınmayacak; mevcut 4 adet tanka gelen ham petrol bu tanklara dağıtılacaktır. Bundan dolayı; faaliyet alanına TPAO adına gelen ham petrolün miktarı değişmeyecektir. 3 adet tank için tankların çevresine toplam m 3 kapasitede sızdırmaz emniyet havuzu inşa edilecektir. Proje kapsamında yeni bir kollektör ünitesi kurulmayacak olup; mevcutta BOTAŞ a ait 5 metre uzaklıktaki kollektörler kullanılacaktır. Manifold sistemi yapımında 5 adet olmak üzere toplam 10 adet 12 inç çaplı, 2 adet 16 inç çaplı, 3 adet 30 inç ile yangın borulama sisteminde 3 adet 4 inç, 6 adet 6, 3 adet 10 inç çaplı motorlu vanalar kullanılacaktır. Proje kapsamında; 3 adet ham petrol depolama tankı yapılacak ve 1 adet 1500 m 3 /saat kapasiteli santrifüj pompa monte edilecektir. Vanalar, pompa ve tankları bakım ve onarımları, katologlarda belirtilen periyodik bakım programlarına bağlı olarak TPAO ile BOTAŞ arasındaki anlaşmaya bağlı olarak proje yapımı sırasında iş başında eğitimi verilecek BOTAŞ elemanları tarafından yapılacaktır. Tank temizliği sırasında ortaya çıkacak tank dibi çamurunun analizi yaptırılarak tehlikeli veya tehlikesiz olduğu tespit edilecektir. Analiz sonucuna göre tank dibi çamuru T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ndan lisans almış kurum veya kuruluşlara gönderilecektir. I.7.Proje kapsamında planlanan ekonomik sosyal ve altyapı faaliyetleri Proje kapsamında; 3 adet herbirinin kapasitesi m 3 olan ham petrol depolama tankı kurulacaktır. Proje BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde gerçekleştirilecek olup; bu alanda BOTAŞ a ait ve BOTAŞ tarafından işletilen; herbirinin kapasitesi m 3 olan 7 adet ham petrol depolama tankı ve herbirinin kapasitesi

18 m 3 olan 2 adet dizel yakıt tankı olmak üzere toplam 9 adet depolama tankları bulunmaktadır. Bu 7 adet ham petrol depolama tanklarından 4 tanesinde TPAO na ait yıllık yaklaşık 1,7 milyon ton ham petrol depolanmaktadır. Yeni yapılacak 3 adet depolama tanklarına bu 4 adet depolama tankına depolanan ham petrolün belli bir kısmı aktarılarak ham petrolün gravitesi artırılarak ekonomik değer kazandırılacaktır. Bundan dolayı faaliyet alanında TPAO adına depolanan ham petrolün miktarında herhangi bir artış olmayacaktır. Projenin yer alacağı BOTAŞ alanı içerisinde BOTAŞ a ait lojman, misafirhane, restaurant gibi sosyal tesisler bulunmaktadır. Yine BOTAŞ a ait paket atıksu arıtma ve balast arıtma tesisleri bulunmaktadır. Yapılacak proje kapsamında mevcut bu sosyal ve altyapı tesisleri kullanılacak olup; herhangi bir yeni sosyal ve altyapı tesisi kurulmayacaktır. I.8 Proje için seçilen yer ve kullanılan teknoloji alternatiflerinin değerlendirilmesi Proje için BOTAŞ Dörtyol İşletme tesislerinin seçilme nedenleri olarak; - BOTAŞ Dörtyol İşletme Tesislerinin TPAO nun Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki petrol sahalarından ürettiği petrolün son depolama ve satış noktası olması, - Mevcut durumda TPAO na ait ham petrolün depolandığı 4 adet depolama tankının olması, - BOTAŞ Dörtyol İşletme tesislerinde aynı türden işlerin yapılması nedeniyle işletme ve proje maliyetlerinin daha düşük düzeyde olması, - BOTAŞ Dörtyol İşletme tesislerinin terör ve sabotajlar nedeniyle daha güvenli olması, - Proje yapımı için seçilen alanda BOTAŞ Dörtyol İşletme tesislerinin kurulu olması nedeniyle yeni yapılacak 3 adet tankın işletmesi için gerekli yeni bir enerji sisteminin kurulmasına, yağlı suların atılması için gerekli atık su sisteminin kurulmasına ve evsel atık sisteminin kurulmasına ihtiyaç bulunmamaktadır. Yeni tanklara kurulacak yangın algılama ve söndürme sistemi mevcut BOTAŞ Dörtyol İşletme tesislerinde kurulu bulunan ana yangın sisteminden faydalanacak olunması, - Projenin tamamlanarak işletmeye alınması durumunda ilave elemanlara ihtiyaç duyulmaması, olarak tanımlanmaktadır. Proje uluslar arası petrol sektöründe kullanılan son teknolojiler ve standartlar dikkate alınarak hazırlanmıştır. Yukarda belirtilen nedenlerden dolayı ayrı bir proje yeri ve teknolojisi değerlendirilmemiştir. 9

19 I.9.Proje ile ilgili olarak bu aşamaya kadar gerçekleştirilmiş olan iş ve işlemlerin kısaca açıklanması, alınmış ve alınacak izinler, belgeler Proje ile ilgili olarak bu aşamaya kadar BOTAŞ ile protokol yapılmış; yapılan bu protokol Ek-3 te sunulmuştur. Ayrıca bu zamana kadar proje hazırlanmıştır. Projenin bu aşamasına kadar herhangi bir izin alınmamış olup; ÇED süreci tamamlandıktan sonra; tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği gereğince Depolama Lisansı, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Belediye İtfaiye Yönetmeliği gereğince İtfaiye Raporu, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik gereğince Çevre İzni, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik gereğince İşyeri Açma Ruhsatı (Gayri Sıhhi Müessese Ruhsatı) alınacaktır. Depolama tankları için; Kapasite Raporu düzenlenmemekte ve ilgili mevzuat gereğince yapı kullanma ruhsatı ve izni alınmamaktadır. Ayrıca projenin işletme aşamasında 50 kişinin altında çalışan olacağından İşletme Belgesi alınmayacaktır. 10

20 BÖLÜM II PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU II.1. Proje Yerinin; İlgili Valilik veya Belediye tarafından doğruluğu onanmış olan, lejand ve plan notlarının da yer aldığı, Onanlı Çevre Düzeni Planı, Nazım İmar Planı, Uygulama İmar Planı, (1/25000, 1/5000, 1/1000 ölçekli yürürlükte bulunan planlar) üzerinde işaretlenerek gösterilmesi, şamandıra sisteminin imar planına koordinatları ile birlikte işlenmesi, proje sahasının (şamandıra sistemi, boru hattı ve tank sahası) ve yakın çevresinin 1/ ölçekli topografik harita üzerinde, boru hattı güzergahının 1/25000 ve 1/5000 ölçekli paftalar üzerinde gösterilmesi, sağlık koruma bandının bu planlarda gösterilmesi, proje sahası yakın çevresinde bulunan sanayi ve yerleşimlerin harita üzerinde gösterilmesi, mesafelerin belirtilmesi, yer bulduru haritası Proje; Hatay İli, Dörtyol İlçesi, Yeşilköy Beldesi nde yer alan BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde m 2 lik alanda gerçekleştirilecektir. Proje alanına ait Çevre Düzen Planı, lejantı ve plan notları Ek-7 de verilmiştir. Ekteki Çevre Düzen Planında da görüleceği üzere proje alanı akaryakıt depolama alanı olarak gözükmektedir. Projeile ilgili; Sağlık Koruma Bandlarınıda gösteren Uygulama İmar Planı Ek-8 de, 1/25000 ölçekli topoğrafik harita Ek-2 de, uydu görüntüsü Ek-15 te, tanklar arası çekilen sağlık koruma bandını gösteren plan Ek-9/a da yer almaktadır. BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü alanının; 100 metre güneybatısından (deniz tarafından), 70 metre güneydoğusundan, 30 metre kuzeydoğu (Adana-İskenderun karayolu) yönünden, 20 metre kuzeybatısından sağlık koruma bandı bırakılmıştır. Ayrıca; tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışılan İşyerlerinde ve İşlerde Alınacak Tedbirler Hakkında Tüzüğün Çizelge 5 inde belirtilen mesafeler sağlanmış olup; 1. Tank (410 nolu) ile 2. Tank (411 nolu) arası mesafe 75 metre, 2. Tank (411 nolu) ile 3. Tank (412 nolu) arası mesafe 75 metre bırakılmıştır. Proje kapsamında kurulacak tankların herbirinin çapı 45,768 metredir. İlgili Tüzüğün Çizelge 5 i gereğince minimum tank çaplarının 1/4 ü (11,442 m) kadar (yaklaşık 12 m.) koruma bandı olacaktır. Tablo-2 : Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışılan İşyerlerinde ve İşlerde Alınacak Tedbirler Hakkında Tüzüğün Çizelge 5 i : Kabın Hacmi (m3) Kabın Meskun Yerlerden Komşu Araziden Kara Kapların Birbirlerinden ve Demiryollarından Uzaklığı Uzaklığı (m.) Yeraltı Deposu (m.) Yerüstü Deposu (m.) 0-0, , , , , ,5 Kap çapının ¼ ü Kap çapının ¼ ü Kap çapının ¼ ü Kap çapının ¼ ü 11

21 Proje alanının; 2 km kuzeyinde Yeniyurt yerleşimi, 4,2 km doğusunda Yeşilköy Beldesi, 6 km. doğusunda Dörtyol İlçesi, yaklaşık 750 metre güneybatısında Akdeniz yer almaktadır. Ayrıca proje; BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde gerçekleştirilecek olup; bu alan içerisinde hem BOTAŞ a hem de Türkiye Petrolleri Petrol Dağıtım (TPPD) A.Ş. ye ait Akaryakıt Depolama Tankları bulunmaktadır. Faaliyet alanına ait imar koordinatlarını içeren Uygulama İmar Planları Ek-8 de verilmiştir. II.2 Proje alanı ve yakın çevresinin mevcut arazi kullanımını değerlendirebilmek amacı ile yer altı sularını, yer üstü sularını, deprem kuşaklarını, jeolojik yapıyı, yerleşim alanlarını, ulaşım ağını, enerji nakil hatlarını, arazi kabiliyetini ve faaliyet alanının yakın çevresinde faaliyetlerine devam etmekte olan diğer kullanımların yerlerine ilişkin verileri gösterir bilgilerin 1/ ölçekli lejantlı topoğrafik harita üzerine işlenmesi Proje alanının yaklaşık 750 metre güneyinde Akdeniz yer almaktadır. Depremsellik hakkında bilgi Bölüm III.2 de ve Jeolojik bilgiler Bölüm III.1 de verilmiştir. BOTAŞ alanı içinde 2 adet 34,5 kv gücünde enerji nakil hattı yer almaktadır. Proje BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde gerçekleştirilecek olup; bu alan içerisinde yer alan ve 600 metre uzaklıktaki lojman ve misafirhane proje alanına en yakın yerleşimyeridir; aynı zamanda bu alan içerisinde hem BOTAŞ a ait hem de TPPD ye ait Depolama Tankları bulunmaktadır. Ayrıca proje alanının 2 km. kuzeyinde Yeşilyurt yerleşimi yer almaktadır. Proje alanının; 750 metre güneyinde Akdeniz, yaklaşık 250 metre uzaklıkta demiryolu, yaklaşık 500 metre uzaklıkta Adana-İskenderun karayolu, 57km. uzaklıkta Hatay Havalimanı yer almaktadır. Proje alanına ilişkin arazi kullanma kabiliyeti haritası Ek-6 da verilmiştir. II.3. Proje Kapsamındaki Faaliyet Ünitelerinin Konumu (Bütün idari ve sosyal ünitelerin, teknik altyapı ünitelerinin, boru hattı güzergahının varsa diğer ünitelerin proje alanı içindeki konumlarının vaziyet planı üzerinde gösterimi, bunlar için belirlenen kapalı ve açık alan büyüklükleri, binaların kat adetleri ve yükseklikleri) Projeye ilişkin vaziyet planı Ek-4 te verilmiştir. Her bir tankın çapı 45,768 metre olup; herbir tankın kaplayacağı alan yaklaşık 1645 m 2 olacaktır. Proje toplam m 2 alanda gerçekleştirilecek olup; bu alanın yaklaşık 4935 m 2 sinde tanklar olacaktır. II.4 Projenin inşaat ve işletme aşamasında kullanılacak arazi miktarı ve arazinin tanımlanması, alanın coğrafik şekli, coğrafi tanımlanması (memleket koordinatlarıcoğrafi koordinatlar), mülkiyet durumuna ilişkin bilgi ve belgeler (tapu, kira kontratı, vb.) Proje m 2 lik alanda gerçekleştirilecek olup; arazideki maksimum kot farkı yaklaşık 1-2 metredir. BOTAŞ ile yapılan protokol Ek-3 te sunulmuştur 12

22 Kurulacak tankların herbiri; 45,768 metre çapında, 16,024 metre yüksekliğinde ve 3 er adet nefesliğe sahip olacaktır. 3 adet tank için tankların çevresine toplam m 3 kapasitede sızdırmaz havuz inşa edilecektir. Proje kapsamında yeni bir kollektör ünitesi kurulmayacak olup; mevcutta BOTAŞ a ait 5 metre uzaklıktaki kollektörler kullanılacaktır. Mevcut BOTAŞ boru hattından proje alanına herbiri 150 metre uzunluğunda, 12 ve 36 inch çapında bağlantı boru hattı çekilecektir. Projeye ilişkin koordinatlar Tablo-3 de yer almaktadır. Tablo-3 : Projeye İlişkin Koordinatlar UTM KOORDİNATLARI COĞRAFİK KOORDİNATLAR DATUM ED-50 DATUM WGS-84 PROJEKSİYON 6 DERECE TÜRÜ DERECE.KESİR ELEMANLARIN SIRASI SAĞA,YUKARI ELEMANLARIN SIRASI ENLEM,BOYLAM DOM ZON Faaliyet Alanı Koordinatları , , , , , , , , Tank , ,09 36, , Tank , ,32 36, , Tank , ,29 36, , Boru H , ,61 36, , Boru H , ,05 36, , Boru H , ,87 36, , Boru H , ,88 36, , Boru H , ,27 36, , Boru H , ,01 36, , Boru H , ,62 36, , Boru H , ,60 36, ,

23 BÖLÜM III PROJENİN YERİ VE ETKİ ALANININ MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİ III.1.Jeolojik Özellikler Projeye ilişkin Jeoloji, Zemin ve Temel Etüd Raporu 05/2011 tarihinde ZemarSondajcılık& Zemin Etüd ve Proje Merkezi firması tarafından hazırlanarak Ek-17 de sunulmuştur. III.1.1 Bölgesel Jeoloji (Sahanın 1/ ölçekli genel jeolojik harita üzerinde gösterilerek açıklanması) Bu bölümde yer alan bilgilerin verilmesinde Aksay A.,Tekeli, O., Ürgün, M.B., Işık A., Amanoslar ınpaleozoyik Birimleri ve Mezozoyik Platform Karbonat İstifleri MTA danyaralanılmıştır. a. Stratigrafik Jeoloji Bölgeye ait stratigrafik Şekil-2 de verilmiştir. Saraycık Formasyonu : Kahramanmaraş ili, Göksun ilçesi, Saraycık köyü güneyinde tipik mostra verdiğinden bu işimle tanımlanmıştır. Sazak Üyesi (Tss): Gri-siyah renkli kiltaşı ile nadir kumtaşı ara seviyelerinden meydana gelen birim Kahramanmaraş iline bağlı Sazak köyünde iyi görüldüğü için bu isim verilmiştir. Gri-siyah renkli, ince katmanlı kiltaşı ile nadir kumtaşı ara seviyelerinden meydana gelir. Altında yer alan Parpiyayla kireçtaşı üzerinde ani bir derinleşmeyi gösteren tedrici geçişli olarak yer alır. Üzerinde is Ahmetcik formasyonu uyumsuz olarak yer alır. Sazak üyesi yanal olarak Kırandere üyesi ile tedrici olarak geçiş göstermektedir.(kahramanmaraş ili Saraycık beli civarında) Yaklaşık 400 m kalınlık gösteren sazak üyesi yanal olarak Kırandere formasyonuna geçtiği gibi gene yanal olarak merceklenerek kaybolabilir. Fosil bakımından Parpiyayla kireçtaşı üzerinde bulunması, Kırandere üyesine yanal olarak geçiş göstermesi, Kırandere üyesi ile eş yaşlı olduğunu gösterir. Buna göre birim Üst Miyosen (Tortoniyen) yaşındadır. Saraycık formasyonu ve üyeleri, Parpiyayla kireçtaşı üyesi üzerinde ani derinleşen deniz koşullarında meydana gelmiş olup, Tortoniyen orojenik fazının etkilenmesinden dolayı, havza tektonik aktivite, volkanizma, sedimantasyon bakımından oldukca karmaşık bir yapı sunar. Kambriyen : - Çamlıpınar Formasyonu Amanoslar ınpaleozoyik istiflerinde, görünürde en altta olanıdır. Tabanı görünmeyen bu istifin, kambriyen birimlerinin en kalını olduğu ( m) söylenebilir. Bu birimin en tipik yüzeylenmeleri Hassa ile batısındaki Çardak Yayla arasındaki yayla boyuncadır. Birimi oluşturan kayalar daha çok ince kırıntılıdırlar. Şeyl, silttaşı, grovak ve kumtaşı başlıca kaya türleridir. Birim litolojik olarak oldukça tek düze bir görünüm belirtir. 14

24 - Eğrek Formasyonu Amanoslar ınpaleozoyik istifleri içinde, sarp kayalıklar halindeki yüzeylenmeleri ile dikkati çeker. Birimi oluşturan kaya türleri kuvarsit, konglomeratik kumtaşı ve arkozdur. Birimin bütününe hakimrank grimsi-pembedir. En yaygın kaya türü, ortakalın ve masif tabakalı, açık gri-pembemsi gri renkli, silis çimentolu, az yuvarlaklaşmış ve orta derecede boylanmış ince kuvars tanelerinden oluşan kuvars arenittir. Formasyonun kalınlığı 300m kadardır. - Karayüce Dolomiti Koyu gri renkli dolomitin hakim olduğu, Paleozoyik birimleri içinde sadece karbonat kayalarından ibaret olma özelliğine sahip tek istifdir. Ortalama 150m kalınlıktaki, Amanoslar ın en güney kesiminden en kuzeyine kadar izlenen Karayüce Dolomiti, en tipik olarak, Yuvalı Köyü (Hassa) kuzeybatısındaki Karayüce Tepesi dolaylarında yüzeylenmiştir. - Tiyek Formasyonu Kambriyen in fosil kapsayan tek birimidir. Nodüler kireç taşından oluşan geçiş tabakalarıyla başlayan istifle silttaşı, grovak ve killi kireç taşı ara tabakaları kapsayan şeylseviyeleri en kalın bölümü oluşturur. Üste doğru şeyl- kuvarsit ardalanması ve en üstte de kuvars arenit düzeyleri yer alır. Ordovisyen-Siluriyen : - Karadere Formasyonu Amanoslar ın orta ve kuzey kesimlerinde yaygın olarak yüzeylenmeleri bulunan birim güney Amanoslar da sadece antiklinalin batı kanadında yüzeylenir. Formasyon genellikle alacalı renkte, orta-kalın tabakalı kuvarsit ve kuvars kumtaşı içerir. Yeşilimsi gri, ince tabakalı silttaşı ve şeyl ara katkılarına sıkça rastlanır. - Kızlaç Formasyonu Amanoslar ın kuzey kesimlerinde yüzeylenmeleri bulunan kahverengi, gri ve yeşilimsi gri renklerde, şeyl kumtaşı ardalanmasında oluşan bir istifi temsil eder. Yaklaşık 300m lik bir kalınlık gösteren birim altındaki Karadere Formasyonuyla uyumludur. - Dedeler Formasyonu Birimi tabanındaki mor renkli konglomerayla, kumtaşı, silttaşı ve şeylardalanması oluşturur. Amanoslar ın kuzey kesiminde, bahçenin doğusuna düşen Dedeler köyü çevresinde yüzeylenen birim 400m kadar bir kalınlığa sahiptir. Kalın tabakalı, 10cm ye varan boyda kuvarsit çakıllı bu litolojiyi ince tabakalı, laminalı, mikalısilttaşları izler. 15

25 - Akçadağ Formasyonu Birim mor, yeşil, gri renkli kuvarsit, kumtaşı, şeylardalanmasında oluşur. Yeşil, gri, mor renkli kuvarsitler kalın katmanlı, orta-kalın taneli ve laminalıdır. Mor-gri renkli ve feldspatlı olan kumtaşları ince-kaba arasında değişen tane boylanması gösterir şeyl ara düzeyleri ise mor renkli, mikalı ve ince tabakalıdır. Yaklaşık 400m kalınlığındaki birim alttaki dedeler formasyonu üzerinde onunla geçişli uyumlu olarak yer alır. - Bahçe Formasyonu Siyah-Koyu yeşil renkli, klivajlı, mikalışeyl ve sleytle kumtaşı ardalanmasından oluşur. Akçadağ Formasyonu üzerinde onunla geçişli olarak yer alan birimde şeyller ve sleytler ince tabakalı ve koyu renklidir. Kumtaşları ise ince-orta tabakalı, ince taneli, kahverengi-gri renkli ve feldspatlıdır. Kalınlığı 400m kadar olan birimde fosil yoktur. Devoniyen : - Kırtaş Kuvarsiti Birimi koyu renkli ve alacalı kuvarsitler oluşturur. Bazı yerlerde birim iri çakıllı ve bloklu konglomera düzeyi ile başlayıp kuvarsit halinde devam ederken diğer yerlerde sadece kuvarsitten oluşur. - Hasanbeyli Formasyonu Kireçtaşı ve şeylardalanmasından oluşan birimin yüzeylenmeleri Hasanbeyli doğusunda ve Karabaldır Köyü kuzeyinde görülür. Kalınlığı m arasında değişir. Alttaki Kırtaş üzerinde uyumlu ve geçişli duran Hasanbeyli Formasyonu üstten Mesozoyik yaşlı birimler tarafından uyumsuz olarak görülür. Triyas-Alt Jura ( Mesozoyik Platform Karbonat İstifleri) : - Arılık Kuvarsiti Kuvarsit konglomerası ve kuvars arenitten oluşur. Arılık kuvarsiti en gelişmiş şekilde Amonoslar ın güney kesimindeki yüzeylenmelerinde görülmekle birlikte tüm Amonoslar da genellikle Mesozoyik Karbonat istifinin tabanında değişen kalınlıklarda izlenen bir birimdir. Kalınlığı m arasında değişiklik gösterir. - Küreci Dolomiti Bu birim genellikle dolomitten oluşur. Amanoslar ın batı ve doğu kesimlerinde kuzey-güney yönünde sürekli yüzeylenmeleri görülen birim en tipik ve yaygın olarak güney bölümde, Kırıkhan, Küreci ve Kargıcak arasında yüzeyler. Birimi en yaygın olarak dolomitler temsil eder. Üst Jura-Üst Kretase (Arap Platformu ve Olistostrom İstifleri ve Ofiyolitler) : 16

26 - Arap Platformu İstifleri Amonos Dağları, Kambriyen-Üst Kretase başı arasında duraylı platform fasiyesinde çökelmiş kırıntılı ve karbonat kayalarından oluşan birimleri kapsar. Paleozoyik birimlerinde kırıntılar hakimken, Mesozoyik birimlerini hemen hemen tamamıyla karbonat kayaları oluşturur. Amonoslarda toplam kalınlığı m kadar olan ve dört formasyon halinde incelenen ( ÇamlıpınarFm.,EğrekFm., Karayüce Dolomiti, TiyekFm.) kırıntılı kayaların hakim olduğu şelf sedimentlerinden oluşan kalın bir kambriyen istifi vardır. Bu istifi belirgin bir fasiyes değişikliği göstermeden, yine önemli bir kalınlığa sahip (2000m kadar) Ordovisyen-Siluriyen istifi izler. Paleozoyik istiflerin en gencini Devoniyen yaşlı iki birim oluşturur. 400m kalınlığa ulaşan ulaşabilen bu istifte altta bir Kuvarsit birimi üstte ise Kireçtaşı-Şeylardalanmasıyla temsil edilen bir birim (HasanbeyliFm.) bu istif ayrıca Alt Karbonifer i de temsil etmektedir. Kuvarsit konglomerası ve kuvars arenitin oluşturduğu transresif bir taban seviyesi (100m kadar kalınlıkta) ile başlayan Mesozoyik karbonat istifi Triyas tan Üst Kretase başına kadar süren platform çökelimini yansıtır. Platform karbonatları 1000m dolayında kalınlık gösterir. 17

27 Şekil-2 :Bölgeye Ait Genelleştirilmiş Stratigrafik İstifi - Olistostrom İstifi Amonoslar ın bazı kesimlerinde özellikle batı yamaçlarında yaygın olarak olistostrom yapılı bir birimin yüzeylenmeleri görülür. Olistostromun en yaygın kaya türleri blok konumlu kireçtaşlarıyla, hamuru oluşturan ve şeyl dokusundaki çökel serpantinleridir. Kireçtaşları genellikle koyu renkli, kötü kokulu, masif ve kalın tabakalı, yeniden kristallenmiş veya dolomitleşmiş haldedir. 18

28 - Ofiyolitler Arap Platformu istifleri üzerine Kampaniyen-Mastrihtiyen aralığında yerleştiği görülür. Bugün ofiyolitlerin hemen üstündeki transgresif birimin Üst Mastrihtiyen altındaki otokton istifin en üst düzeylerinin ise tronijen olduğu göz önüne alınarak, ofiyolityerleşmesinin Senoniyen de Üst Mastrihtiyen öncesi bir zamanda meydana geldiği kabul edilmektedir. Bölgedeki ofiyolit dizilerinin en büyüğü olan Kızıldağ içyapısının en iyi korunmuş olması ve eksiksiz bir ofiyolit dizisi kapsamasıyla dikkati çeker. Alttan üste doğru bu diziyi oluşturan birimler: 1. Tektonik peridotitler 2. Poikilitikzon 3. Plütonik bölüm 4. Dayk karmaşığı 5. Volkanik karmaşığı İlk ikisi manto diğerleri kabuk dizisini oluşturur. Kızıldağ ofiyolitinin yaklaşık %85 i tektonik peridotitlerden oluşmuştur. Amonoslarda görülen ofiyolit yüzeylenmeleri içinde, ileri derecede serpatinleşmiş tektonik peridotitler yaygındır. Mastrihtiyen-Paleosen : Amonoslar daofiyolit yerleşimini izleyen ilk çökel istifi Mastrihtiyen yaşlıdır. Tabanında ofiyolit çakıllı konglomera bulunan ve üste doğru kumlu, bol fosilli kireçtaşı ve marn düzeylerinden oluşan Mastrihtiyen yaşlı istifin üzerinde, bazı yerlerde uyumlu geçişli olarak, killi kireçtaşı ve kireçtaşıyla temsil edilen ince bir Paleosen istifi vardır. Birimin tipik olarak yüzeylendiği yer Kırıkhan batısıdır. İyi yuvarlaklaşmış iriliufaklıofiyolit çakılları kapsayan bol fosilli, karbonat çimentolu, bir taban konglomerası üzerinde kumlu, kırıntılı, bol fosilli, açık renkli kireç taşları, bol makro ve mikro çakıllı kireç taşı yüzeyi ve en üstte killi kireçtaşı ve marnlar yer alır. Alanın kireçtaşı kalınlığı değişkenlikl gösterip m civarındadır. Eosen : Bölgede ofiyolitik yerleşimden sonra ilk transgresif birim olan Mastrihtiyen-Paleosen yaşlı Alan kireçtaşı yine bir transgresif istif olan Alt-Orta Eosen yaşlı Almancıkkireçtaşı ile izlenir. Bu formasyonların en tipik olarak yüzeylendiği yer Kırıkhan batısıdır. Yaygın yüzeylenmeleri Değirmen dere güneyindeki geçiş alanlardır. Birimi oluşturan kireçtaşları; istifin alt bölümünde yer alan çörtlü, kumlu, ince çakıllı, mercanlı, orta- kalın-masif tabakalı, açık gri kireçtaşları ile üst bölümünde görülen yumrulu kireçtaşlarından oluşturmuştur. Alt bölümü platform kenarı resif dolayının sığ, enerjili koşullarını yansıtırken, üst bölümü nispeten daha derin açık alaşımlı platform ortamını temsil eder. 19

29 Miyosen : Çalışma alanı içinde Kırıkhan ın batısı ile İskenderun un güneyinde yer yer yüzeylenmeleri görülen Miyosen istifi Belen in güneyinde Kızıldağ çevresinde yaygın olarak yüzeylenmiştir. Miyosen istifi bölgede üç birm halinde incelenebilir. Konglomera ve kumtaşları, bol fosilli kireç taşları ve en çok ta kum ara katkılı marnlar gözlenmektedir. Konglomera ve kumtaşları en fazla 200m, bol fosilli kireçtaşları 150m, kum ara katkılı marnlar ise 1000m den fazla kalınlık oluştururlar. Pliyosen : İskenderun un güneyinde ve Karasu vadisinde sınırlı alanda yüzeylenmelerine rastlanan Pliyosen istifi, daha yaşlı birimler üzerinde uyumsuz olarak bulunur. İskenderun un güneyindeki Sarayburnu mevkiinde tipik olarak görülen birim gevşek konglomera, kumtaşı ve kiltaşı tabakalarından oluşur. 100m kadar kalınlık gösteren birimin yaşı Üst Pliyosen dir. - Bazaltlar Doğu kenarı sol yanal atımlı faylarla, batı kenarı eğim atımlı faylarla sınırlı olan Karasu yapısı karmaşık tektonik hareketlerle denetlenir. Bu vadinin orta ve güney bölümlerinde, tektonik hareketlerin yanı sıra, Kuvaterner de karasal bir bazaltikvolkanizma meydana gelmiştir. Bu volkanizma olivin toleyit, kuvars toleyit ve alakalı olivin bazalttan oluşur. Olivin toleyitleren yaygın olanıdır ve vadi ekseni boyunca geniş alanları örter. Kuvaterner : Bölgede Kuvaterner i temsil eden oluşuklar geniş alanlarda yayılım göstermektedirler. Bazaltlar, moloz örtüleri ve alüvyonlar bunların başlıcalarıdır. - Moloz Örtüleri ve Alüvyonlar Kırıkhan-Islahiye hattı boyunca yaygın olan moloz örtüleri yamaçtan vadiye dönük yelpazeler ve etek birikintileri halinde gelişmişlerdir. Alüvyonlar ise akarsu yatakları ve çevreleri boyunca gözlenir. b. Yapısal Jeoloji İskenderun Körfezi, batıda Misis dağları, doğuda ise Amonos dağlarının kuzey uzantısını oluşturan Dumanlı ve Boz dağlar ile sınırlanmış olup yaklaşık kuzeydoğugüneybatı yönünde uzanmaktadır. Kalın Neojen çökellerinin görüldüğü bu körfez yapısal denetimli bir çöküntü havzasının varlığını simgelemektedir. Tem Dam (1952) havzadaki çökmenin (ya da alçalmanın) Miyosen sonlarında başladığını ve Pliyosen sonuna kadar devam ettiğini ileri sürmüştür. Schiettecatte (1971) Adana ve İskenderun havzalarının Pliyosen sonu ile Pleyistosen zamanında yükselen Misis dağları ile ayrıldığı görüşündedir. Bölgedeki tektonik olayların Holosen de de devam ettiğini İskenderun körfezinin bugünkü coğrafik görüntüsünün Holosen yaşlı normal faylara bağlı olduğunu kabul etmektedir. Ayrıca, bazalt volkanizmasının da bu faylarla ilişkili olduğu görüşündedir. Bölgenin diğer yapısal özelliklerini ovalarda izlenen faylar, kıvrımlar ve uyumsuzluklar oluşturmaktadır. İncelemenin ovalarda yoğunlaşması nedeniyle bunun dışında kalan sahalardaki yapısal 20

30 oluşumlara burada değinilmeyecektir. Sonuç olarak, inceleme sahasında genel tektonik hatlar kuzeydoğu-güneybatı doğrultusunda gelişmiş olup Pleyistosen ya da daha gençtir. Tektonik : Güneyde Gaziantep-Adıyaman sedimantasyon havzası ile N ve NW da Ceyhan- Malatya (Anti Toros) masifi ile sınırlıdır. NW sındaki sınırlar tam olarak belirlenememekle birlikte Toros sınırları ile karışmaktadır. Amonos dağları, stratigrafi bakımından hem Torosların Hem de Gaziantep-Adıyaman ön çukurunun karakterlerini taşırlar. Amanoslar, batıdan ve doğudan faylarla sınırlanmış yüksek bir horstur. Kendi bünyesinde N-S yönlü faylarla bloklaştırılmış olup, bu faylar Amonoslar ı kısmen örten ultrabaziklerin çıkış yollarını temsil eder. Amonos dağlarının doğusunda orojenik filişzonu Antakya güneyinden başlayarak Karasu vadisinde Amik gölü, Gölbaşı çöküntü havzası takip eder. Bu zondaultrabazikintrüzyonları birincil N-S sonra da NE-SW yönünü takip etmektedir. Çökmeler, filişzonu tektoniğini doğuran hareketlerden ve magmatik olaylardan sonra meydana gelmiştir. Hatta filişzonunu örten transgresif Eosen kalker tabakları, Eosen sonrası hareketlerle de ayrıca kıvrılmış miyosenden sonraya ait çökmelerle kademelenmiştir. Dünyanın en önemli tektonik hatlarından biri olan Rift vadileri(doğu Afrika), Lut Denizi çöküntüsü, sınırlarımız içinde Amik gölü, Gölbaşı çöküntüsü ile devam eder. Gaziantep batısından itibaren görülen SW-NE doğrultulu kademeli fay atımları, yüzlerce metreyi bulur. Amik gölünden Gölbaşı na kadar görülen su birikintileri ve alüvyon ovaları hep bu önemli çöküntü alanı üzerinde sıralanmış bulunmaktadır. Genç tektonik hareketler, Amanoslar, İskenderun Körfezi ve Karasu Hatay greben alanında şekillendirerek bugünkü son konumlarını kazanmasını sağlayan hareketlerdir. İnceleme alanı içinde belirlenen başlıca faylanmalar; Arabistan bloğunun kuzeykuzeydoğuya, Anadolu Bloğunun da batı yönde hareketi neticesinde büyün Türkiye de gözlenen genç tektonik hareketlerin bir parçasıdır. Bu hareketler sonucu oluşan başlıca kırık ve kırık sistemler şunlardır: Doğu Anadolu Fay Zonu: Van Gölünün kuzeyinden başlayıp, Bitlis Hazar Gölü, Gölbaşı yönünde takip edilen Doğu Anadolu fay zonu Gölbaşı-Türkoğlu arasında Karasu- Hatay grabeni içinde gözlenir. (Yalçın 1978) Kuzeydoğu Güneybatı, izli ve sol yönlü doğrultu atımlı olan fay Gölbaşı- Kahramanmaraş arasında kuzey yükselim alanını güneyden kesmiştir. (Sarıtaş1984) Doğu Anadolu fay zonuna paralel olan Amonos Dağlarını enine biçerek parçalayan faylar aynı makaslama sistemleri sonucunda gelişmiştir. Dörtyol-Islahiye Fayı Orta Amonoslarla Güney Amonosları birbirinden ayırır. Bu fay sol yönlüdür ve kuzey blok yükselmiştir. İskenderun- Güvenç Fayı Güney Amanosları iki parçaya ayıran sol yönlü bir faydır. Burada da kuzey blogu yükselmiştir. Ölü Deniz Fay Zonu: Maraş tan başlayıp yaklaşık kuzey güney yönde Ölü Denize ve oradan Kızıldenize kadar ulaşan fay sistemi Karasu - Hatay grabenini oluşturan başlıca sistemdir. Graben alanının doğusunda gözlenen ve Narlı Sakçagöz arasında gizlenen güneye doğru Türkiye - Suriye devlet hududunu takip ederek Balık Gölü - Reyhanlı doğusunda devam eden Graben Doğu Fayı Ölü Deniz fayına paralel gelişen bir faydır. Suriye de daha belirli görülen Ölü Deniz Fayı ise Amik Ovasında genç alüvyonla örtülü olduğu için belirli değildir. Ancak Balıklı Gölü, Babatorun yönünde izlenerek Suriye ye geçer. Graben Batı Fayı ise Kahramanmaraş Kırıkhan arasında Amonos Dağlarının Doğusunu sınırlayan ve düşey atımında oldukça fazla olduğu bir faydır. Amonos Dağlarının horst görünümü almasını 21

31 sağlayan ve dağın batısını sınırlayan Erzin İskenderun Fayı İskenderun Baseninin listrikdaylarınadahil olmalıdır. Antakya da başlayıp Kedağı eteklerine kadar izlenen ve basamak tipi faylarla gelişen fay sistemi Asi Nehri graben alanını ve Samandağı Horstunu oluşturur. Projeye ilişkin ölçekli jeoloji haritası Ek-13 te verilmiştir. III.1.2.İnceleme Alanı Jeolojisi (Faaliyet sahasının büyük ölçekli (1/5000) bir jeoloji haritası ile stratigrafik kolon kesiti verilmeli) Arsa içinde yüzeyde yapılan gözlemlerde tespit edilen birimlerin düşey yöndeki gidişi ve yüzeyde gözlenemeyen birimleri tanımlamak üzere arsa içinde 6 adet sondaj yapılmıştır. İYapılan bu sondajlara istinaden inceleme alanında yer alan birimler ve kalınlıkları hakkında bilgi Ek-17 de sunulan Jeoloji, Zemin ve Temel Etüd Raporu içerisinde başlığı altında verilmiştir. Projeye ilişkin statigrafik kolon kesiti Bölüm III.1.1. içerisinde ve ölçekli jeoloji haritası Ek-13 te verilmiştir. III.1.3.Faaliyet sahasında yüzeyleyen birimlerin fiziksel özellikleri ile jeolojik, jeomorfolojik, hidrojeolojik özelikleri Alanda yapılan jeofizik çalışmalarda; az çakıllı siltli kumlu biriminin kalınlığının ortalama 4 6 metre olduğu gözlenmiştir. Çalışma alanında yapılan jeofizik çalışma verileri metin içerisinde ayrıntılı değerlendirilmiş olup, veriler Tablo-4 te özetlenmiştir. Tablo-4 : Jeofizik Çalışma Verileri 1.Tabaka 2.Tabaka Vs kayma (enine)dalgası hızı 184m/s 342m/s Vp sıkışma(boyuna)dalgası hızı 349m/s 661m/s Dinamik Elastisitemodülü 1478kg/cm kg/cm 2 Vs değerlerine karşılık gelen Zemin Büyütmesi (n) Zemin Hakim Titreşim Periyodu 0.62sn Yapının hakim titreşim periyodu, zemin hakim titreşim periyodundan uzaklaştırılarak deprem sırasında rezonansa girmeleri önlenmelidir. Jeomorfolojik ve Çevresel Bilgiler : Doğu torosların uzantısı olan Amanos (Nur) dağları ile Akdeniz in İskenderun Körfezi arasında Kuzey-Güney doğrultusunda uzanan Dörtyol ve PayasAlüviyal ovalarından meydana gelmiştir. Doğusunda Amanos dağları ve Hassa ilçesi, batısında Akdeniz ve İskenderun Körfezi, kuzeyinde Erzin ilçesi ve güneyinde ise İskenderun ilçesi bulunmaktadır. İklimi; yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı olup, tipik bir Akdeniz iklimi hüküm sürmektedir. İlçede yağışlar yağmur şeklindedir. 22

32 Dörtyol İlçesinin denizden yüksekliği 28 metredir. Maksimum yağış Eylül ayı içerisinde gerçekleşmektedir. İlçede kar dağlık yüksek kesimlere düşmektedir. Dörtyol Meteoroloji Bülten Verilerine göre maksimum sıcaklık 41,6 0 C ve minimum sıcaklık -5,0 0 C olarak belirtilmiştir. III.1.4.Sahayla ilgili jeoteknik etüt raporu (raporda zemin özellikleri, taşıma yükü hesapları, jeomekanik özellikler ile birlikte kütlesel geçirgenlik değerleri belirtilmeli, yapılan sondajlar ile ilgili olarak loglar verilmeli, harita üzerinde yerleri gösterilmeli, yapılan deneylerin neler olduğu, sonuçları ve sonuçlarına göre alınacak önlemler açıklanmalı) Ek-17 de verilen Jeoloji, Zemin ve Temel Etüd Raporunun sonuçlar kısmında aşağıdaki hususlar belirtilmiştir; - İnceleme alanı ve yakın çevresinde herhangi bir doğal (kaya ve çığ düşmesi, heyelan yer kayması vb.) afet riski bulunmamaktadır. - İnceleme alanı Türkiye Deprem Bölgeleri Haritasına göre birinci derecede deprem bölgesidir. - Alan için zemin emniyet gerilmesi 1.20 kgf/cm 2 ve bu değere göre düşey yöndeki yatak katsayısı 1440 t/m 3 olarak alınmalıdır. - Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik uyarınca Temel zemin grubu (D) ve Yerel zemin sınıfı (Z4) alınmalıdır. Spektrum Karakteristik Periyotları T A ve T B sırası ile 0.20 s ve 0.90 s olarak alınmalıdır. Etkin Yer İvme Katsayısı A 0 =0.40 alınmalıdır. Kayma dalga hızı 300 m/s alınmalıdır. - Alanda yapılan jeofizik çalışmalarda; az çakıllı siltli kumlu biriminin kalınlığının ortalama 4 6 metre olduğu gözlenmiştir. - Vaziyet planında 1 numara olarak işaretlenen tankın oturacağı alanda; SK1 sondajında, 5,50 6,30 m ve 15,50 18,00 m arasında, SK2 sondajında ise 15,80 19,00 m aralarında yer alan zemini sıvılaşma riskinin bulunduğu tespit edilmiştir. - Vaziyet planında 3 numara olarak işaretlenen tankın oturacağı alanda; SK3 sondajında 5,00 8,90 m arasında yer alan zeminin sıvılaşma riskinin bulunduğu tespit edilmiştir. - 1 ve 3 numaralı tankların oturacağı sıvılaşma riskinin bulunmakta ve hesaplanan taşıma gücü değerlerinin alanda inşası planlanan 24000m 3 lük ham petrol tankları için yetersiz kalmaktadır. 2 numaralı tankın oturacağı alanda sıvılaşma riski yoktur. Fakat hesaplanan taşıma gücü değerleri yetersiz kalmaktadır. Bu sebeple alanda inşaası planlanan tankların oturacağı zemin iyileştirilmeli veya derin temel sistemi planlanmalıdır. - Tüm proje ve hesaplamalarda temel yapı ile ilgili yürürlükte olan yapı ve deprem yönetmeliklerine uyulmalıdır. 23

33 III.I.5. Jeolojik riskler, alınacak önlemler Faaliyetin gerçekleştirileceği alanın; jeoloji, zemin ve temel etüd raporundan anlaşılacağı gibi az çakıllı siltli kumlu biriminin kalınlığının ortalama 4 6 metre olduğu gözlenmiştir. Arazide 0.5 m ile 1 m arasında değişen bitkisel toprak tabakasında sonra temel zemini olarak kullanılacak birimin genellikle çakıllı, siltli kum olduğu anlaşılmaktadır. Zemine ait jeolojik elemanlarının özelliklerinin ve zeminde sıvılaşma riskinin ortadan kaldırılması için jet-grout uygulaması kullanılacaktır. Bu uygulama ile taban oturma çapına ek 5 m alanda bu uygulama gerçekleştirilecektir. Yapılacak olan tankların alt kısımlarının daha kalın, onun üst kısmının biraz ince, en üst seviyesinin ise daha ince çelik gövde plakalarından oluşması sağlanacak bu sayede taban oturma baskısı biraz olsun azaltılacaktır. III.2.Depremsellik ve doğal afet potansiyeli (Türkiye Diri Fay Haritası, alanın deprem haritası) İl yüzölçümünün tamamı 1. derecede Deprem Bölgesi konumunda bulunan Hatay İlinde geçmişten günümüze büyük ve küçük ölçekli çok sayıda deprem olmuştur. Bu nedenle il genelinde deprem potansiyeli bulunmaktadır. Bu depremler sonucunda büyük can ve mal kayıpları olmuştur. Kandilli Rasathanesi verilerine göre Hatay iline ait tarihsel depremler aşağıda geçmişten günümüze doğru sıralanmıştır. Tablo-5 : Hatay İlinde Meydana Gelen Depremler Tarih Enlem Boylam Şiddet Yer BC IX Antakya,Syria IX Antakya X Antakya IX Antakya, Beyrut, Cyprus IX Antakya ve Northern Syria IX Antakya, Samandağ IX Antakya, Samandağ IX Antakya IX Antakya- ( ölü) IX Antakya, Lazkiye IX Antakya IX Ceyhan, Antakya, Maraş (tsunami) X Antakya, İskenderun ( ölü, tsunami) IX Antakya, Samandağ-(1800 ölü) Kaynak: Hatay İl çevre Durum Raporu yy Antakya Depremleri: 20. yüzyılın ilk 40 yılında, bilindiği kadarıyla 1921, 1930, 1934, 1936, 1937, 1938, 1939 ve 1940 yıllarında hasarsız depremler meydana gelmiştir yılının Temmuz ayında meydana gelen deprem şehirde hasara yol açmadı. Ama depremin şiddetinden dehşete kapılan halk evlerini terkedip, Cebrail Tepesi ne taşındı. Sarsıntılar 40 gün devam etti. Bundan sonra 1951, 1952, 1959, 1962, 1965, 1974 ve

34 yıllarında meydana gelen depremler şehirde heyecan ve telaş yarattı. Son deprem 1997 yılında oldu. 22 Ocak 1997 Çarşamba günü saat de aletsel büyüklüğü 5.5 ( ya da 5.8) olan bir deprem meydana geldi. Deprem Antakya, İskenderun, Adana, Mersin, Maraş, Kayseri, Adıyaman, Gaziantep, Alanya, Niğde, Urfa ve Diyarbakır da da hissedildi. Faaliyetin gerçekleştirileceği Hatay İline ait deprem haritası Harita-1 de verilmiştir. Söz konusu faaliyete ait diri fay haritası Ek-12 de verilmiştir. Harita-1 : Hatay İline Ait Deprem Haritası Hatay ilinde meydan gelen diğer bir doğal afette sellerdir. Şiddetli yağışlar nedeniyle, il sınırları içinde bazı yöreler su baskınına uğramaktadır. Bu su baskınlarını önleme çalışmaları Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü ve DSi 63. Şube Müdürlüğü tarafından yapılmaktadır. İl sınırları içinde meydana gelen bazı su baskınları aşağıda belirtilmiştir. 1) Altınözü (HacıpaÌa Köyü) 72 konut yıkıldı, 36 konut ağır hasar görmüştür (1953) 2) Samandağ (Liman Mahallesi)13 konut yıkıldı (1965) 3) Antakya (Madenboyu Köyü) 16 konut ağır hasar görmüştür (1967) 4) İskenderun (Sarıseki) 46 konut yıkıldı, 38 konut ağır hasar görmüştür (1967) 25

35 5) Antakya (Sualtı Köyü)58 konut ağır hasar görmüştür (1968) Bu baskınlardan başka olarak Genel olarak Amik ovasındaki taşkınları izlemek için kurulan 4 adet akım gözlem istasyonu sonucunda da bazı seller meydana gelmiştir. Bu seller sonucunda daha çok tarım arazileri zarar görmüş ve mal kaybına neden olmuştur. III.3.Proje sahasının hidrojeolojik özellikleri, yer altı suyu durumu (seviyesi, akış yönü, debisi vs.) ve yeraltı su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı, bu kaynakların faaliyet alanına mesafeleri, ve debileri Söz konusu faaliyet alanında yapılan sondajlar sonucunda rastlanan yer altı suyu seviyeleri Tablo-6 da verilmiştir. Tablo-6 : Sondajlar Sonucu Rastlanan Yeraltı Suyu Seviyeleri SONDAJ NO Y.A.S.S. SK1 5,50m SK2 5,50m SK3 7,00m SK4 7,00m SK5 6,50m SK6 6,50m III.4.Hidrolojik özellikler ve yüzeysel su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı bu kaynakların faaliyet alanına mesafeleri ve debileri Söz konusu faaliyet alanından geçen mevsimsel ve ya düzenli akış gösteren herhangi bir su kaynağı bulunmamaktadır. Faaliyet alanına en yakın su kaynağı Deliçay nehridir. Deliçayın suları çevre yerleşim yerlerindeki narenciye, sebze ve meyve bahçelerinin sulanmasında kullanıldığı için belirli bir dönemde akış göstermemektedir. Bahsi geçen su kaynağının faaliyet alanına uzaklığı yaklaşık 4.7 km uzaklıkta ve güneydoğu yönündedir. Gerçekleştirilmesi planlanan faaliyetin bir ham petrol depolama projesi olması sebebiyle faaliyetten kaynaklı herhangi bir etki beklenmemektedir. III.5.Proje alanında kazı taban kotunun yer altı suyu seviyesine göre durumu, sahanın jeolojik yapısı dikkate alınarak faaliyetin yer altı sularına etkileri, alınacak önlemler Alanda yapılan çalışmalarda; zeminin az çakıllı siltli kumlu biriminin kalınlığının ortalama 4 6 metre olduğu gözlenmiştir. Arazide 0.5 m ile 1 m arasında değişen bitkisel toprak tabakasında sonra temel zemini olarak kullanılacak birimin genellikle çakıllı, siltli kum olduğu anlaşılmaktadır. Proje kapsamında yapılması planlanan 3 adet m 3 kapasiteli 3 adet tankın temel kazı derinlikleri sırasıyla: nolu tank için 1.5 m temel kazısı nolu tank için 1.5 m temel kazısı nolu tank için 2 metre temel kazısı planlanmıştır. 26

36 Yapılan 6 adet sondajda(sk1 ve SK2) minimum yer altı suyu seviyesinin 5.5 m olduğu görülmüştür. Ayrıca tankların oturacağı zeminlerde sıvılaşmaya karşı jet-grout uygulamasının kullanılması planlanmaktadır. Bu nedenle temel kazısından dolayı yer altı suyu seviyesinde herhangi bir etki beklenmemektedir. Yapılması planlanan Bölüm I.3 te jetgrout uygulaması geniş kapsamlı anlatılmıştır. III.6.Flora ve Fauna Flora: Türkiye zengin yüksek dağ florası ile bir yandan Orta ve Güney Avrupa diğer yandan da İran-Turanien floristik bölgesiyle ilişkilidir. 27

37 Faaliyet alanı 1-Akdeniz (Mediterranean), 2-Avrupa-Sibirya (Euro-Siberian), 2a-Öksin (Euxine), 2b- Kolşik (Colchic), 3-İran-Turan (Irano-Turanian), 4-Önemli relik topluluk alanları, 5- Endemiklerin yaygın olduğu alanlar, 6-Mezopotamya alt bölgesi Harita-2: Fitocoğrafik Bölgeleri gösterir harita Türkiye fitocoğrafik bakımından, holoarktik bölge içine girmekle birlikte bu bölgenin 3 farklı floristik elemanını (İran-Turanien, Mediterranean ve Euro-Siberian) barındırmaktadır. Bu nedenle, Türkiye bitki çeşitlenmesi bakımından da bir ülke olmaktan çok bir kıta özelliği göstermektedir. Türkiye'de en yaygın vejetasyon tipleri maki, orman vejetasyonu (iğne yapraklı ya da yaprağını döken ağaçlardan oluşan) ile step vejetasyonudur. Bunların yanında bazı ekolojik farklılıklar nedeniyle daha az yaygın formasyonlarda görülür. Maki vejetasyonu Akdeniz, Ege ve Marmara denizleri çevrelerinde ortalama metreler arasında yaygındır. Maki vejetasyonuna giren türler arasında zeytin, çitlembik, sakız, ardıç vb. örnekler verilebilir. Yukarıdaki haritadan da anlaşılacağı üzere faaliyet alanı olan Hatay ili 3 fitocoğrafik bölgeden Akdeniz Fitocoğrafik bölgesinde yer almakta, GRİD kareleme sistemine göre C6 karesinde bulunmaktadır. Aşağıda Akdeniz fitocoğrafik bölgesine ait bilgiler verilmiştir. Genel olarak Kuzey Afrika nın çok kurak yerleri hariç bütün Akdeniz kıyıları bu bölgeye girer. Yurdumuzda Akdeniz, Ege, Marmara denizinin sahillerinin çevreleri (Marmara nın kuzeyi hariç) bu bölgede yer almaktadır. Güneyde bölge Toros Dağları silsilesinin zirveleri ile sınırlandırılmakla birlikte bölgenin batı kesiminde (Ege ve Marmara) dağların denize dik gelmelerinden dolayı iç kesimlere doğru daha fazla sokulur. Güney Doğu Anadolu bölgemizin büyük bir kesimi de bu bölgeye dâhildir. Akdeniz floristik bölgesi Karadeniz hariç yurdumuzun diğer bölgeriyle benzerlik gösterir. Ülkemizin her bölgesinde iklimde bir yaz kuraklığı mevcuttur ki bu özellik Akdeniz iklim tipinin karakteristiğidir. Bölge homojen bir iklime sahip olmayıp sıcaklık ve yağış açısından değişiklikler gösterir. 28

38 Bu floristik bölgenin alt seviyelerinden 1000 m ye kadar Pinusbrutia ormanları karakteristiktir. Ormanların tahrip edildiği yerlerde maki diye adlandırılan vejetasyon tipi hakimdir. Makinin tahrip olduğu yerlerde ise friganaformasyonu göze çarpar. Makinin karakteristik bitkileri Calycotomevillosa, Myrtuscommunis, Styraxofficinalis, Sparteumjunceum, Pistacia sp.,arbutusunedo, Arbutusandrachne yaygın taxonlardır. Frigana formasyonunun karakteristik taxonları ise Cistus sp.,thymbraspicata, Lavandulastoechas dır. Akdeniz fitocoğrafik bölgesinin 1000 m nin daha üzerlerinde Pinusnigra, Cedruslibani ve Abiescilicica gibi saf veya karışık ormanlar yer alır. Bunların tahrip edildiği yerlerde ise Paliurusspina-christi, Berberiscrategina, Juniperusoxycedrus bulunur. Söz konusu faaliyetin Yeşilköy Beldesinde faaliyet gösteren BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğünün sınırları içerisinde gerçekleştirileceği düşünülürse ve uzun yıllardan bu yana faaliyet göstermesi nedeni ile faaliyet alanında gerçek bir flora tabakası bulunmamaktadır. Bu kapsamda hazırlanmış olan flora listesi bu hususlar göz önüne alınarak hazırlanmıştır. Faaliyet alanı yakın çevresinde bulunması muhtemel türler Tablo-7 de verilmektedir. Tablo-7: Flora Listesi BİLİMSEL ADI TÜRKÇE ADI RANUNCULACEAE Delphiniumperegrinum Hazeran Kalker yamaç, ekili tarla, bağ CRUCIFERAE Sinapisarvensis Hardalotu Yol kenarı, boş alan HABİTAT END. R.D Book BERN ELEMENT Kayna k - - -? L - - -? L Erophilavernassp. Verna - yamaç - - -? L HYPERICACEAE - Hypericumperforatum Binbirdelikotu Mezofıtık bölgelerdeki kuru habitatlar - - -? L GERANIACEAE Erodiumacaule İğnelik Kesekler içinde, açık çorak çalılar, yerler RHAMNACEAE Paliurusspina-christi Karaçalı Boğazlar, nehir vadileri, çorak yerler LEGUMINOSAE Viciaperegrina Fiğ Meşe çalılığı, frıgana, kayalık kireçtaşı yamaçları, tahıl Akdeniz L - - -? L - - -? L ve nadas tarlaları Trifoliumtomentosum Üçgül Çimenlik - - -? L yerler, maki, açık yerler Spartiumjunceum Katırtırnağı Maki ve yalılar - - -? L UMBELLIFERAE 29

39 Eryngiumfalcatum Devedikeni Kayalık yamaçlar, orman açıklıkları, maki Anthriscuscaucalis Frenk Kenarlar, maydanozu araziler Buniumferulaceum Topalak Pinusnigra ormanı, tahıl tarlaları, step Turgenialatifolia Pıtrak Çorak ve ekili yerler COMPOSITAE Helichrysumstoechas - Kireçtaşı makilik, serpantin, Pinusbrutia ormanı, tebeşirli uçurum tepesi Seneciovernalis Kanaryaotu Kumlu ve boş alanlar, tarla, kayalık yamaç Chrysanthemumsegetum Krizantem Nadas tarla, ekin tarlası, yolkenarı Echinopsritro Topuz Stepte kayalık yamaç, garik, nehir yatakları, nadas tarla Cichoriumintybus Hindiba Ekili tarla, çayırlık, boş alan Lactucaserriola Yabanimarul Otlu yamaç, kayalık yamaç, tarla kenarı, nadas tarla, ekili tarla Crepisfoetidassp. Tüylü kanak Stepte kayalık rhoeadifolia yamaç, nemli alan, orman, maki, kumsal sahil STYRACACEAE Styraxofficinalis Tespih çalısı Maki, Pinusbrutia ormanı, yaprak BORAGINACEAE döken çalılar alkali topraklar üstünde D.Akdeniz L - - -? L Akdeniz L - - -? L - - -? L - - -? L Akdeniz L - - -? L - - -? L Avrupa- Sibirya - - -? L - - -? L 30

40 Cynoglossumcreticum Köpekdili Frigana, kireçtaşı ve kireçli yamaçlar, kumlu uçurumlar, gölgeli kıyılar, yol kenarları Onosmagiganteum Yalancı Arbatus havacıva ormanı, nadas tarlaları ve tarla kenarları, maki, bağlar SCROPHULARIACEA E Verbascumorientale Sığırkuyruğu Kireçtaşı yamaçlar, Quercus çalılığı, bağlar, nadas tarlaları LAMIACEAE Marrubiumvulgare Bozot Yol kenarları, tebeşirli kıyı kenarları, bozkır aşınmış tepeler Micromeriamyrtifolia Taşnanesi Kayalık yamaçlar ve yarıklar (ekseriya kireçtaşı), Pinusbrutia orman açıklığı, maki, frig Salviavirgata Adaçayı Çalı koruluk, çayırlar nadas tarlaları, yol kenarları EUPHORBIACEAE Euphorbiahelioscopia Sütleğen Kireçtaşı uçurumlar ve LILIACEAE Asparagusacutifolius Kuşkonmaz Çam yamaçlar, firigana, akarsu kenarları, yıkıntılar, nadas tarlalar korulukları, maki, tahrip edilmiş araziler, kıyılar, yolkenarları - - -? - - -? D.Akdeniz G - - -? L D.Akdeniz L - - İran-turan G - - -? G Akdeniz L 31

41 Alliumpaniculatumssp. paniculatum Yabanisoğan Pinus ormanları, Fagus ve Quercus korulukları, Juniperusnana çalılıkları, maki, taşlı yer Muscaricomosum Arapsümbülü Pinusbrutia ormanları, Quercus koruları, nehir kenarı, kayalı yamaçlar, ekili alanlar vs JUNCACEAE Luzulaforsteri - Susuz taşlı yamaçlar, GRAMINEAE Brachypodiumpinnatum (L.) P. Beauv. orman çalılık ve - Gölge olmayan habitatlar, çayırlık yamaçlar, otlaklar, ve kalkerli meralar Phalarisparadoxa - Çorak yerler, yol kıyıları Alopecurusmyosuroides Tilki kuyruğu Yaprak döken var. tonsus orman, sulu çayırlıklar, işlenmiş olanlar, yol kıyıları ve dıtches, kumlu Poapratensis - Alpinik çayırlıklar, ıslak otlaklar, çam ormanlarının temizlenmiş alanlarında, dere Dactylisglomeratassp. hispanica Ayrık Ormanlar, step, kayalık yamaçlar, tepelikler, tarlalar, kenarları, kumullar yol Akdeniz L Akdeniz L Avrupa- Sibirya Avrupa- Sibirya Akdeniz L Avrupa- Sibirya - - -? L - - -? L L L L 32

42 Brizamaxima - Kızılçam orman açıklığı, firigana, kireç taşlı kayalık yamaçlar, kumullar, çayılık yerler, - - -? L FLORA LİSTESİ HAKKINDA BİLGİLER: Faaliyet alanı florası tespit edilmeye çalışılırken literatür çalışması yapılmıştır. Bunun yanısıra TÜBİTAK Türkiye Bitkileri Veri Tabanı eserinden, il Çevre Durum raporundan yararlanılmıştır. Flora listesinde türlere ait habitatlar, endemizm durumları, fitocoğrafik bölge bilgileri ve korunma statüleri verilmiştir. Red Data Book: Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabın da (Türkiye Tabiatını Koruma Derneği, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi) belirtilen Reddata Statüleri şunlardır: Tablo-8: Red Data Book statüleri EX-EXTINCT EW- EXTINCT IN WILD CR-CRITICALLY ENDANGERED EN-ENDANGERED VU-VULNERABLE LR-LOWER RISK LR(cd)- CONSERVATION DEPENDENT LR(nt)- NEAR THREATENED LR(lc)- LEAST CONCERN DD- DATA DEFICIENT NE- NOT EVALUETED Tükenmiş Doğada Tükenmiş Çok Tehlikede Tehlikede Zarar Görebilir Az Tehdit Altında Koruma Önlemi Gerektiren Tehdit Altına Girebilir En Az Endişe Verici Veri Yetersiz Değerlendirilemeyen FAALİYETİN BİTKİ ÖRTÜSÜ ÜZERİNE ETKİSİ: Faaliyetin hazırlık ve işletme aşamasında çalışma alanında bulunan türler sıyrılarak alınacağından bir miktar biyomas kaybı söz konusu olabilir. Hafriyat işlemleri sırasında oluşacak toz bulutları türlere olumsuz etkilerde bulunabilir ve güneş ışınlarında tam yararlanmama söz konusunu olabilir ve fotosentez faaliyetlerinde aksamalara neden olabilir. Ancak söz konusu hafriyatın sınırlı alanda ve sınırlı zamanda olacak olması nedeni ile söz konusu etkilerin geçici olduğundan bahsetmek mümkün olabilir. Bu kapsamda çevre florasına ait odunsu bitkilere özellikle dikkat edilecektir. Söz konusu faaliyetin her aşamasında bölge florasına ait endemik bitkilerden herhangi birinin bulunduğu alanlara ve/veya türlere rastlanırsa faaliyetten kaynaklı herhangi bir etkiye maruz bırakılmayacak ve il Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü ekiplerine haber verilecektir. 33

43 Fauna: Söz konusu faaliyetin gerçekleştirileceği alanın uzun yıllardan günümüze aktif olarak kullanılması sebebiyle fauna listesi hazırlanırken literatür çalışmalarına daha çok yer verilmiştir. Ancak arazi çalışmalarında tespit edilen türlere de listede yer verilmiştir. Fauna listesine ait türlerin seçimi daha çok habitat özelliklerine göre yapılmıştır. Fauna listesi ilkelden gelişmişe doğru sıralanmıştır.(amphibia-iki yaşamlılar, Reptilia-Sürüngenler, Aves- Kuşlar, Mammalia-Memeliler) Faaliyet alanı yakın çevresinde bulunması muhtemel türler aşağıdaki gibidir: Tablo-9 : İki Yaşamlılar (AMPHIBIA) listesi BİLİMSEL ADI TÜRKÇE ADI END. BERN IUCN Reddata book BUFONİDAE Kara kurbağasıgiller Bufoviridis Gece kurbağası - A LC nt HYLIDAE Ağaç Kurbağasıgiller HABİTAT Açık taşlık alanlarda, su yakınlarında bulunurlar Hylaarborea Ağaç Kurbağası - II nt LC Ağaçlarda, ağaçsı bitkilerde (otlar), bazen de küçük bitkilerin üzerinde Tablo-10 : Sürüngenler (REPTILIA) Listesi BİLİMSEL ADI TÜRKÇE ADI END BERN IUCN Red data TESTUDINIDAE Testudograeca LACERTIDAE Kara kaplumbağasıgiller Tosbağa Hakiki kertenkelegiller book Av ko. - II V.U nt 1 HABİTAT Taşlık, kumlu ve kuru yerler Lacertaviridis Yeşil Kertenkele - Podarcismuralis Duvar Kertenkelesi II LC nt 1 - II LC nt 1 Suya yakın çalılık veya ağaçlık yerler Kayalık ve taşlık alanların bol güneş alan kısımlarında, duvarlarda, harabelerde ve ormanlık yerlerde Tablo-11 : Kuşlar (AVES) Listesi BİLİMSEL ADI TÜRKÇE ADI END BERN IUCN Red Data book CORVIDAE Kargagiller Av K. HABİTAT Corvusmonedula Küçük karga - III LC A.5 3 Yerleşim alanları içinde ve yakınında Corvusfrugilegus Ekin Kargası - - LC A.5 3 Step, Orman STURNIDAE Sığırcıkgiller Sturnusvulgaris Sığırcık - III LC A.5 2 Seyrek ormanlar, seyrek ağaçlı açık araziler HIRUNDINIDAE Kırlangıçgiller Hirundorustica Kırlangıç - II LC A.5 1 Ekili alan, yerleşim yerler, ne yakın 34

44 RALLIDAE Sutavuğugiller Gallinulachloropus Yeşil ayaklı su - III LC A.3 2 Göl, gölet, su dolu tavuğu çukurlar Fulicaatra Sakar meke - III LC A.5 3 Bitkisi bol sazlı, kamışlı sular CİCONIIDAE Leylekgiller Ciconiaciconia Ak leylek - II A.3 1 Tarımsal araziler ve LC Sulak alan Yakınındaki yerleşim Yerleri, UPUPIDAE Upupaepops İbibik - II LC A.2 1 Açık kısa bitkili ve seyrek ekili alanları PASSERIDAE Serçegiller Passerdomesticus Serçe - - LC A.5 3 İnsan yerleşimi MEROPİDAE Arıkuşugiller Meropsapiaster Arı Kuşu - II LC A.3 1 Sulak alanlara yakın, Duvar boşlukları ACCIPITRIDAE Atmacagiller Buteobuteo Şahin - II LC A.3 1 Açık alanlara, tarım ala nlarına, meralara ve bat aklıklara yakın ormanlı k alanlar COLUMBIDAE Güvercingiller Columbalivia Kaya güvercini - III - A.5 3 Kırlarda, tarlalarda ve kayalıklarda yaşar. Kaya kovuklarında yuvalanır Streptopeliadecaocta Kumru - III - A.5 2 Park, bahçe ve ufak koruluklar, yerleşim yerleri PHASIANIDAE Tavuksular Coturnixcoturnix Bıldırcın - III LC A.4 3 Kayalık alan, orman Tablo-12 : Memeliler (MAMMALIA) listesi BİİMSEL ADI TÜRKÇE ADI END BERN IUC N CANIDAE Köpekgiller Av Ko. Redd atabo ok HABİTAT Canisaureus Çakal - - LC 3 nt Sık ormanlık, çalılık alanlar Vulpesvulpes Tilki - - LC 3 nt Her türlü habitat LEPORIDAE Tavşangiller Lepuseuropaeus Yabani tavşan - III LC 3 nt Otluk, ormanlık ve açık arazilik yerlerde SCIURIDAE Sincaplar Sciurusvulgaris Sincap - III LC 1 nt Tarlalar, açık araziler, çayırlar MUSTELIDAE Orman kenarları, kırlar LC Mustelanivalis gelincik II 2 nt otluklar Martesfoina Sansar - III C L3 nt İnsanlara yakın olan yerleşim bölgeleri çevresinde 35

45 Faaliyet alanı ve çevresi fauna elemanları çalışılırken TÜBİTAK Türkiye Omurgalılar Tür Listesi ile Türkiye Tür Listeleri eserlerinden yararlanılmıştır. Faunayı oluşturan türler IUCN, Red Data Book, Merkez Av Komisyonu kararı ile Bern sözleşmesi göre değerlendirilip statüleri belirtilmiştir. Ayrıca türlere ait habitat bilgileri, endemizm durumları hakkında bilgi verilmiştir. Bern Sözleşmesine göre koruma altına alınan fauna türleri iki kategoriye ayrılmıştır. II- Kesin olarak koruma altına alınan türler için: Her türlü kasıtlı yakalama ve alıkoyma, kasıtlı öldürme şekilleri, Üreme veya dinlenme yerlerine kasıtlı olarak zarar vermek veya buraları tahrip etmek Yabani faunayı bu sözleşmenin amacına ters düşecek şekilde özellikle üreme, geliştirme ve kış uykusu dönemlerinde kasıtlı olarak rahatsız etmek, Yabani çevreden yumurta toplamak veya kasten tahrip etmek veya boş olsa bile bu yumurtaları almak, Fauna türlerinin canlı veya cansız olarak elde bulundurulması ve iç ticaret yasaktır, III- Korunan fauna türleri için Kapalı sezonlar ve/veya istismar ile ilgili diğer prosedürler; Popülâsyon düzeyini uygun şekilde korumak için istismarın geçici veya yerel olarak makul ölçülerde yasaklanması; Canlı ya da ölü vahşi hayvanları satmak, satmak amacıyla tutmak, satmak amacıyla nakletmek veya satmak amacıyla teklifte bulunma hususlarında düzenlemeye gidilmesi. IUCN(Dünya Tabiatı Koruma Birliği) ye göre koruma altına alınan fauna türleri şu şekilde sınıflandırılmıştır: EX:(Tükenmiş): Kuşkuya yer bırakmayacak delillerle soyu tükenmiş olduğu ispatlanan türler. EW:(Doğal ortamında tükenmiş): Vahşi yaşamda soyu tükenmiş, fakat diğer alanlarda (yetiştirme veya sergileme amaçlı) varlığını sürdüren türler. CR:(Kritik tehlikede): Vahşi yaşamda soyu tükenme tehlikesi had safhada (extreme) olan türler. EN: (Tehlikede): Vahşi yaşamda soyu tükenme tehlikesi çok büyük olan türler. VU: (Hassas): Vahşi yaşamda soyu tükenme tehlikesi büyük olan türler. NT:(Neredeyse tehdit altında): Şu anda tehlikede olmayan fakat yakın gelecekte VU, EN veya CR kategorisine girmeye aday olan türler. LC:(Asgari endişe): Yaygın bulunan türler. DD: (Yetersiz veri): Üzerinde yeterli bilgi bulunmayan türler. NE: (Belirlenmedi): Şimdiye kadar yukardaki kıstaslara uygunluğu değerlendirilmemiş türler 36

46 Çevre ve Orman Bakanlığı kararı ile yürürlüğe giren Merkez Av Komisyonu Av dönemi kararına göre aşağıdaki tablo sınıflandırılması yapılmıştır: 1-Çevre ve Orman Bakanlığı nca koruma altına alınan yaban hayvanları 2-Merkez Av Komisyonu nca koruma altına alınan av hayvanları 3- Merkez Av Komisyonu nca avına belli edilen sürelerde izin verilen av hayvanları Red Data Book: Fauna listesinde verilen Kuşlar dışındaki canlı grupları Prof.Dr. Ali DEMİRSOY un Amfibiler ve Memeliler adlı eserlerinde belirttiği Red Data Statülerine göre şöyle sınıflandırılmıştır: E: Tehlikede Ex: Soyu tükenmiş I: Bilinmiyor K: Yetersiz bilinenler nt: Yaygın, bol olan, tehlikede olmayan O: Tehlike dışı R: Nadir, şu anda tehlikede değil V: Zarar görebilir Türkiye nin Kuşları Kırmızı Listesi (KİZİROĞLU, 2008) adlı esere dayanarak Ulusal ve Uluslararası Mevzuatla Koruma Altına Alınan ve çalışma alanı çevresinde literatür çalışması sonucunda tanımlanan bazı kuş türleri Red Data Book kategorilerine göre şu şekilde sınıflandırılmıştır: A.1 Nesli tehlikede olanlar A.2 Şiddetli tehdit altında olanlar A.3 Tehdit altındakiler A.4 Potansiyel olarak tehlike sinyali verenler A.5 Sayılarında azalma ve tükenme tehlikesi olmayanlar A.6 Yeterine veri olmayanlar A.7 Değerlendirme yapılmayanlar B Kategorileri Geçici-Transit türler FAALİYETİN YABAN HAYATA ETKİSİ: Faaliyetin yaban hayatı üzerine etkisi, yapılacak olan hafriyat işleri ve kullanılacak olan iş makinelerinden kaynaklı gürültü şeklinde sıralanabilir. Bu durum yerleşik hayvanların yuvalarını terk edip bir miktar habitat kaybına sebep olabilir. Faaliyet ile alan işgal edileceğinden bu bölgeyi geçiş için kullanan türler başka bölgelere göç edebilirler. Ancak faaliyet alanının geçmişten günümüze uzun yıllardır kullanılıyor olması habitat kaybını daha az seviyede tutmuş olacaktır. Ayrıca faaliyetin inşaat ve işletme aşaması boyunca herhangi bir yabani türle karşılaşılması durumunda kesinlikle yaklaşılmayacak ve faaliyetten kaynaklı herhangi bir etkiye maruz bırakılmayacaktır. Ayrıca faaliyetin her aşamasında 2872 sayılı Çevre Kanunu ve yönetmeliklerine, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu ve Yönetmeliklerine, Bern sözleşmesinin 6. ve 7. maddelerine uyulacaktır. 37

47 III.7.Meteorolojik ve İklimsel Özellikler -Faaliyetin gerçekleştirileceği yerin genel ikilim özellikleri; Sıcaklık dağılımı, basınç dağılımı, yağış dağılımı, nem dağılımı, buharlaşma durumu(aylık-mevsimlik-yıllık), sayılı günler dağılımı (sisli, kar yağışlı, karla örtülü, en yüksek kar örtüsü kalınlığı vs.), (tüm bilgilerin grafiksel gösterimi) Hatay İline Ait Genel İklim Özellikleri: Genel olarak Akdeniz ikliminin egemen olduğu Hatay ilinde yazlar sıcak ve kurak, kışlar ise ılık ve bol yağışlı geçmektedir. Ancak iç kesimlere doğru gidildikçe iklim biraz sertleşmektedir. İlin kıyı kesimlerinde yer alan Dörtyol ve İskenderun ilçelerinde ılıman bir iklim egemen iken iç kesimlerdeki Antakya ve Kırıkhan da iklim, nispeten daha sert bir nitelik kazanmaktadır. Aşağıdaki tablolar ve grafikler Hatay İli Dörtyol İlçesi ne ait tarihlerini kapsayan ve Ek-14/a da sunulan Meteorolojik Bülten Verilerine göre hazırlanmıştır. Sıcaklık Dağılımı: Sıcaklık dağılımı tablosu Tablo-13 de, Sıcaklık dağılım grafiği ise Şekil-3 de verilmiştir. Tablo-13 de verilen değerler incelendiğinde; yıllık ortalama sıcaklığın 18.8 C, maksimum sıcaklığın 41.6 C, minimum sıcaklığın ise -5.0 C olduğu görülmektedir. Ayrıca Tablo-13 incelendiğinde; ilkbahar mevsimi için ortalama sıcaklığın 17.2 C, maksimum sıcaklığın 39.7 C ve minimum sıcaklığın ise -3.5 C; yaz mevsimi için ortalama sıcaklığın 26.7 C, maksimum sıcaklığın 40.9 C ve minimum sıcaklığın ise 13.1 C; sonbahar mevsimi için ortalama sıcaklığın 20.6 C, maksimum sıcaklığın 41.6 C ve minimum sıcaklığın ise -0.5 C; kış mevsimi için ortalama sıcaklığın 10.5 C, maksimum sıcaklığın 26.6 C ve minimum sıcaklığın ise -5.0 C olduğu tespit edilmiştir. Tablo-13 : Sıcaklık Dağılımı Tablosu Dörtyol İstasyonu Aylar Verileri Yıllık Ortalama Sıcaklık ( C) Maksimum Sıcaklık ( C) Maksimum Sıcaklıkların Ortalaması ( C) Minimum Sıcaklık ( C) Minimum Sıcaklıkların Ortalaması ( C)

48 Ocak 39,7 39,4 40,2 40,9 41,6 41,6 37,3 38,3 32,9 30,6 27, ,8 24,8 25,7 26,6 21,1 21,1 18,8 17, ,1 13,4 13,1 9,8 10,6 11,2 11,1 7,6 5,7 4,5 5 3,5 0,8 0,5 3,4 Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık 5 Ortalama Sıcaklık ( C) Maksimum Sıcaklık ( C) Minimum Sıcaklık ( C) Basınç Dağılımı: Şekil-3 : Sıcaklık Dağılım Grafiği Basınç dağılımı tablosu Tablo-14 te, Basınç dağılım grafiği ise Şekil-4 te verilmiştir. Tablo-14 te verilen değerler incelendiğinde; yıllık ortalama basıncın hpa, maksimum basıncın hpa, minimum basıncın ise hpa olduğu görülmektedir. Ayrıca Tablo-14 incelendiğinde; ilkbahar mevsimi için ortalama basıncın hpa, maksimum basıncın hpa ve minimum basıncın ise hpa; yaz mevsimi için ortalama basıncın hpa, maksimum basıncın hpa ve minimum basıncın ise hpa; sonbahar mevsimi için ortalama basıncın hpa, maksimum basıncın hpa ve minimum basıncın ise hpa; kış mevsimi için ortalama basıncın hpa, maksimum basıncın hpa ve minimum basıncın ise hpa olduğu tespit edilmiştir. Tablo-14 : Basınç Dağılımı Tablosu Dörtyol İstasyonu Aylar Verileri Yıllık Ortalama Basınç (hpa) Maksimum Basınç (hpa) Minimum Basınç (hpa)

49 Yağış Dağılımı: 1030,9 1030,2 1030,9 1028,4 1024,6 1025,4 1021,6 1022,6 1019,2 1018,1 1014,2 1015,2 1013,7 1014,6 1012,2 1010,6 1008,7 1009,8 1010,8 1010,9 1007,8 1009,2 1007,2 1005,2 1002,4 1003, ,7 994,2 994,9 993,5 993,6 994,6 989,7 989, ,2 987,2 Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık Şekil-4 : Basınç Dağılım Grafiği Ortalama Basınç (hpa) Maksimum Basınç (hpa) Minimum Basınç (hpa) Yağış dağılımı tablosu Tablo-15 de, Yağış dağılım grafiği ise Şekil-5 de verilmiştir. Tablo-15 de verilen değerler incelendiğinde; yıllık yağış miktarının 939,3 mm. ve maksimum yağışın mm. olduğu görülmektedir. Ayrıca Tablo-15 incelendiğinde; ilkbahar mevsimi için toplam yağış miktarı mm.; yaz mevsimi için toplam yağış miktarı 94.4 mm.; sonbahar mevsimi için toplam yağış miktarı mm.; kış mevsimi için toplam yağış miktarı mm. olduğu tespit edilmiştir. Tablo-15 : Yağış Dağılımı Tablosu Dörtyol İstasyonu Aylar Verileri Yıllık Toplam Yağış Ortalaması ,3 (mm) Maksimum Yağış (mm)

50 ,3 98,2 93,1 89,7 109, ,5 92,7 65,3 112,4 81, ,2 60,4 99,2 99,3 99, ,9 82,7 119,2 Toplam Yağış Ortalaması (mm) Nem Dağılımı: Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs 44,5 21,8 28,1 Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Şekil-5 : Yağış Dağılım Grafiği Kasım Aralık Yıllık Maksimum Yağış (mm) Nem dağılımı tablosu Tablo-16 da, Nem dağılım grafiği ise Şekil-6 da verilmiştir. Tablo-16 da verilen değerler incelendiğinde; yıllık ortalama nemin % 63.8, minimum nemin ise % 1 olduğu görülmektedir. Ayrıca Tablo-16 incelendiğinde; ilkbahar mevsimi için ortalama nemin % 65.1 ve minimum nemin ise % 1; yaz mevsimi için ortalama nemin % 66.7 ve minimum nemin ise % 1; sonbahar mevsimi için ortalama nemin % 59.6 ve minimum nemin ise % 2; kış mevsimi için ortalama nemin % 64.0 ve minimum nemin ise % 1 olduğu tespit edilmiştir. Dörtyol İstasyonu Verileri Ortalama Nem (%) Minimum Nem (%) Tablo-16 : Nem Dağılımı Tablosu Aylar Yıllık

51 ,9 63,1 64,1 65,4 65, ,1 65,9 60,1 58,4 60,2 64,9 63,8 Ortalama Nem (%) Minimum Nem (%) 10 0 Ocak Şubat 2 5 Mart Nisan 2 1 Mayıs Haziran 3 1 Temmuz Ağustos 8 3 Eylül Ekim 2 2 Kasım Aralık 4 1 Yıllık 1 Şekil-6: Nem Dağılım Grafiği Buharlaşma Durumu: Buharlaşma durumu dağılımı tablosu Tablo-17 de, Buharlaşma durumunun grafiksel gösterimi ise Şekil-7 de verilmiştir. Tablo-17 de verilen değerler incelendiğinde; yıllık açık yüzey buharlaşmasının mm. ve maksimum açık yüzey buharlaşmasının 14.5 mm. olduğu görülmektedir. Ayrıca Tablo-17 incelendiğinde; ilkbahar mevsimi için açık yüzey buharlaşmasının mm. ve maksimum açık yüzey buharlaşmasının 14.5 mm.; yaz mevsimi için açık yüzey buharlaşmasının mm. ve maksimum açık yüzey buharlaşmasının 14.0 mm.; sonbahar mevsimi için açık yüzey buharlaşmasının mm. ve maksimum açık yüzey buharlaşmasının 10.2 mm.; kış mevsimi için açık yüzey buharlaşmasının mm. ve maksimum açık yüzey buharlaşmasının 6.5 mm. olduğu tespit edilmiştir. Tablo-17 : Buharlaşma Durumu Dağılımı Tablosu Dörtyol İstasyonu Aylar Verileri Yıllık Ortalama Açık Yüzey Buharlaşması (mm) Maksimum Açık Yüzey Buharlaşması (mm)

52 ,8 166,8 186,9 180,5 149,3 74, ,4 32,8 43,8 4,6 6,5 14,5 13,1 9, ,4 10,2 9,3 52,6 7 33,3 5,2 Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık 1260,8 Şekil-7 : Buharlaşma Durumunun Grafiksel Gösterimi Yıllık 14,5 Ortalama Açık Yüzey Buharlaşması (mm) Maksimum Açık Yüzey Buharlaşması (mm) Sayılı Günler Dağılımı: Sayılı günler tablosu Tablo-18 de, Sayılı günlerin grafiksel gösterimi ise Şekil-8 de verilmiştir. Tablo-18 de verilen değerler incelendiğinde; yıllık sisli günler sayısı ortalamasının 0.0, kar yağışlı günler sayısının 0.1, kar örtülü günler sayısının 0.0 ve maksimum kar kalınlığının 3 cm. olduğu görülmektedir. Tablo-18 : Sayılı Günler Tablosu Dörtyol İstasyonu Aylar Verileri Yıllık Sisli Günler Sayısı Ortalaması Kar Yağışlı Günler Sayısı Kar Örtülü Günler 0,0 0.0 Sayısı Maksimum Kar Kalınlığı (cm.)

53 3 2,5 3 3 Sisli Günler Sayısı Ortalaması 2 1,5 1 0,5 0 Ocak Şubat 0,1 Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık Şekil-8: Sayılı Günlerin Grafiksel Gösterimi 0,1 Kar Yağışlı Günler Sayısı Kar Örtülü Günler Sayısı Maksimum Kar Kalınlığı (cm.) -Faaliyetin gerçekleştirileceği yerin rüzgar dağılımı rüzgar hızı dağılımı, fırtınalı günler, kuvvetli rüzgarlı günler Rüzgar Rejimi: Aylara Göre Ortalama ve Maksimum Rüzgar Hızı ve Yönü tablosu Tablo-19 da, Aylara Göre Ortalama ve Maksimum Rüzgar Hızı grafiği ise Şekil-9 da verilmiştir. Tablo- 19 da verilen değerler incelendiğinde; yıllık ortalama rüzgar hızın 1.2 m_sec. ve maksimum rüzgar hızı E yönünde 30.9 m_sec olduğu görülmektedir. Ayrıca Tablo-19 incelendiğinde; ilkbahar mevsimi için ortalama rüzgar hızının 1.2 m_sec. ve maksimum rüzgar hızı E yönünde 30.9 m_sec; yaz mevsimi için ortalama rüzgar hızının 1.2 m_sec. ve maksimum rüzgar hızı ENE yönünde 19.5 m_sec.; sonbahar mevsimi için ortalama rüzgar hızının 1.2 m_sec. ve maksimum rüzgar hızı NW yönünde 25.0 m_sec.; kış mevsimi için ortalama rüzgar hızının 1.2 m_sec. ve maksimum rüzgar hızı ESE yönünde 24.3 m_sec olduğu tespit edilmiştir. Tablo-19 : Aylara Göre Ortalama ve Maksimum Rüzgar Hızı ve Yönü Tablosu Dörtyol İstasyonu Aylar Verileri Yıllık Ortalama Rüzgar Hızı (m_sec) Maksimum Rüzgar Hızı( ESE ESE E W E N NW ENE W SE NW ENE E m_sec ) ve Yönü 44

54 ,9 30, ,2 22,4 1,3 Ocak Şubat 24,3 1,4 Mart Nisan 1,2 24,4 1,1 22,6 Mayıs Haziran 1,2 17,7 1,2 15,3 1,2 Temmuz Ağustos 19,5 1,3 24,1 1,1 Eylül Ekim 24,6 1,1 25 Kasım Aralık Şekil-9 : Aylara Göre Ortalama ve Maksimum Rüzgar Hızı Grafiği 1,1 23,2 Yıllık 1,2 Ortalama Rüzgar Hızı (m_sec) Maksimum Rüzgar Hızı (m_sec) ve Yönü Yön Tablo-20 : Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları Toplamı Tablosu Aylar Yıllık N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW

55 NW NNW DÖRTYOL UZUN YILA AİT RÜZGAR DİYAGRAMI RASAT NSÜRESİ: NNE NE WNW ENE W 0 E WSW ESE SW SE SSW SSE S Şekil-10 : Yıllık Esme Sayılarına Göre Rüzgar Gülü Yön Tablo-21 : Yönlere Göre Rüzgarın Ortalama Hızı Tablosu Aylar Yıllık N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW

56 WNW W NW NNW N 4 3,5 3 2,5 2 1,5 1 0,5 0 NNE NE ENE E WSW ESE SW SE SSW S SSE Şekil-11 : Yıllık Rüzgar Hızlarına Göre Rüzgar Gülü Tablo-22 : İlkbahar Mevsimi İçin Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları Toplamı ve Rüzgar Hızı Tablosu Esme Sayıları Toplamı Rüzgarların Ortalama Hızı Yön Mart Nisan Mayıs Toplam Mart Nisan Mayıs Ort. N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW

57 NW NNW DÖRTYOL UZUN YILA AİT RÜZGAR DİYAGRAMI RASAT NSÜRESİ: NNE NE WNW ENE W E WSW ESE SW SE SSW SSE S Şekil-12 : İlkbahar Mevsimi Esme Sayılarına Göre Rüzgar Gülü WNW W NW NNW N 4 3,5 3 2,5 2 1,5 1 0,5 0 NNE NE ENE E WSW ESE SW SE SSW S SSE Şekil-13 : İlkbahar Mevsimi Hızlarına Göre Rüzgar Gülü 48

58 Tablo-23 : Yaz Mevsimi İçin Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları Toplamı ve Rüzgar Hızı Tablosu Esme Sayıları Toplamı Rüzgarların Ortalama Hızı Yön Haziran Temmuz Ağustos Toplam Haziran Temmuz Ağustos Ort. N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW WNW W NW NNW DÖRTYOL UZUN YILA AİT RÜZGAR DİYAGRAMI RASAT NSÜRESİ: NNE NE ENE E WSW ESE SW SE SSW SSE S Şekil-14 : Yaz Mevsimi Esme Sayılarına Göre Rüzgar Gülü 49

59 WNW W NW NNW N 4 3,5 3 2,5 2 1,5 1 0,5 0 NNE NE ENE E WSW ESE SW SE SSW S SSE Şekil-15 : Yaz Mevsimi Hızlarına Göre Rüzgar Gülü Tablo-24 : Sonbahar Mevsimi İçin Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları Toplamı ve Rüzgar Hızı Tablosu Esme Sayıları Toplamı Rüzgarların Ortalama Hızı Yön Eylül Ekim Kasım Toplam Eylül Ekim Kasım Ort. N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW

60 NW NNW DÖRTYOL UZUN YILA AİT RÜZGAR DİYAGRAMI RASAT NSÜRESİ: NNE NE WNW ENE W E WSW ESE SW SE SSW SSE S Şekil-16 : Sonbahar Mevsimi Esme Sayılarına Göre Rüzgar Gülü WNW W NW NNW 3,5 3 2,5 2 1,5 1 0,5 N 4 0 NNE NE ENE E WSW ESE SW SE SSW S SSE Şekil-17 : Sonbahar Mevsimi Hızlarına Göre Rüzgar Gülü 51

61 Tablo-25 : Kış Mevsimi İçin Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları Toplamı ve Rüzgar Hızı Tablosu Esme Sayıları Toplamı Rüzgarların Ortalama Hızı Yön Aralık Ocak Şubat Toplam Aralık Ocak Şubat Ort. N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW NNW DÖRTYOL UZUN YILA AİT RÜZGAR DİYAGRAMI RASAT NSÜRESİ: NNE NW NE WNW ENE W E WSW ESE SW SE SSW SSE S Şekil-18 : Kış Mevsimi Esme Sayılarına Göre Rüzgar Gülü 52

62 WNW W NW NNW N 4 3,5 3 2,5 2 1,5 1 0,5 0 NNE NE ENE E WSW ESE SW SE SSW S SSE Şekil-19 : Kış Mevsimi Hızlarına Göre Rüzgar Gülü Fırtınalı ve kuvvetli rüzgârlı günler: Fırtınalı Günler ile Kuvvetli Rüzgarlı Günler Sayısı Ortalaması tablosu Tablo-26 da, Fırtınalı ve Rüzgarlı Günler Sayısı Ortalaması grafiği ise Şekil-20 de verilmiştir. Tablo-26 da verilen değerler incelendiğinde; yıllık ortalama fırtınalı günlerin sayısı 0.1 ve yıllık kuvvetli rüzgarlı günler sayısı 1.1 olduğu görülmektedir. Ayrıca Tablo-26 incelendiğinde; ilkbahar mevsimi için ortalama fırtınalı günlerin sayısı 0.3 ve kuvvetli rüzgarlı günlerin sayısı 1.4; yaz mevsimi için ortalama fırtınalı günlerin sayısı 0.0 ve kuvvetli rüzgarlı günlerin sayısı 0.4; sonbahar mevsimi için ortalama fırtınalı günlerin sayısı 0.1 ve kuvvetli rüzgarlı günlerin sayısı 1.0; kış mevsimi için ortalama fırtınalı günlerin sayısı 0.1 ve kuvvetli rüzgarlı günlerin sayısı 1.6 olduğu tespit edilmiştir. Tablo-26 : Fırtınalı Günler ile Kuvvetli Rüzgarlı Günler Sayısı Ortalaması Tablosu Dörtyol İstasyonu Aylar Verileri Fırtınalı Günler Sayısı Ortalaması Kuvvetli Rüzgârlı Günler Sayısı Ortalaması Yıllık

63 2 1,8 1,6 1,4 1,2 1 0,8 0,6 0,4 0,2 0 0,2 1,5 0,1 Ocak Şubat 2 0,3 1,8 0,4 1,6 Mart Nisan Mayıs 0,1 0,9 0 0,5 Haziran Temmuz 0,3 0 0,3 Ağustos Eylül 0,1 0,5 0,1 1,4 0,1 1,1 Ekim Kasım Aralık Şekil-20 : Fırtınalı ve Rüzgarlı Günler Sayısı Ortalaması Grafiği -Standart zamanlarda tekerrür eden yağış bilgileri, 0,1 1,2 Yıllık 0,1 1,1 Fırtınalı Günler Sayısı Ortalaması Kuvvetli Rüzgârlı Günler Sayısı Ortalaması Standart zamanlarda gözlenen en büyük yağış değerleri Ek-14/b de verilmiş olup; tesisin projelendirilmesi 100 yıllık-24 saatlik öngörülen yağış değerlerine göre yapılacaktır. 54

64 III.8.Koruma Alanları (Proje Sahası ve Etki Alanında Bulunan Duyarlı Yöreler ve Özellikleri, Milli Parklar, Tabiat Parkları, Sulak Alanlar, Tabiat Anıtları, Tabiatı Koruma Alanları, Yaban Hayatı Koruma Alanları, Yaban Hayvanı Yetiştirme Alanları, Kültür Varlıkları, Tabiat Varlıkları, Sit ve Koruma Alanları, Boğaziçi Kanununa göre koruma altına alınan alanlar, Biyogenetik Rezerv Alanları, Biyosfer Rezervleri, Özel Çevre Koruma Bölgeleri, Özel Koruma Alanları ve merkezleri, mera kapsamındaki alanlar, içme ve kullanma su kaynakları ile ilgili koruma alanları, Turizm Alan ve Merkezleri ve koruma altına alınmış diğer alanlar), bunların faaliyet alanına mesafeleri, olası etkileri, alınacak önlemler ve harita üzerinde gösterimi a) 9/8/1983 tarihli ve 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu nun 2 nci maddesinde tanımlanan ve bu Kanunun 3 üncü maddesi uyarınca belirlenen "Milli Parklar", "Tabiat Parkları", "Tabiat Anıtları" ve "Tabiat Koruma Alanları": Söz konusu faaliyet alanı ve yakın çevresinde Milli Parklar, Tabiat Parkları, Tabiat Anıtları ve Tabiat Koruma Alanları bulunmamaktadır. b) 1/7/2003 tarihli ve 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu uyarınca Çevre ve Orman Bakanlığı nca belirlenen "Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Yaban Hayvanı Yerleştirme Alanları": Söz konusu faaliyet alanı ve yakın çevresinde Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Yaban hayvanı Yerleştirme Alanları bulunmamaktadır. c) 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu nun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının "Tanımlar" başlıklı (a) bendinin 1, 2, 3 ve 5 inci alt bentlerinde "Kültür Varlıkları", "Tabiat Varlıkları", "Sit" ve "Koruma Alanı" olarak tanımlanan ve aynı kanun ile 17/6/1987 tarihli ve 3386 sayılı Kanunun (2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu nun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Maddelerin Eklenmesi Hakkında Kanun) ilgili maddeleri uyarınca tespiti ve tescili yapılan alanlar: Söz konusu faaliyet alanı ve yakın çevresinde yukarıda bahsedilen alanlar bulunmamaktadır. ç) 22/3/1971 tarihli ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu kapsamında olan Su Ürünleri İstihsal ve Üreme Sahaları: Söz konusu faaliyet kara alanında bulunmaktadır. Faaliyet alanı ve yakın çevresinde 1380 sayılı Su ürünleri Kanunu kapsamında olan Su Ürünleri İstihsal ve Üreme Sahaları bulunmamaktadır. d) 31/12/2004 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği nin 17, 18, 19 ve 20 nci maddelerinde tanımlanan alanlar: Faaliyet alanı ve yakın çevresinde Su kirliliği kontrol yönetmeliğince tanımlanan alanlardan bulunmamaktadır. 55

65 e) 2/11/1986 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği nin 49 uncu maddesinde tanımlanan "Hassas Kirlenme Bölgeleri": Söz konusu faaliyet alanı ve yakın çevresinde hassas kirlenme bölgeleri bulunmamaktadır. f) 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu nun 9 uncu maddesi uyarınca Bakanlar Kurulu tarafından "Özel Çevre Koruma Bölgeleri" olarak tespit ve ilan edilen alanlar: Söz konusu faaliyet alanı ve yakın çevresinde Bakanlar Kurulu tarafından Özel Çevre Koruma Bölgeleri olarak tespit ve ilan edilen alanlar bulunmamaktadır. g) 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu na göre koruma altına alınan alanlar: Söz konusu faaliyet alanı Boğaziçi Kanunu na göre koruma altına alınan alanlar kapsamında değildir. ğ) 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu uyarınca orman alanı sayılan yerler: Söz konusu faaliyet alanı orman alanı niteliğinde değildir. h) 4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu gereğince yapı yasağı getirilen alanlar: Söz konusu faaliyet alanı 3621 sayılı Kıyı Kanunu gereğince yapı yasağı getirilin alanlar kapsamında değildir. ı) 26/1/1939 tarihli ve 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanunda belirtilen alanlar: Faaliyet alanı ve yakın çevresi 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanunda belirtilen alanlardan bulunmamaktadır. i) 25/2/1998 tarihli ve 4342 sayılı Mera Kanununda belirtilen alanlar: Söz konusu faaliyet alanı Mera Kanununda belirtilen alanlar kapsamında değildir. j) 17/5/2005 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği nde belirtilen alanlar: Faaliyet alanı ve yakın çevresinde bu kapsamda korunan alan bulunmamaktadır. 56

66 2. Ülkemizin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler uyarınca korunması gerekli alanlar a) 20/2/1984 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Avrupa nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi" (BERN Sözleşmesi) uyarınca koruma altına alınmış alanlardan "Önemli Deniz Kaplumbağası Üreme Alanları"nda belirtilen I. ve II. Koruma Bölgeleri, "Akdeniz Foku Yaşama ve Üreme Alanları": Söz konusu faaliyet alanı ve yakın çevresinde Bern sözleşmesi uyarınca koruma altına alınmış alanlar bulunmamaktadır. b) 12/6/1981 tarih ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Akdeniz in Kirlenmeye Karşı Korunması Sözleşmesi" (Barcelona Sözleşmesi) uyarınca korumaya alınan alanlar: Faaliyet alanı ve yakın çevresi Barcelona Sözleşmesi uyarınca korumaya alınan alanlar kapsamında bulunmamaktadır. ı) 23/10/1988 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan "Akdeniz de Özel Koruma Alanlarının Korunmasına Ait Protokol" gereği ülkemizde "Özel Koruma Alanı" olarak belirlenmiş alanlar: Söz konusu faaliyet alanı ve yakın çevresi yukarıda bahsi geçen alanlar kapsamında değildir. ıı) 13/9/1985 tarihli Cenova Bildirgesi gereği seçilmiş Birleşmiş Milletler Çevre Programı tarafından yayımlanmış olan "Akdeniz de Ortak Öneme Sahip 100 Kıyısal Tarihi Sit" listesinde yer alan alanlar: Söz konusu faaliyet kara ortamında yapılacaktır. Bu kapsamda Akdeniz de Ortak Öneme Sahip 100 kıyısal Tarihi Sit listesinde yer alan alanlardan bulunmamaktadır. ııı) Cenova Deklerasyonu nun 17. maddesinde yer alan "Akdeniz e Has Nesli Tehlikede Olan Deniz Türlerinin" yaşama ve beslenme ortamı olan kıyısal alanlar: Söz konusu faaliyet kara ortamında yapılacaktır. Bu kapsamda Akdeniz e Has Nesli Tehlikede Olan Deniz Türlerinin yaşama ve beslenme ortamı olan kıyısal alanlardan bulunmamaktadır. c) 14/2/1983 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Dünya Kültür ve Tabiat Mirasının Korunması Sözleşmesi"nin 1. ve 2. maddeleri gereğince Kültür Bakanlığı tarafından koruma altına alınan "Kültürel Miras" ve "Doğal Miras" statüsü verilen kültürel, tarihi ve doğal alanlar: Faaliyet alanı ve yakın çevresi bu kapsamdaki alanlar dahilinde değildir. 57

67 ç) 17/5/1994 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanların Korunması Sözleşmesi" (RAMSAR Sözleşmesi) uyarınca koruma altına alınmış alanlar: Söz konusu faaliyet alanı ve yakın çevresinde Ramsar Sözleşmesince koruma altına alınmış alan bulunmamaktadır. d) 27/7/2003 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Avrupa Peyzaj Sözleşmesi: tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Avrupa Peyzaj Sözleşmesi hükümlerine uyulacaktır. 3. Korunması gereken alanlar a) Onaylı Çevre Düzeni Planlarında, mevcut özellikleri korunacak alan olarak tespit edilen ve yapılaşma yasağı getirilen alanlar (Tabii karakteri korunacak alan, biogenetik rezerv alanları, jeotermal alanlar ve benzeri): Söz konusu faaliyet alanı yukarıda belirtilen özelliklerdeki alanlar niteliğinde değildir. b) Tarım Alanları: Tarımsal kalkınma alanları, sulanan, sulanması mümkün ve arazi kullanma kabiliyet sınıfları I, II, III ve IV olan alanlar, yağışa bağlı tarımda kullanılan I. ve II. sınıf ile, özel mahsul plantasyon alanlarının tamamı: Söz konusu faaliyet alanı tarımsal nitelikli alanlar kapsamında değildir. c) Sulak Alanlar: Doğal veya yapay, devamlı veya geçici, suların durgun veya akıntılı, tatlı, acı veya tuzlu, denizlerin gel-git hareketinin çekilme devresinde 6 metreyi geçmeyen derinlikleri kapsayan, başta su kuşları olmak üzere canlıların yaşama ortamı olarak önem taşıyan bütün sular, bataklık sazlık ve turbiyeler ile bu alanların kıyı kenar çizgisinden itibaren kara tarafına doğru ekolojik açıdan sulak alan kalan yerler: Söz konusu faaliyetin gerçekleştirileceği alanda Sulak alanlar kapsamında herhangi bir alan bulunmamaktadır. ç) Göller, akarsular, yeraltı suyu işletme sahaları: Söz konusu faaliyetin yukarıda ki alanlarla herhangi bir ilişkisi bulunmamaktadır. d) Bilimsel araştırmalar için önem arzeden ve/veya nesli tehlikeye düşmüş veya düşebilir türler ve ülkemiz için endemik olan türlerin yaşama ortamı olan alanlar, biyosfer rezervi, biyotoplar, biyogenetik rezerv alanları, benzersiz özelliklerdeki jeolojik ve jeomorfolojik oluşumların bulunduğu alanlar: Söz konusu faaliyet alanı yukarıda bahsi geçen alanlar kapsamında değildir. 58

68 Koruma Alanları : 1)Orman içi Dinlenme Yerleri: a)kuzuculu(zübeyde Hanım) Mesire Yeri; Hatay ili, Dörtyol ilçesi, Kuzuculu Beldesi sınırları içerisinde, Amenajman Planına 155 nolu bölmede, 6,7311 ha. büyüklüğünde, 1985 yılında tesis edilmiştir. B Tipi mesire yerinde kızılçam ağaç türleri mevcuttur. Kuzuculu Mesire Yerinin ilçe merkezine 9,3 km.,kuzuculu Beldesine 3 km uzaklıkta olup yol asfalttır. Bu kapsamda faaliyetin niteliği ve alanı düşünüldüğünde faaliyetten kaynaklı herhangi bir etki beklenmemektedir. 2) Arkeolojik Sit alanları: Hatay ili Dörtyol ilçesinde 4 adet arkeolojik sit bulunmakta olup bunlardan 2 tanesi Yeşilköy beldesindedir. Bunlar Kinet Höyüğü ve Kara Höyük Ancak söz konusu faaliyetten dolayı herhangi bir etki beklenmemektedir. III.9.Toprak Özellikleri ve Kullanım Durumu Genel Toprak Yapısı : 1) Kırmızı Kahverengi Topraklar: ha alan ile havzanın % 7,06 sını oluştururlar. Daha çok Musabey'in doğusunda yaygındır. 2) Organik Topraklar: 395 ha yüzölçümü ile havzada % 0,31 lik yer kaplar. 3) Kahverengi Orman Toprakları: Yüzölçümleri ha olan bu toprakların havzaya oranı % 15,09 dur. Dörtyol'un kuzeyi, Altınözü dolayları, İskenderun/un güneyi ve Samandağ-Antakya arasında yaygındırlar. 4) Kireçsiz Kahverengi Orman Toprakları: ha alan ile havzanın % 34,44 nü oluştururlar. Hassa-Dörtyol arası, Musabey çevresi, Tarsus'un güney ve güneydoğusu ile Kışlak'ın güneyinde bulunurlar. 5) Kırmızı Akdeniz Toprakları: ha yüzölçümü ile havzada % 7,36 yer tutarlar. Havzanın kuzeydoğu ve doğusunda, Reyhanlı nın kuzeyi ve doğusu ile Şenköy, Kışlak dolaylarında yaygındırlar. 6) Kırmızı Kahverengi Akdeniz Toprakları: ha yüzölçümü ile havzada % 0,40 alan kaplar. 7) Bazalt Toprakları: 130 ha olan yüz ölçümlerinin havzaya oranı % 7,10 dur. Havzanın kuzeydoğusunda, Yalankoz çevrelerinde yaygındırlar. 8) Alüviyal Topraklar: Havzada % 12,9S'e karşılık, ha alan kaplarlar. Amik ovası, Arsuz un kuzeyi ve İskenderun'un çevresinde yaygındırlar. 9) Kolaviyal topraklar: 860 ha olan yüzölçümleri ile havzanın % 12,92 sini oluştururlar. Özellikle Reyhanlı dolaylarında, İslahiye'nin güneyinde, Kışlak'ın güneyi ve Dörtyol'un batısında yaygındırlar. Toprak Bünyesi: Saturasyon (iģbe) yüzdesine göre yapılan sınıflandırılmada tarım topraklarının % 4.7'si kumlu %2'si tınlı, % 64'ü killi tınlı, % 6.94'ü killi ve % O.59'u ağır killi bünyeye sahiptir. Bu dağılım durumu ilde tarım için uygun toprak bünyesi varlığını göstermektedir. 59

69 Toprak Reaksiyonu: Tarım topraklarının % O,94'ü asit (PH6,5)'ten düģük, % 14,29'u nötr (ph6,6-7,5), % 84,77'si ise alkali (PH 7,5'ten büyük) reaksiyona sahiptir. Toprak Tuzluluğu: İşlemeli tarım uygulanan toprakların % 82.50'i tuzsuz, % 14.17'si hafif tuzlu, % 2.66'sı orta tuzlu, % O.67'si ise çok tuzludur. Toprak Kullanım Durumu: 1.Sınıf Topraklar: Topografya düz veya düze yakın (%0-2)'dir. I. Sınıf arazilerin kapladığı alan ha olup il yüzölçümünün %13' ünü teģkil etmektedir. i. Sınıf arazilerin; ı %69,4'ünü alüviyal topraklar, %29,4'ünü kolüviyal topraklar, %1,2'sini kırmızı Akdeniz toprakları oluşturmaktadır. Bu arazilerin ha' da kuru tarım, ha' da sulu tarım yapılmaktadır ha' da diğer kullanım içindir. 2.Sınıf Topraklar: Toplam miktarı ha'dır. Bu arazilerin %23,4'ünü alüviyal topraklar, %68' ; ini kolüviyal topraklar, %2,9'unu kahverengi orman toprakları, %2,4 ünü kırmızı Akdeniz toprakları, %0,06' sını kırmızı kahverengi Akdeniz toprakları, %0,3'ünü kireçsiz kahverengi orman toprakları ve %2,6'slnl bazaltik topraklar oluşturmaktadır. Bu arazilerin; ha' da kuru tarım, ha' da sulu tarım yapılmaktadır. II' inci sınıf arazilerin 113 ha çayır-mera, ha 'da diğer kullanım içindir. Ortalama eğimi ise %1-6 arasındadır. 3.Sınıf Topraklar: III. sınıf araziler ha kapladığı alan ile ilin %10,9 unu teşkil eder. Bu arazinin toprak gruplarına göre dağılımı ise %4,5'ini alüviyal topraklar, %21,8'ini kolüviyal topraklar, %24,7'sini kahverengi orman toprakları, %0,4 kireçsiz kahverengi orman toprağı, %7,5'ini kırmızı Akdeniz toprak, %0,1 'ini kırmızı kahverengi Akdeniz toprakları, %3,7'sini bazaltik topraklar kaplar. Bu alanların kullanım durumları ise şöyledir; ha kuru tarım, ha sulu tarım, 220 ha çayır-mera, ha' da diğer kullanım içindir. 4.Sınıf Topraklar: IV sınıf araziler ilin ha alanı ile %7,5'ini kaplamaktadır. IV' üncü sınıf arazilerin toprak gruplarına göre dağılımı ise şöyledir; %22,3'ünü alüviyal topraklar % 10,9'unu kolüviyal topraklar, %42,8'ini kahverengi orman toprakları, %16,7 kireçsiz kahverengi orman toprakları, %3,9'unu kırmızı Akdeniz toprakları, %1,4' ünü kırmızı kahverengi Akdeniz toprakları, %20,3' ünü bazaltik topraklardan oluşmaktadır. Bu alanların kullanım durumları ise şöyledir; ha' da kuru tarım, ha' da sulu tarım, 1,338 ha' da çayır-mera, 215 ha' da orman -fundalık alanlarıdır. 12,570 ha' da diğer kullanım içindir. 60

70 5.Sınıf Topraklar: 1,278 ha alanı ile ilin %0,2'sini kaplamaktadır. Bu sınıfa ait arazilerin tamamını hidromorfik topraklar oluşturmaktadır. 6.Sınıf Topraklar: ha alanı ile ilin %8,2'sini kaplar ve toprak gruplarına göre dağılımı ise; %10,4'ünü alüviyal topraklar, %12,1 'ini kolüviyal topraklar,%40,4'ünü kahverengi orman toprakları, %24,8'ini kireçsiz kahverengi orman toprakları, %6,3'ünü kırmızı Akdeniz toprakları, %1,1 'ini kırmızı kahverengi Akdeniz toprakları, % 5'ini bazaltik topraklardan oluşmaktadır.bu toprakların kullanım durumları ise şöyledir; ha'ında kuru tarım, ha'ında sulu tarım yapılmaktadır. Bu toprakların ha'ında çayır-mer'a, 5,737 ha'ında orman -fundalık, ha' da diğer kullanım içindir. 7.Sınıf Topraklar: ha alanı ile ilin % 50,3'lük kısmını kaplar. Bu alanların toprak gruplarının dağılımı ise %0,1 'ini sahil bataklıkları, %20,2'sini kahverengi orman toprakları, %57,8 kireçsiz kahverengi orman toprakları, %12,4'ünü kırmızı kahverengi Akdeniz toprakları, %0,3'ünü kireçsiz kahverengi topraklar, %9,2'sini bazaltik topraklardan oluşmaktadır. VII. sınıf toprak alanlarının; ha'ında kuru tarım yapılmakta, sulu tarım yapılmamaktadır. VII' inci sınıf arazilerde ha çayır-mera, ha orman- fundalık arazisi ve ha da diğer kullanım içindir. 8.Sınıf Topraklar: ha ile il topraklarının %1,4'ünü oluşturur. Bu arazilerin toprak gruplarına göre dağılımı ise ha ı sahil kumulu, ha ı çıplak kaya, ha ı ırmak- taşkın yatakları, ha ı diğer şekildedir. Hatay ilinde sınıflandırılması yapılan tüm bu arazi tipleri dışında, il genel yüzeyine dahil olupta, sınıflandırma dışı bırakılan ha su yüzeyi bulunmaktadır. Arazi Kullanım Durumu: Ekilebilir arazi ve tarımın en yoğun yapıldığı toprak sınıfları I. ve IV. Sınıf arazilerdir. Bunun yanında VI. ve VII. Sınıf araziler ekilebilir durumda olmasına karşın genellikle zeytinlik ve meyve ağaçları yetiştirmeye uygun yapıdadır. VII. Sınıf arazilerde yöreye uyum sağlamış orman ve fundalık, mera ve çayır bitkileri yetiştirme yeteneğine ve en fazla alana sahiptir. Aşağıda Hatay İline ait arazi sınıflarının kullanıma göre dağılımı tablosu verilmiştir. 61

71 Tablo-27 : Arazi sınıflarının kullanıma göre dağılımı 1.Sınıf 2.Sınıf 3.Sınıf 4.Sınıf 5. Sınıf 6. Sınıf 7. Sınıf 8.Sınıf Ekilebilir Alan Mera Orman ve Fundalık Diğer Söz konusu faaliyetin gerçekleştirileceği alanın işaretlendiği arazi kullanma kabiliyeti haritası Ek-6 da verilmiştir. III.10.Orman Alanları Proje alanı Hatay İline ait 1/25000 lik çevre düzen planından da görüleceği gibi depolama alanı olarak belirlenmiştir. Söz konusu faaliyetin gerçekleştirileceği alan orman alanı niteliğinde olmayıp, BOTAŞ Dörtyol İşletme alanı içerisinde meyve ve çam ağaçları yer almaktadır. III.11.Proje yeri ve etki alanının hava, su ve toprak açısından mevcut kirlilik yükünün belirlenmesi Hava : Hatay İlindeki hava kalitesi gözlem istasyonunun verilerine göre oluşturulan Hatay İli hava kirleticileri değerleri grafiği Şekil-21 de verilmiştir. 62

72 Şekil-21 : Hatay İli Hava Kirleticileri Değerlendirme Grafiği Proje; BOTAŞ alanında gerçekleştirilecek olup;botaş a ait mevcut ham petrol depolama tanklarının emisyon ölçümü T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ndan lisanslı Artek Müh. Çevre Ölçüm ve Dan. Hizm. Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılmıştır. Emisyon Ölçüm Raporu Ek-19 da sunulmuştur. Emisyon ölçümlerinin tank adalarının arasında ve tankların etrafında yapıldığı; BOTAŞ tan ürün girişi-çıkışı boru ile sağlandığından herhangi bir emisyon oluşmadığı ve bundan dolayı emisyon açısından değerlendirme yapılmadığı emisyon ölçüm raporunda belirtilmiştir. Su : Faaliyet alanında BOTAŞ a ait paket atıksu arıtma tesisi bulunmaktadır. Mevcutta BOTAŞ tan çıkan atık sular bu arıtma tesisinde arıtıldıktan sonra deşarj edilmektedir. Bu atıksu arıtma tesisindeki çıkış suyunun analizi tarihinde T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ndan lisanslı Artek Müh. Çevre Ölçüm ve Dan. Hizm. Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılmış; ölçüm sonuçları Tablo-28 de ve Ek-16 da verilmiştir. Tablo-28 : BOTAŞ Atıksu Arıtma Tesis Çıkış Suyu Değerleri Yapılan Analizler Analiz Sonucu SKKY 21.1 (2 Saatlik) BOI (mg/lt) KOI (mg/lt) AKM (mg/lt) ph 7,

73 Ayrıca BOTAŞ a tarihinde Hatay Çevre ve Orman Müdürlüğü tarafından Deşarj İzin Belgesi (Ek-16) verilmiştir. Toprak : Her yıl Ağustos ve Eylül aylarında buğday hasadından sonra tarlada anız ve saplar kalmaktadır. Bunlar çiftçiler tarafından yakılarak tarladan uzaklaştırılmaktadır. Bu durum başta hava kirliliği olmak üzere; toprak yüzeyinda yağmur sularının tutulamamasına, depolanamamasına ve bitkilerin kurak dönem geçirmelerine neden olmaktadır. Uzmanlarca anızın toprak yüzeyinde kalması erozyonu önleyeceği gibi tarlalarda aşırı ilaçlama ve gübreleme sonucu biriken kimyasalların su ortamına karışmasını engellemektedir. Böylece besin piramitinin en altında bulunan bitkilerden en üstünde bulunan insanlara kadar korunması sağlanmış olacaktır. Proje BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde yer alacak olup; faaliyet alanına yakın bir tarım alanı mevcut değildir. Bundan dolayı herhangi bir toprak kirliliği tespit edilememiştir. 64

74 BÖLÜM IV PROJENİN ÖNEMLİ ÇEVRESEL ETKİLERİ VE ALINACAK ÖNLEMLER (Bu bölümde yer alan tüm başlıklar altındaki çalışmalar da mevcut tesis ve ilave tesislerden kaynaklı oluşacak etkiler ve alınacak önlemler kümülatif olarak değerlendirilmelidir.) IV.1 Arazinin hazırlanması aşamasında yapılacak işler kapsamında nerelerde, ne miktarda ve ne kadar alanda hafriyat yapılacağı, hafriyattan kaynaklanan toz hesabının yapılması, hafriyat artığı malzemenin nerelere taşınacakları, nerelerde depolanacakları veya hangi amaçlar için kullanılacakları, dolgu için kullanılacaksa hafriyat ve dolgu tabloları, kullanılacak dolgu malzemesinin özellikleri, deniz ortamı ile etkileşimi Projenin inşaat aşamasında hafriyat işlemleri sırasında toz oluşumu söz konusudur. Proje kapsamında üç adet yüzer tavanlı silindirik çelik sızdırmazlığı sağlanmış tank inşa edilecektir. Her bir tankın çapı 45,768 metre olup; herbir tankın kaplayacağı alan yaklaşık 1645 m 2 olacaktır. Tüm tankların kaplayacağı alan ise yaklaşık 4935 m 2 olacaktır. Tankların temeli için 2 metre derinliğinde temel kazısı yapılacaktır. Ayrıca; proje kapsamında ham petrolün ve petrollü suyun taşınması için kullanılacak 1 adet 3 inc (7,62 cm.), 1 adet 12 inc (30,48 cm.) ve 1 adet 36 inc(91,44 cm.) olmak üzere 3 adet boru hattı döşenecektir. Herbiri 500 metre uzunluğunda olan boru hattı için 1 metre temel kazısı yapılacaktır. - Proje Kapsamındaki Hafriyat Sırasında Oluşacak Toz : Boru hatları için yapılacak hafriyat miktarı; = [(7,62 cm. + 30,48 cm. + 91,44 cm.) / 100 cm/m] x 500 m. x 1 m. = 647,7 m 3 Tank Alanlarının hafriyat miktarı = Hafriyat Alanı x hafriyat derinliği = 4935 m 2 x 2 m= 9870 m 3 tür. Proje kapsamındaki toplam hafriyat miktarı : = 9870 m ,70 m 3 = 10517,70 m 3 Hafriyatı yapılacak toprağın yoğunluğu 1,5 gr / cm 3 kabul edildiğinde; Toplam Hafriyat Miktarı = Toplam Hafriyat Hacmi x Toprak Yoğunluğu Toplam = 10517,70m 3 x 1,5 gr/cm 3 = 15776,55 ton olarak bulunur. Elde edilen hafriyat malzemesinin tamamı dolgu amacı ile kullanılacaktır. Hafriyat çalışmaları 3 ayda gerçekleştirilecek olup, saatlik toz miktarı aşağıda hesaplanmıştır: Ayda 25 gün, günde 8 saat çalışılacaktır. Günlük Hafriyat Miktarı Saatlik Hafriyat Miktarı = 15776,55 ton / 75 gün = 210,35 ton/gün = 210,35 ton/gün / 8 saat/gün = 26,29ton/saat 65

75 - Toprağın Hafriyatı Sırasında Oluşacak Toz Miktarı : Toz Emisyon Miktarı = 26,29 ton/saat x 0,01 kg/ton = 0,2629 kg/saat - Hafriyat Toprağının Yüklenmesi ve Boşaltılması Sırasında Meydana Gelebilecek Olan Toz Miktarı : Toz Emisyon miktarı = 26,29 ton/saat x 0,01 kg/ton x 2 = 0,5258 kg/saat - Hafriyat Toprağının Taşınması Sırasında Meydana Gelebilecek Olan Toz Miktarı : Proje alanında hafriyat toprağının taşınması söz konusu değildir. Hafriyat toprağı saha içerisinde muhafaza edilecektir. Bu yüzden hafriyatın taşınmasından kaynaklanan bir toz emisyonu oluşumu beklenmemektedir. Hafriyat sırasında meydana gelecek toplam toz miktarı = 0,7887 kg/saat = 0,2629 kg/saat + 0,5258 kg/saat Hafriyattan kaynaklanan toplam toz emisyonu0,7887 kg/saattir. Bu değer; tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-2 Tablo-2.1 de belirtilen 1 kg/saatlik sınır değerinin altında kalmasından dolayı toz modellemesi yapılmamıştır. Hafriyat sırasında elde edilen malzemenin tamamı tankların ve tankların çevresine yapılacak emniyet havuzunun dolgusunda kullanılacaktır. Dolayısı ile herhangi bir hafriyat atığı oluşumu söz konusu değildir. Projenin işletme aşamasında toz oluşumuna neden olabilecek herhangi bir faaliyet gerçekleştirilmeyecektir. Tüm faaliyet süresince tarih ve sayılı Resmi Gazete deyayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. IV.2. Boru hattı, depolama tesisi ve diğer ünitelerde zemin sızdırmazlığının sağlanması için yapılacak işlemler, geçirimsizliği sağlayacak malzemenin miktarı, fiziksel ve kimyasal özelliği, nereden temin edileceği Tank temelinde, tank temeli etrafında oluşturulan petrol tutma emniyet havuzu alanı içerisinde ve tank seddeleri beton yüzeyin altında, yukarıdan aşağıya doğru sırasıyla 400 gr/m 2 yoğunluklu geotekstil, 3 mm kalınlığında HDPE ( High Density Polietilen) ve 400 gr/m 2 yoğunluklu geotekstil kullanılacaktır. 400 gr/m 2 yoğunluklu geotekstil, 3 mm kalınlığında HDPE ( High Density Polietilen) yurtiçi imalatçılardan temin edilecektir. IV.3. Taşkın önleme ve drenaj ile ilgili işlemler, alınacak drenaj önlemleri Taşkın önleme ve drenajı ile ilgili önlemler Tank yapım alanının BOTAŞ proje geliştirme sahası içinde olması nedeniyle BOTAŞ ve DSİ tarafından daha önceden taşkın önleme ve drenaj ile ilgili işlemler tamamlanmıştır. Proje kapsamında ayrıca yeni bir taşkın önleme ve drenaj ile ilgili işlem yapılmayacaktır. 66

76 Aşırı yağmur yağışı sonucu taşkın olma ihtimali vardır. Tank ve boru hattının vanaları dolum ve boşaltım olmadığı zamanlarda kapalı olacaktır. Dolum ve boşaltım sırasında aşırı yağmur yağışı olursa vanalar kapatılarak bu suyun sisteme girmesi önlenecektir. Yağmur suları açık drenaj sistemi ile kanalına verilmekte; yağmur suları atıksu arıtma tesisine alınmamaktadır. Yağmur suları denize deşarj edilecektir. BOTAŞ bu alanda 1983 tarihinden beri faaliyet göstermekte olup; iş bu tarihe kadar herhangi bir taşkın olmamıştır. IV.4.Depolanacak ürünlerin tür ve miktarları (günlük, aylık), özellikleri, nereden, nasıl temin edileceği, kullanılacak ulaşım tipi ve araçlar, bu araçların sayısı, kapasitesi, hangi sıklıkla gelip gideceği, gelen ürünlerin nerelere, ne kadar ve nasıl sunulacağı Faaliyet alanında mevcutta BOTAŞ a ait herbirinin kapasitesi m 3 olan 7 adet ham petrol depolama tankı bulunmaktadır. Bu 7 adet tankların 4 tanesinde TPAO na ait yıllık yaklaşık 1,7 milyon ton ham petrol depolanmaktadır. Projenin öncelikli amacı; bu 4 adet depolama tankında depolanan ham petrolün belli bir miktarını yeni yapılacak 3 adet depolama tanklarına transfer ederek ham petrolün gravitesini yani ekonomik değerini artırmaktır. Bundan dolayı faaliyet alanında TPAO adına depolanan ham petrolün miktarında herhangi bir artış olmayacaktır. Projenin ikinci bir amacı ise mevcut 4 adet tankta yapılacak bakım ve onarımlar sırasında bu yeni yapılacak 3 adet tankın kullanılmasıdır. TPAO tarafından üretilen ham petrol boru hatları bağlantılarıyla Diyarbakır ve Adıyaman BOTAŞ depolama tanklarından Dörtyol a taşınmaktadır. Bu boru hattı mevcut olup; uzunluğu yaklaşık 515 kilometredir. BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde depolama tanklarında depolanan ham petrol aylık 3-4 kez periyotta gelen TÜPRAŞ a ait gemilere BOTAŞ iskelesinden verilmektedir. TÜPRAŞ bu ham petrolü kendi rafinerilerine göndermektedir. Ham petrolü taşıyan geminin yaklaşık kapasitesi m 3 dür. IV.5. Proje kapsamında, inşaat ve işletme döneminde su temini sistemi planı, suyun nereden temin edileceği, suyun temin edileceği kaynaklardan alınacak su miktarı ve bu suların kullanım amaçlarına göre miktarları, kimyasal ve bakteriyolojik analizleri, oluşacak atıksuların cins ve miktarları, bertaraf yöntemleri, deşarj edileceği ortamlar (burada gerekli izinler alınmalı ve izin belgeleri rapora eklenmelidir.) a. İnşaat Aşamasında Projenin inşaat aşamasında 150 kişi çalıştırılacaktır. İnşaat aşamasında çalışacak kişilerin su ihtiyacı BOTAŞ tan sağlanacaktır. Gerek görülmesi halinde kişilerin içme suyu ihtiyacı damacanalarla sağlanacaktır. İnşaat aşamasında çalışacak kişilerin su ihtiyacı aşağıda hesaplanmıştır. Kişi başına günlük su ihtiyacı 150 lt olarak alınmıştır. Su İhtiyacı : 150 kişi x 150 lt/kişi-gün = lt/gün = 22,50 m 3 /gün Bu miktarın tamamının atıksu olarak çıkacağı kabulü ile; projenin inşaat aşamasında personel kullanımından dolayı oluşacak atıksu miktarı 22,50 m 3 /gün olacaktır. Oluşacak bu atıksuların tamamı BOTAŞ a ait paket atıksu arıtma tesisinde arıtılarak deşarj edilecektir. 67

77 Ayrıca projenin inşaat aşamasında toz oluşumunu önlemek amacı ile yaklaşık 10 m 3 /gün su kullanılacaktır. Bu amaçla gerekli olan su BOTAŞ şebekesinden karşılanacaktır. Bu tür suların tamamı malzemeye tutunmasından veya buharlaşacağından dolayı bu kapsamda herhangi bir atıksu oluşmayacaktır. b. İşletme Aşamasında Projenin işletme aşamasında 15 kişi çalıştırılacaktır. İşletme aşamasında çalışacak kişilerin su ihtiyacı BOTAŞ tan sağlanacaktır. Gerek görülmesi halinde kişilerin içme suyu ihtiyacı damacanalarla sağlanacaktır. İşletme aşamasında çalışacak kişilerin su ihtiyacı aşağıda hesaplanmıştır. Kişi başına günlük su ihtiyacı 150 lt olarak alınmıştır. Su İhtiyacı : 15 kişi x 150 lt/kişi-gün = 2250 lt/gün = 2,25 m 3 /gün Bu miktarın tamamının atıksu olarak çıkacağı kabulü ile; projenin işletme aşamasında personel kullanımından dolayı oluşacak atıksu miktarı 2,25 m 3 /gün olacaktır. Oluşacak bu atıksuların tamamı BOTAŞ a ait paket atıksu arıtma tesisinde arıtılarak deşarj edilecektir. Ayrıca projenin işletme aşamasında oluşacak proses atık suları BOTAŞ a ait balast arıtma tesisinde arıtılacaktır. Projenin tüm aşamalarında yeraltı suyu kullanmak amacı ile kuyu açılmayacaktır. Proje kapsamında BOTAŞ a ait balast ve paket atıksu arıtma tesislerinin kullanılabileceğine dair muvafakatnameler Ek-16 da sunulmuştur. BOTAŞatıksu arıtma tesisinden çıkan suyun analizi ve Deşarj İzni Ek-16 da sunulmuştur. Projenin tüm aşamalarında; tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. IV.6.Proje kapsamındaki elektrifikasyon planı, bu planın uygulanması için yapılacak işlemler ve kullanılacak malzemeler, enerji nakil hatlarının geçirileceği yerler ve trafoların yerleri, bunların güçleri, elektrik iletim hatlarının geçtiği alan üzerinde yapılacak iş ve işlemler Elektrifikasyon işlerinde kullanılacak enerji ihtiyacı BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü tesisleri tarafından kullanılan mevcut ana enerji sistemlerinden temin edilecektir. Bu nedenle yeni bir Enerji Nakil Hattı, trafo alanı yapılmayacaktır. Projeye ilişkin elektrifikasyon projesi Ek-10 da verilmiştir. 68

78 IV.7.Proje kapsamında (her bir ünitede oluşacak atıkların ayrı ayrı olarak belirlenmesi) meydana gelecek katı atık, tehlikeli atık, özel atık, ambalaj atıkları vb. her türlü atığın cins ve miktarları, bu atıkların bertaraf şekilleri, bu atıkların nerelere ve nasıl taşınacakları veya hangi amaçlar için ve ne şekilde değerlendirileceği, tank dip çamurlarının temizlenme periyodu, bertarafı Katı Atık Miktarı : Proje kapsamında çalışan kişilerden kaynaklanan evsel nitelikli katı atık oluşacaktır. Kişi başına günlük evsel nitelikli katı atık miktarı 1,34 kg olarak alındığında; inşaat aşamasında oluşacak evsel nitelikli katı atık miktarı 201 kg/gün (150 kişi x 1,34 kg/gün) ve işletme aşamasında ise 20,10 kg/gün (15 kişi x 1,34 kg/gün) olarak hesaplanmıştır. Proje aşamasında oluşan evsel nitelikli katı atıkların tamamı BOTAŞ çöp konteynırlarında biriktirilerek bertarafı sağlanacaktır. Evsel nitelikli atıklar içerisinde cam, plastik şişe ve naylon gibi değerlendirilebilir katı atıklar tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinin 8. maddesi gereğince seçilecek ve değerlendirilmesi sağlanacaktır tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinin 18. maddesine göre ağzı kapalı kaplarda toplanacak olup, yönetmeliğin 22. maddesine göre uygun aralıklarla lisanslı firmalara gönderilecektir. Bu işlemler tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine göre yapılacaktır tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği nin ilgili hükümlerine uyulması sağlanacaktır. Ambalaj atıkları proje alanında düzenli şekilde ve ayrı ayrı kaplarda biriktirilecektir. Proje alanında biriktirilen ambalaj atıkları lisanslı firmalara verilecek ve ekonomik değer kazandırılacaktır. Proje kapsamında Tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Tıbbi Atıklar: Proje kapsamında ayrıca bir revir yapılmayacaktır; bu kapsamda gerekli olan ilk yardım en yakın sağlık biriminden alınacaktır. Projenin tüm aşamalarında tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Diğer Atıklar : Proje kapsamında; ayrıca bir yemekhane yapılmayacağından herhangi bir bitkisel atık yağ oluşmayacaktır. Bunun yanısıra projenin inşaatı aşamasında kullanılacak araçlardan atık akü ve atık lastik oluşacak olursa; bu tür atıkların bertarafı tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği hükümlerince yapılacaktır. Çalışacak personelin kullanacağı giysiler ile projenin özellikle bakım ve temizlik aşamalarında tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin Ek-4 listesinde kodu ile belirtilmiş olan [Tehlikeli Maddelerle Kirlenmiş Emiciler, Filtre Malzemeleri, (Başka Şekilde 69

79 Tanımlanmamış ise Yağ Filtreleri), Temizleme Bezleri, Koruyucu Giysiler] tehlikeli atıklar oluşabilecektir.bu atıklar T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ndan lisanslı firmalara gönderilecektir. Ayrıca proje kapsamında kurulacak tankların temizlemesi minimum 5 yılda bir yapılacaktır. Çıkan tank dibi çamurunun analizi yapıldıktan sonra tehlikeli veya tehlikesiz olmasında göre ilgili mevzuatlarda belirtildiği şekilde bertarafı sağlanacaktır. IV.8. Proje kapsamında, inşaat ve işletme döneminde ulaşım altyapısı planı, bu altyapının inşası ile ilgili işlemler; kullanılacak malzemeler, kimyasal maddeler, araçlar, makineler; altyapının inşaatı sırasında kırma, öğütme, taşıma, depolama gibi toz yayıcı mekanik işlemler, alınacak önlemler Proje kapsamında mevcut BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü nün Adana-İskenderun karayoluna bağlatı yolu kullanılacak; Adana-İskenderun karayoluna yeni bir bağlantı yolu açılmayacaktır. Yalnız; proje kapsamında mevcutta stabilize olan yol asfaltlanarak güvenlik yolu olarak kullanılacak; bu yol genişliği yaklaşık 4 m. ve uzunluğu 720 metredir. Asfalt malzemesi dışarıdan direk alınacak; herhangi bir asfalt şantiyesi kurulmayacaktır. Bu amaçla proje kapsamında 1 adet kamyon ve 1 adet asfalt silindiri kullanılacaktır. Proje kapsamında agrega malzemelerinden herhangi biri için kırma, öğütme ve depolama yapılmayacaktır; sadece asfalt kamyon ile proje alanına getirilecektir. Taşıma sırasında oluşacak tozu azaltmak için sulama yapılacaktır. Bu amaçla kullanılacak olan suyun tamamı malzemeye tutunacağından veya buharlaşacağından herhangi bir atıksu oluşmayacaktır. Ayrıca proje kapsamında mevcut BOTAŞ a ait altyapı sistemi kullanılacaktır. IV.9. Projenin mevcut trafiği ne şekilde etkileyeceği, alınacak önlemler Projenin inşaatı aşamasında kullanılacak taşıyıcı araçlar ve iş makineleri BOTAŞ a ait mevcut Adana-İskenderun karayolu bağlantısından gerçekleştirilecektir.projenin inşaatı aşamasında; 1 adet ekskavatör, 1 adet kamyon, 1 adet yükleyici, 1 adet vinç, 1 adet asfalt silindiri kullanılacağından ve araçlarıın proje alanına giriş ve çıkışı çok az olacağından projenin mevcut trafiğe bir etkisi olmayacaktır. Proje işletme aşamasında ise; ham petrolün nakli gemi ile TÜPRAŞ tarafından yapılacak; karayolu ve demiryolu kullanılmayacaktır. Bundan dolayı mevcut trafiğe herhangi bir etkisi olmayacaktır. IV.10. Arazinin hazırlanması ve inşaat alanı için gerekli arazinin temini amacıyla elden çıkarılacak tarım alanlarının büyüklüğü, bunların arazi kullanım kabiliyetleri ve tarım ürün türleri, civardaki tarım alanlarına olabilecek etkiler ve alınacak önlemler Proje BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde gerçekleştirilecektir. Projenin gerçekleştirileceği alan Ek-7 de sunulan çevre düzen planında da görüleceği üzere akaryakıt depolama alanıdır. Dolayısı ile proje kapsamında elden çıkarılacak tarım arazisi olmayacaktır. Projeye ilişkin arazi kullanma kabiliyeti haritası Ek-6 da sunulmuştur. 70

80 Proje alanında kurulacak yeni tanklara mevcut tanklara gelen ham petrolün belli bir kısmı aktarılacağından; faaliyet alanına gelen ve depolanan ham petrol miktarında bir değişiklik olmayacaktır. Mevcut tankların emisyon ölçümleri yapılmış ve Ek-19 da sunulmuştur. Emisyon ölçüm raporu incelendiğinde ölçüm sonuçlarının tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde belirtilen sınır değerlerin oldukça altında olduğu görülmektedir. Dolayısı ile mevcuttaki tesisin çevre arazilere ve tarım alanlarına herhangi bir olumsuz etkisi yoktur. Faaliyet alanına gelecek ham petrol miktarında herhangi artış olmayacağından yapılacak projenin tarım arazilerine herhangi bir olumsuz yönde etkisi söz konusu değildir. IV.11. Proje için önerilen sağlık koruma bandı mesafesi, mevcut sağlık koruma bandı mesafesi, vaziyet planı üzerinde gösterilmesi Proje BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü nde gerçekleştirilecek olup; mevcutta ham petrol depolama alanı olarak kullanılmaktadır. BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü alanının; 100 metre güneybatısından (deniz tarafından), 70 metre güneydoğusundan, 30 metre kuzeydoğu (Adana-İskenderun karayolu) yönünden, 20 metre kuzeybatısından sağlık koruma bandı bırakılmıştır. Bundan dolayı planlanan projeye ilişkin ayrıca sağlık koruma bandı çekilmeyecektir. Proje kapsamında kurulacak ham petrol tanklarının herbirinin çapı 45,768 metre olup; 1. tank ile 2. tank arası mesafe 75 metre, 2. tank ile 3. tank arası mesafe 75 metredir tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışılan İşyerlerinde ve İşlerde Alınacak Tedbirler Hakkında Tüzüğün Çizelge 5 i gereğince minimum tank çaplarının 1/4 ü (yaklaşık 12 m) kadar koruma bandı olacaktır. IV.12. Depolama sahasının (planlanan tüm üniteler için ayrı ayrı) en yakın yerleşim birimine uzaklığı ve harita üzerinde gösterimi, inşaat ve işletme sırasında yerleşimlere olabilecek etkiler, alınacak önlemler Proje BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde gerçekleştirilecek olup; Dörtyol İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde BOTAŞ tarafından işletilen 9 adet depolama tankı bulunmaktadır. TPAO tarafından yapılacak 3 adet depolama tankı bu 9 adet depolama tankının 150 metre güneydoğusunda yer almaktadır. Proje alanı; Akdenize yaklaşık 750 metre ve en yakın yerleşim yeri olan BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde yaklaşık 600 metre uzaklıktaki sosyal tesistir. Projenin inşaat aşamasında hafriyattan dolayı oluşacak toz miktarı Bölüm IV.1 de hesaplanarak 0,7887 kg/saat olarak bulunmuştur. Bu değer; tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-2 Tablo-2.1 de belirtilen 1 kg/saatlik sınır değerinin altında kalmasından dolayı toz modellemesi yapılmamıştır. Projenin işletme aşamasında faaliyet alanına gelen ham petrolün miktarı değişmeyeceğinden; yeni yapılacak 3 adet tank ile birlikte oluşacak emisyonda bir değişiklik olmayacaktır. BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde yer alan mevcut tankların emisyon ölçümü yapılmış; emisyon ölçüm raporu incelendiğinde sonuçların tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava 71

81 Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde belirtilen sınır değerlerin oldukça altında olduğu görülmektedir. Proje kapsamında oluşacak atıksuların miktarı ve bertaraf şekli Bölüm IV.5 de belirtilmişitr. Proje kapsamında oluşacabilecek atıkların miktarı ve ne şekilde bertaraf edileceği Bölüm IV.7 de belirtilmiştir. Projenin inşaat aşamasında oluşacak gürültü miktarı Bölüm IV.19 da hesaplanarak 39,29dBA olarak bulunmuştur. Projenin işletme aşamasında ise gürültüye neden olabilecek herhangi bir ekipman bulunmamaktadır. Yukarıda belirtilen nedenlerden dolayı projenin denize ve en yakın yerleşim yerine herhangi olumsuz bir etkisi olmayacaktır. IV.13. Boru hattı ve depo sahasının çevrelerindeki mevcut tesislerle etkileşimi Proje BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde gerçekleştirilecek olup; bu alan içerisinde BOTAŞ ve TPPD tarafından işletilen depolama tankları vardır. BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü içerisinde BOTAŞ tarafından işletilen 9 adet depolama tankı bulunmaktadır. Bu 9 tankın 4 tanesinde TPAO ya ait ham petrol depolanmaktadır. Projenin amacı bu 4 adet tanka gelen ham petrolün yapılacak bu 3 yeni depolama tankına dağıtılarak ham petrolün gravitesini yani ekonomik değerini artırmaktır. Dolayısı ile projeden dolayı faaliyet alanına gelecek ham petrolün miktarında herhangi bir artış olmayacaktır. Bundan proje kapsamında yapılacak tankların mevcut tanklara olumsuz bir etkisi olmayacaktır. Proje kapsamında yapılacak boru hatları ise; mevcut BOTAŞ tesis içi boru hatlarına bağlantı amacı ile yapılacağından mevcut boru hattını etkilemeyecektir. IV.14.Nüfus Hareketleri (inşaat ve işletme döneminde sağlanacak istihdam, ekonomik değişiklikler, göç hareketi) Projenin; inşaatı sırasında 150 kişi ve işletme aşamasında 15 kişi çalışacaktır. Projeden dolayı herhangi bir nüfus hareketi olmayacaktır. Söz konusu projenin gerçekleştirileceği; Hatay İline ait nüfus verileri Tablo-29 da verilmiştir. Bu tabloda da görüleceği üzere en kalabalık ilçe kişi ile Merkez ilçesidir. Dörtyol ilçesi ise nüfus ile 3 üncü en kalabalık ilçe konumundadır. Dörtyol ilçesi Yeşilköy beldesinde ise nüfus toplamı olarak belirtilmiş bunun kişisi erkek kişisi ise kadın olarak istatiklere geçmiştir. 72

82 Tablo-29 : Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Hatay İli ve ilçelerine ait nüfus sayımı sonuçları Hatay İl / İlçe Merkezleri Belde / Köy Toplam Toplam Erkek Kadın Toplam Erkek Kadın Toplam Erkek Kadın Merkez Altınözü Belen Dörtyol Erzin Hassa İskenderun Kırıkhan Kumlu Reyhanlı Samandağ Yayladağı Toplam Not: İl, İlçe, belediye, köy ve mahallelere göre nüfuslar belirlenirken: Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından, ilgili mevzuat ve idari kayıtlar uyarınca Ulusal Adres Veri Tabanı (UAVT) nda yerleşim yerlerine yönelik olarak yapılan; idari bağlılık, tüzel kişilil ve isim değişikleri dikkate alınmıştır.(kaynak: IV.15. Proje kapsamında inşaat ve işletme döneminde kullanılacak maddelerden, parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve toksik olanların, taşınmaları, depolanmaları ve kullanımları, bu işler için kullanılacak aletler ve makineler Projenin inşaat aşamasında yapılacak asfalt yolun yapımında kullanılacak asfalt haricinde herhangi bir kimyasal, parlayıcı, patlayıcı, toksik ve tehlikeli madde kullanılmayacaktır. Asfalt ise kamyonla getirilerek silindir ile düzletilecek olup; herhangi bir depolama yapılmayacaktır. Ayrıca; projenin inşaatında kurulacak ünitelerin malzemeleri üretici firmada yapılacaktır. Projenin işletme aşamasında ise ham petrol depolanacaktır. Ham petrol parlayıcı bir madde olup; bu maddenin taşınması boru hattı ile yapılacaktır. Proje kapsamındaki tank imalatı ve yapılacak testlerde Amerikan API-650, yangın söndürme sisteminde NFPA, sistemde kullanılacak pompa imalatında API-610, vana ve boruların imalat ve montajlarında ise API standartları uygulanacaktır. IV.16. Proje kapsamında inşaat ve işletme döneminde kullanılacak yakıtların türleri, tüketim miktarları, kimyasal analizleri, yakma sistemleri ve bunlardan oluşacak emisyonlar, alınacak önlemler Projenin inşaat ve işletme aşamasında herhangi bir yakma sistemi kurulmayacaktır. Projenin inşaat aşamasında çalışacak olan araçlarda yakıt olarak motorin kullanılacaktır. İnşaat aşamasında; 1 adet yükleyici (loder), 1 adet ekskavatör, 1 adet kamyon, 1 adet vinç ve 1 adet asfalt silindiri olmak üzere toplam 5 adet araç kullanılacaktır. Araçlar saatte 20 litre motorin kullanılacağı kabul edilirse, saatte tüketilecek motorin miktarı; Tüm makinelerin aynı anda çalıştığı varsayılarak yapılan hesaplamalarda tüketilecek yakıt miktarı (0.85 kg/lt x 20 lt/sa) 17 kg/sa olarak bulunur. 73

83 Tablo-30 : Dizel Araçlardan Yayılan Kirlenmenin Faktörleri Kirletici Dizel (g/lt) Karbonmonoksit 9.7 Hidrokarbonlar 29.0 Azot Oksitler 36.0 Kükürt Oksitler 6.5 Toz 18 Saatte 20 litre mazot kullanılacağı belirlenmiştir. Buna göre; Kirletici g/lt Hesaplanan Değer Karbonmonoksit 9,7 9,7 g/lt x 20 lt/saat/ 1000 g/kg = 0,194 kg/saat Hidrokarbonlar 29,0 29 g/lt x 20 lt/saat/1000 g/kg = 0,58 kg/saat Azot Oksitler g/lt x 20 lt/saat/1000 g/kg = 0,72 kg/saat Kükürt Oksitler 6,5 6,5 g/lt x 20 lt/saat/1000 g/kg = 0,13 kg/saat Toz g/lt x 20 lt/saat / 1000 g/kg = 0,36 kg/saat Emisyon faktörleri, Prof.Dr. Aysen Müezzinoğlu nun Hava Kirliliği ve Kontrolünün Esasları-1987 adlı eserinden alınmıştır. Tablo-31 : Makinelerden Kaynaklanacak Gaz Emisyonlarının Sınır Değerleri Kirletici Parametreler Makinelerden Kaynaklanacak Emisyon Miktarları(kg/saat) Sınır Değeri (kg/saat) Karbonmonoksit 0, Hidrokarbonlar 0,58 - Azot Oksitler 0,72 40 Kükürtdioksit 0,13 60 Toz 0,36 1 Yapılan hesaplamalarda da iş makinelerinin kullanımından kaynaklanacak kütlesel emisyon miktarının, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-2 Tablo-2.1 de belirtilen sınır değerlerin altında kaldığı görülmektedir. İş makinelerinden kaynaklanan emisyonun, proje mahallinde oluşturduğu kirliliğin, günde 8 saat çalışılacağı ve iş makinelerinin sürekli çalışmayacağı göz önüne alındığında, mevcut hava kalitesinin olumsuz yönde etkilemeyeceği düşünülmektedir. Kullanılacak iş makinelerden kaynaklanacak emisyonun daha az seviyeye indirilmesi ve atık yağlardan dolayı oluşacak kirlenmenin önlenebilmesi için aşağıdaki tedbirler alınacaktır. Makinelerin günlük, haftalık ve aylık bakımları düzenli bir biçimde yapılacak, yağ sızmaları önlenecektir. Yakıt filtreleri düzenli olarak kontrol edilecek, Yağ ve filtre değişimleri devamlı olarak petrol istasyonlarında, Petrol Atıkları Genelgesi hükümlerine uygun olarak gerçekleştirilecektir. 74

84 Bu konuda araçların yakıt sistemleri sürekli kontrol edilecek, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Projenin işletme aşamasında ham petrol gemi ile transfer edilecek olup; tanker (kamyon) kullanılmayacaktır. IV.17. Tesisin faaliyeti sırasında oluşabilecek emisyon (gaz, toz vb.) miktarları, sınır değerleri aşması halinde mevcut atmosferik koşullar altında nasıl bir dağılım sergileyeceğinin modelleme ile belirlenmesi (kullanılan modelin saatlik meteorolojik data kullanan bir model olması ve seçilen yılın uzun yıllar ortalamalarını en iyi temsil eden yıl olması) Projenin inşaat aşamasında hafriyat işlerinden dolayı 0,7887 kg/saat toz oluşacağı Bölüm IV.1 de hesaplanmıştır. Bu değer; tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-2 Tablo-2.1 de belirtilen 1 kg/saatlik sınır değerinin altında kalmasından dolayı toz modellemesi yapılmamıştır. Projenin işletme aşamasında ise herhangi bir toz oluşumu söz konusu değildir. Projenin inşaat aşamasında kullanılacak araçlardan dolayı emisyon oluşumu söz konusudur. Bu durmda oluşacak emisyon miktarları Bölüm IV.16 da hesaplanmış ve Yönetmelik limit değerlerinin altında kaldığı belirtilmiştir. Projenin işletme aşamasında depolanacak ham petrolden dolayı VOC (Uçucu organik) oluşumu söz konusudur. Bunun yanısıra herhangi bir yakma sistemi olmayacaktır. BOTAŞ tarafından işletilen tankların emisyon ölçümü yapılmış; emisyon ölçüm raporu Ek-19 da sunulmuştur. Bu emisyon ölçüm raporu incelendiğinde sonuçların tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde belirtilen limit değerlerin altında olduğu görülmektedir. Projenin amacı; mevcutta 4 adet tanklarda depolanan yıllık yaklaşık 1,7 milyon ton ham petrolün belli bir kısmını yeni yapılacak 3 adet tanka tranfer ederek; ham petrolün gravitesini yani ekonomik değerini arttırmaktır. Böylelikle faaliyet alanına TPAO adına gelen ham petrolün miktarında bir artış olmayacağından VOC emisyonunda bir değişiklik olmayacaktır. IV.18. Boru hattının ve bu boru hattına ait bakım onarım çalışmalarının mevcut altyapı tesislerine muhtemel etkileri Proje kapsamında mevcut boru hattına bağlanmak için ek boru hattı kurulacaktır. Proje kapsamında yapılacak boru hattı boyunca vanalar olacaktır. Eğer boru hattının bir kısmında bakım ve onarım yapılması planlanırsa ilgili kısımdaki vana kapatılacak, hattaki ham petrol tanka alınacak, sonrasında bakım veya onarım yapılacaktır. Dolayısı ile yapılacak boru hattının mevcut altyapı sistemine bir etkisi olmayacaktır. IV.19. Proje kapsamında inşaat ve işletme döneminde işler nedeni ile meydana gelecek vibrasyon, gürültünün kaynakları, hesabı, gürültüyü azaltmak için alınacak önlemler Projenin inşaatı aşamasında kullanılacak araçlardan kaynaklı olarak gürültü oluşumu söz konusu olacaktır. 75

85 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin 13. maddesinin 1. bendinde belirtildiği üzere proje kapsamında açık alanda kullanılacak ekipmanların gürültü seviyelerinin hesabı, tarih ve sayılı 4. Mükerrer Resmî Gazete de yayımlanan Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu ile İlgili Yönetmeliği hükümlerine göre yapılmıştır. Tablo-32 : Faaliyet Sahasında Bulunan Gürültü Kaynakları İş Makinesi/Araç Adet GÜÇ-P (HP) Adı Ekskavatör Yükleyici Kamyon 1 90 Mobil Vinç 1 90 Ekskavatör: P = 140 HP 1 HP = 0,746 kw ise 140 x 0,746 kw = 104,44 kw P > 55 kw olması durumunda müsaade edilen ses gücü seviyesi; Lw = log P Lw = log (104,44) = 104,2 dba 104dBA Yükleyici: P = 120 HP 1 HP = 0,746 kw ise 120 x 0,746 kw = 89,52 kw P > 55 kw olması durumunda müsaade edilen ses gücü seviyesi; Lw = log P Lw = log (89,52) = 103,4 dba 103 dba Kamyon: P = 90 HP 1 HP = 0,746 kw ise 90 x 0,746 kw = 67,14 kw P > 55 kw olması durumunda müsaade edilen ses gücü seviyesi; Lw = log P Lw = log (67,14) = 102,09 dba 102 dba Mobil Vinç: P = 90 HP 1 HP = 0,746 kw ise 90 x 0,746 kw = 67,14 kw P > 55 kw olması durumunda müsaade edilen ses gücü seviyesi; Lw = log P Lw = log (67,14) = 102,09 dba 102 dba Gürültü kaynaklarının sayısı ile ilgili Lwt hesaplaması kaynak sayısına göre LWT = 10 log ( n i=1 10 Lwi/10) formülü kullanılarak yapılmış ve Tablo-33 de verilmiştir. 76

86 Tablo-33 : Faaliyet Sahasında Gürültü Kaynaklarının Lwt Değerleri Tablosu İş Makinesi Adedi Gürültü Düzeyi (dba) Lwt Ekskavatör Yükleyici Kamyon Mobil Vinç Faaliyet sahalarında oluşacak gürültü seviyesinin hesaplanması için tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği esas alınmıştır. Lport = 10 log ( n i=1 10 Lpi/10 ) Lport = 10 log (10 104/ / / /10 ) Lport = 108,85dBA Alanda Oluşacak Ses Basınç Düzeyi (db); Lp = Lw + 10 log (Q/4πr 2 ) formülü ile hesaplanır. (Q :Yönelme katsayısı. Serbest alanlar için Q = 1) Buna göre faaliyet alanında tüm kaynakların aynı anda çalışması durumunda mesafelere göre oluşacak ses basınç düzeyleri hesaplanmış ve sonuçlar Tablo-34 te verilmiştir. Tablo-34 : Faaliyet Sahasında Oluşacak Ses Basınç Düzeyi Tablosu r(m) Lp (db) 77,86 63,88 57,86 51,84 48,32 45,82 43,88 42, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Ek-1 de Gürültü Göstergesi; Gündüz-Akşam- Gece Düzeyi Lgag aşağıdaki formül ile gösterilmiştir. Lgag = Desibel A (dba) olarak gündüz-akşam-gece düzeyleri Lgag = 10 log [1/24 ((12 x 10 Lgündüz/10 ) + (4 x 10 (Lakşam+5)/10 ) + (8 x 10 (Lgece+10)/10) )] Faaliyet sahasında günde 10 saat süre ile çalışılacaktır. Yukarıda verilmiş olan formül doğrultusunda mesafelere göre Lgag değeri hesaplanmış ve Tablo-35 de verilmiştir. Tablo-35 : Mesafelere Göre Lgag Değerleri Tablosu r(m) Lgag (=Lgündüz) (db) 74,87 60,87 54,85 48,83 45,31 42,81 40,87 39, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin 22. maddesinin 1. bendinin a fıkrasında Şantiye alanındaki faaliyet türlerinden çevreye yayılan gürültü seviyesi Ek-7 de yer alan Tablo-5 de verilen sınır değerleri aşamaz. ibaresi yer almaktadır. Yönetmeliği n Ek-7 sinde verilentablo-5 verilen sınır değerler Tablo-36 da yer almaktadır. 77

87 Tablo-36 : Şantiye Alanı İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri Tablosu Faaliyet türü (yapım, yıkım ve onarım) L gündüz (dba) Bina 70 Yol 75 Diğer kaynaklar 70 Projenin inşaat aşamasında oluşan gürültü düzeyi en yakın yerleşim yerinde (600 m.) 39,29 dba olarak hesaplanmıştır. Bu değer yukarıda tabloda verlen sınır değerin çok altındadır. İnşaat aşamasında kullanılacak alet ve teçhizatın mesafeye göre Lgag dağılım grafiği Şekil-22 de verilmiştir. Şekil-22 : Mesafeye Göre Lgag Dağılım Grafiği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin 9. maddesinin 1. bendinde belirtildiği üzere projenin inşaat ve işletme aşamalarında çalışacak karayolları araçları aşağıdaki hükümlere uyulacaktır. a) Motorlu karayolu araçlarının karayoluna uygunluğu ve teknik esasları tarih ve 2918 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Karayolları Trafik Kanununun 29. maddesi uyarınca; araçların, yapım ve kullanım bakımından karayolu yapısına ve trafik güvenliğine uyulacaktır. b) Kamuya açık yerlerde çalıştırılan motorlu karayolu taşıtlarının dış gürültü seviyesi ve egzoz sistemleri ile ilgili olarak tarih ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Motorlu Araçların Dış Gürültü Emisyonları ve Egzoz Sistemleri ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği kapsamındaki esasları sağlayacaktır. c) Motorlu karayolu araçlarının kornaları gibi sesli uyarı cihazları ile ilgili olarak, tarih ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Motorlu Araçların Sesli İkaz Cihazları ve Bunların Takılması ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği kapsamındaki esasları sağlayacaktır. 78

88 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin 26. maddesinin 1. bendinin; c fıkrasında Susturucu veya ses giderici diğer parçaları olmadan bir motorlu kara taşıtı çalıştırılamaz veya çalışmasına sebep olunmaz, bakım onarım veya diğer değiştirme amacı dışında bir motorlu araç veya motosiklet üzerindeki susturucu veya ses giderici parça çıkarılamaz, çalışamaz hale getirilemez, Motorlu Araçların Sesli İkaz Cihazları ve Bunların Takılması ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliğine uyulur, tip onayı verilen sesli ikaz cihazlarında (korna) değişiklik yapılamaz., ç fıkrasında Bir motorlu araç üzerinde veya içinde; korna veya ses çıkaran başka bir cihazın zorunlu haller dışında gürültü rahatsızlığına neden olacak şekilde çalınması yasaktır. ve f fıkrasında Çok hassas kullanımların bulunduğu alanlarda; deniz motoru, motosiklet veya herhangi bir motorlu araçta saatleri arasında deneme çalışmaları yapmak yasaktır. Hükümleri yer almakta olup; proje kapsamında bu hususlara uyulacaktır tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin 15. maddesinin 1. bendinde belirtildiği üzere proje kapsamında kullanılacak alet, ekipman ve makinelerde tarih ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Makine Emniyeti Yönetmeliğinde belirtilen esaslara uyulacaktır. Proje kapsamında çalışanların kulak sağlık ve konforu açısından maruz kaldıkları gürültü ve titreşim seviyeleri için; tarih ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Gürültü Yönetmeliği ile tarih ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Titreşim Yönetmeliğinde belirtilen esaslara uyulacaktır. Projenin işletme aşamasında gürültü oluşmayacaktır. Projenin tüm aşamalarında; tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. IV.20. Proje kapsamında inşaat ve işletme döneminde insan sağlığı ve çevre açısından riskli ve tehlikeli olanlar,alınacak önlemler Kullanılacak makine ve ekipmanlardan dolayı oluşabilecek her türlü kaza ve yaralanma, bu ekipmanlardan dolayı oluşacak gürültü-emisyon projenin inşaat aşamasında insan sağlığını ve çevreyi etkileyecek faktörler arasında sayılabilir. Projenin inşaat döneminde kesinlikle patlayıcı bir madde kullanılmayacaktır. Projenin inşaat aşamasında makine ve ekipmanlardan dolayı oluşacak gürültü Bölüm IV.19 da hesaplanarak en yakın yerleşim yerinde (600 m.) gürültü seviyesinin 39,29 dba olduğu bulunmuştur. Bu değer tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin 22. maddesinin 1. bendinin a fıkrasında Şantiye alanındaki faaliyet türlerinden çevreye yayılan gürültü seviyesi Ek-7 de yer alan Tablo-5 de belirtilen sınır değerin (70 dba) altındadır. Ancak inşaat alanında çalışacak personelin kulak sağlığını bozmamak amacı ile personele kulaklık verilecektir. 79

89 Projenin inşaat aşamasında kullanılacak makine ve ekipmanların kullanacağı yakıttan dolayı atmosfere egzoz emisyonu verilecektir. Bundan dolayı oluşacak emisyon miktarı Bölüm IV.16 da hesaplanmış ve alınacak tedbirle hakkında bilgi verilmiştir. Bu aşamada oluşan emisyonun tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-2 Tablo-2.1 debelirtilen sınır değerlerin altında kaldığı görülmektedir. Ayrıca projenin inşaat aşamasında kaynak yapacak personele kaynak gözlüğü ve tüm personele eldiven, baret ve benzeri koruyucu kıyafet verilecektir. Tanklarda oluşabilecek sızıntı, yangın, sabotaj ve doğal afetler projenin işletme aşamasında insan sağlığını ve çevreyi etkileyecek faktörler arasında sayılabilir. Depolama tanklarında ham petrol depolanacak olup tanklarda olabilecek her türlü sızıntıdan dolayı petrolün çevreye yayılmaması için tank çevrelerine emniyet havuzu inşa edilecektir. Projenin işletme aşamasında oluşabilecek her türlü yangına karşı; uygun yerlerde yangın tüpleri bulundurulacak, yangının diğer ünitelere sıçramaması için üniteler arasında ki vanalar kapatılarak ünitedeki ham petrol diğer bir üniteye gönderilecektir ayrıca her ünitede yangın söndürme sistemi (köpük, vb.) bulunacaktır. Ayrıca proje kapsamında yapılacak tankların yapımı sırasında tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğin ilgili hükümlerine uyulacaktır. Projenin işletme aşamasında meydana gelebilecek sabotajlara karşı mevcut BOTAŞ güvenliği kullanılacaktır. Proje kapsamında olabilecek; depremlere karşı tankların inşaatı tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmeliğinde belirtilen hususlara uyulacaktır. Ayrıca proje kapsamında oluşacak kazalara ilişkin acil eylem planı hakkında bilgi Bölüm IV.22 de verilmiştir. IV.21. Tesisin faaliyeti sırasında çalışacak personel ve bu personele bağlı nüfusun konut ve diğer sosyal/teknik altyapı ihtiyaçlarının nerelerde ve nasıl temin edileceği Projenin inşaat aşamasında 150 kişi çalışacak olup; bu kişilerin çoğunluğu yöre ve yakın çevrede ikamet ettikleri için ayrıca bir konaklama alanı inşa edilmeyecektir. Diğer personelin konaklaması içinde; öncelikle BOTAŞ alanındaki misafirhane ve gerekirse çevredeki konaklama tesisleri kullanılacaktır. Projenin inşaat aşamasında çalışacak personelin tamamı taşeron firmalara ait olacağından; personelin inşaat alanına gelmesi için gerekli ulaşım imkanları bu taşeron firmalar tarafından karşılanacaktır. Projenin işletme aşamasında ise 15 kişi çalışacak olup; bu personelin konaklama ihtiyacı yakın çevredeki yerleşim yerlerinden ve ulaşımı ise servisle karşılanacaktır. 80

90 IV.22. Acil eylem planı (Boru hattı, depolama tesisi ve diğer ünitelerde meydana gelebilecek (yükleme-boşaltma dahil) muhtemel kaza, yangın, deprem ve sabotaja karşı denizde ve karada alınması gerekli önlemler) Proje; BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde gerçekleştirilecektir. Proje kapsamında meydana gelebilecek her türlü kaza, doğal afet ve benzeri durumlar için BOTAŞ a ait ve Ek-18 de verilen Acil Durum Eylem Planı uygulanacaktır. Bu Acil Durum Eylem Planı içerisinde aşağıdaki hususlar belirtilmiştir : a. BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü Tesis Risk Profili tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğin 19. Maddesi gereğince Dörtyol İşletme Müdürlüğü Tesisi Yüksek Tehlike sınıfında değerlendirilmektedir. - Dörtyol tesisinde; tank sahası, iskele ve balast tehlikeli alan olarak tanımlanmıştır. b. Major Riskler - Tanklarda meydana gelebilecek yangın - Petrol Dökülmesi - İskelede gemi çarpması ya da benzer bir kaza - Patlama - Ölümcül iş kazaları - Sabotaj - Deprem, sel, fırtına gibi doğal olaylar c. Petrol Tankı Yangını Eylem Planı - Yangın meydana gelince; köpük ve yangın suyu pompaları çalıştırılarak tanka müdahale edilecek - Rüzgarın yönü üzerindeki en yakın tankın soğutma suyu sistemi çalıştırılacak - Sirenler çalıştırılacak - Komşu tankların boşaltılmasının mümkün olup olmadığına karar verilir - Hatta pompaj varsa durdurulur - Güvenlik amirliğinden olay yerinin güvenliği sağlanması istenir - Yerel itfaiyeye haber verilir 81

91 - Yangın güvenliği sorumlusu BOTAŞ Ceyhan Petrol İşletmeleri Müdürlüğü nden köpük talep edecektir. - Petrol dökülmelerine karşı tank seddeleri içerisindeki kanallar kapatılır - Yangın pompaları ile muhtemel problemlerin çözümü için gerekli teknik personelin pompa odasında hazır bulunması sağlanır - İhtiyaç duyulacak malzemeler talep edilir, seyyar jeneratörler tank sahasına getirilir. - İhtiyaç duyulduğunda tank sahası aydınlatılır. - Yerel itfaiye teşkilatının yangın yerine ulaştığı vakit halen yangın devam ediyorsa; yapılan işlemler hakkında bilgi vermek - Çevre güvenliği sağlanır, yetkisi ve işi olmayanlar yangın sahasına alınmaz - Operasyon formu üzerinden gerekli takibin yapılması - Yangın sonrası yangın raporu düzenlenir ve İşletme Müdürü ne 1 nüshası verilir. - Faaliyet özeti formu doldurulur ve 1 nüshası İşletme Müdürü ne verilir. d. Deprem Eylem Planı - Personel toplanma yerinde toplanması - Tank sahasında, boru hattında ve diğer ünitelerde meydana gelen hasarların tespit edilmesi - Pompaj işlemi varsa durdurulması - Eğer boru hattında çatlak varsa kaçağın önlenmesi - Herhangi bir yangın varsa c bendinde belirtilen hususlar yerine getirilir. e. Sel Eylem Planı - Selden çıkabilecek yangına karşı önlem alınacak - Elektrik enerjisi gerek görüldüğü hallerde kesilecek - Sel bitiminden sonra hasar tespiti yapıldıktan sonra, temizlik yapılır f. Fırtına Eylem Planı - Aşırı rüzgarlı havalarda dolum ve boşaltım yapılmayacak, tank seviyesi ölçülmeyecek, enerji kesilecektir. 82

92 - Personel açık alandan kapalı alanlara geçecektir. - Fırtına bittikten sonra hasar tespiti yapılarak, gerekli onarımlar yapılacaktır. g. Yıldırım Düşmesi Eylem Planı - İlk şimşeğin görülmesinden 30 saniye içinde ve son gök gürültüsünden 30 dakika sonrasına kadar yıldırım düşme olasılığı vardır. - Aşırı yağış başladığında dolum-boşaltım durdurulur, tank temizliği varsa durdurulur. - Açık alanda ucu sivri aksam ve cihazlarla yapılan işlemler durdurulacaktır - Personelin güvenli alana geçmesi sağlanacaktır - Yağış normal hale geldiğinde hasar tespiti yapıldıktan sonra onarım yapılacaktır h. Boru Hattı Patlakları Eylem Planı - İlgili hat vanası kapatılır - Boru hattındaki ürün boşaltılır - Boru hattındaki hasar onarılır i. Acil Eylemler Sonucu Kirlilik Önleme, Azaltma ve Giderme / Bertaraf Yöntemleri - Su ortamlarına özellikle petrol ve benzeri tehlikeli atıkların ve katı atıkların dökülmesi ve / veya sızması halinde, atık kaynak ve türünün belirlenmesini takiben Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği ve 5312 sayılı yasaya istinaden hazırlanan Acil Müdahale Planına göre hareket edilir. - Toprak ortamlarına verilen veya dökülen petrol ve benzeri tehlikeli atıklar için Toprak Kontrolü Yönetmeliği ne göre hareket edilir. - Toprak ortamlarına dökülen katı atıklar, ambalajlar, kimyasal madde kapları ve hurdalar BOT-PRO-KKB-GEN-33 Atık Yönetimi ve Minimizasyonu prosedürü kapsamında değerlendirilir. - Atmosfere verilen emisyonun kontrolünde ise Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ne göre uygulama yapılır - Çalışanları ve etrafı rahatsız eden gürültü kaynakları, Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği ne göre uygulama yapılır. 83

93 IV.23. İşletme Faaliyete Kapandıktan Sonra Olabilecek ve Süren Etkiler (Arazi ıslahı, Rehabilitasyon çalışmaları, mevcut yer altı ve yüzeysel su kaynaklarına etkileri, olabilecek hava emisyonları.) ve Bu Etkilere Karşı Alınacak Önlemler Proje süresi 15 yıl olarak belirlenmiş olup; arz-talep ilişkisine göre bu süre TPAO tarafından uzatılabilecektir. Süre bitiminde tanklar BOTAŞ a devir edilecek veya sonradan belirlenecek bir rehabilitasyon senaryosu uygulanacaktır. 84

94 BÖLÜM V HALKIN KATILIMI (Halkın Katılımı Sonrasında Proje Kapsamında Yapılan Değişiklikler, Bu Konuda Verilebilecek Bilgi ve Belgeler) V.1 Projeden etkilenmesi muhtemel halkın belirlenmesi ve halkın görüşlerinin çevresel etki değerlendirmesi çalışmasına yansıtılması için önerilen/kullanılan yöntemler Bu amaçla; Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği nin 9. Maddesi gereğince Halkın Katılım Toplantısı tarihinde saat 14:30 da Yeşilköy Belediyesi Toplantı salonunda yapılmıştır. Söz konusu toplantı yeri Valilikle (Hatay Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü) birlikte belirlenmiştir. Bu amaçla toplantı zamanı, yeri ve konusunu belirten ilanlar; tarihinde Ulusal Gazete olan Bugün Gazetesinde ve Yerel Gazete olan İlk Kurşun Gazetesinde ilan edilmiştir. Ayrıca bu ilanlar Dörtyol Kaymakamlığı nda, Dörtyol Belediyesi nde ve Yeşilköy Belediyesi nde askıda ilan ve anons edilmiştir. Halkın katılımı toplantısının amacı; faaliyetten etkilenmesi muhtemel bölge halkının faaliyet hakkında bilgilendirilmesi ve konu hakkındaki görüşlerinin dinlenerek alınmasıdır. Gerçekleştirilecek projeden etkilenecek taraflar; proje alanına en yakın yerleşim birimi ya da birimleri ve proje kapsamında transfer edilecek meta kullanacak son kullanıcılardır. V.2 Halkın projeye ilişkin endişe, görüş/önerileri ve konu ile ilgili değerlendirmeler tarihinde saat 14:30 da Yeşilköy Belediyesi Toplantı salonunda Halkın Katılımı Toplantısı yapılmış; toplantıda projenin yeri, konusu, çevresel faktörler ve alınacak tedbirler hakkında bilgi verilmiştir. V.3 Görüşlerine başvurulan proje ilgili taraflar, görüş ve önerileri, konu ile ilgili değerlendirmeler tarihinde yapılan Halkın Katılımı Toplantısında toplantıya katılan tarafların projeye ilişkin herhangi bir talebi olmamıştır. V.4 Görüşlerine başvurulması öngörülen diğer taraflar tarihinde saat 10:00 da T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı nda yapılan Kapsam ve Özel Format Belirleme Toplantısında İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu üyelerine proje hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca; görüşlerine başvurulması öngörülen başka bir taraf bulunmamaktadır. V.5 Bu konuda verebileceği diğer bilgi ve belgeler Bu konuda verilebilecek tüm bilgi ve belgeler bu ÇED Raporu ve eklerinde verilmektedir. 85

95 BÖLÜM VI YUKARIDA VERİLEN BAŞLIKLARA GÖRE TEMİN EDİLEN BİLGİLERİN TEKNİK OLMAYAN BİR ÖZETİ Proje; Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı nın (TPAO) Hatay İli, Dörtyol İlçesi, Yeşilköy Beldesi nde yer alan BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde m 2 lik alanda gerçekleştireceği Ham Petrol Depolama faaliyetidir. Proje kapsamında herbirinin kapasitesi m 3 ( varil hacimli) olan 3 adet tank kurulacaktır. Bu kapsamda proje, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği nin Ek-I Çevresel Etki Değerlendirmesi Uygulanacak Projeler Listesinin 33. Maddesinde yer alan m 3 ve üzeri kapasitede olan petrol, doğalgaz, petrokimya ve kimyasal madde depolama tesisleri kapsamında değerlendirilmiştir. Proje alanı BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde yer almakta olup; BOTAŞ ile yapılan protokol Ek-3 te sunulmuştur. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Batman, Diyarbakır ve Adıyaman ve civar illerde ham petrol üretmekte olup Batman Bölgesinde üretilen petrol büyük ölçüde TÜPRAŞ a ait olan Batman Rafinerisine satılarak işlenmektedir. Batman Rafinerisinde işlenemeyen fazla petrol ile Diyarbakır ve Adıyaman sahalarında üretilen ham petrol toplam uzunluğu 511 km. olan Batman-Dörtyol Boru Hattı ile taşınarak BOTAŞ Dörtyol tesislerine ulaştırılmaktadır. BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü tesisleri içerisinde BOTAŞ a ait ve BOTAŞ tarafından işletilen mevcutta 9 adet depolama tankı bulunmaktadır. Bu tanklardan; 7tanesi herbirinin kapasitesi m 3 olmak üzere ham petrol depolama amacı ile diğer 2 adeti ise herbirinin kapasitesi m 3 olmak üzere dizel yakıt depolama amacıyla kullanılmaktadır. BOTAŞ a ait ve BOTAŞ tarafından işletilen mevcut 7 adet ham petrol depolama tankından 4 adedinde (401, 403, 405 ve 406 nolu tanklar) TPAO na ait ham petrol depolanmaktadır. Burada depolanan ham petrol İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde mevcut limanda TÜPRAŞ a satılmakta ve nakli TÜPRAŞ a ait gemilerle TÜPRAŞ tarafından sağlanmaktadır. Söz konusu boru hattı ve Dörtyol Tesisleri 1960 lı yıllarda TPAO tarafından kurulmuş, 1983 yılında BOTAŞ ın kurulması ile devredilmiştir. Yerli ham petrolün satışında 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu 10. Maddesi gereği 26 API eşik değerdir. 26 API ve üstü petrolün satış fiyatı ile 26 API altındaki petrolün satış fiyatı arasında önemli fiyat farkları oluşmaktadır. BOTAŞ Dörtyol Terminaline gelen petrolün ortalama gravitesi API olmaktadır. Petrolün bu gravite değeri ile satılması durumunda TPAO önemli gelir kaybına uğramaktadır. Projenin öncelikli amacı; yapılacak yeni 3 adet ve herbirinin kapasitesi m 3 olan ham petrol depolama tanklarında mevcutta BOTAŞ a ait olan ve TPAO ya ait ham petrolün depolandığı 4 adet tanka gelen yıllık yaklaşık 1,7 milyon ton ham petrolün belli bir oranlarda bu yapılacak tanklara transfer edilerek gravitesini arttırmaktır. Bundan dolayı faaliyet alanına gelecek ham petrolün miktarında herhangi bir artış olmayacaktır. Diğer bir amacı ise mevcut tanklarda yapılacak bakım ve onarımlarda bu yeni yapılacak tankların devreye alınarak; diğer tankların bakım ve onarımları bitene kadar kullanılmasıdır. 86

96 Söz konusu faaliyet kapsamında, Hatay İli, Dörtyol İlçesi, Yeşilköy Beldesi nde yer alan BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü içerisinde Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı tarafından 3 adet ham petrol depolama tankı inşa edilecek olup; birinci tank 77, 78, 80, 81, 82 ve 83 nolu parsellerde, ikinci tank 76, 77, 78 ve 79 nolu parsellerde, üçüncü tank ise 76, 77, 84 ve 87 nolu parseller üzerinde yer alacaktır. Ayrıca; proje kapsamında kurulacak tanklardan BOTAŞ a ait mevcut tesis içi boru hattına bağlanmak için bağlantı boru hattı yapılacaktır. Kurulacak tankların herbiri; 45,768 metre çapında, 16,024 metre yüksekliğinde ve 3 er adet nefesliğe sahip olacaktır. 3 adet tank için tankların çevresine toplam m 3 kapasitede sızdırmaz havuz inşa edilecektir. Proje kapsamında yeni bir kollektör ünitesi kurulmayacak olup; mevcutta BOTAŞ a ait 5 metre uzaklıktaki kollektörler kullanılacaktır. Mevcut BOTAŞ boru hattından proje alanına herbiri 150 metre uzunluğunda, 12 ve 36 inch çapında bağlantı boru hattı çekilecektir. Proje alanının; 2 km kuzeyinde Yeniyurt yerleşimi, 4,2 km doğusunda Yeşilköy Beldesi, 6 km. doğusunda Dörtyol İlçesi, yaklaşık 750 metre güneybatısında Akdeniz yer almaktadır. Ayrıca proje; BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde gerçekleştirilecek olup; bu alan içerisinde hem BOTAŞ a hem de Türkiye Petrolleri Petrol Dağıtım (TPPD) A.Ş. ye ait Depolama Tankları bulunmaktadır. BOTAŞ a ait tanklarda; Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı na (TPAO) ait ham petrol, Turkish Petroleum International Company e (TPIC) ait ham petrol ve Perenco ya ait dizel yakıt depolanmaktadır. Projeye ilişkin 1 / ölçekli topoğrafik harita Ek-2 de verilmiştir. Projenin gerçekleştirileceği alan BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde yer almaktadır. BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü 1983 tarihinde işletmeye alınmış olup; içerisinde lojman, misafirhane, restaurantın bulunduğu sosyal tesisler yer almaktadır. Bu proje kapsamında ayrıca bir sosyal tesis yapılmayacaktır. Ayrıca; projenin inşaat aşamasında 150 kişi ve işletme aşamasında 15 kişi çalıştırılacaktır. Proje kapsamındaki tankların imalatı ve yapılacak testlerde Amerikan API-650, yangın söndürme sisteminde NFPA, sistemde kullanılacak pompa imalatında API-610, vana ve boruların imalat ve montajlarında ise API standartları uygulanacaktır. Proje kapsamında yapılacak tankların temeli jet grout, tanklar çelik ve silindirik şekilde olacak ve bu tankların çevresine yapılacak emniyet havuzu sızdırmaz betonarme olacaktır. Projenin yapımı sırasında dolgu maddesi olarak tank temelinden çıkarılan toprak ve zemin iyileştirme için gerekli jet grout işinde beton kullanılacaktır. Petrol tutma havuzu için sedde yapımında kullanılacak toprak dolgusu olarak, tank temelinden çıkarılacak toprak kullanılacağından çevre kirliliği oluşmayacak, jet grout işinde ise betonun toprağa enjekte edilmesinden dolayı enjekte edilen beton deniz ortamı ile etkileşimde bulunmayacaktır. Proje kapsamında; BOTAŞ a ait mevcut boru hattı (407 nolu tankın yanındaki boru hattı) ile yapılması planlanan tanklar arasına bağlantı boru hattı yapılacaktır. 87

97 Çelik boru olmak üzere; 2 tür boru hattı döşenecektir. Bunlardan biri ham petrol ve petrollü su transferinde kullanılacak 1 adet 3 inç, 1 adet 12 inç, ve 1 adet 36 inç boru ve diğeri yangın sisteminde tanklara soğutma suyu ve yangın söndürme köpüğünü taşımada kullanılacak 3 adet 4 inç, 6 adet 6 inç ve 1 adet 10 inç çaplı borulardır. Petrol transferi ve sirkülasyon için kullanılacak borular en çok 500 m., petrollü su taşımada kullanılacak 3 inç boru en çok 800 m. ve yangın sisteminde kullanılacak borular ise 800 metre olacaktır. Amerikan API 5L standartlarına göre imalatı gerçekleştirilen Petrol borulama hatları ve petrollü su borulama hattı toprak altına 1 metre gömülü olarak, yine Amerikan API 5L ve ISO standartlarına göre imalatı gerçekleştirilen yangın sistemi borulaması ise toprak yüzeyin üzerinde çelik konstrüksiyonla inşaa edilecektir. Toprak altına gömülecek 3, 12 ve 36 inç borular korozyona karşı HDPE polietlen kaplamalı ve katodik korumalı olacaktır. Proje kapsamında; 3 adet ham petrol depolama tankı yapılacak ve 1 adet 1500 m 3 /saat kapasiteli santrifüj pompa monte edilecektir. Vanalar, pompa ve tankları bakım ve onarımları, katologlarda belirtilen periyodik bakım programlarına bağlı olarak TPAO ile BOTAŞ arasındaki anlaşmaya bağlı olarak proje yapımı sırasında iş başında eğitimi verilecek BOTAŞ elemanları tarafından yapılacaktır. Tank temizliği sırasında ortaya çıkacak tank dibi çamurunun analizi yaptırılarak tehlikeli veya tehlikesiz olduğu tespit edilecektir. Analiz sonucuna göre tank dibi çamuru T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ndan lisans almış kurum veya kuruluşlara gönderilecektir. Proje için BOTAŞ Dörtyol İşletme tesislerinin seçilme nedenleri olarak; - BOTAŞ Dörtyol İşletme Tesislerinin TPAO nun Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki petrol sahalarından ürettiği petrolün son depolama ve satış noktası olması, - Mevcut durumda TPAO na ait ham petrolün depolandığı 4 adet depolama tankının olması, - BOTAŞ Dörtyol İşletme tesislerinde aynı türden işlerin yapılması nedeniyle işletme ve proje maliyetlerinin daha düşük düzeyde olması, - BOTAŞ Dörtyol İşletme tesislerinin terör ve sabotajlar nedeniyle daha güvenli olması, - Proje yapımı için seçilen alanda BOTAŞ Dörtyol İşletme tesislerinin kurulu olması nedeniyle yeni yapılacak 3 adet tankın işletmesi için gerekli yeni bir enerji sisteminin kurulmasına, yağlı suların atılması için gerekli atık su sisteminin kurulmasına ve evsel atık sisteminin kurulmasına ihtiyaç bulunmamaktadır. Yeni tanklara kurulacak yangın algılama ve söndürme sistemi mevcut BOTAŞ Dörtyol İşletme tesislerinde kurulu bulunan ana yangın sisteminden faydalanacak olunması, 88

98 - Projenin tamamlanarak işletmeye alınması durumunda ilave elemanlara ihtiyaç duyulmaması, olarak tanımlanmaktadır. Proje uluslararası petrol sektöründe kullanılan son teknolojiler ve standartlar dikkate alınarak hazırlanmıştır. Yukarda belirtilen nedenlerden dolayı ayrı bir proje yeri ve teknolojisi değerlendirilmemiştir. Proje; Hatay İli, Dörtyol İlçesi, Yeşilköy Beldesi nde yer alan BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde m 2 lik alanda gerçekleştirilecektir. Proje alanına ait Çevre Düzen Planı, lejantı ve plan notları Ek-7 de verilmiştir. Ekteki Çevre Düzen Planında da görüleceği üzere proje alanı akaryakıt depolama alanı olarak gözükmektedir. BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü alanının; 100 metre güneybatısından (deniz tarafından), 70 metre güneydoğusundan, 30 metre kuzeydoğu (Adana-İskenderun karayolu) yönünden, 20 metre kuzeybatısından sağlık koruma bandı bırakılmıştır. Ayrıca; tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışılan İşyerlerinde ve İşlerde Alınacak Tedbirler Hakkında Tüzüğün Çizelge 5 inde belirtilen mesafeler sağlanmış olup; 1. Tank (410 nolu) ile 2. Tank (411 nolu) arası mesafe 75 metre, 2. Tank (411 nolu) ile 3. Tank (412 nolu) arası mesafe 75 metre bırakılmıştır. Proje kapsamında kurulacak tankların her birinin çapı 45,768 metredir. İlgili Tüzüğün Çizelge 5 i gereğince minimum tank çaplarının 1/4 ü (11,442 m) kadar (yaklaşık 12 m.) koruma bandı olacaktır. Proje kapsamında; tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmeliğinde, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmeliğinde, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmelikte ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğinde belirtilen hususlara uyulacaktır. Ayrıca; proje işletmeye alındıktan sonra tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliği gereğince İşyeri Açma Ruhsatı (1. Sınıf Gayri Sıhhi Müessese Ruhsatı) almak için Hatay İl Özel İdaresine başvuru yapılacaktır. Hafriyattan kaynaklanan toplam toz emisyonu 0,7887 kg/saattir. Bu değer; tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-2 Tablo-2.1 de belirtilen 1 kg/saatlik sınır değerinin altında kalmasından dolayı toz modellemesi yapılmamıştır. Hafriyat sırasında elde edilen malzemenin tamamı tankların ve tankların çevresine yapılacak emniyet havuzunun dolgusunda kullanılacaktır. Dolayısı ile herhangi bir hafriyat atığı oluşumu söz konusu değildir. 89

99 Projenin inşaat aşamasında 150 kişi çalıştırılacaktır. İnşaat aşamasında çalışacak kişilerin su ihtiyacı BOTAŞ tan sağlanacaktır. Gerek görülmesi halinde kişilerin içme suyu ihtiyacı damacanalarla sağlanacaktır. İnşaat aşamasında çalışacak kişilerin su ihtiyacı aşağıda hesaplanmıştır. Kişi başına günlük su ihtiyacı 150 lt olarak alınmıştır. Su İhtiyacı: 150 kişi x 150 lt/kişi-gün = lt/gün = 22,50 m 3 /gün Bu miktarın tamamının atık su olarak çıkacağı kabulü ile; projenin inşaat aşamasında personel kullanımından dolayı oluşacak atık su miktarı 22,50 m 3 /gün olacaktır. Oluşacak bu atık suların tamamı BOTAŞ a ait paket atık su arıtma tesisinde arıtılarak deşarj edilecektir. Projenin işletme aşamasında 15 kişi çalıştırılacaktır. İşletme aşamasında çalışacak kişilerin su ihtiyacı BOTAŞ tan sağlanacaktır. Gerek görülmesi halinde kişilerin içme suyu ihtiyacı damacanalarla sağlanacaktır. İşletme aşamasında çalışacak kişilerin su ihtiyacı aşağıda hesaplanmıştır. Kişi başına günlük su ihtiyacı 150 lt olarak alınmıştır. Su İhtiyacı: 15 kişi x 150 lt/kişi-gün = 2250 lt/gün = 2,25 m 3 /gün Bu miktarın tamamının atık su olarak çıkacağı kabulü ile; projenin işletme aşamasında personel kullanımından dolayı oluşacak atık su miktarı 2,25 m 3 /gün olacaktır. Oluşacak bu atık suların tamamı BOTAŞ a ait paket atık su arıtma tesisinde arıtılarak deşarj edilecektir. Proje kapsamında çalışan kişilerden kaynaklanan evsel nitelikli katı atık oluşacaktır. Kişi başına günlük evsel nitelikli katı atık miktarı 1,34 kg olarak alındığında; inşaat aşamasında oluşacak evsel nitelikli katı atık miktarı 201 kg/gün (150 kişi x 1,34 kg/gün) ve işletme aşamasında ise 20,10 kg/gün (15 kişi x 1,34 kg/gün) olarak hesaplanmıştır. Proje aşamasında oluşan evsel nitelikli katı atıkların tamamı BOTAŞ çöp konteynırlarında biriktirilerek bertarafı sağlanacaktır. Proje kapsamında; ayrıca bir yemekhane yapılmayacağından herhangi bir bitkisel atık yağ oluşmayacaktır. Bunun yanısıra projenin inşaatı aşamasında kullanılacak araçlardan atık akü ve atık lastik oluşacak olursa; bu tür atıkların bertarafı tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği hükümlerince yapılacaktır. Çalışacak personelin kullanacağı giysiler ile projenin özellikle bakım ve temizlik aşamalarında tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin Ek-4 listesinde kodu ile belirtilmiş olan [Tehlikeli Maddelerle Kirlenmiş Emiciler, Filtre Malzemeleri, (Başka Şekilde Tanımlanmamış ise Yağ Filtreleri), Temizleme Bezleri, Koruyucu Giysiler] tehlikeli atıklar oluşabilecektir.bu atıklar T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ndan lisanslı firmalara gönderilecektir. Ayrıca proje kapsamında kurulacak tankların temizlemesi minimum 5 yılda bir yapılacaktır. Çıkan tank dibi çamurunun analizi yapıldıktan sonra tehlikeli veya tehlikesiz olmasında göre ilgili mevzuatlarda belirtildiği şekilde bertarafı sağlanacaktır. 90

100 BOTAŞ Dörtyol İşletme Müdürlüğü alanının; 100 metre güneybatısından (deniz tarafından), 70 metre güneydoğusundan, 30 metre kuzeydoğu (Adana-İskenderun karayolu) yönünden, 20 metre kuzeybatısından sağlık koruma bandı bırakılmıştır. Bundan dolayı planlanan projeye ilişkin ayrıca sağlık koruma bandı çekilmeyecektir. Söz konusu projenin tüm aşamalarında tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Büyük Endüstriyel Kazaların Kontrolü Hakkında Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Projenin inşaat aşamasında oluşacak gürültü miktarı Bölüm IV.19 da hesaplanarak 39,29dBA olarak bulunmuştur. Projenin işletme aşamasında ise gürültüye neden olabilecek herhangi bir ekipman bulunmamaktadır. Projenin inşaat aşamasında oluşan gürültü düzeyi en yakın yerleşim yerinde (600 m.) 39,29 dba olarak hesaplanmıştır. Bu değer yukarıda tabloda verilen sınır değerin çok altındadır. Proje kapsamında; 2872 sayılı Çevre Kanununa ve 5491 sayılı Çevre Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanuna ve bu Kanunlara istinaden yürürlükte olan ve yürürlüğe girecek olan tüm mevzuatlara ve bütün mer i mevzuatlara uyulacaktır. Ayrıca proje kapsamında aşağıdaki mevzuat hükümlerine uyulacaktır: tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmeliği tarih ve 2918 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Karayolları Trafik Kanunu tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinin Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine ve Yönetmeliğe Bir Ek Madde ile İki Ek Geçici Madde Eklenmesine Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinin Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Yönetmelik 91

101 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Yönetmelik (Bu Yönetmeliğin 35, 36, 37, 44 ve 45inci maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır) tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Motorlu Araçların Sesli İkaz Cihazları ve Bunların Takılması ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Motorlu Araçların Sesli İkaz Cihazları ve Bunların Takılması ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Motorlu Araçların Dış Gürültü Emisyonları ve Egzoz Sistemleri ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Motorlu Araçların Dış Gürültü Emisyonları ve Egzoz Sistemleri ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Motorlu Araçların Dış Gürültü Emisyonları ve Egzoz Sistemleri ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Motorlu Araçların Dış Gürültü Emisyonları ve Egzoz Sistemleri ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliğinde (70/157/AT) Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Gürültü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Titreşim Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü, Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik 92

102 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete2de yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik 93

103 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Sulak Alanların Korunması Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı 4. Mükerrer Resmî Gazete de yayımlanan Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu ile İlgili Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği 94

104 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevre Düzeni Planlarına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevre Düzeni Planlarına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılması Hakkında Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevre Düzeni Planlarına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevre Denetimi Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevre Denetimi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevre Denetimi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevre Denetimi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik 95

105 tarih ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Makine Emniyeti Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (14/04/2010 Tarihli ve Sayılı Resmi Gazete'de Düzeltmesi Vardır.) tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan İşletme Belgesi Hakkında Yönetmelik 96

106 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Ömrünü Tamamlamış Araçların Kontrolü Hakkında Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Ömrünü Tamamlamış Araçların Kontrolü Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Evsel ve Kentsel Arıtma Çamurlarının Toprakta kullanılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Büyük Endüstriyel Kazaların Kontrolü Hakkında Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Kokuya Sebep Olan Emisyonların Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Atıkların Yakılmasına İlişkin Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevre Görevlisi ve Çevre Danışmanlık Firmaları Hakkında Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Atık Ara depolama tesisleri tebliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Av Dönemi Merkezi Av Komisyonu Kararı tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği 97

107 tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Motorlu Araçların ve Bunlar İçin Tasarlanan Römorklar, Sistemler, Aksamlar ve Ayrı Teknik Ünitelerin Genel Güvenliği İle İlgili Tip Onayı Yönetmeliği( 661/2009/AT) tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Atık Elektrikli Ve Elektronik Eşyaların Kontrolü Yönetmeliği 98

108 NOTLAR VE KAYNAKLAR rega.basbakanlik.gov.tr DTM İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi Meteoroloji Bülten Verileri ÇIRPICI, A, 1987: Türkiye nin Flora ve Vejetasyonu üzerindeki çalışmalar. Doğa, TÜBİTAK, Cilt 11, Sayı:2, DAVİS,P.H., ı965-ı988: Flora of Turkey and The East Aegean Islands. Vol. 1-X Edinb.Univ.Press. DEMİRSOY,A.,1996:Genel ve Türkiye Zoocoğrafyası, Ankara. 99