İNCE BOYUTLU SİLİS KUMU DEPOLAMA SAHASI (III. SINIF)

Transkript

1 İNCE BOYUTLU SİLİS KUMU DEPOLAMA SAHASI (III. SINIF) KARABÜK İLİ, SAFRANBOLU İLÇESİ, ÇATAK KÖYÜ MEVKİİ ÇED Raporu Nihai ÇED Raporu ALMER Çevre Denetim Müş. Müh.İş Sağ. ve Güv. Proje Tic. Ltd. Şti. ANKARA

2 PROJE SAHİBİNİN ADI CAMİŞ MADENCİLİK A.Ş. ADRESİ TELEFON VE FAKS NUMARALARI PROJENİN ADI PROJENİN BEDELİ PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN AÇIK ADRESİ (İLİ, İLÇESİ, BELDESİ, MEVKİİ) PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KOORDİNATLARI, ZONE PROJENİN ÇED YÖNETMELİĞİ KAPSAMINDAKİ YERİ RAPORU HAZIRLAYAN ÇALIŞMA GRUBUNUN/ KURULUŞUN ADI Genel Müdürlük; İş Kuleleri Kule 3 Kat Levent Beşiktaş / İstanbul TEL: FAKS: İNCE BOYUTLU SİLİS KUMU DEPOLAMA SAHASI (III. SINIF) TL Karabük İli, Safranbolu İlçesi, Çatak Köyü Mevkii Koor. Sırası: Sağa, Yukarı Koor. Sırası: Enlem, Boylam Datum: ED-50 Datum: WGS-84 Türü: UTM Türü: Coğrafik (Derece.kesir) D.O.M.: 33 D.O.M.: - Zon: 36 Zon: - Ölçek Fak.: 6 derecelik Ölçek Fak.: - NO SAĞA YUKARI ENLEM BOYLAM Tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliği ( tarih ve sayılı RG ile değişik.) Ek-I Listesi 12- Günlük kapasitesi 100 ton ve üzeri atıkların yakılması (oksitlenme yoluyla yakma, piroliz, gazlaştırma veya plazma vb. termal bertaraf işlemleri), belediye atıkları hariç olmak üzere alanı 10 hektardan büyük ve/veya hedef yılı da dahil günlük 100 ton ve üzeri olan atıkların ara işleme tabi tutulması ve düzenli depolanması için kurulacak tesisler. ALMER ÇEVRE DENETİM MÜŞ. MÜH. İŞ SAĞ. VE GÜV. PROJE TİC. LTD. ŞTİ. RAPORU HAZIRLAYAN ÇALIŞMA GRUBUNUN/ KURULUŞUN ADRESİ, TELEFON VE FAKS NUMARALARI RAPOR SUNUM TARİHİ EYLÜL Gökkuşağı Mah Sok. No:12/14 Dikmen-Çankaya/ANKARA Tel : 0 (312) Faks : 0 (312) [email protected]

3 İÇİNDEKİLER Sayfa No İÇİNDEKİLER... i TABLOLAR DİZİNİ... vii ŞEKİLLER DİZİNİ... ix EKLER DİZİNİ... xi BÖLÜM I. PROJENİN TANIMI VE GAYESİ... 1 I.1. Proje konusu faaliyetin tanımı (bertaraf edilecek ve geri kazanılacak atık çeşitleri), işletme süresi, zamanlama tablosu, akım şeması, hizmet amaçları, projenin sosyal ve ekonomik yönden gerekliliği,... 1 I.1.1. Proje Konusu, Faaliyetin Tanımı;... 1 I.1.2. İşletme Süresi, Zamanlama Tablosu, Hizmet Amaçları ve Projenin Sosyal ve Ekonomik Yönden Gerekliliği... 2 I.1.3. Proje Teknolojisi ve Proses Akım Şeması... 5 I.2 Tesise kabul edilecek atıkların türleri, kaynağı, fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikleri, miktarları, kompozisyonları, analizler, atık kodları... 9 I.3 Proje kapsamındaki tüm ünitelerin özellikleri, kapasiteleri, proses akım şeması, düzenli depolama tesisinin tasarımı ve drenaj sistemi, depolama sahasının kaç lottan oluşacağı, lotların planlanan kapasitesi, hacimleri ve kullanım ömürleri, lotların bir plan üzerinde gösterilmesi, her faaliyet için her bir ünitede gerçekleştirilecek işlemler ile faaliyet üniteleri dışındaki diğer ünitelerde sunulacak hizmetler, I.4 Tesisin ve tesis içinde planlanan tüm ünitelerin ayrı ayrı en yakın yerleşim birimine uzaklığı, plan üzerinde gösterilmesi, I.5 Faaliyet ünitelerinde kullanılacak makine ve teçhizatın adet ve özellikleri, bakım ve temizlik çalışmaları, I.6 Sahanın bulunduğu alandaki trafik durumu, sahaya ulaşım yolu hakkında ayrıntılı bilgi, sahaya ulaşım yolunun bir plan üzerinde gösterilmesi, I.7 Atıkların toplanması ve taşınmasına ilişkin detaylar; taşımada kullanılacak araçların özellikleri, kapasite ve miktarları, atık taşıma yöntemi, atık sahasına giriş-çıkış bilgileri, saha içi trafik yönetimi, I.8 Proje kapsamında planlanan ekonomik sosyal ve altyapı faaliyetleri, I.9 Proje ve yer alternatiflerine ilişkin çalışmalar ve ÇED Raporuna konu olan proje/yerin seçiliş nedenlerinin genel olarak açıklanması, teknoloji alternatiflerinin değerlendirilmesi, uygulanabilecek geri kazanım yöntemlerinin değerlendirilmesi, I.10 Proje ile ilgili olarak bu aşamaya kadar gerçekleştirilmiş olan iş ve işlemler, alınmış ve alınacak izinler, i

4 BÖLÜM II: PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU II.1 Proje yerinin; ilgili idaresi tarafından doğruluğu onanmış olan, lejant ve plan notlarının da yer aldığı Onanlı Çevre Düzeni Planları, Nazım İmar Planı, Uygulama İmar Planı vb. üzerinde gösterilmesi, proje alanının planlar üzerinde hangi kullanımda kaldığı, sağlık koruma bandının bu planlarda gösterilmesi; proje sahası yakın çevresinde bulunan sanayi ve yerleşimlerin ölçekli harita üzerinde gösterilmesi, mesafelerin belirtilmesi, yer bulduru haritası, tesise ulaşım için kullanılacak yol güzergahları, planlanan tesisin mevcut yapılar ile olan ilişkisi ve alana ait 1/ ölçekli topografik harita, proje alanı ve çevresinin panaromik fotoğrafları, gerekli izinler, (konuya ilişkin açıklamalar rapor metninde yer almalıdır) *Planlar lejantları ve plan notlarıyla verilmeli, "Aslının Aynıdır" kaşeli olmalıdır II.2 Proje alanı ve yakın çevresinin mevcut arazi kullanımını değerlendirebilmek amacı ile yer altı sularını, yer üstü sularını, deprem kuşaklarını, jeolojik yapıyı, köy yerleşik alanlarını, ulaşım ağını, enerji nakil hatlarını, arazi kabiliyetini ve faaliyet alanının yakın çevresinde faaliyetlerine devam etmekte olan diğer kullanımların yerlerine ilişkin verileri gösterir bilgilerin 1/ ölçekli lejantlı hali hazır harita üzerine işlenmesi, II.3. Proje kapsamındaki faaliyet ünitelerinin konumu (Bütün idari ve sosyal ünitelerin, teknik altyapı ünitelerinin varsa diğer ünitelerin proje alanı içindeki konumlarının vaziyet planı üzerinde gösterimi, tesis içi makine, ünite, tank, depolama alanı vb.nin yerleşim planı üzerinde gösterilmesi, bunlar için belirlenen kapalı ve açık alan büyüklükleri, binaların kat adetleri ve yükseklikleri), II.4. Projenin inşaat ve işletme aşamasında kullanılacak arazi miktarı ve arazinin tanımlanması, arazi yapısı, mülkiyet durumu, alanın coğrafık şekli, coğrafi tanımlanması (memleket koordinatları-coğrafik koordinatlar), proje sahasının ruhsatlı maden sahalarına uzaklıkları, bunlara etkileri, alınacak önlemler, II.5. Proje alanının hangi karayoluna ne kadar mesafede bulunduğu, projede kullanılacak yol güzergahı, yollar için yapılacak çalışmalar, araç yüklerinin hesabı ve yola etkileri, güncel trafik hacim haritası, yollara verilecek zararlar için alınacak önlemler, alınacak izinler, karayollarının planlarda gösterimi, BÖLÜM III: PROJE YERİ VE ETKİ ALANININ MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİ III.1 Jeolojik Özellikler (Bölgenin ve proje sahasının, jeolojik ve zemin bilgileri, zeminin cinsi, proje alanının 1/1000 ölçekli tesis planı üzerine işlenmesi, jeoteknik etüt raporu, jeoteknik etüt raporunda açılan kuyu lokasyonlarının yer ve kotları ile geçilen litolojik özellikler gösterilerek, jeomekanik özelliklerle birlikte kütlesel geçirgenlik değerlerinin verilmesi, proje sahasının 1/ ölçekli jeolojik harita üzerinde gösterilerek açıklanması, faaliyet sahasının büyük ölçekli (1/5000 ya da varsa 1/1000) jeoloji haritası üzerinde gösterilerek açıklanması, stratigrafik kolon kesiti, *Ekler bölümüne konacak Jeoteknik Etüt Raporuna metin içerisinde atıflarda bulunularak depolama sahası özellikleri anlatılmalıdır III.2 Depremsellik ve afet durumu, depolama tesisi alanının tektonik özellikleri, sahanın gösterildiği diri fay haritası, ii

5 III.3 Hidrolojik özellikler ve yüzeysel su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı, debileri, bu kaynakların faaliyet alanına mesafeleri ve mesafelerin bir plan üzerinde gösterilmesi, faaliyet alanının yakınında yüzeysel su kaynaklarının olup olmadığı, var ise faaliyetin bu su kaynaklarına olabilecek etkisi, III.4 Hidrojeolojik özellikler ve yeraltı su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı, yer altı suyu durumu (seviyesi, akış yönü, debileri, kalitesi vb.), bu kaynakların faaliyet alanına mesafeleri, proje sahası ve civarının bölgesel akifer sistemi içindeki konumu, III.5 Flora ve Fauna [Bölgenin vejetasyonu, proje alanı ve etki alanında bulunan flora türleri, etkilenecek alandaki türler, bu çalışmaların hangi dönemde yapıldığı, ulusal ve uluslararası sözleşmelerle koruma altına alınmış, nadir ve nesli tehlikeye düşmüş türler, endemizm durumları, bunların yaşama ortamları ve tehlike kategorilerinin Red Data Book'a göre irdelenmesi, flora ve faunanın IUCN'ne göre incelenmesi, flora tablosunun oluşturulması, faaliyet alanındaki av hayvanlarının yürürlükte bulunan Av Dönemi Merkez Av Komisyonu kararlarına göre incelenmesi, faunanın uygun formda düzenlenmesi, Bern Sözleşmesi kapsamında bulunan türlerin belirlenmesi (Bern sözleşmesine göre tablolar halinde düzenlenmesi), proje faaliyetlerinden etkilenecek canlılar için alınması gereken koruma önlemleri (inşaat ve işletme aşamasında), rekreasyon çalışmalarının belirtilmesi] (flora-faunanın tespitine ilişkin yapılmış veya yapılacak olan arazi, gözlem-literatür çalışmaları) III.6 Meteorolojik ve İklimsel Özellikler III.7 Koruma Alanları (Proje Sahası ve Etki Alanında Bulunan Duyarlı Yöreler ve Özellikleri, Milli Parklar, Tabiat Parkları, Sulak Alanlar, Tabiat Anıtları, Tabiatı Koruma Alanları, Yaban Hayatı Koruma Alanları, Yaban Hayvanı Yetiştirme Alanları, Kültür Varlıkları, Tabiat Varlıkları, Sit ve Koruma Alanları, Boğaziçi Kanununa göre koruma altına alınan alanlar, Biyogenetik Rezerv Alanları, Biyosfer Rezervleri, Özel Çevre Koruma Bölgeleri, Özel Koruma Alanları, içme ve kullanma su kaynakları ile ilgili koruma alanları, Turizm Alan ve Merkezleri ve koruma altına alınmış diğer alanlar), bunların faaliyet alanına mesafeleri, olası etkileri, III.8 Toprak özellikleri ve kullanım durumu (arazi kullanım kabiliyeti sınıflaması, erozyon, toprağın mevcut kullanımı), ilgili mevzuat kapsamında alınacak izinler, III.9 Orman Alanları (orman alanının miktarı (m 2 ), ağaç sayısı, ağaç türleri, miktarları, kapladığı alan büyüklükleri ve kapalılığı; bunların mevcut ve planlanan koruma ve/veya kullanım amaçları), 1/ ölçekli memleket ve Meşçere Haritası ve varsa 1/ ölçekli orman kadastro haritasının üzerinde proje alanının gösterilerek açıklanması, ÇED İnceleme Değerlendirme Formunun eklenmesi, III.9.1 Projenin bulunduğu orman alanında kesilecek ağaç türleri, bu ağaçların meşçere tipi, kapalılığı vb. özellikleri, miktarları, bu ağaçlar içerisinde korunacak türlerin olup olmadığı, var ise alınacak önlemler, alınacak izin ve görüşler, III.9.2 Orman yangınlara karşı alınacak önlemler, III.10 Proje yeri ve etki alanının hava, su ve toprak açısından mevcut kirlilik yükünün belirlenmesi, iii

6 BÖLÜM IV. PROJENİN ÖNEMLİ ÇEVRESEL ETKİLERİ VE ALINACAK ÖNLEMLER. 82 IV.1 Arazinin hazırlanması aşamasında yapılacak işler kapsamında nerelerde, ne miktarda ve ne kadar alanda hafriyat yapılacağı, hafriyat artığı malzemenin nerelere taşınacakları, nerelerde depolanacakları veya hangi amaçlar için kullanılacakları, dolgu için kullanılacaksa hafriyat ve dolgu tabloları, tesviye işlemleri sırasında olası hafriyat için kazı ve doldurma alanlarının yerlerinin belirlenmesi, depolama alanının nihai eğim açısı ve depolama sonrası durumu, IV.2 Projenin yol açacağı bitkisel toprak kaybı, bunların depolama alanları, projenin peyzaj üzerine etkileri ve alınacak önlemler, IV.3 Projenin flora, fauna, biyolojik çeşitlilik, habitat kaybı, orman alanları üzerine etkileri ve alınacak önlemler, IV.4 Taşkın, sel ve heyelan riski, alınacak önlemler, drenaj ile ilgili işlemler, IV.5 Depolama tesisnin tasarımı, şev eğimleri ve şev stabilite analizi, zemin geçirimsizliği, zemin ve yan yüzey sızdırmazlığının sağlanması için yapılacak işlemler; sızdırmazlık sistemi için kullanılacak malzemenin cinsi, fiziksel ve kimyasal özellikleri, miktarı ve temin edileceği yerin belirtilmesi; çevreye olabilecek etkiler ve alınacak önlemler, drenaj ile ilgili işlemler, alınacak drenaj önlemleri, düzenli depolama alanına ait her bir hücre için üst örtü ve zemin suyu drenaj tabakası plan ve kesit bilgileri, üst yüzey geçirimsizlik tabakası, yüzey drenajı (kuşaklama kanalları), sızıntı suyu havuzu bilgileri, IV.6 Proje kapsamında, inşaat ve işletme döneminde su temini sistemi planı, suyun nereden temin edileceği, suyun temin edileceği kaynaklardan alınacak su miktarı ve bu suların kullanım amaçlarına göre miktarları, oluşacak atık suların cins ve miktarları, nereye deşarj edileceği, alan çevresinde bulunan yer altı ve yüzeysel su kaynaklarına olabilecek etkiler ve alınacak önlemler (drenaj sisteminden toplanan suyun miktarı, sızıntı suyu toplama havuzunun toplama karakteristiği, sızıntı suyu miktarı, özellikleri (tesiste oluşacak sızıntı suyu ile ilgili değerlendirmelerin şiddetli yağış analizlerine göre yapılması), sızıntı suyu toplama havuzu plan ve kesit bilgileri; yapılacak ise sızıntı suyu arıtma sistemine ait bilgiler, arıtılan suyun hangi alıcı ortama nasıl deşarj edileceği, deşarj limitlerinin tablo şeklinde verilmesi, yapılacak ise arıtma tesisinin plan ve kesit bilgileri; arıtma çamurunun bertarafı, yağmur suyu drenajı, varsa fosseptiğe ilişkin bilgiler, fosseptik boyutlandırılması, plan ve kesit bilgileri, alınan ve/veya alınacak tüm izinler, protokoller), IV.7 Depo gaz çıkışının miktarı, kontrolü, değerlendirilmesi ve uzaklaştırma yöntemleri, gaz toplama bacası plan ve kesitleri, IV.8 Projenin içme suyu emin edilen yapılar üzerine etkileri, akarsu/dere yataklarına faaliyetten kaynaklı olabilecek etkilerin (sediment, askıda katı madde vb.) engellenmesi için alınacak tedbirler, IV.9 Proje kapsamındaki elektrifikasyon planı, bu planın uygulanması için yapılacak işlemler ve kullanılacak malzemeler, enerji nakil hatlarının geçirileceği yerler ve trafoların yerleri, bunların güçleri, IV.10 Depolama sahasında kötü hava şartlarında (yağışlı, soğuk, kuru vb.) yapılacak çalışmalar, iv

7 IV.11 Proje kapsamında inşaat ve işletme aşamasında meydana gelecek bütün atık türleri, katı atık, tehlikeli atık, özel atık cins ve miktarları, bu atıkların bertaraf şekilleri, bunlar için kullanılacak depolama alanları ve özellikleri, (geçici depolama alanları da vaziyet planında gösterilmelidir) IV.12 Proje kapsamında inşaat ve işletme döneminde kullanılacak maddelerden, parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve toksik olanların, taşınmaları, depolanmaları ve kullanımları, bu işler için kullanılacak aletler ve makineler, IV.13 Proje kapsamında inşaat ve işletme döneminde kullanılacak yakıtların türleri, tüketim miktarları, kimyasal analizleri, yakma sistemleri ve bunlardan oluşacak emisyonlar, IV.14 Tesiste oluşabilecek koku, toz, haşere ve sinek üremesine karşı alınacak önlemler, yerleşim yerlerine olabilecek etkiler ve alınacak tedbirler, IV.15 Proje kapsamında inşaat ve işletme döneminde meydana gelecek vibrasyon ve gürültünün kaynakları ve seviyesi, gürültüyü azaltmak için alınacak önlemler, IV.16 Proje kapsamında (inşaat ve işletme sırasında) çalışanlar, sayıları, insan sağlığı ve çevre açısından riskli ve tehlikeli olanlar, çalışanların sağlık ve güvenlik tedbirleri, ilgili mevzuat kapsamında alınacak önlemler, IV.17 Proje kapsamında, inşaat ve işletme döneminde ulaşım altyapısı planı, bu altyapının inşası ile ilgili işlemler; kullanılacak malzemeler, kimyasal maddeler, araçlar, makineler; altyapının inşası sırasında kırma, öğütme, taşıma, depolama gibi toz yayıcı mekanik işlemler İnşaat ve işletme sırasında oluşabilecek toz ve gaz emisyonlarına ilişkin bilgiler, gerekli hesapların yapılması, ilgili yönetmelikler kapsamında alınacak tedbirlerin ayrıntılı olarak açıklanması, IV.18 Arazinin hazırlanması ve inşaat alanı için gerekli arazinin temini amacıyla elden çıkarılacak tarım alanlarının büyüklüğü, bunların arazi kullanım kabiliyetleri ve tarım ürün türleri, civardaki tarım alanlarına olabilecek etkiler ve alınacak önlemler, alınacak izinler, IV.19 Proje için önerilen sağlık koruma bandı mesafesi, ilgili planlara işlenmesi, IV.20 Yerleşimler [proje ünitelerinin (planlanan tüm üniteler için ayrı ayrı) en yakın yerleşim birimine uzaklığı ve harita üzerinde gösterimi, inşaat ve işletme sırasında yerleşimlere olabilecek etkiler ve burada yaşayan halkın maruz kalabileceği olumsuz etkiler, geçim kaynakları üzerine etkiler ve alınacak önlemler)], IV.21 Nüfus hareketleri (inşaat ve işletme döneminde sağlanacak istihdam, ekonomik değişiklikler, göç hareketi) IV.22 Tesisin faaliyeti sırasında çalışacak personel ve bu personele bağlı nüfusun konut ve diğer sosyal/teknik altyapı ihtiyaçlarının nerelerde ve nasıl temin edileceği, sunulacak sağlık hizmetleri, IV.23 Projenin tüm aşamalarında (işletme öncesi, işletme süresi ve sonrasında) su kalitesinin izlenmesi için izleme programı oluşturulması, bu amaçla hangi noktalardan ve ne sıklıkta su numunesi alınacağı, kontrolünün nasıl yapılacağı, IV.24 Depolama sahasında atık depolama yöntemleri ile işletme sonu ve uzun süreli saha bakım programı, yeraltı ve yerüstü kaynaklarının izlenmesi, gözlem kuyularının yerleri ve v

8 haritada gösterimi, kuyulardan alınacak numuneler ve analizlerine ilişkin bilgiler, gerekli izinler, IV.25 İşletme faaliyete kapandıktan sonra olabilecek ve süren etkiler (Arazi ıslahı, rehabilitasyon çalışmaları, mevcut yeraltı ve yüzeysel su kaynaklarına etkileri, olabilecek hava emisyonları) ve bu etkilere karşı almacak önlemler, depolama sonrası ölçüm ve bakım çalışmaları, IV.26 Acil eylem planı (Muhtemel kaza, patlama, orman yangınları, deprem ve sabotaja karşı alınması gerekli önlemler), IV.27 Yeraltı ve yerüstü sularında bir kirlilik ve bulaşma tespit edildiğinde alınacak önlemleri içeren bir acil eylem planı, IV.28. Proje alanında peyzaj öğeleri yaratmak veya diğer amaçlarla yapılacak saha düzenlemelerinin (ağaçlandırmalar, yeşil alan düzenlemeleri vb.) ne kadar alanda nasıl yapılacağı bunun için seçilecek bitki ve ağaç türleri vb. ve var ise peyzaj projesi, IV.29 Çevresel Fayda Maliyet Analizi (Bu bölümde çevreden faaliyet öncesi yararlanılma durumu ve projenin gerçekleşmesi ile yararlanma durumunun sosyo-ekonomik açıdan değerlendirilmesi) BÖLÜM V: HALKIN KATILIMI (Halkın Katılımı Sonrasında Proje Kapsamında Yapılan Değişiklikler, Bu Konuda Verilebilecek Bilgi ve Belgeler) V.1. Projeden etkilenmesi muhtemel halkın belirlenmesi ve halkın görüşlerinin çevresel etki değerlendirmesi çalışmasına yansıtılması için önerilen/kullanılan yöntemler, V.2. Halkın projeye ilişkin endişe, görüş/önerileri ve konu ile ilgili değerlendirmeler V.3. Görüşlerine başvurulan proje ilgili tarafları ve görüş/önerileri ve konu ile ilgili değerlendirmeler V.4. Görüşlerine başvurulması öngörülen diğer taraflar, V.5 Bu konuda verebileceği diğer bilgi ve belgeler, BÖLÜM VI. YUKARIDA VERİLEN BAŞLIKLARA GÖRE TEMİN EDİLEN BİLGİLERİN TEKNİK OLMAYAN BİR ÖZETİ EKLER NOTLAR VE KAYNAKLAR NU HAZIRLAYAN ÇALIŞMA GRUBUNUN TANITIMI vi

9 TABLOLAR DİZİNİ Sayfa No Tablo I.1.1. Yatırıma Ait Zamanlama Tablosu,... 5 Tablo I.3.1. Projenin Özellikleri,...13 Tablo I.4.1. Proje Alanının Yerleşim Yerlerine Olan Mesafesi ve Yönleri,...16 Tablo II.4.1. Proje Alanına Ait Koordinatlar,...23 Tablo II.4.2. Proje Kapsamındaki Ünitelerin Arazi Kullanımı Bakımından Değerlendirilmesi,...23 Tablo III.2.1. Poison Olasılık Dağılımı İle Deprem Risk Analizi,...34 Tablo III.5.1. IUCN Red List Kategorileri ve Türkçe Karşılıkları...40 Tablo III.5.2. Prof. Dr. Ali Demirsoy a (1996) Göre Red Data Book Kategorileri...40 Tablo III.5.3. Karabük ili, Safranbolu İlçesi, Çatak Köyü Mevkiinde Planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası ve Çevresinde Bulunma Olasılığı Yüksek Olan Flora Türleri, Türkçe İsimleri, Fitocoğrafik Bölgeleri, Habitatları, Nispi Bolluğu, Endemizm Durumu, IUCN Red Data Book ve Bern Ek-I Kategorileri Tablo III.5.4. Karabük ili, Safranbolu İlçesi, Çatak Köyü Mevkiinde Planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası ve Çevresinde Bulunma Olasılığı Yüksek Olan İki Yaşamlı Türleri, Latince ve Türkçe Adları, Habitatları, Bern, IUCN Red Data Book ve MAK Kategorileri...53 Tablo III.5.5. Karabük ili, Safranbolu İlçesi, Çatak Köyü Mevkiinde Planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası ve Çevresinde Bulunma Olasılığı Yüksek Olan Sürüngen Türleri, Latince ve Türkçe Adları, Bern, IUCN Red Data Book ve Korunma Statüleri ve MAK Kategorileri...53 Tablo III.5.6. Karabük ili, Safranbolu İlçesi, Çatak Köyü Mevkiinde Planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası ve Çevresinde Bulunma Olasılığı Yüksek Olan Kuş Türleri, Latince ve Türkçe Adları, Bern, IUCN Red Data Book ve Korunma Statüleri ve MAK Kategorileri...54 Tablo III.5.7. Karabük ili, Safranbolu İlçesi, Çatak Köyü Mevkiinde Planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası ve Çevresinde Bulunma Olasılığı Yüksek Olan Memeli Türleri, Latince ve Türkçe Adları, Habitatları, Bern, IUCN Red Data Book ve MAK Kategorileri...60 Tablo III.6.1. Basınç Verileri,...67 Tablo III.6.2. Uzun Yıllar Sıcaklık Verileri,...68 Tablo III.6.3. Uzun Yıllar Yağış Verileri,...69 Tablo III.6.4. Nem Verileri,...70 Tablo III.6.5. Sayılı Günler Verileri,...70 Tablo III.6.6. Maksimum Kar Kalınlığı Verileri...71 Tablo III.6.7. Yönlere Göre Rüzgârın Ortalama Hızı ile Esme Sayıları Toplamları,...72 Karabük Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yönlere göre rüzgarın mevsimlik esme sayıları toplamı Tablo III.6.8. de, esme sayılarına göre mevsimlik rüzgar diyagramları Şekil III.6.9 da verilmiştir Tablo III.6.8. Yönlere Göre Rüzgârın Mevsimlik Esme Toplamları,...74 vii

10 Tablo III.8.1. Karabük İli, Arazi Dağılımı Tablo III.8.2. Karabük İli, İlçelere Göre Arazi Sınıfları Dağılımı (ha) Tablo III Aylara Göre SO 2 ve PM Konsantrasyonları...80 Tablo IV.5.1. Zemin Geçirimsizliği Değerleri...90 Tablo IV.5.2. Atık Lot Uzunlukları ve Alanları,...92 Tablo IV.2.3. Kuşaklama Kanalı Hesaplamaları,...93 Tablo IV Motorinin Özellikleri, Tablo IV Emisyon Faktörleri (Mobile Sources Emission Factors, EPA, 1995), Tablo IV Proje Kapsamında Çalışacak Araçlardan Yayılan Toplam Kütlesel Debi Değerleri, Tablo IV İnşaat Çalışmaları Esnasında Kullanılacak Makine Ve Ekipmanların Miktar ve Özellikleri, Tablo IV İnşaat Çalışmaları Sırasında Tüm Kaynaklardan Oluşacak Ortalama Ses Basınç Seviyelerinin Mesafelere Göre Dağılımı Tablo IV Şantiye Alanı İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri Tablo IV İşletme Çalışmaları Esnasında Kullanılacak Makine Ve Ekipmanların Miktar ve Özellikleri, Tablo IV İşletme Döneminde Tüm Kaynaklardan Oluşacak Ortalama Ses Basınç Seviyelerinin Mesafelere Göre Dağılımı Tablo IV Endüstri Tesisleri İçin Çevresel Gürültü Sınır Değeri Tablo IV Gürültüye Maruz Kalma Süreleri Tablo IV Toz Emisyon Faktörleri, Tablo IV Her bir lot Alanında Modelleme Çalışmaları ile Elde Edilen Maksimum PM YSK Değerleri ve HKDYY Sınır Değerleri Tablo IV Karabük İli, 2012 Yılı Nüfus Dağılımı, Tablo IV Su Kalitesi İzleme Programı, viii

11 ŞEKİLLER DİZİNİ Sayfa No Şekil I.1.1. Kuvarsit Ocağı, Kuvarsit İşleme Tesisi ve İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Alanı Konumları,... 3 Şekil I.1.2. Kuvars Kumu Hazırlama Tesisi İş Akım Şeması Şekil I.1.3. İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası İş Akım Şeması... 7 Şekil I.3.1. İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası, LOT yerleşimleri...12 Şekil I.3.2. Depolama Sahası Kazı Planı,...13 Şekil I.3.3. Depolama Sahası Nihai Dolum Planı,...14 Şekil II.5.1. Proje Alanı Çevresi Ulaşım Yollarını Gösterir Uydu Görüntüsü,...24 Şekil II.5.2. Safranbolu-Eflani Karayolunun Proje Alanını Kapsayan Bölümündeki Trafik Yükü,...25 Şekil III.1.1. Proje Alanı ve Çevresine Ait Genelleştirilmiş Stratigrafik Dikme Kesit...27 Şekil III.2.1. Karabük İli Depremsellik Haritası...35 Şekil III.2.2. Proje Alanı Ve Çevresi Diri Fay Haritası...36 Şekil III.3.1. Proje Alanı ve Çevresi Mevcut Su Kullanım Durumu, Planlanan ve Mevcut Sulama Tesisleri...37 Şekil III.5.1. IUCN Red List Kategorileri...40 Şekil III.5.2. P. H Davis Grid Kareleme Sistemi...42 Şekil III.5.3. Türkiye Fitocoğrafik Bölgeleri Haritası...43 Şekil III.5.4. Flora Listesinde Yer Alan Bitki Taksonlarının Fitocoğrafik Bölgelere Göre Dağılımı,...43 Şekil III.6.1. Basınç Değerleri Grafiği,...68 Şekil III.6.2. Sıcaklık Değerleri Grafiği,...68 Şekil III.6.3. Yağış Değerleri Grafiği,...69 Şekil III.6.4. Minimum ve Ortalama Nispi Nem Verilerinin Grafiksel Gösterimi,...70 Şekil III.6.5. Sayılı Günler Grafiği,...71 Şekil III.6.6. Maksimum Kar Kalınlığı Grafiği...72 Şekil III.6.7. Rüzgârın Esme Sayılarına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı,...73 Şekil III.6.8. Ortalama Rüzgar Hızına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı,...74 Şekil III.6.9. Esme Sayılarına Göre Mevsimlik Rüzgar Diyagramı,...75 Şekil III Aylara Göre SO 2 ve PM Konsantrasyonları Grafiği,...80 Şekil IV.5.1. Statik Durum Şev Stabilitesive Deprem Durumu Şev Stabilitesi Güvenlik Sayılarının Belirlenmesi...88 Şekil IV.5.2. Proje Alanı Maksimum-Minimum Yatay -Düşeyde Şev Tasarımı...89 Şekil IV.5.3. Yüzey Suyu Drenaj Suyunun Akış Mesafesi,...92 Şekil IV.5.4. Yüzey Suyu Drenaj Kanalı ve Kuşaklama Kanalı Drenajı,...94 ix

12 Şekil IV.5.5. İnert Atık Düzenli Depolama Sahası Son Örtü Şematik Tip Kesiti...95 Şekil IV.5.6. İnert Atık Düzenli Depolama Sahası Şematik En Kesiti...95 Şekil IV A, B ve C Ağırlıklı Ses (Gürültü) Düzeyleri için Çevirim Eğrileri Kaynak: Özgüven, N. (Prof. Dr.), Endüstriyel Gürültü Kontrolü Şekil IV Dozere Ait Gürültü Düzeyinin Frekans Analizi Şekil IV Kompresöre Ait Gürültü Düzeyinin Frekans Analizi Şekil IV Greydere Ait Gürültü Düzeyinin Frekans Analizi Şekil IV Kamyona Ait Gürültü Düzeyinin Frekans Analizi Şekil IV Yükleyiciye Ait Gürültü Düzeyinin Frekans Analizi Şekil IV Silindire Ait Gürültü Düzeyinin Frekans Analizi Şekil IV Wagon-Drill e Ait Gürültü Düzeyinin Frekans Analizi Şekil IV Beton Mikserine Ait Gürültü Düzeyinin Frekans Analizi Şekil IV İnşaat Çalışmaları Sırasında Tüm Kaynaklardan Oluşacak Ortalama Ses Basınç Seviyelerinin Mesafelere Göre Dağılımı Grafiği Şekil IV İşletme Döneminde Tüm Kaynaklardan Oluşacak Ortalama Ses Basınç Seviyelerinin Mesafelere Göre Dağılımı Grafiği Şekil IV İnceleme Alanı ve Çevresini Gösterir Yükseklik Verisi, Şekil IV Acil Eylem Planı Koordinasyon Yapısı Şekil IV Koruma Ekibinin Görev ve Sorumlulukları, Şekil IV Kurtarma Ekibinin Görev ve Sorumlulukları, Şekil IV İlk Yardım Ekibinin Görev ve Sorumlulukları, Şekil IV Yangın Ekibinin Görev ve Sorumlulukları, Şekil V.1. Halkın Katılım Toplantısından Görünüm, Şekil V.2. Halkın Katılım Toplantısından Görünüm (2), Şekil V.3. Halkın Katılım Toplantısı sonrası Proje Sahasında Yapılan İncelemelerden Görünüm (1), Şekil V.4. Halkın Katılım Toplantısı sonrası Proje Sahasında Yapılan İncelemelerden Görünüm (2), x

13 EKLER DİZİNİ Ek.1 Ek.2 Ek.3 Ek.4 Ek.5 Ek.6 Ek 7 Ek.8 Ek.9 Ek.10 Ek.11 Ek.12 Ek.13 Ek.14 Ek.15 Ek.16 Yer Bulduru Haritası 1/ Ölçekli Çevre Düzeni Planı, Lejantı ve Plan Hükümleri 1/ Ölçekli Topoğrafik Harita 1/ Ölçekli Arazi Varlığı Haritası 1/ Ölçekli Orman Mescere Haritası 1/ Ölçekli Faaliyet Merkezli Harita Kuvarsit Maden Ocağı, Kuvarsit İşleme Tesisi ve İnce Silis Kumu Depolama Alanı Konumlarını Gösterir 1/ Ölçekli Plan 1/1.000 Ölçekli Genel Yerleşim Planı Fosseptik Detay Planı Atık Analiz Raporu Proje Alanına Ait Fotoğraflar ve Faaliyet Alanının Uydu Görünümü Meteorolojik Bülten ve Standart Zamanlarda Gözlenen En Yüksek Yağış Verileri Depolama Sahası Kapastie Kübaj Bilgileri Jeolojik ve Jeoteknik Etüt Raporu Resmi Yazılar ISCST3 Hava Kalitesi Dağılım Modellemesi Sonuçları xi

14 BÖLÜM I PROJENİN TANIMI VE GAYESİ

15 BÖLÜM I. PROJENİN TANIMI VE GAYESİ I.1. Proje konusu faaliyetin tanımı (bertaraf edilecek ve geri kazanılacak atık çeşitleri), işletme süresi, zamanlama tablosu, akım şeması, hizmet amaçları, projenin sosyal ve ekonomik yönden gerekliliği, I.1.1. Proje Konusu, Faaliyetin Tanımı; CAMİŞ Madencilik A.Ş. tarafından Karabük İli, Safranbolu ilçesi, Çatak Köyü Mevkiinde yaklaşık 14,5 Ha alan üzerinde İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası nın kurulması ve işletilmesi amaçlanmaktadır. Söz konusu proje, alanın yaklaşık 750 m kuzeyinde yer alan ve aynı firmaya ait Kuvars Kumu Hazırlama Tesisi nde ortaya çıkacak olan ince boyutlu silis kumu malzemesinin depolanmasını sağlamak amacıyla projelendirilmiştir. Söz konusu Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinde cam yapımında kullanılacak olan kuvars kumu elde edilecek olup, bu kapsamda tesisin ihtiyaç duyacağı hammadde ise aynı firmaya ait ve tesisin 1,5 km güneyinde bulunan maden sahasından nakledilecektir. Söz konusu ÇED Gerekli Değildir kararı alınan Kuvars Kumu Hazırlama Tesisi nde inşaat çalışmaları devam etmekte olup, Kasım-2013 tarihinde işletmeye geçmesi planlanmaktadır. Tesiste üretilecek olan kuvars kumunun Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş. nin Ankara Polatlı OSB içerisinde inşaat çalışmaları devam eden Düz Cam Fabrikasında hammadde olarak kullanılması planlanmıştır. ÇED Başvuru Dosyası nda Tesisin üretim faaliyetleri neticesinde yıllık yaklaşık ton ince boyutlu silis kumunun ortaya çıkması öngörülmekte iken sektör talep ve arzları sonucunda Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş. kapasitesini yarı yarıya düşürmüştür. Bu kapsamda söz konusu Kuvars Kumu Hazırlama Tesisi de kapasitesini %50 oranında azaltmış ve ortaya çıkacak olan ince boyutlu silis kumunun miktarı ton/yıl olmuştur. söz konusu bu rapor ton/yıl silis kumu depolanması amacıyla hazırlanmıştır. CAMİŞ Madencilik A.Ş. ŞİŞECAM grubunun bir kuruluşu olup, Cam sektörü için gerekli endüstriyel mineralleri üreten bir firma konumundadır. Faaliyete geçtiği 1988 yılından bu yana, üretim kapasitesini 4 e katlayarak 2.76 milyon ton seviyesine ulaştırmış, müşteri taleplerine uygun kalitede ürünler üretmek yanında; maden arama, teknolojik araştırma ve tesis dizaynı ve kurulması konusundaki yeteneklerini de geliştirmiştir. CAMİŞ Madencilik A.Ş. ülkemizin çeşitli yörelerinde 60 a yakın maden sahasında, Trakya, Marmara, Akdeniz ve Karadeniz bölgelerinde kurulu 14 hammadde işleme ve zenginleştirme tesisinde faaliyetlerini sürdürmekte ve müşterilerinin taleplerini zamanında karşılamaya yönelik Lojistik Hizmetleri de organize etmektedir. Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya, eczacılık, elektrik-elektronik vb. birçok sektöre girdi veren önemli bir sektördür. Cam üretiminde kullanılan en önemli girdiler, kum, soda, dolomit, kalker, kuvars gibi maddelerdir. Ülkemizin bu kaynaklar açısından zengin olması nedeniyle, Türk cam sanayi %98 oranında yerli hammadde kullanmaktadır. En çok kullanılan girdilerden birisi olan soda üretiminde Türkiye'nin payı dünyada %1,7, Avrupa Birliği'nde ise % 10'dur. Diğer taraftan, Türkiye'de cam hammaddeleri yeterince bulunmakla birlikte, hammadde rezervleri çok fazla kaliteli değildir. Ayrıca, fiziksel ve kimyasal özellikleri bakımından istenen özelliklere uygun hammadde rezervleri giderek azalmaktadır. 1

16 Kesintisiz üretim yapma zorunluluğu olan cam sanayiinde, daha önceleri yerli hammaddelerden yararlanmanın sağladığı karşılaştırmalı üstünlükler kullanılabilmekte iken; bugün küreselleşme nedeniyle giderek dünyanın küçülen bir pazar durumuna gelmesi ve kalitenin ön plana çıkması, üretimde yüksek kaliteyi sağlayacak şekilde kaliteli hammadde kullanımını gerektirmektedir. Bu ÇED Raporunda çevresel etkileri ayrıntılı olarak incelenmiş ve ekonomik olarak yapılabilirliği belirlenmiş olan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası projesinin devreye girmesi ile cam sanayi endüstrisine hammadde sağlayacak Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinde oluşacak pasa atıklarının çevreye zarar vermeden depolanması sağlanmış olacaktır. I.1.2. İşletme Süresi, Zamanlama Tablosu, Hizmet Amaçları ve Projenin Sosyal ve Ekonomik Yönden Gerekliliği Proje konusu faaliyet; CAMİŞ Madencilik A.Ş. tarafından, Karabük İli, Safranbolu İlçesi, Çatak Köyü mevkiinde, yaklaşık 14,5 hektar büyüklüğündeki alanda inşa edilmesi ve işletilmesi planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası projesidir (Bkz. Ek-1/Yer Bulduru Haritası). Söz konusu depolama alanı projesi, alanının yaklaşık 750 m kuzeyinde inşaat çalışmaları devam eden ve CAMİŞ Madencilik A.Ş. ne ait Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinden ortaya çıkacak ince boyutlu silis kumunun depolanması amacıyla projelendirilmiştir. Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinde kullanılacak olan hammadde ise tesisin 1,5 km güneyinde bulunan ve yine CAMİŞ Madencilik A.Ş. ne ait olan Kuvarsit Ocağından (RN:70083) çıkartılacak kuvarsit malzemesi kullanılacaktır. Söz konusu Kuvarsit Maden Ocağı için tarih ve 2053 sayılı karar ile Kuvars Kumu Hazırlama Tesisi için ise tarih ve 2050 sayılı karar ile ÇED Gerekli Değildir kararları verilmiştir (Bkz. Ek-15/Resmi Yazılar). Söz konusu İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası, Kuvarsit Maden Ocağı ve Kuvarsit Hazırlama Tesisininin konumlarını gösterir vaziyet planı aşağıdaki şekilde verilmiştir. 2

17 Şekil I.1.1. Kuvarsit Ocağı, Kuvarsit İşleme Tesisi ve İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Alanı Konumları, Maden ocağından getirilen kuvarsit cevheri (-600 mm boyutlu), kırma-eleme ve öğütme tesislerinde işlenerek - 0,5 mm boyutuna indirilecektir. Bu esnada oluşan ve cam sanayii tarafından istenmeyen ince boyutlu silis kumu ( -0,1 mm) toz toplama sistemleri ve dinamik sınıflandırıcılar ile üründen ayrılacaktır. İnce boyutlu silis kumunun demir-çelik, seramik ve inşaat sektörlerine satışı hedeflenmekle birlikte satış sürekliliğinin sağlanamadığı durumlar oluşması ihtimaline karşı atık depolama alanında düzenli olarak depolanmasına karar verilmiş ve bu projenin gerçekleştirilmesi planlanmıştır. Atık depolama alanına kabul edilecek ince boyutlu silis kumu atığının Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik kapsamında analizinin yapılarak, hangi sınıf (I., II. veya III. sınıf) atık olduğunun tespit edilmesi gerekmektedir. Bu amaçla RN:70083 no lu maden ocağından numune alınarak, alınan numunenin Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinde işlenmesi ve atığın sınıfının belirlenmesi gerekmektedir. Ancak atık depolama alanına gönderilecek atıkların kaynağı olacak olan Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinin inşaatı henüz tamamlanmamış olup, bu sebeple tesisten numune alınamamıştır. Ancak RN:70083 no lu maden ocağından akredite laboratuvar firması tarafından alınan numune, yine aynı firmaya ait olan İstanbul İlinde bulunan Araştırma Geliştirme Laboratuarına gönderilerek silis kumu atığının tesis şartları simüle edilerek laboratuar bazında oluşturulması sağlanmıştır. 3

18 Sonrasında ince boyutlu silis kumu atığına akredite laboratuvar firması tarafından Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik kapsamında Eluat analizi yapılmıştır. Alınan numuneye yapılan analiz neticesinde oluşan atığın sınıfı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik kapsamında III. Sınıf Depolama Tesisi sınır değerlerini sağladığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak; Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinden oluşacak silis kumu atıkları III. Sınıf Atık olacak ve inşa edilmesi planlanan düzenli depolama tesisi III. Sınıf Depolama Tesisi standartlarına uygun olarak inşa edilecektir (Bkz. Ek- 10/Atık Analiz Raporu). Proje konusu faaliyet; firmaya ait Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinde oluşacak ince boyutlu silis kumlarının çevreye herhangi bir olumsuz etkisi olmadan depo edilmesi projesidir. İnce boyutlu silis kumu depolama tesisinin maden ocağı ve Kuvars Kumu Hazırlama Tesisiyle yine aynı ruhsat içerisinde (RN:70083) yer alması ve yaklaşık 14,5 hektarlık alana kurulması planlanmaktadır (Bkz. Ek-7). Depolama tesisinin toplam depolama kapasitesinin m 3 olması planlanmaktadır. Oluşacak ince silis kumunun özgül ağırlığının proje sahibi firmanın daha önceki tecrübelerinden yola çıkılarak 1 ton/m 3 olduğu kabul edilerek, depolama sahasının toplam kapasitesinin ton olması planlanmaktadır. Tesisin kapasite kübaj bilgileri Ek-13 de verilmiştir. İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası Karabük İli, Safranbolu İlçesi sınırları içerisinde F29-b1 ve F29-b4 no lu paftalarda yer almakta olup, 1/ ölçekli Topoğrafik Harita Ek-3 de sunulmuştur. Faaliyetin planlandığı alan; Zonguldak-Bartın-Karabük Planlama Bölgesi 1/ Ölçekli Çevre Düzeni Planı F29 paftası içerisinde yer almaktadır. Söz konusu planda ince boyutlu silis kumu depolama tesisi ile kuvars kumu hazırlama tesisi, orman sayılan alanlar içerisinde yer almaktadır. Kuvarsit maden ocağı sahasının ise bir bölümü orman, bir bölümü ise tarım alanları içerisinde kalmaktadır. Bahse konu 1/ Ölçekli Çevre Düzeni Planı, Plan Hükümleri ve Plan Lejantı Ek-2 de sunulmuştur. Hizmet Amaçları, Projenin Sosyal ve Ekonomik Yönden Gerekliliği CAMİŞ Madencilik A.Ş. ŞİŞECAM grubunun bir kuruluşu olup, cam sektörü için gerekli endüstriyel mineralleri üreten bir firma konumundadır. Faaliyete geçtiği 1988 yılından bu yana, üretim kapasitesini 4'e katlayarak 2,76 milyon ton seviyesine ulaştırmış, müşteri taleplerine uygun kalitede ürünler üretmek yanında; maden arama, teknolojik araştırma ve tesis dizaynı ve kurulması konusundaki yeteneklerini de geliştirmiştir. CAMİŞ Madencilik A.Ş. ülkemizin çeşitli yörelerinde 60'a yakın maden sahasında, Trakya, Marmara, Akdeniz ve Karadeniz bölgelerinde kurulu 14 hammadde işleme ve zenginleştirme tesisinde faaliyetlerini sürdürmekte ve müşterilerinin taleplerini zamanında karşılamaya yönelik Lojistik Hizmetleri de organize etmektedir. Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya, eczacılık, elektrik-elektronik vb. birçok sektöre girdi veren önemli bir sektördür. Cam üretiminde kullanılan en önemli girdiler, kum, soda, dolomit, kalker, kuvars gibi maddelerdir. Ülkemizin bu kaynaklar açısından zengin olması nedeniyle, Türk cam sanayi %98 oranında yerli hammadde kullanmaktadır. En çok kullanılan girdilerden birisi olan soda üretiminde Türkiye'nin payı dünyada %1,7, Avrupa Birliği'nde ise % 10'dur. Diğer taraftan, Türkiye'de cam hammaddeleri yeterince bulunmakla birlikte, hammadde rezervleri çok fazla kaliteli değildir. Ayrıca, fiziksel ve kimyasal özellikleri bakımından istenen özelliklere uygun hammadde rezervleri giderek azalmaktadır. 4

19 Kesintisiz üretim yapma zorunluluğu olan cam sanayiinde, daha önceleri yerli hammaddelerden yararlanmanın sağladığı "karşılaştırmalı üstünlükler" kullanılabilmekte iken; bugün küreselleşme nedeniyle giderek dünyanın küçülen bir pazar durumuna gelmesi ve kalitenin ön plana çıkması, üretimde yüksek kaliteyi sağlayacak şekilde kaliteli hammadde kullanımını gerektirmektedir. Bu ÇED Raporunda çevresel etkileri ayrıntılı olarak incelenmiş ve ekonomik olarak yapılabilirliği belirlenmiş olan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası nın Karabük İli, Safranbolu İlçesi, Çatak Köyü mevkiinde inşa edilmesi ve işletilmesi planlanmakta olup, atık depolama sahasında sadece aynı firmaya ait Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinde oluşacak silis kumları depolanacaktır. Yani bir başka deyişle proje konusu atık depolama sahasının sadece aynı firmaya ait Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinde oluşacak silis kumlarının depolaması amacıyla inşa edilmesi ve işletilmesi planlanmakta olup, dışarıdan veya başka firmalardan herhangi bir atık kabulü söz konusu olmayacaktır. Zamanlama Tablosu, Çalışacak Personel Sayısı ve Yatırımın Ömrü Projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamalarında 10 kişi, işletme aşamasında ise 2 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Proje dâhilinde inşaat aşamasında vasıfsız personel mümkün olduğunca bölgeden istihdam edilecek olup, işletme aşamasında ise daimi personeller yine yöreden istihdam edilerek az da olsa bölge ekonomisine katkı sağlanmış olacaktır. Depolama sahasının toplam depolama kapasitesinin ton olması planlanmaktadır. Depolama sahasına ince silis kumunun gönderileceği Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinden yılda yaklaşık ton silis kumu atığı oluşması beklenmektedir. Buna göre depolama sahasının yatırım ömrü; Yatırımın İşletme Süresi : Toplam Depolama Kapasitesi / Yıllık Silis Kumu Miktarı : ton / ton/yıl : 10 yıl olarak öngörülmektedir. İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası inşaat sürecinde yılda 1 ay, ayda 25 gün, günde 8 saat ve 1 vardiya ile çalışılacaktır. Depolama tesisinin işletme sürecinde ise; yılda 12 ay, ayda 25 gün, günde 16 saat ve 2 vardiya ile çalışılacaktır. Planlanan yatırıma ait zamanlama tablosu aşağıda sunulmuştur. Tablo I.1.1. Yatırıma Ait Zamanlama Tablosu, Yapılacak İşler 2012 ÇED Süreci İnşaat İzinlerinin Alınması İnşaat Çalışmaları İşletmeye Alma İşletme I.1.3. Proje Teknolojisi ve Proses Akım Şeması Karabük İli, Safranbolu İlçesi, Çatak Köyü mevkiinde, CAMİŞ Madencilik A.Ş. tarafından, yaklaşık 14,5 hektar büyüklüğündeki alanda İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası inşa edilmesi ve işletilmesi planlanmaktadır. Söz konusu atık depolama tesisi Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik kapsamında III. Sınıf Depolama Tesisi kriterlerine uygun olarak inşa edilecektir. CAMİŞ Madencilik A.Ş. tarafından Karabük İli, Yağlıca Köyü mevkiinde bulunan RN:70083 no lu Kuvarsit Maden Ocağı için Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü nden tarihli İşletme Ruhsatı ve İşletme İzni alınmıştır. 5

20 Sonrasında söz konusu maden ocağı için önce mülga Karabük İl Çevre ve Orman Müdürlüğü tarafından 24,36 hektarlık alan için tarih 2008/2 sayılı ÇED Gerekli Değildir Kararı verilmiş olup, daha sonra ise firmanın artan ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan kapasite artış projesi için tarihinde Karabük Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından ÇED Gerekli Değildir Kararı verilmiştir. Kapasite artış projesiyle birlikte RN:70083 no lu Kuvarsit Maden Ocağı nın ÇED İzin Alanı toplam 49,57 hektara ulaşmıştır (Bkz. Ek-15/Resmi Yazılar). CAMİŞ Madencilik tarafından işletilmekte olan RN:70083 nolu ruhsat alanı içerisinde bulunan Kuvarsit Maden Ocağında üretilen kuvarsit madeninin boyutlandırılması (kırmaeleme-öğütme) için, aynı ruhsat alanı içerisinde Kuvars Kumu Hazırlama Tesisi kurulmasına karar verilmiştir. Söz konusu projeyle ilgili olarak Proje Tanıtım Dosyası hazırlanıp Karabük Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ne sunulmuş ve tarihinde ÇED Gerekli Değildir Kararı alınmıştır (Bkz. Ek-15/Resmi Yazılar). Maden ocağından çıkartılarak Kuvars Kumu Hazırlama Tesisine getirilen maden cevherine kuvars kumu hazırlama tesisinde, kırma-eleme, öğütme-eleme manyetik seperasyon işlemleri yapılacak olup, herhangi bir kimyasal zenginleştirme işlemi uygulanmayacaktır. Kuvars kumu hazırlama tesisine ait iş akım şeması aşağıda verilmiştir. Kırma-Eleme E G E Emisyon Kapalı Stokhol E G G Gürültü Su Buharı Ara Silo E Jet Pulse Filtre Döner Kurutucu Yüksek Frekanslı Elek E E İnce Malzeme Toplama Filtresi Dinamik Separatörler E Dik Milli Kırıcı Tambur Manyetik Separatör G E İnce Malzeme Depolama Alanı Yüksek Alan Şiddetli Manyetik Separatör Ürün Siloları E G E Yükleme Nemlendirme Sevkiyat Şekil I.1.2. Kuvars Kumu Hazırlama Tesisi İş Akım Şeması G 6

21 Ön kırma-eleme sisteminde belli bir boyutun altına indirilen kuvarsit cevheri, önce kapalı hammadde stokholünde stoklanacak, buradan da galeri konveyör bant sistemi ile ara siloya nakledilecektir. Ara silo çıkışı cevher kurutulmak üzere döner kurutucuya beslenecek, buharlaşan su ve ince boyutlu malzeme kurutucu içinden jet pulse tip filtre ile emilecektir. Kurutucudan gelen ince boyutlu malzeme ince malzeme silosuna sevk edilecek, su buharı ise atmosfere salınacaktır. Kurutucu çıkışı cevher elenmek üzere yüksek frekanslı ince malzeme eleklerine beslenecek, elek üstü malzeme (+500 mikron) kırılmak üzere dik milli kırıcıya aktarılacaktır. Dik milli kırıcı çıkışı malzeme boyut kontrolü için tekrar ince malzeme eleklerine beslenecektir. Elek altı malzeme (-500 mikron) dinamik separatörlere aktarılacak ve malzeme içindeki ince boyutlu fraksiyonlar ayrılıp ince malzeme silosuna nakledilecektir. Dinamik separatörler sonrası cevher tambur manyetik separatörden geçirilecektir. Cevher içindeki yüksek manyetik özellikli malzemeler tambur separatör vasıtasıyla ayrılıp ince malzeme silosuna nakledilecektir. Manyetik tambur separatör çıkışı malzeme, demir içeriğinin düşürülmesi amacıyla yüksek alan şiddetli manyetik separatörlerden geçirilecek; manyetik kısım ince malzeme silosuna sevk edilecek, manyetik olmayan kısım (ürün) ise ürün silolarında sevk edilmek üzere depolanacaktır. Sevkiyat öncesi yapılan yükleme işlemi esnasında malzemenin tozumaması için malzeme üzerine su ile spreyleme yapılacaktır. Çalışma esnasında tesis içerisinde ince malzeme sebebiyle meydana gelen tozuma jet pulse tipi filtre ile toplanacaktır. Yukarıda bahsedildiği gibi fiziksel işlem uygulanarak zenginleştirilen madenden ince boyutlu silis kumu atığı oluşacaktır. İnce malzeme depolama silolarında depolanan silis kumu atığı daha sonrasında kamyonlar vasıtasıyla atık depolama tesisine nakledilecektir. İnce boyutlu silis kumu depolama sahasına ait iş akım şeması aşağıda verilmiştir. KUVARSİT MADEN OCAĞI KUVARSİT İŞLEME TESİSİ III. SINIF İNCE BOYUTLU SİLİS KUMU DEPOLAMA TESİSİ ARAÇ TESİS GİRİŞİ ARAÇLARIN TESİS İÇİ YOLLARDAN DEPOLAMA SAHASINA GİRİŞİ DEPOLAMA LOTUNA DÖKÜLMESİ III. SINIF ATIKLARIN SERİLMESİ VE SIKIŞTIRILMASI ARAÇ TESİS ÇIKIŞI Şekil I.1.3. İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası İş Akım Şeması 7

22 Kuvars kumu hazırlama tesisinden kamyonlar vasıtasıyla atık depolama sahasına getirilen ince silis kumları, atık depolama sahasında depolanması sağlanacaktır. Atık depolama sahasına getirilecek ince silis kumlarının tane boyutu küçük olacağından, tozuma problemi oluşacaktır. Toz emisyonu oluşmasının engellemek amacıyla sevkiyat öncesi de malzeme belli oranda rutubetlendirilecektir. İnce boyutlu silis kumu depolama sahası Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik kapsamında III. Sınıf Depolama Tesisi kriterlerine uygun olarak inşa edilecektir. Bu kapsamda söz konusu atık depolama tesisi inşa edilirken Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik te belirtilen aşağıdaki hususlara uyulacaktır: Atık depolama tesisinde inert atıklar dışında herhangi bir atık depolanması söz konusu olmayacaktır. Depolama tesisinde yağmur suyu ve yüzeysel suların depolama alanına girmesini engellemek amacıyla kuşaklama kanalları yapılacaktır. Düzenli depolama tesis sınırlarının yerleşim birimlerine uzaklığı için (III. sınıf düzenli depolama tesisi olduğu için en az iki yüz elli metre) gerekli şartlar sağlanacaktır. Düzenli depolama tesisinde atık depolama işlemi tamamen bittikten sonra sahanın üstü kapatılacak ve yeşillendirilecektir. Depolama tesisinde depolanacak atıkların diğer depolama tesislerinde bertarafını gerektirecek düzeyde kontamine olduğu veya metal, asbest, plastik ve kimyasallar gibi olmaması gereken maddeler içerdiğinin tespit edilmesi halinde, bu atıklar depolama tesisine kabul edilmeyecektir. Bunların dışında; Atık depolama tesisinde depolanacak malzemenin tane boyutunun küçük olmasından dolayı malzemenin tozuma yapması muhtemeldir. Bu sebeple atık depolama tesisinin etrafına malzemenin nemlendirilerek tozumanın önüne geçmeyi sağlayan sulama sistemi kurulacaktır. Atık depolama tesisinin tabanında biriken sızıntı suları toplanarak, atık depolama sahasında depolanan malzemenin tozumasını engelleyecek sulama sisteminde kullanılacaktır. Depolama tesisinin uygun yerlerinde olası bir acil veya yangın durumunda kullanılmak üzere yağın tüpleri konuşlandırılacaktır. Depolama tesisinde gece görüş seviyesinin sağlanması amacıyla tesisin 4 köşesinde aydınlatmayı sağlayacak projektör yerleştirilecektir. Ayrıca bu projektörlerin sürekli çalışır durumda olması için gerekli makine-ekipmanda(jeneratör vb.) sahada hazır bulundurulacaktır. Depolama tesisinde ulaşımın sağlanması amacıyla gerekli yollar oluşturulacak ve bu yolların tozumasını önlemek amacıyla gerekli tedbirler alınacaktır(tesis içi yollar toz oluşturmak şekilde kaplanacak veya kaplama yapılamaması durumunda yollarda toz oluşmasını engellemek amacıyla belirli periyotlarda sulama yapılacaktır). Depolama tesisinde uygun yerlere görünür şekilde ve büyüklükte, uyarı ve ikaz levhaları yerleştirilecektir. 8

23 I.2 Tesise kabul edilecek atıkların türleri, kaynağı, fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikleri, miktarları, kompozisyonları, analizler, atık kodları Proje konusu faaliyet; CAMİŞ Madencilik A.Ş. tarafından, Karabük İli, Safranbolu İlçesi, Çatak Köyü mevkiinde, 14,5 hektar büyüklüğündeki alanda inşa edilmesi ve işletilmesi planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası projesidir. Söz konusu depolama alanı projesi, alanının yaklaşık 750 m kuzeyinde inşaat çalışmaları devam eden ve CAMİŞ Madencilik A.Ş. ne ait Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinden ortaya çıkacak ince boyutlu silis kumunun depolanması amacıyla projelendirilmiştir. Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinde kullanılacak olan hammadde ise tesisin 1,5 km güneyinde bulunan ve yine CAMİŞ Madencilik A.Ş. ne ait olan Kuvarsit Ocağından (RN:70083) çıkartılacak kuvarsit malzemesi kullanılacaktır. Planlanan faaliyet kapsamında, maden ocağından getirilen kuvarsit cevheri (-600 mm boyutlu), kırma-eleme ve öğütme tesislerinde işlenerek -0,5 mm boyutuna indirilecektir. Bu esnada oluşan ve cam sanayii tarafından istenmeyen ince boyutlu silis kumu (-0,1 mm) toz toplama sistemleri ve dinamik sınıflandırıcılar ile üründen ayrılacaktır. İnce boyutlu silis kumunun demir-çelik, seramik ve inşaat sektörlerine satışı hedeflenmekle birlikte satış sürekliliğinin sağlanamadığı durumlar oluşması ihtimaline karşı atık depolama alanında düzenli olarak depolanmasına karar verilmiş ve bu projenin gerçekleştirilmesi planlanmıştır. Atık depolama alanına kabul edilecek ince boyutlu silis kumu atığının "Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik" kapsamında analizinin yapılarak, hangi sınıf (I, II. veya III. sınıf) atık olduğunun tespit edilmesi gerekmektedir. Bu amaçla RN:70083 no'lu maden ocağından numune alınarak, alınan numunenin Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinde işlenmesi ve atığın sınıfının belirlenmesi gerekmektedir. Ancak atık depolama alanına gönderilecek atıkların kaynağı olacak olan Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinin inşaatı henüz tamamlanmamış olup, bu sebeple tesisten numune alınamamıştır. Ancak RN:70083 no'lu maden ocağından akredite laboratuvar firması tarafından alınan numune, yine aynı firmaya ait olan İstanbul İlinde bulunan Araştırma Geliştirme Laboratuarına gönderilerek silis kumu atığının tesis şartları simüle edilerek laboratuar bazında oluşturulması sağlanmıştır. Sonrasında ince boyutlu silis kumu atığına akredite laboratuvar firması tarafından "Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik" kapsamında Eluat analizi yapılmıştır. Alınan numuneye yapılan analiz neticesinde oluşan atığın sınıfı "Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik" kapsamında "III. Sınıf Depolama Tesisi" sınır değerlerini sağladığı tespit edilmiştir. Proje konusu faaliyet; firmaya ait Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinde oluşacak ince boyutlu silis kumlarının çevreye herhangi bir olumsuz etkisi olmadan depo edilmesi projesidir. İnce boyutlu silis kumu depolama tesisinin maden ocağı ve Kuvars Kumu Hazırlama Tesisiyle yine aynı ruhsat içerisinde (RN:70083) yer alması ve toplam 14,5 hektarlık alana kurulması planlanmaktadır. Depolama tesisinin toplam depolama kapasitesinin m 3 olması planlanmaktadır. Oluşacak ince silis kumunun özgül ağırlığının proje sahibi firmanın daha önceki tecrübelerinden yola çıkılarak 1 ton/m 3 olduğu kabul edilerek, depolama sahasının toplam kapasitesinin ton olması planlanmaktadır. 9

24 Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü tarafından, tarihinde yayınlanan İnert Maden Atıklarının Alan Islahı, Restorasyon, Dolgu Maksadıyla Kullanımı veya Depolanmasına İlişkin Genelge (2010/13) de; Taş ocağı faaliyetleri ile mineral kaynakların aranması, çıkarılması ve işlenmesi sonucu oluşan inert atıkların depolanması, tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik kapsamında yer almamaktadır. Bu itibarla, uygulamada boşluk kalmamasını teminen, 3213 sayılı Maden Kanununun 2 nci Maddesi altında; II. Grup madenler olarak tanımlanan mermer, dekoratif taşlar, traverten, kalker, dolomit, kalsit, granit, siyenit, andezit, bazalt ve benzeri taşlar mineral kaynakların aranması, çıkarılması ve işlenmesi, IV. Grup madenler altında yer alan Kaolen, Dikit, Nakrit, Halloysit, Endellit, Anaksit, Bentonit, Montmorillonit, Baydilit, Nontronit, Saponit, Hektorit, İllit, Vermikülit, Allofan, İmalogit, Klorit, Sepiyolit, Paligorskit (Atapuljit), Loglinit ve bunların karışımı killer, Refrakter killerin aranması ve çıkarılması, sonucunda oluşan maden atıklarının alan ıslahı, restorasyon veya dolgu maksatlı ve düzenli depolama tesislerinde inşaat maksatlı kullanımı ve bu atıkların depolanması, maden atıkları ile ilgili yeni bir düzenleme yürürlüğe girene kadar bu genelge kapsamında değerlendirilecektir. Yukarıda tanımlanan madenler ve madencilik işlemleri dışında doğrudan madencilik faaliyetinden kaynaklanan atıkların alan ıslahı, restorasyon veya dolgu maksatlı kullanımı dahil depolanması ile ilgili bütün işlemler Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik hükümlerine tabidir. denmektedir. Depolanacak silis kumu, tarih ve sayılı Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik gereğince; (01) Madenlerin aranması, çıkarılması, işletilmesi, fiziki ve kimyasal işleme tabi tutulması sırasında ortaya çıkan atıklar başlığı altındaki Atık kum ve killer sınıfına girmektedir. Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinden oluşacak silis kumu atıkları "III. Sınıf Atık" olacak ve inşa edilmesi planlanan düzenli depolama tesisi "III. Sınıf Depolama Tesisi" standartlarına uygun olarak inşa edilecektir. (Bkz. Ek-10/Atık Analiz Raporu) I.3 Proje kapsamındaki tüm ünitelerin özellikleri, kapasiteleri, proses akım şeması, düzenli depolama tesisinin tasarımı ve drenaj sistemi, depolama sahasının kaç lottan oluşacağı, lotların planlanan kapasitesi, hacimleri ve kullanım ömürleri, lotların bir plan üzerinde gösterilmesi, her faaliyet için her bir ünitede gerçekleştirilecek işlemler ile faaliyet üniteleri dışındaki diğer ünitelerde sunulacak hizmetler, Proje Kapsamındaki Tüm Ünitelerin Özellikleri ve Kapasiteleri tarih ve sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmeliğin İkinci Bölüm ünde Düzenli Depolama Tesisleriyle İlgili Genel Hükümler başlığı altında Düzenli depolama tesislerinin sınıflandırılması konusunda c) III. Sınıf Düzenli Depolama Tesisi: İnert atıkların depolanması için gereken altyapıya sahip tesis. Şeklinde tanımlanmaktadır. Genel yerleşim planında yer alan üniteler; Tesis Girişi Güvenlik Kontrol Ünitesi III. Sınıf Depolama Lot u Tekerlek Yıkama Ünitesi Ön İşlem ve Geri Kazanım Alanı Yüzey Suyu Drenaj Kanalı 10

25 Gözlem kuyuları Fosseptik Tesis içi yollar ve servis içi yollar Kantar (Entegre Tesis olduğundan ana tesis kantarı kullanılacaktır.) Tesis Girişi (Giriş Kapısı) Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmeliğin İkinci Bölüm de: Düzenli Depolama Tesisleriyle İlgili Genel Hükümler alt başlığındaki Düzenli depolama tesislerinde genel olarak alınacak önlemler bölümünde yer alan Madde 6 nın 4. fıkrasında: Depolama tesisi, izinsiz girişleri engelleyecek şekilde çevre çiti ve giriş kapısı ile donatılarak emniyet altına alınır. Tesiste izinsiz atık boşaltımını engelleyecek kontrol mekanizması oluşturulur. hükmü uyarınca proje alanını tel çit ile çevrilecek ve giriş kapısı yapılacaktır. Bu sayede tesisin tam kontrolü sağlanacak ve izinsiz girişler engellenecektir. Altyapı Tesis Himaye Çiti ve Ağaçlandırma tarih ve sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmeliğin İkinci Bölüm de: Düzenli Depolama Tesisleriyle İlgili Genel Hükümler alt başlığındaki Düzenli depolama tesislerinde genel olarak alınacak önlemler bölümünde Madde 6 nın 4. fıkrasında: Depolama tesisi, izinsiz girişleri engelleyecek şekilde çevre çiti ve giriş kapısı ile donatılarak emniyet altına alınır. Tesiste izinsiz atık boşaltımını engelleyecek kontrol mekanizması oluşturulur. proje alanını tel çit ile çevrilecek ve giriş kapısı yapılacaktır. Bu sayede tesisin tam kontrolü sağlanacak ve izinsiz girişler engellenecektir. Aynı Yönetmeliğin Depo tesisi üst örtüsünün teşkili bölümü madde 17, 3. fıkrasında belirtilen III. sınıf düzenli depolama tesisleri için bu hükümler uygulanmamakla birlikte bu sahalarda atık depolama işlemi tamamen bittikten sonra sahanın üstünün kapatılması ve yeşillendirilmesi zorunludur. Hükmü gereğince düzenli depolama alanı nihai dolumundan sonra yeşillendirilerek terk edilecektir. Bu kapsamda söz konusu firmanın proje alanı içerisinde yer alan Kuvars Kumu Hazırlama Tesisine ve maden ocağına kontrolsüz giriş çıkışlar kontrol altına alınacağından dolayı, söz konusu Depolama alanına da kontrolsüz giriş çıkışların olması öngörülmemektedir. Yollar Proje alanı kullanılacak nakliye güzergahı stabilize yoldur. Karayoludur. Nakliyeyi gerçekleştirecek kamyonlar için gerekli lisans belgeleri alınacaktır. Proje kapsamında iki tip yol planlanmıştır. Genişlik, mesafe, kaplama, eğim ve fonksiyon açısından farklılıklar gösterecek olan bu yollar şunlardır. - Tesis İçi Yollar Silis Kumunu düzenli depolama alanındaki her bir lot içerisine girişini sağlamak ve atıkların kolay bir şekilde dökülmesini sağlamak amacıyla kullanılacak olan yollardır. Bu yolları, silis kütlelerinin yüksekliği arttıkça farklı şekiller alacak ve yeni güzergahlar teşkil edilecektir. - Kontrol Yolları Tesis bünyesinde inşa edilecek silis kumu düzenli depolama lotlarının etrafında kontrol maksatlı inşaa edilecek olan yollardır. 11

26 Düzenli Depolama Tesisinin Tasarımı, Kapasite Bilgileri, Proses Akım Şeması Gerçekleitirlmesi planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası nın tasarımı, tarihli ve sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmeliğine göre yapılmıştır (Bkz: Ek-8/Genel Yerleşim Planı). Proje konusu faaliyet; firmaya ait Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinde oluşacak ince boyutlu silis kumlarının çevreye herhangi bir olumsuz etkisi olmadan depo edilmesi projesidir. İnce boyutlu silis kumu depolama tesisinin maden ocağı ve Kuvars Kumu Hazırlama Tesisiyle yine aynı ruhsat içerisinde (RN:70083) yer alması ve toplam 14,5 hektarlık alana ve 6 lot halinde kurulması planlanmaktadır. Şekil I.3.1. İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası, LOT yerleşimleri 12

27 Söz konusu proje, alanın yaklaşık 750 m kuzeyinde yer alan ve aynı firmaya ait Kuvars Kumu Hazırlama Tesisi nde ortaya çıkacak olan ince boyutlu silis kumu malzemesinin depolanmasını sağlamak amacıyla projelendirilmiştir. Söz konusu Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinde cam yapımında kullanılacak olan kuvars kumu elde edilecek olup, bu kapsamda tesisin ihtiyaç duyacağı hammadde ise aynı firmaya ait ve tesisin 1,5 km güneyinde bulunan maden sahasından nakledilecektir (Bkz: Şekil I.1.1). Bahse konu proje, yaklaşık 14,49 ha alan içinde 6 lot halinde planlanmıştır. 1. lot alanı: m 2, 2.lot alanı: m 2, 3.lot alanı: m 2, 4.lot alanı: m 2, 5.lot alanı: m 2, 6.lot alanı: m 2, olarak projelendirilmiştir. Proje kapsamında ton/yıl ince boyutlu silis kumunun ortaya çıkması öngörülmekte olup, 6 lot üzerinde, m 3 malzemenin 10 yıl süreyle depolama yapılması planlanmaktadır. Depolama Sahası Kapasite Kübaj bilgileri Ek-13 de verilmiştir. Tablo I.3.1. Projenin Özellikleri, LOTLAR ALAN (m 2 ) HACİM (m 3 ) ÖMRÜ LOT LOT ,6 LOT ,7 LOT ,8 LOT ,5 LOT ,4 TOPLAM Kazı planı en düşük 871 kotundan, 930 kotuna kadar depolama yapılacaktır. Şekil I.3.2. Depolama Sahası Kazı Planı, 13

28 Şekil I.3.3. Depolama Sahası Nihai Dolum Planı, Proses Akım Şeması Karabük İli, Safranbolu İlçesi, Çatak Köyü mevkiinde, CAMİŞ Madencilik A.Ş. tarafından, 14,5 hektar büyüklüğündeki alanda İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası inşa edilmesi ve işletilmesi planlanmaktadır. Söz konusu atık depolama tesisi Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik kapsamında III. Sınıf Depolama Tesisi kriterlerine uygun olarak inşa edilecektir. CAMİŞ Madencilik tarafından işletilmekte olan RN:70083 nolu ruhsat alanı içerisinde bulunan Kuvarsit Maden Ocağında üretilen kuvarsit madeninin boyutlandırılması (kırmaeleme-öğütme) için, aynı ruhsat alanı içerisinde Kuvars Kumu Hazırlama Tesisi kurulacak olup, söz konusu faaliyetin inşaat çalışmaları devam etmektedir. Maden ocağından çıkartılarak Kuvars Kumu Hazırlama Tesisine getirilen maden cevherine kuvars kumu hazırlama tesisinde, kırma-eleme, öğütme-eleme manyetik seperasyon işlemleri yapılacak olup, herhangi bir kimyasal zenginleştirme işlemi uygulanmayacaktır. Fiziksel işlem uygulanarak zenginleştirilen madenden ince boyutlu silis kumu atığı oluşacaktır. İnce malzeme depolama silolarında depolanan silis kumu atığı daha sonrasında kamyonlar vasıtasıyla atık depolama tesisine nakledilecektir. İnce boyutlu silis kumu depolama sahasına ait proses akım şeması ÇED Raporunun I.1. bölmünde verilmiştir. 14

29 Düzenli Depolama Tesisinin Tasarımı ve Drenaj Sistemi Taban İzolasyonu tarihli ve sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmeliği Depo tabanının teşkili bölümü Madde 16 da; (1) Düzenli depolama tesisinin tabanı ve yan yüzeylerinde, sızıntı suyunun yeraltı suyuna karışmasını önleyecek şekilde bir geçirimsizlik tabakası teşkil edilir. Bunun için kil veya eşdeğeri malzemeden oluşturulmuş geçirimsizlik tabakası serilir. Geçirimsizlik tabakasının fiziksel, kimyasal, mekanik ve hidrolik özellikleri depolama tesisinin toprak ve yeraltı suları için oluşturacağı potansiyel riskleri önleyecek nitelikte olmak zorundadır. Geçirimsizlik malzemeleri teknik özellik bakımından Türk Standartları Enstitüsü standartlarına uygun olmalıdır. (2) Düzenli depolama tesisi sınıflarına göre depo tabanının asgari aşağıda belirtilen geçirgenlik ve kalınlık özelliklerine sahip olması gerekir: c) III. sınıf düzenli depolama tesisi: K 1,0 x 10-7 m/sn; kalınlık 1 m veya eşdeğeri. şeklinde belirtilmektedir. Bu kapsamda, tarihli Resmi Gazete de yayımlanan sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uyularak gerekli izolasyon yapılacaktır. Yönetmeliğe göre; III. sınıf düzenli depolama tesisi: K 1,0 x 10-7 m/sn; kalınlık 1 m veya eşdeğeri. Malzemeden teşkil edilmelidir ibaresi yer almaktadır. Söz konusu alan içerisinde gerçekleştirilen sondaj ve sismik çalışmalar sonucunda alanın geçirimsizlik değeri 10-7 olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda zeminde herhangi bir iyileştirme çalışması gerçekleştirilmeyecektir. Yüzey Suları Drenaj Sistemi Heterojen yapıdaki atık kütlesinde özellikle stabilite bakımından önemli bir faktör, yüzey suyu temasının asgari düzeyde olmasıdır. Yüzey suları, atık kütlesine yüzeysel akış ve yağış sularının doğrudan teması ile erişecektir. Yüzey sularının tahsis edilen sahaya girişini asgari düzeye indirmek amacıyla gerekli olacak yerlerde tahsis sınırları boyunca Kuşaklama Kanalı Drenaj Kanalı Drenaj Hattı, Tahsis sahası içerisindeki yüzey sularının depolama lota olumsuz etkisini önlemek üzere de yüzey suyu drenaj hatları teşkil edilecektir. Yüzey suyu drenaj kanal kesitinin geometrisi ve boyutlarının hesaplanmasına yönelik olarak öncelikle, belirli bir alandaki muhtemel debinin hesaplanması için rasyonel metod kullanılmış olup, ilgili hesaplamalar ÇED Raporu Bölüm IV.5. başlığı altında detaylandırılmıştır. Proje kapsamında tesis edilecek Drenaj Sistemi, Ek-8 de yer alan 1/1.000 ölçekli Genel Yerleşim planında gösterilmiştir. 15

30 I.4 Tesisin ve tesis içinde planlanan tüm ünitelerin ayrı ayrı en yakın yerleşim birimine uzaklığı, plan üzerinde gösterilmesi, Planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası için tarih ve sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelikte belirtilen Düzenli depolama tesis sınırlarının yerleşim birimlerine uzaklığı için (III. sınıf düzenli depolama tesisi olduğu için en az iki yüz elli metre) gerekli şartlar sağlanacaktır. Söz konusu proje alanına en yakın yerleşim birimi İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahasının yaklaşık m güneyinde bulunan Çatak Köyü'dür. Faaliyet alanının Safranbolu İlçe merkezine yaklaşık mesafesi ise metredir. Proje alanının çevresindeki yerleşim yerleri ve yerleşim yerlerinin proje ünitelerine olan yaklaşık uzaklıkları Tablo I.4.1 de verilmiştir. Tablo I.4.1. Proje Alanının Yerleşim Yerlerine Olan Mesafesi ve Yönleri, YERLEŞIM YERI YÖNÜ MESAFESİ (m) Çatak Köyü Güney m Yağlıca Köyü Kuzeydoğu m Öğrencik Köyü Batı m Eflani Yayla Mahallesi Kuzeybatı m Safranbolu İlçe Merkezi Güneybatı m Proje sahası ve yakın çevresinde yer alan yerleşimlerin, mevsimsel derelerin, enerji iletim hatlarının proje sahasına mesafelerine gösterir faaliyet merkezli 1/ ölçekli topoğrafik harita Ek-3 de verilmiştir. I.5 Faaliyet ünitelerinde kullanılacak makine ve teçhizatın adet ve özellikleri, bakım ve temizlik çalışmaları, Planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası için tarih ve sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmeliğin İkinci Bölüm ünde Düzenli Depolama Tesisleriyle İlgili Genel Hükümler başlığı altında Düzenli depolama tesislerinin sınıflandırılması konusunda c) III. Sınıf Düzenli Depolama Tesisi: İnert atıkların depolanması için gereken altyapıya sahip tesis. şeklinde tanımlanmaktadır. Yönetmeliğe göre proje alanında işletme aşamasında herhangi bir makine kullanımı söz konusu olmayacaktır. I.6 Sahanın bulunduğu alandaki trafik durumu, sahaya ulaşım yolu hakkında ayrıntılı bilgi, sahaya ulaşım yolunun bir plan üzerinde gösterilmesi, Planlanan ince boyutlu silis kumu depolama alanına ulaşım, Bartın-Safranbolu Karayolu üzerinden Eflani ilçesine devam eden karayolu dönüldükten sonra mevcut stabilize köy yolları kullanılarak sağlanmaktadır. Planlanan depolama sahası, Örencik Köyü İle Yağlıca Köyü arasında kalan mevcut yola yaklaşık m mesafede yer almaktadır. Proje alanı, Çatak Köyü yoluna ise yaklaşık m mesafededir. Bahse konu yollardan depolama sahasına ulaşım için mevcut orman yolları bulunmaktadır. Nakliyeyi gerçekleştirecek kamyonlar için gerekli lisans belgeleri alınacaktır. Proje kapsamında iki tip yol planlanmıştır. Genişlik, mesafe, kaplama, eğim ve fonksiyon açısından farklılıklar gösterecek olan bu yollar şunlardır. Tesis İçi Yollar: Silis Kumunu düzenli depolama alanındaki her bir lot içerisine girişini sağlamak ve atıkların kolay bir şekilde dökülmesini sağlamak amacıyla kullanılacak olan yollardır. Bu yolları, silis kütlelerinin yüksekliği arttıkça farklı şekiller alacak ve yeni güzergahlar teşkil edilecektir. 16

31 Kontrol Yolları: Tesis bünyesinde inşa edilecek silis kumu düzenli depolama lotlarının etrafında kontrol maksatlı inşaa edilecek olan yollardır. Proje kapsamında ince boyutlu silis kumunun nakliye işlemleri esnasında kamyon araçlar kullanılacak olup, günde ortalama 30 adet kamyon depolama sahasına giriş-çıkış yapacaktır. Projeye ait karayolları güncel tarafik hacim haritası ile ulaşım yolları uydu görüntüsü ÇED Raporu Bölüm II.5. te detaylandırılmıştır. Proje kapsamında Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü ne görüş sorulmuş olup anılan kurumun tarih ve sayılı cevabi yazısında proje alanında etkilenen herhangi bir faaliyet, ocak sahası ve tarihi köprünün bulunmadığı belirtilmiştir. Ancak çalışmalar sırasında ortaya çıkabilecek ve envanterde bulunmayan tarihi köprüler Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü ne bildirilecektir. Sonuç olarak projenin hayata geçirilmesinde Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü tarafından herhangi bir sakınca görülmemiştir (Bkz. Ek-15). I.7 Atıkların toplanması ve taşınmasına ilişkin detaylar; taşımada kullanılacak araçların özellikleri, kapasite ve miktarları, atık taşıma yöntemi, atık sahasına girişçıkış bilgileri, saha içi trafik yönetimi, Söz konusu proje, alanın yaklaşık 750 m kuzeyinde yer alan ve aynı firmaya ait Kuvars Kumu Hazırlama Tesisi nde ortaya çıkacak olan ince boyutlu silis kumu malzemesinin depolanmasını sağlamak amacıyla projelendirilmiştir. Söz konusu Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinde cam yapımında kullanılacak olan kuvars kumu elde edilecek olup, bu kapsamda tesisin ihtiyaç duyacağı hammadde ise aynı firmaya ait ve tesisin 1,5 km güneyinde bulunan maden sahasından nakledilecektir. Ortaya çıkacak olan ince boyutlu silis kumu malzemesi, depolama alanına silobaslar veya üstü kapalı kamyonlar vasıtasıyla taşınacaktır. Malzeme, nemlendirilerek taşınacak olup, taşıma esnasında kamyonların üzeri kapatılacaktır. Kamyonların taşıma kapasitesi 25 ton/sefer dir. Taşıma sırasında hız sınırlarına dikkat edilecektir. Doldurma ve boşaltma işlemleri savurma yapmadan yapılacaktır. Silis Kumunu düzenli depolama alanındaki her bir lot içerisine girişini sağlamak ve atıkların kolay bir şekilde dökülmesini sağlamak amacıyla tesis içi yollar projelendirilmiştir. Bu yolları, silis kütlelerinin yüksekliği arttıkça farklı şekiller alacak ve yeni güzergahlar teşkil edilecektir. Depolama alanı yılın her mevsiminde her türlü olumsuz hava şartlarında faaliyet gösterebilecek şekilde inşa edilecektir. Meteorolojik veriler düzenli kontrol edilecek ve acil durumlara karşı önceden tedbir alınması sağlanacaktır. Ayrıca drenaj ve yağmur suyu kanalları sürekli temiz tutulacaktır. I.8 Proje kapsamında planlanan ekonomik sosyal ve altyapı faaliyetleri, CAMİŞ Madencilik A.Ş. tarafından Karabük İli, Safranbolu ilçesi, Çatak Köyü Mevkiinde yaklaşık 14,5 Ha alan üzerinde İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası nın kurulması ve işletilmesi amaçlanmaktadır. Söz konusu proje, alanın yaklaşık 750 m kuzeyinde yer alan ve aynı firmaya ait Kuvars Kumu Hazırlama Tesisi nde ortaya çıkacak olan ince boyutlu silis kumu malzemesinin depolanmasını sağlamak amacıyla projelendirilmiştir. Söz konusu Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinde cam yapımında kullanılacak olan kuvars kumu elde edilecek olup, bu kapsamda tesisin ihtiyaç duyacağı hammadde ise aynı firmaya ait ve tesisin 1,5 km güneyinde bulunan maden sahasından nakledilecektir. 17

32 Planlanmakta olan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası projesinin arazi hazırlık, inşaat ve işletme aşamasında çalışacak personellerden kaynaklı su kullanımı söz konusu olacaktır. Çalışacak personelin içme suyu ihtiyacı özel firmalardan satın alınacak damacanalar ile karşılanacak olup, personelin kullanma suyu ihtiyacı ile proje alanında meydana gelebilecek tozumayı önlemek amacıyla sulama için gerekecek su, tankerler vasıtasıyla temin edilecektir. İnşaat aşamasında oluşacak evsel nitelikli atıksular faaliyet alanı ve yakın çevresinde herhangi bir atıksu (kanalizasyon) sistemi olmadığından, mücavirdeki kum hazırlama tesisi şantiyesinde Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik hükümlerine uygun olarak inşa edilmiş sızdırmaz fosseptik çukurda biriktirilecektir. Fosseptikte biriken atık suların ücret karşılığı Safranbolu Belediyesi ekipleri tarafından vidanjörle alınması sağlanacaktır. Personelden kaynaklanacak atık sular için inşa edilecek fosseptiğe ait plan ve kesitler Ek-9 da sunulmuştur. Projenin inşaat çalışmalarında, iş makineleri ve kullanılacak araçlar için mazot, benzin, makine yağı vb. akaryakıt ve madeni yağa ihtiyaç olup, tüm bunlar en yakın akaryakıt istasyonundan karşılanacaktır. Ayrıca, şantiye ve inşaat çalışmalarında kullanılacak elektrik, jeneratör vasıtasıyla karşılanacaktır. I.9 Proje ve yer alternatiflerine ilişkin çalışmalar ve ÇED Raporuna konu olan proje/yerin seçiliş nedenlerinin genel olarak açıklanması, teknoloji alternatiflerinin değerlendirilmesi, uygulanabilecek geri kazanım yöntemlerinin değerlendirilmesi, Proje konusu faaliyet; CAMİŞ Madencilik A.Ş. tarafından, Karabük İli, Safranbolu İlçesi, Çatak Köyü mevkiinde, yaklaşık 14,5 hektar büyüklüğündeki alanda inşa edilmesi ve işletilmesi planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası projesidir. CAMİŞ Madencilik A.Ş. tarafından proje alanını da içinde barındıran toplam hektarlık alan için Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü nden tarihinde İşletme Ruhsatı alınmıştır. Daha sonra ruhsat sahası içerisinde kapasite artış projesiyle birlikte 49,57 hektarlık alandaki Kuvarsit Maden Ocağı için ÇED Gerekli Değildir kararı alınmış olup, mevcut durumda maden ocağı işletilmektedir (Bkz. Ek-15/Resmi Yazılar). CAMİŞ Madencilik tarafından işletilmekte olan RN:70083 nolu ruhsat alanı içerisinde bulunan Kuvarsit Maden Ocağında üretilen kuvarsit madeninin işlenmesi için, aynı ruhsat alanı içerisinde Kuvars Kumu Hazırlama Tesisi kurulmasına karar verilmiştir. Söz konusu projeyle ilgili olarak Proje Tanıtım Dosyası hazırlanıp Karabük Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ne sunulmuş ve tarihinde ÇED Gerekli Değildir Kararı alınmıştır (Bkz. Ek-15/Resmi Yazılar). Söz konusu cevher hazırlama tesisinin inşaatı devam etmekte olup, 2013 yılı içerisinde tesisin inşaatının tamamlanıp, işletmeye geçilmesi planlanmaktadır. Maden cevheri bulunduğu yerden başka çıkartılma alternatifi olmayan bir hammadde olduğu için, madenin işlenmesi için kurulacak ana ve yardımcı tesislerinde söz konusu maden ocağının yakınında olması maddi fizibilite açısından önemlidir. Ancak madenin işlenmesi amacıyla kurulacak tesisler maden ocağı yakınında kurulmasının imkansız olduğu durumlarda başka alternatifler düşünülebilir. Proje konusu faaliyet; proje alanını da içinde barındıran maden ruhsatı içerisindeki Kuvarsit Maden Ocağı ndan çıkarılan kuvarsit madeninin Kuvars Kumu Hazırlama Tesisi nde işlendikten sonra ortaya çıkacak ince boyutlu silis kumu atığının bertaraf edilmesi için inşa edilmesi ve işletilmesi planlanan III. Sınıf Atık Depolama Tesisi projesidir. 18

33 Maden ocağı ve ocaktan çıkarılan madenin işleneceği tesis arasında yaklaşık 2,25 km mesafe bulunmaktadır (Bkz. Ek-3/Topoğrafik Harita). Proje konusu faaliyet kapsamında kurulması planlanan atık depolama tesisi de, maden ocağı ile maden hazırlama tesisi arasında yer almaktadır. Atık depolama tesisinin Kuvars Kumu Hazırlama Tesisine mesafesi yaklaşık 750 m ve maden ocağına mesafesi de yaklaşık 1,5 km dir (mesafeler Ek-3 teki Topoğrafik Haritadan belirlenmiş olup, mesafeler kuş uçuşu mesafelerdir). Yapılan araştırmalar neticesinde belirlenen proje alanı, mevcut durumda en uygun alternatif olarak belirlenmiştir. Çünkü atık depolama tesisinin kurulmasının planlandığı alan hem maden ocağına, hem de tesise yakınlığı ile diğer alternatifler arasında en uygun alan olarak belirlenmiştir. Bunun dışında proje alanının arazi yapısının atık depolama tesisi yapılmasına uygun olması, proje alanına ulaşımın kolaylıkla sağlanabilecek olması ve ihtiyaç duyulacak kapasiteye cevap verebilecek olması proje alanının belirlenmesinde etken olan diğer unsurlar olarak göze çarpmaktadır. Seçilen alan maden ruhsat alanı içerisindedir. Depolama tesisinin toplam depolama kapasitesinin m 3 olması planlanmaktadır. Oluşacak ince silis kumunun özgül ağırlığının proje sahibi firmanın daha önceki tecrübelerinden yola çıkılarak 1 ton/m 3 olduğu kabul edilerek, depolama sahasının toplam kapasitesinin ton olması planlanmaktadır. Depolama sahasına ince silis kumunun gönderileceği Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinden yılda yaklaşık ton silis kumu atığı oluşması beklenmektedir. Buna göre depolama sahasının yatırım ömrünün minimum 10 yıl olması beklenmekte olup, bu aşamada bu kapasitenin yeterli olduğu düşünülmektedir. İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası Karabük İli, Safranbolu İlçesi sınırları içerisinde F29-b1 ve F29-b4 no lu paftalarda yer almakta olup, 1/ ölçekli Topoğrafik Harita Ek-3 de sunulmuştur. Faaliyetin planlandığı alan; Zonguldak-Bartın-Karabük Planlama Bölgesi 1/ Ölçekli Çevre Düzeni Planı F29 paftası içerisinde yer almaktadır. Söz konusu planda ince boyutlu silis kumu depolama tesisi ile kuvarsit işleme tesisi, orman sayılan alanlar içerisinde yer almaktadır. Kuvarsit maden ocağı sahasının ise bir bölümü orman, bir bölümü ise tarım alanları içerisinde kalmaktadır. Bahse konu 1/ Ölçekli Çevre Düzeni Planı, Plan Hükümleri ve Plan Lejantı Ek-2 de sunulmuştur. Proje için yapılan yer seçimi çalışmalarında aşağıda belirtilen kriterler dikkate alınmıştır: Atık kaynağına göre konum, Ulaşım sistemine göre konum, Jeolojik Sismik koşullar, Topografik koşullar, Yerleşim alanlarından uzak olması. I.10 Proje ile ilgili olarak bu aşamaya kadar gerçekleştirilmiş olan iş ve işlemler, alınmış ve alınacak izinler, CAMİŞ Madencilik A.Ş. tarafından Karabük İli, Safranbolu ilçesi, Çatak Köyü Mevkiinde yaklaşık 14,5 Ha alan üzerinde İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası nın kurulması ve işletilmesi amaçlanmaktadır. Söz konusu proje, alanın yaklaşık 750 m kuzeyinde yer alan ve aynı firmaya ait Kuvars Kumu Hazırlama Tesisi nde ortaya çıkacak olan ince boyutlu silis kumu malzemesinin depolanmasını sağlamak amacıyla projelendirilmiştir. 19

34 Söz konusu Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinde cam yapımında kullanılacak olan kuvars kumu elde edilecek olup, bu kapsamda tesisin ihtiyaç duyacağı hammadde ise aynı firmaya ait ve tesisin 1,5 km güneyinde bulunan maden sahasından nakledilecektir. Proje kapsamında bu aşamaya kadar gerçekleştirilmiş olan çalışmalar ile alınmış izin ve kurum görüşleri aşağıda detaylandırılmıştır. CAMİŞ Madencilik A.Ş. tarafından proje alanını da içinde barındıran toplam hektarlık alan için Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü nden tarihinde İşletme Ruhsatı alınmıştır. Daha sonra ruhsat sahası içerisinde kapasite artış projesiyle birlikte 49,57 hektarlık alandaki Kuvarsit Maden Ocağı için ÇED Gerekli Değildir kararı alınmış olup, mevcut durumda maden ocağı işletilmektedir (Bkz. Ek-15/Resmi Yazılar). CAMİŞ Madencilik A.Ş. tarafından işletilmekte olan RN:70083 nolu ruhsat alanı içerisinde bulunan Kuvarsit Maden Ocağında üretilen kuvarsit madeninin işlenmesi için, aynı ruhsat alanı içerisinde Kuvars Kumu Hazırlama Tesisi kurulmasına karar verilmiştir. Söz konusu projeyle ilgili olarak Proje Tanıtım Dosyası hazırlanıp Karabük Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ne sunulmuş ve tarihinde ÇED Gerekli Değildir Kararı alınmıştır (Bkz. Ek-15/Resmi Yazılar). Söz konusu cevher hazırlama tesisinin inşaatı devam etmekte olup, 2013 yılı içerisinde tesisin inşaatının tamamlanıp, işletmeye geçilmesi planlanmaktadır. RN:70083 no lu maden ocağından akredite laboratuvar firması tarafından alınan numune, yine aynı firmaya ait olan İstanbul İlinde bulunan Araştırma Geliştirme Laboratuarına gönderilerek silis kumu atığının tesis şartları simüle edilerek laboratuar bazında oluşturulması sağlanmıştır. Sonrasında ince boyutlu silis kumu atığına akredite laboratuvar firması tarafından Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik kapsamında Eluat analizi yapılmıştır. Alınan numuneye yapılan analiz neticesinde oluşan atığın sınıfı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik kapsamında III. Sınıf Depolama Tesisi sınır değerlerini sağladığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak; Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinden oluşacak silis kumu atıkları III. Sınıf Atık olacak ve inşa edilmesi planlanan düzenli depolama tesisi III. Sınıf Depolama Tesisi standartlarına uygun olarak inşa edilecektir (Bkz. Ek-10/Atık Analiz Raporu). Proje kapsamında Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü ne görüş sorulmuş olup anılan kurumun tarih ve sayılı cevabi yazısında proje alanında etkilenen herhangi bir faaliyet, ocak sahası ve tarihi köprünün bulunmadığı belirtilmiştir. Ancak çalışmalar sırasında ortaya çıkabilecek ve envanterde bulunmayan tarihi köprülerin bildirilmesi kaydıyla projenin hayata geçirilmesinde Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü tarafından herhangi bir sakınca görülmemiştir (Bkz. Ek-15/Resmi Yazılar). Proje kapsamında jeolojik ve jeoteknik etüt raporu hazırlatılarak Ek-14 te sunulmuştur. 20

35 BÖLÜM II PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU

36 BÖLÜM II: PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU II.1 Proje yerinin; ilgili idaresi tarafından doğruluğu onanmış olan, lejant ve plan notlarının da yer aldığı Onanlı Çevre Düzeni Planları, Nazım İmar Planı, Uygulama İmar Planı vb. üzerinde gösterilmesi, proje alanının planlar üzerinde hangi kullanımda kaldığı, sağlık koruma bandının bu planlarda gösterilmesi; proje sahası yakın çevresinde bulunan sanayi ve yerleşimlerin ölçekli harita üzerinde gösterilmesi, mesafelerin belirtilmesi, yer bulduru haritası, tesise ulaşım için kullanılacak yol güzergahları, planlanan tesisin mevcut yapılar ile olan ilişkisi ve alana ait 1/ ölçekli topografik harita, proje alanı ve çevresinin panaromik fotoğrafları, gerekli izinler, (konuya ilişkin açıklamalar rapor metninde yer almalıdır) *Planlar lejantları ve plan notlarıyla verilmeli, "Aslının Aynıdır" kaşeli olmalıdır Proje konusu faaliyet; CAMİŞ Madencilik A.Ş. ne ait Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinde oluşacak ince boyutlu silis kumlarının çevreye herhangi bir olumsuz etkisi olmadan depo edilmesi projesidir. İnce boyutlu silis kumu depolama tesisinin maden ocağı ve Kuvars Kumu Hazırlama Tesisiyle yine aynı ruhsat içerisinde (RN:70083) yer alması ve yaklaşık m 2 lik alana kurulması planlanmaktadır (Bkz. Ek-7). Proje kapsamında ton ince boyutlu silis kumunun ortaya çıkması öngörülmekte olup, toplam m 2 lik alanında, m 3 malzeme 10 yıl süreyle depolama yapılma yapılması planlanmaktadır. İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası Karabük İli, Safranbolu İlçesi sınırları içerisinde F29-b1 ve F29-b4 no lu paftalarda yer almakta olup, 1/ ölçekli Topoğrafik Harita Ek-3 de sunulmuştur. Faaliyetin planlandığı alan; Zonguldak-Bartın-Karabük Planlama Bölgesi 1/ Ölçekli Çevre Düzeni Planı F29 paftası içerisinde yer almaktadır. Söz konusu planda ince boyutlu silis kumu depolama tesisi ile kuvars kumu hazırlama tesisi, orman sayılan alanlar içerisinde yer almaktadır. Kuvarsit maden ocağı sahasının ise bir bölümü orman, bir bölümü ise tarım alanları içerisinde kalmaktadır. Bahse konu 1/ Ölçekli Çevre Düzeni Planı, Plan Hükümleri ve Plan Lejantı Ek-2 de sunulmuştur. Bununla birlikte proje sahası ve yakın çevresinde yer alan yerleşimlerin, mevsimsel derelerin, enerji iletim hatlarının proje sahasına mesafelerine gösterir faaliyet merkezli 1/ ölçekli topoğrafik harita Ek-6 da, yer bulduru haritası Ek-1 de ve proje alanına ait fotoğraflar Ek-11 de sunulmuştur. II.2 Proje alanı ve yakın çevresinin mevcut arazi kullanımını değerlendirebilmek amacı ile yer altı sularını, yer üstü sularını, deprem kuşaklarını, jeolojik yapıyı, köy yerleşik alanlarını, ulaşım ağını, enerji nakil hatlarını, arazi kabiliyetini ve faaliyet alanının yakın çevresinde faaliyetlerine devam etmekte olan diğer kullanımların yerlerine ilişkin verileri gösterir bilgilerin 1/ ölçekli lejantlı hali hazır harita üzerine işlenmesi, Faaliyetin planlandığı alan; Zonguldak-Bartın-Karabük Planlama Bölgesi 1/ Ölçekli Çevre Düzeni Planı F29 paftası içerisinde yer almaktadır. Söz konusu planda ince boyutlu silis kumu depolama tesisi ile kuvars kumu hazırlama tesisi, orman sayılan alanlar içerisinde yer almaktadır. Kuvarsit maden ocağı sahasının ise bir bölümü orman, bir bölümü ise tarım alanları içerisinde kalmaktadır. Bahse konu 1/ Ölçekli Çevre Düzeni Planı, Plan Hükümleri ve Plan Lejantı Ek-2 de sunulmuştur. 21

37 Ek-4 te sunulan 1/ ölçekli arazi varlığı haritasına göre ince boyutlu silis kumu depolama alanı içerisinde büyük toprak grupları olarak; Kireçsiz Kahverengi Orman Toprakları (N) bulunmakta olup, arazi kullanım kabiliyet sınıflarına göre ise IV. sınıf araziler yer almaktadır. Proje alanı içerisinde şimdiki arazi kullanımı bakımından orman (O) sayılan araziler bulunmaktadır. Proje alanına ait 1/ ölçekli topoğrafik harita Ek-3 te, 1/ ölçekli orman mescere haritası Ek-5 te, proje sahasından görünümler ise Ek-11 de verilmiştir. Proje sahası ve yakın çevresinde yer alan yerleşimlerin, mevsimsel derelerin, enerji iletim hatlarının proje sahasına mesafelerine gösterir faaliyet merkezli 1/ ölçekli topoğrafik harita Ek-6 da yer almaktadır. II.3. Proje kapsamındaki faaliyet ünitelerinin konumu (Bütün idari ve sosyal ünitelerin, teknik altyapı ünitelerinin varsa diğer ünitelerin proje alanı içindeki konumlarının vaziyet planı üzerinde gösterimi, tesis içi makine, ünite, tank, depolama alanı vb.nin yerleşim planı üzerinde gösterilmesi, bunlar için belirlenen kapalı ve açık alan büyüklükleri, binaların kat adetleri ve yükseklikleri), Proje kapsamında yer alacak tüm üniteler ve bu ünitelerin özellikleri ÇED Raporunun I.3. bölümünde detaylandırılmıştır. Bununla birlikte tesis içi yolları, yüzeysuyu drenaj kanallarını, tel çitleri ve depolama alanlarını gösterir 1/1000 ölçekli genel yerleşim planı Ek- 8 de sunulmuştur. II.4. Projenin inşaat ve işletme aşamasında kullanılacak arazi miktarı ve arazinin tanımlanması, arazi yapısı, mülkiyet durumu, alanın coğrafık şekli, coğrafi tanımlanması (memleket koordinatları-coğrafik koordinatlar), proje sahasının ruhsatlı maden sahalarına uzaklıkları, bunlara etkileri, alınacak önlemler, Planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası projesi, alanın yaklaşık 750 m kuzeyinde yer alan ve CAMİŞ Madencilik A.Ş. ne ait Kuvars Kumu Hazırlama Tesisi nde ortaya çıkacak olan ince boyutlu silis kumu malzemesinin depolanmasını sağlamak amacıyla projelendirilmiştir. Söz konusu Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinde cam yapımında kullanılacak olan kuvars kumu elde edilecek olup, bu kapsamda tesisin ihtiyaç duyacağı hammadde ise aynı firmaya ait ve tesisin 1,5 km güneyinde bulunan maden sahasından nakledilecektir (Bkz: Şekil I.1.1). Bahse konu proje, yaklaşık 14,49 ha alan içinde 6 lot halinde planlanmıştır. 1. lot alanı: m 2, 2.lot alanı: m 2, 3.lot alanı: m 2, 4.lot alanı: m 2, 5.lot alanı: m 2, 6.lot alanı: m 2, olarak projelendirilmiştir. Proje kapsamında ton/yıl ince boyutlu silis kumunun ortaya çıkması öngörülmekte olup, toplam m 2 lik ÇED izin alanında, m 3 malzeme, 10 yıl süreyle depolama yapılma yapılması planlanmaktadır. Planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahasına ait koordinatlar Tablo II.4.1. de yer almaktadır. 22

38 Tablo II.4.1. Proje Alanına Ait Koordinatlar, Koor. Sırası: Sağa, Yukarı Koor. Sırası: Enlem, Boylam Datum: ED-50 Datum: WGS-84 Türü: UTM Türü: Coğrafik (Derece.kesir) D.O.M.: 33 D.O.M.: - Zon: 36 Zon: - Ölçek Fak.: 6 derecelik Ölçek Fak.: - NO SAĞA YUKARI ENLEM BOYLAM Projenin çevresel etki değerlendirme çalışmaları kapsamında, proje alanı içerisinde ana madde, iklim, topoğrafya, bitki örtüsü ve zamanın etkisi ile çeşitli büyük toprak grupları, Karabük İli Arazi Varlığı kitaplarından ve Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından hazırlanan Karabük İline ait 1/ ölçekli Arazi Varlığı haritaları incelenmiştir. Buna göre eğimli topoğrafyaya sahip arazilerde 1/ ölçekli arazi varlığı haritalarına göre proje kapsamında yer alan ünitelerin büyük toprak grupları, şimdiki arazi kullanım şekli ve arazi kullanım kabiliyet sınıflarına göre değerlendirilmesi Tablo II.4.2 de sunulmuştur. Tablo II.4.2. Proje Kapsamındaki Ünitelerin Arazi Kullanımı Bakımından Değerlendirilmesi, ÜNİTE İnce boyutlu silis kumu depolama alanı Kuvars Kumu Hazırlama Tesisi Kuvarsit Maden Ocağı BÜYÜK TOPRAK GRUBU ŞİMDİKİ ARAZİ KULLANIM ŞEKLİ ARAZİ KULLANIM KABİLİYET SINIFI N (Kireçsiz Kahverengi Orman Toprakları) O (Orman) IV N (Kireçsiz Kahverengi Orman Toprakları) O (Orman) IV N (Kireçsiz Kahverengi Orman Toprakları) F (Fundalık) VI Proje alanına ait arazi kullanım kabiliyet sınıflarını ve büyük toprak gruplarını gösterir 1/ ölçekli Arazi Varlığı haritası Ek-4 de sunulmuştur. II.5. Proje alanının hangi karayoluna ne kadar mesafede bulunduğu, projede kullanılacak yol güzergahı, yollar için yapılacak çalışmalar, araç yüklerinin hesabı ve yola etkileri, güncel trafik hacim haritası, yollara verilecek zararlar için alınacak önlemler, alınacak izinler, karayollarının planlarda gösterimi, Planlanan proje kapsamında ince boyutlu silis kumunun nakliye işlemleri esnasında kamyon araçlar kullanılacaktır. Nakliye işlemleri sırasında proje alanı ve çevresinde bulunan mevcut yollardan faydalanılacak olup, proje kapsamında herhangi bir yeni yol açılması söz konusu olmayacaktır. Proje alanı çevresinde bulunan mevcut yollar ve ince boyutlu silis kumunun naklinde kullanılacak taşıma güzergahını gösterir uydu görüntüsü Şekil II.5.1. de verilmiştir. Proje ile ilgili olarak Karayolları Genel Müdürlüğü nün yapmış olduğu değerlendirmelerde projeden etkilenecek herhangi bir faaliyet, ocak sahası ve tarihi köprünün bulunmadığı belirtilmiştir. Ancak çalışmalar sırasında ortaya çıkabilecek ve Karayolları Genel Müdürlüğü envanterinde bulunmayan tarihi köprüler Karayolları Genel Müdürlüğü ne bildirilecektir. Bununla birlikte faaliyetin İnşaat ve işletme aşamalarında karayollarının kullanılmasında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve bu kanuna istinaden Karayolları ile ilgili olarak çıkarılan tüm kanun ve yönetmeliklerde belirtilen hükümlere uyulacaktır. 23

39 Proje kapsamında kurulacak tüm tesislere ve yapılara ilişkin yer planlamasında Karayolu Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik hükümlerine ve Karayolu Kamulaştırma Sınırı Çekme paylarına uyulacaktır. Bununla birlikte tehlikeli madde sınıfına giren tüm malzemelerin taşınması esnasında Tehlikeli Maddelerin Karayolu İle Taşınması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Ayrıca bozulan yollardan dolayı hem çevre köy halkı, hem de nakliye sırasında kullanılacak araçların zarar görmemesi için yol boyu sürekli kontroller yapılacak ve gerekli görülen yerlere anında müdahale edilecektir. Projenin inşaat ve işletme aşamalarında malzemelerin taşınması esnasında karayollarına ve ilgili tesislerine herhangi bir zarar verilmeyecek olup, zarar verilmesi durumunda tüm zarar, Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü ile yapılacak protokol çerçevesinde yatırımcı firma tarafından karşılanacaktır. Karayoluna giriş-çıkışlarda ve taşımalarda trafik ile ilgili her türlü güvenlik önlemi, Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü nün görüşleri doğrultusunda yatırımcı firma tarafından sağlanacaktır. Ayrıca projenin inşaat aşamasında kullanılacak nakil güzergahları ile ilgili olarak Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü nden görüş alınacak olup, belirtilen hususlar doğrultusunda hareket edilecektir. Planlanan ince boyutlu silis kumu depolama alanına ulaşım, Bartın-Safranbolu Karayolu üzerinden Eflani ilçesine devam eden karayolu dönüldükten sonra mevcut köy yolları kullanılarak sağlanmaktadır. Planlanan depolama sahası, Örencik Köyü İle Yağlıca Köyü arasında kalan mevcut yola yaklaşık m mesafede yer almaktadır. Proje alanı, Çatak Köyü yoluna ise yaklaşık m mesafededir. Bahse konu yollardan depolama sahasına ulaşım için mevcut orman yolları bulunmaktadır. Ruhsat Sahası İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası Şekil II.5.1. Proje Alanı Çevresi Ulaşım Yollarını Gösterir Uydu Görüntüsü, Karayolundaki Mevcut Trafik Yükü Planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Tesisi projesi, alanın yaklaşık 750 m kuzeyinde yer alan ve CAMİŞ Madencilik A.Ş. ne ait Kuvars Kumu Hazırlama Tesisi nde ortaya çıkacak olan ince boyutlu silis kumu malzemesinin depolanmasını sağlamak amacıyla projelendirilmiştir. Proje kapsamında ince boyutlu silis kumunun nakliye işlemleri esnasında kamyon araçlar kullanılacak olup, günde ortalama 30 adet kamyon depolama sahasına girişçıkış yapacaktır. 24

40 Bununla birlikte projenin inşaat ve işletme aşamalarında tesise giriş-çıkışlar mevcut kavşaklardan sağlanacak olup, karayoluna yapılacak bağlantılar kapsamında geçiş yolu izin belgesi için Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü ne gerekli başvurular yapılarak projeler onaylattırılacaktır. İnşaat ve işletme aşamasında kullanılacak karayollarına ait güncel trafik hacim haritası, aşağıda sunulmuştur. Şekil II.5.2. Safranbolu-Eflani Karayolunun Proje Alanını Kapsayan Bölümündeki Trafik Yükü, Kaynak: 2012 Trafik ve Ulaşım Bilgileri, Otoyollar ve Devlet Yollarının Trafik Dilimlerine Göre Yıllık Ortalama Günlük Trafik Değerleri ve Ulaşım Bilgileri Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı Ulaşım ve Maliyet Etütleri Şubesi Müdürlüğü, Haziran-2013 Proje kapsamında Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü ne görüş sorulmuş olup anılan kurumun tarih ve sayılı cevabi yazısında proje alanında etkilenen herhangi bir faaliyet, ocak sahası ve tarihi köprünün bulunmadığı belirtilmiştir. Ancak çalışmalar sırasında ortaya çıkabilecek ve envanterde bulunmayan tarihi köprüler Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü ne bildirilecektir. Sonuç olarak projenin hayata geçirilmesinde Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü tarafından herhangi bir sakınca görülmemiştir (Bkz. Ek-15). 25

41 BÖLÜM III PROJE YERİ VE ETKİ ALANININ MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİ

42 BÖLÜM III: PROJE YERİ VE ETKİ ALANININ MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİ III.1 Jeolojik Özellikler (Bölgenin ve proje sahasının, jeolojik ve zemin bilgileri, zeminin cinsi, proje alanının 1/1000 ölçekli tesis planı üzerine işlenmesi, jeoteknik etüt raporu, jeoteknik etüt raporunda açılan kuyu lokasyonlarının yer ve kotları ile geçilen litolojik özellikler gösterilerek, jeomekanik özelliklerle birlikte kütlesel geçirgenlik değerlerinin verilmesi, proje sahasının 1/ ölçekli jeolojik harita üzerinde gösterilerek açıklanması, faaliyet sahasının büyük ölçekli (1/5000 ya da varsa 1/1000) jeoloji haritası üzerinde gösterilerek açıklanması, stratigrafik kolon kesiti, *Ekler bölümüne konacak Jeoteknik Etüt Raporuna metin içerisinde atıflarda bulunularak depolama sahası özellikleri anlatılmalıdır. Genel Jeoloji Çalışma bölgesi Türkiye tektonik birliklerinden Pontidler üzerinde ve Karabük- Safranbolu Tersiyer havzasının kuzey kenarında yer alır. Sözü edilen bölgede ve yakın dolayında yüzeylenen önemli kaya birimleri ve jeolojik yapılar arasında yaşlıdan gence doğru, düşük dereceli metamorfitlerden oluşan Jura öncesi yaşlı kayalar; çoğunlukla karbonatlardan oluşan, Jura Kretase yaşlı sedimanter istif, Jura-Kretase yaşlı kireçtaşı olistolitleri içeren ve fliş fasiyesiyle temsil edilen, Baremiyen-Albiyen yaşlı Çağlayan Formasyonu, Eosen yaşlı volkanotortul istif, Eosen yaşlı sığ denizel ve karasal tortullar kapsayan Karabük-Safranbolu Tersiyer havzası, sözü edilen birimlerin hemen tümüyle değişik tektonik ilişki sunan ve ofiyolitli melanjla temsil edilen Anadolu Napı, çalışma alanını KB-KD doğrultusunda kat eden Karabük Tektonik Hattı ve günümüzde etkinliğini sürdüren Kuzey Anadolu Fay Kuşağı sayılabilir (ODTÜ, 1986). Çalışmaya konu olan Karabük İli, çoğunlukla, Karabük-Safranbolu Tersiyer havzasının Alt Lütesiyen yaşlı ince kırıntıları (silttaşı-marn) üzerine kurulu olup, zaman zaman kütle hareketleri gibi doğal olaylara sahne olmaktadır. Bölgedeki ilk çalışmalar, tam anlamıyla jeolojik olmasa bile, Karabük Demir-Çelik Fabrikasına kireçtaşı sağlanması amacıyla Grancy (1937), Pekmezciler (1937) ve Lahn (1939) tarafından yapılmıştır. Her üç araştırıcı da, amaçları gereği, Karabük-Safranbolu Tersiyer havzasının kuzey kenarında ve KD-GB doğrultusunda uzanan Nümmulitesli kireçtaşı kornişlerinin kimyasal bileşimi ve işletilebilirliği ile ilgilenmişlerdir (ODTÜ, 1986). Bölgenin jeolojisini konu alan fakat yeterince ayrıntılı olmayan 1/ ölçekli ilk jeolojik çalışma Blumenthal (1948) tarafından yapılmıştır. Bu araştırmacıya göre, Karabük- Tersiyer havzası bakışımsız bir senklinal olup, havzanın kuzeybatı kenarı daha kısa ve tektoniktir. Ancak sözü edilen bu tektonik ilişkinin niteliği, başka bir deyişle bindirme mi, devrilme mi yoksa normal fay mı olduğu belirgin değildir. Havzanın temeli, Eosen öncesi yaşlı fliş ve metamorfitlerden oluşurken, havzanın içini Orta Lütesiyen yaşlı Nümmülites'li kirectasları ve kırıntılı kayalarla doldurur. (ODTÜ, 1986) Daha sonraki yıllarda, Karabük İlçesi İmar Planına temel olmak üzere, yerleşim alanı ve yer kaymalarını konu alan jeolojik raporlar hazırlanmıştır. Bu raporlarda Karabük yerleşim alanındaki kayalar, ilkin Kuvarterner ve Tersiyer gibi zaman birimlerine, daha sonra da kaya türü olarak sınıflandırılmış; su baskını ve yer kaymalarından söz edilmiş ve yerleşim alanı, yer kayması temel alınarak bölgelendirilmiştir (ODTÜ, 1986). Çalışma alanı ve yakın çevresinde, yaşlıdan gence doğru, Ulus Formasyonu (Ku), Safranbolu Formasyonu (Tsa), Karabük Formasyonu (Tka), Çerçen Formasyonu (Tkaç), Soğanlı Formasyonu (Tso), Akçapınar Formasyonu (Ta), Yörük Formasyonu (Tör), Yamaç Molozu (Ymo), Alüvyon (Qa) bulunmaktadır (Yergök vd., 1987). 26

43 Proje Alanı Jeolojisi Stratigrafi Karabük İlçesi ve yakın dolayında Üst Mesozoyik, Alt Tersiyer ve Kuvaterner yaşlı kayalar yüzeyler. Üst Mesozoyik yaşlı kayalar, genelde fliş fasiyesinde olup Tersiyer havzasının temelini oluşturur. Havzanın içinde ise, egemen olarak Alt Lütesiyen yaşlı ince klasikler (silttaşı, marn, kiltaşı), Nummulitesli kumlu kireçtaşları ve Kuvaterner yaşlı fakat iki ayrı dönemde oluşmuş akarsu taraçaları yüzeyler. Bu kayalar 1/ ölçeğinde haritalanmış ve stratigrafi kurallarına göre ayrı ayrı adlanmıştır. Bunlar, yaşlıdan gence doğru, aşağıda ayrıntılı olarak açıklanmıştır. (Yergök vd., 1987) (Bkz. Şekil III.1.1). Şekil III.1.1. Proje Alanı ve Çevresine Ait Genelleştirilmiş Stratigrafik Dikme Kesit 27

44 Ulus Formasyonu (Kru) Bolu masifinin bitiminden sonra onun devamı imiş gibi bir gidiş gösteren Kuzey alanını; Devrek- Kozcağız- Ulus ilçe merkezi yakını ile belirtilebilen, Güney alanını ise; Karabük ters fayı altında kalan Karagöl ters fayı ile tekrar ortaya çıkararak Kuzey Anadolu Fayına kadar devam eden birime verilen isimdir. Bu Formasyonun en altındaki Kirpe Çakıltaşı Üyesi ve Ahmet Usta Çakıltaşı üyesi olmak üzere iki üyesi mevcuttur. Ancak Kirpe Çakıltaşı çalışma alanımızda yer almadığından istife dahil edilmemiştir. Ulus Formasyonu kumtaşı, kiltaşı, silttaşı, seviyeleri ile yer yer konglomera, mikro konglomera ara katkılarından meydana gelen türbiditik bir fliş istifinden meydana gelmektedir. İstif içerisindeki kumtaşlarının taneleri genellikle kireçtaşı, kuvarsit, yabancı kayaç parçaları (volkanik, metamorfik, magmatik ) ayrıca çok bol olarak kömür kırıntısı, yaprak parçasından meydana gelmektedir. Bu kömürlerin karbonifer kömürlerinden taşınmış olması çok muhtemel olmasına karşın palinolojik olarak bir sonuç alınamamıştır. Ayrıca petrografik olarak bu birim kuvarslı kumtaşı, arkoz, grovak gibi değişik isimler almaktadır. (Yergök vd., 1987) Safranbolu Formasyonu (Tsa) Safranbolu ilçesi civarında Safranbolu Paleozoyik istifinin ve Ulus Formasyonunun üzerini örten ilk istiftir. Beyaz, gri, hafif pembe renkli olup, kireçtaşlarından meydana gelir. Safranbolu formasyonu ilk kez S.Şener v.d. (1980) tarafından aynı istife Safranbolu kireçtaşı ismi ile uygulanmıştır. Birim birçok yerde oldukça düşük açılı olarak diğer istifleri örtmektedir. (Yergök ve diğ., 1987) Formasyon en kuzeyde Ovaşeyhler Köyü (F29 bl, NE) ile Çapayra (F29 bl, SW) arasında Ulus Formasyonu üzerine gelir. Bu mevkiden sonra güney doğuya döner ve Safranbolu Paleozoyik istifini örter yer yer ufak şahit tepeler halinde Kızılgedik Köyü, Çalköy, Tepeköy dolaylarında da korunur (F29b3, NE). Güneye doğru Araç Çayının Kuzey kesimlerinde yer alır. Karabük Fayının güneydoğu kesimlerinde izlenir. Bu yüzlek doğuya doğru incelerek devam eder. Cildikısık istasyonu (F29d3, NW) bu birimin güneyinde Karagöl Fay hattını sınırlamaktadır. Aynı şekilde avdan yayiası (F29d3, SE)'da küçük bir yiizleği vardır. Birim birçok yerde oldukça düşük eğimli olarak diğer istifleri örtmektedir. Safranbolu Formasyonunun tüm çalışma alanında çok güzel yüzlekleri mevcuttur. En tipik olarak Safranbolu-Bartm yol güzergâhında Eflani yol sapağındaki Karaevli köyünde (F29a3, NE) tipik kesit bulunmaktadır. Bu mevkide siyah şeyi, kiltaşı istifi ile devam eden Ulus Formasyonu üzerine açılı diskordans ile Safranbolu Formasyonunun yer aldığı gayet güzel izlenmektedir. Bundan başka birimin tip mevkileri olarak Karabük Fayının doğu kesimlerinde dikleşmiş olarak görülmektedir. Ayrıca Müstekler ile Konarı Köyü arasındaki Kirpe dere yamaçlarında, Safranbolu kuzeyinde Yukarıdana Köyü civarında tipik mostraları bulunmaktadır. Bu birimin F29d paftalarında Karabük Fayı ve Karagöl Faylarının tektonik etkilerinden ve diğer birimler tarafından örtülmesinden dolayı geniş yayılımlı yüzlekler vermemektedir. En güzel mostraları Araç Çayının ve Safranbolunun kuzey kesimlerinde görülmektedir. (Yergök vd., 1987) Safranbolu Formasyonu çalışma alanı içerisinde tabanda çok ince bir konglomera seviyesi ile başlar, taban konglomerası niteliğinde ve üst kısımlara doğru karbonatlı kumtaşı seviyelerinden sonra istif kireçtaşı istifi olarak görülmektedir. Birçok yerde izlendiği gibi yumrulu kireçtaşı görünümündedir. Yumrulu yapıdaki istif Safranbolu çevresinde izlenmektedir. 28

45 Ayrıca havzanın güney kesimlerinde Cildikısık istasyonu (F29d3, NW) dolayında yer yer dolomitleşmeli olarak bulunmaktadır. Çimentolanma mikritik olabildiği gibi sparitikte olabilmektedir. Rengi beyaz, gri, hafif pembedir. Kırılma yüzeyi nadir köşeli çoğunda midye kabuğu şekillidir. Katmanlanma masiften inceye doğru değişkendir. Katmanlanma çoğunlukla belirgindir. Genellikle cm arasında kalınlık göstermektedir. Safranbolu Formasyonunun kalınlığı havzada değişim göstermektedir. Karaevli dolayında (F29a3, KD) kalınlık 50 metre kadar, Ovacık dolayında 200 metre, Karabük kuzeyinde Çaldağ'da Pirinçlik (F29dl, GB) köyünde kalınlığı 500 metreden biraz fazladır. Kalınlığı böylece metre arasında değişmektedir. Safranbolu Formasyonu bol fosil taşımaktadır. Alınan numunelerden şu fosiller bulunmuştur: Nummulites sp, Nummulitidae Ekinit dikeni, Gastrapoda, Bryozoa, Alg bu fosillere göre Safranbolu formasyonunun yaşı Üst Paleosen-Lütesiyendir. (Yergök vd., 1987) Karabük Formasyonu (Tka) Karabük fayı ile Karagöl fayının birbirine en çok yaklaştığı yerden başlayarak Araç Çayı çevresini takip ederek izlenen eğri, haki yeşil renkli alt kesimleri marnlı, üst kesimlerine doğru kiltaşı kumtaşı ardalanmasından meydana gelen istife verilen isimdir. Bu isim ilk kez; S.Saner vd. (1980) tarafından yayılımının en iyi izlendiği yer olan Karabük İli dolayısıyla verilmiştir. (Yergök vd., 1987). Karagöl ve Karabük faylarının birbirlerine en çok yaklaştığı çalışma alanımızda Aşağı mahalleden (F29d4, KD) doğuya doğru Karagöl fayını takip eden birkaç küçük mostra ve daha doğuda Karagöl Fayının güneyinde kalan Ovacık ve Ömerler senklinallerinin en iç kısımlarında yer alırlar. Bu uzanımdan daha önemli olarak kuzey doğuya doğru Karabük ve Araç Çayı çevresi en kuzey alanlarda olmak üzere Eflani dolayında senklinalin en iç kısmında yer almaktadır. Tipik kesiti olarak Süfeyli'nin (F29cl KB) kuzey kesimlerinde bıçaklı sırtı dolayında izlenmektedir. Ayrıca aynı çalışma alanına Araç Çayı çevresinde tip mevkileri yer almaktadır. Bunlardan başka en iyi gözlendiği yerler Karabük ve Safranbolu yakın çevresidir. Karabük formasyonu alt kesimleri çoğunlukla marnlardan oluşur. Bu marnlar yer yer jipslidir. Alt seviyelerinde hemen hemen hiç kumtaşı bandı yer almaz. Üst kesimlere doğru kumtaşı ara katkıları artmaktadır. En üst kesimlerinde ise tamamen kumtaşı karakterindedir. Rengi alt kesimlerde gri, yeşil renklerde üst kesimlere doğru sarı, gri renklerdedir. Çimentolanma killi karbonattır. Tutturulma kötü gelişmiştir. Taneler yarı yuvarlak, yuvarlaktır. Boylanma iyidir. Kumtaşı altta ince, üstte kaba tanelidir. Katmanlanma alt kesimlerde 5-20 cm.dir. Üst kesimlere doğru kırmızı renkli kumtaşlarının hakim olduğu laminalı, çapraz katmanlı seviyeler bulunmaktadır. Bu seviyelerde katman kalınlığı 30 cm 4 m. kadardır. Kumlu seviyelerde akıntı izleri ve organizma eşeleme izleri bulunmaktadır. Üst kesimlere devam edildiğinde Çerçen formasyonuna geçiş alanlarında yer yer bitki kırıntıları ve Kahyalar Merkez ve Durhanlar Mahalleleri (F29d4, KB) arasında yersel olarak gelişmiş cm. kalınlığında kömür bandı yer almaktadır. Burada yeşil gri renkli kiltaşı marnlar arasında gastrapodalı seviyelerden sonra kömürleşme izlenmektedir. (Yergök vd., 1987) Karabük formasyonu altında yer alan Safranbolu Formasyonu ile ilişkisi tedrici geçişlidir. Nadir olarak keskin bir dokanak ilişkisinin izlendiği alanlarda konkordanslı olarak izlenmektedir. 29

46 Karabük Fayının etkisi ile dikleşmiş olarak görüien kesimlerin dışında, Değirmenci Tepe güneyinde (F29dl, KD) iki birimin ilişkisi tektonik olarak izlenmektedir. Tavan ilişkisi ise Çerçen formasyonu ile konkordanslı ve kademeli geçişli olarak görülmektedir. Karabük Formasyonun kalınlığı Araç Çayı vadisinde m. kadardır. Ancak Eflani dolaylarında kalınlığı metre arasında değişmektedir. Çerçen Formasyonu (Tkaç) Kırmızı renkli karasal çökellerden meydana gelen çakıltaşı, kumtaşı, miltaşı, çamurtaşı ardalanmasından meydana gelen istife verilen isimdir. Çerçen Formasyonu ismi ilk kez S.Saner vd.(1980) tarafından kullanılmıştır. Bu isim Çerçen Köyü(F29cl, SE) dolayında güzel yüzlekleri olduğu için verilmiştir. Çalışma alanında yaklaşık olarak Soğanlı Çayı ile Araç Çayı arasında kalan alanda korunmuştur. Soğanlı çayının güneyinde Soğanlı Formasyonun karbonatları arasında güneye eğimli girdikten sonra bir senklinalin güney kanadında tekrar çıkmaktadır. Karagöl Fayı ile daha güney alanlarda izlenmektedir. Kuzey kesimlerde ise Araç Çayına paralel kontakt verirler ve hiçbir zaman Araç Çayının kuzey kesimlerine ulaşamamaktadır. Batıda Kahyalar- Kadıköy hattı ile, Güney (F29d4, K) Üçbaş (F29d3, K) köyleri boyunca mostra verirler. Bu mostralar Çerçen Formasyonuna tedrici geçişli olarak yer almaktadır. Üst dokanak ilişkisinde ise Soğanlı Formasyonunun karbonatlı seviyeleri ise paralel diskordanslı olarak yer almaktadır. Bu formasyon en tipik kesitlerini Araç Nehrinin güney kesimlerinde verir. Soğanlı Formasyonuna kadar verdiği kesit en tipik alanı Çerçen köyü (F29cl, KD)'dir. Soğanlı Formasyonu (Tso) Kireçtaşından meydana gelen bu formasyonun alt kesimleri sarı, turuncu, gri renklerde ve alt kesimlerdeki katman kalınlığı cm. arasında değişmektedir. Üst kesimlerde katman kalınlığı 3-5 metreye ulaşan masif yapıdadır. Katmanlanma belirgindir. Katmanlarda açma sıkma yapıları gelişmiştir. Kırık ve eklem yüzeylerinde alterasyon dolayısıyla yumrulu kireçtaşı gibi aldatıcı yapılar izlenmektedir. Büyük ve ufak açılı çapraz katmanlanma görülmektedir. Miliolidae'lı seviyeleri gözle izlenmektedir. Soğanlı Formasyonunun tip kesitleri Soğanlı Çayının kuzey ve güney yamaçlarında izlenmesi nedeniyle verilmiştir. Tip kesitleri Bağırsak Dere'den Köseler Köyü'ne (F29c4, NW) giderken Kayaboğazı Dere yamaçlarında izlenmektedir. Ayrıca Akçapınar Köyü (F29c2, SE) yakınlarında tip yerleri olarak görmek mümkündür. Sert topografyaları dolayısıyla kolay ulaşım sağlanamamaktadır. Soğanlı Formasyonu taban ilişkisi olarak altında bulunan Çerçen Formasyonu ile paralel diskordanslı olarak yer alır. Üst dokanak ilişkisi olarak Akçapınar Formasyonuna konkordan olarak bağlantı kurmaktadır. Soğanlı formasyonunun kalınlığı F29cl, c4 paftalarındaki geniş yüzleklerinde metre kadardır. Aladağ ve Kayalık tepede (F29 d2) ise kalınlıklar metre kadardır. Soğanlı formasyonu doğuya doğru incelmekte ve çalışma alanı dışında kamalanmaktadır. Akçapınar Formasyonu (Ta) Bu birim beyaz, sarımsı gri renkli killi kireçtaşı, dolomitik ve çört bantları ile karakteristik bir istiftir. Bu isim ilk kez S.Saner ve diğerleri (1980) tarafından Akçapınar mahallesine yaklaşık 1 km. güneydoğudaki Kela Değirmeni yöresindeki (F29c3, GD) Akçaderede görülen tipik mevkii ve tipik kesit nedeniyle verilmiştir. Bu formasyon Soğanlı Formasyonunda olduğu gibi F29cl, c2 paftalarının güney kesimlerinde iki ayrı yapısal gidişte yer alır. Kuzeydeki ilk yapı üç ayrı parçadan meydana gelen şahit tepelerde korunmuştur. Bunlar doğudan itibaren Muçonun doruk, Pınarbaşı Tepe ve Tepedağ doruklarından meydana gelir. Bu iç dorukta güneye eğimli mesa yaparak Soğanlı Formasyonunu örter. 30

47 Güneyde ikinci yapısal gidişte ise, devrik senklinalde ortaya çıkar. Sarılar, Toklar-Pür Ahmetler (F29c2, G) ekseni boyunca oluşan devrik senklinal ekseni boyunca oluşan devrik senklinal ekseni boyunca Soğanlı Kireçtaşlarının üzerinde yer almaktadır. Bu eksen Çukurköy, Boyalı sulfa, aşağı Yaka (F29c4, K) yine devrik Senklinal olarak Çakmak Tepe (F29d2, K) kesimine kadar uzanmaktadır (Yergök vd.1987). Rengi beyaz, sarımsı gri, bej renklerde bulunmaktadır. Kayaç sıkı çimentolanmış olduğu için kırılma yüzeyi midye kabuğu şekillidir. Sileks bantları 1-5 cm arasında değişen kalınlıktadır. Sileks bandı üste doğru azalmaktadır. Jips ara seviyeleri doğuya doğru artmakta ve kalınlaşmaktadır. Hava ile temasta kolayca bozuşmakta ve prizmatik şekillerde parçalanmaktadır. Katman eğimleri çok düşük değerdedir. Katmanlanma belirgindir. Katman kalınlığı 1-20 cm arasında değişkendir. Yer yer laminalanma izlenmektedir. Yörük Formasyonu (Tör) Genellikle Paleojen birimlerin üzerinde yer alan Neojen yaşlı karasal çökellere Yörük Formasyonu ismi verilmiştir. Bu ismi S.Saner v.d. (1980) tarafından ilk defa kullanılmıştır. (Yergök ve diğ., 1987). F29b paftalarında Safranbolu kireçtaşı ve Mesozoyik, Paleozoyik istifinin güney kesimlerinde yaygın olarak izlenmektedir. Tipik yıizlek yeri Yörük Köyü (F29cl, KB) doğusunda yer alan Akveren Köyü (F29cl, KD) lkm kuzeyinde yer alan Kepez Tepe dolayında izlenmektedir. Ayrıca Oğulveren (F29c2, KB), Pelitören Köyü (F29b4, GD) ile Harmancık Köyü (F29b3, GB) arasında yer alan Yavan Tepe gibi alanlarda tip mevkiler olarak izlenmektedir. Ayrıca araç vadisinin iki yamacında yatay ve yataya çok çakın şekilde sırtlarda korunmuş bir şekilde yer almaktadır. Bu formasyon gevşek yapıdaki mikro konglomera, konglomera, kumtaşı, kiltaşı- çamurtaşı, kireçtaşı ve çakıltaşından meydana gelmektedir. Kireçtaşları bol kovuklu kovuklar kalsit dolguludur. Çimentolanma oldukça kötüdür. Kireçtaşları beyaz-gri renklerde çakıltaşı renklerinde, çakıltaşlarında boylanma kötü, gevşek tutturulmuştur. Katmanlanma 50 cm. ile 4-5 metre arasındadır. Yamaç Molozu (Ymo) Bazı yamaçlarda üstteki birimlerin ayrışması, dökülerek toplanması sonucunda birçok türden çok değişik boyutlardaki malzemenin karışımından oluşan yamaç molozlarına rastlanır. Bunlar toprakla karışık kum, çakıl ve bloklardan oluşan bağımsız birikimlerdir. Kalınlıkları yer yer birkaç metreyi bulan duraysız zeminlerdir. Örneğin Kartaltepe Mahallesinde, Bağlar caddesi ile Bağlar sokak arasındaki yamaçta ve yine aynı mahallede Kartaltepe yolu ile Gökalp Caddesi arasındaki alanlarda 3-4 m kalınlığında mostra vermektedir,(tabban, 1991) Alüvyon (Qa) Kuvaterner yaşlı oluşuklar alüvyonlar, yamaç molozları ve sahil oluşuklarından meydana gelmektedir. Kuvaterner yaşlı Alüvyon, çeşitli derelerin taşıdığı malzemelerden oluşmuştur. Muhtelif renkli, killi, siltli, kumlu, çakıllı blok ya da bloklu çakıl ile temsil olunan birimin kalınlığı çok fazla değildir. Kalınlığı 1-2 metreden metreye kadar değişmektedir. Çakıllar tortul kayaç kökenli oiup yuvarlak, yarı yuvarlaktır. Bu birim mevcut yol için oluşturulan dolgular olup genel olarak killi, siltli, kumlu, bloklu çakıldan meydana gelmiştir. Güzergâhın hemen hemen tamamında gözlenmektedir. 31

48 İnceleme Alanının Mühendislik Jeolojisi İnceleme alanında arazi çalışmaları kapsamında derinlikleri 20'şer metre olan 4 adet temel sondaj kuyusu açılmıştır. Ayrıca jeofizik çalışmalar da (2 adet sismik kırılma) yapılmıştır. İnceleme alanında, SK-1 de yüzeyden itibaren 3,10 metreye kadar, düşük plastisiteli inorganik kil birim devamında sondaj sonu 20 metreye kadar serpantin geçilmiştir. Birimin rengi yeşilimsi gridir. SK-2 de yüzeyden itibaren 3,00 metreye kadar, killi kum birim devamında sondaj sonu 20 metreye kadar serpantin geçilmiştir. Birimin rengi yeşilimsi gridir. SK-3 de yüzeyden itibaren 4,50 metreye kadar, düşük plastisiteli inorganik kil birim devamında sondaj sonu 20 metreye kadar serpantin geçilmiştir. Birimin rengi yeşilimsi gridir. SK-4 de yüzeyden itibaren 2,00 metreye kadar, siltli kum birim, 2,00 metreden 4,00 metreye kadar beyaz renkli kuvarsit birim devamında sondaj sonu 20 metreye kadar serpantin geçilmiştir. Birimin rengi yeşilimsi gridir. İnceleme alanında ortalama 2,00 metre - 4,50 metre değişen kalınlıklarda orta ince taneli zemin devamında kaya birim (serpantin) geçilmiştir. İnceleme alanının kuzey kısmında (SK-4) taneli zeminle serpantin arasında kuvarsit tespit edilmiştir. Arazi Araştırmaları ve Deneyler İnceleme alanı üzerinde temel sondaj makinesi ile 20,00 şer metre derinliklerde 4 adet temel sondaj kuyusu açılmıştır. Temel sondaj kuyularından örnekler alınıp laboratuvarda gerekli deneyler yapılmıştır. Ayrıca jeofizik çalışmalar da (2 adet sismik kırılma) yapılmıştır. Arazi ve labaratuvar deneyleri birlikte değerlendirilerek bu rapor düzenlenmiştir. Sondaj Kuyuları İnceleme alanında 4 adet toplam 80 metre derinliğinde sondaj kuyusu açılmıştır. SK-1: 0,00-3,10 : Düşük plastisiteli inorganik kil (CL) 3,10-20,00 : Şişt-Fillat SK-2: 0,00-3,00 : Killi kum (SC) 3,00-20,00 : Şişt-Fillat SK-3: 0,00-4,50 : Düşük plastisiteli inorganik kil (CL) 5,50-20,00 : Şişt-Fillat SK-4: 0,00-2,00 : Siltli kum (SM) 2,00-4,00 : Kuvarsit 4,00-20,00 : Şişt-Fillat İnceleme alanında açılan sondajlarda yeraltısuyu tespit edilmemiştir. İnceleme alanı yağışlara bağlı yüzey suları etkisi altındadır. Ayrıca inceleme alanından sulu dere geçmektedir. Yapılan çalışmaların sonucunda zemin emniyet gerilmesi hesaplamaları yapılmıştır. Buna göre; 32

49 1. Tabaka İçin: (düşük plastisiteli inorganik kil birimi için) Müsaade edilebilir taşıma basıncı (Zemin emniyet gerilmesi), g em = 1.58 kg/cm 2 olarak alınması uygun olacaktır. İnceleme alanında temel zemin için jeoteknik veriler; Zemin grubu : (C) Yerel zemin sınıflaması : Z2 Spektrum karakteristik periyotları : TA =0.15 sn, TB =0.40 sn Ko (Yatak katsayısı) : 1080 t/m 3 2. Tabaka İçin: (serpantin birimi için) Müsaade edilebilir taşıma basıncı (Zemin emniyet gerilmesi), g em = 4,57 kg/cm 2 olarak alınması uygun olacaktır. İnceleme alanında temel zemin için jeoteknik veriler; Zemin grubu : (B) Yerel zemin sınıflaması : Z1 Spektrum karakteristik periyotları : TA =0.10 sn, TB =0.30 sn Ko (Yatak katsayısı) : >50000 t/m 3 İnceleme alanında CL grubu kilde konsolidasyon deneyine göre oturma miktarı aşağıdaki gibidir. Hacimsel sıkışma katsayısı : mv = 0,02467 cm 2 / kgf (SK-7 UD-1) H : Temel altında konsolidasyon oturması yapabilecek zon kalınlığı Yapıdan gelecek yük -(Δp): 0,1 MN: 1,50 kg/cm 2 kabulü ile; Toplam oturma : S S = mv x H x Δp S = 0,02467 X 200 x 1,50 S = 7.40 cm. İnceleme alanında yer alan kil zeminlerde toplam oturma 7.40 cm dir. Bu oturma killerde radye temelleri için asgari sınırlar içindedir. İnceleme alanında temel tipi radye olmalıdır. İnceleme alanında yapılan sondajlarda yeraltı suyu tespit edilmediğinden sıvılaşma beklenmemektedir. Proje kapsamında jeolojik ve jeoteknik etüt raporu hazırlatılarak Ek-14 te sunulmuştur. III.2 Depremsellik ve afet durumu, depolama tesisi alanının tektonik özellikleri, sahanın gösterildiği diri fay haritası, Karabük İli ve Çevresi Depremseiliği ve Probabilistik Deprem Tehlike Analizi Mühendislik bakımından depremselliğin saptanması bir olasılık istatistik hesabına dayanmaktadır. Bu amaçla, geçmiş depremlere ilişkin bilgiler ne kadar eskiye ait ve tam olursa yapılan mühendislik yaklaşımı da o oranda güvenilir olmaktadır (Büyükaşıkoğlu, 1987). Karabük İli, Merkez İlçesi jeoteknik etüt kapsamında, çalışma alanı ve çevresinin depremsellik ve poison olasılık dağılımı ile deprem tehlike analizi yapılmıştır. Bu amaçla; çalışma alanı merkez olmak üzere 100 km'lik yarıçap içinde ( )N-( )E koordinatları arasında kalan bölgede tarihleri arasında meydana gelen, yüzey dalgası büyüklüğü 4.0 (Ms>4.0) ve üzeri olan depremler, International Seismological Çenter (ISC) ve TURKNET katalog verileri ile Gencoğlu vd (1990)'dan temin edilerek kullanılmıştır. 33

50 Katolog verileri ise Afet İşleri Genel Müdürlüğü Deprem Araştırma Dairesi" internet sitesinden alınmıştır. ISC ve TURKNET katalog verileri içerisinde Mb, Mı ve Md büyüklüğünde verilen depremlerin yüzey dalgası magnitüdüne (Ms) çevrilmesi amacıyla; Sipahioğlu (1984) ve Büyükaşıkoğlu (1987) tarafından verilen ve tüm Türkiye depremleri için geliştirilmiş olan Ms=1.46M b ve MS=0.938M I bağıntıları ile Ulusay vd (2004) tarafından verilen Ms=0.9455M d ilişkileri kullanılmıştır. Karabük ve çevresi magnitüd - frekans ilişkisi Gutenberg ve Richter (1954), verilen bir zaman aralığında M magnitüd (büyüklük) ile N deprem sayısı arasında Log N=a-bM şeklinde bir ilişkinin bulunduğunu göstermiştir. Bu bağıntıda; N : Birikimli deprem sayısı M : Magnitüd a : Çalışma alanının büyüklüğü, gözlem süresi ve gözlem süresi boyunca olan deprem etkinliği ile ilişkili parametre b : Çalışma alanının tektonik özelliklerine bağlı olarak değişen parametre Magnitıid-frekans ilişkisinin belirlenmesi amacıyla "a" ve "b" regresyon katsayılarının hesaplamasında en küçük kareler yöntemi (EKK) kullanılmıştır. Bu amaçla; Ozcep (2005) tarafından hazırlanan Excel tabanlı "Zemin Jeofizik Analiz " programından faydalamlmıştır. Hesaplamalarda yüzey dalgası magnitüdü Ms>4.5 olan depremler dikkate alınmıştır. Tablo III.2.1. Poison Olasılık Dağılımı İle Deprem Risk Analizi, Regresyon için Veri Sayısı Büyüklük (M) Aralıkları Ni (Oluşum Sayıları) Ortalama Büyüklük(M) ya da (Xi) Ni (Kümülatif Oluş Sayıları) 5 4.5< M < < M < < M < <M < <M< <M < ,7 5,1 5,8 6,2 6, Ni/t 1,46 0,57 0,18 0,08 0,05 0 Log Ni/t yada (Yi) 0, , , , , Proje alanı, Mülga Bayındırlık ve İskan Bakanlığı nın Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası na göre 1. Derece deprem bölgesi içerisinde yer almaktadır. Karabük İli depremsellik haritası Şekil III.2.1. de verilmiştir. 34

51 Proje Alanı Şekil III.2.1. Karabük İli Depremsellik Haritası Kaynak: deprem.gov.tr Proje kapsamındaki tüm inşaat çalışmaları; Mülga Bayındırlık İskan Bakanlığı nın tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik ve bu Yönetmelikte değişiklik yapılmasına dair tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yapılacaktır. Tektonik Bölge jeolojik zaman içerisinde meydana gelen orojenik hareketlerin etkisinde kalarak, kıvrımlanmaya ve faylanmaya uğramıştır. Karabük ve yakın çevresi Namuriyen-Dogger arasında karasal ortam koşullarını yaşamıştır. Dogger yaşlı Bürnük Formasyonu Paleozoik istifi üzerine açısal bir uyumsuzlukla yer almıştır. Mesozoik başından beri meydana gelen Erken Alpin hareketleri sonucu, kara halindeki Karabük ve çevresi, Kretase başından itibaren yavaş yavaş su altına girmekte olup, derin ve hareketli havza özelliği göstermektedir. Bölgede ikinci bir uyumsuzluk Maestrihthiyen sonunda gözlenmekte, Çingiller Formasyonu karasallan ile yer almaktadır. Bu dönemde Karabük ve yakın çevresi Alpin Orojenezinin Laramiyen fazından etkilenerek yükselmiş olabilir. Daha sonra Paleojen birimler Pireniyen ve Helvesiyen fazları ile kıvrımlanmaya başlamıştır ve Neojen ve kuvaterner yaşlı çökeller bu birimlerin üzerinde uyumsuzlukla yer almışlardır. 35

52 Karabük Tersiyer Havzasında ufak birçok kıvrım yer alır. Safranbolu-Eflani yakınlarında görülen Paleozoik mostralarda izlenen küçük kıvrım eksenleri NW-SE gidişlidir. Bunlardan başka bölgede izlenen başlıca kıvrımlar birisi Eflani dolaylarında izlenen Eflani Senklinali olup E-W gidişli eksene sahiptir. Kuzey kanatları dik ve dike yakın bir tabakalanma gösterir. Bu dikleşme Karabük Fayından kaynaklanan bir sürüklenme nedeniyle olabilir. Yine Ovacık yakınlarında kuzey kanat eğimli, güney kanat eğimli asimetrik senklinal izlenir. Yiğitler dolayında Ovacık Senklinalinin hemen güneyinde devrik bir antiklinal yer alır. Proje alanına ait diri fay haritası Şekil III.2.2 de sunulmuştur. Proje Alanı Şekil III.2.2. Proje Alanı Ve Çevresi Diri Fay Haritası Kaynak: MTA,

53 III.3 Hidrolojik özellikler ve yüzeysel su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı, debileri, bu kaynakların faaliyet alanına mesafeleri ve mesafelerin bir plan üzerinde gösterilmesi, faaliyet alanının yakınında yüzeysel su kaynaklarının olup olmadığı, var ise faaliyetin bu su kaynaklarına olabilecek etkisi, Kentteki en önemli akarsuyu Araç Çayı ve Soğanlı Çaylarıdır. Bu iki çay Kayabaşı Mahallesinin altında birleşerek Yenice Irmağını oluşturur. Mahalleler içinde Kemiklidere, Kapullu, Cevizli ve Arcak dereleri gibi çaylara tali olarak kavuşan dereler olup etrafları beton kanallarla çevrilmiş olup yağışın etrafa zarar vermesi önlenmeye çalışılmıştır. Karabük ve çevresi alüvyonal ve karstik kaynaklar dışında yetersizdir. Şehrin ve köylerin içme, sulama ve kullanma suları daha çok Araç ve Soğanlı Çayı alüvyonlarından sondaj yapılmak şekliyle ve çok az sayıdaki kaynaklardan sağlanmaktadır. Araç Çayı yağış alanı 2833,2 km 2, aylık ortalama debisi m 3 / sn'dir. Soğanlı Çayı Yağış alanı km 2, aylık ortalama debisi m 3 /sn'dir. Araç ve Soğanlı Çayının birleşmesi ile oluşan Yenice Çayının yağış alanı km 2, aylık ortalama debisi m 3 /sn'dir. (İsmailoğlu vd., 1999). Proje alanı çevresinde yer alan mevcut su kullanım durumu, planlanan ve mevcut sulama tesisleri Şekil III.3.1. de verilmiştir. Proje Alanı Şekil III.3.1. Proje Alanı ve Çevresi Mevcut Su Kullanım Durumu, Planlanan ve Mevcut Sulama Tesisleri Kaynak: DSİ,

54 Bununla birlikte proje sahasında ve çevresinde bulunan sürekli veya mevsimlik akış gösteren dere yataklarına katı veya sıvı atık atılmayacak, pasa veya malzeme doldurulmayacak, dere yataklarından malzeme temin edilmeyecek ve doğal akış değiştirilmeyecektir. Proje alanı içinden, sınırından veya yakınlarından geçmekte olan yüzeysel su kaynakları üzerinde yol geçişi sağlanması durumunda uygun kesitte sanat yapısı yapılarak geçiş sağlanacak ve bu konuda DSİ 23. Bölge Müdürlüğü nden gerekli izinler alınacaktır. III.4 Hidrojeolojik özellikler ve yeraltı su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı, yer altı suyu durumu (seviyesi, akış yönü, debileri, kalitesi vb.), bu kaynakların faaliyet alanına mesafeleri, proje sahası ve civarının bölgesel akifer sistemi içindeki konumu, İnceleme alanında arazi çalışmaları kapsamında derinlikleri 20'şer metre olan 4 adet temel sondaj kuyusu açılmıştır. Ayrıca jeofizik çalışmalar da (2 adet sismik kırılma) yapılmıştır. İnceleme alanında, SK-1 de yüzeyden itibaren 3,10 metreye kadar, düşük plastisiteli inorganik kil birim devamında sondaj sonu 20 metreye kadar serpantin geçilmiştir. Birimin rengi yeşilimsi gridir. SK-2 de yüzeyden itibaren 3,00 metreye kadar, killi kum birim devamında sondaj sonu 20 metreye kadar serpantin geçilmiştir. Birimin rengi yeşilimsi gridir. SK-3 de yüzeyden itibaren 4,50 metreye kadar, düşük plastisiteli inorganik kil birim devamında sondaj sonu 20 metreye kadar serpantin geçilmiştir. Birimin rengi yeşilimsi gridir. SK-4 de yüzeyden itibaren 2,00 metreye kadar, siltli kum birim, 2,00 metreden 4,00 metreye kadar beyaz renkli kuvarsit birim devamında sondaj sonu 20 metreye kadar serpantin geçilmiştir. Birimin rengi yeşilimsi gridir. İnceleme alanında ortalama 2,00 metre - 4,50 metre değişen kalınlıklarda orta ince taneli zemin devamında kaya birim (serpantin) geçilmiştir. İnceleme alanının kuzey kısmında (SK-4) taneli zeminle serpantin arasında kuvarsit tespit edilmiştir. İnceleme alanında açılan sondajlarda yeraltısuyu tespit edilmemiştir. İnceleme alanı yağışlara bağlı yüzey suları etkisi altındadır. Söz konusu proje kapsamında atıkların toprakla temas edebileceği alanların tamamının zemin geçirimsizliği sağlanacaktır. Böylece yeraltı sularına herhangi bir sızma olmasının önüne geçilecek olup, projenin yeraltı sularına herhangi bir olumsuz etkisi olmayacaktır. 38

55 III.5 Flora ve Fauna [Bölgenin vejetasyonu, proje alanı ve etki alanında bulunan flora türleri, etkilenecek alandaki türler, bu çalışmaların hangi dönemde yapıldığı, ulusal ve uluslararası sözleşmelerle koruma altına alınmış, nadir ve nesli tehlikeye düşmüş türler, endemizm durumları, bunların yaşama ortamları ve tehlike kategorilerinin Red Data Book'a göre irdelenmesi, flora ve faunanın IUCN'ne göre incelenmesi, flora tablosunun oluşturulması, faaliyet alamndaki av hayvanlarının yürürlükte bulunan Av Dönemi Merkez Av Komisyonu kararlarına göre incelenmesi, faunanın uygun formda düzenlenmesi, Bern Sözleşmesi kapsamında bulunan türlerin belirlenmesi (Bern sözleşmesine göre tablolar halinde düzenlenmesi), proje faaliyetlerinden etkilenecek canlılar için alınması gereken koruma önlemleri (inşaat ve işletme aşamasında), rekreasyon çalışmalarının belirtilmesi] (flora-faunanın tespitine ilişkin yapılmış veya yapılacak olan arazi, gözlemliteratür çalışmaları) FLORA VE FAUNA Karabük İli, Safranbolu Ilçesi, Çatak Köyü Mevkii sınırları içerisinde CAMİŞ Madencilik A.Ş. tarafından yapılması planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası projesi ÇED Raporu nun flora ve fauna çalışmaları Haziran (2013) ayında Biyolog Dilek KOÇ tarafından yapılmıştır. FLORA VE FAUNA İÇEREN SÖZLEŞMELER VE KATEGORİLER 1. IUCN Red List Kategorileri IUCN (The World Conservation Union: The International Union for the Conservation of Nature and Natural Resources = Doğayı ve Doğal Kaynakları Korumaya Yönelik Uluslararası Topluluk - Dünya Koruma Topluluğu) nesli tükenme tehditi altında olan türlerin kırmızı listesi ve bitki hayvan türlerinin dünyadaki en kapsamlı küresel koruma durumu envanteridir. IUCN Red List Uluslar arası Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği tarafından sürdürülmektedir. IUCN Red List, kesin ölçüt kullanılarak binlerce tür ve alt türlerin nesillerini tükenme riskini değerlendirerek oluşturmaktadır. Bu ölçüt tüm türlerle ve dünyanın her bölgesi ile ilgilidir. Avrupa ülkelerinde IUCN risk sınıflarına göre flora ve fauna türlerinin sınıflandırılması 1970 li yıllardan itibaren gerçekleştirilmeye başlanmıştır. IUCN kategorileri 9 grupta incelenmiştir. Tükenme hızı, nüfus büyüklüğü, coğrafi dağılım alanları ile nüfus ve dağılım derecesi kriterleri dikkate alınmıştır. 39

56 Şekil III.5.1. IUCN Red List Kategorileri Kaynak: Tablo III.5.1. IUCN Red List Kategorileri ve Türkçe Karşılıkları Kategori Adequate data Evaluated Not Evaluated Data Deficient Extinct Extinct in the Wild Critically Endangered Endangered Vulnerable Near Threatened Least Concern Türkçe Karşılığı Yeterli data mevcut Değerlendirmeye alınmış Değerlendirmeye alınmamış Yeterli data mevcut değil(data eksik) Türü tamamen yok olmuş,nesli tükenmiş tür Vahşi doğada nesli tükenmiş tür Önemli derecede yok olma tehlikesi olan tür Yok olma tehlikesi olan tür Koruma önlemi alınmazsa ileride yok olma tehlikesi olan tür Neredeyse tehdit altında En az kaygılanılan tür Tablo III.5.2. Prof. Dr. Ali Demirsoy a (1996) Göre Red Data Book Kategorileri Kategori Kısaltma Türkçe Karşılığı Endangered E Tehlikede Extinct Ex Soyu tükenmiş Indeterminate I Bilinmiyor Isufficiently known K Yetersiz bilinenler Not threatened Nt Takson henüz tehlike altında değil Out of danger O Takson tehlike dışı Rare R Nadir Vulnerable V Zarar görebilir 40

57 2. CITES Sözleşmesi: 22 Aralık 1996 yılında ülkemizde yürürlüğe giren CITES sözleşmesi kapsamında, tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Nesli Tehlike Altında Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşmenin Uygulanmasına Dair Yönetmelik, yayımlanmıştır (revize tarih sayılı Resmi Gazete). Bu sözleşme, nesli tehlikede altındaki yabani hayvan ve bitki türlerinin uluslararası ticaretine ilişkin bir sözleşmedir. Sözleşme Yönetmeliği, ek listelerinde yer alan türlerin ithalat, ihracat ve denizden girişinde taraf devletlerin yönetim merciileri ve gümrük idarelerince aranan hükümlere uygun formatta düzenlenir. Sözleşme kapsamında bulunan yabani hayvan ve bitki türlerinin ticaretlerinin düzenlenmesi, üç ayrı ek liste ile belirlenmiştir. Ek I : Nesilleri tükenme tehlikesi ile karşı karşıya bulunan ve bu nedenle örneklerinin ticaretinin sıkı mevzuata tabi tutulması ve bu ticarete sadece istisnai durumlarda izin verilmesi zorunlu türleri, Ek II : Nesilleri mutlak olarak tükenme tehdidiyle karşı karşıya olmamakla birlikte, nesillerinin devamıyla bağdaşmayan kullanımları önlemek amacıyla ticaretleri belirli esaslara bağlanan türleri, Ek III : Herhangi bir taraf ülkenin kendi yetki alanı içinde düzenlenmeye tabi tuttuğu ve aşırı kullanımını önlemek veya kısıtlamak amacıyla ticaretinin denetime alınmasında diğer taraflar ile iş birliğine ihtiyaç duyduğunu belirttiği bütün türleri kapsar. 3. BERN SÖZLEŞMESİ Bern Sözleşmesi, yaban hayatı ve yaşama ortamlarının korunmasına ilişkin bir sözleşmedir. Sözleşmede korunan türler üç ayrı ek liste olarak belirtilmiştir. Buna göre ek listelerden; Ek-I Listesi : Kesin olarak koruma altına alınan flora türlerini kapsar. Ek-II Listesi : Kesin olarak koruma altına alınan fauna türlerini kapsar. Ek-III Listesi : korunan fauna türlerini kapsar. 4. Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararları (MAK) T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü nce 26 Mayıs 2013 tarihli ve numaralı Resmî Gazete yayınlanarak yürürlüğe giren Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararları Ek-I (Orman ve Su İşleri Bakanlığınca Koruma Altına Alınan Yaban Hayvanları), Ek-II (Merkez Av Komisyonunca Koruma Altına Alınan Av Hayvanları), Ek-III (MAK ca Avına Belli Edilen Sürelerde İzin Verilen Av Hayvanları) listeleri ilgili tablolara işlenmiştir. Ek-I listesinde bulunan yaban hayvanları, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu nun 4. maddesinin birinci fıkrası gereğince Çevre ve Orman Bakanlığı nca koruma altına alınmıştır. Bu listede yer alan yaban hayvanlarını avlamak, ölü yada canlı bulundurmak ve nakletmek yasaktır. Ek-II listesinde bulunan kuşlar ve memeliler, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu nun 4. maddesinin birinci fıkrasının verdiği yetki çerçevesinde Merkez Av Komisyonunca koruma altına alınmıştır. Bu listede yer alan av hayvanlarını avlamak, ölü ya da canlı bulundurmak ve nakletmek yasaktır. Ek-III listesinde bulunan av hayvanları, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu nun 4. maddesinin birinci fıkrası gereğince Çevre ve Orman Bakanlığı nca belirlenen av döneminde belli edilen sürelerde avlanmasına Merkez Av Komisyonunca izin verilen av hayvanlarıdır. 41

58 FLORA Proje alanının Vejetasyon Yapısı Proje alanı coğrafik konum itibariyle Batı Karadeniz Bölgesinde olup, Grid Sisteme göre (Davis et al ) A4 karesi içinde yer alır. Fitocoğrafik açıdan Avrupa-Sibirya Fitocoğrafik Bölgesi içerisinde kalmaktadır. Türkiye deki endemik bitkilerin fitocoğrafik bölgelere göre dağılımına bakıldığı zaman Avrupa Sibirya Bölgesi diğer fitocoğrafik bölgelere göre çok fazla çeşitlilik göstermez. Proje alanı, Türkiye nin kuzeyinde ve Batı Karadeniz Bölgesi nde bulunmaktadır. Mutedil iklim kuşağı içerisinde yarı kurak sahalar ile yağışlı sahalar arasında, yarı kurak sahalara biraz daha yakındır. Yağış rejimi, kıyı ve iç kısımlarda kaydedilen yağışların ay ve mevsimler üzerindeki dağılımı çok farklı olmakla beraber miktar bakımından da çok büyük değişiklikler göstermektedir. Bu bakımdan kıyı bölgelerindeki istasyonlar rejim bakımından Karadeniz Yağış Rejimine uygunluk göstermektedir. Fakat kıyı gerisi ve iç kesimler rejim bakımından Karadeniz Yağış Rejimi karakteristiğine uymamaktadır. Flora ve fauna kısmını oluşturulurken; - Davis in Flora of Turkey and East Aegean Islands adlı eserinden, - Türkiye Florası ile ilgili yayınlanmış literatür çalışmalarından, - Tübitak tarafından hazırlanan Türkiye Bitkileri Veri Servisi nden, - Bölgede yapılan birçok projenin hazırlanması sırasında hazırlanan verilerden yararlanılmıştır. Şekil III.5.2. P. H Davis Grid Kareleme Sistemi *Kaynak: Davis P. H. Flora of Turkey and East Aegean Islands Fitocoğrafik Bölge Karadeniz Bölgesi nde bulunan Karabük ili, fitocoğrafik bölge açısından Avrupa Sibirya bölgesinde bağlıdır. 42

59 Şekil III.5.3. Türkiye Fitocoğrafik Bölgeleri Haritası Flora Türlerinin Fitocoğrafik Bölgelere Göre Dağılımı Faaliyet alanı ve çevresinde bulunan ve habitat özelliği nedeniyle bulunma olasılığı yüksek olan taksonların fitocoğrafik bölgelerinin belirtilmesinde çeşitli kısaltmalar kullanılmıştır. Buna göre; Avr.-Sib. Ele. (Avrupa-Sibirya Elementi ni), D. Akd. Ele. (Doğu Akdeniz Elementi ni), Akd. Ele. (Akdeniz Elementi ni) ve İr.-Tur. Ele. (İran-Turan Elementi ni) ifade etmektedir. Geniş yayılışlı ya da fitocoğrafik bölgesi tam olarak bilinmeyenler için (-) işareti konmuştur. Flora listesinde yer alan 180 adet bitki taksonunun fitocoğrafik bölgelere göre dağılımı; Iran-Turan elementi 12, Avrupa-Sibirya elementi 38, Akdeniz ve D. Akdeniz elementi 19 Karadeniz elementi 19 şeklindedir. Geri kalan 82 tür ise fitocoğrafik bölgesi belirsizler kategorisinde yer almaktadır. Şekil III.5.4. Flora Listesinde Yer Alan Bitki Taksonlarının Fitocoğrafik Bölgelere Göre Dağılımı, 43

60 Flora Türlerinin Endemizm ve Tehlike Sınıfları Açısından Durumu Flora listesinde tür düzeyinde yer 180 adet bitki taksonu IUCN (The World Conservation Union: The International Union for the Conservation of Nature and Natural Resources = Doğayı ve Doğal Kaynakları Korumaya Yönelik Uluslararası Topluluk - Dünya Koruma Topluluğu) Red List Kategorilerinde bulunmamaktadır. Faaliyet alanı ile çevresinde; nadir, nesli tehlikede olan ve Avrupa nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi (Bern Sözleşmesi) Ek-I listesine göre koruma altına alınması gereken bitki türü bulunmamaktadır. Faaliyet alanı ve çevresinde 17 tane endemik tür bulunmaktadır. Bunlardan 1 tür lokal endemik, geri kalan 16 tür ise bölgesel endemik olup faaliyet alanında yapılan tahribat sonucu nesillerinin yok olma tehlikesi bulunmamaktadır. Bu türlerin ve flora listesinde bulunup endemik olmayan diğer türlerin hepsi IUCN Listeleri ve Türkiye Kırmızı Bitkiler kitabında herhangi bir tehdit kategorisinde bulunmamaktadır. Akman Y. ve Arkadaşlarının hazırladığı Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabında proje alanında olma ihtimali olan bitki türlerinden 9 tanesi LC, 2 tanesi NT ve 1 tanesi EN kategorisinde yer almaktadır. ancak bu türler bölgeye özgü deildir ve yok olma tehlikesi bulunmamaktadır. Ülkemizin 1996 yılında imzalamış olduğu uluslararası CİTES sözleşmesi listelerinde de proje alanında ve yakınında olan türler bulunmamaktadır. 44

61 Tablo III.5.3. Karabük ili, Safranbolu İlçesi, Çatak Köyü Mevkiinde Planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası ve Çevresinde Bulunma Olasılığı Yüksek Olan Flora Türleri, Türkçe İsimleri, Fitocoğrafik Bölgeleri, Habitatları, Nispi Bolluğu, Endemizm Durumu, IUCN Red Data Book ve Bern Ek-I Kategorileri. Familya Latince Tür adı Türkçe İsim End. F.C.B PİNECEAE 45 Habitat Nispi bolluk Tehlike Sınıfı Bern IUCN TBKK CITES Pinus nigra J. F. ARNOLD Karaçam - - X L Pinus sylvestris L. Sarıçam - - X L Pinus brutia TEN. Kızılçam - - X L HYPOLEPİDACEAE Pteridium aquilinum (L.) KUHN Eğrelti - - X X X X L ASPLENİACEAE Asplenium ruta-muraria L. Duvarbaldırıkarası - - X X L ATHYRİACEAE Athyrium filix-foemina (L.) ROTH - - X X L RANUNCULACEAE Delphinium bithynicum P.H. DA - - X X X X X L Clematis vitalba L. Akasma - - X X X L BRASSİCACEAE Lepidium graminifolium L. - - X X L Isatis buschiana Schıschkın - İran-Turan X X L Iberis taurica DC. - - X X X L Capsella bursa-pastoris (L.) MEDIK. Kuşkuş otu - - X X L Arabis sagittata (BERTOL.) DC. - - X X L CAPPARACEAE Cleome steveniana Schultes - İran-Turan X X X L RESEDACEAE Reseda lutea L. var. lutea L. - - X X X L Reseda luteola L. Dağ cehrisi - - X X X X L CİSTACEAE CARYOPHYLLACEAE Cistus creticus L. Karağan - Akdeniz X X L Helianthemum canum (L.) BAUMG. - - X X X L Fumana paphlagonica BORNM. ET JANCHEN - İran-Turan X X L Arenaria filicaulis Fenzl subsp. filicualis Fenzl - - X X L Arenaria serpyllifolia L. - - X X L Cerastium chlorifolium FISCH. ET MEY. - - X X L Dianthus calocephalus Boiss. - - X X X X X X L Clematis viticella L. - - X X L PAPAVERACEAE Chelidonium majus L. Kırlangıç otu - Avrupa- Sibirya X X L Brassica elongata Ehrh. - - X X X L Silene olympica Boiss. - - X X - - EN - L Avrupa- Lychnis caronaria (L.) DESR. - X X X L Sibirya POLYGONACEAE Rumex conglomeratus MURRAY Labada - - X X X X L CHENOPODİACEAE Atriplex rosea L. - - X X X X L AMARANTHACEAE Amaranthus albus L. Tilkikuyruğu - - X X X L GUTTİFERAE Hypericum origanifolium Willd. - - X X X X L Kaynak

62 Familya Latince Tür adı Türkçe İsim End. F.C.B 46 Habitat Nispi bolluk Tehlike Sınıfı Bern IUCN TBKK CITES MALVACEAE Malva neglecta WALLR. Küçük ebe gümeci - - X X X X X L Avrupa- TİLİACEAE Tilia argentea Desf. EX DC. Gümüşi ıhlamur - X X L Sibirya LİNACEAE Linum trigynum L. - Akdeniz X X X L LİNACEAE Linum olympicum (BOİSS)podp Uludağ keteni + - X X X - - LC - L Linum aroanium Boiss. ET Orph. - - X X X X X L ZYGOPHYLLACEAE Tribulus terrestris L. Demir dikeni - - X X X L AQUİFOLİACEAE Ilex colchica POJ. Işılgan - Karadeniz X X X X L ANACARDİACEAE Pistacia atlantica Desf. Mineç - - X X X L FABACEAE Sophora jaubertii Spach Acı meyan - Karadeniz X X X L RUTACEAE Dictamnus albus L. Gazel otu - - X X X L Acer hyrcanum FISCH. ET MEY. Avrupa- ACERACEAE - X X X X L subsp. hyrcanum FISCH. ET MEY. Sibirya RHAMNACEAE Rhamnus thymifolius Bornm + - X X - - LC - L Chamaecytisus hirsutus (L.) LINK - - X X L Avrupa- Genista tinctoria L. Boyacı katırtırnağı - X X X L Sibirya Astragalus pseudocaspius + - X X X X L FISCHER Astragalus sigmoideus.bunge + - X X X X - - LC - L Lathyrus tukhtensis Czcz. + - X X X - - LC - L Trifolium medium var. medium L. Yonca - - X X X L Melilotus alba DESR. - - X X L Trigonella spicata SIBTH. ET SM. - D. Akdeniz X X X X X L Prunus x domestica L. - - X X X L Avrupa- Filipendula vulgaris Moench - X X L Sibirya Avrupa- Rubus hirtus Waldst. ET KIT. - X X L ROSACEAE Sibirya Potentilla supina L. - - X X L Crataegus pentagyna Waldst. ET Avrupa- - X X L KIT. EX Willd. Sibirya Sorbus umbellata (DESF.) FRITSCH Üvez - - X X X L var.umbellata (DESF.) FRITSCH Circaea lutetiana L. - - X X L ONAGRACEAE Avrupa- Epilobium montanum L. - X X L Sibirya Epilobium lanceolatun SEB. ET Yakı otu - - X X X X L MAURI APİACEAE Eryngium giganteum BIEB. - Karadeniz X X X X L Kaynak

63 Familya Latince Tür adı Türkçe İsim End. F.C.B APİACEAE 47 Habitat Nispi bolluk Tehlike Sınıfı Bern IUCN TBKK CITES Chaerophyllum angelicifolium BIEB. - Karadeniz X X X L Smyrnium perfoliatum L. Yabani kereviz - - X X X L Physospermum cornubiense (L.) - - X X X L DC. Seseli peucedanoides (BIEB.) Avrupa- - X X X L KOSO-POL. Sibirya Falcaria vulgaris BERNH. Kaz ayağı - - X X L Cnidium silaifolium (JACQ.) - - X X X L SIMONKAI orientale (BOISS.) TUTIN Ferulago thirkeana (Boiss.)Boiss + - X X X - - NT - L Peucedanum longifolium Waldst. ET Avrupa- - X X X L KIT. Sibirya Avrupa- Laserpitium hispidum Bieb. Kasnı - X X L Sibirya Torilis arvensis (HUDS.) LINK - - X X L arvensis (HUDS.) LINK Torilis leptophylla (L.) Reichb. - - X X X L Daucus carota L. - - X X X X L ARALİACEAE Hedera colchica (C Koch) C. Koch - Karadeniz X X L DİPSACACEAE ASTERACEAE/ COMPOSITAE Cephalaria paphlagonica Bobrov + - X X L Pterocephalus plumosus (L.) - - X X L COULTER Xanthium spinosum L. Küçük pıtrak - - X X L Inula aschersoniana JANKA - - X X L Helichrysum graveolens (BIEB.) Güve otu(bursa) - - X X X L TATLI Avrupa- Solidago virgaurea L. Virgaurea L. - X X X X L Sibirya Anthemis cretica L. Pontica - - X X L (WILLD.) GRIERSON Anthemis cotula L. Köpek papatyası - - X X X L Centaurea diffusa LAM. Zerdali dikeni - Akdeniz X X X L Achillea biserrata BIEB. - Karadeniz X X X L Tanacetum poteriifolium (LEDEB.) - Karadeniz X X X L GRIERSON Avrupa- Cirsium canum (L.) ALL. - X X X X X L Sibirya Jurinea consanguinea DC. - X X X X X L Centaurea cadmea Boiss + - X X - - LC - L Avrupa- Centaurea stenolepis KERNER - X X L Sibirya Centaurea urvillei DC. urvillei DC. - D. Akdeniz X X X X X L Kaynak

64 Familya Latince Tür adı Türkçe İsim End. F.C.B ASTERACEAE/ COMPOSITAE 48 Habitat Nispi bolluk Tehlike Sınıfı Bern IUCN TBKK CITES Xeranthemum annuum L. Dağ karanfili - - X X X L Avrupa- Hypochoeris radicata L. - X X X X L Sibirya Leontodon asperrimus (WILLD.) J. - İran-Turan X X L BALL Reichardia glauca MATTHEWS - İran-Turan X X X L Avrupa- Lactuca serriola L. Acı marul - X X X X L Sibirya Scariola viminea (L.) F. W. - - X X X X L SCHMIDT Chondrilla juncea L. var. Juncea L. - - X X X L Avrupa- CAMPANULACEAE Campanula latifolia L. - X X X X X L Sibirya Rhododendron ponticum L. Komar - Karadeniz X X L ERİCACEAE Erica arborea L. Süpürge ağ - - X X X L Vincetoxicum fuscatum (HORNEM.) Reichb. FIL. Fuscatum (HORNEM.) - - X X X X L ASCLEPİADACEAE Reichb. FIL. Cionura erecta (L.) Griseb. Bodur otu - D. Akdeniz X X X X L Avrupa- GENTİANACEAE Gentiana cruciata L. - X X X L Sibirya Convolvulus galaticus Roston ex + İran-Turan X X X X L Choisy Boyatan sarmaşık CONVOLVULACEAE Calystegia silvatica (KIT.) Griseb. (amasra), buruk - - X X X L (giresun) Heliotropium dolosum DE NOT. - - X X X L BORAGİNACEAE SCROPHULARİACEAE Heliotropium suaveolens Bieb. - D. Akdeniz X X L Neatostema apulum (L.) JOHNSTON - Akdeniz X X X X X L Onosma sericeum Willd. - İran-Turan X X X L Verbascum gnaphalodes Bieb. - Karadeniz X X X X L Linaria simplex (WILLD.) DC. - Akdeniz X X X X X L Onosma bozakmanii H. Riedl + Karadeniz X X L Anchusa officinalis L. Sığır dili - Avrupa- Sibirya X X X L Verbascum georgicum Bentham - İran-Turan X X X L Veronica magna M. A. FISCHER - Karadeniz X X X X L Avrupa- Veronica officinalis L. - X X X L Sibirya Avrupa- Euphrasia pectinata TEN. - X X X X L Sibirya Orobanche nana NOE EX G. BECK - - X X L Kaynak

65 Familya Latince Tür adı Türkçe İsim End. F.C.B OROBANCHACEAE LAMİACEAE LAMİACEAE LAMİACEAE 49 Habitat Nispi bolluk Tehlike Sınıfı Bern IUCN TBKK CITES Orobanche crenata Forsskal - - X X X X L Phlomis russeliana (Sims) Bentham + Karadeniz X X L Molucella laevis L. - İran-Turan X X L Marrubium vulgare L. Boz ot - - X X X L Sideritis dichotoma Huter - - X X X - - LC - L Sideritis taurica STEPHAN EX Willd. - - X X X L Sideritis amasiaca Bornm. + - X X L Stachys thirkei C. KOCH - - X X L Orobanche alba STEPHAN - - X X L Ajuga reptans L. - Avrupa- Sibirya X X L Scutellaria velenouskyi RECH. FIL. - D. Akdeniz X X L Sideritis perfoliata L. - D. Akdeniz X X X X L Avrupa- Prunella laciniata (L.) L. - X L Sibirya Satureja hortensis L. Zater - - X X L Calamintha grandiflora (L.) Avrupa- - X X X X L MOENCH Sibirya Clinopodium vulgare L. Arundanum - - X X L (BOISS.) NYMAN Thymbra spicata L. Spicata L. - D. Akdeniz X X X L Salvia viridis L. Ada çayı - Akdeniz X X X X X X X L EUPHORBİACEAE Chrozophora tinctoria (L.) Rafin. Akbaş - - X X X X L Euphorbia chamaesyce L. - - X X X L Salvia hypargeia Fisch. & Mey. + İran-Turan X X X L Hirkan- Salvia glutinosa L. - X X X X X L Karadeniz THYMELAEACEAE Thymelaea aucheri MEISSNER - D. Akdeniz X X X L Avrupa- SANTALACEAE Thesium arvense HORVATOVSZKY - X X X L Sibirya Avrupa- Asarum europaeum L. Afşar otu - X X X L ARİSTOLOCHİACEAE Sibirya Aristolochia pontica LAM. - Karadeniz X X X L Euphorbia eriophora Boiss. - İran-Turan X X X L Avrupa- BUXACEAE Buxus sempervirens L. Şimşir - X X X L Sibirya URTİCACEAE Parietaria judaica L. Yapışkan ot - - X X X L ULMACEAE Celtis australis L. Çitlembik - Akdeniz X X L Celtis caucasica Willd. - - X X X L PLATANACEAE Platanus orientalis L. Çınar - - X X X X L Kaynak

66 Familya Latince Tür adı Türkçe İsim End. F.C.B Habitat Nispi bolluk Tehlike Sınıfı Bern IUCN TBKK CITES RUBİACEAE LİLİACEAE LİLİACEAE ORCHİDACEAE CYPERACEAE POACEAE Asperula taurina L. taurina L. - - X X X L Galium fissurense Ehrend. & + Karadeniz X X - - LC - L Schönb.-Tem. Asparagus verticillatus L. - - X X L FAGACEAE Quercus virgiliana TEN. - - X X L Avrupa- Salix elaeagnos SCOP. - X X X L Sibirya SALİCACEAE Salix amplexicaulis BORY ET chaub. - Akdeniz X X L Avrupa- Populus alba L. Ak kavak - X X X L Sibirya Asperula pestalozzae Boiss. + Karadeniz X X X - - LC - L Polygonatum orientale Desf. - Karadeniz X X L Anthericum ramosum L. - Avrupa- Sibirya X X L Allium peroninianum Aznav. + Karadeniz X - - NT - L Allium pallens L. pallens L. - Akdeniz X X X X L Allium guttatum STEVEN guttatum STEVEN - - X X X X L Epipactis pontica Taup. + Karadeniz X X X - - LC - L Dactylorhiza saccifera (BRONGN.) Soo - D. Akdeniz X X X L Carex otrubae PODP. - Avrupa- Sibirya X X X L Carex remota L. - Avrupa- Sibirya X X L Carex pendula HUDSON - Avrupa- Sibirya X X X L Brachypodium pinnatum (L.) P. Avrupa- - BEAUV. Sibirya X X X L Aegilops geniculata ROTH. - Akdeniz X X L Festuca drymeja MERTENS ET Avrupa- - KOCH Sibirya X X X L Cynosurus cristatus L. - Avrupa- Sibirya X X X X X L Briza media L. - - X X X L Sesleria alba SM. - - X X L Melica uniflora RETZ. - Avrupa- Sibirya X X L Tragus racemosus (L.) ALL. - - X X L Echinochloa cruss-galli (L.) S. BEAUV. Darıca otu - - X X X L Setaria viridis (L.) P. BEAUV. - - X X L Kaynak 50

67 Familya Latince Tür adı Türkçe İsim End. F.C.B Pennisetum orientale L. CM RICHARD HABİTAT NİSPİ BOLLUK ENDEMİZM 1. ORMAN 0. Çok nadir (-): Endemik Değil 2. MAKİ 1. Nadir (+): Endemik 3. FRİGANA (ÇOĞU DİKENLİ, ALÇAK BOYLU VE YUMAK Kaynak: L:literatür 2. Orta derece bol YASTIK OLUŞTURAN BİTKİLER) G: Görüldü 4. KÜLTÜR ALANLARI (BAĞ, BAHÇE VB.) 3. Bol 5. KUM ÇAYIR 4. Çok bol 6. NEMLİ ÇAYIR, BATAKLIK, SULAK ALAN 7. YOL KENARI 8. KAYALIK Habitat Nispi bolluk Kaynak: AKMAN, Y. 1995, Türkiye Orman Vejetasyonu, Ank. Üniv. Fen Fakültesi Botanik A.B.D., Ankara. (Türkiye Bitkileri Veri Servisi - TÜBİTAK) BAYTOP, T. 1994, Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, T.D.K. Basımevi, Ankara. DAVIS, P.H , Flora of Turkey and East Aegean Islands, Vol. 1 9, Edinburgh UNİVERSİTY Press, Edinburgh. EKİM, T. ve ark. 2000, Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı, T.T.K.Derneği, Ankara. GÜNER, A. ve ark. 2000, Flora of Turkey and East Aegean Islands, (Supplement 2), Vol. 11, Edinburg University Press, Edinburgh. YİĞİT, N. ve ark. 2002, Çevresel Etki Değerlendirme ÇED, Kılavuz, Ankara Tehlike Sınıfı Bern IUCN TBKK CITES - İran-Turan X X L Kaynak 51

68 FAUNA Faaliyet alanı ile çevresinde bulunan ve habitat özelliği nedeniyle bulunması muhtemel fauna türlerinden; Tablo III.5.4. de İki yaşamlı türleri, Tablo III.5.5. te sürüngen türleri, Tablo III.5.6. da kuş türleri ve Tablo III.5.7. de memeli türleri verilmiştir. Fauna ile ilgili tablolarda her türün Familyası, Bilimsel Adı, Türkçe Adı, Habitatı, Endemizm durumu, IUCN kategorisi, Red Data Book Kategorisi (RDB), Cites Sözleşmesi Ek-I, Ek-II ve Ek-III listelerinin, Bern Sözleşmesi Ek-II ve Ek-III listelerinin, MAK Kararlarının Ek-I, Ek-II ve Ek-III listelerinin hangisinde yer aldığı belirtilmiştir. Tüm kategoride yer almayan türler için (-) kullanılmıştır. 52

69 Tablo III.5.4. Karabük ili, Safranbolu İlçesi, Çatak Köyü Mevkiinde Planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası ve Çevresinde Bulunma Olasılığı Yüksek Olan İki Yaşamlı Türleri, Latince ve Türkçe Adları, Habitatları, Bern, IUCN Red Data Book ve MAK Kategorileri TÜR FAMİLYA LATİNCE ADI TÜRKÇE ADI HABİTAT ENDEMİZİM IUCN RDB CITES BERN MAK KAYNAK NO 1 Tritus vittatus ophryticus Bantlı taraklı semender Durgun sular - - nt - Ek-lll - L SALAMANDRİDAE Su birikintileri, küçük su akıntıları, kuru ve 2 Tritus karelini Pürtüklü semender - - nt - Ek-ll - L sıcak yerler 3 HYLİDAE Hyla arborea arborea Yaprakkurbağaları Ağaçlarda veya ağaçsı bitkilerde - - nt - - L 4 Bufo bufo bufo Kara kurbağasi Tataşltları ve toprak içi - - nt - Ek-lll - L BUFONİDAE 5 Bufo viridis Gece kurbağasi Taşaltları ve toprak içi - - nt - Ek-ll - L Ovalarda bitkisi bol durgun ve sığ suların 6 Rana ridibunda ridibunda Ovakurbağası - - nt - Ek-lll - L içinde, kıyılarında RANİDAE Rana macrocnemis Çıplak çayırlık ya da ağaçlık dağlardaki 7 Kırmızıkurbağa - - nt - Ek-lll - L macrocnemis derelerin ve gölcüklein kenarlarında Kaynak: Demirsoy, A., 1996, Türkiye Omurgalıları Amfibiler, Çevre Koruma Genel Müdürlüğü, Proje No: 90 -K Ankara. G: Gözlem L: Literatür D: Duyum Tablo III.5.5. Karabük ili, Safranbolu İlçesi, Çatak Köyü Mevkiinde Planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası ve Çevresinde Bulunma Olasılığı Yüksek Olan Sürüngen Türleri, Latince ve Türkçe Adları, Bern, IUCN Red Data Book ve Korunma Statüleri ve MAK Kategorileri TÜR NO FAMİLYA LATİNCE ADI TÜRKÇE ADI HABİTAT ENDEMİZM RDB IUCN CITES BERN MAK KAYNAK 1 TESTUDİNİDAE Testudo graeca Tosbağa Kumlu,taşlı kuru arazilerde - nt VU Ek-ll Ek-ll Ek-l L 2 EMYDİDAE Emys orbicularis Benekli kaplumbağa Durgun ve akarsularda ve kıyılarında - R NT - Ek-ll Ek-l L 3 GEKKONİDAE Hemidactylus turcicus turcicus Geniş parrmaklı keler Taşlar altında ve kayalar arasında - nt - - Ek-lll - L 4 Lacerta saxicola Kaya kertenkelesi Orman içlerindeki çıplak ve açık arazilerde - nt - - Ek-lll - L 5 LACERTİDAE Ormanlık ve çalılık yerlerdeki açık Lacerta viridis meridionalis Küçük yeşil kertenkele arazilerde - nt - - Ek-lll - L 6 ANGUİDAE Angius fragilis Yılanımsı kertenkele Ormanlık, makilik, çalılık yerlerde - nt - - Ek-lll Ek-l L 7 TYPLOPİDAE Typlos vermicularis Kör yılan Nemli toprak ve taşların içinde - nt - - Ek-lll Ek-l L 8 coluber(= Hierophis) caspius Hazer yılanı Taşlık dere kenarları ve taş altlarında - nt - - Ek-lll Ek-l L 9 Coronella austriaca austriaca Güney yılanı Taşlık kumluk ve çalılık yerlerde - nt - - Ek-lll Ek-l L 10 Eirenis modestus Uysal yılan Taşlık arazilerde - nt LC - Ek-lll Ek-l L 11 COLUBRİDAE Suya yakın taşlık yerlerde, çayırlarda,bahçe natrix natrix persa Küpeli suyılanı ve tarlalarda - nt - - Ek-lll - L 12 Elaphe quatuorlineata Seyrek ağaçlık bölgelerdeki taşlık yerlerde, Sarı yılan sauromates bahçlerde ve tarlalarda - nt - - Ek-lll - L 13 Elaphe situla Ev yılanı Taşlık yerlerde, bahçlerde ve tarlalarda - LC - Ek-ll Ek-l L Kaynak: Demirsoy, A., 1997, Omurgalılar Sürüngenler, Kuşlar ve Memeliler Meteksan A.Ş., Ankara. Kaynak: Demirsoy, A., 1996, Türkiye Omurgalıları Sürüngenler, Çevre Bakanlığı Çevre Koruma Genel Müdürlüğü, Proje No: 90-K Ankara. MAK= T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararları G: Gözlem L: Literatür 53

70 Tablo III.5.6. Karabük ili, Safranbolu İlçesi, Çatak Köyü Mevkiinde Planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası ve Çevresinde Bulunma Olasılığı Yüksek Olan Kuş Türleri, Latince ve Türkçe Adları, Bern, IUCN Red Data Book ve Korunma Statüleri ve MAK Kategorileri FAMİLYA LATİNCE ADI TÜRKÇE ADI HABİTAT STATÜ RDB IUCN BERN CİTES MAK KAYNAK PHALACROCORACİDAE CİCONİİDAE ACCİPİTRİDAE Egretta garzetta Küçük akbalıkçıl Taze, acı veya tuzlu sulak alanlar, sığ sular Y A.3.1 LC EK-II EK-I L Ardea purpurea Erguvani balıkçıl Yoğun bitki örtülü tatlısu gölleri Y A.2 LC EK-II _ - L Ciconia nigra Kara leylek Sulak (dereler, çayırlar, vb.) ormanlar GY A.3 LC EK-II EK-II EK-I L Ciconia ciconia Leylek Açık alanlar. Y, G, T A.3 LC EK-II _ EK-I L Milvus migrans Kara çaylak Açık alanlar, bazen yerleşim yerleri Y A.3 LC EK-I L Milvus milvus Kızıl çaylak Ormanlık araziler Y A.1.2 NT EK-I L Gypaetus barbatus Sakallı akbaba Genellikle ağaç sınırının üstünde Y A.1.2 LC EK-III EK-II EK-I L Neophron percnopterus Beyaz akbaba Açık arazi, step, savana, nehir kumulları Y A.3 EN EK-III - EK-I L Circus cyaneus Mavidoğan Bozkır sazlıklar, çayırlar, saz yatakları Y A.1.2 LC EK-III EK-II EK-I L Circus macrourus Bozkır doğanı Bozkır ve çayırlar Y A.1.2 NT EK-III EK-II EK-I L Circus pygargus Çayır doğanı Tarlalar, otlar, çayırlar ve bataklıkları Y A.1.2 LC EK-III - EK-I L Accipiter gentilis Çakır kuşu Ormanlar Y, K A.3 LC EK-III EK-II EK-I L Accipiter nisus Atmaca Seyrek ağaçlıklar, tarım alanları, bahçeler Y A.3 LC EK-III EK-II EK-I L Accipiter brevipes Kısaparmak atmaca Ormanlar Y A.2 LC EK-III EK-II EK-I L Buteo buteo Şahin Ormanlar Y A.3 LC EK-III EK-II EK-I L Buteo rufinus Kızıl şahin Ağaçsız düzlükler ve dağlar Y A.3 LC EK-III EK-II EK-I L Aquila clanga Büyük bağırgan kartal Orman ve sulak alanların yakınındaki ovalar K B.1.2 VU EK-III EK-II EK-I L Aquila chrysaetos Kaya kartalı Kayalık, ormanlık dağda Y A.1.2 LC EK-III - EK-I L Hieraaetus pennatus Küçük kartal Orman, açık arazide. Y A.3 LC EK-III EK-II EK-I L PHASİANİDAE Alectoris chukar Kınalı keklik (keklik) Taşlı ve otlu dağlar, makilik, vb. Y A.2 LC EK-III _ EK-III L Tatlı su kenarındaki otlaklar, sulak çayırlar, Tringa totanus Kızılbacak Y A.4 LC EK-III - EK-II L meralar ve kıyı bataklıklar SCOLOPACİDAE Tringa nebularia Yeşilbacak Bataklık alanların yakınında kuru yerde K,T B.3.1 LC EK-III - EK-II L COLUMBİDAE CUCULİDAE Larus marinus Büyük karamartı Kayalık deniz kıyıları açık sular ve iç sular T B.2 - EK-II L Columba livia Kaya güvercini Tarımsal alan, kayalıklar, yerleşim yerleri, Y A.5 LC EK-II - EK-III L Columba oenas Gökçe güvercin Ağaçlıklar, başlıca yaprakdöken ormanlar. Y A.3.1 LC EK-III _ EK-II L Columba palumbus Tahtalı güvercin Ormanlar Y A.4 LC EK-III - EK-III L Streptopelia decaocto Kumru Tüm insan yerleşimleri Y A.5 LC EK-III _ EK-I L Streptopelia turtur Üveyik Ağaç dizileri, korular, açık arazi G A.2 LC EK-III _ EK-II L Clamator glandarius Tepeli guguk Tek tük çalı ve ağaçlı açık arazi, bağlar G A.1.2 LC EK-II _ EK-I L Cuculus canorus Gugukkuşu Ormanlar, açık arazi, meyva bahçeleri G A.2 LC EK-III _ EK-I L TYTONİDAE Tyto alba Peçeli baykuş Bataklık, tundra, nadasa bırakılmış tarlalar Y A.1.2 LC EK-IIL - EK-I L STRİGİDAE Otus scops İshakkuşu Tarımsal alanlar, meyva bahçeleri Y A.3 LC EK-II EK-II EK-I L Bubo bubo Puhu Yaygın kayalık ve yarlar, bazen orman Y A.1.2 LC EK-II EK-II EK-I L 54

71 FAMİLYA LATİNCE ADI TÜRKÇE ADI HABİTAT STATÜ RDB IUCN BERN CİTES MAK KAYNAK Athene noctua Kukumav Ağaç ve çalılar, bazen köylerin içinde Y A.3 LC EK-II EK-II EK-I L Strix aluco Alaca baykuş Ormanlar, meyva bahçeleri ve parklar Y A.1.2 LC EK-II EK-II EK-I L STRİGİDAE Asio otus Kulaklı orman baykuşu Açıklıklara yakın orman ve korular, bazen Y A.2 LC EK-II EK-II EK-I L Asio flammeus Bataklık baykuşu Bataklık, tundra, fundalık veya nadasa bırakılmış sık ot ve saz ile kaplı tarlalar Y A.1.2 LC EK-II - EK-I L Apus apus Ebabil İnsan yerleşimleri G A.3.1 LC EK-III _ EK-I L APODİDAE Apus pallidus Boz ebabil Yerleşim birimleri yakını G A.2 LC EK-II _ EK-I L Tachymarptis melba (syn. Akkarın ebbail Dik kayalık ve yarlarla kaplı yüksek dağlar. G A.3.1 LC EK-III _ EK-I L ALCEDİNİDAE Halcyon smyrnensis İzmir yalıçapkını Göller, sazlıklar ve deniz kıyısında Y A.1.2 LC EK-III - EK-I L MEROPİDAE Merops apiaster Arıkuşu Sulak alanların yakınlarında G A.3.1 LC L CORACİİDAE Coracias garrulus Kuzgun Seyrek ağaçlıklar, tek tük ağaçlı kırlar, meyva bahçeleri, bazen de ağaçsız alanlar G A.2 NT EK-II _ EK-I L UPUPİDAE Upupa epops Hüthüt Açık kısa bitkili ve seyrek ekili alanları sever. G A.2 LC EK-III - EK-I L Jynx torquilla Boyunçeviren Seyrek ormanlar, meyva bahçeleri G A.1.2 LC EK-II _ EK-I L Picus viridis Yeşil ağaçkakan Çam ormanları Y A.2 LC EK-II _ EK-I L PİCİDAE Nemli ağaçlıkları ve kayın, meşe veya Picus canus Gri ağaçkakan Y A.1.2 LC L gürgenden oluşan açık ağaçlıklar Dryocopus martius Kara ağaçkakan Karışık ormanlar Y A.1.2 LC L Dendrocopos syriacus Alaca ağaçkakan Açık arazi, bahçeler G A.2 LC EK-II _ EK-I L Büyük alaca Dendrocopos major PİCİDAE ağaçkakanı Çam ormanları Y A.3 LC EK-II _ EK-I L Dendrocopos medius Albaş ağaçkakan Çam ormanları, zeytinlikler vb. Y A.1.2 LC EK-II _ EK-I L Dendrocopos leucotos Aksırt ağaçkakan Geniş, yaşlı ormanlar Y A.1.2 LC EK-II - EK-I L Dendrocopos minor Küçük ağaçkakan Geniş yapraklı ağaçlıklar, bahçeler Y A.1.2 LC EK-II - EK-I L Melanocorypha calandra Boğmaklı tarlakuşu Tarım alanları (buğday vb.) Y A.5 LC EK-II _ EK-I L ALAUDİDAE Melanocorypha Küçük boğmaklı bimaculata tarlakuşu Yarı-çöl kayalık bölge Y A.3 LC EK-II - EK-I L Calandrella Kuru, taşlı arazi, bozkır, kumullar, tarım Bozkır toygarı brachydactyla alanları Y A.3 LC EK-II _ EK-I L Calandrella rufescens Küçük bozkır toygarı Kuru, taşlı arazi, bazen bozkır gölleri ve bataklıklar çevresindeki çorak tuzlu alanla Y A.3 LC EK-II _ EK-I L ALAUDİDAE Galerida cristata Tepeli toygar Bozulmuş alanlar, kumullar, kuru dere Y A.3 LC EK-III _ EK-II L Lullula arborea Orman toygarı Orman açıklıkları ve kenarları, seyrek ağaçlıklar, vb. Y A.3 LC EK-III _ EK-II L Alauda arvensis Tarlakuşu Ağaçsız açık alanları, ekili alanlar Y A.4 LC EK-III - EK-II L Eremophila albestris Kulaklı tarlakuşu Yüksek ve ormansız araziler Y A EK-II - EK-I L Hirundo rustica Kır kırlangıcı İnsan yerleşimleri. G A.5 LC EK-II _ EK-I L HİRUNDİNİDAE Hirundo rupestris Kaya kırlangıcı Dik dağ yamaçları, dik kayalıklar G A.5 LC EK-II _ EK-I L 55

72 FAMİLYA LATİNCE ADI TÜRKÇE ADI HABİTAT STATÜ RDB IUCN BERN CİTES MAK KAYNAK Hirundo daurica Kızıl kırlangıç İnsan yerleşimleri G A.3 LC EK-II _ EK-I L HİRUNDİNİDAE İnsan yerleşimleri. Bazen dağlarda Delichon urbicum Ev kırlangıcı kayalıklar. G A.4 LC EK-II _ EK-I L Anthus campestris Kır incirkuşu Kurak bozulmuş alanlar, kumullar, bağlar, G A.2 LC EK-II _ EK-I L Anthus trivialis Ağaç incirkuşu Orman kenarı ve açıklıklar, ağaç ve çalı kümeleri olan açık alanlar G A.3 LC EK-II _ EK-I L Anthus pratensis Çayır incirkuşu Tatlısulu bataklıklar, göl kıyılarındaki çamur düzlükleri. G A.3 LC EK-II _ EK-I L MOTACİLLİDAE Anthus cervinus Algerdan incirkuşu Çoğunlukla tatlısulu ve hafif tuzlu G A.2 LC EK-II _ EK-I L Anthus spinoletta Dağ incirkuşu Hafif tepelik alanlarda ağaç sınırının üzerinde, çalılıklarda Y A.3 LC EK-II - EK-I L Motacilla flava Sarı kuyrukkakan Sulak alanlar,nemli mera ve çayırlar G A.3.1 LC EK-II - EK-II L Motacilla cinerea Dağ kuyrukkakanı Hafif tepelik alanlarda ağaç sınırının üzerinde, çalılıklarda G A.2 LC EK-II _ EK-I L TROGLODYTİDAE Troglodytes troglodytes Çitkuşu Çaılıklar, ağaçlıklar, bahçeler, çitler, çoğu zaman dere ve ırmak boyunca. Y A.1.2 LC EK-II _ EK-I L Ormanlar, çitler, ağaçlamalar, bazen Prunella modularis Dağbülbülü Y A.1.2 LC EK-II _ EK-I L bahçeler ve köylerin çevresi PRUNELLİDAE Prunella collaris İri bozboğaz Bitki örtüsü az olan kayalık araziler Y A.1.2 LC EK-II - EK-I L Prunella ocularis Sürmeli bozboğaz Çalılıklar ve bodur ağaçlı kayalık alanlar Y A.2 LC EK-II - EK-I L Luscinia luscinia Benekli bülbül Irmak boyundaki ormanlar, ovalarda G,T A.2 LC EK-II _ EK-I L Luscinia megarhynchos Bülbül Irmak boyundaki ormanlar, köylerin G A.3 LC EK-II _ EK-I L Luscinia svecica Mavigerdan Yaş çayırlar ve bataklıklar, genellikle küçük dereler ve su yolları boyunca G, Y A.2 LC EK-II _ EK-I L Irania gutturalis Akgerdan Çalılık ve tek tük ağaçlı kayalık arazi Y A.1.2 LC EK-II _ EK-I L Phoenicurus ochruros Kara kızılkuyruk Yüksek dağlar, kayalıklar, yarlar Y A.2 LC EK-II _ EK-I L Phoenicurus phoenicurus Kızılkuyruk Y ormanlar, parklar, bahçeler Y A.3 LC EK-II _ EK-I L Saxicola rubetra Çayır taşkuşu Çayırlar, kırlar, fundalıklar, alçak çalılıklar ve tarlalarda Y A.3 LC EK-II - EK-I L TURDİDAE Oenanthe isabellina Boz kuyrukkakan Bozkır Y A.3 LC EK-II _ EK-I L Oenanthe oenanthe Kuyrukkakan Tarım alanları, taşlı yamaçlar, açık ve kuru arazi. G A.3 LC EK-II _ EK-I L Oenanthe pleschanka Alaca kuyrukkakan Açık, taşlı arazi, çalılar olan kayalık G A.1.2 LC EK-II _ EK-I L Oenanthe hispanica Karakulak kuyrukkakan Çalı ve ağaçlar olan açık arazi. G A.2 LC EK-II _ EK-I L Oenanthe deserti Çöl kuyrukkakan Sıcak ve kurak alanlarda, G A.1.2 LC EK-III - EK-II L Oenanthe finschii Kaya kuyrukkakan Kayalık, çıplak yamaçlar, kuru dere yatakları G,Y A.1.2 LC EK-II _ EK-I L Monticola saxatilis Taşkızılı Kayalıklar, bazen bina yıkıntıları. G A.1.2 LC EK-II _ EK-I L Monticola solitarius Gökardıç Kayalık arazi bazen bina yıkıntıları Y A.1.2 LC EK-II _ EK-I L Turdus torquatus Kolyeli ardıç Çalılık ve ağaçlıklar. Y A.1.2 LC EK-II _ EK-I L 56

73 FAMİLYA LATİNCE ADI TÜRKÇE ADI HABİTAT STATÜ RDB IUCN BERN CİTES MAK KAYNAK TURDİDAE Turdus merula Karatavuk Çam ormanları, bazen bahçeler Y A.3 LC EK-III _ EK-III L Turdus pilaris Ardıç Bahçeler K B.2 LC EK-III _ EK-II L Turdus philomelos Şarkıcı ardıç ormanlar, parklar ve bahçeler. Y A.2 LC EK-III - EK-II L Turdus iliacus Kızıl ardıç Çalılık araziler K B.2 LC EK-III _ EK-II L Turdus viscivorus Ökseotu ardıcı Çam ormanları Y A.2 LC EK-III _ EK-II L MUSCİCAPİDAE Saxicola torquatus Taşkuşu açık arazi, çayırlar, vb. Y A.3 LC EK-II _ - L SYLVİİDAE MUSCİCAPİDAE Cettia cetti Kamışbülbülü Çoğunlukla suya yakın sık bitki örtüsü Y A.2 LC EK-II _ EK-I L Locustella fluviatilis Irmak kamışçını Irmak boyundaki ormanlar, göl kıyıları, bataklıklar. G A.1.2 LC EK-II _ EK-I L Locustella luscinioides Bataklık kamışçını Kamışlıklar G A.2 LC EK-II _ EK-I L Acrocephalus melanopogon Bıyıklı kamışçın Sık bir taban örtüsüne sahip kamışlıklar G A.2 LC EK-II _ EK-I L Acrocephalus palustris Bataklık saz kamışçını Kamışlıklar, ısırgan otu kümeleri, dere G A.3 LC EK-II _ EK-I L Acrocephalus Saz kamışçını (saz scirpaceus bülbülü) Kamışlıklar G A.2 LC EK-II _ EK-I L Acrocephalus arundinaceus Büyük saz blbülü Kamışlıklar G A.3 LC EK-II _ EK-I L Hippolais caligata Çalı mukkalidi Ağaç altı bitki örtüsü G A.1.2 LC EK-II - EK-I L Sylvia hortensis Kara yüzlü ötleğen Bodur ormanlar, ağaçlıklar ve bahçeler G A.2 LC EK-II _ EK-I L Sylvia nisoria Çizgili ötleğen Orman kenarları, çitler, sık çalılıklar G A.2 LC EK-II _ EK-I L Sylvia curruca Akgerdan ötleğen Bahçeler, çitler, koruluklar, orman kenarları G A.2 LC EK-II _ EK-I L Sylvia communis Akgerdan Dikenli çitler, tarla ve orman kenarları, açık arazide G A.3 LC EK-II _ EK-I L Sylvia atricapilla Kara başlı ötleğen Ormanlar, parklar, koruluklar, büyük bahçeler G A.2 LC EK-II _ EK-I L Phylloscopus bonelli Dağ söğüt bülbülü Yaprakdöken ve karışık ormanlar, çoğunlukla yamaçlarda Y A.2 LC EK-II _ EK-I L Phylloscopus collybita Çıvgın Alt örtülü seyrek ormanlar, parklar, bazen bahçeler Y A.3.1 LC EK-II _ EK-I L Phylloscopus trochilus Söğütbülbülü Ormanlar, parklar, bazen bahçeler T A.3.1 LC EK-II _ EK-I L Regulus regulus Altıntavukçuk Çam ve köknar ormanları Y A.1.2 LC EK-II _ EK-I L Regulus ignicapilla Sürmeli altıntavukçuk Çam ve köknar ormanları Y A.2 LC EK-II _ EK-I L Muscicapa striata Benekli sinekkapan Orman kenarları, tek tük ağaçlı çayırlar, meyva ve süs bahçeleri G A.3 LC EK-II _ EK-I L Ficedula parva Cüce sinekkapan Yaşlı ağaçların oluşturduğu yaprakdöken T A.2 LC EK-II _ EK-I L Ficedula albicollis Bandlı sinekkapan Göç sırasında ormanlar, parklar, çalılıklar G A.2 LC EK-II _ EK-I L Ficedula hypoleuca Kara sinekkapan Göç sırasında ormanlar, bahçeler, çalılıklar, G A.1.2 LC EK-II _ EK-I L TİMALİİDAE Panurus biarmicus Bıyıklı baştankara Bataklık ve göller kamışlıklar Y A.3 LC EK-II _ EK-I L AEGİTHALİDAE Aegithalos caudatus Uzun kuyruklu baştankara İbreli ve yaprakdöken ormanlar, çalılıklar, Y A.2 LC EK-III L 57

74 FAMİLYA LATİNCE ADI TÜRKÇE ADI HABİTAT STATÜ RDB IUCN BERN CİTES MAK KAYNAK Parus lugubris Ak yanaklı baştankara Seyrek çam ormanları, çalılıklar, bazen makilikler Y A.2 LC EK-II _ EK-I L PARİDAE Parus ater Çam baştankarası Çam ormanları Y A.3 LC EK-II _ EK-I L Parus caeruleus Mavi baştankara İbreli ve karışık ormanlar, seyrek ağaçlıklar, parklar, bahçeler, vb. Y A.2 LC EK-II _ EK-I L Parus major Büyük baştankara Ormanlar, parklar, bahçeler, çalılıklar Y A.3.1 LC EK-II _ EK-I L SİTTİDAE Sitta krueperi Anadolu sıvacısı Çam ormanları Y A.2 NT EK-II _ EK-I L Sitta europaea Sıvacı Ormanlar, yaşlı ağaçlı bahçeler, parklar Y A.3 LC EK-II _ EK-I L Sitta neumayer Kaya sıvacısı Kayalık arazi Y A.2 LC EK-II _ EK-I L TİCHODRAMADİDAE Tichodroma muraria Duvar tırmaşıkkuşu Dağlarda kayalıklar ve yarlar, kale yıkıntılarında. Y A.2 LC EK-III _ EK-I L CERTHİİDAE Certhia brachydactyla Bahçe tırmaşıkkuşu Yaprakdöken ormanlar, bahçeler, köylerin Y A.1.2 LC EK-II _ EK-I L Certhia familiaris Orman tırmaşığı Ormanlar, parklar ve bahçeler Y A.1.2 LC L REMİZİDAE Remiz pendulinus Çulhakuşu Sulama kanalları ve dereler boyunca çalılık ve ağaçlıklar, sazlıklar, göl kıyıları Y A.2 LC EK-III _ EK-I L ORİOLİDAE Oriolus oriolus Sarıasma Yaprakdöken ormanlar, kavaklıklar, parklar ve büyük bahçeler G A.2 LC EK-III _ EK-I L Lanius isabellinus Kızıl kuyruklu ümüksıkan Orman kenarları, açık çalılıklar, çitler G A.2 LC EK-II _ EK-I L Lanius collurio Kızıl sırtlı ümüksıkan Orman kenarları, seyrek çalılıklar, çitler G A.3 LC EK-II _ EK-I L LANİİDAE Lanius minor Karaalın ümüksıkan Orman kenarları, yol boyu ağaçları, büyük G A.3 LC EK-II _ EK-I L Lanius excubitor İri ümüksıkan Orman kenarlarında, tek tük ağaç ve çalılar G, K A.1.2 LC EK-II _ EK-I L Lanius senator Kızılbaşlı ümüksıkan Orman kenarları, meyva bahçeleri, çitler Y A.2 LC EK-II _ EK-I L Lanius nubicus Akalın ümüksıkan Orman kenarları, meyva bahçeleri, çitler G A.2 LC EK-II _ EK-I L Garrulus glandarius Alakarga Her türlü ormalar, büyük bahçeler, ağaçlamalar Y A.3.1 LC EK-III _ EK-I L Pica pica Saksağan Tek tük ağaç ve çalılar olan açık arazi, meyva bahçeleri Y A.5 LC _ - - L Pyrrhocorax pyrrhocorax Kızılgaga dağkargası Deniz kıyıları ya da dağlardaki sarp ve engebeli yarlar Y A.3 LC EK-II - EK-I L CORVİDAE Seyrek ormanlar, meyva bahçeleri, Corvus monedula Cüce karga terkedilmiş köyler, yıkıntılar Y A.5 LC _ - EK-III L Corvus frungilegus Ekin kargası Geniş tarım alanları, ovalar, meralar, çayırlar Y A.5 - EK-III - EK-III L Corvus corone Leş kargası Tarım alanlarına ağaçlıklar, insan yerleşimleri Y A.5 LC _ - EK-II L Corvus corax Karakarga Az çok açık arazi, dağlar, deniz kıyısı. Y A.5 LC EK-III _ EK-II L STURNİDAE Sturnus vulgaris Sığırcık Her türlü ağaçlıklar, parklar, bahçeler, tarım alanları Y A.5 LC _ - - L PASSERİDAE Passer domesticus Ev serçesi İnsan yerleşimleri Y A.5 LC EK-III _ - L Passer hispaniolensis Bataklık serçesi Yerleşim birimleri, ağaçlar Y A.3 LC EK-III _ EK-II L 58

75 FAMİLYA LATİNCE ADI TÜRKÇE ADI HABİTAT STATÜ RDB IUCN BERN CİTES MAK KAYNAK PASSERİDAE FRİNGİLLİDAE FRİNGİLLİDAE Passer moabiticus Küçük serçe Sulak bölgeler Y A.2 LC EK-III - EK-II L Passer montanus Dağ serçesi Ağaçlar ve koruluklar olan tarımsal arazi, köylerin kenarları vb. Y A.3 LC EK-III _ EK-II L Petronia petronia Kayalık serçesi Taşlı yamaçlar, yıkıntılar, kayalık boğazlar Y A.2 LC EK-III _ EK-I L Fringilla coelebs İspinoz Ağaçlıklar ve ormanlar, bahçeler, parklar Y A.4 LC EK-III _ EK-II L Fringilla montifringilla Dağ ispinozu Kışın başlıca ağaç ve çalı olan tarım arazisi Y A.3 LC EK-III _ EK-II L Serinus pusillus Kızılalın iskete Seyrek çalılıklar, genellikle ağaç sınırı veya üzeri Y A.3 LC EK-II _ EK-I L Serinus serinus Kanarya Bahçeler, parklar, mezarlıklar, meyva bahçeleri Y A.3 LC EK-II _ EK-I L Carduelis carduelis Saka Bahçeler, parklar, inşaat alanları, bozulmuş arazi Y A.3.1 LC EK-II _ EK-I L Carduelis spinus Karabaşlı iskete İbreli ormanlar, bahçeler Y A.3 LC EK-II _ EK-I L Carduelis cannabina Ketenkuşu Açık arazi; orman kenarları, bahçeler Y A.3 LC EK-II _ EK-I L Carduelis flavirostris Sarıgaga ketenkuşu Otlarla kaplı kısa ağaçların olduğu yüksek ve kayalıklı yerler Y A.3 LC EK-II - EK-I L Carduelis flammea Huş ketenkuşu İbreli ormanlar, söğüt çalılıkları Y A.1.2 LC EK-II - EK-I L Loxia curvirostra Çaprazgaga İbreli orman Y A.3 LC EK-II _ EK-I L Carpodacus erythrinus Çütre Sık orman ve ağaçlık bölgeler G A.2 LC EK-II - EK-II L Pyrrhula pyrrhula Şakrak Orman altındaki çalılıklar Y A.2 LC EK-III - EK-II L Coccothraustes Yaprakdöken ve karışık ormanlar, büyük Kocabaş coccothraustes bahçeler ve parklar Y A.3 LC EK-III _ EK-I L Emberiza citrinella Sarı kirazkuşu Çitler, korular ve tek ağaçlar olan açık arazi, orman kenarları Y, G, T A.2 LC EK-II _ EK-I L Emberiza cirlus Çit kirazkuşu Çalılık ve ağaçlarla kaplı açık arazi, meyva bahçeleri, mezarlıklar Y A.2 LC EK-II _ EK-I L EMBERİZİDAE Emberiza cia Kaya kirazkuşu Kaya çintesi tek tük çalılar olan taşlı yamaçlar, bazenbağların içi ve çevresi Y A.2 LC EK-II _ EK-I L Emberiza hortulana Kirazkuşu Yaprakdöken ormanlar ve tarımsal arazi sınırı, tarlalardaki ağaç sıraları G A.3 LC EK-III _ EK-II L Emberiza schoeniclus Bataklık çintesi Kamışlıklar Y A.3 LC EK-II _ EK-I L Emberiza melanocephala Karabaş kirazkuşu Tarımsal arazi G A.4 LC EK-II _ EK-I L Miliaria calandra Tarla kirazkuşu Tarımsal arazi, çayırlar, bozkır, çalılar olan kurak yamaçlar Y A.4 LC EK-III _ EK-II L Kaynak: Demirsoy, A., 1997, Omurgalılar Sürüngenler, Kuşlar ve Memeliler Meteksan A.Ş., Ankara. Kaynak: Kiziroğlu, İ, 1993, The Birds of Türkiye (Species List in Red Data Book), TTKD, Ankara. MAK= T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararları G: Gözlem L: Literatür Prof. Dr. İlhami Kiziroğlu tarafından hazırlanan The Birds of Türkiye adlı yayında, kuş türlerinin korunma durumu ve statüleri ile ilgili olarak kullanılan semboller: A1 : Nesli tükenmiş veya tükenme tehlikesi altında olan türler A1.1 : Nesli tükenmiş olan türler 59

76 A1.2 : Tüm Türkiye deki birey sayısı 1-25 çift arasında olan türler A2 : Birey sayısı çift altında kalan ve yayılış gösterdikleri bölgelerde büyük risk altında olan türler A3 : Birey sayısı (500) çift arasında kalan ancak bazı bölgelerde oldukça azalmış türler A4 : Birey sayıları fazla olmakla birlikte belirli bölgelerde azalmış olan türler. B : Geçici olarak Türkiye ye gelen ve biyotopların yok edilmesi ile risk alına girecek türler B1 : Anadolu yu kışlak olarak kullanan ancak Anadolu da üremeyen türler B2-B3 : Anadolu dan transit olarak geçen veya Anadolu yu kışlak olarak kullanan ve risk derecesi daha düşük olan türler Y : Düzenli olarak yurdumuzda kuluçkaya yatan yerli kuş türleri G : Yurdumuzda kuluçkaya yattıktan sonra göç eden türler K : Yurdumuzda kuluçkaya yatmayan, yurdumuzu transit göç esnasında kullanan türlerdir KZ : Kış aylarını yurdumuzda geçiren, kış ziyaretçisi türlerdir Tablo III.5.7. Karabük ili, Safranbolu İlçesi, Çatak Köyü Mevkiinde Planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası ve Çevresinde Bulunma Olasılığı Yüksek Olan Memeli Türleri, Latince ve Türkçe Adları, Habitatları, Bern, IUCN Red Data Book ve MAK Kategorileri FAMİLYA BİLİMSEL ADI TÜRKÇE ADI HABİTAT END. DEMİRSOY IUCN BERN CITES MAK KAYNAK ERİNACEİDAE Erinaceus concolar Kirpi Bağ, bahçe, kültür arazisi ve orman - nt LC L Sorex minutus Cüce fare Çayır, bataklık, orman, göl ve deniz kıyıları - nt LC L Sorex araneus Orman sivrifaresi Orman, çayır, otlak - nt LC L Neomys schelkovnikovi Su sivrfresi Su kıyısındaki bitkiler arası - nt LC L SORİCİDAE Neomys anomalus Bataklık sivrifaresi Bataklık, rutubetli çayır vs. - nt LC Ek-lll - - L Crocidura leucodon Sivriburunlu tarlafaresi Açık arazi, orman sınırları, çalılık alanlar - nt LC Ek-lll - - L Crocidura suaveolens Sivriburunlu bahçefaresi Nemli ormanlar, çalılık ve çayırlık alanlar nt LC Ek-lll - - L Talpa levantis levantis Akdeniz köstebeği Kumlu gevşek nemli toprak - nt L Rhinolophus ferrumequinum Büyük nalburunlu yarasa Her türlü habitata yakın mağara, in, yarık, boş binalar - V LC Ek-ll - Ek-l L RHİNOLOPHİDAE Rhinolophus hipposidero Küçük nalburunlu yarasa Mağara, in, yarık, boş binalar, ahır, vs. - V LC Ek-ll - Ek-l L Rhinolophus euryale Akdeniz nalburunlu yarasası Mağara, in ve kaya çatlakları - V NT Ek-ll - Ek-l L Rhinolophus mehelyi - Mağara ve kaya yarıkları - V VU Ek-ll - Ek-l L Myotis myotis Devyarasa Açık araziler ve yerleşim yerleri - V LC L Myotis capacinii Uzunayaklı yarasa Çalılık arazilerde - V - Ek-ll - Ek-l L Myotis mystacinus Bıyıklı yarasa Ağaçlık bölgelerde, mağaralarda - V LC Ek-ll - Ek-l L Myotis blythii Farekulaklı küçük yarasa Mağaralar, eski binalar - V LC Ek-ll - Ek-l L VESPERTİLİONİDAE Eptesicus serotinus Geniş kanatlı yarasa Bina yarıkları ve çatılarda - V LC Ek-ll - Ek-l L Pipistrellus pipistrellus Cüce yarasa Bina çatıları ve duvar çatlakları - V LC Ek-lll - - L Pipistrellus nathusii Pürtüklü derili yarasa Orman, ağaç kovuğu, kaya yarığı, bina ve ağıllar - V LC Ek-ll - Ek-l L Pipistrellus savii - Ağaçlarda - V LC Ek-ll - Ek-l L Miniopterus schreibersi Uzun kanatlı yarasa Büyük, küçük mağaralar, bina duvarları - V - Ek-ll - Ek-l L MOLOSSİDAE Tadarida teniotis Kuyruklu yarasa Taş ocakları, kovuklar, yerleşim yerleri - V LC Ek-ll - Ek-l L LEPORİDAE Lepus europaeus Yabani tavşan Her türlü habitat - nt LC - - Ek-lll L Oryctolagus cuniculus Adatavşanı Kumlu, çalılık araziler - nt LC - - Ek-lll L Sciurus anomalus Anadolu sincabı Orman ve koru - R/I LC Ek-ll - Ek-l L SCİURİDAE Citellus xanthophrymnus Tarla sincabı Steplerde, çayırlarda - nt L 60

77 FAMİLYA BİLİMSEL ADI TÜRKÇE ADI HABİTAT END. DEMİRSOY IUCN BERN CITES MAK KAYNAK Cricetulus migratorius Cüce avurtlak Yaylalar, orman içi çayırlar ve kültür arazisi - nt LC L Clethrionomys glareolus Kırmızıfare Orman - nt LC L Clethrionomys glareolus ponticus - Orman - I - L CRİCETİDAE Microtus(chionomys) nivalis Karfaresi Seyrek çalıların olduğu taşlık yerlerde - nt LC L Microtus epiroticus - Stepler, kültür arazileri - I LC L Ptymis(=microtus) majori Kısakulaklı fare Orman - R - L Ptymis(=microtus) subterranus Küçük kazıcıfare Orman,çayır,tarla,bataklık,sazlık - nt - L Arvicola terrestris Su sıçanı Akarsuların durgun ve vejetasyonca zengin bölgeleri - nt LC L SPALACİDAE Spalax leucodon Körfare Mera, tarla, çayır ve yüksek yayla - nt DD L Dryomys nitedula Ağaç yediuyuru Her türlü habitat - R LC Ek-lll - Ek-l L GLİRİDAE Glis(=myoxus) glis Yediuyur Orman, meyve behçeleri - R - L Muscardinus avellanarius Fındıkfaresi Orman, çalılık, bahçe - R LC L Rattus rattus Ev sıçanı Genelde iç kısımlarda meskun yer ve dere kenarı - nt LC L Rattus norvegicus Göçmen sıçan Liman ve büyük şehirlerde meskun yerlerde - nt LC L Apodemus(karstomys) mystacinus Kayalık faresi Orman içi ve açıklıktaki kayalar - nt LC L MURİDAE Apodemus(sylvaemus) Kültür arazisi dışında bol otlu yerler, çalı Orman faresi sylvaticus altları - nt LC L Apodemus(sylvaemus) flavicollis Sarıboyunlu ormanfaresi Sık ağaçlık yerlerde, kayalıklarda - nt LC L Mus musculus Ev faresi Meskun yer ve çevresi, açık arazi - nt LC L Mus musculus musculus Doğufaresi İnsan yerleşimleri - nt - L Mus musculus domesticus Batıfaresi Açık arazi - nt - L Mus musculus Ev faresi Meskun yer ve çevresi, açık arazi - nt LC L HYSTRİCİDAE Hystrix indica Oklu kirpi Orman, funda, çalı, sebze ve meyve bahçeleri - R LC - - Ek-l L Canis lupus Kurt Orman, step, yayla - R/V LC Ek-ll Ek-ll Ek-l L Ek- Canis aureus Çakal Sık orman, maki, fundalık - nt LC - - CANİDAE III L Vulpes vulpes(= canis vulpes) Kızıl tilki Her türlü habitat - nt LC - - Ek- III L Mustela nivalis Gelincik Değişik habitatlar, orman, bağ, bahçe, Ek- - nt LC Ek-ll - harabe II L Mustela erminea Büyük gelincik Orman, çalılık, bahçe, tarla - nt LC L Mustela(= putorius) putorius İltis Açık orman - V LC L Yerleşim yerleri,bahçeler,step ve su Vormela peregusna peregusna Beneklikokarca MUSTELİDAE kenarları - V - L Martes (=mustela) martes Zerdeva Orman - nt LC L Martes foina Kayasansarı Orman,kayalık ve taşlıklarda - nt LC L Meles meles Porsuk Orman, step - R LC Ek-lll - Ek- II L Lutra lutra Su samuru Nehir, dere ve göl - V NT Ek-ll Ek-l Ek-l L URSİDAE Ursus arctos Bozayı Yapraklı ve karışık ormanlar, sarp dağlar - V LC Ek-ll Ek-ll Ek- ı L 61

78 FAMİLYA BİLİMSEL ADI TÜRKÇE ADI HABİTAT END. DEMİRSOY IUCN BERN CITES MAK KAYNAK HYAENİDAE Hyaena hyaena Sırtlan Steplerde, yarı çöllerde - R NT - Ek-l L Çalılık, ıssız, geniş yapraklı ve karışık Felis lynx Vaşak FELİDAE ormanlarda - E - - Ek-l L Felis pardina (felis lyns pardina=lynx pardina Beneklivaşak Açık ormanlar ve sık çalılıklar - E - L Felis silvestris Yaban kedisi Orman, kayalık arazi - E LC Ek-ll Ek-ll Ek-l L FELİDAE Felis caracal Karakulak Step,yarı çöl, savanna, sıcak kurak yerlerde - E - - Ek-l L Felis catus Evcilkedi İnsan yerleşimleri - nt - L Felis chaus Orman kedisi Dikenlikler, çalılıklar ve kamışlıklar - E LC L SUİDAE Sus scrofa Yaban domuzu Yapraklı ve karışık orman, sık bitki örtülü göl, bataklık - nt LC - - Ek-lll L Cervus elaphus Ulu geyik Yapraklı ve ibreli orman, longos, çayırlık - nt/r LC Ek-lll - Ek-l L Yapraklı her türlü orman, ormaniçi çayır ve Capreolus capreolus Karaca - nt/r LC Ek-lll - Ek-l L açıklık CERVİDAE Cervus elaphus Ulu geyik Yapraklı ve ibreli orman, longos, çayırlık - nt/r LC Ek-lll - Ek-l L Capreolus capreolus Karaca Yapraklı her türlü orman, ormaniçi çayır ve açıklık - nt/r LC Ek-lll - Ek-l L Capra aegagrus Yabankeçisi Sarp kayalıklı ormanlarda - nt/e VU L Kaynak: Demirsoy, A., 1997, Omurgalılar Sürüngenler, Kuşlar ve Memeliler Meteksan A.Ş., Ankara. Kaynak: Demirsoy, A., 1996, Türkiye Omurgalıları Memeliler, MAK: T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararları 62

79 Sürüngenler Proje Alanı ve çevresinde bulunması muhtemel sürüngen türleri irdelenmiş; 7 familyadan 14 tane sürüngen türü tespit edilmiştir. Belirlenen sürüngen türlerinden 3 tanesi Bern Listesi Ek II de, yani Mutlak Koruma Altındaki Türler listesinde; kalan 11 sürüngen türü ise EK-III de yani Koruma Altındaki Türler listesinde yer almaktadırlar. Alanda var olduğu belirlenen 14 türden 10 u IUCN Listesinde yer almaktadır. Bunlardan 2 si LC (Least Concern= Düşük Riskli) kategorisine, girmektedir. Tosbağa (Testudo graeca) nın VU (Vulnerable=Hassas) kategorisinde olmasına rağmen Türkiye deki popülasyon durumları oldukça fazladır Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna (CİTES) listesine göre 1 sürüngen türünün Ek-ll listesi dahilinde olduğu tespit edilmiştir. Demirsoy un Türkiye Omurgalıları, Sürüngenler yayınında kullanılan tehlike kategorilerine göre Emys orbicularis R kategorisinde geri kalan tüm sürüngen türleri nt kategorisinde yer almaktadır. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Merkez Av Komisyonu (MAK) koruma listelerine göre yapılan değerlendirme sonuçlarına göre Faaliyet Alanı ve çevresinde belirlenmiş 14 sürüngen türünün Ek-I e, yani Orman ve Su İşleri Bakanlığı Tarafından Koruma Altına Alınan Yaban Hayvanları listesine girdiği; belirlenmiştir. Kuşlar Faaliyet Alanı ve çevresinde bulunması muhtemel kuş türleri irdelenmiş; 63 familya 173 tane de kuş türü belirlenmiştir. Tablo III.5.6 dan da görüleceği üzere Proje Alanı nda belirlenmiş kuş türlerinden; 109 kuş türünün Bern Listesi Ek-II de, yani Mutlak Koruma Altındaki Türler Listesi nde yer aldığı; 53 kuş türünün Bern Listesi Ek-III te, yani Koruma Altındaki Türler Listesi nde yer almaktadır. IUCN Listesi ne göre yapılan değerlendirmeye göre Faaliyet Alanı ve etki alanında bulunan ve bulunması muhtemel kuş türleri arasından 1 kuş türünün EN, 4 kuş türü NT, 1 kuş türünün VU, 165 kuş türlerinin ise LC kategorisinde yer aldıkları belirlenmiştir. Geri kalan 2 tür ise IUCN kategorilerinde bulunmamaktadır. Faaliyet Alanı ile etki alanında bulunan ve bulunması muhtemel olan ve Türkiye nin Kuşları (KİZİROĞLU, 1989) adlı esere dayanarak ulusal ve uluslararası mevzuatla koruma altına alınan kuş türlerinden 36 kuş türü A.1.2 kategorisinde, 51 kuş türü A.2 kategorisinde, 50 kuş türü A.3 kategorisinde,12 kuş türü A.3.1 kategorisinde, 7 kuş türü A.4 kategorisinde,12 kuş türü A.5 kategorisinde,1 kuş türü B.1.2 kategorisinde, 3 kuş türü B.2 kategorisinde, 1 kuş türü B.3.1 kategorisinde yer almaktadır. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Merkez Av Komisyonu (MAK) koruma listelerine göre yapılan değerlendirme sonuçlarına göre Faaliyet Alanı ve çevresinde belirlenmiş 173 kuş türü arasından; 63

80 Ek-I e, yani Orman ve Su İşleri Bakanlığı Tarafından Koruma Altına Alınan Yaban Hayvanları Listesi ne, 132 kuş türünün girdiği; Ek-II ye, yani Merkez Av Komisyonu Tarafından Koruma Altına Alınan Av Hayvanları Listesi ne 25 kuş türünün girdiği; Ek-lll e, yani Merkez Av Komisyonunca Koruma Altına Alınan Av Hayvanları Listesi ne, 6 kuş türünün girdiği; 6 kuş türünün ise bu listelerde yer almadıkları belirlenmiştir. Memeliler Proje Alanı ve çevresinde 17 familya 63 memeli türünün var olduğu belirlenmiştir. Belirlenen yabanıl memeli türleri arasında yaygın, tehlike altında olmayan türler olduğu gibi nadir, koruma altındaki türler de bulunmaktadır Red Data Book (DEMİRSOY) a göre 19 memeli türü V kategorisinde 5 memeli türü E 1 memeli türü I kategorisinde 39 memeli türü nt kategorisinde 9 memeli türü R kategorisinde yer almıştır. IUCN tarafından hazırlanmış Avrupa Kırmızı Listesi (ERL) ne göre yapılan değerlendirme sonucu yörede var olduğu belirlenmiş olan yabanıl hayvan türleri arasından; 1 tür DD ( Data Deficient=Yetersiz verili) kategorisinde, 3 tür NT (Near Threatened = Yakın Tehdit Altında) kategorisinde, 2 tür VU ( Vulnerable=Hassas) kategorisinde, 52 tür LC (Least Concern=En Düşük Seviyede Tehdit Altında) kategorisinde yer almaktadır. Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna(CİTES) listesine göre 1 memeli türünün Ek-l listesi 3 memeli türünün Ek-ll listesi dahilinde olduğu tespit edilmiştir. Bern Sözleşmesi ek listelerine göre yapılan değerlendirme sonuçlarına göre ise Proje Alanı ve yakın çevresinde var olduğu belirlenen yabanıl hayvan türleri arasından 18 memeli türü EK-II ye, yani Mutlak Koruma Altındaki Türler listesine girmekte, kalan türler arasından 10 memeli türü ise EK-III te, yani Koruma Altındaki Türler listesinde yer almakta, kalan 45 memeli türü ise Bern Sözleşmesi ek listelerinde yer almamaktadır. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Merkez Av Komisyonu (MAK) koruma listelerine göre yapılan değerlendirme sonuçlarına göre Faaliyet Alanı ve çevresinde belirlenmiş 63 memeli türü arasından; Ek-I e, yani Orman ve Su İşleri Bakanlığı Tarafından Koruma Altına Alınan Yaban Hayvanları Listesi ne, 26 memeli türünün girdiği; Ek-II ye, yani Merkez Av Komisyonu Tarafından Koruma Altına Alınan Av Hayvanları Listesi ne 2 memeli türünün girdiği; Ek-lll e, yani Merkez Av Komisyonunca Koruma Altına Alınan Av Hayvanları Listesi ne, 3 memeli türünün girdiği tespit edilmiştir. Projenin flora ve fauna üzerine etkisi ve alınacak önlemler Yapılması planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası projesinin inşaat ve işletme sırasında meydana gelecek hafriyat, kazı çalışmaları, iş makineleri araç ve ekipmanların çıkardığı gürültü ve titreşim, toz ve emisyonları, katı atık, sıvı atıklar yapılması planlanan tesisin faaliyet alanı ve yakın çevresi üzerindeki muhtemel olumsuzluklardır. 64

81 Alanda bulunan flora türleri, yurdumuzda dar ve sınırlı yayılış gösteren ya da baskı altında olan türler olmayıp, aksine geniş dağılımlar arz etmektedirler. Dolayısıyla, bu projenin hayata geçirilmesiyle, kendini tekrar eden habitat özelliği gösteren alanda bulunan geniş yayılışlı ve bol bulunan türlerin nesillerinin ortadan kalkması gibi bir tehdit unsuru söz konusu olmayacaktır. Projenin gerçekleştiği ve inceleme alanında kalan bölgede bitki örtüsünü daha çok otsu yapıda bitkiler oluşturmaktadır. Hafriyat aşamasında alanda sıyırma işlemiyle bitkisel toprak otsu türler arazideki iş makinaların çalışmaları sonucu olarak ortadan kalkacaktır. Ancak işletmenin başlangıcında yüzeyden alınarak faaliyetin yapılmadığı alanda depolanan üst toprak katmanı (organik madde ve mineralce zengin toprak) inşaat çalışmaları tamamlandıktan sonra işletme alanı yakın çevresindeki uygun habitatlara yeniden serilerek, çalı ve otsu türler arazi ıslahıyla birlikte yakın çevredeki habitatlarda tekrar yayılım gösterebilecektir. Yapılan bu çalışmalar sonucu inşaat ve işletme aşamasında bu flora türleri için çevresel açıdan olumsuz bir etki oluşmayacaktır. İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahasının kurulum aşamasında iş makinelerinin kullanımından kaynaklanacak kütlesel emisyon miktarının, Hava Kalitesinin Kontrolü Yönetmeliğinde bu emisyonlar için belirlenen sınır değerlerinin kontrolü ile hava kirliliği önlenecektir. Emisyonlar normal yoğunluklarda oldukları zaman bitkiler ve hayvanlar için zararlı değildir. Bu yüzden tesisin kurulum aşamasında flora ve faunanın bulunduğu çevre üzerine geçici bir etki söz konusu olmaktadır. Yapılması planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası projesinin işletme aşamasında araçlardan ve makinelerden kaynaklanacak atıklardan (atık yağ, filtreler,.) oluşabilecek atıkların habitat bozulumu oluşturarak flora ve faunanın yaşamsal faaliyetlerini kısıtlamasına ve tür kaybına yol açmaması için söz konusu atıklar lisanslı toplama ve bertaraf edici firmalara verilecektir. Bunların dışında personelden kaynaklı evsel nitelikli katı ve sıvı atık oluşumu söz konusu olacaktır. Ancak bu atıklar belediyenin katı atık toplama ve atıksu şebekesi vasıtasıyla bertaraf edilecektir ve flora-fauna yaşamsal hayatına herhangi bir olumsuz etkisi bulunmayacaktır. İşletme ve hafriyat aşamasında gürültü ve toz oluşumu söz konusu olacaktır. Sahada kullanılan ekipmanların oluşturacağı gürültü düzeyleri, ekipmanların motor güçleri ile ilgili olup gürültü düzeyleri hesaplanmıştır. İşletme aşamasında oluşacak gürültü seviyesine ait hesaplamalarla mevcut gürültü düzeyinin sınırları aşmaması sağlanacaktır. Gürültü anlık ve geçici olduğundan çevrede olabilecek flora ve fauna üzerine rahatsız edici bir durum söz konusu olmayacaktır. Toz oluşumu önlemek için inşaat ve işletme aşamasında sulama yapılıp tozun önlenmesi sağlanarak bitkiler ve faunanın kullanabileceği sulak alanların bulunabileceği habitatların tozdan etkilenmemeleri sağlanacaktır. İşletme ve hafriyat aşamasında flora ve fauna üzerine oluşabilecek olumsuz durumlar karşısında özellikle fauna türlerinin su içme, yem kaynağına ulaşma, barınma, üreme alanlarına müdahale edilmeyecektir aynı zamanda av yasaklarına uygun hareket edilecek olması ve alınacak önlemlerle flora ve faunanın yaşamsal faaliyetlerine engel olunmayacaktır. Faaliyetten ötürü, yukarıdaki fauna listelerinde belirtilen ve Uluslar arası sözleşmelerle koruma altına alınan türler ve diğer yaban hayatı türleri üzerine, faaliyetle ilgili olarak hiçbir ticari kaygı güdülmeyeceğinden bu türlerin avlanması, kasıtlı olarak öldürülmesi veya alı konması, yumurtalarına zarar verilmesi gibi etkiler söz konusu olmayacaktır. Alınabilecek önlemlere ek olarak proje alanında hassas ve zarar görebilir durumda, koruma altına alınmış herhangi fauna türü tespit edildiği takdirde, ilgili yönetmeliklere göre hareket edilecek, 4915 sayılı Kara avcılığı Kanunu ve Yönetmelikleri (av yasaklarına) ve uluslar arası sözleşmelerdeki (BERN Sözleşmesi) önlemlere bağlı kalınarak söz konusu türler korunacaktır. 65

82 Bern Sözleşmesi Madde 6 hükümleri Her Âkit Taraf, II no.lu ek listede belirtilen yabani fauna türlerinin özel olarak korunmasını güvence altına alacak uygun ve gerekli yasal ve idari önlemleri alacaktır. Bu türler için özellikle aşağıdaki hususlar yasaklanacaktır: a) Her türlü kasıtlı yakalama ve alıkoyma, kasıtlı öldürme şekilleri; b) Üreme veya dinlenme yerlerine kasıtlı olarak zarar vermek veya buraları tahrip etmek; c) Yabani faunayı, bu Sözleşmenin amacına ters düşecek şekilde, özellikle üreme, geliştirme ve kıs uykusu dönemlerinde kasıtlı olarak rahatsız etmek; d) Yabani çevreden yumurta toplamak veya kasten tahrip etmek veya bos dahi olsa bu yumurtaları alıkoymak; e) Bu madde hükümlerinin etkinliğine katkı sağlayacak hallerde, tahnit edilmiş hayvanlar ve hayvandan elde edilmiş kolayca tanınabilir herhangi bir kısım veya bunun kullanıldığı malzeme dahil, bu hayvanların canlı veya cansız olarak elde bulundurulması ve iç ticareti Bern Sözleşmesi Madde 7 hükümleri 1 - Her Âkit Taraf, III no.lu ek listede belirtilen yabani faunanın korunmasını güvence altına alacak uygun ve gerekli yasal ve idari önlemleri alacaktır. 2 - III no.lu ek listede belirtilen yabani faunanın her türlü isletme sekli, 2. Maddenin şartları göz önünde tutularak, populasyonlarının varlığını tehlikeye düşürmeyecek şekilde düzenlenmiş olacaktır. 3 - Alınacak önlemler; a)kapalı av mevsimlerini ve/veya isletmeyi düzenleyen diğer esasları, b)yabani faunayı yeterli populasyon düzeylerine ulaştırmak amacıyla, uygun durumlarda, isletmenin geçici veya bölgesel olarak yasaklanmasını, c)yabani hayvanların canlı ve cansız olarak satısının, satmak amacıyla elde bulundurulmasının ve nakledilmesinin veya satışa çıkarılmasının uygun şekilde düzenlenmesi hususlarını, kapsayacaktır. 66

83 III.6 Meteorolojik ve İklimsel Özellikler Bölgenin Genel İklim Şartları İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası projesi Karadeniz Bölgesinin batısında yer alan Karabük İlinde planlanmaktadır. Orta kuşakta yer alan Karabük İli, Türkiye nin kuzeyinde ve Batı Karadeniz Bölgesinde bulunmaktadır. Mutedil iklim kuşağı içersinde yarı kurak sahalar ile yağışlı sahalar arasında, yarı kurak sahalara biraz daha yakındır. Yağış rejimi, kıyı ve iç kısımlarda kaydedilen yağışların ay ve mevsimler üzerindeki dağılımı çok farklı olmakla beraber miktar bakımından da çok büyük değişiklikler göstermektedir. Bu bakımdan kıyı bölgelerindeki istasyonlar rejim bakımından Karadeniz Yağış Rejimine uygunluk göstermektedir. Fakat kıyı gerisi ve iç kesimler rejim bakımından Karadeniz Yağış Rejimi karakteristiğine uymamaktadır. Proje sahasının meteorolojik koşullarının değerlendirilmesinde Meteoroloji Genel Müdürlüğü Karabük Meteoroloji İstasyonu na ait yılları arasındaki rasat kayıtlarından faydalanılmış olup, bu verilere dayanılarak oluşturulan tablo ve grafikler aşağıda sunulmuştur. Ayrıca Karabük Meteoroloji İstasyonu na ait yılları meteorolojik verileri Ek-12 de sunulmuştur. Basınç Dağılımı Karabük Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama basınç 982,6 hpa, maksimum basınç 1004,6 hpa, minimum basınç ise 954,6 hpa dır. Aylık ortalama basıncın en düşük olduğu ay, 978,0 hpa ile Temmuz ayı ve aylık ortalama basıncın en yüksek olduğu ay 987,0 hpa ile Aralık ayıdır. Basınç verileri ve verilerin grafiksel olarak gösterimi aşağıda sunulmuştur. Tablo III.6.1. Basınç Verileri, AYLAR METEOROLOJİK PARAMETRE OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKİM KASIM ARALIK YILLIK Ortalama Basınç (hpa) Maksimum Basınç (hpa) Minimum Basınç (hpa) Kaynak: Karabük Meteoroloji İstasyonu, Verileri. 67

84 Şekil III.6.1. Basınç Değerleri Grafiği, Sıcaklık Dağılımı Karabük Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama sıcaklık 13,5 ºC, maksimum sıcaklık 43,0 ºC ile tarihinde, minimum sıcaklık ise -13,9 ºC ile tarihinde ölçülmüştür. Sıcaklık verileri Tablo III.6.2. de ve verilerin grafiksel olarak gösterimi ise Şekil III.6.2 de sunulmuştur. Tablo III.6.2. Uzun Yıllar Sıcaklık Verileri, AYLAR METEOROLOJİK PARAMETRE OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKİM KASIM ARALIK YILLIK Ortalama Sıcaklık ( o C) Maksimum Sıcaklık (ºC) Minimum Sıcaklık (ºC) Kaynak: Karabük Meteoroloji İstasyonu, Verileri. Şekil III.6.2. Sıcaklık Değerleri Grafiği, 68

85 Yağış Karabük Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre, yıllık ortalama toplam yağış miktarı 441,1 mm dir. En fazla yağış alan ay, 53,9 mm ile Haziran ayı ve en az yağış alan ay ise 26,6 mm ile Ağustos ayıdır. Günlük maksimum yağış miktarı 69 mm dir. Yağış verileri Tablo III.6.3. de, verilerin grafiksel olarak gösterimi ise Şekil III.6.3. de sunulmuştur. Tablo III.6.3. Uzun Yıllar Yağış Verileri, AYLAR METEOROLOJİK PARAMETRE OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKİM KASIM ARALIK YILLIK Toplam Yağış Ort. (mm) Maksimum Yağış (mm) Kaynak: Karabük Meteoroloji İstasyonu, Verileri. Şekil III.6.3. Yağış Değerleri Grafiği, Ortalama Nispi Nem Dağılımı Karabük Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre, yıllık ortalama nispi nem % 67,3 ve minimum nem % 4 ile Mart ayında gözlemlenmiştir. En yüksek aylık ortalama nispi nem, %78,2 ile Aralık ayında, en düşük aylık ortalama nispi nem % 59,4 ile Temmuz ayında gözlemlenmiştir. Nem verileri Tablo III.6.4. de ve verilerin grafiksel olarak gösterimi Şekil III.6.4. de sunulmuştur. 69

86 Tablo III.6.4. Nem Verileri, AYLAR METEOROLOJİK PARAMETRE OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKİM KASIM ARALIK YILLIK Ortalama Nem (%) Minimum Nem (%) Kaynak: Karabük Meteoroloji İstasyonu, Verileri. Şekil III.6.4. Minimum ve Ortalama Nispi Nem Verilerinin Grafiksel Gösterimi, Sayılı Günler Karabük Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre; ortalama yıllık kar yağışlı günler sayısı 18,1, ortalama yıllık kar örtülü günler sayısı 9,2, toplam orajlı günler sayısı ortalaması 15,6, sisli günler sayısı ortalaması 7,1, dolulu günler sayısı ortalaması 0,6 ve kırağılı günler sayısı ortalaması 27,9 dur. Sayılı günler verileri Tablo III.6.5. de ve verilerin grafiksel olarak gösterimi Şekil III.6.5. de sunulmuştur. Tablo III.6.5. Sayılı Günler Verileri, AYLAR METEOROLOJİK PARAMETRE OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKİM KASIM ARALIK YILLIK Kar Yağışlı Günler Sayısı Kar Örtülü Günler Sayısı Toplam Orajlı Günler Sayısı Ort Sisli Günler Sayısı Ort Dolulu Günler Sayısı Ort Kırağılı Günler Sayısı Ort Kaynak: Karabük Meteoroloji İstasyonu, Verileri. 70

87 Şekil III.6.5. Sayılı Günler Grafiği, Maksimum Kar Kalınlığı Karabük Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre; yıllık maksimum kar kalınlığı 22 cm. ile Şubat ayında oluşmaktadır. Maksimum kar kalınlığı verileri Tablo III.6.6. da ve verilerin grafiksel olarak gösterimi Şekil III.6.6. da sunulmuştur. Tablo III.6.6. Maksimum Kar Kalınlığı Verileri AYLAR METEOROLOJİK PARAMETRE OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKİM KASIM ARALIK YILLIK Maksimum Kar Kalınlığı (cm) Kaynak: Karabük Meteoroloji İstasyonu, Verileri. 71

88 Şekil III.6.6. Maksimum Kar Kalınlığı Grafiği Rüzgar Dağılımı - Yıllık, Mevsimlik, Aylık Rüzgar Yönü Dağılımı Karabük Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yönlere göre rüzgarın ortalama hızı ve esme sayıları toplamı Tablo III.6.7 de, rüzgarın esme sayılarına göre yıllık rüzgar diyagramı Şekil III.6.7 de verilmiştir. Tablo III.6.7. Yönlere Göre Rüzgârın Ortalama Hızı ile Esme Sayıları Toplamları, AYLAR YÖN METEOROLOJİK PARAMETRE OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKİM KASIM ARALIK YILLIK N Esme Sayıları Toplamı N Rüzgârın Ortalama Hızı (m/s) NNE Esme Sayıları Toplamı NNE Rüzgârın Ortalama Hızı (m/s) NE Esme Sayıları Toplamı NE Rüzgârın Ortalama Hızı (m/s) ENE Esme Sayıları Toplamı ENE Rüzgârın Ortalama Hızı (m/s) E Esme Sayıları Toplamı E Rüzgârın Ortalama Hızı (m/s) ESE Esme Sayıları Toplamı ESE Rüzgârın Ortalama Hızı (m/s) SE Esme Sayıları Toplamı SE Rüzgârın Ortalama Hızı (m/s) SSE Esme Sayıları Toplamı SSE Rüzgârın Ortalama Hızı (m/s) S Esme Sayıları Toplamı S Rüzgârın Ortalama Hızı (m/s)

89 AYLAR YÖN METEOROLOJİK PARAMETRE OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKİM KASIM ARALIK YILLIK SSW Esme Sayıları Toplamı SSW Rüzgârın Ortalama Hızı (m/s) SW Esme Sayıları Toplamı SW Rüzgârın Ortalama Hızı (m/s) WSW Esme Sayıları Toplamı WSW Rüzgârın Ortalama Hızı (m/s) W Esme Sayıları Toplamı W Rüzgârın Ortalama Hızı (m/s) WNW Esme Sayıları Toplamı WNW Rüzgârın Ortalama Hızı (m/s) NW Esme Sayıları Toplamı NW Rüzgârın Ortalama Hızı (m/s) NNW Esme Sayıları Toplamı NNW Rüzgârın Ortalama Hızı (m/s) Kaynak: Karabük Meteoroloji İstasyonu, Verileri. Şekil III.6.7. Rüzgârın Esme Sayılarına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı, Karabük Meteoroloji İstasyonu yılları arasındaki gözlem kayıtlarına göre birinci derecede hakim rüzgar yönü SW (güneybatı), ikinci derecede hakim rüzgar yönü NE (kuzeydoğu), üçüncü derecede hakim rüzgar yönü N (kuzey) dır. Ortalama rüzgar hızına göre yıllık rüzgar diyagramı Şekil III.6.8. de verilmiştir. 73

90 Şekil III.6.8. Ortalama Rüzgar Hızına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı, Karabük Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yönlere göre rüzgarın mevsimlik esme sayıları toplamı Tablo III.6.8. de, esme sayılarına göre mevsimlik rüzgar diyagramları Şekil III.6.9 da verilmiştir. Tablo III.6.8. Yönlere Göre Rüzgârın Mevsimlik Esme Toplamları, METEOROLOJİK PARAMETRE KIŞ İLKBAHAR YAZ SONBAHAR N Esme Sayıları Toplamı NNE Esme Sayıları Toplamı NE Esme Sayıları Toplamı ENE Esme Sayıları Toplamı E Esme Sayıları Toplamı ESE Esme Sayıları Toplamı SE Esme Sayıları Toplamı SSE Esme Sayıları Toplamı S Esme Sayıları Toplamı SSW Esme Sayıları Toplamı SW Esme Sayıları Toplamı WSW Esme Sayıları Toplamı W Esme Sayıları Toplamı WNW Esme Sayıları Toplamı NW Esme Sayıları Toplamı NNW Esme Sayıları Toplamı Kaynak: Karabük Meteoroloji İstasyonu, Verileri. 74

91 Şekil III.6.9. Esme Sayılarına Göre Mevsimlik Rüzgar Diyagramı, 75

92 III.7 Koruma Alanları (Proje Sahası ve Etki Alanında Bulunan Duyarlı Yöreler ve Özellikleri, Milli Parklar, Tabiat Parkları, Sulak Alanlar, Tabiat Anıtları, Tabiatı Koruma Alanları, Yaban Hayatı Koruma Alanları, Yaban Hayvanı Yetiştirme Alanları, Kültür Varlıkları, Tabiat Varlıkları, Sit ve Koruma Alanları, Boğaziçi Kanununa göre koruma altına alınan alanlar, Biyogenetik Rezerv Alanları, Biyosfer Rezervleri, Özel Çevre Koruma Bölgeleri, Özel Koruma Alanları, içme ve kullanma su kaynakları ile ilgili koruma alanları, Turizm Alan ve Merkezleri ve koruma altına alınmış diğer alanlar), bunların faaliyet alanına mesafeleri, olası etkileri, CAMİŞ Madencilik A.Ş. tarafından Karabük İli, Safranbolu ilçesi, Çatak Köyü Mevkiinde yaklaşık 14,5 Ha alan üzerinde İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası nın kurulması ve işletilmesi amaçlanmaktadır. Söz konusu proje, alanın yaklaşık 750 m kuzeyinde yer alan ve aynı firmaya ait Kuvars Kumu Hazırlama Tesisi nde ortaya çıkacak olan ince boyutlu silis kumu malzemesinin depolanmasını sağlamak amacıyla projelendirilmiştir. Söz konusu Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinde cam yapımında kullanılacak olan kuvars kumu elde edilecek olup, bu kapsamda tesisin ihtiyaç duyacağı hammadde ise aynı firmaya ait ve tesisin 1,5 km güneyinde bulunan maden sahasından nakledilecektir. Faaliyetin planlandığı alan; Zonguldak-Bartın-Karabük Planlama Bölgesi 1/ Ölçekli Çevre Düzeni Planı F29 paftası içerisinde yer almaktadır. Söz konusu planda ince boyutlu silis kumu depolama tesisi ile kuvars kumu hazırlama tesisi, orman sayılan alanlar içerisinde yer almaktadır. Kuvarsit maden ocağı sahasının ise bir bölümü orman, bir bölümü ise tarım alanları içerisinde kalmaktadır. Bahse konu 1/ Ölçekli Çevre Düzeni Planı, Plan Hükümleri ve Plan Lejantı Ek-2 de sunulmuştur. Dolayısıyla tesis alanı çevresinde 2873 Sayılı Milli Parklar Kanunu nun 2. Maddesinde Tanımlanan ve Bu Kanunun 3. Maddesi Uyarınca Belirlenen Milli Park, Tabiat Parkları, Tabiat Anıtları ve Tabiat Koruma Alanları yoktur. İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası nın yakın çevresinde 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu nun 2. Maddesinin a - Tanımlar Bendinin 1.,2.,3. ve 5. Alt Bentlerinde Kültür Varlıkları, Tabiat Varlıkları, Sit ve Koruma Alanı Olarak Tanımlanan ve Aynı Kanun ile 3386 Sayılı Kanunun (2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu nun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Maddelerin Eklenmesi Hakkında Kanun) İlgili Maddeleri Uyarınca Tespiti ve Tescili Yapılan Alanlardan,Tabiat Parkı ve Tabiat anıtı, ayrıca Kentsel, Arkeolojik, tarihi ve Doğal Sit Alanı bulunmamaktadır. Bununla birlikte proje alanı ve yakın çevresinde; 1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu Kapsamında Olan Su Ürünleri İstihsal ve Üreme Sahaları ile avlanmanın tamamen yasak olduğu alanlar; 2/11/1986 Tarihli ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği nin 49. Maddesinde Tanımlanan Hassas Kirlenme Bölgeleri, 2872 Sayılı Çevre Kanunu nun 9. Maddesi Uyarınca Bakanlar Kurulu Tarafından Özel Çevre Koruma Bölgeleri Olarak Tespit ve İlan Edilen Alanlar; 2960 Sayılı Boğaziçi Kanunu na Göre Koruma Altına Alınan Alanlar; 3621 Sayılı Kıyı Kanunu Gereğince Yapı Yasağı Getirilen Alanlar, 3573 Sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanunda Belirtilen Alanlar; 4342 Sayılı Mera Kanununda Belirtilen Alanlar; 14/2/1983 Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren Dünya Kültür ve Tabiat Mirasının Korunması Sözleşmesi nin 1. ve 2. Maddeleri 76

93 Gereğince Kültür ve Turizm Bakanlığı Tarafından Koruma Altına Alınan Kültürel Miras ve Doğal Miras Statüsü Verilen Kültürel, Tarihi ve Doğal Alanlar; 17/05/1994 Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanların Korunması Sözleşmesi (RAMSAR Sözleşmesi) Uyarınca Koruma Altına Alınmış Sulak alanlar; Bilimsel Araştırmalar İçin Önem Arzeden ve/veya Nesli Tehlikeye Düşmüş veya Düşebilir Türler ve Ülkemiz İçin Endemik Olan Türlerin Yaşama Ortamı Olan Alanlar, Biyosfer Rezervi, Biyotoplar, Biyogenetik Rezerv Alanları, Benzersiz Özelliklerdeki Jeolojik ve Jeomorfolojik Oluşumların Bulunduğu Alanlar; bulunmamaktadır. Faaliyet alanında bitki örtüsüne bağlı yaban hayatı habitatlarını kaybedecektir. Ancak işletme alanın çevresindeki bitki örtüsü bölgede geniş yer kaplamakta olup, lokal yağışlı değildir ve yaban hayatı bakımından çok daha uygun alanlar mevcuttur. III.8 Toprak özellikleri ve kullanım durumu (arazi kullanım kabiliyeti sınıflaması, erozyon, toprağın mevcut kullanımı), ilgili mevzuat kapsamında alınacak izinler, Karabük İlinin Genel Toprak Yapısı İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası projesinin yer aldığı Karabük ilinde iklim, topoğrafya, bitki örtüsü ve zamanın etkisi ile çeşitli büyük toprak grupları, Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı (BAKKA) tarafından yürütülen Karabük-Bartın-Zonguldak İlleri Çevresel Durum Değerlendirme çalışmaları sırasında hazırlanan rapordan incelenmiştir. Bahse konu çalışmadan edinilen bilgilere göre; Karabük İlinin tarımda kullanılan hektar arazi varlığı, toplam yüzölçümünün %22,4 sidir. Karabük'te kuru ve sulu tarım koşullarında yetiştirilen en önemli ürünler başta hububat olmak üzere sırasıyla yem bitkileri, sebze ve baklagillerdir. İle ait arazi dağılım haritası Tablo III.8.1 de ve ilçelere göre arazi dağılım sınıfları ise III.8.2 de verilmektedir. Tablo III.8.1. Karabük İli, Arazi Dağılımı-2010 ORMAN VE TARIM ALANI TARIMDIŞI ARAZİ ÇAYIR VE MERA YÜZÖLÇÜM FUNDALIK İLÇELER (ha) MİKTAR ORAN MİKTAR ORAN MİKTAR ORAN MİKTAR ORAN (ha) (%) (ha) (%) (ha) (%) (ha) (%) MERKEZ , , , ,2 EFLANİ , ,1 99 1, ,8 ESKİPAZAR , , , ,2 OVACIK , , , ,2 SAFRANBOLU , , , ,6 YENİCE , , , ,5 İL TOPLAMI , , , ,8 Karabük te; ha VII. sınıf arazi, ha VI. sınıf arazi, ha IV. sınıf arazi, ha III. sınıf arazi, ha I. sınıf ve ha II. sınıf arazi bulunmaktadır. İlde tarım arazilerinin hektarı I-IV. sınıf arasındadır. İlde tarımsal faaliyet özellikle bu araziler üzerinde yapılmaktadır. Tarım arazilerinin ha ise, VI-VII. sınıf araziler üzerinde bulunmaktadır. İlde, VI-VII. sınıf arazilerin % 80 ninin üzerinde ormanlık alanlar bulunurken, yaklaşık % 10 nunun üzerinde çayır-mera alanları bulunmaktadır. Karabük te VII. sınıf arazi miktarı en fazla paya sahip olup toplam arazi varlığının % 56.4 nü oluşturmaktadır. VII. sınıf arazilerin % 85 ini orman ve fundalık, % 8 ini çayır- meralar ve % 7 sini tarım arazileri oluşturmaktadır. V-VI. sınıf araziler I. alt bölgede yoğunlaşırken, işlemeli tarıma uygun I-IV. sınıf araziler II. Alt bölgede yoğunlaşmıştır. 77

94 Tablo III.8.2. Karabük İli, İlçelere Göre Arazi Sınıfları Dağılımı (ha)-2010 ARAZİ SINIFLARI İLÇELER EFLANİ ESKİPAZAR MERKEZ OVACIK SAFRANBOLU YENİCE TOPLAM I II III IV V 0 VI VII VII SU YÜZEYİ TOPLAM Ek-4 te sunulan 1/ ölçekli arazi varlığı haritasına göre ince boyutlu silis kumu depolama alanı içerisinde büyük toprak grupları olarak; Kireçsiz Kahverengi Orman Toprakları (N) bulunmakta olup, arazi kullanım kabiliyet sınıflarına göre ise IV. sınıf araziler yer almaktadır. Proje alanı içerisinde şimdiki arazi kullanımı bakımından orman (O) sayılan araziler bulunmaktadır. III.9 Orman Alanları (orman alanının miktarı (m 2 ), ağaç sayısı, ağaç türleri, miktarları, kapladığı alan büyüklükleri ve kapalılığı; bunların mevcut ve planlanan koruma ve/veya kullanım amaçları), 1/ ölçekli memleket ve Meşçere Haritası ve varsa 1/ ölçekli orman kadastro haritasının üzerinde proje alanının gösterilerek açıklanması, ÇED İnceleme Değerlendirme Formunun eklenmesi, Faaliyetin planlandığı alan; Zonguldak-Bartın-Karabük Planlama Bölgesi 1/ Ölçekli Çevre Düzeni Planı F29 paftası içerisinde yer almaktadır. Söz konusu planda ince boyutlu silis kumu depolama sahası orman sayılan alanlar içerisinde yer almaktadır. Bununla birlikte proje alanı içerisinde ana madde, iklim, topoğrafya, bitki örtüsü ve zamanın etkisi ile çeşitli büyük toprak grupları, Karabük İli Arazi Varlığı kitaplarından ve Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından hazırlanan Karabük İline ait 1/ ölçekli Arazi Varlığı haritaları incelenmiştir. Buna göre planlanan ince boyutlu silis kumu depolama sahası, şimdiki arazi kullanım şekli bakımından orman sayılan alanlar içerisinde kalmaktadır (Bkz. Ek-4). III.9.1 Projenin bulunduğu orman alanında kesilecek ağaç türleri, bu ağaçların meşçere tipi, kapalılığı vb. özellikleri, miktarları, bu ağaçlar içerisinde korunacak türlerin olup olmadığı, var ise alınacak önlemler, alınacak izin ve görüşler, Proje kapsamında hazırlanan 1/ ölçekli Orman Meşcere ve Arazi Varlığı Haritalarının bir arada değerlendirilmesi sonucu elde edilen verilere göre, planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası nın tamamı orman sayılan alanlar üzerinde yer almaktadır. Proje kapsamında kesilecek olan ağaç sayısı ile ilgili yapılan hesaplamalarda orman alanında yer alan proje sahasının tamamının ağaç örtüsü ile kaplı olduğu (en kötü senaryo) düşünülerek yapılmıştır. Buna göre 100 m 2 alan için 4 adet ağacın kesileceği varsayılarak; yaklaşık m 2 lik proje alanında toplam adet ağaç kesilmesi söz konusu olacaktır. 78

95 Kullanılacak olan orman sayılan alanlar için 6831 Sayılı Orman Kanunun, 17/3 üncü maddesi gereğince Orman İzni, Zonguldak Orman Bölge Müdürlüğü nden alınacaktır. Orman yangınlarına karşı alınacak tedbirler ise ÇED raporunun III.9.2. nolu bölümünde detaylandırılmıştır. III.9.2 Orman yangınlara karşı alınacak önlemler, Faaliyetin planlandığı alan; Zonguldak-Bartın-Karabük Planlama Bölgesi 1/ Ölçekli Çevre Düzeni Planı F29 paftası içerisinde orman sayılan alanlar içerisinde yer almaktadır. Faaliyetin inşaat ve işletme aşamasında çıkması muhtemel yangınlara karşı, tarih ve 9402 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren 6831 Sayılı Orman Kanunu nun orman yangınlarının önlenmesi ve söndürülmesi ile ilgili hükümlerine riayet edilecek olup, çalışacak personele orman yangınlarını önleyici bilgi ve tedbirler konusunda bilgiler verilecektir. Çevreye gerekli uyarı levhaları konulacaktır. İnce boyutlu silis kumu depolama alanında yangına karşı bütün önlemeler alınacak olup gerekli olduğu taktirde ilk müdahale için, kullanılabilecek alet, teçhizat ve ekipmanlar sahada hazır bulundurulacaktır. Ayrıca, herhangi bir orman yangını söz konusu olduğunda ilgili Orman İşletme Şefliği nin talebi halinde iş yerinde bulunan iş makinesi, ekipman ve personel, Şefliğin direktifleri doğrultusunda hareket edecektir. Proje kapsamında proje alanı veya ünite yerleşim alanında muhtemel bir yangına karşı bir yangın söndürme tertibatı oluşturulacaktır. Bu tertibat yangın suyu deposu, pompa ve hidrantlarından oluşacaktır. Proje alanında olası bir orman yangını durumunda; yangını gören ilk personel, en yakın alarm düğmesine basarak sistemi alarma geçirecek olup, ivedilikle itfaiyeye haber verilecektir. Ayrıca yangının çıktığı noktaya köpük yapıcı cihazlar hızlı ve emniyetli olarak getirilecek ve yangın motopompları çalıştırılacaktır. Proje alanında tesisat emniyeti ve kapı güvenliği sağlanacaktır. Yangın ekiplerinde görevli olmayan personel, toplanma noktalarında toplanacak ve yangın merkez ofisteki görevli temas birimine rapor edilecektir. Yaralılara ilk yardım sağlanacaktır. Bununla birlikte, Bölüm IV.26 da yer alan acil müdahale planında orman yangınlarında oluşturulacak acil müdahale koordinasyon şemaları ve alınacak tedbirler detaylandırılmıştır. III.10 Proje yeri ve etki alanının hava, su ve toprak açısından mevcut kirlilik yükünün belirlenmesi, Toprak Kirliliği 2011 yılı, Karabük İl Çevre Durum Raporundan edinilen bilgilere göre İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası projesinin yer aldığı Karabük ilinde toprak kirliliğine neden olan en önemli kaynaklar evsel ve endüstriyel atıkların arıtılmadan alıcı ortama verilmesi ve/veya tarımsal sulamada kullanılması, pestistler, aşırı gübre kullanımı ve mevzuata uygun olmadan bertaraf edilen atıklardır. 79

96 Toprak etüdü yapılmadan gübreleme, gereğinden fazla gübre kullanımı, toprak veriminin düşmesine ve toprağın kirlenmesine neden olmaktadır. Fazla pestisit kullanımı ile kirlenen topraklarda yetişen ürünler, pestisit kalıntılarını kökleri vasıtası ile topraktan alarak besin zinciri yoluyla hayvan ve insan sağlığını tehdit etmektedir. Ayrıca toprak verimliliğini artıran önemli bir unsur olan mikroorganizmalar da olumsuz yönde etkilenmektedir. Aşırı ve yanlış kullanılan gübreler ve pestisitler sonucu kirlenen topraktan sızan sular ve yüzeysel suları kirletmektedir. Hava Kirliliği Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Hava Kalitesi İzleme İstasyonları web sitesi verilerine göre Karabük ilinde 2013 yılının ilk 6 aylık döneminde SO 2 ve PM konsantrasyolarının aylara göre dağılımı III de belirtilmiştir. Bunun dışında Karabük ilindeki diğer bir kirletici unsur NOx lerdir. NOx lerin en büyük kaynağının enerji kazancı, taşımacılık ve tarımsal faaliyetler olduğu bilinmektedir. Tablo III Aylara Göre SO 2 ve PM Konsantrasyonları YIL AY PM10 (µg/m 3 ) SO 2 (µg/m 3 ) OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN Kaynak: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Hava Kalitesi İzleme İstasyonları web sitesi Şekil III Aylara Göre SO 2 ve PM Konsantrasyonları Grafiği, Su Kirliliği Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı (BAKKA) tarafından yürütülen Karabük-Bartın- Zonguldak İlleri Çevresel Durum Değerlendirme çalışmaları sırasında Karabük il ve ilçelerindeki içme ve kullanma sularının durumunu saptamak amacıyla dört adet içme suyu numunesi alınarak analizleri yaptırılmıştır. Bu kapsamda Karabük ilinde alınan içme suyu numunelerine ait analiz sonuçları incelendiğinde Magnezyum (Mg) dışında tüm parametrelerin standartlara uygun olduğu görülmektedir. Karabük merkez, Eflani ilçesi, Eskipazar ilçesi ve Yenice ilçesinden alınan 80

97 içme suyu numuneleri Türk Standartları Enstitüsü (TSE 266) da verilen 50 mg/l değerinin üzerinde çıkmıştır. Genellikle sularda magnezyumun 50 mg/l üzerinde olması istenmez. Fazla olması durumunda gözlerde tahribata yol açabilir ve ishal yapıcı etkisi ortaya çıkar. Sudaki magnezyum, suyun geçtiği toprak yapısına bağlıdır. Suya acılık verir. Karabük İlinde en fazla kirlenen ve kirliliği gün geçtikçe artma eğilimi gösteren nehirler Araç Çayı ve Filyos Çayı dır. Bu nehirlerin kirlenmesine yol açan etkenlerin başında endüstriyel tesislerden kaynaklanan atıkların ve atık suların miktar ve çeşitlerinin artması, bu atıkların hiçbir arıtıma tabi tutulmadan doğrudan alıcı su ortamına verilmesi gelmektedir. İl sınırları içerisinde bulunan yüzeysel sular etrafında kurulmuş olan yerleşim yerlerinden kaynaklanan evsel atıksular da önemli derece kirliliğe neden olmaktadır. 81

98 BÖLÜM IV PROJENİN ÖNEMLİ ÇEVRESEL ETKİLERİ VE ALINACAK ÖNLEMLER

99 BÖLÜM IV. PROJENİN ÖNEMLİ ÇEVRESEL ETKİLERİ VE ALINACAK ÖNLEMLER IV.1 Arazinin hazırlanması aşamasında yapılacak işler kapsamında nerelerde, ne miktarda ve ne kadar alanda hafriyat yapılacağı, hafriyat artığı malzemenin nerelere taşınacakları, nerelerde depolanacakları veya hangi amaçlar için kullanılacakları, dolgu için kullanılacaksa hafriyat ve dolgu tabloları, tesviye işlemleri sırasında olası hafriyat için kazı ve doldurma alanlarının yerlerinin belirlenmesi, depolama alanının nihai eğim açısı ve depolama sonrası durumu, CAMİŞ Madencilik A.Ş. tarafından Karabük İli, Safranbolu ilçesi, Çatak Köyü Mevkiinde yaklaşık 14,5 Ha alan üzerinde İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası nın kurulması ve işletilmesi amaçlanmaktadır. Söz konusu proje, alanın yaklaşık 750 m kuzeyinde yer alan ve aynı firmaya ait Kuvars Kumu Hazırlama Tesisi nde ortaya çıkacak olan ince boyutlu silis kumu malzemesinin depolanmasını sağlamak amacıyla projelendirilmiştir. Söz konusu Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinde cam yapımında kullanılacak olan kuvars kumu elde edilecek olup, bu kapsamda tesisin ihtiyaç duyacağı hammadde ise aynı firmaya ait ve tesisin 1,5 km güneyinde bulunan maden sahasından nakledilecektir. Tesisin üretim faaliyetleri neticesinde yıllık yaklaşık ton ince boyutlu silis kumunun ortaya çıkması öngörülmekte olup, depolama alanı kapasitesi bu değer dikkate alınarak hesaplanmıştır. Bahse konu projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında ünitelerin temel işlemleri inşaatı ve saha üst örtü tabakasının sıyrılması sırasında yaklaşık 14,5 hektarlık depolama alanında kazı gerçekleştirilecek olup, bu çalışmalar sırasında hafriyat oluşumu sözkonusu olacaktır. Bu çalışmalar kapsamında hafriyat oluşumuna sebep olacak işlemler temel olarak depolama alanında ünitelerin kurulması ve lotların hazırlanması sırasında gerçekleştirilecektir. Depolama sahası, yaklaşık 14,5 ha alan içinde 6 lot halinde projelendirilmiştir. 1. lot alanı: m 2, 2.lot alanı: m 2, 3.lot alanı: m 2, 4.lot alanı: m 2, 5.lot alanı: m 2, 6.lot alanı: m 2 olacaktır. Proje kapsamında ton/yıl ince boyutlu silis kumunun ortaya çıkması öngörülmekte olup, depolama alanında, m 3 malzemenin 10 yıl süreyle depolanması planlanmaktadır. Depolama Sahası Kapasite Kübaj bilgileri Ek-13 de verilmiştir. Kazı planı en düşük 871 kotundan, 930 kotuna kadar depolama yapılacaktır. Faaliyet sahasında yapılan gözlemsel incelemeler sonucunda örtü toprağı kalınlığının 0 15 cm civarında olduğu görülmüştür. Sahadan sıyrılan bitkisel toprak, faaliyet alanı içerisinde belirlenen bitkisel toprak depolama alanında depolanacaktır. Bitkisel toprak, sıyırma (kazı) yöntemi ile yapılacak olup, ince bir tabaka halinde alınacaktır. 1. Lot tan alınacak bitkisel toprak miktarı; = (Bitkisel toprak x Alan) x (1,6 ton/m 3 ) = (0,15 m x m²) x (1,6 ton/m 3 ) = ton olarak hesaplanmıştır. 2. Lot tan alınacak bitkisel toprak miktarı; = (Bitkisel toprak x Alan) x (1,6 ton/m 3 ) = (0,15 m x m²) x (1,6 ton/m 3 ) = ton olarak hesaplanmıştır. 82

100 3. Lot tan alınacak bitkisel toprak miktarı; = (Bitkisel toprak x Alan) x (1,6 ton/m 3 ) = (0,15 m x m²) x (1,6 ton/m 3 ) = ton olarak hesaplanmıştır. 4. Lot tan alınacak bitkisel toprak miktarı; = (Bitkisel toprak x Alan) x (1,6 ton/m 3 ) = (0,15 m x m²) x (1,6 ton/m 3 ) = ton olarak hesaplanmıştır. 5. Lot tan alınacak bitkisel toprak miktarı; = (Bitkisel toprak x Alan) x (1,6 ton/m 3 ) = (0,15 m x m²) x (1,6 ton/m 3 ) = ton olarak hesaplanmıştır. 6. Lot tan alınacak bitkisel toprak miktarı; = (Bitkisel toprak x Alan) x (1,6 ton/m 3 ) = (0,15 m x m²) x (1,6 ton/m 3 ) = ton olarak hesaplanmıştır. Bitkisel üst örtü toprağı sıyrılması işlemi sırasında herhangi bir patlayıcı ve parlayıcı madde kullanılmayacaktır. İş makineleriyle sıyrılan ve kürenen malzeme kamyonlara yüklenerek bitkisel toprak depo alanına sevk edilecektir. Faaliyet sırasında 0-15 cm kalınlığında ve ince tabaka halinde alınan örtü toprağı bitkisel toprak döküm alanında depolanacak ve daha sonra rehabilitasyonda kullanılmak üzere muhafaza edilecektir. Bitkisel toprağın depolanacağı yer % 5 den fazla eğimli olmayacaktır. Bitkisel toprağın saklanma sürecinde olabilecek kayıplar önlenecek ve toprağın kalitesi korunacaktır. Hafriyat Depolama sahası, yaklaşık 14,5 ha alan içinde 6 lot halinde projelendirilmiştir. 1. lot alanı: m 2, 2.lot alanı: m 2, 3.lot alanı: m 2, 4.lot alanı: m 2, 5.lot alanı: m 2, 6.lot alanı: m 2 olacaktır. Proje kapsamında ton/yıl ince boyutlu silis kumunun ortaya çıkması öngörülmekte olup, depolama alanında, m 3 malzemenin 10 yıl süreyle depolanması planlanmaktadır. Depolama Sahası Kapasite Kübaj bilgileri Ek-13 de verilmiştir. Kazı planı en düşük 871 kotundan, 930 kotuna kadar depolama yapılacaktır. Proje kapsamında 6 lot için 0,15 m si bitkisel toprak için olmak üzere, ortalama 1 m derinliğinde kazı işlemi yapılacaktır. Bu durumda ortaya çıkacak hafriyat miktarı aşağıdaki şekilde hesaplanmıştır: 1. Lot tan ortaya çıkacak hafriyat miktarı; = (Kazı Derinliği x Alan) x (1,6 ton/m 3 ) = (1 m x m²) x (1,6 ton/m 3 ) = ton olarak hesaplanmıştır. 2. Lot tan ortaya çıkacak hafriyat miktarı; = (Kazı Derinliği x Alan) x (1,6 ton/m 3 ) = (1 m x m²) x (1,6 ton/m 3 ) = ton olarak hesaplanmıştır. 83

101 3. Lot tan ortaya çıkacak hafriyat miktarı; = (Kazı Derinliği x Alan) x (1,6 ton/m 3 ) = (1 m x m²) x (1,6 ton/m 3 ) = ton olarak hesaplanmıştır. 4. Lot tan ortaya çıkacak hafriyat miktarı; = (Kazı Derinliği x Alan) x (1,6 ton/m 3 ) = (1 m x m²) x (1,6 ton/m 3 ) = ton olarak hesaplanmıştır. 5. Lot tan ortaya çıkacak hafriyat miktarı; = (Kazı Derinliği x Alan) x (1,6 ton/m 3 ) = (1 m x m²) x (1,6 ton/m 3 ) = ton olarak hesaplanmıştır. 6. Lot tan ortaya çıkacak hafriyat miktarı; = (Kazı Derinliği x Alan) x (1,6 ton/m 3 ) = (1 m x m²) x (1,6 ton/m 3 ) = ton olarak hesaplanmıştır. TOPLAM Hafriyat Miktarı: m 3 Depolama sahasında geçekleştirilecek hafriyat çalışmaları sırasında ekskavatör, dozer, greyder ve kamyon gibi iş makinaları kullanılacaktır. Hafriyat işlemleri sırasında herhangi bir kırma ve öğütme işlemi yapılmayacaktır. Çalışmalarda kullanılacak olan taş, çakıl, kum, çimento vb. maddeler piyasadan satın alma yoluyla temin edilecek olup, inşaat alanına hazır getirilecektir. Yüzeysel su kaynakalarından taş, kum, çakıl vb. malzeme çıkarılmayacaktır. Hafriyat toprağı, inşaat ve yıkıntı atıklarının çevre ve insan sağlığına yönelik olumsuz etkilerini, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak en aza düşürecek şekilde atık yönetimi sağlanacaktır. Hafriyat toprağının çıkartılması sırasında doğal drenaj sistemleri korunacaktır. Hafriyat alanı yanında bina, doğal drenaj, enerji ve telekomünikasyon tesisleri/sistemleri, kaldırım ve yol kaplaması gibi yapılar mevcut olursa bunlar korunacak, olabilecek hasar ve erozyona karşı önlem alınacaktır. Hafriyat sırasında bitkisel toprak, alt topraktan ayrı olarak toplanacaktır. Derinliğine ve yapısına bağlı olarak kazılarak yeniden kullanılmak üzere yığılacaktır. Bitkisel toprağın depolanacağı yer % 5 den fazla eğimli olmayacaktır. Bitkisel toprağın saklanma sürecinde olabilecek kayıplar önlenecek ve toprağın kalitesi korunacaktır. Bitkisel toprak uzun süre açıkta bırakılacak olursa yüzeyinin çabuk gelişen bitkiler ile örtülmesi temin edilecektir. Ayrı toplanan bitkisel toprak bahçe, yeşil alan, ve benzeri çalışmalarda tekrar üst toprak olarak kullanılacak ve depolama sahalarına kesinlikle gönderilmeyecektir. Bitkisel toprak dışındaki hafriyat toprağı ise dolgu, rekreasyon ve benzeri amaçla kullanılacaktır. IV.2 Projenin yol açacağı bitkisel toprak kaybı, bunların depolama alanları, projenin peyzaj üzerine etkileri ve alınacak önlemler, İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası projesinin gerçekleştirileceği alan ve yakın çevresinde peyzaj değeri yüksek sahalar ve rekreasyon alanları bulunmamaktadır. 84

102 Proje alanı içerisinde inşa edilen yapıların dışında kalan sahalardaki peyzaj düzenlemesi, bölgedeki doğal peyzaj dikkate alınarak, öncelikle o bölgede yaşayan ağaç ve bitki toplulukları ekimi ile yapılacaktır. Faaliyet alanında, peyzaj değişimine neden olabilecek başlıca sebepler aşağıda sıralanmaktadır; Tahrip olan ve bu tahrip sonucunda değişen yüzey örtüsü Ortadan kaldırılacak olan doğal bitki örtüsü İnşa edilecek üniteler / kullanımlar Arazi desenindeki/kullanımındaki değişim Kazı çalışmaları sonucunda değişen topografya Proje sahasında doğal ve fiziksel anlamda gerçekleşecek en büyük değişim, inşa edilecek yapıların kazı çalışmaları ile yaşanacaktır. Bu çalışmalar sırasında doğal bitki örtüsü belirli oranda tahrip olması beklenmektedir. Ancak proje kapsamında önemli bir yapılaşma söz konusu olmadığından bu etkinin önemli boyutlarda olması beklenmemektedir. İnşaat çalışmalarının tamamlanmasının ardından gerçekleştirilecek peyzaj çalışmalarında, öncelikle tahrip edilen bölgenin rehabilitasyonu gerçekleştirilerek, alanın doğal peyzaj değerini tekrar kazanması sağlanacaktır. Böylelikle inşaat ve kullanım süreci içerisinde çevreye olan etkiler en aza indirgenerek, alanda sürdürülebilirlikdesteklenecek, inşaat ve işletme aşamasında kaldırılan bitki örtüsü, sıyrılan üst toprak ve eğim nedeniyle oluşabilecek erozyon riskine karşı, erozyon kontrolünü sağlanacak, bölgesel ve yerel karakter pekiştirilecektir. Ayrıca proje gerçekleştirildikten sonra, alanda arzu edilen mevcut görüntüye yakın bir görüntü oluşturulacak ve bölgenin peyzaj yapısını karşılayacak nitelikte bir peyzaj tasarımı ile gerçekleştirilecektir. IV.3 Projenin flora, fauna, biyolojik çeşitlilik, habitat kaybı, orman alanları üzerine etkiler ve alınacak önlemler, İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası projesinin inşaat aşaması sırasında meydana gelecek hafriyat, kazı çalışmaları, iş makineleri araç ve ekipmanların çıkardığı gürültü ve titreşim, toz ve emisyonları, katı atık, sıvı atıklar yapılması planlanan tesisin faaliyet alanı ve yakın çevresi üzerindeki muhtemel olumsuzluklardır. Alanda bulunan flora türleri, yurdumuzda dar ve sınırlı yayılış gösteren ya da baskı altında olan türler olmayıp, aksine geniş dağılımlar arz etmektedirler. Dolayısıyla, bu projenin hayata geçirilmesiyle, kendini tekrar eden habitat özelliği gösteren alanda bulunan geniş yayılışlı ve bol bulunan türlerin nesillerinin ortadan kalkması gibi bir tehdit unsuru söz konusu olmayacaktır. Projenin gerçekleştiği ve inceleme alanında kalan bölgede bitki örtüsünü daha çok otsu yapıda bitkiler oluşturmaktadır. Hafriyat aşamasında alanda sıyırma işlemiyle bitkisel toprak otsu türler arazideki iş makinaların çalışmaları sonucu olarak ortadan kalkacaktır. Ancak işletmenin başlangıcında yüzeyden alınarak faaliyetin yapılmadığı alanda depolanan üst toprak katmanı (organik madde ve mineralce zengin toprak) inşaat çalışmaları tamamlandıktan sonra işletme alanı yakın çevresindeki uygun habitatlara yeniden serilerek, çalı ve otsu türler arazi ıslahıyla birlikte yakın çevredeki habitatlarda tekrar yayılım gösterebilecektir. Yapılan bu çalışmalar sonucu inşaat ve işletme aşamasında bu flora türleri için çevresel açıdan olumsuz bir etki oluşmayacaktır. İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahasının kurulum aşamasında iş makinelerinin kullanımından kaynaklanacak kütlesel emisyon miktarının, Hava Kalitesinin Kontrolü Yönetmeliğinde bu emisyonlar için belirlenen sınır değerlerinin kontrolü ile hava kirliliği önlenecektir. 85

103 Emisyonlar normal yoğunluklarda oldukları zaman bitkiler ve hayvanlar için zararlı değildir. Bu yüzden tesisin kurulum aşamasında flora ve faunanın bulunduğu çevre üzerine geçici bir etki söz konusu olmaktadır. Planlanan faaliyetin işletme aşamasında araçlardan ve makinelerden kaynaklanacak atıklardan oluşabilecek atıkların habitat bozulumu oluşturarak flora ve faunanın yaşamsal faaliyetlerini kısıtlamasına ve tür kaybına yol açmaması için söz konusu atıklar lisanslı toplama ve bertaraf edici firmalara verilecektir. İşletme ve hafriyat aşamasında gürültü ve toz oluşumu söz konusu olacaktır. Sahada kullanılan ekipmanların oluşturacağı gürültü düzeyleri, ekipmanların motor güçleri ile ilgili olup gürültü düzeyleri hesaplanmıştır. İşletme aşamasında mevcut gürültü düzeyinin sınırları aşmaması sağlanacaktır. Gürültü anlık ve geçici olduğundan çevrede olabilecek flora ve fauna üzerine rahatsız edici bir durum söz konusu olmayacaktır. Toz oluşumu önlemek için inşaat ve işletme aşamasında sulama yapılıp tozun önlenmesi sağlanarak bitkiler ve faunanın kullanabileceği sulak alanların bulunabileceği habitatların tozdan etkilenmeleri önlenecektir. İşletme ve hafriyat aşamasında flora ve fauna üzerine oluşabilecek olumsuz durumlar karşısında özellikle fauna türlerinin su içme, yem kaynağına ulaşma, barınma, üreme alanlarına müdahale edilmeyecektir aynı zamanda av yasaklarına uygun hareket edilecek olması ve alınacak önlemlerle flora ve faunanın yaşamsal faaliyetlerine engel olunmayacaktır. Faaliyetten ötürü, yukarıdaki fauna listelerinde belirtilen ve Uluslar arası sözleşmelerle koruma altına alınan türler ve diğer yaban hayatı türleri üzerine, faaliyetle ilgili olarak hiçbir ticari kaygı güdülmeyeceğinden bu türlerin avlanması, kasıtlı olarak öldürülmesi veya alı konması, yumurtalarına zarar verilmesi gibi etkiler söz konusu olmayacaktır. Alınabilecek önlemlere ek olarak proje alanında hassas ve zarar görebilir durumda, koruma altına alınmış herhangi fauna türü tespit edildiği takdirde, ilgili yönetmeliklere göre hareket edilecek, 4915 sayılı Kara avcılığı Kanunu ve Yönetmelikleri (av yasaklarına) ve uluslar arası sözleşmelerdeki (BERN Sözleşmesi) önlemlere bağlı kalınarak söz konusu türler korunacaktır. Bern Sözleşmesi Madde 6 hükümleri Her Âkit Taraf, II no.lu ek listede belirtilen yabani fauna türlerinin özel olarak korunmasını güvence altına alacak uygun ve gerekli yasal ve idari önlemleri alacaktır. Bu türler için özellikle aşağıdaki hususlar yasaklanacaktır: Her türlü kasıtlı yakalama ve alıkoyma, kasıtlı öldürme şekilleri; Üreme veya dinlenme yerlerine kasıtlı olarak zarar vermek veya buraları tahrip etmek; Yabani faunayı, bu Sözleşmenin amacına ters düşecek şekilde, özellikle üreme, geliştirme ve kıs uykusu dönemlerinde kasıtlı olarak rahatsız etmek; Yabani çevreden yumurta toplamak veya kasten tahrip etmek veya bos dahi olsa bu yumurtaları alıkoymak; Bu madde hükümlerinin etkinliğine katkı sağlayacak hallerde, tahnit edilmiş hayvanlar ve hayvandan elde edilmiş kolayca tanınabilir herhangi bir kısım veya bunun kullanıldığı malzeme dahil, bu hayvanların canlı veya cansız olarak elde bulundurulması ve iç ticareti 86

104 Bern Sözleşmesi Madde 7 hükümleri Kapalı av mevsimlerini ve/veya isletmeyi düzenleyen diğer esasları, Yabani faunayı yeterli populasyon düzeylerine ulaştırmak amacıyla, uygun durumlarda, isletmenin geçici veya bölgesel olarak yasaklanmasını, Yabani hayvanların canlı ve cansız olarak satısının, satmak amacıyla elde bulundurulmasının ve nakledilmesinin veya satışa çıkarılmasının uygun şekilde düzenlenmesi hususlarını, kapsayacaktır. Faaliyetin her aşamasında, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu na ve ilgili Yönetmeliklere uyulacaktır. Planlanan faaliyetle ilgili olarak; 4 Nisan 1971 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu nun 20. Maddesi (Sulara Zararlı Madde Dökülmesi), 10 Mart 1995 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Su Ürünleri Yönetmeliği nin 11. Maddesi (İstihsal Yerlerine Dökülmesi Yasak Maddeler) ile bu Yönetmeliğin Ek-V Listesi (İç Sulara ve Denizlerdeki İstihsal Yerlerine Dökülmesi Yasak Olan Zararlı Maddeler ve Alıcı Ortama Ait Kabul Edilebilir Değerler) ve Ek-VI Listesi (Sulara Boşaltılabilecek Atıklar) ndeki parametrelere uyulacaktır. IV.4 Taşkın, sel ve heyelan riski, alınacak önlemler, drenaj ile ilgili işlemler, Heterojen yapıdaki atık kütlesinde özellikle stabilite bakımından önemli bir faktör, yüzey suyu temasının asgari düzeyde olmasıdır. Yüzey Suları, atık kütlesine yüzeysel akış ve yağış sularının doğrudan teması ile erişecektir. Yüzey sularının tahsis edilen sahaya girişini asgari düzeye indirmek amacıyla gerekli olacak yerlerde tahsis sınırları boyunca Kuşaklama Kanalı, Drenaj Kanalı, Drenaj Hattı, Tahsis sahası içerisindeki yüzey sularının depolama lota olumsuz etkisini önlemek üzere de yüzey suyu drenaj hatları teşkil edilecektir. Bahse konu drenaj sistemi ile ilgili detay bilgiler ve şematik görünümler ÇED Raporu, Bölüm I.3 te verilmiştir. Sızıntı suyu miktarının azaltılması için, drenaj kanalları ile yağmur suyunun depolama alanına ulaşması önlenecektir. Çit alanı içinde yer alan ünitelere üst kotlardan gelen yağışın drenaj kanalları ile yönlendirilmesini sağlamak üzere 100 yıl tekerrürlü 24 saatlik yağış değerleri göz önünde bulundurulacak ve drenaj kanalı hesaplamaları bu doğrultuda gerçekleştirilecektir. İnşa edilecek drenaj kanalları kesit alanı yağmur suyu akışına göre hesaplanacaktır. Yüzey suyu ızgaralı oluk milleri ile toplanarak boru çıkışlarına iletilecektir. IV.5 Depolama tesisnin tasarımı, şev eğimleri ve şev stabilite analizi, zemin geçirimsizliği, zemin ve yan yüzey sızdırmazlığının sağlanması için yapılacak işlemler; sızdırmazlık sistemi için kullanılacak malzemenin cinsi, fiziksel ve kimyasal özellikleri, miktarı ve temin edileceği yerin belirtilmesi; çevreye olabilecek etkiler ve alınacak önlemler, drenaj ile ilgili işlemler, alınacak drenaj önlemleri, düzenli depolama alanına ait her bir hücre için üst örtü ve zemin suyu drenaj tabakası plan ve kesit bilgileri, üst yüzey geçirimsizlik tabakası, yüzey drenajı (kuşaklama kanalları), sızıntı suyu havuzu bilgileri, Depolama tesisinin tasarımı, şev eğimleri ve şev stabilite analizi 1 1 ŞİŞECAM Karabük İli Eflani İlçesi, Çatak Köyü, Silis Kumu Depolama Alanı Jeolojik ve Jeoteknik Etüd Raporu, 22 Temmuz

105 Proje alanı için yapılan zemin etüd raporunda; İnceleme alanında kritik görülen 2 güzergâh üzerinde kısa dönem, uzun dönem, depremli ve depremsiz yamaç stabilite analizi yapılmıştır. Temel sondaj makinesi ile 20,00 şer metre derinliklerde 4 adet temel sondaj kuyusu açılmıştır. Temel sondaj kuyularından örnekler alınıp laboratuvarda gerekli deneyler yapılmıştır. Ayrıca jeofizik çalışmalar da (2 adet sismik kırılma ) yapılmıştır. Arazi ve labaratuvar deneyleri birlikte değerlendirilerek bu rapor düzenlenmiştir. A-A' ve B-B' kesiti analizinde Kil birimine ait SK-3 no'lu sondaja ait 1,00-1,50 metre derinlikten alınan UD numunesi ile Serpantin birimine ait en düşük değer olan SK-3 no'lu sondaja ait 4,50-4,70 metre derinlikten alınan karot numunesiüzerinde yapılan tek eksenli sıkışma dayanımı deney sonuçları kullanılmış ve RocscienseSlide S.O 2D Analiz Programında değerlendirilerek şev stabilite analizi yapılmıştır. İnceleme alanı, 2. Derecede deprem bölgesinde yer aldığından Etkin Yer İvme Katsayısı A o = 0,15 değeri alınmıştır. Kesitte alınan değerler, laboratuvar sonuçlarına göre aşağıdaki ayrıntılı olarak verilmiştir. A-A' ve B-B' kesitinde; Kil birimi İçin yn= 18,09kN/m3, C = 53,94 kpa, cb = 8 derece, Serpantin birimi için yn= 25,32kN/m 3, qu = kpa alınmıştır. RocscienseSlide 5,0 2D Analiz Programında Mohr - Cloumb ile Genelleştirilmiş Hoek - Brown kullanılmıştır. GÜVENLİK KATSAYISI KESİT Depremsiz Depremli A-A' kesiti 8,583 2,458 GÜVENLİK KATSAYISI KESİT Depremsiz Depremli B-B' kesiti 4,562 2,160 Şekil IV.5.1. Statik Durum Şev Stabilitesive Deprem Durumu Şev Stabilitesi Güvenlik Sayılarının Belirlenmesi Yapılan analizler neticesinde inceleme alanı kısa ve uzun dönem ile depremli ve depremsiz durumda duraylı olduğu saptanmıştır. 88

106 Proje alanı şev analizleri Ek-14 de yer alan Jeolojik ve Jeoteknik Etüt Raporunda verilmiştir tarih ve 7828 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Atıklarının Düzenli Depolanması ve Diğer Düzenli Depolama Tesislerinin Teknik Düzenlemesine İlişkin Genelge de; Taş ocağı faaliyetleri ile mineral kaynakların aranması, çıkarılması ve işlenmesi sonucu oluşan atıkların depolanması, tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik kapsamında yer almaktadır. Gerek cevher zenginleştirme tesislerinden kaynaklanan atıkların bertaraf edildiği tesisler ile diğer düzenli depolama tesislerinin uygulama projelerinin hazırlanması, inşaatın gerçekleştirilmesi aşamalarında uygulamada karşılaşılan sorunlara açıklık getirilmesi amacıyla aşağıda belirtilen hususlara uyulacaktır. Yönetmeliğin 6 mcı maddesinin 3 üncü fıkrasında şev eğiminin 1/3 oranından daha dik olamayacağı, şev stabilitesinin sağlanması ve araçlar ve iş makinelerinin manevralarını kolayca yapabilmesi amacıyla belirlenmiş bir kriterdir. Ancak özellikle maden atıklarının depolandığı sahaların, cevher zenginleştirme tesislerine en yakın alanlarda kurulması zorunluluğu ve topografik koşullar yer seçimi alternatiflerini sınırlı hale getirmektedir. Ayrıca sunulan uygulama projelerinde, topografik koşullar nedeniyle şev eğiminin düşürülmesinin teknik ve ekonomik olarak zor olması ve daha dik şev eğimlerinde de stabilitenin sağlanabileceğinin mümkün olduğu görülmektedir. Bu itibarla, cevher zenginleştirme tesisleri atıklarının bertaraf edildiği alanlar dahil olmak üzere I., II. ve III. sınıf düzenli depolama tesisleri için sunulan uygulama projelerinde, uygulama projelerinden lot şev eğimine ilişkin hususların ayrıntılı olarak gerekçelendîrilmesi ve Yönetmeliğin 16 ıncı maddesinde belirtilen şartlan sağlaması kaydıyla lot şev eğimi 1/3 oranından daha dik olabilecektir. Hükümlerine göre şev tasarımı yapılmıştır. Lot tabanları en düşük kotu 871 m en yüksek kotu 880 m şev uzunluğu 30, lot en yüksek kotunda; taban kotu 880 m, tavan kotu 910 m şev uzunluğunda yatayda 126 metre alınmıştır. Böylece yapılan şev tasarımda en düşük kotta düşeyde 9 metre, yatayda 30 metre, en yüksek kotta düşeyde 30 metre düşeyde 910 metrelik bir hesaplama yapılmıştır. Şekil IV.5.2. Proje Alanı Maksimum-Minimum Yatay -Düşeyde Şev Tasarımı Zemin geçirimsizliği, zemin ve yan yüzey sızdırmazlığının sağlanması için yapılacak işlemler; tarihli ve sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmeliği ne göre Depo tabanının teşkili bölümü Madde 16 da; (1) Düzenli depolama tesisinin tabanı ve yan yüzeylerinde, sızıntı suyunun yeraltı suyuna karışmasını önleyecek şekilde bir geçirimsizlik tabakası teşkil edilir. Bunun için kil veya eşdeğeri malzemeden oluşturulmuş geçirimsizlik tabakası serilir. Geçirimsizlik tabakasının fiziksel, kimyasal, mekanik ve hidrolik özellikleri depolama tesisinin toprak ve yeraltı suları için oluşturacağı potansiyel riskleri önleyecek nitelikte olmak zorundadır. 89

107 Geçirimsizlik malzemeleri teknik özellik bakımından Türk Standartları Enstitüsü standartlarına uygun olmalıdır. (2) Düzenli depolama tesisi sınıflarına göre depo tabanının asgari aşağıda belirtilen geçirgenlik ve kalınlık özelliklerine sahip olması gerekir: c) III. sınıf düzenli depolama tesisi: K 1,0 x 10-7 m/sn; kalınlık 1 m veya eşdeğeri. şeklinde belirtilmektedir. Bu kapsamda, tarihli Resmi Gazete de yayımlanan sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uyularak gerekli izolasyon yapılacaktır. Sızdırmazlık sistemi için kullanılacak malzemenin cinsi, fiziksel ve kimyasal özellikleri, miktarı ve temin edileceği yerin belirtilmesi; Yönetmeliğe göre; III. sınıf düzenli depolama tesisi: K 1,0 x 10-7 m/sn; kalınlık 1 m veya eşdeğeri. Malzemeden teşkil edilmelidir ibaresi yer almaktadır. Ek-14 de yer alan Jeolojik ve Jeoteknik Etüt Raporunda inceleme alanında sondaj esnasında yapılan sızma deneyi sonuçları ve değerlendirmeleri aşağıdaki gibidir. Tablo IV.5.1. Zemin Geçirimsizliği Değerleri Sondaj No Deney Zonu (m) Zaman (s) Su miktarı (lt) k (m/s) Değerlendirme SK-1 0,00 1, ,75 7,7372E -07 Düşük Geçirimli 1,50 3, ,85 9,9022E -07 Düşük Geçirimli SK-2 0,00 1, ,24 2,7959E -07 Düşük Geçirimli 1,50 3, ,67 7,8052E -07 Düşük Geçirimli 0,00 1, ,60 6,9898E -07 Düşük Geçirimli SK-3 1,50 3, ,82 9,5527E -07 Düşük Geçirimli 3,00 4, ,5 5,8248E -07 Düşük Geçirimli SK-4 1,50 3, ,3 3,4949E -07 Düşük Geçirimli Buna göre zemin yönetmeliğe göre K 1,0 x 10-7 m/sn zemin geçirimsizliğini sağlamaktadır. Zemin etüd raporuna göre inceleme alanında, SK-1 de yüzeyden itibaren 3,10 metreye kadar, düşük plastisiteli inorganik kil birim devamında sondaj sonu 20 metreye kadar serpantin geçilmiştir. Birimin rengi yeşilimsi gridir. SK-2 de yüzeyden itibaren 3,00 metreye kadar, killi kum birim devamında sondaj sonu 20 metreye kadar serpantin geçilmiştir. Birimin rengi yeşilimsi gridir. SK-3 de yüzeyden itibaren 4,50 metreye kadar, düşük plastisiteli inorganik kil birim bulunmaktadır. Geçirimsizlik için bu lokasyonlardaki eşdeğer geçirimsiz mineral malzeme kullanulacaktır. Çevreye olabilecek etkiler ve alınacak önlemler İnceleme alanına derin kazılar yapılmayacaktır, depolanacak malzeme III. Sınıf inert atık olacağından çevreye herhangi olumsuz bir etkisinin olacağı ön görülmemektedir. Drenaj ile ilgili işlemler, alınacak drenaj önlemleri, düzenli depolama alanına ait her bir hücre için üst örtü ve zemin suyu drenaj tabakası plan ve kesit bilgileri, üst yüzey geçirimsizlik tabakası, yüzey drenajı (kuşaklama kanalları), sızıntı suyu havuzu bilgileri, Proje alanında her bir hücreye III. Sınıf atık depolanacaktır. Düzenli Depolama yönetmeliğine göre depo tabanları eğimli teşkil edilmiştir. III. Sınıf düzenli depolama tesisinde atıktan kaynaklı sızıntı suyu oluşmayacağından yalnızca yüzey suları için projelendirme yapılır. Bu projelendirmede LOT çevresine yapılan yüzey suyu kuşaklama kanalları ile yüzey suyu alana girmeden doğaya deşarj edilir. 90

108 Proje kapsamında öngörülen Drenaj Sistemi, Ek-8 de yer alan 1/1.000 Ölçekli Genel Yerleşim planında gösterilmiştir. Heterojen yapıdaki atık kütlesinde özellikle stabilite bakımından önemli bir faktör, yüzey suyu temasının asgari düzeyde olmasıdır.yüzey Suları, atık kütlesine yüzeysel akış ve yağış sularının doğrudan teması ile erişecektir. Yüzey sularının tahsis edilen sahaya girişini asgari düzeye indirmek amacıyla gerekli olacak yerlerde tahsis sınırları boyunca Kuşaklama Kanalı Drenaj Kanalı Drenaj Hattı, Tahsis sahası içerisindeki yüzey sularının depolama lota olumsuz etkisini önlemek üzere de yüzey suyu drenaj hatları teşkil edilecektir. Yüzey suyu drenaj kanal kesitinin geometrisi ve boyutlarının hesaplanmasına yönelik olarak öncelikle, belirli bir alandaki muhtemel debinin hesaplanması için rasyonel metod kullanılmıştır. Bu yöntemle birikme süresi (t c ) aşağıdaki bağıntı ile hesaplanmaktadır: Bu Tesiste; Lotlar için L = 571 m ve S = % 4 alınarak birikme süresi t c = 5,5 dakika, 91

109 Şekil IV.5.3. Yüzey Suyu Drenaj Suyunun Akış Mesafesi, Tablo IV.5.2. Atık Lot Uzunlukları ve Alanları, L(m) J (%) A (m 2 ) Drenaj Alanı C n LOTLAR ,15 0,014 Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, Zonguldak Meteoroloji İstasyonu na ait Standart Zamanlarda Gözlenen En Yüksek Yağış Değerlerini Gösterir aşağıdaki tablodan t c = 24 saat için 100 yıllık değerin karşılığı I=280.5 mm dir (Bkz. Ek-12/Standart Zamanlarda Gözlenen En Yüksek Yağış Değerleri Tablosu). 92

110 Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, Zonguldak Meteoroloji İstasyonu na ait Standart Zamanlarda Gözlenen En Yüksek Yağış Değerlerini Gösterir aşağıdaki tablodan t c = 24 saat için 100 yıllık değerin karşılığı I=280.5 mm dir (Bkz. Ek-12/Standart Zamanlarda Gözlenen En Yüksek Yağış Değerleri Tablosu). Bu duruma göre debinin hesaplanmasına yönelik maksimum debi bulunur. Burada; I : Yağış şiddeti C : Akış katsayısı A : Drenaj alanı Q = CxIxA bağıntısı kullanılarak Bu debiyi taşıyacak yüzey suyu drenaj kanalı geometrisi ve boyutları için açık kanallarda akım bağıntısı olarak uygulanan Manning-Strickler formülü kullanılmıştır: V 1 xr n xj 2 / 3 1/ 2 =, Buradan hareket ile Q = A x V bağıntısından Q 1 Ax xr n xj Q : Debi (m 3 /sn) A : Kanal kesit alanı (m 2 ) V : Hız (m/sn) R : Kesitin hidrolik yarıçapı (m) n : Yüzey sürtünme katsayısı J : Kanal eğimi 2 / 3 1/ 2 = kullanımıştır. Burada; Hidrolik yarıçapın en uygun kesitte hesaplanmasına yönelik; R = 0,38 x A 1/2 bağıntısı kullanılarak Manning-Strickler formülünde yerine konularak; / 2 Q = Ax x( 0,38xA 1/ ) 2 / xj ile debiyi taşıyacak kanal boyutları belirlenmiştir. n Beton yüzeyli kanallar için n = 0,014 tür. Kanal eğimi (J), tesiste farklılıklar göstermektedir. Tesiste % 4 ile % 9 arasında değişen eğimler mevcuttur. 0,77 L t c = 0,0078x Q = CxIxA S V 1 = xr n 2 / 3 xj 1/ / 3 1/ 2 Buradan hareket ile Q = A x V bağıntısından Q = Ax xr xj formülleri ile her n bir lot ve kuşaklama kanalı için aşağıdaki tablo değerleri kullanılarak hesaplamalar yapılmıştır. Bu hesaplamalar sonucunda aşağıdaki değerler elde edilmiştir. Hesaplanan bu değerler doğrultusunda, drenaj kanalları teşkil edilecektir. Tablo IV.2.3. Kuşaklama Kanalı Hesaplamaları, I A m 2 Q tc (mm/60dk.) (Kesit Alanı) (m 3 /sn) LOTLAR 7, ,3 2,02 93

111 Şekil IV.5.4. Yüzey Suyu Drenaj Kanalı ve Kuşaklama Kanalı Drenajı, Proje kapsamında tesis edilecek Drenaj Sistemi, Ek-8 de yer alan 1/1.000 ölçekli Genel Yerleşim planında gösterilmiştir. İnert atıkların depolanacağı Lot lar, dolum kapasiteleri tamamladığında, son örtü tabakası ile kapatılacaktır. Dair Genelgesinin (Depo tesisi üst örtüsünün teşkili) 17.Maddesinin 3. bendinde III.Sınıf (İnert Atık) Düzenli Depolama tesisleri için bu hükümler uygulanmamakla birlikte bu sahada atık depolama işlemi tamamen bittikten sonra sahanın üstünün kapatılması ve yeşillendirilmesi zorunludur denilmektedir. Bu maddeye uyularak depolama tesisinin ömrü tamamlandıktan sonra üzeri doğal malzemeyle kapatılarak yeşillendirilecektir. 94

112 Şekil IV.5.5. İnert Atık Düzenli Depolama Sahası Son Örtü Şematik Tip Kesiti Şekil IV.5.6. İnert Atık Düzenli Depolama Sahası Şematik En Kesiti Sızıntı Suyu ve Gözlem Kuyuları Düzenli depolama alanlarının çevreye muhtemel olumsuzlukları sızıntı suyu ve dolayısıyla su kaynaklarının kirlenme olasılığı ve gaz hareketleridir. Planlanan Inert Atık tesisinde gaz oluşmayacağı için böyle bir risk söz konusu değildir tarihli Resmi Gazete de yayımlanan sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmeliği altınıncı bölüm, Yeraltı sularının korunmasında uygulanacak kontrol ve izleme işlemleri, Madde 24 (1) Depolanacak atığın yeraltı suyuna etkilerini belirlemek amacıyla ölçümler yeraltı suyunun menbasında en az bir noktada ve mansabında en az iki noktada yapılır. 95

113 Depolama tesisi işletmeye girmeden önce gelecekteki alınacak numunelere referans değerler oluşturması amacıyla en az üç noktada örnekleme yapılır. Numune alma noktaları çevresel etki değerlendirmesi sürecinde belirlenir. (2) Yeraltı suyu seviyesi her altı ayda bir ölçülür. Özel hidrojeolojik durumlar, daha sık aralıklarla ölçüm alınmasını gerektirebilir. (3) Yeraltı suyu kalitesinin izlenmesine ilişkin numune alma, analiz sıklığı ve analizde bakılacak parametreler ilgili mevzuat hükümlerine göre belirlenir ve uygulanır. Sızıntı suyu kompozisyonuna bağlı olarak gerekli görülmesi halinde Bakanlık tarafından ilave analiz istenir. (4) Tesis işletmeye alındıktan veya kapatıldıktan sonra yeraltı suyu kalitesinde önemli bir değişiklik görülebilir. Bu olumsuzluğun giderilmesi veya tesisten kaynaklanmadığının tespit edilebilmesi için tesis faaliyete alınmadan önce ilk alarm seviyesi tespit edilir. Alarm seviyesinin aşılıp aşılmadığını kontrol etmek amacıyla yapılacak gözlemler, her kuyu için belirlenmiş kontrol kurallarını ve su seviyelerini gösteren bir çizelgeye işlenir. Çizelge, kapatma sonrası izleme süreci sona erinceye kadar saklanır. Hükümlerine uyulacaktır. III. Sınıf inert atıklarda atıklardan kaynaklı sızıntı suyu oluşmayacağından sızıntı suyu havuzu yapılmayacaktır. 96

114 IV.6 Proje kapsamında, inşaat ve işletme döneminde su temini sistemi planı, suyun nereden temin edileceği, suyun temin edileceği kaynaklardan alınacak su miktarı ve bu suların kullanım amaçlarına göre miktarları, oluşacak atıksuların cins ve miktarları, nereye deşarj edileceği, alan çevresinde bulunan yer altı ve yüzeysel su kaynaklarına olabilecek etkiler ve alınacak önlemler (drenaj sisteminden toplanan suyun miktarı, sızıntı suyu toplama havuzunun toplama karakteristiği, sızıntı suyu miktarı, özellikleri (tesiste oluşacak sızıntı suyu ile ilgili değerlendirmelerin şiddetli yağış analizlerine göre yapılması), sızıntı suyu toplama havuzu plan ve kesit bilgileri; yapılacak ise sızıntı suyu arıtma sistemine ait bilgiler, arıtılan suyun hangi alıcı ortama nasıl deşarj edileceği, deşarj limitlerinin tablo şeklinde verilmesi, yapılacak ise arıtma tesisinin plan ve kesit bilgileri; arıtma çamurunun bertarafı, yağmur suyu drenajı, varsa fosseptiğe ilişkin bilgiler, fosseptik boyutlandırılması, plan ve kesit bilgileri, alınan ve/veya alınacak tüm izinler, protokoller), Planlanmakta olan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası Projesinin arazi hazırlık, inşaat ve işletme aşamasında çalışacak personellerden kaynaklı su kullanımı söz konusu olacaktır. İnşaat aşamasında çalışacak personelin içme suyu ihtiyacı özel firmalardan satın alınacak damacanalar ile karşılanacak olup, personelin kullanma suyu ihtiyacı ile proje alanında meydana gelebilecek tozumayı önlemek amacıyla sulama için gerekecek su, tankerler ile dışarıdan temin edilecektir. Projenin işletme aşamasında çalışacak personelin içme suyu ihtiyacı da özel firmalardan satın alınacak damacanalar ile karşılanacak olup, personelin kullanma suyu ihtiyacı ile proje alanında meydana gelebilecek tozumayı önlemek amacıyla sulama için gerekecek su, tankerler ile dışarıdan temin edilecektir. İnşaat Aşaması İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası Projesinin inşaat aşamasında 10 kişinin çalışması öngörülmektedir. Kişi başına kullanılacak günlük içme ve kullanma suyu miktarı 150 lt/kişi-gün (2) olduğundan toplam kullanılacak su miktarı; Personelin su kullanım miktarı = (Kişi başına su kullanım mik.) x (personel sayısı) Personel su kullanım miktarı = 150 lt/gün x 10 kişi = lt/gün = 1,5 m 3 /gün olacaktır. Kullanılacak suyun % 100 ünün atık su olarak döneceği kabulüyle projenin inşaat aşamasında oluşacak evsel nitelikli atık su miktarı 1,5 m 3 /gün olacaktır. İnşaat çalışmaları esnasında çalışacak olan personelin idari ve sosyal gereksinimleri, mücavirdeki kum hazırlama tesisi şantiyesinden karşılanacaktır. Dolayısıyla da oluşacak olan evsel nitelikli atıksu bu yapıda meydana gelecektir. İnşaat aşamasında oluşacak evsel nitelikli atıksular faaliyet alanı ve yakın çevresinde herhangi bir atıksu (kanalizasyon) sistemi olmadığından, mücavirdeki kum hazırlama tesisi şantiyesinde Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik hükümlerine uygun olarak inşa edilmiş sızdırmaz fosseptik çukurda biriktirilecektir. Fosseptikte biriken atık suların ücret karşılığı Safranbolu Belediyesi ekipleri tarafından vidanjörle alınması sağlanacaktır. Personelden kaynaklanacak atık sular için inşa edilecek fosseptiğe ait plan ve kesitler Ek-9 da sunulmuştur. 2 Kaynak: Su Temini ve Atık su Uzaklaştırılması Uygulamaları İTÜ , Prof. Dr.Dinçer TOPACIK, Prof. Dr. Veysel EROĞLU) 97

115 Bunun dışında inşaat aşamasında tozumayı önlemek için arazözle sulama yapılacaktır. Söz konusu sulama çalışmaları için de yaklaşık 10 m 3 /gün su kullanılacağı tahmin edilmektedir. Kullanılacak olan su dışarıdan tankerler ile temin edilecek olup, söz konusu sulama suyu sahadan buharlaşarak uzaklaşacağı için de herhangi bir atık su oluşumuna sebep olmayacaktır. Projenin inşaat aşamasında oluşacak sıvı atıkların bertarafı sırasında tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ndeki ( tarih ve sayılı RG ve tarih ve sayılı RG ile değişik) tüm hususlara uyulacaktır. İşletme Aşaması İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası Projesinin işletme aşamasında 2 kişinin çalışması öngörülmektedir. Kişi başına kullanılacak günlük içme ve kullanma suyu miktarı 150 lt/kişi-gün (3) olduğundan toplam kullanılacak su miktarı; Personelin su kullanım miktarı = (Kişi başına su kullanım mik.) x (personel sayısı) Personel su kullanım miktarı = 150 lt/gün x 2 kişi = 300 litre/gün = 0,30 m 3 /gün olacaktır. Kullanılacak suyun % 100 ünün atık su olarak döneceği kabulüyle projenin işletme aşamasında oluşacak evsel nitelikli atık su miktarı 0,30 m 3 /gün olacaktır. İşletme aşamasında çalışacak olan personelin idari ve sosyal gereksinimleri, mücavirdeki kum hazırlama tesisi şantiyesinden karşılanacaktır. Dolayısıyla da oluşacak olan evsel nitelikli atıksu bu yapıda meydana gelecektir. İşletme aşamasında oluşacak evsel nitelikli atıksular faaliyet alanı ve yakın çevresinde herhangi bir atıksu (kanalizasyon) sistemi olmadığından, mücavirdeki kum hazırlama tesisi şantiyesinde Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik hükümlerine uygun olarak inşa edilmiş olan sızdırmaz fosseptik çukurda biriktirilecektir. Fosseptikte biriken atık suların ücret karşılığı Safranbolu Belediyesi ekipleri tarafından vidanjörle alınması sağlanacaktır. Personelden kaynaklanacak atık sular için inşa edilecek fosseptiğe ait plan ve kesitler Ek-9 da sunulmuştur. Bunun dışında işletme aşamasında depolama sahasında ve yollarda tozumayı önlemek için sulama yapılacaktır. Depolama sahasında yapılacak sulama çalışması için depolama sahasının etrafına sulama sistemi kurulacaktır. Sulama sisteminde kullanılacak su saha tabanına kurulacak drenaj sisteminde biriken sulardan temin edilecek olup, bu çalışmalardan kaynaklı herhangi bir atıksu oluşumu söz konusu olmayacaktır. Depolama sahası yollarında yapılacak sulama çalışmaları arazözler vasıtasıyla gerçekleştirilecektir. Söz konusu sulama çalışmaları için de yaklaşık 10 m 3 /gün su kullanılacağı tahmin edilmektedir. Kullanılacak olan su dışarıdan tankerler ile temin edilecek olup, söz konusu sulama suyu sahadan buharlaşarak uzaklaşacağı için de herhangi bir atık su oluşumuna sebep olmayacaktır. Projenin işletme aşamasında oluşacak sıvı atıkların bertarafı sırasında tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı RG ve tarih ve sayılı RG ile değişik) ndeki tüm hususlara uyulacaktır. 3 Kaynak: Su Temini ve Atık su Uzaklaştırılması Uygulamaları İTÜ , Prof. Dr.Dinçer TOPACIK, Prof. Dr. Veysel EROĞLU) 98

116 IV.7 Depo gaz çıkışının miktarı, kontrolü, değerlendirilmesi ve uzaklaştırma yöntemleri, gaz toplama bacası plan ve kesitleri, Düzenli depolama alanlarının çevreye muhtemel olumsuzlukları sızıntı suyu ve dolayısıyla su kaynaklarının kirlenme olasılığı ve gaz hareketleridir. Planlanan Inert Atık tesisinde gaz oluşmayacağı için böyle bir risk söz konusu değildir. IV.8 Projenin içme suyu temin edilen yapılar üzerine etkileri, akarsu/dere yataklarına faaliyetten kaynaklı olabilecek etkilerin (sediment, askıda katı madde vb.) engellenmesi için alınacak tedbirler, İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Alanında 2 tip atıksu oluşması söz konusu olacaktır. Bunlardan ilki yüzeysuyu drenaj kanalları ile toplanmış olan sulardır. Diğer tip atıksu ise depolama alanında oluşan ve silis kumu içerisindeki suların süzülmesi ile oluşan sızıntı sularıdır. Bunun dışında personel ve temizlik çalışmalarından kaynaklı evsel nitelikli atıksu oluşumu da söz konusu olacaktır. Projenin inşaat ve işletme aşamasında çalışacak personelin içme suyu ihtiyacı özel firmalardan satın alınacak damacanalar ile karşılanacak olup, personelin kullanma suyu ihtiyacı ile proje alanında meydana gelebilecek tozumayı önlemek amacıyla sulama için gerekecek su, tankerler ile dışarıdan temin edilecektir. Dolayısıyla proje kapsamında herhangi bir yer altı suyu kullanımı söz konusu olmayacaktır. Faaliyet alanında oluşması muhtemel atık yağ, yakıt veya boya gibi tehlikeli atık olarak değerlendirilebilen maddeler için gerekli tedbirler alınacaktır. İnşaat aşamasında herhangi bir atık yağ oluşması durumunda, oluşacak atık yağların yetkili laboratuvarlarda analizleri yaptırılarak kategorileri belirlenecektir. Analiz sonuçlarına göre kategorileri belirlenen atık yağlar proje alanı içerisinde; sızdırmazlığı sağlanmış ve üzeri kapalı şekilde inşa edilecek geçici atık depolama alanındaki sızdırmaz atık yağ tanklarında geçici olarak depolanacaktır. Proje alanında ortaya çıkacak tehlikeli atık kapsamındaki atıklar cinslerine göre ayrılarak, proje alanında inşa edilecek, sızdırmazlığı sağlanmış, üstü kapalı ve her atık türü için bölmeleri bulunacak şekilde tasarlanmış geçici atık depolama alanında depolanacaktır. Her bölmede depolanan atıkları tanımlayıcı bilgileri (adı, atık kodu vb.) içeren tabelalar bulunacaktır tarihli Resmi Gazete de yayımlanan sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmeliği altınıncı bölüm, Yeraltı sularının korunmasında uygulanacak kontrol ve izleme işlemleri, Madde 24 (1) Depolanacak atığın yeraltı suyuna etkilerini belirlemek amacıyla ölçümler yeraltı suyunun menbasında en az bir noktada ve mansabında en az iki noktada yapılır. Depolama tesisi işletmeye girmeden önce gelecekteki alınacak numunelere referans değerler oluşturması amacıyla en az üç noktada örnekleme yapılır. Numune alma noktaları çevresel etki değerlendirmesi sürecinde belirlenir. (2) Yeraltı suyu seviyesi her altı ayda bir ölçülür. Özel hidrojeolojik durumlar, daha sık aralıklarla ölçüm alınmasını gerektirebilir. (3) Yeraltı suyu kalitesinin izlenmesine ilişkin numune alma, analiz sıklığı ve analizde bakılacak parametreler ilgili mevzuat hükümlerine göre belirlenir ve uygulanır. Sızıntı suyu kompozisyonuna bağlı olarak gerekli görülmesi halinde Bakanlık tarafından ilave analiz istenir. (4) Tesis işletmeye alındıktan veya kapatıldıktan sonra yeraltı suyu kalitesinde önemli bir değişiklik görülebilir. Bu olumsuzluğun giderilmesi veya tesisten kaynaklanmadığının tespit edilebilmesi için tesis faaliyete alınmadan önce ilk alarm seviyesi tespit edilir. Alarm seviyesinin aşılıp aşılmadığını kontrol etmek amacıyla yapılacak gözlemler, her kuyu için belirlenmiş kontrol kurallarını ve su seviyelerini gösteren bir çizelgeye işlenir. Çizelge, kapatma sonrası izleme süreci sona erinceye kadar saklanır. hükümlerine uyulacaktır. 99

117 IV.9 Proje kapsamındaki elektrifikasyon planı, bu planın uygulanması için yapılacak işlemler ve kullanılacak malzemeler, enerji nakil hatlarının geçirileceği yerler ve trafoların yerleri, bunların güçleri, İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası nda gerekli olan elektrik enerjisinin bölgede bulunan enerji nakil hatlarından sağlanması planlanmaktadır. Enerji nakil hatlarından elektrik enerjisi temini esnasında kullanılacak cihaz ve ekipmanların kullanılmasından önce, üretim ve satıcı kuruluşlardan bu cihaz ve malzemelerin gereken özelliklere sahip olduklarına ilişkin belgeler alınacaktır. Faaliyet alanında, açık ve kapalı yerlerde kullanılacak elektrik tesisatları, exproof tipte olacaktır. Motorlar, armatürler ve bütün elektrik tesisatı, kıvılcım, alev ve toz geçirmez, patlamaya dirençli, kapalı tipte olacaktır. IV.10 Depolama sahasında kötü hava şartlarında (yağışlı, soğuk, kuru vb.) yapılacak çalışmalar, Yağışlı Havalar Yağışlı havalar, yüzey suyu drenajları ve ulaşım yollarının açık kalması için gerekli bakımlar yapıldığı takdirde, sahadaki atık depolama işlemlerini en az düzeyde etkileyecektir. Yağmurlu havalarda atık depolama sahasının içinde taşıtların gidip gelmesi yüzey sularının birikmesi ve bu suların atık depolama alanının içine sızmasına yol açar ve bundan dolayı süzüntü suyu miktarlarında artış olur. Soğuk Havalar Ulaşım yollarını açmak için ağır vasıtalar yada kar temizleme araçları kullanılması gerekebilir. Günlük örtünün serilmesine devam edilebilmesi için donmaya karşı korunması sağlanacaktır. Rüzgarlı Havalar Günlük depolama çalışmalarının, mümkün ise, rüzgarlı havanın etkilerini en az düzeye indirgeyecek şekilde ayarlanması gereklidir. Sahanın etrafındaki çit ve şayet kullanılıyorsa, çalışılan atık depolama alanının etrafındaki portatif çitlerin üzerinde biriken çöplerin toplanması sağlanacaktır. 100

118 IV.11 Proje kapsamında inşaat ve işletme aşamasında meydana gelecek bütün atık türleri, katı atık, tehlikeli atık, özel atık cins ve miktarları, bu atıkların bertaraf şekilleri, bunlar için kullanılacak depolama alanları ve özellikleri, (geçici depolama alanları da vaziyet planında gösterilmelidir) Katı Atıklar ve Ambalaj Atıkları Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması Projenin arazi hazırlık ve inşaat çalışmaları esnasında çalışacak personellerden kaynaklı evsel nitelikli katı atıklar ile inşaat atıkları meydana gelecektir. İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası Projesinin inşaat aşamasında 10 kişinin çalışması öngörülmektedir. Söz konusu personelden dolayı oluşan evsel nitelikli katı atık miktarının hesabında günlük kişi başına üretilen katı atık miktarı 1,14 kg/kişi-gün 4 kabul edilmiştir. Buna göre; Oluşacak evsel nitelikli katı atık miktarı olarak hesaplanır. = 10 kişi x 1,14 kg/gün-kişi = 11,4 kg/gün Faaliyetin inşaat aşamasında personelden kaynaklı oluşacak evsel nitelikli katı atıklar; şantiye olarak kullanılacak saha içerisinde çeşitli noktalara yerleştirilecek ağzı kapalı konteynırlarda niteliklerine göre (organik, cam, plastik, kâğıt, metal vb.) ayrı ayrı toplanarak görünüş, toz, koku ve benzer faktörler yönünden çevreyi kirletmeyecek şekilde toplanacaktır. Konteynırlarda biriktirilecek bu katı atıklar ise belli periyotlarda Safranbolu Belediyesi katı atık toplama sistemine verilerek bertaraf edilmesi sağlanacaktır. Oluşacak geri kazanımı mümkün olan atıklar, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği çerçevesinde; diğer katı atıklardan ayrı olarak toplanacak ve ambalaj atığı toplama lisansına sahip firma ile yapılacak sözleşme dahilinde belirli aralıklarla firmaya telsim edilecektir. Geri kazanımı mümkün olmayan katı atıklar ise, Safranbolu Belediyesi katı atık toplama sistemine verilerek bertaraf edilecektir. İnşaat aşamasında oluşacak olan tüm katı atıkların bertarafında tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ne ve bu yönetmelikte yapılan tüm değişikliklere uygun olarak hareket edilecektir. Projenin inşaat aşamasında oluşması muhtemel ambalaj atıkları; tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak bertaraf edilecektir. İşletme Aşaması İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası Projesinin işletme aşamasında 2 kişinin çalışması öngörülmektedir. Söz konusu personelden dolayı oluşan evsel nitelikli katı atık miktarının hesabında günlük kişi başına üretilen katı atık miktarı 1,14 kg/kişi-gün kabul edilmiştir. Buna göre; Oluşacak evsel nitelikli katı atık miktarı olarak hesaplanır. = 2 kişi x 1,14 kg/gün-kişi = 2,28 kg/gün 4 TÜİK, Belediye Atık İstatistikleri,

119 Faaliyetin işletme aşamasında personelden kaynaklı oluşacak evsel nitelikli katı atıklar; şantiye olarak kullanılacak saha içerisinde çeşitli noktalara yerleştirilecek ağzı kapalı konteynırlarda niteliklerine göre (organik, cam, plastik, kâğıt, metal vb.) ayrı ayrı toplanarak görünüş, toz, koku ve benzer faktörler yönünden çevreyi kirletmeyecek şekilde toplanacaktır. Konteynırlarda biriktirilecek bu katı atıklar ise belli periyotlarda Safranbolu Belediyesi katı atık toplama sistemine verilerek bertaraf edilmesi sağlanacaktır. Oluşacak geri kazanımı mümkün olan atıklar, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği çerçevesinde; diğer katı atıklardan ayrı olarak toplanacak ve ambalaj atığı toplama lisansına sahip firma ile yapılacak sözleşme dahilinde belirli aralıklarla firmaya telsim edilecektir. Geri kazanımı mümkün olmayan katı atıklar ise, Safranbolu Belediyesi katı atık toplama sistemine verilerek bertaraf edilecektir. İşletme aşamasında oluşacak olan tüm katı atıkların bertarafında tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ne ve bu yönetmelikte yapılan tüm değişikliklere uygun olarak hareket edilecektir. Projenin işletme aşamasında oluşması muhtemel ambalaj atıkları; tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak bertaraf edilecektir. Atık Yağ İnşaat Aşaması: İnşaat aşamasında ortaya çıkması muhtemel atık yağlar; proje alanında çalışacak makinelerin günlük, haftalık veya aylık yapılacak bakım-onarım işlemleri sonucunda açığa çıkabilecek atık yağlar ile acil durumda oluşabilecek atık yağ olarak sıralanabilir. İnşaat aşamasında çalışacak makinelerin bakım-onarım çalışmaları tesis dışındaki yetkili bakım-onarım istasyonlarında yaptırılacaktır. Ancak makine ve ekipmanlarının bakım-onarımlarının proje sahasında yapılmasının zorunlu olduğu durumlarda oluşması muhtemel atık yağların bertarafı için tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı RG ve tarih ve sayılı RG ile değişik) hükümlerine uygun hareket edilecektir. İnşaat aşamasında herhangi bir atık yağ oluşması durumunda, oluşacak atık yağların yetkili laboratuvarlarda analizleri yaptırılarak kategorileri belirlenecektir. Analiz sonuçlarına göre kategorileri belirlenen atık yağlar proje alanı içerisinde; sızdırmazlığı sağlanmış ve üzeri kapalı şekilde inşa edilecek geçici atık depolama alanındaki sızdırmaz atık yağ tanklarında geçici olarak depolanacaktır. Söz konusu atık yağ tankları her kategori atık yağ için ayrı ayrı olacaktır. Ayrıca tanklar kırmızı renkli olacak, üzerlerinde ATIK YAĞ ibaresi ve atık yağ kategorisi bulunacaktır. Oluşacak atık yağların 6 aylık geçici depolama süreleri geçirilmeden Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ndan lisans almış geri kazanım/geri dönüşüm tesislerine UATF düzenlenerek gönderilmeleri ve bertaraf edilmeleri sağlanacaktır. Daha sonra söz konusu UATF evraklarının A formunun bir nüshası Çevre ve Şehircilik Bakanlığına, D formunun bir nüshası Karabük Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ne sunulacak olup, B ve D formlarının birer nüshaları da arşivlenip en az 5 yıl saklanacaktır. 102

120 Proje sahası içerisinde yapılacak bakım ve onarımlar, sızdırmazlığı sağlanmış bir alanda yapılacak olup, yapılacak çalışmalar esnasında Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren "Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik" hükümlerine uygun hareket edilecektir. İşletme Aşaması: İşletme aşamasında ortaya çıkması muhtemel atık yağlar; proses bünyesinde kullanılacak makine-ekipmanların günlük, haftalık veya aylık yapılacak bakım-onarım işlemleri sonucunda açığa çıkabilecek atık yağlar ile tesis bünyesinde geri dönüşümü yapılacak atıklardan oluşabilecek atık yağlar olarak sıralanabilir. Tesis bünyesinde çalışacak makine-ekipmanların bakım-onarım çalışmaları eğer mümkünse tesis alanı dışındaki yetkili bakım-onarım istasyonlarında yaptırılacaktır. Ancak makine ve ekipmanlarının bakım-onarımlarının tesis alanında yapılmasının zorunlu olduğu durumlarda ve tesis bünyesinde geri dönüşümü yapılacak atıklardan oluşması muhtemel atık yağların bertarafı için tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı RG ve tarih ve sayılı RG ile değişik) hükümlerine uygun hareket edilecektir. İşletme aşamasında herhangi bir atık yağ oluşması durumunda, oluşacak atık yağların yetkili laboratuvarlarda analizleri yaptırılarak kategorileri belirlenecektir. Analiz sonuçlarına göre kategorileri belirlenen atık yağlar tesis alanı içerisinde; sızdırmazlığı sağlanmış ve üzeri kapalı şekilde belirlenecek geçici atık depolama alanındaki sızdırmaz atık yağ tanklarında geçici olarak depolanacaktır. Söz konusu atık yağ tankları her kategori atık yağ için ayrı ayrı olacaktır. Ayrıca tanklar kırmızı renkli olacak, üzerlerinde ATIK YAĞ ibaresi ve atık yağ kategorisi bulunacaktır. Oluşacak atık yağların 6 aylık geçici depolama süreleri geçirilmeden Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ndan lisans almış geri kazanım/geri dönüşüm tesislerine UATF düzenlenerek gönderilmeleri ve bertaraf edilmeleri sağlanacaktır. Daha sonra söz konusu UATF evraklarının A formunun bir nüshası Çevre ve Şehircilik Bakanlığına, D formunun bir nüshası Karabük Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ne sunulacak olup, B ve D formlarının birer nüshaları da arşivlenip en az 5 yıl saklanacaktır. Tesis alanı içerisinde bulunan makine-ekipmanlarda yapılacak bakım ve onarımlar sızdırmazlığı sağlanmış bir alanda yapılacak olup, yapılacak çalışmalar esnasında Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren "Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik" hükümlerine uygun hareket edilecektir. Tehlikeli Atıklar İnşaat Aşaması: Projenin inşaat aşamasında çalışacak makine ve ekipmanlardan kaynaklı oluşması muhtemel yağlı üstüpler, araçlardan oluşabilecek yağlı filtre aksamları vb. gibi kontamine olmuş atıklar, tehlikeli atık olarak sınıflandırılabilir. Proje alanında ortaya çıkacak tehlikeli atık kapsamındaki atıklar cinslerine göre ayrılarak, proje alanında inşa edilecek, sızdırmazlığı sağlanmış, üstü kapalı ve her atık türü için bölmeleri bulunacak şekilde tasarlanmış geçici atık depolama alanında depolanacaktır. Her bölmede depolanan atıkları tanımlayıcı bilgileri (adı, atık kodu vb.) içeren tabelalar bulunacaktır. 103

121 Oluşacak tehlikeli atıkların 6 aylık geçici depolama süreleri geçirilmeden Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ndan lisans almış geri kazanım/geri dönüşüm tesislerine UATF düzenlenerek gönderilmeleri ve bertaraf edilmeleri sağlanacaktır. Daha sonra söz konusu UATF evraklarının A formunun bir nüshası Çevre ve Şehircilik Bakanlığına, D formunun bir nüshası Karabük Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ne sunulacak olup, B ve D formlarının birer nüshaları da arşivlenip en az 5 yıl saklanacaktır. Projenin inşaat aşamasında oluşması muhtemel tehlikeli atıkların oluşmasından bertarafına kadar olan süreçte, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı RG ve tarih ve sayılı RG ile değişik) hükümlerine uygun hareket edilecektir. İşletme Aşaması: Tesisin işletme aşamasında ortaya çıkacak tehlikeli atık kapsamındaki atıklar cinslerine göre ayrılarak, kodları belirlenecektir. Atık kodları belirlenen tehlikeli atık kapsamındaki atıklar cinslerine göre ayrılarak, proje alanında inşaat aşamasında inşa edilecek, sızdırmazlığı sağlanmış, üstü kapalı ve her atık türü için bölmeleri bulunacak şekilde tasarlanmış geçici atık depolama alanında geçici depolanacaktır. Her bölmede depolanan atıkları tanımlayıcı bilgileri (adı, atık kodu vb.) içeren tabelalar bulunacaktır. Tesis proseslerinde geri kazanımı yapılamayacak olan tehlikeli atıklar mevcut tesis alanında inşa edilecek zemin geçirimsizliği sağlanmış, dört tarafı kapalı, her atık türü için bölmeleri bulunacak ve her bölmede depolanan atıkları tanımlayıcı bilgileri (adı, atık kodu vb.) içeren tabelalar bulunacak şekilde tasarlanacak geçici atık depolama geçici depolanacaktır. Oluşacak bu tehlikeli atıkların 6 aylık geçici depolama süreleri geçirilmeden Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ndan lisans almış bertaraf tesislerine UATF düzenlenerek gönderilmeleri ve bertaraf edilmeleri sağlanacaktır. Daha sonra da söz konusu UATF evraklarının A formunun bir nüshası Çevre ve Şehircilik Bakanlığına, D formunun bir nüshası Karabük Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ne sunulacak olup, B ve D formlarının birer nüshaları da arşivlenip en az 5 yıl saklanacaktır. Bununla birlikte tesiste oluşacak ve tesiste değerlendirilemeyecek tüm tehlikeli atıkların yönetiminde tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı RG ve tarih ve sayılı RG ile değişik) hükümlerine uygun hareket edilecektir. Bitkisel Atık Yağlar Projenin inşaat ve işletme aşamasında çalışacak personelin yemekleri, satın alınmak suretiyle temin edileceği için herhangi bir bitkisel atık yağ oluşumu söz konusu olmayacaktır. Ancak personelin yemek ihtiyaçlarının proje alanı içerisinde karşılanması gerektiğinde oluşabilecek bitkisel atık yağlar, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği (Değişik; tarih ve sayılı RG) hükümleri çerçevesinde lisanslı firmalar kanalıyla bertaraf edilecektir. 104

122 Atık Pil ve Akümülatörler Faaliyetin tüm aşamalarında kullanılacak olan araç ve ekipmanların bakım ve onarımlarının faaliyet alanı içerisinde yapılması durumunda, ortaya çıkması muhtemel atık aküler, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği (Değişik.: R.G /25744 ve R.G /27537) hükümleri doğrultusunda proje alanı içerisinde taban sızdırmazlığı sağlanmış, kapalı bir ortamda muhafaza edilecek ve lisans almış geri kazanım firmasına verilmek sureti ile bertarafı sağlanacaktır. Planlanan faaliyetin tüm aşamalarında tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanan ve tarihinde yürürlüğe giren Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uygun hareket edilecektir. Ömrünü Tamamlamış Lastikler Projenin inşaat ve işletme aşamasında kullanılacak araç, iş makineleri ve kamyonların bakımları yetkili servislerde gerçekleştirilecek olup, lastik değişiminin proje yerinde gerçekleştirilmesi zorunlu olursa oluşabilecek ömrünü tamamlamış lastik atıkları nihai bertaraf amacıyla tesis dışına gönderilinceye kadar şantiye alanı içerisinde uygun bir yerde, bu iş için ayrılacak bir alanda geçici olarak depolanacaktır tarih ve sayılı ( tarih ve sayılı değişiklik) Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda ömrünü tamamlamış lastikler tesis içerisinde üstü kapalı bir alanda, fare ve haşere üremesini engelleyici tedbirler alınarak geçici olarak depolanabilecektir. Öncelikli olarak lastikler kullanılmaz hale geldiğinde üretici firmasına gönderilecektir. Tıbbi Atıklar Projenin inşaat aşamasında çalışacak olan personellerin herhangi bir kaza veya sağlık sorunu durumunun ortaya çıkması halinde personel en yakın sağlık kuruluşuna sevk edilecektir. Bu sebeple tesiste tıbbi atık oluşması beklenmemektedir. Hafriyat Toprağı ve İnşaat Atıkları İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası Projesinin arazi hazırlık ve inşaat çalışmaları esnasında; atık depolama alanının inşa edileceği alanda arazi hazırlık işlemleri esnasında hafriyat çalışmaları yapılacaktır. Yapılacak olan hafriyat çalışmaları esnasında ortaya çıkacak hafriyat malzemesi temel iç dolgu işlemleri ile arazi tesviye çalışmaları esnasında tekrar kullanılacak olup, bu kapsamda herhangi bir hafriyat atığı oluşmayacaktır. Projenin arazi hazırlık çalışmaları esnasında meydana gelecek olan hafriyat malzemeleri, döküm için izin alınan alanlar dışında, dere yataklarına ve/veya proje alanı içerisinde kullanılan diğer alanlara kontrolsüz bir şekilde kesinlikle atılmayacaktır. Hafriyat çalışmaları esnasında, hafriyat toprağı ile inşaat ve yıkıntı atıklarının çevreye zarar vermeyecek şekilde öncelikle kaynakta azaltılması, toplanması, geçici biriktirilmesi, taşınması, geri kazanılması, değerlendirilmesi ve bertaraf edilmesine ilişkin teknik ve idari hususlar ile uyulması gereken genel kuralları belirleyen Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerinin gereği yerine getirilecektir. 105

123 Toz Emisyonları Projenin inşaat ve işletme aşamalarında inşaat makineleri ve araçlar için yakıt kullanılacaktır. İnşaat ve işletme faaliyetlerinde kullanılacak araçların tamamı motorinle çalışacak olup tüm araçların egzoz emisyonları düzenli olarak yetkili kuruluşlar tarafından ölçülecek ve egzoz emisyonları için belirlenmiş olan sınır değerleri sağladıkları belgelendirilecektir. Projenin inşaat aşamasında gerçekleştirilecek hafriyat işlemleri sonucu toz emisyonları oluşacaktır. Proje kapsamında oluşacak toplam toz emisyonu, tarih ve sayılı ( tarih ve sayılı değişiklik) Resmi Gazete' de yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek 1'inde verilen önlemler doğrultusunda toz emisyonlarını önlemek maksadıyla kontrollü şartlarda çalışılacak olup bu kapsamda özellikle sıcak hava koşullarında nakliye yollarında ve çalışma yapılan sahalarda sulama işlemi gerçekleştirilecek, hafriyat işlemleri esnasında savurma yapılmadan doldurma ve boşaltma yapılacak, tane boyutu küçük malzemelerin taşınması esnasında gerekirse kamyonların üzeri naylon branda veya tane boyutu 10 mm'den büyük malzeme ile kapatılacaktır. IV.12 Proje kapsamında inşaat ve işletme döneminde kullanılacak maddelerden, parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve toksik olanların, taşınmaları, depolanmaları ve kullanımları, bu işler için kullanılacak aletler ve makineler, CAMİŞ Madencilik A.Ş. tarafından planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası projesi kapsamında gerçekleştirilecek kazı işlemleri ile işletme aşamasında yapılacak depolama sırasında herhangi bir parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli, toksik madde depolanması ve kullanılması söz konusu olmayacaktır. IV.13 Proje kapsamında inşaat ve işletme döneminde kullanılacak yakıtların türleri, tüketim miktarları, kimyasal analizleri, yakma sistemleri ve bunlardan oluşacak emisyonlar, Proje kapsamında inşaat sahasında faaliyet gösterecek araçlardan kaynaklı emisyon oluşumu söz konusu olacaktır. İnşaat aşamasında kamyon, mikser, beton pompası gibi çeşitli iş makinelerinin yakıt kullanımı dışında herhangi bir işlemde yakıt kullanılmayacaktır. Ağır iş makinelerinde genellikle dizel yakıt, daha küçük boyutlu araçlarda ise benzin kullanılacak olup, benzin tüketiminin dizel tüketimine oranla daha az olması beklenmektedir. Proje kapsamında çalışacak araçların ihtiyacı olan akaryakıt, en yakın akaryakıt istasyonlarından karşılanacaktır. Dolayısıyla proje alanı içerisinde ayrıca akaryakıt depolaması yapılmayacaktır. Proje kapsamında kullanılacak araçlarda yakıt olarak kullanılacak olan motorinin özellikleri Tablo IV.13.1 de verilmiştir. Tablo IV Motorinin Özellikleri, Kıvam Akıcı Renk Amber Yoğun (15 ºC) 0,82 gr/cm -0,85 gr/cm Parlama Noktası 55 C (en az) Kinematik Viskozite (37,8 ºC) 1,8-6,0 cst Karbon Kalıntısı (% Ağırlıkça) 0,25 (en fazla) Kükürt % 0,7 Oksijen - Azot % 0,2 Su ve Dip Tortusu (% Hacimce) 0,03 (en fazla) Kül (% Ağırlıkça) 0,01 (en fazla) Isı Değeri kcal/lt Kaynak: 106

124 Proje kapsamında araçlarda kullanılacak yakıtlardan kaynaklanacak emisyonların miktarı, iş makinasının yakıt türüne, yaşına, bakımına, hızına ve arazide yapılan çalışmaya göre farklılıklar göstermekte olup, tüm bu etkenler göz önünde bulundurularak, bu tip araçlar için ortalama emisyon faktörleri belirlenmiştir. EPA tarafından belirlenen bu emisyon faktörleri Tablo IV.13.2 de verilmiştir. Tablo IV Emisyon Faktörleri (Mobile Sources Emission Factors, EPA, 1995), Proje kapsamında çalışacak araçlardan yayılacak toplam emisyonların kütlesel debileri; aynı anda 2 hafif ve 2 ağır dizel iş makinasının/aracının çalışacağı ve araç hızının ortalama hızının 40 km/saat olacağı varsayımlarıyla hesaplanmış olup, gerek bu değerler ve gerekse SKHKKY Ek-2,Tablo 2.1. de yer alan sınır değerleri Tablo IV de verilmiştir. Tablo IV Proje Kapsamında Çalışacak Araçlardan Yayılan Toplam Kütlesel Debi Değerleri, PARAMETRE KÜTLESEL DEBİ (g/saat) KÜTLESEL DEBİ (kg/saat) SKHKKY EK-2, TABLO 2.1. DE VERİLEN EMİSYON SINIR DEĞERLERİ (kg/saat) HC (Hidrokarbonlar) 119,5 0,119 - CO (Karbonmonoksit) 533,5 0, NOx (Azotoksitler) 368,0 0,368 4 Tablo IV de de görüldüğü üzere; araçların ortaya çıkardıkları emisyonların toplam miktarları, SKHKKY Ek-2,Tablo 2.1. de yer alan sınır değerlerinin oldukça altında olduğundan toplam kirlenme değerlerinin tespit edilmesine gerek kalmamıştır. Dolayısıyla taşıtlardan kaynaklanacak emisyonların mevcut hava kalitesi üzerinde önemli bir etkisi olması beklenmemektedir. Projenin inşaat aşamasında Egzoz Gazı Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Ayrıca inşaat sırasında çalışacak araçlardan kaynaklanacak emisyonların minimuma indirgenmesi için, kullanılacak tüm araç ve ekipmanların rutin kontrolleri yaptırılarak bakım gereken araçlar bakıma alınacak ve bakımları bitene dek çalışmalarda başka araçlar kullanılacaktır. IV.14 Tesiste oluşabilecek koku, toz, haşere ve sinek üremesine karşı alınacak önlemler, yerleşim yerlerine olabilecek etkiler ve alınacak tedbirler, CAMİŞ Madencilik A.Ş. tarafından planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası projesi kapsamında III. Sınıf inert atık depolanacağından herhangi bir gaz oluşumu gözlenmeyecektir. Bu sebeple proje kapsamında koku, haşere ve sinek üremesi söz konusu olmayacaktır. İnert atık, ince boyutlu silis kumundan oluştuğu için koku, haşere ve sinek oluşacak bir ortam olmaycaktır. İnşaat ve işletme faaliyetlerinde kullanılacak araçların tamamı motorinle çalışacak olup tüm araçların egzoz emisyonları düzenli olarak yetkili kuruluşlar tarafından ölçülecek ve egzoz emisyonları için belirlenmiş olan sınır değerleri sağladıkları belgelendirilecektir. 107

125 Projenin inşaat aşamasında gerçekleştirilecek hafriyat işlemleri sonucu toz emisyonları oluşacaktır. Proje kapsamında oluşacak toplam toz emisyonu, tarih ve sayılı ( tarih ve sayılı değişiklik) Resmi Gazete' de yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek 1'inde verilen önlemler doğrultusunda toz emisyonlarını önlemek maksadıyla kontrollü şartlarda çalışılacak olup bu kapsamda özellikle sıcak hava koşullarında nakliye yollarında ve çalışma yapılan sahalarda sulama işlemi gerçekleştirilecek, hafriyat işlemleri esnasında savurma yapılmadan doldurma ve boşaltma yapılacak, tane boyutu küçük malzemelerin taşınması esnasında gerekirse kamyonların üzeri naylon branda veya tane boyutu 10 mm'den büyük malzeme ile kapatılacaktır. 108

126 IV.15 Proje kapsamında inşaat ve işletme döneminde meydana gelecek vibrasyon ve gürültünün kaynakları ve seviyesi, gürültüyü azaltmak için alınacak önlemler, İnşaat Aşaması CAMİŞ Madencilik A.Ş. tarafından Karabük İli, Safranbolu ilçesi, Çatak Köyü Mevkiinde yaklaşık 14,5 Ha alan üzerinde İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası nın kurulması ve işletilmesi amaçlanmaktadır. Projenin inşaat aşamasında proje alanlarında çalışacak olan iş makinelerinden kaynaklı gürültü oluşumu söz konusu olacaktır. En olumsuz koşullar göz önüne alındığında ortaya çıkacak ses basınç düzeyinin hesaplanmasında; n Lpi /10 L pt = 10 Log ( 10 ) formülü kullanılmaktadır. i= 1 Formülde; L pt = Toplam ses basınç düzeyi, L pi = Her bir iş makinesinden kaynaklanan ses basınç düzeyi olarak yer almaktadır. Kullanılacak her bir kaynaktan r uzaklıkta, her bir iş makinesinin yaratacağı ses basınç düzeyinin (L pi ) hesaplanmasında da aşağıdaki formül kullanılmaktadır. L pi = L wi + 10 Log (Q/A) A = 4 π r 2 Q =Yönelme katsayısı (Yer düzeyindeki ses kaynağının yarı küresel dağılımı, Q =2) r = Kaynaktan uzaklık (m) = Her bir iş makinesinin ses gücü düzeyi (db) L wi A atm olarak belirtilen atmosferin etkisiyle seste azalma, kaynağın frekansına ve kaynaktan uzaklığa bağlı olark değişiklik göstermektedir. İş makineleri ve karayolu taşıtları için ortalama frekans aralığı Hertz olarak kabul edilmiştir. Ortalama ses basınç seviyesindeki atmosferik rötuş nedeniyle meydana gelecek hesaplanmasında aşağıdaki formül kullanılmaktadır. A atm = 7,4 x 10-8 x f 2 x r / φ Formülde; A atm = Atmosferik rötuş ile ses basıncı düzeyindeki düşüş (dba) f = İletilen Sesin Frekansı (3500) r = Kaynaktan Uzaklık (m) φ = Havanın Bağıl Nemi (% 67,3) (5) Ses (gürültü) düzeyinin hesabında ise aşağıdaki formül kullanılmaktadır. L = L pt - A atm +DF Formülde; L = Ses (gürültü) düzeyi (dba), DF = Düzeltme faktörü 5 Karabük Meteoroloji İstasyonu Verileri 109

127 Ses düzeyi, ses basıncı düzeyinin belli bir eğriye göre ağırlıklı olarak bulunmuş şeklidir. Karmaşık seslerin ses yüksekliğini tek bir değerle ifade etmek için kullanılmaktadır. Kulağın duyarlılığı ile orantılı ağırlıklar kullanılmakta olup, bu ağırlıklar A, B ve C olarak adlandırılmıştır. Ağırlıklı ses (gürültü) düzeylerinin hesaplanması için kullanılan düzeltme faktörü-frekans eğrisi Şekil IV.15.1 de verilmiştir. Şekil IV A, B ve C Ağırlıklı Ses (Gürültü) Düzeyleri için Çevirim Eğrileri Kaynak: Özgüven, N. (Prof. Dr.), Endüstriyel Gürültü Kontrolü Proje kapsamında gerçekleştirilecek inşaat çalışmaları sırasında yapılacak çalışmalarda gürültüye neden olabilecek makine ve ekipmanların özellikleri Tablo IV.15.1'de verilmiştir. Söz konusu araçlardan kaynaklanacak ortalama ses basınç seviyelerinin uzaklığa göre dağılımı Tablo IV.15.2'de, dağılımı gösterir grafik ise Şekil IV.15.10'da verilmiştir. Tablo IV İnşaat Çalışmaları Esnasında Kullanılacak Makine Ve Ekipmanların Miktar ve Özellikleri, Gürültü Kaynağı Adet Ses Gücü Seviyesi (dba) Dozer 1 116,6 Kompresör Greyder Arazöz Kamyon 5 94 Yükleyici Silindir Wagon-drill Mikser Beton Pompası Dozer (Dozer, working cycle); Dozer (Dozer, working cycle) aracının oluşturacağı toplam gürültü düzeyi 116,6 dba olup, bunun frekanslara göre dağılımı Şekil IV.15.2'de verilmiştir. 110

128 Şekil IV Dozere Ait Gürültü Düzeyinin Frekans Analizi Kompresör (Compressors: < 5cbm/min, sound-muffled); Kompresör (Compressors: < 5cbm/min, soundmuffled) aracının oluşturacağı toplam gürültü düzeyi 103,0 dba olup, bunun frekanslara göre dağılımı Şekil IV.15.3 de verilmiştir. Şekil IV Kompresöre Ait Gürültü Düzeyinin Frekans Analizi Greyder (Bulldozer ca 150 kw); Greyder (Bulldozer ca 150 kw) aracının oluşturacağı toplam gürültü düzeyi 114 dba olup, bunun frekanslara göre dağılımı Şekil IV de verilmiştir. Şekil IV Greydere Ait Gürültü Düzeyinin Frekans Analizi 111

129 Kamyon (Truck: neutral) Kamyon (Truck: neutral) aracının oluşturacağı toplam gürültü düzeyi 94 dba olup, bunun frekanslara göre dağılımı Şekil IV.15.5 de verilmiştir. Şekil IV Kamyona Ait Gürültü Düzeyinin Frekans Analizi Yükleyici (Loader: wheeled loader < 110 kw) Yükleyici (Loader: wheeled loader < 110 kw) aracının oluşturacağı toplam gürültü düzeyi 113 dba olup, bunun frekanslara göre dağılımı Şekil IV.15.6 da verilmiştir. Şekil IV Yükleyiciye Ait Gürültü Düzeyinin Frekans Analizi Silindir (Road roller); Silindir (Road roller) aracının oluşturacağı toplam gürültü düzeyi 112,0 dba olup, bunun frekanslara göre dağılımı Şekil IV de verilmiştir. Şekil IV Silindire Ait Gürültü Düzeyinin Frekans Analizi 112

130 Wagon-Drill (Digger, average work); Wagon-drill makinesi (Digger, average work) aracının oluşturacağı toplam gürültü düzeyi 106,0 dba olup, bunun frekanslara göre dağılımı Şekil IV.15.8 de verilmiştir. Şekil IV Wagon-Drill e Ait Gürültü Düzeyinin Frekans Analizi Beton Mikseri (Concrete mixer: l, mec.filling); Beton mikseri (Concrete mixer: l, mec. filling) aracının oluşturacağı toplam gürültü düzeyi 108,0 dba olup, bunun frekanslara göre dağılımı Şekil IV.15.9 da verilmiştir. Şekil IV Beton Mikserine Ait Gürültü Düzeyinin Frekans Analizi 113

131 Tablo IV İnşaat Çalışmaları Sırasında Tüm Kaynaklardan Oluşacak Ortalama Ses Basınç Seviyelerinin Mesafelere Göre Dağılımı r (m) L PT (dba) Aatm (dba) (f:500) DF (dba) (f=500) L (dba) (f:500) Aatm (dba) (f:1000) DF (dba) (f=1000) L (dba) (f:1000) Aatm (dba) (f:2000) DF (dba) (f=2000) L (dba) (f:2000) Aatm (dba) (f:4000) DF (dba) (f=4000) L (dba) (f:4000) L T (dba) Şekil IV İnşaat Çalışmaları Sırasında Tüm Kaynaklardan Oluşacak Ortalama Ses Basınç Seviyelerinin Mesafelere Göre Dağılımı Grafiği 114

132 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği (ÇGDDY) de belirtilen, şantiye alanlarından kaynaklanacak çevresel gürültü düzeyi ve gürültünün önlenmesine ilişkin kabul edilebilir en yüksek gürültü seviyeleri Tablo IV.15.3 de verilmiştir. Tablo IV Şantiye Alanı İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri Faaliyet türü (yapım, yıkım ve onarım) L gündüz (dba) Bina 70 Yol 75 Diğer kaynaklar 70 Tablo IV.15.2 de verilen gürültü düzeyleri; ÇGDYY nin Ek-VII Tablo-5 de belirtilen gürültü sınır değerleri ile karşılaştırıldığında gündüz için yaklaşık 300 m mesafeden sonra 70 dba sınır değerini sağlandığı görülmektedir. Projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında kurulacak şantiye sahasının gürültüye hassas kullanımlardan uzakta olması sağlanacak olup yerleşim yerlerine yakın mesafelerde tarihli ve sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nde belirtilen tedbirlerin alınması sağlanacaktır. Yapılan hesaplamalarda arazi hazırlık ve inşaat aşamasında çalışacak araçların, aynı anda ve aynı yerde çalışmaları göz önüne alınarak yapılmıştır. Ancak inşaat çalışmaları süresince bütün araçların, makine ve ekipmanların aynı anda çalışmaları söz konusu olmayacaktır. Dolayısıyla projenin arazi hazırlık ve inşaat çalışmalarında hesapla elde edilen gürültü düzeylerinden daha düşük seviyelerde gürültü oluşması beklenmektedir. İşletme Aşaması CAMİŞ Madencilik A.Ş. tarafından Karabük İli, Safranbolu ilçesi, Çatak Köyü Mevkiinde yaklaşık 14,5 Ha alan üzerinde planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası kapsamında gerçekleştirilecek nakliye işlemleri esnasında kamyon araçlar kullanılacak olup, günde ortalama 30 adet kamyon depolama sahasına giriş-çıkış yapacaktır. Projenin işletme döneminde gerçekleştirilecek depolama çalışmaları sırasında yapılacak çalışmalarda gürültüye neden olabilecek makine ve ekipmanların özellikleri Tablo IV.15.4'de verilmiştir. Söz konusu araçlardan kaynaklanacak ortalama ses basınç seviyelerinin uzaklığa göre dağılımı Tablo IV.15.5'de, dağılımı gösterir grafik ise Şekil IV.15.11'de verilmiştir. Tablo IV İşletme Çalışmaları Esnasında Kullanılacak Makine Ve Ekipmanların Miktar ve Özellikleri, Gürültü Kaynağı Adet Ses Gücü Seviyesi (dba) Arazöz Kamyon Silindir

133 Tablo IV İşletme Döneminde Tüm Kaynaklardan Oluşacak Ortalama Ses Basınç Seviyelerinin Mesafelere Göre Dağılımı r (m) L PT (dba) Aatm (dba) (f:500) DF (dba) (f=500) L (dba) (f:500) Aatm (dba) (f:1000) DF (dba) (f=1000) L (dba) (f:1000) Aatm (dba) (f:2000) DF (dba) (f=2000) L (dba) (f:2000) Aatm (dba) (f:4000) DF (dba) (f=4000) L (dba) (f:4000) L T (dba) Şekil IV İşletme Döneminde Tüm Kaynaklardan Oluşacak Ortalama Ses Basınç Seviyelerinin Mesafelere Göre Dağılımı Grafiği 116

134 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği (ÇGDDY) de belirtilen, endüstri tesislerinden kaynaklanacak çevresel gürültü düzeyi ve gürültünün önlenmesine ilişkin kabul edilebilir en yüksek gürültü seviyeleri Tablo IV.15.6 da verilmiştir. Alanlar Tablo IV Endüstri Tesisleri İçin Çevresel Gürültü Sınır Değeri L gündüz (dba) L akşam (dba) Gürültüye hassas kullanımlardan eğitim, kültür ve sağlık alanları ile yazlık ve kamp yerlerinin yoğunluklu olduğu alanlar Ticari yapılar ile gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan konutların yoğun olarak bulunduğu alanlar Ticari yapılar ile gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan işyerlerinin yoğun olarak bulunduğu alanlar Endüstriyel alanlar L gece (dba) ÇGDY Yönetmeliği Madde 22 de endüstriyel tesisler, atölye imalathane ve işyerlerinden çevreye yayılan gürültü seviyesine ilişkin kriterler belirlenmiştir. Bu kapsamda ilgili maddenin a bendinde Her bir endüstri tesisinden çevreye yayılan gürültü seviyesi bu Yönetmeliğin ekindeki Ek-VII de yer alan Tablo-4 te verilen sınır değerleri aşamaz denilmektedir. Tablo IV.15.5 de verilen gürültü düzeyleri; ÇGDYY nin Ek-VII Tablo-4 de belirtilen gürültü sınır değerleri ile karşılaştırıldığında gündüz için; yaklaşık 200 m mesafeden sonra 70 dba sınır değerini sağlandığı görülmektedir. Planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası na en yakın yerleşim birimi sahanın yaklaşık m güneyinde bulunan Çatak Köyü olup, buradaki yerleşimlerin olumsuz gürültü şartlarından etkilenmesi söz konusu olmayacaktır. Faaliyet alanında çalışan personelin Gürültü Kontrol Yönetmeliği"nin 11. maddesinin 3, fıkrasına göre, 4857 sayılı "İş Kanunu"nda belirtilen koruyucu gereçlerin (kulaklıklar, kulak tıkayıcıları vs.) işçiler tarafından düzenli olarak kullanılması sağlanacaktır. Ayrıca yönetmelik Tablo I.22 de verilen gürültüye maruz kalma süreleri de aşılmayacaktır, Söz konusu tablo aşağıda verilmektedir. Tablo IV Gürültüye Maruz Kalma Süreleri Gürültüye Maruz Kalınan Süreleri Gürültüye Maruz Kalınan Süre (h/g) 7, ,5 0,25 1/8 Max. Gürültü Seviyesi (dba) Yönetmeliğin 17. maddesine göre "sanayi tesislerinde çalışanların kulak sağlık ve konforu, açısından maruz kaldıkları gürültü ve titreşim düzeyleri için; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca hazırlanan ve tarihli ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gürültü Yönetmeliği ile Titreşim Yönetmeliğinde getirilen esaslar sağlanır." denilmektedir. Proje kapsamında çalışacak işçilerin sağlığının korunması amacıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca hazırlanan ve Yönetmeliği ile Titreşim Yönetmeliği madde- 5'e göre en yüksek maruziyet etkin değerleri 85 dba olarak verilmiştir. Faaliyet alanında kişisel koruyucu gereçler kullanılacaktır. Faaliyet alanlarında işletme süresince tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayınlanan "Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği"ne ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca hazırlanan ve tarihli ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Gürültü Yönetmeliği ile Titreşim Yönetmeliği"ne uygun olarak çalışılacaktır. 117

135 IV.16 Proje kapsamında (inşaat ve işletme sırasında) çalışanlar, sayıları, insan sağlığı ve çevre açısından riskli ve tehlikeli olanlar, çalışanların sağlık ve güvenlik tedbirleri, ilgili mevzuat kapsamında alınacak önlemler, İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası projesinin arazi hazırlık ve inşaat çalışmaları kapsamında toplam 10, işletme aşamasında da 2 kişinin çalışması planlanmaktadır. Proje dâhilinde çalışacak vasıfsız personel, mümkün olduğunca bölgeden istihdam edilecek, işletme aşamasında ise daimi personeller yine yöreden istihdam edilerek az da olsa bölge ekonomisine katkı sağlanmış olacaktır. Projenin tüm ünitelerinde arazi hazırlama ve inşaat çalışmaları esnasında; - Yapılacak kazı çalışmaları (yol tesviye, servis içi yollar, yüzeysuyu drenaj kanallarının açılması vb.), - Kazı çalışması sonucu oluşacak dolgu malzemelerinin stoklanması, serilmesi, sıkıştırılması, - Tüm ünitelerin ve tamamlayıcı tesislerin inşaatı, - Kullanılan makine ve ekipmanlardan kaynaklı kaza riski söz konusu olabilmektedir. Projenin arazi hazırlama ve inşaat aşamasında; Teknik olarak yönetmeliklerin şart koştuğu her türlü güvenlik tedbirleri, - Personele iş sağlığı ve iş güvenliği eğitimi, - Yönlendirme işaretlerinin ve ikaz levha işaretlerin yerleştirilmesi, - İşçilere kişisel koruma araç ve gereçlerinin temini (giysi, maske, kulaklık vb.) Tesiste tüm giriş çıkışların kontrollü bir şekilde yapılması, - Güvenlik görevlisinin bulundurulması, - Tehlike, ihbar ve ikaz panolarının yerleştirilmesi, Bakımlı makine ve ekipmanların kullanılması, Kış aylarında yolların açık tutulması ve buzlanmanın önlenmesi konularında gerekli her türlü önlemler alınarak, kazaların oluşması önlenecektir. Bu konuda özellikle yapı işyerlerinde alınacak asgari sağlık ve güvenlik şartlarını içeren, Yapı İşlerinde Sağlık ve Güvenlik Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak inşaat çalışmalarının yürütülmesi sağlanacaktır. Bu yönetmelikte geçen, açık alanlardaki çalışma yerlerinde uyulması gereken aşağıdaki asgari şartlar yerine getirilerek tüm çalışmalar yapılacaktır. Ayrıca projenin inşaat ve işletme aşamalarında oluşması muhtemel kaza risklerine (deprem, sabotaj, sel, yangın vb.) karşı alınacak önlemleri belirleyen Acil Müdahale Planı, ÇED Raporu IV.26. bölümde sunulmuştur Sağlamlık ve dayanıklılık Alçak veya yüksek seviyede olan hareketli veya sabit çalışma yerleri; çalışan işçi sayısı, üzerlerinde bulunabilecek maksimum ağırlık ve bu ağırlığın dağılımı ve maruz kalabileceği dış etkiler göz önüne alınarak yeterli sağlamlık ve dayanıklılıkta olacaktır. Bu çalışma yerlerinin taşıyıcı sistemleri ve diğer kısımları yapısı gereği yeterli sağlamlıkta değilse, çalışma yerinin tamamının veya bir kısmının zamansız veya kendiliğinden hareketini önlemek için, bunların dayanıklılığı uygun ve güvenilir sabitleme metotlarıyla sağlanacaktır. Çalışma yerlerinin sağlamlığı ve dayanıklılığı uygun şekilde ve özellikle de çalışma yerinin yükseklik veya derinliğinde değişiklik olduğunda kontrol edilecektir. 118

136 Enerji dağıtım tesisleri Yapı alanındaki enerji dağıtım tesislerinin, özellikle de dış etkilere maruz kalan tesislerin, kontrol ve bakımları düzenli olarak yapılacaktır. Yapı alanında elektrik hava hatları geçiyorsa, mümkünse bunların güzergahı değiştirilerek yapı alanından uzaklaştırılacak veya hattın gerilimi kestirilecektir. Bu mümkün değilse, bariyerler veya ikaz levhalarıyla araçların ve tesislerin elektrik hattından uzak tutulması sağlanacaktır. Araçların hat altından geçmesinin zorunlu olduğu durumlarda uygun önlemler alınacak ve gerekli ikazlar yapılacaktır. Hava koşulları İşçiler, sağlık ve güvenliklerini etkileyebilecek hava koşullarından korunacaktır. Düşen cisimler Teknik olarak mümkün olduğunda işçiler düşen cisimlere karşı toplu olarak korunacaktır. Malzeme ve ekipman, yıkılma ve devrilmeleri önlenecek şekilde istiflenecek veya depolanacaktır. Gerekli yerlerde tehlikeli bölgelere girişler önlenecek veya kapalı geçitler yapılacaktır. Yüksekten düşme Yüksekten düşmeler, özellikle yeterli yükseklikte sağlam korkuluklarla veya aynı korumayı sağlayabilen başka yollarla önlenecektir. Korkuluklarda en az; bir trabzan, orta seviyesinde bir ara korkuluk ve tabanında eteklik bulunacaktır. Yüksekte çalışmalar ancak uygun ekipmanlarla veya korkuluklar, platformlar, güvenlik ağları gibi toplu koruma araçları kullanılarak yapılacaktır. İşin doğası gereği toplu koruma önlemlerinin uygulanmasının mümkün olmadığı hallerde, çalışma yerine ulaşılması için uygun araçlar sağlanacak, çalışılan yerde vücut tipi emniyet kemeri veya benzeri güvenlik yöntemleri kullanılacaktır. İskele ve seyyar merdivenler Bütün iskeleler kendiliğinden hareket etmeyecek ve çökmeyecek şekilde tasarlanmış, yapılmış olacak ve bakımlı bulundurulacaktır. Çalışma platformları, geçitler ve iskele platformları, kişileri düşmekten ve düşen cisimlerden koruyacak şekilde yapılacak, boyutlandırılacak, kullanılacak ve muhafaza edilecektir. İskeleler; (a) Kullanılmaya başlamadan önce, (b) Daha sonra belirli aralıklarla, (c) Üzerinde değişiklik yapıldığında, belli bir süre kullanılmadığında, kötü hava şartları veya sismik sarsıntıya veya sağlamlığını ve dayanıklılığını etkileyebilecek diğer koşullara maruz kaldığında, uzman bir kişi tarafından kontrol edilecektir. Merdivenler yeterli sağlamlıkta olacak ve uygun şekilde bakım ve muhafazası sağlanacaktır. Bunlar uygun yerlerde ve amaçlarına uygun olarak doğru bir şekilde kullanılacaktır. Seyyar iskelelerin kendiliğinden hareket etmemesi için gerekli önlem alınacaktır. 119

137 Kaldırma araçları Bütün kaldırma araçları ile bağlantıları, sabitleme ve destekleme elemanları da dahil bütün yardımcı kısımları; (a) Kullanım amacına uygun ve yeterli sağlamlıkta tasarlanmış ve imal edilmiş olacak, (b) Doğru şekilde kurulacak ve kullanılacak, (c) Her zaman iyi çalışabilir durumda olacak, (d) Yürürlükteki mevzuata göre, periyodik olarak kontrol, test ve deneyleri yapılacak, (e) Bu konuda eğitim almış ehil kişilerce kullanılacaktır. Kaldırma araçları ve yardımcı elemanlarının üzerlerine azami yük değerleri açıkça görülecek şekilde yazılacaktır. Kaldırma ekipmanı ve aksesuarları belirlenen amacı dışında kullanılmayacaktır. Kazı ve malzeme taşıma araç ve makineleri Bütün kazı ve malzeme taşıma araç ve makineleri; iyi çalışır durumda olacak ve doğru şekilde kullanılacaktır. Kazı ve malzeme taşıma işlerinde kullanılan makine ve araçların sürücü ve operatörleri özel olarak eğitilmiş olacaktır. Kazı ve malzeme taşıma işlerinde kullanılan makine ve araçların kazı çukuruna veya suya düşmemesi için gerekli koruyucu önlemler alınacaktır. Tesis, makine, ekipman Mekanik el aletleri de dahil olmak üzere herhangi bir güçle çalışan tesis, makine ve ekipman; mümkün olduğu kadar ergonomi prensipleri dikkate alınarak uygun şekilde tasarlanmış ve imal edilmiş ve iyi çalışır durumda olacaktır. Bu aletler yalnız tasarlandıkları işler için ve uygun eğitim almış kişilerce kullanılacaktır. Kazı işleri, tünel, kanal işleri ile patlatmalar Kazı işleri sırasında uygun destekler ve setler kullanılacak, malzeme veya cisim düşmesi veya su baskını tehlikesine ve insanların düşmesine karşı uygun önlemler alınacaktır. Bununla birlikte sağlık için tehlikeli veya zararlı olmayan özellikte solunabilir hava sağlamak için bütün çalışma yerlerinde yeterli havalandırma yapılacak, ayrıca yangın, su baskını veya göçük gibi durumlarda işçilerin güvenli bir yere ulaşmaları sağlanacaktır. Kazı alanına giriş ve çıkış için güvenli yollar sağlanacaktır. Toprak ve malzeme yığınları ve hareketli araçlar kazı yerinden uzak tutulacak ve gerekiyorsa uygun bariyerler yapılacaktır. Bunların yanı sıra proje kapsamında sahada hareket eden araçlar insan sağlığı açısından tehlike ve kaza riski oluşturmaktadır. Kaza risklerini en aza indirmek için proje sahası içerisinde çalışacak araçların bakımları periyodik olarak yapılacak, saha içerisinde her türlü çevre emniyeti alınacak ve gerekli ikaz levhaları konulacaktır. IV.17 Proje kapsamında, inşaat ve işletme döneminde ulaşım altyapısı planı, bu altyapının inşası ile ilgili işlemler; kullanılacak malzemeler, kimyasal maddeler, 120

138 araçlar, makineler; altyapının inşası sırasında kırma, öğütme, taşıma, depolama gibi toz yayıcı mekanik işlemler -İnşaat ve işletme sırasında oluşabilecek toz ve gaz emisyonlarına ilişkin bilgiler, gerekli hesapların yapılması, ilgili yönetmelikler kapsamında alınacak tedbirlerin ayrıntılı olarak açıklanması, Planlanan proje kapsamında ince boyutlu silis kumunun nakliye işlemleri esnasında kamyon araçlar kullanılacaktır. Nakliye işlemleri sırasında proje alanı ve çevresinde bulunan mevcut yollardan faydalanılacak olup, proje kapsamında herhangi bir yeni yol açılması söz konusu olmayacaktır. Proje alanı çevresinde bulunan mevcut yollar ve ince boyutlu silis kumunun naklinde kullanılacak taşıma güzergahını gösterir uydu görüntüsü Şekil II.5.1 de verilmiştir. Proje ile ilgili olarak Karayolları Genel Müdürlüğü nün yapmış olduğu değerlendirmelerde projeden etkilenecek herhangi bir faaliyet, ocak sahası ve tarihi köprünün bulunmadığı belirtilmiştir. Ancak çalışmalar sırasında ortaya çıkabilecek ve Karayolları Genel Müdürlüğü envanterinde bulunmayan tarihi köprüler Karayolları Genel Müdürlüğü ne bildirilecektir. Bununla birlikte faaliyetin İnşaat ve işletme aşamalarında karayollarının kullanılmasında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve bu kanuna istinaden Karayolları ile ilgili olarak çıkarılan tüm kanun ve yönetmeliklerde belirtilen hükümlere uyulacaktır. Planlanan ince boyutlu silis kumu depolama alanına ulaşım, Bartın-Safranbolu Karayolu üzerinden Eflani ilçesine devam eden karayolu dönüldükten sonra mevcut köy yolları kullanılarak sağlanmaktadır. Planlanan depolama sahası, Örencik Köyü İle Yağlıca Köyü arasında kalan mevcut yola yaklaşık m mesafede yer almaktadır. Proje alanı, Çatak Köyü yoluna ise yaklaşık m mesafededir. Bahse konu yollardan depolama sahasına ulaşım için mevcut orman yolları bulunmaktadır. Bu sebeple bahse konu yollar için herhangi bir kimyasal madde, parlayıcı, patlayıcı madde kullanılmayacak olup, herhangi bir kırma, öğütme, taşıma, depolama gibi toz yayıcı mekanik bir işlem gerçekleştirilmeyecektir. Proje kapsamında Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü ne görüş sorulmuş olup anılan kurumun tarih ve sayılı cevabi yazısında proje alanında etkilenen herhangi bir faaliyet, ocak sahası ve tarihi köprünün bulunmadığı belirtilmiştir. Ancak çalışmalar sırasında ortaya çıkabilecek ve envanterde bulunmayan tarihi köprüler Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü ne bildirilecektir. Sonuç olarak projenin hayata geçirilmesinde Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü tarafından herhangi bir sakınca görülmemiştir (Bkz. Ek-15). İnşaat ve işletme sırasında oluşabilecek toz ve gaz emisyonlarına ilişkin bilgiler, gerekli hesapların yapılması, ilgili yönetmelikler kapsamında alınacak tedbirlerin ayrıntılı olarak açıklanması İnşaat Aşaması Bitkisel Toprağın Depolanması Aşamasına Kadar Oluşması Muhtemel Toz Emisyonu Kütlesel Debileri Bahse konu projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında ünitelerin temel işlemleri inşaatı ve saha üst örtü tabakasının sıyrılması sırasında yaklaşık 14,5 hektarlık depolama alanında kazı gerçekleştirilecek olup, bu çalışmalar sırasında hafriyat oluşumu sözkonusu olacaktır. Bu çalışmalar kapsamında hafriyat oluşumuna sebep olacak işlemler temel olarak depolama alanında ünitelerin kurulması ve lotların hazırlanması sırasında gerçekleştirilecektir. Depolama sahası, yaklaşık 14,5 ha alan içinde 6 lot halinde projelendirilmiştir. 1. lot alanı: m 2, 2.lot alanı: m 2, 3.lot alanı: m 2, 4.lot alanı: m 2, 5.lot 121

139 alanı: m 2, 6.lot alanı: m 2 olacaktır. Proje kapsamında ton/yıl ince boyutlu silis kumunun ortaya çıkması öngörülmekte olup, depolama alanında, m 3 malzemenin 10 yıl süreyle depolanması planlanmaktadır. Faaliyet sahasında yapılan gözlemsel incelemeler sonucunda örtü toprağı kalınlığının 0 15 cm civarında olduğu görülmüştür. Sahadan sıyrılan bitkisel toprak, faaliyet alanı içerisinde belirlenen bitkisel toprak depolama alanında depolanacaktır. Bitkisel toprak, sıyırma (kazı) yöntemi ile yapılacak olup, ince bir tabaka halinde alınacaktır. 1. Lot tan alınacak bitkisel toprak miktarı; = (Bitkisel toprak x Alan) x (1,6 ton/m 3 ) = (0,15 m x m²) x (1,6 ton/m 3 ) = ton olarak hesaplanmıştır. 2. Lot tan alınacak bitkisel toprak miktarı; = (Bitkisel toprak x Alan) x (1,6 ton/m 3 ) = (0,15 m x m²) x (1,6 ton/m 3 ) = ton olarak hesaplanmıştır. 3. Lot tan alınacak bitkisel toprak miktarı; = (Bitkisel toprak x Alan) x (1,6 ton/m 3 ) = (0,15 m x m²) x (1,6 ton/m 3 ) = ton olarak hesaplanmıştır. 4. Lot tan alınacak bitkisel toprak miktarı; = (Bitkisel toprak x Alan) x (1,6 ton/m 3 ) = (0,15 m x m²) x (1,6 ton/m 3 ) = ton olarak hesaplanmıştır. 5. Lot tan alınacak bitkisel toprak miktarı; = (Bitkisel toprak x Alan) x (1,6 ton/m 3 ) = (0,15 m x m²) x (1,6 ton/m 3 ) = ton olarak hesaplanmıştır. 6. Lot tan alınacak bitkisel toprak miktarı; = (Bitkisel toprak x Alan) x (1,6 ton/m 3 ) = (0,15 m x m²) x (1,6 ton/m 3 ) = ton olarak hesaplanmıştır. İnşaat çalışmalarının gerçekleştirileceği alan üzerinde yer alan bitkisel toprak örtüsünün yaklaşık 6 ay içerisinde kaldırılması öngörülmektedir. Bitkisel toprağın iş makineleri ile sökülmesi, kamyonlara yüklenmesi, proje sahası içerisindeki en uzak noktaya taşınması, boşaltılması ve geçici olarak depolanması işlemleri esnasında toz emisyonu oluşumu söz konusu olup konuyla ilgili yapılan hesaplamalar aşağıda verilmiştir: 1. Lot Oluşacak Bitkisel Toprak Miktarı = ton Çalışma Süresi = 6 ay Bitkisel Toprağın Özgül Ağırlığı = 1,6 ton/m 3 Yıllık Bitkisel Toprak Miktarı = (5.190 ton) / (6 ay) = 865 ton/ay 122

140 Çalışma süreleri Saatlik Bitkisel Toprak Miktarı = 6 ay, 25 gün/ay, 8 saat/gün = (865 ton/ay)/[(25 gün/ay) x (8 saat/gün)] = 4,32 ton/saat Oluşacak toz emisyonlarının hesabında, tarih ve sayısı ile Resmi Gazete de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Tablo 12.6 da verilmiş olan emisyon faktörleri (Bkz. Tablo IV.17.1.) kullanılmış ve sonuçlar yine aynı yönetmelik çerçevesinde değerlendirilmiştir. Hesaplamalar, toz oluşumu esnasında en olumsuz koşulların gerçekleşebileceği göz önünde bulundurularak kontrolsüz emisyon faktörleri kullanılarak yapılmıştır. Tablo IV Toz Emisyon Faktörleri, EMİSYON FAKTÖRÜ kg/ton İŞLEM Kontrolsüz Kontrollü Malzemelerin Sökülmesi 0,025 0,0125 Malzemelerin Yüklenmesi 0,01 0,005 Malzemelerin Taşınması (Gidiş-Dönüş) 0,7 0,35 Malzemelerin Boşaltılması 0,01 0,005 Malzemelerin Depolanması 5,8 kg/ha.gün 2,9 kg/ha.gün Kaynak: Bitkisel Toprağın Sökülmesi + Yüklenmesi + Boşaltılmasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi E 1 = 4,32 ton/saat x (0,025+0,01+0,01) kg/ton E 1 = 0,19 kg/saat Bitkisel Toprağın Taşınmasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi Proje sahasından alınan bitkisel toprak, proje alanı içerisinde geçici olarak depolanacak olup; bu mesafe ortalama (gidiş-dönüş) 0,4 km uzaklıktadır. Taşıma esnasında kullanılacak olan her bir kamyonun 25 ton malzeme taşıyabildiği dolayısıyla yaklaşık 5,78 (25 ton/4,32 ton/saat) çalışma saatinde 1 sefer yapılacağı varsayımıyla taşıma sırasında oluşacak toz emisyonu kütlesel debisi; E 2 = (0,7 kg/km) x (0,4 km/1 sefer) x (1 sefer/5,78 saat) E 2 = 0,04 kg/saat Bitkisel Toprağın Depolanması Sırasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi Arazi hazırlık çalışmaları sırasında sıyrılacak bitkisel toprağın proje alanı içerisinde, yaklaşık 500 m 2 alan içerisinde geçici olarak depolanması öngörülmektedir. Sıyrılan bitkisel toprak, inşaat çalışmalarının tamamlanmasının ardından çevre düzenleme ve peyzaj çalışmalarında kullanılacaktır. E 3 = (5,8 kg/ha-gün) x (0,05 ha/6 ay / 25 gün/ay / 8 saat/gün) E 3 = 0,00024 kg/saat Yukarıda bahsedilen tüm işlemler, eş zamanlı olarak gerçekleştirilecek olup; bu işlemlerden oluşacak toz emisyonu toplam kütlesel debisi; 123

141 E TOPLAM-1 E TOPLAM-1 = 0,19 kg/sa + 0,04 kg/sa + 0,00024 kg/sa = 0,23 kg/sa olarak bulunur. Lot-1 in inşaat çalışmaları kapsamında gerçekleştirilecek bitkisel toprak sıyırma işlemleri esnasında oluşacak toz emisyonu hesaplanırken, çalışmaların en olumsuz şartlarda gerçekleşeceği göz önüne alınmıştır. Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği (SKHKKY) Ek-2 de de belirtildiği üzere; yeni kurulacak tesisler için, Ek-2 de belirtilen kirletici kütlesel debilerinin aşılması halinde Hava Kirlenmesine Katkı Değerinin Hesaplanması gerekmektedir. Bitkisel toprak sıyırma işlemleri dahilinde yapılacak bütün çalışmaların aynı zaman diliminde gerçekleştirileceği (en kötü senaryo) göz önüne alındığında oluşacak toz emisyonu kontrolsüz durum için 0,3 kg/saat olarak hesaplanmıştır. Dolayısıyla SKHKKY Ek-2 de de belirtildiği üzere; yeni kurulacak tesisler için, Ek- 2 de belirtilen kirletici kütlesel debilerinin aşılması halinde, tesis etki alanında uluslararası kabul görmüş bir dağılım modeli kullanımıyla Hava Kirlenmesine Katkı Değerinin Hesaplanması na gerek duyulmamıştır. 2. Lot Oluşacak Bitkisel Toprak Miktarı = ton Çalışma Süresi = 6 ay Bitkisel Toprağın Özgül Ağırlığı = 1,6 ton/m 3 Yıllık Bitkisel Toprak Miktarı = (5.673 ton) / (6 ay) = 945 ton/ay Çalışma süreleri Saatlik Bitkisel Toprak Miktarı = 6 ay, 25 gün/ay, 8 saat/gün = (945 ton/ay)/[(25 gün/ay) x (8 saat/gün)] = 4,72 ton/saat Oluşacak toz emisyonlarının hesabında, tarih ve sayısı ile Resmi Gazete de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Tablo 12.6 da verilmiş olan emisyon faktörleri (Bkz. Tablo IV.17.1.) kullanılmış ve sonuçlar yine aynı yönetmelik çerçevesinde değerlendirilmiştir. Hesaplamalar, toz oluşumu esnasında en olumsuz koşulların gerçekleşebileceği göz önünde bulundurularak kontrolsüz emisyon faktörleri kullanılarak yapılmıştır. Bitkisel Toprağın Sökülmesi + Yüklenmesi + Boşaltılmasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi E 2 = 4,72 ton/saat x (0,025+0,01+0,01) kg/ton E 2 = 0,212 kg/saat Bitkisel Toprağın Taşınmasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi Proje sahasından alınan bitkisel toprak, proje alanı içerisinde geçici olarak depolanacak olup; bu mesafe ortalama (gidiş-dönüş) 0,4 km uzaklıktadır. Taşıma esnasında kullanılacak olan her bir kamyonun 25 ton malzeme taşıyabildiği dolayısıyla yaklaşık 5,2 (25 ton/4,72 ton/saat) çalışma saatinde 1 sefer yapılacağı 124

142 varsayımıyla taşıma sırasında oluşacak toz emisyonu kütlesel debisi; E 2 = (0,7 kg/km) x (0,4 km/1 sefer) x (1 sefer/5,2saat) E 2 = 0,05 kg/saat Bitkisel Toprağın Depolanması Sırasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi Arazi hazırlık çalışmaları sırasında sıyrılacak bitkisel toprağın proje alanı içerisinde, yaklaşık 500 m 2 alan içerisinde geçici olarak depolanması öngörülmektedir. Sıyrılan bitkisel toprak, inşaat çalışmalarının tamamlanmasının ardından çevre düzenleme ve peyzaj çalışmalarında kullanılacaktır. E 3 = (5,8 kg/ha-gün) x (0,05 ha/6 ay / 25 gün/ay / 8 saat/gün) E 3 = 0,00024 kg/saat Yukarıda bahsedilen tüm işlemler, eş zamanlı olarak gerçekleştirilecek olup; bu işlemlerden oluşacak toz emisyonu toplam kütlesel debisi; E TOPLAM-2 E TOPLAM-2 = 0,21 kg/sa + 0,05 kg/sa + 0,00024 kg/sa = 0,26 kg/sa olarak bulunur. Lot-2 nin inşaat çalışmaları kapsamında gerçekleştirilecek bitkisel toprak sıyırma işlemleri esnasında oluşacak toz emisyonu hesaplanırken, çalışmaların en olumsuz şartlarda gerçekleşeceği göz önüne alınmıştır. Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği (SKHKKY) Ek-2 de de belirtildiği üzere; yeni kurulacak tesisler için, Ek-2 de belirtilen kirletici kütlesel debilerinin aşılması halinde Hava Kirlenmesine Katkı Değerinin Hesaplanması gerekmektedir. Bitkisel toprak sıyırma işlemleri dahilinde yapılacak bütün çalışmaların aynı zaman diliminde gerçekleştirileceği (en kötü senaryo) göz önüne alındığında oluşacak toz emisyonu kontrolsüz durum için 0,26 kg/saat olarak hesaplanmıştır. Dolayısıyla SKHKKY Ek-2 de de belirtildiği üzere; yeni kurulacak tesisler için, Ek- 2 de belirtilen kirletici kütlesel debilerinin aşılması halinde, tesis etki alanında uluslararası kabul görmüş bir dağılım modeli kullanımıyla Hava Kirlenmesine Katkı Değerinin Hesaplanması na gerek duyulmamıştır. 3. Lot Oluşacak Bitkisel Toprak Miktarı = ton Çalışma Süresi = 6 ay Bitkisel Toprağın Özgül Ağırlığı = 1,6 ton/m 3 Yıllık Bitkisel Toprak Miktarı = (5.673 ton) / (6 ay) = 943 ton/ay Çalışma süreleri Saatlik Bitkisel Toprak Miktarı = 6 ay, 25 gün/ay, 8 saat/gün = (943 ton/ay)/[(25 gün/ay) x (8 saat/gün)] = 4,71 ton/saat Oluşacak toz emisyonlarının hesabında, tarih ve sayısı ile Resmi Gazete de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Tablo 125

143 12.6 da verilmiş olan emisyon faktörleri (Bkz. Tablo IV.17.1.) kullanılmış ve sonuçlar yine aynı yönetmelik çerçevesinde değerlendirilmiştir. Hesaplamalar, toz oluşumu esnasında en olumsuz koşulların gerçekleşebileceği göz önünde bulundurularak kontrolsüz emisyon faktörleri kullanılarak yapılmıştır. Bitkisel Toprağın Sökülmesi + Yüklenmesi + Boşaltılmasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi E 3 = 4,71 ton/saat x (0,025+0,01+0,01) kg/ton E 3 = 0,21 kg/saat Bitkisel Toprağın Taşınmasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi Proje sahasından alınan bitkisel toprak, proje alanı içerisinde geçici olarak depolanacak olup; bu mesafe ortalama (gidiş-dönüş) 0,4 km uzaklıktadır. Taşıma esnasında kullanılacak olan her bir kamyonun 25 ton malzeme taşıyabildiği dolayısıyla yaklaşık 5,2 (25 ton/4,71 ton/saat) çalışma saatinde 1 sefer yapılacağı varsayımıyla taşıma sırasında oluşacak toz emisyonu kütlesel debisi; E 3 = (0,7 kg/km) x (0,4 km/1 sefer) x (1 sefer/5,2saat) E 3 = 0,05 kg/saat Bitkisel Toprağın Depolanması Sırasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi Arazi hazırlık çalışmaları sırasında sıyrılacak bitkisel toprağın proje alanı içerisinde, yaklaşık 500 m 2 alan içerisinde geçici olarak depolanması öngörülmektedir. Sıyrılan bitkisel toprak, inşaat çalışmalarının tamamlanmasının ardından çevre düzenleme ve peyzaj çalışmalarında kullanılacaktır. E 3 = (5,8 kg/ha-gün) x (0,05 ha/6 ay / 25 gün/ay / 8 saat/gün) E 3 = 0,00024 kg/saat Yukarıda bahsedilen tüm işlemler, eş zamanlı olarak gerçekleştirilecek olup; bu işlemlerden oluşacak toz emisyonu toplam kütlesel debisi; E TOPLAM-3 E TOPLAM-3 = 0,21 kg/sa + 0,05 kg/sa + 0,00024 kg/sa = 0,26 kg/sa olarak bulunur. Lot-3 ün inşaat çalışmaları kapsamında gerçekleştirilecek bitkisel toprak sıyırma işlemleri esnasında oluşacak toz emisyonu hesaplanırken, çalışmaların en olumsuz şartlarda gerçekleşeceği göz önüne alınmıştır. Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği (SKHKKY) Ek-2 de de belirtildiği üzere; yeni kurulacak tesisler için, Ek-2 de belirtilen kirletici kütlesel debilerinin aşılması halinde Hava Kirlenmesine Katkı Değerinin Hesaplanması gerekmektedir. Bitkisel toprak sıyırma işlemleri dahilinde yapılacak bütün çalışmaların aynı zaman diliminde gerçekleştirileceği (en kötü senaryo) göz önüne alındığında oluşacak toz emisyonu kontrolsüz durum için 0,26 kg/saat olarak hesaplanmıştır. Dolayısıyla SKHKKY Ek-2 de de belirtildiği üzere; yeni kurulacak tesisler için, Ek- 2 de belirtilen kirletici kütlesel debilerinin aşılması halinde, tesis etki alanında uluslararası 126

144 kabul görmüş bir dağılım modeli kullanımıyla Hava Kirlenmesine Katkı Değerinin Hesaplanması na gerek duyulmamıştır. 4. Lot Oluşacak Bitkisel Toprak Miktarı = ton Çalışma Süresi = 6 ay Bitkisel Toprağın Özgül Ağırlığı = 1,6 ton/m 3 Yıllık Bitkisel Toprak Miktarı = (5.251 ton) / (6 ay) = 875 ton/ay Çalışma süreleri Saatlik Bitkisel Toprak Miktarı = 6 ay, 25 gün/ay, 8 saat/gün = (875 ton/ay)/[(25 gün/ay) x (8 saat/gün)] = 4,37 ton/saat Oluşacak toz emisyonlarının hesabında, tarih ve sayısı ile Resmi Gazete de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Tablo 12.6 da verilmiş olan emisyon faktörleri (Bkz. Tablo IV.17.1.) kullanılmış ve sonuçlar yine aynı yönetmelik çerçevesinde değerlendirilmiştir. Hesaplamalar, toz oluşumu esnasında en olumsuz koşulların gerçekleşebileceği göz önünde bulundurularak kontrolsüz emisyon faktörleri kullanılarak yapılmıştır. Bitkisel Toprağın Sökülmesi + Yüklenmesi + Boşaltılmasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi E 4 = 4,37 ton/saat x (0,025+0,01+0,01) kg/ton E 4 = 0,19 kg/saat Bitkisel Toprağın Taşınmasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi Proje sahasından alınan bitkisel toprak, proje alanı içerisinde geçici olarak depolanacak olup; bu mesafe ortalama (gidiş-dönüş) 0,4 km uzaklıktadır. Taşıma esnasında kullanılacak olan her bir kamyonun 25 ton malzeme taşıyabildiği dolayısıyla yaklaşık 5,72 (25 ton/4,37 ton/saat) çalışma saatinde 1 sefer yapılacağı varsayımıyla taşıma sırasında oluşacak toz emisyonu kütlesel debisi; E 4 = (0,7 kg/km) x (0,4 km/1 sefer) x (1 sefer/5,72saat) E 4 = 0,04 kg/saat Bitkisel Toprağın Depolanması Sırasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi Arazi hazırlık çalışmaları sırasında sıyrılacak bitkisel toprağın proje alanı içerisinde, yaklaşık 500 m 2 alan içerisinde geçici olarak depolanması öngörülmektedir. Sıyrılan bitkisel toprak, inşaat çalışmalarının tamamlanmasının ardından çevre düzenleme ve peyzaj çalışmalarında kullanılacaktır. E 3 = (5,8 kg/ha-gün) x (0,05 ha/6 ay / 25 gün/ay / 8 saat/gün) E 3 = 0,00024 kg/saat Yukarıda bahsedilen tüm işlemler, eş zamanlı olarak gerçekleştirilecek olup; bu işlemlerden oluşacak toz emisyonu toplam kütlesel debisi; 127

145 E TOPLAM-4 E TOPLAM-4 = 0,19 kg/sa + 0,04 kg/sa + 0,00024 kg/sa = 0,23 kg/sa olarak bulunur. Lot-4 ün inşaat çalışmaları kapsamında gerçekleştirilecek bitkisel toprak sıyırma işlemleri esnasında oluşacak toz emisyonu hesaplanırken, çalışmaların en olumsuz şartlarda gerçekleşeceği göz önüne alınmıştır. Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği (SKHKKY) Ek-2 de de belirtildiği üzere; yeni kurulacak tesisler için, Ek-2 de belirtilen kirletici kütlesel debilerinin aşılması halinde Hava Kirlenmesine Katkı Değerinin Hesaplanması gerekmektedir. Bitkisel toprak sıyırma işlemleri dahilinde yapılacak bütün çalışmaların aynı zaman diliminde gerçekleştirileceği (en kötü senaryo) göz önüne alındığında oluşacak toz emisyonu kontrolsüz durum için 0,23 kg/saat olarak hesaplanmıştır. Dolayısıyla SKHKKY Ek-2 de de belirtildiği üzere; yeni kurulacak tesisler için, Ek- 2 de belirtilen kirletici kütlesel debilerinin aşılması halinde, tesis etki alanında uluslararası kabul görmüş bir dağılım modeli kullanımıyla Hava Kirlenmesine Katkı Değerinin Hesaplanması na gerek duyulmamıştır. 5. Lot Oluşacak Bitkisel Toprak Miktarı = ton Çalışma Süresi = 6 ay Bitkisel Toprağın Özgül Ağırlığı = 1,6 ton/m 3 Yıllık Bitkisel Toprak Miktarı = (4.450 ton) / (6 ay) = 741 ton/ay Çalışma süreleri Saatlik Bitkisel Toprak Miktarı = 6 ay, 25 gün/ay, 8 saat/gün = (741 ton/ay)/[(25 gün/ay) x (8 saat/gün)] = 3,7 ton/saat Oluşacak toz emisyonlarının hesabında, tarih ve sayısı ile Resmi Gazete de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Tablo 12.6 da verilmiş olan emisyon faktörleri (Bkz. Tablo IV.17.1.) kullanılmış ve sonuçlar yine aynı yönetmelik çerçevesinde değerlendirilmiştir. Hesaplamalar, toz oluşumu esnasında en olumsuz koşulların gerçekleşebileceği göz önünde bulundurularak kontrolsüz emisyon faktörleri kullanılarak yapılmıştır. Bitkisel Toprağın Sökülmesi + Yüklenmesi + Boşaltılmasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi E 5 = 3,7 ton/saat x (0,025+0,01+0,01) kg/ton E 5 = 0,16 kg/saat Bitkisel Toprağın Taşınmasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi Proje sahasından alınan bitkisel toprak, proje alanı içerisinde geçici olarak depolanacak olup; bu mesafe ortalama (gidiş-dönüş) 0,4 km uzaklıktadır. Taşıma esnasında kullanılacak olan her bir kamyonun 25 ton malzeme taşıyabildiği dolayısıyla yaklaşık 6,7 (25 ton/3,7 ton/saat) çalışma saatinde 1 sefer yapılacağı 128

146 varsayımıyla taşıma sırasında oluşacak toz emisyonu kütlesel debisi; E 2 = (0,7 kg/km) x (0,4 km/1 sefer) x (1 sefer/6,7saat) E 2 = 0,04 kg/saat Bitkisel Toprağın Depolanması Sırasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi Arazi hazırlık çalışmaları sırasında sıyrılacak bitkisel toprağın proje alanı içerisinde, yaklaşık 500 m 2 alan içerisinde geçici olarak depolanması öngörülmektedir. Sıyrılan bitkisel toprak, inşaat çalışmalarının tamamlanmasının ardından çevre düzenleme ve peyzaj çalışmalarında kullanılacaktır. E 3 = (5,8 kg/ha-gün) x (0,05 ha/6 ay / 25 gün/ay / 8 saat/gün) E 3 = 0,00024 kg/saat Yukarıda bahsedilen tüm işlemler, eş zamanlı olarak gerçekleştirilecek olup; bu işlemlerden oluşacak toz emisyonu toplam kütlesel debisi; E TOPLAM-5 E TOPLAM-5 = 0,16 kg/sa + 0,04 kg/sa + 0,00024 kg/sa = 0,2 kg/sa olarak bulunur. Lot-5 in inşaat çalışmaları kapsamında gerçekleştirilecek bitkisel toprak sıyırma işlemleri esnasında oluşacak toz emisyonu hesaplanırken, çalışmaların en olumsuz şartlarda gerçekleşeceği göz önüne alınmıştır. Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği (SKHKKY) Ek-2 de de belirtildiği üzere; yeni kurulacak tesisler için, Ek-2 de belirtilen kirletici kütlesel debilerinin aşılması halinde Hava Kirlenmesine Katkı Değerinin Hesaplanması gerekmektedir. Bitkisel toprak sıyırma işlemleri dahilinde yapılacak bütün çalışmaların aynı zaman diliminde gerçekleştirileceği (en kötü senaryo) göz önüne alındığında oluşacak toz emisyonu kontrolsüz durum için 0,2 kg/saat olarak hesaplanmıştır. Dolayısıyla SKHKKY Ek-2 de de belirtildiği üzere; yeni kurulacak tesisler için, Ek- 2 de belirtilen kirletici kütlesel debilerinin aşılması halinde, tesis etki alanında uluslararası kabul görmüş bir dağılım modeli kullanımıyla Hava Kirlenmesine Katkı Değerinin Hesaplanması na gerek duyulmamıştır. 6. Lot Oluşacak Bitkisel Toprak Miktarı = ton Çalışma Süresi = 6 ay Bitkisel Toprağın Özgül Ağırlığı = 1,6 ton/m 3 Yıllık Bitkisel Toprak Miktarı = (4.500 ton) / (6 ay) = 750 ton/ay Çalışma süreleri Saatlik Bitkisel Toprak Miktarı = 6 ay, 25 gün/ay, 8 saat/gün = (750 ton/ay)/[(25 gün/ay) x (8 saat/gün)] = 3,7 ton/saat Oluşacak toz emisyonlarının hesabında, tarih ve sayısı ile Resmi Gazete de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Tablo 129

147 12.6 da verilmiş olan emisyon faktörleri (Bkz. Tablo IV.17.1.) kullanılmış ve sonuçlar yine aynı yönetmelik çerçevesinde değerlendirilmiştir. Hesaplamalar, toz oluşumu esnasında en olumsuz koşulların gerçekleşebileceği göz önünde bulundurularak kontrolsüz emisyon faktörleri kullanılarak yapılmıştır. Bitkisel Toprağın Sökülmesi + Yüklenmesi + Boşaltılmasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi E 6 = 3,7 ton/saat x (0,025+0,01+0,01) kg/ton E 6 = 0,16 kg/saat Bitkisel Toprağın Taşınmasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi Proje sahasından alınan bitkisel toprak, proje alanı içerisinde geçici olarak depolanacak olup; bu mesafe ortalama (gidiş-dönüş) 0,4 km uzaklıktadır. Taşıma esnasında kullanılacak olan her bir kamyonun 25 ton malzeme taşıyabildiği dolayısıyla yaklaşık 6,7 (25 ton/3,7 ton/saat) çalışma saatinde 1 sefer yapılacağı varsayımıyla taşıma sırasında oluşacak toz emisyonu kütlesel debisi; E 6 = (0,7 kg/km) x (0,4 km/1 sefer) x (1 sefer/6,7saat) E 6 = 0,04 kg/saat Bitkisel Toprağın Depolanması Sırasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi Arazi hazırlık çalışmaları sırasında sıyrılacak bitkisel toprağın proje alanı içerisinde, yaklaşık 500 m 2 alan içerisinde geçici olarak depolanması öngörülmektedir. Sıyrılan bitkisel toprak, inşaat çalışmalarının tamamlanmasının ardından çevre düzenleme ve peyzaj çalışmalarında kullanılacaktır. E 3 = (5,8 kg/ha-gün) x (0,05 ha/6 ay / 25 gün/ay / 8 saat/gün) E 3 = 0,00024 kg/saat Yukarıda bahsedilen tüm işlemler, eş zamanlı olarak gerçekleştirilecek olup; bu işlemlerden oluşacak toz emisyonu toplam kütlesel debisi; E TOPLAM-6 E TOPLAM-6 = 0,16 kg/sa + 0,04 kg/sa + 0,00024 kg/sa = 0,2 kg/sa olarak bulunur. Lot-6 in inşaat çalışmaları kapsamında gerçekleştirilecek bitkisel toprak sıyırma işlemleri esnasında oluşacak toz emisyonu hesaplanırken, çalışmaların en olumsuz şartlarda gerçekleşeceği göz önüne alınmıştır. Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği (SKHKKY) Ek-2 de de belirtildiği üzere; yeni kurulacak tesisler için, Ek-2 de belirtilen kirletici kütlesel debilerinin aşılması halinde Hava Kirlenmesine Katkı Değerinin Hesaplanması gerekmektedir. Bitkisel toprak sıyırma işlemleri dahilinde yapılacak bütün çalışmaların aynı zaman diliminde gerçekleştirileceği (en kötü senaryo) göz önüne alındığında oluşacak toz emisyonu kontrolsüz durum için 0,2 kg/saat olarak hesaplanmıştır. Dolayısıyla SKHKKY Ek-2 de de belirtildiği üzere; yeni kurulacak tesisler için, Ek- 2 de belirtilen kirletici kütlesel debilerinin aşılması halinde, tesis etki alanında uluslararası 130

148 kabul görmüş bir dağılım modeli kullanımıyla Hava Kirlenmesine Katkı Değerinin Hesaplanması na gerek duyulmamıştır. İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası İnşaat Çalışmaları Kapsamında Oluşması Muhtemel Toz Emisyonu Kütlesel Debileri Depolama sahası, yaklaşık 14,5 ha alan içinde 6 lot halinde projelendirilmiştir. 1. lot alanı: m 2, 2.lot alanı: m 2, 3.lot alanı: m 2, 4.lot alanı: m 2, 5.lot alanı: m 2, 6.lot alanı: m 2 olacaktır. Proje kapsamında ton/yıl ince boyutlu silis kumunun ortaya çıkması öngörülmekte olup, depolama alanında, m 3 malzemenin 10 yıl süreyle depolanması planlanmaktadır. Depolama Sahası Kapasite Kübaj bilgileri Ek-13 de verilmiştir. Kazı planı en düşük 871 kotundan, 930 kotuna kadar depolama yapılacaktır. Bu durumda ortaya çıkacak hafriyat miktarı aşağıdaki şekilde hesaplanmıştır: 1. Lot tan ortaya çıkacak hafriyat miktarı; = (Kazı Derinliği x Alan) x (1,6 ton/m 3 ) = (1 m x m²) x (1,6 ton/m 3 ) = ton olarak hesaplanmıştır. 2. Lot tan ortaya çıkacak hafriyat miktarı; = (Kazı Derinliği x Alan) x (1,6 ton/m 3 ) = (1 m x m²) x (1,6 ton/m 3 ) = ton olarak hesaplanmıştır. 3. Lot tan ortaya çıkacak hafriyat miktarı; = (Kazı Derinliği x Alan) x (1,6 ton/m 3 ) = (1 m x m²) x (1,6 ton/m 3 ) = ton olarak hesaplanmıştır. 4. Lot tan ortaya çıkacak hafriyat miktarı; = (Kazı Derinliği x Alan) x (1,6 ton/m 3 ) = (1 m x m²) x (1,6 ton/m 3 ) = ton olarak hesaplanmıştır. 5. Lot tan ortaya çıkacak hafriyat miktarı; = (Kazı Derinliği x Alan) x (1,6 ton/m 3 ) = (1 m x m²) x (1,6 ton/m 3 ) = ton olarak hesaplanmıştır. 6. Lot tan ortaya çıkacak hafriyat miktarı; = (Kazı Derinliği x Alan) x (1,6 ton/m 3 ) = (1 m x m²) x (1,6 ton/m 3 ) = ton olarak hesaplanmıştır. TOPLAM Hafriyat Miktarı: m 3 İnşaat çalışmalarının gerçekleştirileceği alan üzerinde gerçekleştirilecek kazı çalışmalarının yaklaşık 6 ay içerisinde tamamlanması öngörülmektedir. Kazı malzemesinin iş makineleri ile sökülmesi, kamyonlara yüklenmesi, proje sahası içerisindeki en uzak noktaya taşınması, boşaltılması ve geçici olarak depolanması işlemleri esnasında toz emisyonu oluşumu söz konusu olup konuyla ilgili yapılan hesaplamalar aşağıda verilmiştir: 1. Lot 131

149 Oluşacak Hafriyat Miktarı = ton Çalışma Süresi = 6 ay Bitkisel Toprağın Özgül Ağırlığı = 1,6 ton/m 3 Yıllık Hafriyat Miktarı = ( ton) / (6 ay) = ton/ay Çalışma süreleri Saatlik Hafriyat Miktarı = 6 ay, 25 gün/ay, 8 saat/gün = (5.767ton/ay)/[(25gün/ay) x (8 saat/gün)] = 28,8 ton/saat Oluşacak toz emisyonlarının hesabında, tarih ve sayısı ile Resmi Gazete de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Tablo 12.6 da verilmiş olan emisyon faktörleri (Bkz. Tablo IV.17.1.) kullanılmış ve sonuçlar yine aynı yönetmelik çerçevesinde değerlendirilmiştir. Hesaplamalar, toz oluşumu esnasında en olumsuz koşulların gerçekleşebileceği göz önünde bulundurularak kontrolsüz emisyon faktörleri kullanılarak yapılmıştır. Kazı Malzemesinin Sökülmesi + Yüklenmesi + Boşaltılmasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi E 1 = 28,8 ton/saat x (0,025+0,01+0,01) kg/ton E 1 = 1,29 kg/saat Kazı Malzemesinin Taşınmasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi Proje sahasından alınan kazı malzemesi, proje alanı içerisinde geçici olarak depolanacak olup; bu mesafe ortalama (gidiş-dönüş) 0,4 km uzaklıktadır. Taşıma esnasında kullanılacak olan her bir kamyonun 25 ton malzeme taşıyabildiği dolayısıyla yaklaşık 0,8 (25 ton/28,8 ton/saat) çalışma saatinde 1 sefer yapılacağı varsayımıyla taşıma sırasında oluşacak toz emisyonu kütlesel debisi; E 2 = (0,7 kg/km) x (0,4 km/1 sefer) x (1 sefer/0,8 saat) E 2 = 0,35 kg/saat Kazı Malzemesinin Depolanması Sırasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi Arazi hazırlık çalışmaları sırasında ortaya çıkacak kazı malzemesinin proje alanı içerisinde, yaklaşık m 2 alan içerisinde geçici olarak depolanması öngörülmektedir. Sıyrılan bitkisel toprak, inşaat çalışmalarının tamamlanmasının ardından çevre düzenleme ve peyzaj çalışmalarında kullanılacaktır. E 3 = (5,8 kg/ha-gün) x (0,1 ha/6 ay / 25 gün/ay / 8 saat/gün) E 3 = 0,0005 kg/saat Yukarıda bahsedilen tüm işlemler, eş zamanlı olarak gerçekleştirilecek olup; bu işlemlerden oluşacak toz emisyonu toplam kütlesel debisi; E TOPLAM-1 E TOPLAM-1 = 1,29 kg/sa + 0,35 kg/sa + 0,0005 kg/sa = 1,64 kg/sa olarak bulunur. Lot-1 in inşaat çalışmaları kapsamında gerçekleştirilecek hafriyat işlemleri esnasında oluşacak toz emisyonu hesaplanırken, çalışmaların en olumsuz şartlarda gerçekleşeceği 132

150 göz önüne alınmıştır. Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği (SKHKKY) Ek-2 de de belirtildiği üzere; yeni kurulacak tesisler için, Ek-2 de belirtilen kirletici kütlesel debilerinin aşılması halinde Hava Kirlenmesine Katkı Değerinin Hesaplanması gerekmektedir. Hafriyat çalışmaları dahilinde yapılacak bütün çalışmaların aynı zaman diliminde gerçekleştirileceği (en kötü senaryo) göz önüne alındığında oluşacak toz emisyonu kontrolsüz durum için 1,64 kg/saat olarak hesaplanmıştır. Dolayısıyla Lot-1 Alanında, SKHKKY Ek-2 de de belirtildiği üzere; yeni kurulacak tesisler için, Ek-2 de belirtilen kirletici kütlesel debilerinin aşılması halinde, tesis etki alanında uluslararası kabul görmüş bir dağılım modeli kullanımıyla Hava Kirlenmesine Katkı Değerinin Hesaplanması gerekmektedir. Buna göre, Lot-1 Alanında oluşacak toz emisyonlarının hava kalitesi üzerine etkilerini ve atmosferik dağılım profilini belirlemek üzere, ABD EPA tarafından geliştirilen ve ABD de yapılan ÇED çalışmalarında kullanılması aynı kuruluş tarafından onaylanmış olan ISCST3 (Industrial Source Complex Short Term 3) Modeli kullanılarak Hava Kirlenmesine Katkı Değerleri hesaplanmıştır. Projeden kaynaklanacak toz emisyonları dağılımının hesaplanması için modelleme çalışması yapılmış olup, elde edilen sonuçlar Ek-16 da sunulmuştur. 2. Lot Oluşacak Hafriyat Miktarı = ton Çalışma Süresi = 6 ay Bitkisel Toprağın Özgül Ağırlığı = 1,6 ton/m 3 Yıllık Hafriyat Miktarı = ( ton) / (6 ay) = ton/ay Çalışma süreleri Saatlik Hafriyat Miktarı = 6 ay, 25 gün/ay, 8 saat/gün = (6.303 ton/ay)/[(25gün/ay) x (8 saat/gün)] = 31,5 ton/saat Oluşacak toz emisyonlarının hesabında, tarih ve sayısı ile Resmi Gazete de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Tablo 12.6 da verilmiş olan emisyon faktörleri (Bkz. Tablo IV.17.1.) kullanılmış ve sonuçlar yine aynı yönetmelik çerçevesinde değerlendirilmiştir. Hesaplamalar, toz oluşumu esnasında en olumsuz koşulların gerçekleşebileceği göz önünde bulundurularak kontrolsüz emisyon faktörleri kullanılarak yapılmıştır. Kazı Malzemesinin Sökülmesi + Yüklenmesi + Boşaltılmasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi E 1 = 31,5 ton/saat x (0,025+0,01+0,01) kg/ton E 1 = 1,41 kg/saat Kazı Malzemesinin Taşınmasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi 133

151 Proje sahasından alınan kazı malzemesi, proje alanı içerisinde geçici olarak depolanacak olup; bu mesafe ortalama (gidiş-dönüş) 0,4 km uzaklıktadır. Taşıma esnasında kullanılacak olan her bir kamyonun 25 ton malzeme taşıyabildiği dolayısıyla yaklaşık 0,8 (25 ton/31,5 ton/saat) çalışma saatinde 1 sefer yapılacağı varsayımıyla taşıma sırasında oluşacak toz emisyonu kütlesel debisi; E 2 = (0,7 kg/km) x (0,4 km/1 sefer) x (1 sefer/0,8 saat) E 2 = 0,35 kg/saat Kazı Malzemesinin Depolanması Sırasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi Arazi hazırlık çalışmaları sırasında ortaya çıkacak kazı malzemesinin proje alanı içerisinde, yaklaşık m 2 alan içerisinde geçici olarak depolanması öngörülmektedir. Sıyrılan bitkisel toprak, inşaat çalışmalarının tamamlanmasının ardından çevre düzenleme ve peyzaj çalışmalarında kullanılacaktır. E 3 = (5,8 kg/ha-gün) x (0,1 ha/6 ay / 25 gün/ay / 8 saat/gün) E 3 = 0,0005 kg/saat Yukarıda bahsedilen tüm işlemler, eş zamanlı olarak gerçekleştirilecek olup; bu işlemlerden oluşacak toz emisyonu toplam kütlesel debisi; E TOPLAM-1 E TOPLAM-1 = 1,41 kg/sa + 0,35 kg/sa + 0,0005 kg/sa = 1,76 kg/sa olarak bulunur. Lot-2 in inşaat çalışmaları kapsamında gerçekleştirilecek hafriyat işlemleri esnasında oluşacak toz emisyonu hesaplanırken, çalışmaların en olumsuz şartlarda gerçekleşeceği göz önüne alınmıştır. Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği (SKHKKY) Ek-2 de de belirtildiği üzere; yeni kurulacak tesisler için, Ek-2 de belirtilen kirletici kütlesel debilerinin aşılması halinde Hava Kirlenmesine Katkı Değerinin Hesaplanması gerekmektedir. Hafriyat çalışmaları dahilinde yapılacak bütün çalışmaların aynı zaman diliminde gerçekleştirileceği (en kötü senaryo) göz önüne alındığında oluşacak toz emisyonu kontrolsüz durum için 1,76 kg/saat olarak hesaplanmıştır. Dolayısıyla Lot-2 Alanında, SKHKKY Ek-2 de de belirtildiği üzere; yeni kurulacak tesisler için, Ek-2 de belirtilen kirletici kütlesel debilerinin aşılması halinde, tesis etki alanında uluslararası kabul görmüş bir dağılım modeli kullanımıyla Hava Kirlenmesine Katkı Değerinin Hesaplanması gerekmektedir. Buna göre, Lot-2 Alanında oluşacak toz emisyonlarının hava kalitesi üzerine etkilerini ve atmosferik dağılım profilini belirlemek üzere, ABD EPA tarafından geliştirilen ve ABD de yapılan ÇED çalışmalarında kullanılması aynı kuruluş tarafından onaylanmış olan ISCST3 (Industrial Source Complex Short Term 3) Modeli kullanılarak Hava Kirlenmesine Katkı Değerleri hesaplanmıştır. Projeden kaynaklanacak toz emisyonları dağılımının hesaplanması için modelleme çalışması yapılmış olup, elde edilen sonuçlar Ek-16 da sunulmuştur. 3. Lot 134

152 Oluşacak Hafriyat Miktarı = ton Çalışma Süresi = 6 ay Bitkisel Toprağın Özgül Ağırlığı = 1,6 ton/m 3 Yıllık Hafriyat Miktarı = ( ton) / (6 ay) = ton/ay Çalışma süreleri Saatlik Hafriyat Miktarı = 6 ay, 25 gün/ay, 8 saat/gün = (6.289 ton/ay)/[(25gün/ay) x (8 saat/gün)] = 31,5 ton/saat Oluşacak toz emisyonlarının hesabında, tarih ve sayısı ile Resmi Gazete de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Tablo 12.6 da verilmiş olan emisyon faktörleri (Bkz. Tablo IV.17.1.) kullanılmış ve sonuçlar yine aynı yönetmelik çerçevesinde değerlendirilmiştir. Hesaplamalar, toz oluşumu esnasında en olumsuz koşulların gerçekleşebileceği göz önünde bulundurularak kontrolsüz emisyon faktörleri kullanılarak yapılmıştır. Kazı Malzemesinin Sökülmesi + Yüklenmesi + Boşaltılmasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi E 1 = 31,5 ton/saat x (0,025+0,01+0,01) kg/ton E 1 = 1,41 kg/saat Kazı Malzemesinin Taşınmasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi Proje sahasından alınan kazı malzemesi, proje alanı içerisinde geçici olarak depolanacak olup; bu mesafe ortalama (gidiş-dönüş) 0,4 km uzaklıktadır. Taşıma esnasında kullanılacak olan her bir kamyonun 25 ton malzeme taşıyabildiği dolayısıyla yaklaşık 0,8 (25 ton/31,5 ton/saat) çalışma saatinde 1 sefer yapılacağı varsayımıyla taşıma sırasında oluşacak toz emisyonu kütlesel debisi; E 2 = (0,7 kg/km) x (0,4 km/1 sefer) x (1 sefer/0,8 saat) E 2 = 0,35 kg/saat Kazı Malzemesinin Depolanması Sırasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi Arazi hazırlık çalışmaları sırasında ortaya çıkacak kazı malzemesinin proje alanı içerisinde, yaklaşık m 2 alan içerisinde geçici olarak depolanması öngörülmektedir. Sıyrılan bitkisel toprak, inşaat çalışmalarının tamamlanmasının ardından çevre düzenleme ve peyzaj çalışmalarında kullanılacaktır. E 3 = (5,8 kg/ha-gün) x (0,1 ha/6 ay / 25 gün/ay / 8 saat/gün) E 3 = 0,0005 kg/saat Yukarıda bahsedilen tüm işlemler, eş zamanlı olarak gerçekleştirilecek olup; bu işlemlerden oluşacak toz emisyonu toplam kütlesel debisi; E TOPLAM-1 E TOPLAM-1 = 1,41 kg/sa + 0,35 kg/sa + 0,0005 kg/sa = 1,76 kg/sa olarak bulunur. Lot-3 ün inşaat çalışmaları kapsamında gerçekleştirilecek hafriyat işlemleri esnasında oluşacak toz emisyonu hesaplanırken, çalışmaların en olumsuz şartlarda 135

153 gerçekleşeceği göz önüne alınmıştır. Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği (SKHKKY) Ek-2 de de belirtildiği üzere; yeni kurulacak tesisler için, Ek-2 de belirtilen kirletici kütlesel debilerinin aşılması halinde Hava Kirlenmesine Katkı Değerinin Hesaplanması gerekmektedir. Hafriyat çalışmaları dahilinde yapılacak bütün çalışmaların aynı zaman diliminde gerçekleştirileceği (en kötü senaryo) göz önüne alındığında oluşacak toz emisyonu kontrolsüz durum için 1,76 kg/saat olarak hesaplanmıştır. Dolayısıyla Lot-3 Alanında, SKHKKY Ek-2 de de belirtildiği üzere; yeni kurulacak tesisler için, Ek-2 de belirtilen kirletici kütlesel debilerinin aşılması halinde, tesis etki alanında uluslararası kabul görmüş bir dağılım modeli kullanımıyla Hava Kirlenmesine Katkı Değerinin Hesaplanması gerekmektedir. Buna göre, Lot-3 Alanında oluşacak toz emisyonlarının hava kalitesi üzerine etkilerini ve atmosferik dağılım profilini belirlemek üzere, ABD EPA tarafından geliştirilen ve ABD de yapılan ÇED çalışmalarında kullanılması aynı kuruluş tarafından onaylanmış olan ISCST3 (Industrial Source Complex Short Term 3) Modeli kullanılarak Hava Kirlenmesine Katkı Değerleri hesaplanmıştır. Projeden kaynaklanacak toz emisyonları dağılımının hesaplanması için modelleme çalışması yapılmış olup, elde edilen sonuçlar Ek-16 da sunulmuştur. 4. Lot Oluşacak Hafriyat Miktarı = ton Çalışma Süresi = 6 ay Bitkisel Toprağın Özgül Ağırlığı = 1,6 ton/m 3 Yıllık Hafriyat Miktarı = ( ton) / (6 ay) = ton/ay Çalışma süreleri Saatlik Hafriyat Miktarı = 6 ay, 25 gün/ay, 8 saat/gün = (5.834 ton/ay)/[(25gün/ay) x (8 saat/gün)] = 29,1 ton/saat Oluşacak toz emisyonlarının hesabında, tarih ve sayısı ile Resmi Gazete de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Tablo 12.6 da verilmiş olan emisyon faktörleri (Bkz. Tablo IV.17.1.) kullanılmış ve sonuçlar yine aynı yönetmelik çerçevesinde değerlendirilmiştir. Hesaplamalar, toz oluşumu esnasında en olumsuz koşulların gerçekleşebileceği göz önünde bulundurularak kontrolsüz emisyon faktörleri kullanılarak yapılmıştır. Kazı Malzemesinin Sökülmesi + Yüklenmesi + Boşaltılmasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi E 1 = 29,1 ton/saat x (0,025+0,01+0,01) kg/ton E 1 = 1,3 kg/saat Kazı Malzemesinin Taşınmasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi 136

154 Proje sahasından alınan kazı malzemesi, proje alanı içerisinde geçici olarak depolanacak olup; bu mesafe ortalama (gidiş-dönüş) 0,4 km uzaklıktadır. Taşıma esnasında kullanılacak olan her bir kamyonun 25 ton malzeme taşıyabildiği dolayısıyla yaklaşık 0,8 (25 ton/29,1 ton/saat) çalışma saatinde 1 sefer yapılacağı varsayımıyla taşıma sırasında oluşacak toz emisyonu kütlesel debisi; E 2 = (0,7 kg/km) x (0,4 km/1 sefer) x (1 sefer/0,8 saat) E 2 = 0,35 kg/saat Kazı Malzemesinin Depolanması Sırasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi Arazi hazırlık çalışmaları sırasında ortaya çıkacak kazı malzemesinin proje alanı içerisinde, yaklaşık m 2 alan içerisinde geçici olarak depolanması öngörülmektedir. Sıyrılan bitkisel toprak, inşaat çalışmalarının tamamlanmasının ardından çevre düzenleme ve peyzaj çalışmalarında kullanılacaktır. E 3 = (5,8 kg/ha-gün) x (0,1 ha/6 ay / 25 gün/ay / 8 saat/gün) E 3 = 0,0005 kg/saat Yukarıda bahsedilen tüm işlemler, eş zamanlı olarak gerçekleştirilecek olup; bu işlemlerden oluşacak toz emisyonu toplam kütlesel debisi; E TOPLAM-1 E TOPLAM-1 = 1,3 kg/sa + 0,35 kg/sa + 0,0005 kg/sa = 1,65 kg/sa olarak bulunur. Lot-4 ün inşaat çalışmaları kapsamında gerçekleştirilecek hafriyat işlemleri esnasında oluşacak toz emisyonu hesaplanırken, çalışmaların en olumsuz şartlarda gerçekleşeceği göz önüne alınmıştır. Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği (SKHKKY) Ek-2 de de belirtildiği üzere; yeni kurulacak tesisler için, Ek-2 de belirtilen kirletici kütlesel debilerinin aşılması halinde Hava Kirlenmesine Katkı Değerinin Hesaplanması gerekmektedir. Hafriyat çalışmaları dahilinde yapılacak bütün çalışmaların aynı zaman diliminde gerçekleştirileceği (en kötü senaryo) göz önüne alındığında oluşacak toz emisyonu kontrolsüz durum için 1,65 kg/saat olarak hesaplanmıştır. Dolayısıyla Lot-4 Alanında, SKHKKY Ek-2 de de belirtildiği üzere; yeni kurulacak tesisler için, Ek-2 de belirtilen kirletici kütlesel debilerinin aşılması halinde, tesis etki alanında uluslararası kabul görmüş bir dağılım modeli kullanımıyla Hava Kirlenmesine Katkı Değerinin Hesaplanması gerekmektedir. Buna göre, Lot-4 Alanında oluşacak toz emisyonlarının hava kalitesi üzerine etkilerini ve atmosferik dağılım profilini belirlemek üzere, ABD EPA tarafından geliştirilen ve ABD de yapılan ÇED çalışmalarında kullanılması aynı kuruluş tarafından onaylanmış olan ISCST3 (Industrial Source Complex Short Term 3) Modeli kullanılarak Hava Kirlenmesine Katkı Değerleri hesaplanmıştır. Projeden kaynaklanacak toz emisyonları dağılımının hesaplanması için modelleme çalışması yapılmış olup, elde edilen sonuçlar Ek-16 da sunulmuştur. 5. Lot Oluşacak Hafriyat Miktarı = ton Çalışma Süresi = 6 ay Bitkisel Toprağın Özgül Ağırlığı = 1,6 ton/m 3 137

155 Yıllık Hafriyat Miktarı Çalışma süreleri Saatlik Hafriyat Miktarı = ( ton) / (6 ay) = ton/ay = 6 ay, 25 gün/ay, 8 saat/gün = (4.688 ton/ay)/[(25gün/ay) x (8 saat/gün)] = 23,4 ton/saat Oluşacak toz emisyonlarının hesabında, tarih ve sayısı ile Resmi Gazete de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Tablo 12.6 da verilmiş olan emisyon faktörleri (Bkz. Tablo IV.17.1.) kullanılmış ve sonuçlar yine aynı yönetmelik çerçevesinde değerlendirilmiştir. Hesaplamalar, toz oluşumu esnasında en olumsuz koşulların gerçekleşebileceği göz önünde bulundurularak kontrolsüz emisyon faktörleri kullanılarak yapılmıştır. Kazı Malzemesinin Sökülmesi + Yüklenmesi + Boşaltılmasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi E 1 = 23,4 ton/saat x (0,025+0,01+0,01) kg/ton E 1 = 1,0 kg/saat Kazı Malzemesinin Taşınmasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi Proje sahasından alınan kazı malzemesi, proje alanı içerisinde geçici olarak depolanacak olup; bu mesafe ortalama (gidiş-dönüş) 0,4 km uzaklıktadır. Taşıma esnasında kullanılacak olan her bir kamyonun 25 ton malzeme taşıyabildiği dolayısıyla yaklaşık 1,08 (25 ton/23,4 ton/saat) çalışma saatinde 1 sefer yapılacağı varsayımıyla taşıma sırasında oluşacak toz emisyonu kütlesel debisi; E 2 = (0,7 kg/km) x (0,4 km/1 sefer) x (1 sefer/1,08 saat) E 2 = 0,25 kg/saat Kazı Malzemesinin Depolanması Sırasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi Arazi hazırlık çalışmaları sırasında ortaya çıkacak kazı malzemesinin proje alanı içerisinde, yaklaşık m 2 alan içerisinde geçici olarak depolanması öngörülmektedir. Sıyrılan bitkisel toprak, inşaat çalışmalarının tamamlanmasının ardından çevre düzenleme ve peyzaj çalışmalarında kullanılacaktır. E 3 = (5,8 kg/ha-gün) x (0,1 ha/6 ay / 25 gün/ay / 8 saat/gün) E 3 = 0,0005 kg/saat Yukarıda bahsedilen tüm işlemler, eş zamanlı olarak gerçekleştirilecek olup; bu işlemlerden oluşacak toz emisyonu toplam kütlesel debisi; E TOPLAM-1 E TOPLAM-1 = 1,0 kg/sa + 0,25 kg/sa + 0,0005 kg/sa = 1,25 kg/sa olarak bulunur. Lot-5 in inşaat çalışmaları kapsamında gerçekleştirilecek hafriyat işlemleri esnasında oluşacak toz emisyonu hesaplanırken, çalışmaların en olumsuz şartlarda gerçekleşeceği göz önüne alınmıştır. Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği (SKHKKY) Ek-2 de de belirtildiği üzere; yeni kurulacak tesisler için, Ek-2 de belirtilen kirletici kütlesel debilerinin 138

156 aşılması halinde Hava Kirlenmesine Katkı Değerinin Hesaplanması gerekmektedir. Hafriyat çalışmaları dahilinde yapılacak bütün çalışmaların aynı zaman diliminde gerçekleştirileceği (en kötü senaryo) göz önüne alındığında oluşacak toz emisyonu kontrolsüz durum için 1,25 kg/saat olarak hesaplanmıştır. Dolayısıyla Lot-5 Alanında, SKHKKY Ek-2 de de belirtildiği üzere; yeni kurulacak tesisler için, Ek-2 de belirtilen kirletici kütlesel debilerinin aşılması halinde, tesis etki alanında uluslararası kabul görmüş bir dağılım modeli kullanımıyla Hava Kirlenmesine Katkı Değerinin Hesaplanması gerekmektedir. Buna göre, Lot-5 Alanında oluşacak toz emisyonlarının hava kalitesi üzerine etkilerini ve atmosferik dağılım profilini belirlemek üzere, ABD EPA tarafından geliştirilen ve ABD de yapılan ÇED çalışmalarında kullanılması aynı kuruluş tarafından onaylanmış olan ISCST3 (Industrial Source Complex Short Term 3) Modeli kullanılarak Hava Kirlenmesine Katkı Değerleri hesaplanmıştır. Projeden kaynaklanacak toz emisyonları dağılımının hesaplanması için modelleme çalışması yapılmış olup, elde edilen sonuçlar Ek-16 da sunulmuştur. 6. Lot Oluşacak Hafriyat Miktarı = ton Çalışma Süresi = 6 ay Bitkisel Toprağın Özgül Ağırlığı = 1,6 ton/m 3 Yıllık Hafriyat Miktarı = ( ton) / (6 ay) = 4.688ton/ay Çalışma süreleri Saatlik Hafriyat Miktarı = 6 ay, 25 gün/ay, 8 saat/gün = (4.688 ton/ay)/[(25gün/ay) x (8 saat/gün)] = 23,4 ton/saat Oluşacak toz emisyonlarının hesabında, tarih ve sayısı ile Resmi Gazete de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Tablo 12.6 da verilmiş olan emisyon faktörleri (Bkz. Tablo IV.17.1.) kullanılmış ve sonuçlar yine aynı yönetmelik çerçevesinde değerlendirilmiştir. Hesaplamalar, toz oluşumu esnasında en olumsuz koşulların gerçekleşebileceği göz önünde bulundurularak kontrolsüz emisyon faktörleri kullanılarak yapılmıştır. Kazı Malzemesinin Sökülmesi + Yüklenmesi + Boşaltılmasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi E 1 = 23,4 ton/saat x (0,025+0,01+0,01) kg/ton E 1 = 1,0 kg/saat Kazı Malzemesinin Taşınmasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi Proje sahasından alınan kazı malzemesi, proje alanı içerisinde geçici olarak depolanacak olup; bu mesafe ortalama (gidiş-dönüş) 0,4 km uzaklıktadır. Taşıma esnasında kullanılacak olan her bir kamyonun 25 ton malzeme taşıyabildiği dolayısıyla yaklaşık 1,08 (25 ton/23,4 ton/saat) çalışma saatinde 1 sefer yapılacağı 139

157 varsayımıyla taşıma sırasında oluşacak toz emisyonu kütlesel debisi; E 2 = (0,7 kg/km) x (0,4 km/1 sefer) x (1 sefer/1,08 saat) E 2 = 0,25 kg/saat Kazı Malzemesinin Depolanması Sırasında Oluşacak Toz Emisyonu Kütlesel Debisi Arazi hazırlık çalışmaları sırasında ortaya çıkacak kazı malzemesinin proje alanı içerisinde, yaklaşık m 2 alan içerisinde geçici olarak depolanması öngörülmektedir. Sıyrılan bitkisel toprak, inşaat çalışmalarının tamamlanmasının ardından çevre düzenleme ve peyzaj çalışmalarında kullanılacaktır. E 3 = (5,8 kg/ha-gün) x (0,1 ha/6 ay / 25 gün/ay / 8 saat/gün) E 3 = 0,0005 kg/saat Yukarıda bahsedilen tüm işlemler, eş zamanlı olarak gerçekleştirilecek olup; bu işlemlerden oluşacak toz emisyonu toplam kütlesel debisi; E TOPLAM-1 E TOPLAM-1 = 1,0 kg/sa + 0,25 kg/sa + 0,0005 kg/sa = 1,25 kg/sa olarak bulunur. Lot-5 in inşaat çalışmaları kapsamında gerçekleştirilecek hafriyat işlemleri esnasında oluşacak toz emisyonu hesaplanırken, çalışmaların en olumsuz şartlarda gerçekleşeceği göz önüne alınmıştır. Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği (SKHKKY) Ek-2 de de belirtildiği üzere; yeni kurulacak tesisler için, Ek-2 de belirtilen kirletici kütlesel debilerinin aşılması halinde Hava Kirlenmesine Katkı Değerinin Hesaplanması gerekmektedir. Hafriyat çalışmaları dahilinde yapılacak bütün çalışmaların aynı zaman diliminde gerçekleştirileceği (en kötü senaryo) göz önüne alındığında oluşacak toz emisyonu kontrolsüz durum için 1,25 kg/saat olarak hesaplanmıştır. Dolayısıyla Lot-5 Alanında, SKHKKY Ek-2 de de belirtildiği üzere; yeni kurulacak tesisler için, Ek-2 de belirtilen kirletici kütlesel debilerinin aşılması halinde, tesis etki alanında uluslararası kabul görmüş bir dağılım modeli kullanımıyla Hava Kirlenmesine Katkı Değerinin Hesaplanması gerekmektedir. Buna göre, Lot-5 Alanında oluşacak toz emisyonlarının hava kalitesi üzerine etkilerini ve atmosferik dağılım profilini belirlemek üzere, ABD EPA tarafından geliştirilen ve ABD de yapılan ÇED çalışmalarında kullanılması aynı kuruluş tarafından onaylanmış olan ISCST3 (Industrial Source Complex Short Term 3) Modeli kullanılarak Hava Kirlenmesine Katkı Değerleri hesaplanmıştır. Projeden kaynaklanacak toz emisyonları dağılımının hesaplanması için modelleme çalışması yapılmış olup, elde edilen sonuçlar Ek-16 da sunulmuştur. HAVA KİRLENMESİNE KATKI DEĞERLERİNİN HESAPLANMASI Hava dağılım modellemesi olarak EPA tarafından geliştirilen ve ABD de yapılan ÇED çalışmalarında kullanılması aynı kuruluş tarafından onaylanmış olan ISCST3 (Industrial Source Complex Short Term 3) Modeli kullanılmıştır. ISCST3 modeli uluslararası kabul görmekte, dünya çapında birçok araştırmacı, denetim ve yetki organı tarafından kirletici konsantrasyonlarını tahmin etmek amacıyla kullanılmaktadır. Modelin temelini sabit Gaussian dağılımı oluşturur. Bu model ile bir çok emisyon kaynağı (nokta, alan, çizgi ve hacim) aynı anda veya ayrı ayrı modellenebilmektedir. Yapılan modelleme çalışması ile bölgedeki saatlik, 24 saatlik (günlük), aylık ve yıllık ortalama kirletici YSK belirlenmiş ve bu değerler SKHKKY nde yer alan uzun ve kısa 140

158 vadeli sınır değerler ile karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmalar sonucunda, atmosfere verilecek toz emisyonlarının bölgedeki hava kalitesi üzerine etkileri belirlenmiştir. Model sonuçları, SKHKKY nde yer alan uzun vadeli ve kısa vadeli sınır değerler ile karşılaştırılmıştır. SKHKKY nde uzun vadeli sınır değer (UVS), yapılan bütün ölçüm sonuçlarının aritmetik ortalamasının herhangi bir ölçüm noktasında aşmaması gereken değer olarak tanımlanmıştır. Kısa vadeli sınır değer (KVS) ise herhangi bir noktadaki maksimum günlük ortalamanın veya istatistik olarak bütün ölçüm sonuçları büyükten küçüğe doğru sıralandığında, ölçüm sonuçlarının % 95 inin aşmaması gereken değer olarak tanımlanmıştır. ISCST3 modelini çalıştırmak üzere üç çeşit veri seti kullanılmıştır. Bunlar; Emisyon verileri, Alıcı ortam ağı (topografik bilgiler) ve Meteorolojik verilerdir. Modellemede Kullanılan Emisyon Verileri ve Modelin Çalıştırılması: Model, en kötü durum senaryosu dikkate alınarak; SKHKKY Ek-2.a.4 de de belirtildiği üzere hesaplamalar, tesis etki alanı dahilinde ortaya çıkan emisyonların, bir kimyasal veya fiziksel değişmeye uğramadığı kabul edilerek çalıştırılmıştır. Modelleme çalışmaları esnasında toz emisyonu kaynağı olarak; - Hafriyat işlemleri, - Kazı malzemesinin kamyonlara yüklenmesi, - Kazı malzemesinin kamyonlarla taşınması, olarak alınmıştır. Yukarıda verilen toz emisyon kaynakları ile ilgili toz emisyonu kütlesel debileri hesaplanmış olup, modelleme çalışmasında model girdisi olarak bu değerler kullanılmıştır. Modellemede Kullanılan Topografik Veriler: SKHKKY Ek-2b.1 de hava dağılım modelleme çalışmalarının tesis etki alanı (Bkz. Şekil IV.17.1.) içerisinde yapılması gerektiği belirtilmektedir. Bu nedenle yapılan modelleme hesaplamalarında malzeme alanını merkez kabul edecek şekilde yerleşim birimlerini de içine alan 3 km x 3 km inceleme alanı içerisinde model çalıştırılmıştır. Alan içerisinde bir grid sistemi oluşturulmuş ve bu sistemde karelerin kenar uzunlukları, 250 m olacak şekilde işaretlenmiştir. Grid sistemindeki karelerin köşe noktaları alıcı ortamlar olarak tanımlanmış ve bu noktalardaki topografik yükseltiler belirlenmiştir. Modelleme alanı bu yöntemle sayısallaştırılmış ve modelde veri olarak kullanılmıştır. Bu alan içerisindeki muhtemel kirlilik düzeyleri incelenmiş ve sonuçlar YSK konsantrasyonları (µg/m 3 ) cinsinden hesaplanmıştır. Modelleme çalışması kapsamında kullanılacak olan inceleme alanı içerisindeki grit sistemi ve bu noktalardaki yükseklikler Arc GIS 9.x. programı yardımıyla çıkartılmış olup, grid sistemi ve yükseklik verisinden görünüm Şekil IV de verilmiştir. 141

159 İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Alanı İNCELEME ALANI GRİD SİSTEMİ Şekil IV İnceleme Alanı ve Çevresini Gösterir Yükseklik Verisi, Modellemede Kullanılan Meteorolojik Veriler: Meteoroloji, kirleticilerin atmosferik dağılımını etkileyen en önemli faktördür. Bu yüzden, modelleme çalışmalarında meteorolojik verilerin düzenlenmesine özellikle dikkat edilmiştir. Proje kapsamında yapılan modelleme çalışmalarında proje alanına en yakın Meteoroloji İstasyonu olan Zonguldak Meteoroloji istasyonuna ait 2004 yılı verileri kullanılmıştır. Zonguldak Meteoroloji İstasyonu ndan saatlik yer seviyesi atmosfer bilgileri (sıcaklık, rüzgar yönü ve rüzgar hızı) elde edilebilmektedir. Ancak, karışım yüksekliklerinin hesaplandığı yüksek atmosfer rasatları Türkiye de yedi ilde (Ankara, İstanbul, İzmir, Isparta, Samsun, Adana ve Diyarbakır) yapılmakta olup, alan en yakın ölçüm İstanbul ilinde olduğundan Samsun Meteoroloji İstasyonu na ait karışım yüksekliği bilgileri modellemede kullanılmak üzere temin edilmiştir. ISCST3 Modeli, rüzgar hızı ve yönü, sıcaklık, kararlılık sınıfı, kırsal ve kentsel karışım yüksekliği verilerini saatlik bazda kabul etmektedir. Bu nedenle, verilerin modelde kullanılabilmesi için bazı düzenlemelerin yapılması gerekmektedir. 142

160 Bu aşamada meteoroloji verilerini ISCST3 de kullanılabilecek şekilde düzenleyen bir ön-işlemci, PCRAMMET Programı kullanılmıştır. PCRAMMET saatlik sıcaklık, rüzgar yönü, rüzgar hızı, bulutluluk ve bulut taban yüksekliği verilerini kullanarak saatlik kararlılık sınıflarını, kırsal ve kentsel karışım yüksekliklerini hesaplamaktadır. Bu program yardımı ile modele girilecek meteoroloji dosyası oluşturulmuştur. MODELLEME SONUÇLARI Söz konusu modelleme çalışması, depolama alanı kapsamında bulunacak olan toplam 6 lotun inşai çalışmalarının aynı zamanlarda yapılmamasından kaynaklı olarak her bir lot için ayrı ayrı yapılmıştır. Her bir lot alanında yapılacak hafriyat çalışmalarının hava kirlenmesine katkı değerlerinin hesaplanması amacıyla ISCST3 Modeli kullanılarak tesisin bölgede yaratacağı muhtemel kirlilik yükü tahmin edilmiştir. Tesis etki alanı içerisinde; saatlik, 24 saatlik (günlük) ve yıllık ortalama kirletici YSK değerleri µg/m 3 cinsinden belirlenmiş ve ISCST3 model çıktıları her bir lot için eklerde sunulmuştur (Bkz. Ek-16). Yapılan modelleme çalışmaları sonucunda PM emisyonları için elde edilen maksimum YSK değerleri, bunlara ilişkin SKHKKY Sınır Değerleri Tablo IV.17.3 de verilmiştir. Tablo IV Her bir lot Alanında Modelleme Çalışmaları ile Elde Edilen Maksimum PM YSK Değerleri ve HKDYY Sınır Değerleri LOT LOT-1 LOT-2 LOT-3 LOT-4 LOT-5 LOT-6 PARAMETRE PM ORTALAMA PERİYODU MAKSİMUM YSK DEĞERİ (µg/m 3 ) SKHKKY EK-2, TABLO YILI UZUN VADELİ VE KISA VADELİ SINIR DEĞERLER (µg/m 3 ) STANDARTLARI AŞAN NOKTA SAYISI 24 saatlik 255, /144 Yıllık 3, / saatlik 235, /144 Yıllık 4, / saatlik 277, /144 Yıllık 2, / saatlik 310, /144 Yıllık 2, / saatlik 286, /144 Yıllık 2, / saatlik 529, /144 Yıllık 5, /144 SKHKKY ne göre, UVS değeri aşılmaması gereken, bütün ölçüm sonuçlarının aritmetik ortalaması olan değerdir. Modelleme sonuçlarına göre, 144 noktadaki değerlerin aritmetik ortalaması alındığında, kontrolsüz durum için yapılan hesaplamaların UVS değerinin çok altında kaldığı görülmektedir (Bkz. Tablo IV.17.2). SKHKKY Ek-2, Tablo 2.2. de 2013 yılında PM için verilen sınır değeri, KVS değeri ölçüm sonuçlarının %95 ini aşmaması gereken değerdir. Elde edilen sonuçlara göre, kontrollü durum için yapılan modelleme çalışmalarında KVS sınır değerinin aşılmadığı, dolayısıyla 2013 yılı için söz konusu Yönetmelik sınır değerini sağladığı görülmüştür. 143

161 Bu kapsamda her bir lot için yapılacak hafriyat çalışmalarında SKHKKY Ek-1 de toz emisyonu için verilen kontrol tedbirlerinin alınması sağlanacaktır. Bu noktada arazide oluşabilecek tozlanmayı minimuma indirgemek için, emisyon kaynağında, savurma yapmadan doldurma ve boşaltma işlemlerinin yapılması, yolların ıslah edilmesi, malzeme taşınması sırasında araçların üzerinin branda ile kapatılması ve malzemenin üst kısmının % 10 nemde tutulması gibi önlemler alınacaktır. Ayrıca proje kapsamında malzemelerin taşınması esnasında yollarda tozun indirgenmesi amacıyla gerektiğinde arazöz ile yolların sulanması sağlanacaktır. Yapılan modelleme çalışması esnasında modelleme sonuçları ve model sonuçlarına ait dağılım grafikleri eklerde sunulmuştur (Bkz. Ek-16). 144

162 IV.18 Arazinin hazırlanması ve inşaat alanı için gerekli arazinin temini amacıyla elden çıkarılacak tarım alanlarının büyüklüğü, bunların arazi kullanım kabiliyetleri ve tarım ürün türleri, civardaki tarım alanlarına olabilecek etkiler ve alınacak önlemler, alınacak izinler, Faaliyetin planlandığı alan; Zonguldak-Bartın-Karabük Planlama Bölgesi 1/ Ölçekli Çevre Düzeni Planı F29 paftası içerisinde yer almaktadır. Söz konusu planda ince boyutlu silis kumu depolama tesisi ile kuvars kumu hazırlama tesisi, orman sayılan alanlar içerisinde yer almaktadır. Bahse konu 1/ Ölçekli Çevre Düzeni Planı, Plan Hükümleri ve Plan Lejantı Ek-2 de sunulmuştur. Bununla birlikte Ek-4 te sunulan 1/ ölçekli arazi varlığı haritasına göre ince boyutlu silis kumu depolama alanı içerisinde büyük toprak grupları olarak; Kireçsiz Kahverengi Orman Toprakları (N) bulunmakta olup, arazi kullanım kabiliyet sınıflarına göre ise IV. sınıf araziler yer almaktadır. Proje alanı içerisinde şimdiki arazi kullanımı bakımından orman (O) sayılan araziler bulunmaktadır. Planlanan depolama tesisi projesi kapsamında Karabük Valiliği, İl Gıda, Tarım vayvancılık Müdürlüğü ne görüş sorulmuş olup, anılan kurumun tarih ve 6314 sayılı cevabi yazısında projenin uygulanacağı alanın orman vasfında ve tarım dışı arazi sınıfında olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası projesi kapsamında elden çıkarılacak herhangi bir tarım alanı bulunmamaktadır. IV.19 Proje için önerilen sağlık koruma bandı mesafesi, ilgili planlara işlenmesi, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik 16. Maddesi uyarınca sağlık koruma bandı, inceleme kurulları tarafından tesislerin çevre ve toplum sağlığına yapacağı zararlı etkiler ve kirletici unsurlar dikkate alınarak belirlenmektedir. Bu kapsamda söz konusu tesisin sağlık koruma bandı, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğinde belirtilen inceleme kurullarınca işletmenin çevre ve toplum sağlığına yapacağı etkiler ve kirletici unsurlar dikkate alınarak, Sağlık Bakanlığı nın da uygun görüşü alınarak ve Sağlık Bakalığınca belirlenecek esas, usül ve referans mesafeleri uygun olarak sağlık koruma bandı mesafeleri tespit edilecektir. Yetkili makamlarca onaylı sağlık koruma bandı, imar planına işlenecek ve bu mesafeler ilgili Belediye tarafından korunacaktır. Proje yeri başka bir tesisin Sağlık Bakanlığı nca onaylanmış sağlık koruma bandı içerisinde kalmamaktadır. IV.20 Yerleşimler [proje ünitelerinin (planlanan tüm üniteler için ayrı ayrı) en yakın yerleşim birimine uzaklığı ve harita üzerinde gösterimi, inşaat ve işletme sırasında yerleşimlere olabilecek etkiler ve burada yaşayan halkın maruz kalabileceği olumsuz etkiler, geçim kaynakları üzerine etkiler ve alınacak önlemler)], Planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası için tarih ve sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelikte belirtilen Düzenli depolama tesis sınırlarının yerleşim birimlerine uzaklığı için (III. sınıf düzenli depolama tesisi olduğu için en az iki yüz elli metre) gerekli şartlar sağlanacaktır. Söz konusu proje alanına en yakın yerleşim birimi İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahasının yaklaşık m güneyinde bulunan Çatak Köyü'dür. Faaliyet alanının Safranbolu İlçe merkezine yaklaşık mesafesi ise metredir. Proje alanının çevresindeki yerleşim yerleri ve yerleşim yerlerinin proje ünitelerine olan yaklaşık uzaklıkları Tablo I.4.1 de verilmiştir. 145

163 Projenin inşaat ve işletme sırasında gerçekleştirilecek kazı, nakliye, depolama gibi işlemlerden kaynaklı çevresel etkiler söz konusu olacaktır. Bu etkiler, alınacak önlemlere minimize edilecek olup, en yakın yerleşim biriminin proje alanına yeterli uzaklıkta bulunmasından dolayı burada yaşayan yöre halkının projeden olumsuz etkilenmeleri söz konusu olmayacaktır. Proje sahası ve yakın çevresinde yer alan yerleşimlerin, mevsimsel derelerin, enerji iletim hatlarının proje sahasına mesafelerine gösterir faaliyet merkezli 1/ ölçekli topoğrafik harita Ek-6 da verilmiştir. IV.21 Nüfus hareketleri (inşaat ve işletme döneminde sağlanacak istihdam, ekonomik değişiklikler, göç hareketi) Kurulması ve işletilmesi planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası, Karabük İli sınırlarında yer almaktadır. İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası projesinin arazi hazırlık ve inşaat çalışmaları kapsamında toplam 10, işletme aşamasında da 2 kişinin çalışması planlanmaktadır. Proje dâhilinde çalışacak vasıfsız personel, mümkün olduğunca bölgeden istihdam edilecek, işletme aşamasında ise daimi personeller yine yöreden istihdam edilerek az da olsa bölge ekonomisine katkı sağlanmış olacaktır. Karabük te 1950 yılında giderek gelişen çeşitli fonksiyonlara bağlı olarak (ticaret, nakliye, genel hizmetler vb.) nüfus miktarı artmıştır nüfusu, 1950 yılı nüfusu ile kıyaslandığında merkez nüfusunun % 59,7, kır nüfusunun ise % 19,6 gibi çok yüksek bir nispette arttığı görülmektedir ta merkez nüfusu % 101,2, sayım döneminde merkez nüfusu % 46,9, döneminde merkez nüfusu %40,7, kır nüfusu % 1,2 oranında artmıştır döneminde ise Karabük şehir merkezi nüfusunun artış hızında bir yavaşlama görülmektedir. Buna göre şehir merkezi nüfusu% 6,4 oranında artmıştır. Kır nüfusunda ise artış hızı yükselerek % 20,9 oranında artış kaydedilmiştir döneminde Karabük nüfusunun gerek merkez gerekse kır nüfusu bakımından arttığı görülmektedir. Şehir nüfusu 1985 te % 21,6, kır nüfusu ise % 0,6 oranında artmıştır döneminde şehir nüfusu % 11,1 oranında arttığı, kır nüfusunun ise %62,3 gibi çok yüksek bir oranda azaldığı dikkati çekmektedir. Karabük İlinin 2012 yılı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) veri tabanına göre nüfusu dir. Nüfusun yaklaşık yüzde 76,8 i şehirde, yüzde 22 si de kırsal alanda yaşamaktadır. Projenin gerçekleşeceği ilçe olan Safranbolu ilçesinin 2012 yılı ADNKS nüfus verileri incelendiğinde toplam kişilik ilçe nüfusunun kişilik bölümü ilçe merkezinde, kişilik bölümü ise belde ve köylerde bulunmaktadır. Safranbolu İlçesi ve Karabük ilinin 2012 yılı ADNKS verileri Tablo. IV.21.1 de sunulmaktadır. 146

164 KARABÜK Tablo IV Karabük İli, 2012 Yılı Nüfus Dağılımı, İl/İlçe merkezi Belde/Köy Toplam Toplam Erkek Kadın Toplam Erkek Kadın Toplam Erkek Kadın Merkez Eflani Eskipazar Ovacık Safranbolu Yenice Toplam Kaynak: TUİK, ADNKS-2012 Verileri IV.22 Tesisin faaliyeti sırasında çalışacak personel ve bu personele bağlı nüfusun konut ve diğer sosyal/teknik altyapı ihtiyaçlarının nerelerde ve nasıl temin edileceği, sunulacak sağlık hizmetleri, İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası projesinin arazi hazırlık ve inşaat çalışmaları kapsamında toplam 10 kişinin çalışması planlanmaktadır. Proje dâhilinde çalışacak vasıfsız personel, mümkün olduğunca bölgeden istihdam edilecek, işletme aşamasında ise daimi personeller yine yöreden istihdam edilerek az da olsa bölge ekonomisine katkı sağlanmış olacaktır. Bu personellerin evlerine ulaşımını sağlamak için servis hizmetleri verilecek, böylece yatacak yer problemi olmayacaktır. Proje kapsamında çalışacak personelin sosyal ihtiyaçları (barınma, dinlenme, yemekhane vb.) proje kapsamında kurulacak şantiye alanında yer alan sosyal tesislerden temin edilecektir. Ayrıca ihtiyaç duyulması halinde teknik ya da sosyal ihtiyaçlar, proje alanı yakın çevresindeki yerleşim birimlerinden (Safranbolu Belediyesi), buralardan karşılanamama durumunda ise Karabük ilinden temin edilebilecektir. IV.23 Projenin tüm aşamalarında (işletme öncesi, işletme süresi ve sonrasında) su kalitesinin izlenmesi için izleme programı oluşturulması, bu amaçla hangi noktalardan ve ne sıklıkta su numunesi alınacağı, kontrolünün nasıl yapılacağı, Planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası projesi kapsamında yüzeysel suların ve yeraltı sularının mevcut kalitesini korumak adına ÇED çalısmaları kapsamında sahada jeoteknik ve hidrojeolojik etütler yapılmıştır (Bkz. Ek-14). İnceleme alanındaki temel zemini, taşıma gücü parametrelerini geçirimliliği ve birim kalınlıktaki değişimleri gibi özellikleri belirlemek amacıyla derinlikleri 20,00 m olan 4 adet temel sondaj kuyusu açılmıştır. İnceleme alanında açılan sondajlarda yer altı suyu tespit edilmemiştir. İnceleme alanı yağışlara bağlı yüzey sularının etkisi altındadır. Sızıntı Suyu ve Gözlem Kuyuları Düzenli depolama alanlarının çevreye muhtemel olumsuzlukları sızıntı suyu ve dolayısıyla su kaynaklarının kirlenme olasılığı ve gaz hareketleridir. Planlanan Inert Atık tesisinde gaz oluşmayacağı için böyle bir risk söz konusu değildir. 147

165 tarihli Resmi Gazete de yayımlanan sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmeliği altınıncı bölüm, Yeraltı sularının korunmasında uygulanacak kontrol ve izleme işlemleri, Madde 24 (1) Depolanacak atığın yeraltı suyuna etkilerini belirlemek amacıyla ölçümler yeraltı suyunun menbasında en az bir noktada ve mansabında en az iki noktada yapılır. Depolama tesisi işletmeye girmeden önce gelecekteki alınacak numunelere referans değerler oluşturması amacıyla en az üç noktada örnekleme yapılır. Numune alma noktaları çevresel etki değerlendirmesi sürecinde belirlenir. (2) Yeraltı suyu seviyesi her altı ayda bir ölçülür. Özel hidrojeolojik durumlar, daha sık aralıklarla ölçüm alınmasını gerektirebilir. (3) Yeraltı suyu kalitesinin izlenmesine ilişkin numune alma, analiz sıklığı ve analizde bakılacak parametreler ilgili mevzuat hükümlerine göre belirlenir ve uygulanır. Sızıntı suyu kompozisyonuna bağlı olarak gerekli görülmesi halinde Bakanlık tarafından ilave analiz istenir. (4) Tesis işletmeye alındıktan veya kapatıldıktan sonra yeraltı suyu kalitesinde önemli bir değişiklik görülebilir. Bu olumsuzluğun giderilmesi veya tesisten kaynaklanmadığının tespit edilebilmesi için tesis faaliyete alınmadan önce ilk alarm seviyesi tespit edilir. Alarm seviyesinin aşılıp aşılmadığını kontrol etmek amacıyla yapılacak gözlemler, her kuyu için belirlenmiş kontrol kurallarını ve su seviyelerini gösteren bir çizelgeye işlenir. Çizelge, kapatma sonrası izleme süreci sona erinceye kadar saklanır. Hükümlerine uyulacaktır. Tablo IV Su Kalitesi İzleme Programı, SIZINTI SUYU İZLEME PROGRAMI YER ALTI SUYU VE DRENAJ SULARI İZLEME PROGRAMI YÜZEYSEL SULARI İZLEME PROGRAMI PARAMETRE BİRİM İŞLETME KAPATILMA DÖNEMİ SONRASI Sızıntı suyu seviyeleri m (derinlik) Haftalık 6 Ayda bir Sızıntı suyu hacmi m 3 /saat Günlük 6 Ayda bir Sızıntı suyu bileşimi mg/l 3 Ayda bir 6 Ayda bir Yeraltı suyu seviyeleri m (su kotu) 3 Ayda bir Yılda bir Yeraltı suyu bileşimi mg/l 6 Ayda bir Yılda bir Yüzeysel Su Debisi L/sn-ha 6 Ayda bir Yılda bir Yüzeysel Su Bileşimi mg/l 6 Ayda bir Yılda bir 148

166 IV.24 Depolama sahasında atık depolama yöntemleri ile işletme sonu ve uzun süreli saha bakım programı, yeraltı ve yerüstü kaynaklarının izlenmesi, gözlem kuyularının yerleri ve haritada gösterimi, kuyulardan alınacak numuneler ve analizlerine ilişkin bilgiler, gerekli izinler, CAMİŞ Madencilik A.Ş. tarafından planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası na kamyonlar vasıtasıyla getirilecek silis kumu, bir kompaktör yardımıyla sıkıştırılacaktır. Silis kumu taşıma kamyonları, atıklarını atık depolama işleminin aktif olarak sürdürüldüğü noktaya 10 m uzaklıkta boşaltacaktır. Boşaltılan silis kumu, depolanacakları noktaya kompaktör yardımı ile getirilecektir. Burada, en fazla 50 cm yükseklikte olacak şekilde kompaktör tarafından serilerek sıkıştırılacaktır. İzleme Çalısmaları Aşağıda detaylandırılan izleme-kontrol çalışmaları, düzenli olarak ve sahada gerekli oldukça yapılacaktır: Silis kumu getiren araçların kontrolü (istisnasız bütün araçlar için) Sızıntı suyu borusunun temizlenmesi ve düzenli olarak kontrolü (yılda bir kez) Gaz analizleri (yılda bir kez) Sızıntı suyu analizleri (yılda iki kez) Açılacak gözlem kuyularından alınacak suyun analizi (üç ayda bir) Depolama sahası yollarının ve çitin kontrolü (günlük) Depolama sahası kapatıldıktan sonra tüm yolların, çitin ve yeşillendirilmiş alanların kontrolü (aylık) Depolama esnasında (yılda bir) ve sahanın kapatılmasından sonra topografik çalışma (iki yılda bir) İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahasının yakın çevreye olan etkisini en aza indirmek ve çevre koruma önlemlerindeki muhtemel hataları tespit edebilmek için düzenli bir çevresel izleme yapılması gereklidir. Çevresel izleme kapsamında asagıdaki çalısmalar yapılacaktır: Hava kalitesi (koku, toz, depo gazı) CAMİŞ Madencilik A.Ş. tarafından planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası projesi kapsamında III. Sınıf inert atık depolanacağından herhangi bir gaz oluşumu gözlenmeyecektir. Bu sebeple proje kapsamında koku, haşere ve sinek üremesi söz konusu olmayacaktır. İnert atık, ince boyutlu silis kumundan oluştuğu için koku, haşere ve sinek oluşacak bir ortam olmaycaktır. Su kalitesi Düzenli depolama alanlarının çevreye muhtemel olumsuzlukları sızıntı suyu ve dolayısıyla su kaynaklarının kirlenme olasılığıdır tarihli Resmi Gazete de yayımlanan sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmeliği altınıncı bölüm, Yeraltı sularının korunmasında uygulanacak kontrol ve izleme işlemleri, Madde 24 (1) Depolanacak atığın yeraltı suyuna etkilerini belirlemek amacıyla ölçümler yeraltı suyunun menbasında en az bir noktada ve mansabında en az iki noktada yapılır. Depolama tesisi işletmeye girmeden önce gelecekteki alınacak numunelere referans değerler oluşturması amacıyla en az üç noktada örnekleme yapılır. 149

167 Numune alma noktaları çevresel etki değerlendirmesi sürecinde belirlenir. (2) Yeraltı suyu seviyesi her altı ayda bir ölçülür. Özel hidrojeolojik durumlar, daha sık aralıklarla ölçüm alınmasını gerektirebilir. (3) Yeraltı suyu kalitesinin izlenmesine ilişkin numune alma, analiz sıklığı ve analizde bakılacak parametreler ilgili mevzuat hükümlerine göre belirlenir ve uygulanır. Sızıntı suyu kompozisyonuna bağlı olarak gerekli görülmesi halinde Bakanlık tarafından ilave analiz istenir. (4) Tesis işletmeye alındıktan veya kapatıldıktan sonra yeraltı suyu kalitesinde önemli bir değişiklik görülebilir. Bu olumsuzluğun giderilmesi veya tesisten kaynaklanmadığının tespit edilebilmesi için tesis faaliyete alınmadan önce ilk alarm seviyesi tespit edilir. Alarm seviyesinin aşılıp aşılmadığını kontrol etmek amacıyla yapılacak gözlemler, her kuyu için belirlenmiş kontrol kurallarını ve su seviyelerini gösteren bir çizelgeye işlenir. Çizelge, kapatma sonrası izleme süreci sona erinceye kadar saklanır. Hükümlerine uyulacaktır. Gürültü İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası projesi kapsamında; inşaat ve işletme aşamalarında oluşacak gürültü seviyeleri Bölüm IV.15 de hesaplanmıştır. Buna göre planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası na en yakın yerleşim birimi sahanın yaklaşık m güneyinde bulunan Çatak Köyü olup, buradaki yerleşimlerin olumsuz gürültü şartlarından etkilenmesi söz konusu olmayacaktır. IV.25 İşletme faaliyete kapandıktan sonra olabilecek ve süren etkiler (Arazi ıslahı, rehabilitasyon çalışmaları, mevcut yeraltı ve yüzeysel su kaynaklarına etkileri, olabilecek hava emisyonları) ve bu etkilere karşı almacak önlemler, depolama sonrası ölçüm ve bakım çalışmaları, Depo tesisi üst örtüsünün teşkili İnert Atık Düzenli Depolama Sahası dolduktan sonra hem görüntü olarak hemde çevreye görünüm olarak güzel görüntü oluşturmazlar. Zemin sızdırmazlığı sağlanmış olan atık depolama alanlarının yeraltı ve yerüstü su kaynakları ile toprağa olan etkisinin önlenmesi amacıyla depolama işleminin tamamlanmasının ardından depo üst zemininin sızdırmazlığı; Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair yönetmeliğin (Depo tesisi üst örtüsünün teşkili), Madde 17. (1) Atık depolama işlemi tamamen bittikten sonra depolama alanında üst örtü teşkil edilmeden önce, alan normal kazı toprağı örtüsü ile tesviye edilir. Kapatma işlemine başlamadan önce; atıkların veya yapının kayma ve çökme riskine karşı depolanan atık kütlesinin yeterince oturduğu tespit edilir. (2) Düzenli depolama tesisi sınıflarına göre, tesisin kurulduğu bölgenin yağış özelliklerinden dolayı kapatma sonrası süreçte sızıntı suyunun oluşumunun engellenmesi ve depoda oluşacak gazların toplanması için depo üst örtüsü asgari aşağıda verilen şartları sağlayacak şekilde teşkil edilir: a) Yalnızca gaz oluşumu beklenen II. sınıf düzenli depolama tesislerinde; depo gazlarının oluşturacağı potansiyel risklerin engellenmesi amacıyla gaz drenaj katmanı inşa edilir. b) Yapay geçirimsizlik kaplamasının I. sınıf düzenli depolama tesislerinde uygulanması mecburidir. c) Mineral geçirimsizlik tabakası en az 25 cm kalınlığında iki tabaka halinde uygulanır. Drenaj tabakasının en az 50 cm kalınlığında olması ve en az K 1.0 x 10-4 m/s geçirgenliğe sahip olması gerekir. ç) Üst örtü toprağı daha sonradan bitkilerin yetiştirilmesini sağlayabilecek şekilde yetiştirilecek bitki türüne bağlı olarak en az 50 cm kalınlığında olması gerekir. (3) III. sınıf düzenli depolama tesisleri için bu hükümler uygulanmamakla birlikte bu sahalarda atık depolama işlemi tamamen bittikten sonra sahanın üstünün kapatılması ve yeşillendirilmesi zorunludur. İnert atıkların depolanacağı Lot lar, dolum kapasiteleri tamamladığında, son örtü tabakası ile kapatılacaktır. 150

168 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanan ve tarihinde yürürlüğe giren Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik te yer alan 17. Maddenin 3. bendinde III. Sınıf (İnert Atık) Düzenli Depolama tesisleri için bu hükümler uygulanmamakla birlikte bu sahada atık depolama işlemi tamamen bittikten sonra sahanın üstünün kapatılması ve yeşillendirilmesi zorunludur denilmektedir. Bu maddeye uyularak depolama tesisinin ömrü tamamlandıktan sonra üzeri doğal malzemeyle kapatılarak yeşillendirilecektir. Sızıntı Suyu ve Gözlem Kuyuları Düzenli depolama alanlarının çevreye muhtemel olumsuzlukları sızıntı suyu ve dolayısıyla su kaynaklarının kirlenme olasılığı ve gaz hareketleridir. Planlanan Inert Atık tesisinde gaz oluşmayacağı için böyle bir risk söz konusu değildir tarihli Resmi Gazete de yayımlanan sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmeliği altınıncı bölüm, Yeraltı sularının korunmasında uygulanacak kontrol ve izleme işlemleri, Madde 24 (1) Depolanacak atığın yeraltı suyuna etkilerini belirlemek amacıyla ölçümler yeraltı suyunun menbasında en az bir noktada ve mansabında en az iki noktada yapılır. Depolama tesisi işletmeye girmeden önce gelecekteki alınacak numunelere referans değerler oluşturması amacıyla en az üç noktada örnekleme yapılır. Numune alma noktaları çevresel etki değerlendirmesi sürecinde belirlenir. (2) Yeraltı suyu seviyesi her altı ayda bir ölçülür. Özel hidrojeolojik durumlar, daha sık aralıklarla ölçüm alınmasını gerektirebilir. (3) Yeraltı suyu kalitesinin izlenmesine ilişkin numune alma, analiz sıklığı ve analizde bakılacak parametreler ilgili mevzuat hükümlerine göre belirlenir ve uygulanır. Sızıntı suyu kompozisyonuna bağlı olarak gerekli görülmesi halinde Bakanlık tarafından ilave analiz istenir. (4) Tesis işletmeye alındıktan veya kapatıldıktan sonra yeraltı suyu kalitesinde önemli bir değişiklik görülebilir. Bu olumsuzluğun giderilmesi veya tesisten kaynaklanmadığının tespit edilebilmesi için tesis faaliyete alınmadan önce ilk alarm seviyesi tespit edilir. Alarm seviyesinin aşılıp aşılmadığını kontrol etmek amacıyla yapılacak gözlemler, her kuyu için belirlenmiş kontrol kurallarını ve su seviyelerini gösteren bir çizelgeye işlenir. Çizelge, kapatma sonrası izleme süreci sona erinceye kadar saklanır. Hükümlerine uyulacaktır. 151

169 IV.26 Acil eylem planı (Muhtemel kaza, patlama, orman yangınları, deprem ve sabotaja karşı alınması gerekli önlemler), CAMİŞ Madencilik A.Ş. tarafından planlanan proje konusu faaliyet, Kuvars Kumu Hazırlama Tesisi nde ortaya çıkacak olan ince boyutlu silis kumu malzemesinin depolanmasını sağlamak amacıyla projelendirilecek olan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Alanı dır. Tesisin üretim faaliyetleri neticesinde yıllık yaklaşık ton ince boyutlu silis kumunun ortaya çıkması öngörülmekte olup, depolama alanı kapasitesi bu değer dikkate alınarak hesaplanmıştır. Planlanan faaliyetin inşaat ve işletme aşamaları için acil eylem planı hazırlanmış olup, bahse konu plan, genel olarak tesiste meydana gelebilecek kaza, yangın, güvenlik gibi konuları kapsamaktadır. Faaliyet esnasında yangın tehlikesine karşı güvenliğin sağlanması için teknik normlara uygun yangın söndürücüler bulundurulacaktır sayılı İş Kanunu ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği nin öngördüğü tüm emniyet tedbirleri alınarak gerekli ikaz levhaları yerleştirilecektir. Çalışan personele kişisel koruyucu malzeme verilecek ve kullanmaları sağlanacaktır. İş kazalarına karşı gerekli sağlık ve ilk yardım malzemeleri şantiye binasında bulundurulacak, en yakın sağlık kuruluşuna ulaşım için faaliyet sırasında bir araç bulundurulması sağlanacaktır. Doğal afet ve sabotaj ihtimallerine karşı personel eğitimi sağlanacak ve müdahale planı şantiye binasında görünür bir panoya asılacaktır. Kamyonlarla malzeme taşınması ile ilgili olarak tonaj sınırlamasına ve Karayolu Trafik Yönetmeliği ne uyulacaktır. Tesiste telefonla haberleşme imkânı sağlandığından, kaza sonucu oluşacak acil bir durumda en yakın sağlık ocağından ve civarda bulunan sağlık kuruluşlarından gerekli yardım istenebilecektir. Proje alanında insan ve diğer canlıların girmemesi için fens teli, vs. önlemler alınacaktır. Ayrıca; şantiye alanı muhtemel girişlerine Dikkat Tehlike Şantiye Alanına Girmek Tehlikeli ve Yasaktır şeklinde uyarı levhaları konulacaktır. Ocak alanında ise bekçi bu alana dışarıdan insanların yaklaşmasını önleyecektir. Depolama sahasında yapılacak işlemlerde olası kaza riskleri ve alınacak tedbirler Maden ve Taş Ocakları İşletmelerinde ve Tünel Yapımında Alınacak İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Önlemlerine İlişkin Tüzüğün kapsamında değerlendirilmiştir. Depolama sahalarında çalışacak makinelerin idari bölmesi kabinli durumda olacak, operatörün toz ve gürültüden asgari düzeyde etkilenmesi sağlanacaktır. İşçi sağlığı ve iş güvenliği açısından çalışan personele baret, eldiven, toz maskesi, dizlik, ayakkabı gibi malzemeler faaliyet sahibi tarafından karşılanacak ve bunların kullanılması sağlanacaktır. İşletme sahalarının içinde depolama faaliyeti yürütülen alanın çevresi tel örgü ile çevrilecek ve iş sahasına güvenli olmayan kişiler ile yaban hayatının girmesi engellenecektir. 152

170 Şekil IV Acil Eylem Planı Koordinasyon Yapısı Tesiste karşılaşılabilecek olası acil durumlara müdahalede öncelik sırası, aşağıda belirtilen şekilde olacaktır. Haberleşmenin Temini, Ulaştırmanın Sağlanması ve Trafiğin Düzenlenmesi, Kurtarma, Tıbbi İlk Yardım Hasta ve Yaralıların Hastaneye Nakli Yangın Söndürme Emniyet ve Asayişi Sağlama Yedirme, Giydirme, Isıtma ve Aydınlatma Geçici Barınmayı Sağlama Ölülerin Defini Enkaz Kaldırma ve Temizleme Altyapı Tesislerinin Düzenlenmesi Karantina Tedbirlerinin Alınması Acil durum planı kapsamında oluşturulacak ekiplerin görev ve sorumlulukları belirlenmiş olup aşağıda özetlenmiştir: 153

171 Tesisin faaliyeti sırasında meydana gelebilecek sel, deprem gibi doğal felaketler ile yangın, sabotaj ve endüstriyel kazalarda oluşacak acil durumlara müdahale edebilmek, zararları minimuma indirebilmek ve bu gibi durumların çevresel etkilerini önleyebilmek amacıyla olaya ilk anda müdahaleyi sağlamak Proje sahasında sürekli olarak güvenliği sağlamak, sahaya giriş ve çıkışları kontrol altında tutmak İşletmeye olabilecek herhangi bir sabotaj, saldırı veya buna benzer acil durumlarda haberleşmeyi sağlamak ve emniyet güçlerine derhal haber vermek KORUMA EKİBİ Proje kapsamında meydana gelmesi muhtemel iş kazalarında ilgili birimlere vakit kaybetmeksizin meydana gelen olayı ayrıntılı bir şekilde haber vermek Proje kapsamında meydana gelebilecek olan acil durumlarda, olay mahallinden kaçış ve tahliyeyi en kısa süre içerisinde gerçekleştirmek Proje kapsamında meydana gelebilecek olan acil durumlarda ekipler arasında iş birliği sağlayarak arkadaşlarına yardımcı olmak Proje sahasında yer alan toplanma bölgesinde toplanmayı sağlamak Proje kapsamında meydana gelebilecek olan acil durumlarda verilebilecek talimatlara göre hareket etmek Şekil IV Koruma Ekibinin Görev ve Sorumlulukları, Kurtarma Ekibinin Görev ve Sorumlulukları Kurtarma ekibinin görev ve sorumlulukları Şekil IV.26.3 de detaylandırılmıştır. 154

172 Proje sahasında oluşabilecek doğal felaket (sel, deprem vb.), yangın, sabotaj ve endüstriyel kazalarda meydana gelebilecek acil durumlara müdahale edebilmek, meydana gelebilecek zararları en aza indirebilmek ve bunun çevresel etkilerini önleyebilmek amacıyla olaylara anında müdahale etmek Proje sahasında yer alan yanıcı maddelerin büyük zararlara sebebiyet vermeden olay yerinden uzaklaştırılmasını sağlamak Proje kapsamındaki bölümlerde güvenliği sağlamak KURTARMA EKİBİ Proje kapsamında meydana gelebilecek olan acil durumlarda, olay mahallinden kaçış ve tahliyeyi en kısa süre içerisinde gerçekleştirmek Proje sahasında meydana gelebilecek olan acil durumlarda, meydana gelebilecek zararları minimum düzeye indirebilmek amacıyla önem sırasına göre kurtarmayı sağlamak Proje sahasında meydana gelebilecek olan acil durumlarda, gerekli su tahliyesini sağlamak Dışarıdan içeriye müdahaleyi sağlamak Proje sahasında meydana gelebilecek olan acil durumlarda proje sahasına gelen ekipler ile uyum sağlayarak iş birliği içerisinde çalışmak Şekil IV Kurtarma Ekibinin Görev ve Sorumlulukları, İlk Yardım Ekibinin Görev ve Sorumlulukları İlk Yardım ekibinin görev ve sorumlulukları Şekil IV.26.4 de detaylandırılmıştır. Proje sahasında oluşabilecek olan doğal felaket (sel, deprem vb.), yangın, sabotaj ve endüstriyel kazalarda meydana gelebilecek acil durumlara anında müdahale edebilmek için ilk yardım konusunda gerekli eğitim çalışmalarını sağlamak İLK YARDIM EKİBİ Acil ilk yardım gerektiren durumlarda, kişinin en yakınında bulunandan yararlanılması gerektiği ortaya çıktığından ayrım yapılmaksızın tüm personelin acil ilk yardım konusunda bilgilendirilmesini sağlamak Proje sahasında oluşabilecek olan doğal felaket, yangın, sabotaj ve endüstriyel kazalarda oluşabilecek acil durumlarda ilk yardım ekipleri zor durumda bulunan kazazedeleri derhal olay yerinden uzaklaştırmalı ve kazazedeyi değerlendirerek şok, yumuşak doku yaralanması, yanık, kırık, kafa yaralanması, göğüs yaralanması ve zehirlenme gibi durumlara karşı gerekli acil tedaviyi uygulamalı ve gerektiğinde de sağlık ocağı, hastane gibi ilgili birimlere sevkleri yapılmalıdır Şekil IV İlk Yardım Ekibinin Görev ve Sorumlulukları, 155

173 Yangın Ekibinin Görev ve Sorumlulukları Yangın ekibinin görev ve sorumlulukları Şekil IV.26.5 de detaylandırılmıştır. Proje sahasında oluşabilecek olan doğal felaket(sel, deprem vb.), yangın, sabotaj, endüstriyel kazalar vb. gibi meydana gelebilecek olan acil durumlarda, meydana gelebilecek olan zararların minimum düzeylerde olmasını sağlamak amacıyla olaya ilk anda müdahale etmek YANGIN EKİBİ Meydana gelen olayın özelliğine göre ilk müdahale ve ilerlemesini önlemek amacıyla gerekli tedbirlerin alınması, söndürme çalışmalarının gerçekleştirilmesi Proje sahasında meydana gelebilecek olan acil durumlarda, olay mahallinden kaçış ve tahliyeyi en kısa süre içinde gerçekleştirmek Proje sahasında yer alan toplanma bölgesinde toplanmayı sağlamak Proje kapsamında meydana gelebilecek olan acil durumlarda verilebilecek talimatlara göre hareket etmek Şekil IV Yangın Ekibinin Görev ve Sorumlulukları, Depolama esnasında kullanılacak olan araç, iş makinesi ve teçhizatın kullanımında olası dikkatsizlikler sonucu iş kazaları meydana gelebilecektir. Tüm bu kazaları azaltmak ve engellemek amacıyla, çalışanlara eğitim verilerek gerekli uyarılar yapılacak ve uyarı levhaları asılacaktır. İşyeri ile ilgili olarak İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü nde belirtilen ilk yardım malzeme ve gereçleri temin edilerek ilk yardım dolabı oluşturulacaktır. Proje ile ilgili olarak İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü nde belirtilen önlemler alınacaktır. Sonuç olarak, projenin işletme döneminde, gerekli tüm tedbirler alınacaktır. Projenin tüm aşamalarında, 4857 sayılı İş Kanunu ve bu kanuna bağlı olarak çıkartılmış ve çıkartılacak olan yönetmelik ve tüzük hükümlerine uyulacak ve olası tüm kaza ve risklerin mümkün olan en alt düzeye indirilmesi için gerekli önlemler alınacaktır. Toprak Kayması, Kaya Düşmesi ve Heyelana Karşı Alınacak Tedbirler Heyelan ve kaya düşmesi; tabiat olayları ve zamanla, kayaların çürümesi veya desteksiz kalması sonucu meydana gelir. Planlanan depolama sahasında kaya düşmesi ve heyelana karşı alınacak tedbirler aşağıda sıralanmıştır. Mülki amirler ile koordineli çalışmalar yürütülecektir. Meteorolojik afet için bir erken uyarı birimi oluşturulacaktır. Gerekmesi durumunda koruyucu kanallar açılacak ve çelik perdeler kurulacaktır, Tehlikeli kayalar tespit edilecek ve malzeme üretimi için uygulanacak en uygun yöntem belirlenecektir. Erozyon ve siltlenmeye karşı alınacak önlem, en üst basamağın bulunduğu kotta saptırma kanalı açılacaktır. Bu yolla sahaya üst kotlardan, yağışlarla birlikte akarak gelen suyun arazi ıslahı yapılmış olan alana girmesi önlenecektir. Aynı amaçla arazi ıslahı yapılmış alanın önüne topraktan oluşturulacak bir bent oluşturulacaktır. 156

174 Bu yolla suyun yapısına aldığı tanecikler alt kotlarda tutularak, taneciklerin çökmesi sağlanacak, bunların siltlenme problemine yol açmasının önüne geçilecektir. Yine bu bendin alt kısımlarına iri malzemeler yerleştirileceği için bent önüne birikmiş olan suyun doğal drenaj yoluyla akıp gitmesi sağlanmış olacaktır. Proje ile ilgili olarak Karabük Valiliği, İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü ne görüş sorulmuş olup, bahse konu kurumun tarih ve 739 sayılı yazısında belirtildiği şekilde; Derece Deprem Bölgesinde yer alan inceleme alanında, yapılar depreme dayanıklı inşa edilecek, Uygun inşaat ve zemin iyileştirme teknikleri kullanılarak doğacak risklere karşı tedbirler alınacaktır. IV.27 Yeraltı ve yerüstü sularında bir kirlilik ve bulaşma tespit edildiğinde alınacak önlemleri içeren bir acil eylem planı, tarihli ve sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmeliği Depo tabanının teşkili bölümü Madde 16 da; (1) Düzenli depolama tesisinin tabanı ve yan yüzeylerinde, sızıntı suyunun yeraltı suyuna karışmasını önleyecek şekilde bir geçirimsizlik tabakası teşkil edilir. Bunun için kil veya eşdeğeri malzemeden oluşturulmuş geçirimsizlik tabakası serilir. Geçirimsizlik tabakasının fiziksel, kimyasal, mekanik ve hidrolik özellikleri depolama tesisinin toprak ve yeraltı suları için oluşturacağı potansiyel riskleri önleyecek nitelikte olmak zorundadır. Geçirimsizlik malzemeleri teknik özellik bakımından Türk Standartları Enstitüsü standartlarına uygun olmalıdır. (2) Düzenli depolama tesisi sınıflarına göre depo tabanının asgari aşağıda belirtilen geçirgenlik ve kalınlık özelliklerine sahip olması gerekir: c) III. sınıf düzenli depolama tesisi: K 1,0 x 10-7 m/sn; kalınlık 1 m veya eşdeğeri. şeklinde belirtilmektedir. Bu kapsamda, tarihli Resmi Gazete de yayımlanan sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uyularak gerekli izolasyon yapılacaktır. Yönetmeliğe göre; III. sınıf düzenli depolama tesisi: K 1,0 x 10-7 m/sn; kalınlık 1 m veya eşdeğeri. Malzemeden teşkil edilmelidir ibaresi yer almaktadır. Söz konusu proje tabanının yapısının tespiti adına alan içerisinde jeolojik, jeoteknik ve sismik çalışmalar gerçekleştirilmiştir. yapılan çalışmalara göre proje alanın zemin geçirimsizliği 10-7 değerinde kalmaktadır. Bu kapsamda taban zemininde herhangi bir iyileştirme çalışması gerçekleştirilmeyecektir. Ayrıca yapılan sondaj çalışmalarında herhangi bir zeminde herhangi bir yer altı suyuna rastlanılmamıştır. Bu kapsamda projenin işletme aşamasında zemin suyuna olası bir sızıntının tespiti halinde çalışmalar durdurulacak ve durum tespitinden ve kontrol önlemlerinin alınmasının ardından çalışmalara tekrar başlanacaktır. IV.28. Proje alanında peyzaj öğeleri yaratmak veya diğer amaçlarla yapılacak saha düzenlemelerinin (ağaçlandırmalar, yeşil alan düzenlemeleri vb.) ne kadar alanda nasıl yapılacağı bunun için seçilecek bitki ve ağaç türleri vb. ve var ise peyzaj projesi, İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Alanı ve çevresinde ortalama 15 cm kalınlığındaki bitkisel toprak tabakasının sıyrılması esnasında ortaya çıkacak olan bitkisel toprak, inşaat aşaması sonrasında proje alanının peyzaj çalışmalarında kullanılacaktır. Bitki türleri için oluşabilecek olumsuz etki sadece bitkisel toprak örtüsünün sıyrılması sebebiyle olacak olup, bu biyomas kaybı ile sınırlı kalacaktır. 157

175 Depolama Alanının planlandığı alanda arazinin hazırlanması ve inşaat aşamalarında bitki örtüsünün bozulduğu veya tamamen kaldırıldığı alanlarda, inşaatın tamamlanmasının ardından çevre düzenlemesi amacıyla faaliyet sahibi tarafından, bölgenin iklim ve toprak özelliklerine uygun bitkilendirme yapılacaktır. Bu bitkilendirme çalışmaları işletme dönemi için yapılacak bir peyzaj projesi kapsamında yapılacaktır. IV.29 Çevresel Fayda Maliyet Analizi (Bu bölümde çevreden faaliyet öncesi yararlanılma durumu ve projenin gerçekleşmesi ile yararlanma durumunun sosyoekonomik açıdan değerlendirilmesi) CAMİŞ Madencilik A.Ş. tarafından Karabük İli, Safranbolu ilçesi, Çatak Köyü Mevkiinde yaklaşık 14,5 Ha alan üzerinde İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası nın kurulması ve işletilmesi amaçlanmaktadır. Söz konusu proje, alanın yaklaşık 750 m kuzeyinde yer alan ve aynı firmaya ait Kuvars Kumu Hazırlama Tesisi nde ortaya çıkacak olan ince boyutlu silis kumu malzemesinin depolanmasını sağlamak amacıyla projelendirilmiştir. Söz konusu Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinde cam yapımında kullanılacak olan kuvars kumu elde edilecek olup, bu kapsamda tesisin ihtiyaç duyacağı hammadde ise aynı firmaya ait ve tesisin 1,5 km güneyinde bulunan maden sahasından nakledilecektir. Yapılacak ince boyutlu silis kumu depolama alanının tabanlarının sızdırmaz hale getirilmesi toprak ve su kaynaklarının sızan sularla kirlenmesini önleyecektir tarihli Resmi Gazete de yayımlanan sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uyularak gerekli izolasyon yapılacaktır. Yönetmeliğe göre; III. sınıf düzenli depolama tesisi: K 1,0 x 10-7 m/sn; kalınlık 1 m veya eşdeğeri. Malzemeden teşkil edilmelidir ibaresi yer almaktadır. Söz konusu proje tabanının yapısının tespiti adına alan içerisinde jeolojik, jeoteknik ve sismik çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Yapılan çalışmalara göre proje alanın zemin geçirimsizliği 10-7 değerinde kalmaktadır. Bu kapsamda taban zemininde herhangi bir iyileştirme çalışması gerçekleştirilmeyecektir. Ayrıca yapılan sondaj çalışmalarında herhangi bir zeminde herhangi bir yer altı suyuna rastlanılmamıştır. Bununla birlikte projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamalarında 10 kişi, işletme aşamasında ise 2 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Proje dâhilinde inşaat aşamasında vasıfsız personel mümkün olduğunca bölgeden istihdam edilecek olup, işletme aşamasında ise daimi personeller yine yöreden istihdam edilerek az da olsa bölge ekonomisine katkı sağlanmış olacaktır. 158

176 BÖLÜM V HALKIN KATILIMI

177 BÖLÜM V: HALKIN KATILIMI (Halkın Katılımı Sonrasında Proje Kapsamında Yapılan Değişiklikler, Bu Konuda Verilebilecek Bilgi ve Belgeler) V.1. Projeden etkilenmesi muhtemel halkın belirlenmesi ve halkın görüşlerinin çevresel etki değerlendirmesi çalışmasına yansıtılması için önerilen/kullanılan yöntemler, CAMİŞ Madencilik A.Ş. tarafından planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası projesi kapsamında öncelikli etkilenmesi öngörülen kesim, proje alanı yakın çevresinde yaşamını sürdüren yerel halktır. Yörede yaşayan ve yöreden geçimini sağlayan yerel halkın içinden özellikle Safranbolu ve Eflani İlçeleri öncelikli olarak etkileşim içerisinde olacaklardır. Proje ile ilgili ÇED çalışmaları süresince çalışma grubunca, proje alanında incelemeler yapmak üzere yöre birçok defa ziyaret edilmiş ve bu ziyaretlerde mümkün olduğunca yöre halkı proje ile ilgili olarak bilgilendirilmiş ve yöre halkının konuya ilişkin düşünce ve görüşleri alınmaya çalışılmıştır. Proje ile ilgili ÇED çalışmaları dahilinde, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirme Yönetmeliği nin 9. Maddesi gereği, kapsam ve özel format belirleme toplantısından önce, halkı yatırım hakkında bilgilendirmek, projeye ilişkin görüş ve önerilerini almak üzere Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenen tarihinde, saat 11:00 da ÇED Sürecine Halkın Katılım Toplantısı yapılmıştır. Halkın Katılım Toplantısının yeri ve saati konusunda Karabük Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ile mutabakata varıldıktan sonra, projeden en çok etkilenecek ve tüm yerleşim yerlerinden yöre halkının kolayca ulaşabileceği Çatak Köyü, Köy Konağında gerçekleştirilmiştir (Bkz. Şekil V.1., Şekil V.2.). Halkın Katılım Toplantısı için, projeden etkilenmesi muhtemel yerleşim yerlerine toplantı ile ilgili bilgilendirme yazışmaları yapılmış ve toplantının içeriği, tarih ve saatinin yer aldığı duyuru metni, ulusal ve yerel düzeyde yayın yapan gazetelerde yayınlanarak çok sayıda ilgilinin toplantıya katılması sağlanmıştır. Toplantıya: Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Doğa Koruma Milli Parklar Genel Müdürlüğü temsilcisi, Karabük Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü temsilcileri, Karabük Orman İşletme Müdürlüğü temsilcileri, Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü temsilcisi, DSİ 23. Bölge Müdürlüğü yetkilisi, CAMİŞ Madencilik A.Ş. yetkilisi, ALMER PROJE uzmanları, Yöre halkından katılım olmuştur. Halkın Katılım Toplantısında, proje ile ilgili halkın bilgilendirilmesi amacıyla; proje hakkında Power Point programı kullanılarak projektör ile görsel sunumlar yapılmıştır. Böylece yöre halkının hem bilgi edinmesi sağlanmış hemde faaliyetle ilgili görüş ve önerileri alınmıştır. Proje ile ilgili ALMER PROJE den uzmanlar ve CAMİŞ Madencilik A.Ş. yetkilisi tarafından, sorulan sorular cevaplandırılmış, projenin önemi, gereği ve yer seçim nedenleri ile bundan sonraki aşamalarda yapılacak prosedürler hakkında detaylı bilgiler vermiştir. 159

178 Şekil V.1. Halkın Katılım Toplantısından Görünüm, Şekil V.2. Halkın Katılım Toplantısından Görünüm (2), 160

179 Bununla birlikte Halkın Katılımı Toplantısı sonrasında Orman ve Su İşleri Bakanlığı, DKMP Genel Müdürlüğü yetkilisi ve köy muhtarları ile birlikte proje alanına gidilerek incelemelerde bulunulmuştur (Bkz. Şekil V.3. ve Şekil V.4.). Şekil V.3. Halkın Katılım Toplantısı sonrası Proje Sahasında Yapılan İncelemelerden Görünüm (1), Şekil V.4. Halkın Katılım Toplantısı sonrası Proje Sahasında Yapılan İncelemelerden Görünüm (2), 161

180 V.2. Halkın projeye ilişkin endişe, görüş/önerileri ve konu ile ilgili değerlendirmeler Halkın Katılımı Toplantısı Tutanakları nda da görüleceği üzere yöre halkının faaliyet ile ilgili herhangi bir olumsuz tavrı bulunmamaktadır. Halkın Katılımı Toplantısı sonrasında, halkın görüş ve önerileri doğrultusunda proje kapsamında yapılan herhangi bir değişiklik bulunmamaktadır. V.3. Görüşlerine başvurulan proje ilgili tarafları ve görüş/önerileri ve konu ile ilgili değerlendirmeler. CAMİŞ Madencilik A.Ş. tarafından planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası ile ilgili olarak pek çok kurumdan görüş alınmış olup, konu ile ilgili detaylı bilgiler, ÇED Raporunun I.10. bölümünde verilmiştir. V.4. Görüşlerine başvurulması öngörülen diğer taraflar, Proje alanının bulunduğu yer ile ilgili gerekli izinler Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından oluşturulan komisyon tarafından talep edilmesi halinde, yürürlükte olan yönetmelikler gereğince ilgili kurumlardan alınacaktır. V.5 Bu konuda verebileceği diğer bilgi ve belgeler, Konu ile ilgili olarak bu aşamada, verilebilecek diğer bilgi ve belgeler bulunmamaktadır. 162

181 BÖLÜM VI YUKARIDA VERİLEN BAŞLIKLARA GÖRE TEMİN EDİLEN BİLGİLERİN TEKNİK OLMAYAN BİR ÖZETİ

182 BÖLÜM VI. YUKARIDA VERİLEN BAŞLIKLARA GÖRE TEMİN EDİLEN BİLGİLERİN TEKNİK OLMAYAN BİR ÖZETİ CAMİŞ Madencilik A.Ş. tarafından Karabük İli, Safranbolu ilçesi, Çatak Köyü Mevkiinde yaklaşık 14,5 Ha alan üzerinde İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası nın kurulması ve işletilmesi amaçlanmaktadır. Söz konusu proje, alanın yaklaşık 750 m kuzeyinde yer alan ve aynı firmaya ait Kuvars Kumu Hazırlama Tesisi nde ortaya çıkacak olan ince boyutlu silis kumu malzemesinin depolanmasını sağlamak amacıyla projelendirilmiştir. Söz konusu Kuvars Kumu Hazırlama Tesisinde cam yapımında kullanılacak olan kuvars kumu elde edilecek olup, bu kapsamda tesisin ihtiyaç duyacağı hammadde ise aynı firmaya ait ve tesisin 1,5 km güneyinde bulunan maden sahasından nakledilecektir. Söz konusu ÇED Gerekli Değildir kararı alınan Kuvars Kumu Hazırlama Tesisi nde inşaat çalışmaları devam etmekte olup, Kasım-2013 tarihinde işletmeye geçmesi planlanmaktadır. Tesiste üretilecek olan kuvars kumunun Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş. nin Ankara Polatlı OSB içerisinde inşaat çalışmaları devam eden Düz Cam Fabrikasında hammadde olarak kullanılması planlanmıştır. Tesisin üretim faaliyetleri neticesinde yıllık yaklaşık ton ince boyutlu silis kumunun ortaya çıkması öngörülmekte olup, depolama alanı kapasitesi bu değer dikkate alınarak hesaplanmıştır. Depolama tesisinin toplam depolama kapasitesinin m 3 olması planlanmaktadır. Oluşacak ince silis kumunun özgül ağırlığının proje sahibi firmanın daha önceki tecrübelerinden yola çıkılarak 1 ton/m 3 olduğu kabul edilerek, depolama sahasının toplam kapasitesinin ton olması planlanmaktadır. İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası Karabük İli, Safranbolu İlçesi sınırları içerisinde F29-b1 ve F29-b4 no lu paftalarda yer almakta olup, 1/ ölçekli Topoğrafik Harita Ek-3 de sunulmuştur. Faaliyetin planlandığı alan; Zonguldak-Bartın-Karabük Planlama Bölgesi 1/ Ölçekli Çevre Düzeni Planı F29 paftası içerisinde yer almaktadır. Söz konusu planda ince boyutlu silis kumu depolama tesisi ile kuvars kumu hazırlama tesisi, orman sayılan alanlar içerisinde yer almaktadır. Kuvarsit maden ocağı sahasının ise bir bölümü orman, bir bölümü ise tarım alanları içerisinde kalmaktadır. Bahse konu 1/ Ölçekli Çevre Düzeni Planı, Plan Hükümleri ve Plan Lejantı Ek-2 de sunulmuştur. Projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamalarında 10 kişi, işletme aşamasında ise 2 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Proje dâhilinde inşaat aşamasında vasıfsız personel mümkün olduğunca bölgeden istihdam edilecek olup, işletme aşamasında ise daimi personeller yine yöreden istihdam edilerek az da olsa bölge ekonomisine katkı sağlanmış olacaktır. Bahse konu proje, yaklaşık 14,5 ha alan içinde 6 lot halinde planlanmıştır. 1. lot alanı: m 2, 2.lot alanı: m 2, 3.lot alanı: m 2, 4.lot alanı: m 2, 5.lot alanı: m 2, 6.lot alanı: m 2, olarak projelendirilmiştir. Proje kapsamında ton/yıl ince boyutlu silis kumunun ortaya çıkması öngörülmekte olup, her lot üzerinde, m 3 malzemenin 10 yıl süreyle depolama yapılması planlanmaktadır. Depolama Sahası Kapasite Kübaj bilgileri Ek-13 de verilmiştir tarih ve sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmeliğin İkinci Bölüm ünde Düzenli Depolama Tesisleriyle İlgili Genel Hükümler başlığı altında Düzenli depolama tesislerinin sınıflandırılması konusunda c) III. Sınıf Düzenli Depolama Tesisi: İnert atıkların depolanması için gereken altyapıya sahip tesis. Şeklinde tanımlanmaktadır. 163

183 Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmeliğin İkinci Bölüm de: Düzenli Depolama Tesisleriyle İlgili Genel Hükümler alt başlığındaki Düzenli depolama tesislerinde genel olarak alınacak önlemler bölümünde yer alan Madde 6 nın 4. fıkrasında: Depolama tesisi, izinsiz girişleri engelleyecek şekilde çevre çiti ve giriş kapısı ile donatılarak emniyet altına alınır. Tesiste izinsiz atık boşaltımını engelleyecek kontrol mekanizması oluşturulur. hükmü uyarınca proje alanını tel çit ile çevrilecek ve giriş kapısı yapılacaktır. Bu sayede tesisin tam kontrolü sağlanacak ve izinsiz girişler engellenecektir. Proje alanını tel çit ile çevrilecek ve giriş kapısı yapılacaktır. Bu sayede tesisin tam kontrolü sağlanacak ve izinsiz girişler engellenecektir. Ayrıca bahse konu sahada atık depolama işlemi tamamen bittikten sonra sahanın üstü kapatılacak ve yeşillendirilerek terk edilecektir. Silis Kumunu düzenli depolama alanındaki her bir lot içerisine girişini sağlamak ve atıkların kolay bir şekilde dökülmesini sağlamak amacıyla tesis içi yollar kullanılacaktır. Bu yolları, silis kütlelerinin yüksekliği arttıkça farklı şekiller alacak ve yeni güzergahlar teşkil edilecektir. Proje kapsamında ayrıca silis kumu düzenli depolama lotlarının etrafında kontrol yolları yer alacaktır. Su Kullanımı ve Atıksu Oluşumu Planlanmakta olan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası Projesinin arazi hazırlık, inşaat ve işletme aşamasında çalışacak personellerden kaynaklı su kullanımı söz konusu olacaktır. İnşaat aşamasında çalışacak personelin içme suyu ihtiyacı özel firmalardan satın alınacak damacanalar ile karşılanacak olup, personelin kullanma suyu ihtiyacı ile proje alanında meydana gelebilecek tozumayı önlemek amacıyla sulama için gerekecek su, tankerler ile dışarıdan temin edilecektir. Projenin işletme aşamasında çalışacak personelin içme suyu ihtiyacı da özel firmalardan satın alınacak damacanalar ile karşılanacak olup, personelin kullanma suyu ihtiyacı ile proje alanında meydana gelebilecek tozumayı önlemek amacıyla sulama için gerekecek su, tankerler ile dışarıdan temin edilecektir. İnşaat aşamasında personelden kaynaklı kullanılacak suyun % 100 ünün atık su olarak döneceği kabulüyle projenin inşaat aşamasında oluşacak evsel nitelikli atık su miktarı 1,5 m 3 /gün olacaktır. İnşaat çalışmaları esnasında çalışacak olan personelin idari ve sosyal gereksinimleri, mücavirdeki kum hazırlama tesisi şantiyesinden karşılanacaktır. Dolayısıyla da oluşacak olan evsel nitelikli atıksu bu yapıda meydana gelecektir. İnşaat aşamasında oluşacak evsel nitelikli atıksular faaliyet alanı ve yakın çevresinde herhangi bir atıksu (kanalizasyon) sistemi olmadığından, mücavirdeki kum hazırlama tesisi şantiyesinde Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik hükümlerine uygun olarak inşa edilmiş sızdırmaz fosseptik çukurda biriktirilecektir. Fosseptikte biriken atık suların ücret karşılığı Safranbolu Belediyesi ekipleri tarafından vidanjörle alınması sağlanacaktır. Personelden kaynaklanacak atık sular için inşa edilecek fosseptiğe ait plan ve kesitler Ek-9 da sunulmuştur. Bunun dışında inşaat aşamasında tozumayı önlemek için arazözle sulama yapılacaktır. Söz konusu sulama çalışmaları için de yaklaşık 10 m 3 /gün su kullanılacağı tahmin edilmektedir. Kullanılacak olan su dışarıdan tankerler ile temin edilecek olup, söz konusu sulama suyu sahadan buharlaşarak uzaklaşacağı için de herhangi bir atık su oluşumuna sebep olmayacaktır. Bunun dışında işletme aşamasında depolama sahasında ve yollarda tozumayı önlemek için sulama yapılacaktır. Depolama sahasında yapılacak sulama çalışması için depolama sahasının etrafına sulama sistemi kurulacaktır. Sulama sisteminde kullanılacak 164

184 su saha tabanına kurulacak drenaj sisteminde biriken sulardan temin edilecek olup, bu çalışmalardan kaynaklı herhangi bir atıksu oluşumu söz konusu olmayacaktır. Depolama sahası yollarında yapılacak sulama çalışmaları arazözler vasıtasıyla gerçekleştirilecektir. Söz konusu sulama çalışmaları için de yaklaşık 10 m 3 /gün su kullanılacağı tahmin edilmektedir. Kullanılacak olan su dışarıdan tankerler ile temin edilecek olup, söz konusu sulama suyu sahadan buharlaşarak uzaklaşacağı için de herhangi bir atık su oluşumuna sebep olmayacaktır. Projenin inşaat aşamasında oluşacak sıvı atıkların bertarafı sırasında tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ndeki ( tarih ve sayılı RG ve tarih ve sayılı RG ile değişik) tüm hususlara uyulacaktır. Katı Atıklar ve Ambalaj Atıkları Projenin arazi hazırlık ve inşaat çalışmaları esnasında çalışacak personellerden kaynaklı evsel nitelikli katı atıklar ile inşaat atıkları meydana gelecektir. Projenin inşaat aşamasında 10 kişinin çalışması öngörülmektedir. Söz konusu personelden dolayı oluşan evsel nitelikli katı atık miktarı 11,4 kg/gün olarak hesaplanır. Faaliyetin inşaat aşamasında personelden kaynaklı oluşacak evsel nitelikli katı atıklar; şantiye olarak kullanılacak saha içerisinde çeşitli noktalara yerleştirilecek ağzı kapalı konteynırlarda niteliklerine göre (organik, cam, plastik, kâğıt, metal vb.) ayrı ayrı toplanarak görünüş, toz, koku ve benzer faktörler yönünden çevreyi kirletmeyecek şekilde toplanacaktır. Konteynırlarda biriktirilecek bu katı atıklar ise belli periyotlarda Safranbolu Belediyesi katı atık toplama sistemine verilerek bertaraf edilmesi sağlanacaktır. İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası Projesinin işletme aşamasında 2 kişinin çalışması öngörülmektedir. Söz konusu personelden dolayı oluşan evsel nitelikli katı atık miktarı 2,28 kg/gün olarak hesaplanır. Faaliyetin işletme aşamasında personelden kaynaklı oluşacak evsel nitelikli katı atıklar; şantiye olarak kullanılacak saha içerisinde çeşitli noktalara yerleştirilecek ağzı kapalı konteynırlarda niteliklerine göre (organik, cam, plastik, kâğıt, metal vb.) ayrı ayrı toplanarak görünüş, toz, koku ve benzer faktörler yönünden çevreyi kirletmeyecek şekilde toplanacaktır. Konteynırlarda biriktirilecek bu katı atıklar ise belli periyotlarda Safranbolu Belediyesi katı atık toplama sistemine verilerek bertaraf edilmesi sağlanacaktır. İnşaat ve işletme aşamalarında oluşacak geri kazanımı mümkün olan atıklar, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği çerçevesinde; diğer katı atıklardan ayrı olarak toplanacak ve ambalaj atığı toplama lisansına sahip firma ile yapılacak sözleşme dahilinde belirli aralıklarla firmaya telsim edilecektir. Geri kazanımı mümkün olmayan katı atıklar ise, Safranbolu Belediyesi katı atık toplama sistemine verilerek bertaraf edilecektir. İnşaat ve işletme aşamalarında oluşacak olan tüm katı atıkların bertarafında tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ne ve bu yönetmelikte yapılan tüm değişikliklere uygun olarak hareket edilecektir. Projenin inşaat ve işletme aşamalarında oluşması muhtemel ambalaj atıkları; tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak bertaraf edilecektir. 165

185 Atık Yağ İnşaat aşamasında ortaya çıkması muhtemel atık yağlar; proje alanında çalışacak makinelerin günlük, haftalık veya aylık yapılacak bakım-onarım işlemleri sonucunda açığa çıkabilecek atık yağlar ile acil durumda oluşabilecek atık yağ olarak sıralanabilir. İnşaat aşamasında çalışacak makinelerin bakım-onarım çalışmaları tesis dışındaki yetkili bakım-onarım istasyonlarında yaptırılacaktır. Ancak makine ve ekipmanlarının bakım-onarımlarının proje sahasında yapılmasının zorunlu olduğu durumlarda oluşması muhtemel atık yağların bertarafı için tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı RG ve tarih ve sayılı RG ile değişik) hükümlerine uygun hareket edilecektir. İşletme aşamasında ortaya çıkması muhtemel atık yağlar; proses bünyesinde kullanılacak makine-ekipmanların günlük, haftalık veya aylık yapılacak bakım-onarım işlemleri sonucunda açığa çıkabilecek atık yağlar ile tesis bünyesinde geri dönüşümü yapılacak atıklardan oluşabilecek atık yağlar olarak sıralanabilir. Depolama sahası bünyesinde çalışacak makine-ekipmanların bakım-onarım çalışmaları eğer mümkünse tesis alanı dışındaki yetkili bakım-onarım istasyonlarında yaptırılacaktır. Ancak makine ve ekipmanlarının bakım-onarımlarının tesis alanında yapılmasının zorunlu olduğu durumlarda ve tesis bünyesinde geri dönüşümü yapılacak atıklardan oluşması muhtemel atık yağların bertarafı için tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı RG ve tarih ve sayılı RG ile değişik) hükümlerine uygun hareket edilecektir. Proje sahası içerisinde yapılacak bakım ve onarımlar, sızdırmazlığı sağlanmış bir alanda yapılacak olup, yapılacak çalışmalar esnasında Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren "Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik" hükümlerine uygun hareket edilecektir. Tehlikeli Atıklar Projenin inşaat aşamasında çalışacak makine ve ekipmanlardan kaynaklı oluşması muhtemel yağlı üstüpler, araçlardan oluşabilecek yağlı filtre aksamları vb. gibi kontamine olmuş atıklar, tehlikeli atık olarak sınıflandırılabilir. Proje alanında ortaya çıkacak tehlikeli atık kapsamındaki atıklar cinslerine göre ayrılarak, proje alanında inşa edilecek, sızdırmazlığı sağlanmış, üstü kapalı ve her atık türü için bölmeleri bulunacak şekilde tasarlanmış geçici atık depolama alanında depolanacaktır. Her bölmede depolanan atıkları tanımlayıcı bilgileri (adı, atık kodu vb.) içeren tabelalar bulunacaktır. Projenin inşaat aşamasında oluşması muhtemel tehlikeli atıkların oluşmasından bertarafına kadar olan süreçte, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı RG ve tarih ve sayılı RG ile değişik) hükümlerine uygun hareket edilecektir. Depolama sahasının işletme aşamasında ortaya çıkacak tehlikeli atık kapsamındaki atıklar cinslerine göre ayrılarak, kodları belirlenecektir. Atık kodları belirlenen tehlikeli atık kapsamındaki atıklar cinslerine göre ayrılarak, proje alanında inşaat aşamasında inşa edilecek, sızdırmazlığı sağlanmış, üstü kapalı ve her atık türü için bölmeleri bulunacak şekilde tasarlanmış geçici atık depolama alanında geçici depolanacaktır. Her bölmede depolanan atıkları tanımlayıcı bilgileri (adı, atık kodu vb.) içeren tabelalar bulunacaktır. 166

186 Bununla birlikte tesiste oluşacak ve tesiste değerlendirilemeyecek tüm tehlikeli atıkların yönetiminde tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı RG ve tarih ve sayılı RG ile değişik) hükümlerine uygun hareket edilecektir. Bitkisel Atık Yağlar Projenin inşaat ve işletme aşamasında çalışacak personelin yemekleri, satın alınmak suretiyle temin edileceği için herhangi bir bitkisel atık yağ oluşumu söz konusu olmayacaktır. Ancak personelin yemek ihtiyaçlarının proje alanı içerisinde karşılanması gerektiğinde oluşabilecek bitkisel atık yağlar, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği (Değişik; tarih ve sayılı RG) hükümleri çerçevesinde lisanslı firmalar kanalıyla bertaraf edilecektir. Atık Pil ve Akümülatörler Faaliyetin tüm aşamalarında kullanılacak olan araç ve ekipmanların bakım ve onarımlarının faaliyet alanı içerisinde yapılması durumunda, ortaya çıkması muhtemel atık aküler, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği (Değişik.: R.G /25744 ve R.G /27537) hükümleri doğrultusunda proje alanı içerisinde taban sızdırmazlığı sağlanmış, kapalı bir ortamda muhafaza edilecek ve lisans almış geri kazanım firmasına verilmek sureti ile bertarafı sağlanacaktır. Planlanan faaliyetin tüm aşamalarında tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanan ve tarihinde yürürlüğe giren Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uygun hareket edilecektir. Ömrünü Tamamlamış Lastikler Projenin inşaat ve işletme aşamasında kullanılacak araç, iş makineleri ve kamyonların bakımları yetkili servislerde gerçekleştirilecek olup, lastik değişiminin proje yerinde gerçekleştirilmesi zorunlu olursa oluşabilecek ömrünü tamamlamış lastik atıkları nihai bertaraf amacıyla tesis dışına gönderilinceye kadar şantiye alanı içerisinde uygun bir yerde, bu iş için ayrılacak bir alanda geçici olarak depolanacaktır tarih ve sayılı ( tarih ve sayılı değişiklik) Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda ömrünü tamamlamış lastikler tesis içerisinde üstü kapalı bir alanda, fare ve haşere üremesini engelleyici tedbirler alınarak geçici olarak depolanabilecektir. Öncelikli olarak lastikler kullanılmaz hale geldiğinde üretici firmasına gönderilecektir. Tıbbi Atıklar Projenin inşaat ve işletme aşamalarında çalışacak olan personellerin herhangi bir kaza veya sağlık sorunu durumunun ortaya çıkması halinde personel en yakın sağlık kuruluşuna sevk edilecektir. Bu sebeple tesiste tıbbi atık oluşması beklenmemektedir. 167

187 Hafriyat Toprağı ve İnşaat Atıkları İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası Projesinin arazi hazırlık ve inşaat çalışmaları esnasında; atık depolama alanının inşa edileceği alanda arazi hazırlık işlemleri esnasında hafriyat çalışmaları yapılacaktır. Yapılacak olan hafriyat çalışmaları esnasında ortaya çıkacak hafriyat malzemesi temel iç dolgu işlemleri ile arazi tesviye çalışmaları esnasında tekrar kullanılacak olup, bu kapsamda herhangi bir hafriyat atığı oluşmayacaktır. Projenin arazi hazırlık çalışmaları esnasında meydana gelecek olan hafriyat malzemeleri, döküm için izin alınan alanlar dışında, dere yataklarına ve/veya proje alanı içerisinde kullanılan diğer alanlara kontrolsüz bir şekilde kesinlikle atılmayacaktır. Hafriyat çalışmaları esnasında, hafriyat toprağı ile inşaat ve yıkıntı atıklarının çevreye zarar vermeyecek şekilde öncelikle kaynakta azaltılması, toplanması, geçici biriktirilmesi, taşınması, geri kazanılması, değerlendirilmesi ve bertaraf edilmesine ilişkin teknik ve idari hususlar ile uyulması gereken genel kuralları belirleyen Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerinin gereği yerine getirilecektir. Hava Kalitesi Proje kapsamında inşaat sahasında faaliyet gösterecek araçlardan kaynaklı emisyon oluşumu söz konusu olacaktır. İnşaat aşamasında kamyon, mikser, beton pompası gibi çeşitli iş makinelerinin yakıt kullanımı dışında herhangi bir işlemde yakıt kullanılmayacaktır. Ağır iş makinelerinde genellikle dizel yakıt, daha küçük boyutlu araçlarda ise benzin kullanılacak olup, benzin tüketiminin dizel tüketimine oranla daha az olması beklenmektedir. Proje kapsamında çalışacak araçların ihtiyacı olan akaryakıt, en yakın akaryakıt istasyonlarından karşılanacaktır. Dolayısıyla proje alanı içerisinde ayrıca akaryakıt depolaması yapılmayacaktır. Proje kapsamında araçlarda kullanılacak yakıtlardan kaynaklanacak emisyonların miktarı, iş makinasının yakıt türüne, yaşına, bakımına, hızına ve arazide yapılan çalışmaya göre farklılıklar göstermekte olup, tüm bu etkenler göz önünde bulundurularak, bu tip araçlar için ortalama emisyon faktörleri belirlenmiştir. Tablo IV de de görüldüğü üzere; araçların ortaya çıkardıkları emisyonların toplam miktarları, SKHKKY Ek-2,Tablo 2.1. de yer alan sınır değerlerinin oldukça altında olduğundan toplam kirlenme değerlerinin tespit edilmesine gerek kalmamıştır. Dolayısıyla taşıtlardan kaynaklanacak emisyonların mevcut hava kalitesi üzerinde önemli bir etkisi olması beklenmemektedir. Projenin inşaat aşamasında Egzoz Gazı Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Ayrıca inşaat sırasında çalışacak araçlardan kaynaklanacak emisyonların minimuma indirgenmesi için, kullanılacak tüm araç ve ekipmanların rutin kontrolleri yaptırılarak bakım gereken araçlar bakıma alınacak ve bakımları bitene dek çalışmalarda başka araçlar kullanılacaktır. Gürültü Projenin inşaat ve işletme aşamalarında proje alanlarında çalışacak olan iş makinelerinden kaynaklı gürültü oluşumu söz konusu olacaktır. 168

188 Projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında kurulacak şantiye sahasının gürültüye hassas kullanımlardan uzakta olması sağlanacak olup yerleşim yerlerine yakın mesafelerde tarihli ve sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nde belirtilen tedbirlerin alınması sağlanacaktır. Yapılan hesaplamalarda arazi hazırlık ve inşaat aşamasında çalışacak araçların, aynı anda ve aynı yerde çalışmaları göz önüne alınarak yapılmıştır. Ancak inşaat çalışmaları süresince bütün araçların, makine ve ekipmanların aynı anda çalışmaları söz konusu olmayacaktır. Dolayısıyla projenin arazi hazırlık ve inşaat çalışmalarında hesapla elde edilen gürültü düzeylerinden daha düşük seviyelerde gürültü oluşması beklenmektedir. Planlanan İnce Boyutlu Silis Kumu Depolama Sahası na en yakın yerleşim birimi sahanın yaklaşık m güneyinde bulunan Çatak Köyü olup, buradaki yerleşimlerin olumsuz gürültü şartlarından etkilenmesi söz konusu olmayacaktır sayılı Çevre Kanunu na, Mer i mevzuata ve buna bağlı olarak yürürlüğe giren; Projenin tüm aşamalarında uyulacak olan kanun ve yönetmelikler aşağıda sıralanmaktadır: 2872 sayılı Çevre Kanunu ve 5491 sayılı Çevre Kanunu nda değişiklik yapılmasına dair kanun 4857 sayılı İş Kanunu, 6831 sayılı Orman Kanunu, 4342 sayılı Mera Kanunu 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu ve Yönetmeliği İş Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü ( tarih ve sayılı RG) Yapı İşlerinde Sağlık ve Güvenlik Yönetmeliği ( tarih ve sayılı RG) Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği ( tarih ve sayılı RG) Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve Yönetmelikte yapılan değişiklikler ( tarih ve sayılı RG) Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı RG) Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı RG) Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ( tarih ve sayılı RG) Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği ( tarih ve sayılı RG) Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ve Yönetmelikte Yapılan Değişiklikler ( tarih ve sayılı RG) (Yönetmelikte 13 Şubat 2008 tarih ve sayılı Resmi 169

189 Gazete de ve tarih ve sayılı Resmî Gazete de yapılan değişiklikler) Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı RG) Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği ve yönetmelikte yapılan değişiklikler ( tarih ve sayılı RG) ( tarih ve sayılı RG ve tarih ve sayılı RG ile yapılan değişiklikler) Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı RG) ( tarih ve sayılı RG ile yapılan değişiklik) Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik ( Tarih ve Sayılı RG) Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmeliği ( tarih ve sayılı RG) Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı RG) ( tarih ve sayılı RG ile değişiklik) Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı RG) Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği ve yönetmelikte yapılan değişiklikler ( tarih ve sayılı RG) ( tarih ve sayılı RG ile değişiklik) Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve yönetmelikte yapılan değişiklikler ( tarih ve sayılı RG) ( tarih ve sayılı RG ve tarih ve sayılı RG ile değişiklikler) 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanunu, Tüzüğü ve Yönetmeliği Tarımsal Kaynaklı Nitrat Kiriliğine Karşı Suların Korunması Yönetmeliği ( tarih ve sayılı RG) Benzin Motorin Kalitesi Yönetmeliği ( tarih ve sayılı RG) Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı RG) İçme Suyu Elde Edilen veya Elde Edilmesi Planlanan Yüzeysel Suların Kalitesine Dair Yönetmeliği ( tarih ve sayılı RG) Tehlikeli Maddelerin Su ve Çevresinde Neden Olduğu Kirliliğin Kontrolü Yönetmeliği İçme Suyu Elde Edilen veya Elde Edilmesi Planlanan Yüzeysel Suların Kalitesine Dair Yönetmelik ( tarih ve sayılı RG) ( tarih ve sayılı RG ile değişik) 170

190 Kentsel Atıksu Arıtımı Yönetmeliği ( tarih ve sayılı RG) Hayvanların korunmasına Dair Uygulama Yönetmeliği ( tarih ve sayılı RG) Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeği ( tarih ve sayılı RG) Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik ( tarih ve sayılı RG) Ayrıca; Projede belirtilen tesislerin montajı, işletilmesi ve işletme faaliyete kapandıktan sonraki işlemlerde ÇED Raporunda belirtilen taahhütlere ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunu (Gıda ile ilgili olarak 5179 sayılı kanun, 2872 sayılı Çevre Kanunu,4856 ve 5491 kanunlara yasalara ve bu kanunlara istinaden çıkarılan tüzük ve yönetmelikler ile ilgili mevzuata uyulacaktır. Umumi Hıfzıssıhha kanununun 180. maddesine uyulacaktır. 2006/1 Umumi Hıfzıssıhha kurul kararına uyulacaktır. İçme ve Kullanma suyunun sağlanmasında İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Tesiste çalışan personel sayısı 50 kişiden fazla olması halinde Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 180. Maddesine göre işyerinde işyeri hekimi bulundurulacaktır. Projede belirtilen tesisisin malzeme seçimi, montajı, işletmeye alınması ve çalıştırılması ulusal ve uluslar arası standartlara ve ilgili mevzuata uygun olacaktır. Tesiste çalışan araçların motor bakım onarım ve yağ değişimleri en yakın sanayi bölgesinde yaptırılacak olup proje kapsamında herhangi bir atık yağ oluşumu beklenmemektedir tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Avrupa nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi (Bern Sözleşmesi) nin ilgili hükümleri ile görüş veren kamu kurum ve kuruluşlarınca öne sürülen şartlara uyulması, diğer mer i mevzuat çerçevesinde ilgili kurum ve kuruluşlardan gerekli izinlerin alınması, ekolojik dengenin bozulmamasına, çevrenin korunması ve geliştirilmesine yönelik tedbirlerin alınması ve ruhsat koordinatları dışına çıkılmaması halinde projenin ülke ekonomisine ve bölge halkına yararlı bir faaliyet olacağı kanaatine varılmıştır. Çevre ve toplum sağlığını olumsuz etkileyecek hususlar ile yangın ve diğer tehlikelere karşı gerekli tedbirlerin alınacaktır. 171

191 NOTLAR ve KAYNAKLAR

192 NOTLAR ve KAYNAKLAR KARPUZCU M., 1991, Çevre Kirlenmesi ve Kontrolü, Boğaziçi Üniversitesi, Çevre Bilimleri Enst., İSTANBUL TIRIS M., KALAFATOĞLU E, OKUTAN H., 1993, Hava Kirliliği Kaynakları ve Kontrolü, Marmara Araştırma Merkezi, Kimya Mühendisliği Araştırma Bölümü, GEBZE Kimya Mühendisleri Odası, Hava Kirliliği Kontrol ve Denetimi, 1991, İSTANBUL MÜEZZİNOĞLU A., 1987, Hava Kirliliğinin ve Kontrolünün Esasları, Dokuz Eylül Üniversitesi Yayınları, İZMİR ÖZTÜRK İzzet, TİMUR Hacer, KOŞKAN Ufuk, T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı, Atıksu Arıtımının Esasları, 2005, ANKARA KETİN İ., 1989, Türkiye nin Genel Tektonik Durumu ile Başlıca Deprem Bölgeleri Arasındaki İlişkiler MTA Ens. Dergisi, Sayı : 71, Sayfa : 129 Demirsoy, A., 1997, Omurgalılar Sürüngenler, Kuşlar ve Memeliler Meteksan A.Ş., Ankara. Demirsoy, A., 1996, Türkiye Omurgalıları Memeliler, Meteksan A.Ş., Ankara. T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararları Kiziroğlu, İ, 1993, The Birds of Türkiye (Species List in Red Data Book), TTKD, Ankara. Demirsoy, A., 1996, Türkiye Omurgalıları Amfibiler, Türkçe Bitki Adları Sözlüğü nden (Baytop T., 1994, TDK, Ankara Ankara Üniversitesi, Türkiye Vejetasyonu Ders Notları, 2004 Ege Üniversitesi Türkiye Florası Ders Notları, 1998 TUBİVES Kurt A., Yiğit N., Çolak E., Ketenoğlu O., Sözen M., Hamzaoğlu E., Krataş A., Özkurt Ş., 2002, Çevresel Etki Değerendirme ÇED, Ankara Karabük Çevre Durum Raporu, tasi.jpg&imgrefurl Demirtas, R. ve Yılmaz, R., 1996, Turkiye nin sismotektoniği, T.C. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, Ankara, 91 s.

193 Yılmaz AKSOY, Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü jeoloji mühendisliği ana bilim dalında yüksek mühendislik tezi (2005). Koçyiğit, A. (1987) T.J.K. Bülteni Uzuner, B. A. (1998) Temel Zemin Mekaniği, 4. Baskı Özaydın, K. (1999) Zemin Mekaniği. Şekercioğiu, E. (2001) Yapıların Projelendirilmesinde Mühendislik Jeolojisi, 3. Baskı TMMOB Jeofizik Mühendisleri Odası Yeraltısuyu Aramaları Kursu Kurs Notları. (1997). TMMOB Jeofizik Mühendisleri Odası Zemin Araştırma Kursu Kurs Notları. (1999) Hoek, E. Bray, J. W. Kaya Şev Stabiiitesi Çevirisi, Çevirenler: Paşamehmetoğlu, A.G., Özgenoğlu, A., Karpuz, C., TMMOB Maden Mühendisleri Odası Yayını, Üçüncü Baskı, (Temmuz, 1995).

194 EKLER

195 EKLER DİZİNİ Ek.1 Ek.2 Ek.3 Ek.4 Ek.5 Ek.6 Ek 7 Ek.8 Ek.9 Ek.10 Ek.11 Ek.12 Ek.13 Ek.14 Ek.15 Ek.16 Yer Bulduru Haritası 1/ Ölçekli Çevre Düzeni Planı, Lejantı ve Plan Hükümleri 1/ Ölçekli Topoğrafik Harita 1/ Ölçekli Arazi Varlığı Haritası 1/ Ölçekli Orman Mescere Haritası 1/ Ölçekli Faaliyet Merkezli Harita Kuvarsit Maden Ocağı, Kuvarsit İşleme Tesisi ve İnce Silis Kumu Depolama Alanı Konumlarını Gösterir 1/ Ölçekli Plan 1/1.000 Ölçekli Genel Yerleşim Planı Fosseptik Detay Planı Atık Analiz Raporu Proje Alanına Ait Fotoğraflar ve Faaliyet Alanının Uydu Görünümü Meteorolojik Bülten ve Standart Zamanlarda Gözlenen En Yüksek Yağış Verileri Depolama Sahası Kapastie Kübaj Bilgileri Jeolojik ve Jeoteknik Etüt Raporu Resmi Yazılar ISCST3 Hava Kalitesi Dağılım Modellemesi Sonuçları

196 EK-1 YER BULDURU HARİTASI

197 EK-2 1/ ÖLÇEKLİ ÇEVRE DÜZENİ PLANI, LEJAND VE PLAN HÜKÜMLERİ

198 EK-3 1/ ÖLÇEKLİ TOPOGRAFİK HARİTA

199 EK-4 1/ ÖLÇEKLİ ARAZİ VARLIĞI HARİTASI

200 EK-5 1/ ÖLÇEKLİ ORMAN MESCERE HARİTASI

201 EK-6 1/ ÖLÇEKLİ FAALİYET MERKEZLİ HARİTA

202 EK-7 KUVARSİT MADEN OCAĞI, KUVARSİT İŞLEME TESİSİ VE İNCE SİLİS KUMU DEPOLAMA ALANI KONUMLARINI GÖSTERİR 1/ ÖLÇEKLİ PLAN

203 EK-8 1/1000 ÖLÇEKLİ GENEL YERLEŞİM PLANI

204 EK-9 FOSSEPTİK DETAY PLANI

205 EK-10 ATIK ANALİZ RAPORU

206 EK-11 PROJE ALANINA AİT FOTOĞRAFLAR VE FAALİYET ALANININ UYDU GÖRÜNÜMÜ

207 EK-12 METEOROLOJİK BÜLTEN VE STANDART ZAMANLARDA GÖZLENEN EN YÜKSEK YAĞIŞ VERİLERİ

208 EK-13 DEPOLAMA SAHASI KAPASİTE KÜBAJ BİLGİLERİ

209 EK-14 JEOLOJİK JEOTEKNİK ETÜT RAPORU

210 EK-15 RESMİ YAZILAR

211 EK-16 ISCST3 HAVA KALİTESİ DAĞILIM MODELLEMESİ SONUÇLARI

212 NU HAZIRLAYAN ÇALIŞMA GRUBUNUN TANITIMI

213 Yeterlilik Belgesi Tebliği Kapsamında ÇED Başvuru Dosyasını Hazırlayan Çalışma Grubunun Tanıtımı Projenin Adı Proje Sahibi Projenin Mevkii ÇED Başvuru Dosyasını Hazırlayan Kuruluş : İNCE BOYUTLU SİSLİS KUMU DEPOLAMA SAHASI : CAMİŞ MADENCİLİK A.Ş. : KARABÜK İLİ, SAFRANBOLU İLÇESİ, ÇATAK KÖYÜ MEVKİİ : ALMER ÇEVRE DENETİM MÜŞ. MÜH. İŞ SAĞ. VE GÜV. PROJE TİC. LTD. ŞTİ. Yeterlik Belge No : 209 (Vize Tarihi: ) Tebliğin İlgili Maddesi Kapsamında Çalıştırılacak Personel Adı Soyadı Mesleği Sorumlu Olduğu Bölüm İmzası T. Volkan KARABULUT Çevre Mühendisi Oda Sicil No: 4095 Bölüm I, III Çevre Mühendisi (5/1-a) Yusuf PEHLİVAN Çevre Yüksek Mühendisi Oda Sicil No: 2580 Bölüm I, II, III, IV Mühendislik ve Mimarlık Fakülteleri veya Fakülte veya Akademi veya dört yıllık yüksek okul veya Fen Edebiyat Fakültelerinin Ziraat, Fizik, Kimya, Matematik, İstatistik, Biyoloji, Bölümleri ile Jeoloji, Hidrojeoloji, Zooloji, Arkeoloji, Veteriner Hekim, Kamu Yönetimi, İşletme, Ekonomi, Maliye, Hukuk, İktisat, Ekonometri, Sosyoloji Bölümleri Mezunu Personel (5/1-b) Yahya ÜREGEN Seda YILDIZ İnşaat Mühendisi Oda Sicil No: Peyzaj Yüksek Mimarı Oda Sicil No: 3038 Bölüm I Bölüm III Kapsam Belirleme ve İnceleme Değerlendirme Komisyonunca Belirlenmiş Meslek Grubundaki Personel Hüseyin NORAŞİN Jeoloji Mühendisi Bölüm III.1, III.2, III.3, III.4 Rapor Koordinatörü (5/1-c) E. Yakup ÜREGEN Çevre Mühendisi Oda Sicil No: 2664 Tüm Rapor İzzet AKBULUT Çevre Mühendisi Oda Sicil No: 7611 Bölüm I (Madde 5/1-ç) Kapsamındaki Personel Vildan KAYAR Çevre Mühendisi Oda Sicil No: 9984 Bölüm I, II Fuat BAŞ Ziraat Mühendisi Oda Sicil No: Bölüm II