11. SINIF BİYOLOJİ ÜÇRENK SORU BANKASI

Transkript

1 11. SINIF BİYOLOJİ ÜÇRENK SORU BANKASI Millî E itim Bakanl Talim ve Terbiye Kurulu Ba kanl n n tarih ve 133 say l karar ile kabul edilen programa göre haz rlanm t r. Mehmet TOKAY [email protected] Okan ERBA LI ESEN ÜÇRENK

2 Genel Müdür Temel Ate Genel Koordinatör Ak n Ate E itim Koordinatörü - Editör Nevzat Asma E itim Koordinatör Yard mc s Halit B y k Dizgi, Grafik, Tasar m Esen Dizgi Servisi Görsel Tasar m Muhteber Bozba Bu kitab n tüm haklar yazar na ve Esen Bas n Yay n Da t m Limitet irketine aittir. Kitab n tamam n n ya da bir k sm n n elektronik, mekanik, fotokopi ya da herhangi bir kay t sistemiyle ço alt lmas, yay mlanmas ve depolanmas yasakt r. steme Adresi ESEN BASIN YAYIN DA ITIM LTD. T. Bay nd r 2. Sokak No.: 34/11-12 K z lay/ankara Telefon: (0312) Faks: (0312) ISBN : ESEN ÜÇRENK Bask Bahçekap Mah Sok. Nu.: a maz / ANKARA Tel : (0312) (pbx) Sertifika No: Bask Tarihi 2012 VIII

3 Sevgili Ö renciler, Ya am n z n geri kalan k sm n n büyük ölçüde ekillenece i bir süreçten geçiyorsunuz. Bu süreci do ru de- erlendirip ba ar l sonuçlar almak büyük ölçüde sizin elinizde. Ancak unutmay n ki, sevdi iniz ve gelece i olan bir mesle i yapabilmeniz için yüksek puanlar alman z yeterli de ildir. Önemli olan sizden daha yüksek puan alan ö rencilerin say s n n ne kadar az oldu udur. Çünkü bu s navlar puan yar s navlar d r. Bu yüzden, ileride girece iniz YGS ve LYS s navlar na imdiden haz rlanmak zorundas n z. Okul s navlar n zda ve üniversite s nav nda ba ar l olman z, sizler gibi ö retmenlerinizin de en büyük dile idir. Bilindi i üzere Milli E itim Bakanl ortaö retim derslerinin müfredat programlar n de i tirdi ve bu de i iklik sadece konular n yer de i tirmesinde n ibaret de ildi. Yap lan de i iklikle konular n ö retiminde çoklu zeka kuram, yap land r c yakla m gibi yöntemlerin ön plana ç kar lmas hedeflenmi tir. Bu yüzden bu kitab, sözü edilen yöntemlerden kaynaklanan ihtiyaçlar n kar lanmas için haz rlad k. Her bölümün öncesine, bölüm ile ilgili kavramlar n ve bilgilerin tazelenmesi için bo luk doldurma, do ru yanl, yap land r lm grid, e le tirmeler, kavram haritalar, tan lay c dallanm a aç, bulmaca gibi uygulamalar eklenmi tir. Bölümlere bu uygulamalar çözerek ba laman z tavsiye ederiz çünkü bu bölümler size konu hakk nda eksiklerinizin olup olmad n aç kça gösterecektir. Daha sonra, çoktan seçmeli testlerin çözümünü yapman z ve bilgilerinizin peki mesini sa laman z gerekmektedir. Kitab m zdan en etkili biçimde yararlanman z ve ba ar l olman z dile iyle

4 ATATÜRK ÜN GENÇL E H TABES Ey Türk gençli i! Birinci vazifen, Türk istiklâlini, Türk cumhuriyetini, ilelebet, muhafaza ve müdafaa etmektir. Mevcudiyetinin ve istikbalinin yegâne temeli budur. Bu temel, senin, en k ymetli hazinendir. stikbalde dahi, seni, bu hazineden, mahrum etmek isteyecek, dahilî ve haricî, bedhahlar n olacakt r. Bir gün, istiklâl ve cumhuriyeti müdafaa mecburiyetine dü ersen, vazife-ye at lmak için, içinde bulunaca n vaziyetin imkân ve eraitini dü ünmeyeceksin! Bu imkân ve erait, çok nâmüsait bir mahiyette tezahür edebilir. stiklâl ve cumhuriyetine kastedecek dü manlar, bütün dünyada emsali görülmemi bir galibiyetin mümessili olabilirler. Cebren ve hile ile aziz vatan n, bütün kaleleri zapt edilmi, bütün tersanelerine girilmi, bütün ordular da t lm ve memleketin her kö esi bilfiil i gal edilmi olabilir. Bütün bu eraitten daha elîm ve daha vahim olmak üzere, memleketin dahilinde, iktidara sahip olanlar gaflet ve dalâlet ve hattâ h yanet içinde bulunabilirler. Hattâ bu iktidar sahipleri ahsî menfaatlerini, müstevlilerin siyasî emelleriyle tevhit edebilirler. Millet, fakr u zaruret içinde harap ve bîtap dü mü olabilir. Ey Türk istikbalinin evlâd! te, bu ahval ve erait içinde dahi, vazifen; Türk istiklâl ve cumhuriyetini kurtarmakt r! Muhtaç oldu un kudret, damarlar ndaki asîl kanda, mevcuttur!

5 ST KLÂL MAR I Korkma, sönmez bu afaklarda yüzen al sancak; Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak. O benim milletimin y ld z d r, parlayacak; O benimdir, o benim milletimindir ancak. Çatma, kurban olay m, çehreni ey nazl hilâl! Kahraman rk ma bir gül! Ne bu iddet, bu celâl? Sana olmaz dökülen kanlar m z sonra helâl... Hakk d r, Hakk a tapan, milletimin istiklâl! Ben ezelden beridir hür ya ad m, hür ya ar m. Hangi ç lg n bana zincir vuracakm? a ar m! Kükremi sel gibiyim, bendimi çi ner, a ar m. Y rtar m da lar, enginlere s mam, ta ar m. Garb n âfâk n sarm sa çelik z rhl duvar, Benim iman dolu gö süm gibi serhaddim var. Ulusun, korkma! Nas l böyle bir iman bo ar, Medeniyet! dedi in tek di i kalm canavar? Arkada! Yurduma alçaklar u ratma, sak n. Siper et gövdeni, dursun bu hayâs zca ak n. Do acakt r sana va detti i günler Hakk n... Kim bilir, belki yar n, belki yar ndan da yak n. Bast n yerleri toprak! diyerek geçme, tan : Dü ün alt ndaki binlerce kefensiz yatan. Sen ehit o lusun, incitme, yaz kt r, atan : Verme, dünyalar alsan da, bu cennet vatan. Kim bu cennet vatan n u runa olmaz ki fedâ? ühedâ f k racak topra s ksan, ühedâ! Cân, cânân, bütün var m als n da Huda, Etmesin tek vatan mdan beni dünyada cüdâ. Ruhumun senden, lâhi, udur ancak emeli: De mesin mabedimin gö süne nâmahrem eli. Bu ezanlar-ki ahadetleri dinin temeli- Ebedî yurdumun üstünde benim inlemeli. O zaman vecd ile bin secde eder -varsa- ta m, Her cerîhamdan, lâhi, bo an p kanl ya m, F k r r ruh- mücerred gibi yerden na m; O zaman yükselerek ar a de er belki ba m. Dalgalan sen de afaklar gibi ey anl hilâl! Olsun art k dökülen kanlar m n hepsi helâl. Ebediyen sana yok, rk ma yok izmihlâl: Hakk d r, hür ya am, bayra m n hürriyet; Hakk d r, Hakk a tapan, milletimin istiklâl! Mehmet Âkif ERSOY

6 I. ÜN TE Bitki Biyolojisi SAYFA Bo luk Doldurma Sorular...11 Do ru Yanl Sorular E le tirme Yap land r lm Grid Yap land r lm Grid Venn Diyagram Venn Diyagram Venn Diyagram Kavram Haritas Tan lay c Dallanm A aç Yaz l Sorular Bulmaca Testler II. ÜN TE Kal t m, Gen Mühendisli i ve Biyoteknoloji 1 BÖLÜM = Kal t m Bo luk Doldurma Sorular...71 Do ru Yanl Sorular E le tirme Kavram Haritas Kan Grubu Tablosu Soy A ac Uygulamas Yap land r lm Grid Kromozomlarda Ayr lmama Tan lay c Dallanm A aç Yaz l Sorular Bulmaca Testler

7 2 BÖLÜM = DNA n n Yap s ve Replikasyonu Bo luk Doldurma Sorular Do ru Yanl Sorular Yap land r lm Grid Venn Diyagram Kavram Haritas Kavram Haritas Tan lay c Dallanm A aç Tan lay c Dallanm A aç Mutasyon Tamiri Kavram Tan mlama E le tirmesi Santral Dogma Nükleotid Dizileri DNA RNA Kar la t r lmas Bulmaca Testler III. ÜN TE Komünite ve Populasyon Ekolojisi Bo luk Doldurma Do ru Yanl Sorular E le tirme Yap land r lm Grid Venn Diyagram Venn Diyagram Tan lay c Dallanm A aç Tan lay c Dallanm A aç Yaz l Sorular Bulmaca Testler CEVAP ANAHTARI

8 .

9 1. Ünite BİTKİ BİYOLOJİSİ

10 . 1. ÜN TE: Bitki Biyolojisi Toplam Kazan m Say s : Tohumlu bitkilerin yap s ile ilgili olarak ö renciler; Tohumlu bir bitkinin temel k s mlar n ema üzerinde gösterir Bitkisel dokular örneklerle aç klar Kökün görevlerini belirterek saçak kök ve kaz k köke örnekler verir Kök büyümesinin gözlemlenebilece i bir deney tasarlar ve deneyi gerçekle tirir Kökün boyuna ve enine kesitindeki dokular ema üzerinde gösterir Gövdenin görevlerini belirterek otsu ve odunsu gövdeye örnekler verir Otsu ve odunsu gövdenin boyuna ve enine kesitinde dokular ema üzerinde gösterir Bitkilerde birincil (primer) ve ikincil (sekonder) büyümeyi aç klar Yapra n enine kesitinde dokular çizimle gösterir Yapra n yap ve görevlerini belirterek yaprak tiplerine örnekler verir. 2. Bitkilerde ta ma ile ilgili olarak ö renciler; Bitkilerde suyun topraktan al nmas ve gövdede ta nmas n sa layan mekanizmalar aç klar Bitkilerde fotosentez ürünlerinin ta nmas n n nas l gerçekle ti ini aç klar. 3. Bitkilerde beslenme ile ilgili olarak ö renciler; Bitkinin beslenebilmesi için gerekli ko ullar aç klar Bitkilerde besin tuzlar n n önemini aç klar. 4. Bitkilerde büyüme ve hareket ile ilgili olarak ö renciler; Bitki büyümesinde etkili olan çevresel faktörleri belirtir Bitki büyümesinde hormonlar n etkisini aç klar Fotoperiyodizm, nasti ve tropizma hareketlerini örneklerle aç klar. 5. Bitkilerde e eyli üreme ile ilgili olarak ö renciler; Çiçe in k s mlar n n yap ve görevlerini tam çiçek ekli üzerinde belirtir Bir çiçek ekli üzerinde tozla may aç klar Tohumlu bitkilerde döllenmeyi aç klar Bitkilerde tohumun yap s n ve önemini aç klar Bitkilerde görülen meyve tiplerini aç klar Meyvenin bitkiye sa lad faydalar örneklerle aç klar Tohumun ta nma yollar n örneklerle aç klar. 6. Bitkilerde çimlenme ile ilgili olarak ö renciler; Çimlenmi bir tohum üzerinde ba l ca k s mlar gösterir Tohumun çimlenmesine etki eden çevresel faktörleri aç klar Tohumun çimlenmesine etki eden faktörlerin etkisini deneyle gösterir.

11 B TK B YOLOJ S BO LUK DOLDURMA A a da verilen cümlelerde bo b rak lan yerleri tamamlay n z. 1. Periderm fellem, fellogen ve... olu ur. 2. Peridermde gaz al -veri ini sa layan yap lara... denir. 3. Primer floem... dan olu ur. Sekonder floemi... üretir. 4. Protoderm,... i olu turur , merkezi silindirin en son d tabakas n olu turan tek s ral hücrelerden olu mu yap d r. 6. Bitki köklerinin özel mantarlarla olu turdu u simbiyotik birli e... denir. 7. Tohumda ilk geli en yapraklara... denir ve besin depo ederler hücreleri ölüdür ve ligninle mi çeperlidir. 9. Fellogen üste do ru..., a a do ru... olu turur , hücre çeperi mantarla m örtü dokudur. 11. Yan köklerin orjini... iken, tüylerin orjini... dir. 12. Gutasyon suyun s v ekilde... at lmas olay d r. 13. Floem elemanlar kalburlu boru hücreleri,..., floem sklerankimas ve floem...d r. 14. Destek doku sklerankima ve... hücrelerinden olu ur. 15. Geceleri stomalardaki glikoz,... çevrilir. 16. Kom u hücrelerden... hücrelere su giri i oldu unda stoma Kök,gövde ve bunlar n uç k s mlar nda bulunan meristem... meristemdir. 18. Kök d tan içe do ru epidermis,..., iletim demetleri ve... den olu ur. 19. Çimlenmekte olan bitkinin besin gereksinimi... ve endospermden sa lan r kök, canl parankima hücrelerinin bölünmesiyle olu an köke denir. 11

12 B TK B YOLOJ S DO RU YANLI SORULARI A a daki yarg lar n ba na do ru olanlar için (D ), yanl olanlar için(y) harfini koyunuz. 1. ( ) Bitkilerdeki meristematik dokular ince çeperli, bol sitoplazmal ve bölünmeyen hücrelerden olu ur. 2. ( ) Bitkilerdeki fotosentetik aktivitenin tamam na yak n n parankima hücreleri üstlenmi tir. 3. ( ) Yapraklarda kambiyum, kaliptra ve perisikl bulunmaz. 4. ( ) Epidermis hücreleri protodermden, merkezi silindir hücreleri ise prokambiyum hücrelerin farkl la mas ndan olu ur. 5. ( ) Ye il bitkilerde gözenekler, palizat parankimas ve periderm hücreleri besin ve oksijen üretebilir. 6. ( ) Bitkilerde tüm büyüme noktalar yüksük = kaliptra denen özel dokularla korunur. 7. ( ) Bir bitki gövdesinde kambiyum bulunmas, bu bitkinin tek çenekli olmad n n da kan t d r. 8. ( ) Lentiseller, sklerenkima hücreleri ve trakeler canl l n yitirmi bitkisel dokulard r. 9. ( ) Bir patates bitkisinin gövdesinden ç kan köklere yan kök denir. 10. ( ) Stomalar n aç lmas sürecinde asitlikleri azal rken turgor bas nçlar artar. 11. ( ) Bir bitkide terlemenin artmas hem ksilemdeki hem de floemdeki ta nma h z n art r r. 12. ( ) Topraktan bitkiye su giri i olmas için kök osmotik bas nc topra n emme kuvvetinden fazla olmal d r. 13. ( ) Bitkilerde dormansi döneminde absisik asit miktar azal rken sitokinin aktivitesi artar. 14. ( ) Terleme Kohezyon teorisi bitkilerde suyun yapraklara ta nmas n sa layan en önemli kuvvettir. 15. ( ) Oksin hormonu gövdede pozitif, kökte negatif etki yapar. 16. ( ) Tropizma ve nasti hareketleri uyar n n yönüne ba l durum de i tirme hareketleridir. 17. ( ) Bitki köklerinde azot ba layan organizmalar ile bitki aras ndaki ili kiler mikoriza olarak bilinir. 18. ( ) Bitkilerde oksin hormonu tropizmada etkili iken etilen olgunla may h zland r r. 19. ( ) Bir a ac n köklerinin suya do ru uzamas na pozitif hidrotaksis denir. 20. ( ) Tepe k sm na k geçirmeyen bir k l f geçirilmi koleoptilde,sa dan gelen k sola do ru yönelme sa lar. 21. ( ) Çiçekte mikrosporlar mayozla olu urlar, endomitoz geçirerek çiçek tozlar n olu tururlar. 22. ( ) Döllenme öncesi tohum tasla n n kromozom say s 8n dir. 23. ( ) Polen tüpünde mayoz bölünme ile olu an spermler tohum tasla ndaki baz hücreleri döllemezler. 24. ( ) Polar çekirdeklerin genotipi, sinergit çekirdekler ile ayn d r. 12

13 B TK B YOLOJ S 25. ( ) Tozla mas n rüzgarla yapan bitkilerin çiçek tozu say s nispeten daha fazlad r. 26. ( ) Vejetatif çekirdek, polen tüpünde olu ur ve döllenmeye kat lmaz. 27. ( ) Embriyonun genotipi, embriyo kesesine giren spermlerden biri ile yumurtan n toplam d r. 28. ( ) Bir tohumun yap s nda klorofil bulunmaz. 29. ( ) Çimlenme sürecinde endospermin a rl azal rken hücre say s artar. 30. ( ) Çimlenme sürecinde topraktan al nan su ile solunum ve fotosentez enzimleri uyan r. 31. ( ) Çift döllenmeden sonra tohum meyveye dönü ür. 32. ( ) Megaspor ile yumurta hücresinin genotipi ayn d r. 33. ( ) Çiçeklerde anterde ve tohum tasla nda mayoz bölünme görülür. 34. ( ) Yalanc meyvelerde çiçe in yaln z ovaryum k sm etlenmi tir. 35. ( ) Di i ve erkek organlardan yaln z birini bulunduran çiçe e tek evcikli denir. 36. ( ) Kambiyum doku hücreleri primer meristem olup baz bitkilerde gözlenmez. 37. ( ) Terleme topra n nem miktar artt kça artar, havan n nem miktar artt kça azal r. 38. ( ) Tipik bir karasal bitkide yapraklardaki tüm hücreler fotosentez yapabilir. 39. ( ) Mikrosporlar, antipod çekirdek ve generatif çekirdek haploid kromozomludur. 40. ( ) Patl can, Kavun, Kabak ve Domates gibi organlar birer meyvedir. 41. ( ) Tohum kabu unun çatlamas embriyonun fotosentez yapmaya ba lad n n göstergesidir. 42. ( ) Tozla ma, tepecikten tohum tasla na spermlerin ula mas d r. 43. ( ) Lale bitkisinin yapraklar n n belli s cakl k de erlerinde aç l p kapanmas bir nasti örne idir. 44. ( ) Uç k sm kesilerek oksin emdirilmi agar konan koleoptilde, bölünme de uç bölgede olur. 45. ( ) Absisik asit, bitkide büyüme ve geli meyi engeller. 46. ( ) Floem borular ç kar lan bir bitkide kökler yapraklardan önce ölür. 47. ( ) Besinlerin köklere do ru ta nmas nda terleme, k lcall k ve kök bas nc etkili olur. 48. ( ) Tohumlarda çimlenme s ras nda ni astan n y k m glikozun y k m ndan önce olur. 49. ( ) K sa gün bitkileri asl nda uzun gece bitkileridir. 50. ( ) Yapraklarda hidatodlar kenarlarda, emergensler üstte ve lentiseller ise altta bulunur. 13

14 B TK B YOLOJ S A a da verilen tan mlar ile terimleri e le tiriniz. E LE T RME 1. Köklerde korteks tabakas n n en iç k sm d r. A) oksin 2. Odun olarak da bilinen kambiyum ürünüdür. B) absisik asit 3. Bitkilerde kök bas nc n n yol açt su yitirme yoludur. C) ksilem 4. Endodermis hücre çeperlerinin süberinle kapl k sm d r. D) Gerçek meyve 5. Kurak ortamda yeti ebilen bitkilerin genel ad d r. E) floem 6. Tropizma hareketlerine neden olan bitkisel hormondur. F) endodermis 7. Bas nç-ak teorisinin aç klamaya çal t bitkisel dokudur. G) kserofitler 8. Su k tl durumunda stomalar n kapanmas n sa layan hormondur. H) sekonder ksilem 9. Kök apikal meristemini koruyan k l ft r. I) sklerankima 10. Korunma,savunma,salg,emme ve t rmanma görevi yapan ç k nt lard r. ) protoderm 11. As l elemanlar trake ve trakeidler olan bitkisel doku tipidir. J) damlama 12. Sklereid ve lif hücrelerinden olu mu ölü destek dokudur. K) kaliptra 13. Epidermis hücrelerini olu turan primer meristem tabakas d r. L) tüyler 14. Sekonder meristem de denen mantar kambiyumudur. M) etilen 14

15 B TK B YOLOJ S 15. Bitkilerin gün ve gece uzunlu una verdikleri biyolojik yan tt r. N) Polar çekirdekler 16. Bitkilerde üçlü tepki etkisine yol açan gaz formundaki hormondur. O) fellogen 17. Peridermin en d tabakas d r. Ö) Generatif çekirdek 18. Endospermin olu mas n sa layan di i organa ait hücrelerdir. P) fotoperiyodizm 19. Yaln zca ovaryumun geli mesiyle olu mu meyvelerdir. R) kaspari eridi 20. Polenlerdeki iki çekirdekten biridir ve polen tüpünde mitoz geçirir. S) fellem YAPILANDIRILMI GR D 1 Numaraland r lm kutucuklarda baz bitkisel yap lar verilmi tir. Numaralar kullanarak a a daki sorular cevaplay n z. 1 Periksikl 4 Protoderm 7 Hidatod 2 Lignin 5 Vasküler kambiyum 8 Adventif 3 Kaliptra 6 Fellem 9 Emergens a) Ksilem ve floemden olu an iletim demetlerinin aras nda yer alan dokudur. b) Köklerde merkezi silindirin en d tabakas d r. c) Kök d nda gövde ve yaprak gibi organlardan ç kan kökler için kullan lan terimdir. d) Salg,tutunma, koruma görevleri olan epidermis kökenli dikenlerdir. e) Primer meristem bölgesinin en d nda kalan ve dermatojen olarak da bilinen doku öncüsü tabakad r. f) Kök ucu apikal meristemini koruyan ve kayganl k sa layan k l f dokudur. g) Sklerenkima hücrelerinde ve ksilem borular nda hücre çeperlerinin sertle mesini sa layan odun özüdür. h) Fellogen denen mantar kambiyumunun bölünerek d a do ru olu turdu u mantar tabakas d r. ) Havan n nem düzeyinin yüksek oldu u saatlerde yapraklarda damlaman n gerçekle ti i aç kl klard r. 15

16 B TK B YOLOJ S YAPILANDIRILMI GR D 2 Numaraland r lm kutucuklarda baz olaylar verilmi tir. Numaralar kullanarak a a daki sorular cevaplay n z. 1 terleme 4 salg lama 2 turgor 5 gutasyon 3 kohezyon 6 fotosentez a) Yaln zca stomalarda ve baz parankima hücrelerinde görülen bir metabolik olayd r. b) Gözeneklerin aç lmas n, kom u epidermis hücrelerinden giren su etkisiyle artarak sa layan olayd r. c) Tüyler, dikenler ve epidermis hücrelerinde koruma ya da savunma amac yla yap lan olayd r. d) Odun borular nda ta nan su molekülleri aras nda çekim olay d r. e) Bitkilerde suyun yukar ta nmas n sa layan en önemli olayd r. f) Hava nemi artt nda su savaklar ndan suyun s v halde at lmas olay d r. VENN EMASI - 1 A a daki cümlelerin do ru kar l n venn emas nda bulunuz. a) Tüm hücreleri, ince çeperli ve büyük çekirdeklidir ( ) b) Baz çe itleri fotosentez yapabilir ( ) Meristem Dokular De i mez Dokular c) Köklerden yapraklara su ve mineralleri ta yabilirler ( ) d) E it say da kromozom ta yan görevde hücrelerden olu ur ( ) I II III e) Baz çe itlerini kaliptra korur ( ) f) Topraktan al nan su ve mineralleri kullan r ( ) 16

17 B TK B YOLOJ S VENN EMASI - 2 A a daki cümlelerin do ru kar l n venn emas nda bulunuz. a) Aç l p kapanabilme özellikleri vard r ( ) b) Yapraklarda bulunamazlar ( ) Stomalar Lentiseller c) Köklerde rastlanmazlar ( ) d) Gaz al -veri i ve terlemede görevlidirler ( ) e) Klorofilleri vard r ve fotosentez yapabilirler ( ) f) Canl hücrelerden olu urlar ( ) g) Sürekli aç k halde bulunurlar ( ) I V II IV VI III h) Hava neme doydu unda su at lmas n sa larlar ( ) VII Hidatodlar VENN EMASI - 3 A a daki cümlelerin do ru kar l n venn emas nda bulunuz. a) Odun ve soymuk borular n içerir ( ) b) Perisikl ve endodermis tabakalar n içerir ( ) Kök Gövde c) Üzerinde yaprak ve tomurcuklar n ç kt bölgelere nodyum denir ( ) d) Klorofil içeren hücrelere sahip olabilir ( ) e) Periderm taraf ndan korunabilir ( ) f) Odunsu bitkilerde epidermisle korunabilir ( ) I V II IV VI III g) Çok y ll k bitkilerin kambiyum içermeyen k sm d r ( ) VII Yaprak 17

18 B TK B YOLOJ S KAVRAM HAR TASI A a daki kavram haritas ndaki bo luklar uygun kelimelerle doldurunuz. Kök nodüllerinde bakteriler bulunur Nohut, mercimek, fasulye familyas d r köklerin yerçekimine do ru uzamas baz yapraklar n s cakl k etkisiyle aç l p kapanmas büyüme noktalar nda bulunur sonradan bölünme yetene i kazanm t r. mantarl kök sistemidir örne idir kökenine göre örne idir bitkinin en az özelle mi dokusudur çeperlerinde pektin birikmi tir bölünür temel sklereit ve liflerden olu ur. ortak ya am farkl türlerle olu ur iletim iletim h z terleme ile artar Bitkiler örtü canl ihtiyaç duyar ölü hareket Klorofil sentezi için gerekli mikro elementtir. gözeneklerin k etkisi ile aç l p kapanmas geli meyi miktar en az olan s n rlar kural d r. DNA, ATP, RNA ve proteinlerdeki makro elementtir. 18

19 B TK B YOLOJ S TANILAYICI DALLANMI A AÇ 1. A a da birbiri ile ba lant l Do ru / Yanl tipinde ifadeler içeren tan lay c dallanm a aç tekni inde bir soru verilmi tir. a ifadesinden ba layarak her Do ru ya da Yanl cevab n za göre ç k lardan sadece birini i aretleyiniz. Örne in; a ifadesinin Do ru / Yanl oldu u belirtilir. Do ru ise b ifadesine, yanl ise c ifadesine ula l r. b ifadesinin Do ru / Yanl oldu u belirtilir. Do ru ise d ifadesine, yanl ise e ifadesine ula l r. d ifadesinin Do ru / Yanl oldu u belirtilir. Do ru ise 1. ç k a, yanl ise 2. ç k a ula l r. b) K sa gün bitkileri gece, k sa bir süre k al rsa çiçeklenir. D D Y d) Demir (Fe) mikro, Azot (N) makro elementtir. e) Ektomikorizada miselyum yüzeyini art racak kök tüyleri olu maz. D Y D Y Ç k 1 Ç k 2 Ç k 3 Ç k 4 a) Gözeneklerin aç lmas için asitli in azalmas gerekir. Y f) Terleme, soymuk borular nda ta ma h z n art r r. D Y Ç k 5 Ç k 6 c) Bas nç ak teorisinde kaynak hücreden kalburlu borulara eker yüklenir. D Y g) Tek çenekli bitkilerde gövdede iletim demetleri da n k dizilmi tir. D Y Ç k 7 Ç k 8 19

20 B TK B YOLOJ S YAZILI SORULARI 1. Bitkilerde meristem özellik gösteren dokular n özelliklerini maddeler halinde yaz n z. 2. Kambiyum tabakas nedir? Kaça ayr l r ve hangi bitkilerde bulunur? 3. Büyüme noktas denen primer meristemin tabakalar n d tan içe do ru s ralay n z.bu tabakalar hangi doku örneklerini olu turur,yaz n z. 4. Bitkilerde fotosentez olay n gerçekle tirebilen hücre tiplerine 3 örnek veriniz. 5. Kaliptra, periderm, lentisel, perisikl, trakeid ve kutikula kavramlar n aç klay n z. 6. Bir stoman n aç lmas sürecinde gerçekle en olaylar s ras yla yaz n z. 20

21 B TK B YOLOJ S 7. Bitkilerde stomalar,lentiseller ve hidatodlar n özelliklerini kar la t r n z. 8. letim doku tiplerinin elemenlar n yazarak,özelliklerini kar la t r n z. 9. Bir yaprakta epidermis tabakas n n de i imi ve farkl la mas ile olu an yap lar s ralay n z. 10. Terleme nedir? Bitkilere sa lad yararlar ve terlemeyi etkileyen faktörleri s ralay n z. 11. Bitkilerde suyun yukar do ru hareketini kolayla t ran etkileri aç klay n z. 12. Bas nç ak teorisi kavramlar n aç klay n z. 13. Makro ve mikro elementleri s ralay n z.minimum kural n aç klay n z. 21

22 B TK B YOLOJ S 14. Bitkilerin topraktan mineralleri almas n sa layan Biyolojik azot fiksasyonunu aç klay n z 15. Mikoriza nedir? Tiplerini kar la t r n z. 16. Bitkilerde düzenleyici etkisi olan hormonlar etkilerine göre s n fland r n z. 17. Bitkilerde uyar n n yönüne ba l olan ve olmayan hareketlere 3 örnek vererek aç klay n z. 18. Kapal tohumlu bitkilerde polen ve yumurtan n olu umu sürecinde gerçekle en a amalar ayr ayr yaz n z. 19. Bitkilerde çift döllenme nedir? Döllenmeden sonra olu an yap lar s ralay n z. 22

23 B TK B YOLOJ S 20. Çimlenme sürecinde gerçekle en olaylar s ras yla yaz n z. 21. Çapraz tozla ma, Monoik, Dioik, Yalanc meyve ve Gerçek meyve kavramlar n aç klay n z. 22. Tek çenekli ve çift çenekli bitkilerin özelliklerini kar la t r n z. 23. Kurak ortam bitkilerinin özelliklerini maddeler halinde yaz n z. 24. Stomalar n kapanma sürecinde gerçekle en olaylar s ralay n z. 25. Bir bitkide canl ve ölü hücre ya da doku çiftlerine 4 örnek veriniz. 23

24 B TK B YOLOJ S BULMACA B YOLOJ K PUZZLE Soldan Sa a 2. Lateral meristem olarak da bilinen sekonder meristem 4. Kök apikal meristemi koruyan k l f 5. Aç l r kapan r gözenek 9. Bitkilerde tüy, diken ve stomalar olu turan koruyucu doku 10. Mantarl kök 11. Çiçekte erkek organ n ba ç k k sm 13. Dermatojen tabakas n n en d taki k sm 17. Spermleri olu turan polen çekirde i 18. Gövde ya da yapraktan ç kan kök Yukar dan A a ya 1. Yaprakta bulunan tipleri fotosentez yapabilir 3. Uyar n n yönüne ba l olmayan bitkisel hareket 6. Bitkilerin buharla ma yoluyla su kaybetmesi 7. Bitkilerde yan kökleri olu turan merkezi silindir tabakas 8. Terleme olay sayesinde madde iletimi yapan doku 12. Kleoptillerde tropizma etkeni olan hormon 14. Ölü destek dokunun çeperlerinde biriken madde 15. Ovaryumun geli mesiyle olu an bitki organ 16. Baklagil kökleri üzerinde bulunan yumrular 19. Çimlenme sürecinde embriyoyu besleyen doku 20. Çiçek tozlar n n ta nmas 24

25 B TK B YOLOJ S Test 1 1. Çok y ll k, odunsu bir bitkinin meristem dokusu ile ilgili; l. Bölünme özelli ini kaybetmeyen hücrelerden olu mu tur. ll. Bitkinin boyuna ve enine büyümesini sa lar. lll. Bitkinin bölünmez dokusundan meydana gelir. ifadelerinden hangileri do rudur? Bitki Biyolojisi 5. Primer meristem hücrelerinde a a da verilen özelliklerden hangisi gözlenmez? A) Sitoplazmalar boldur. B) Kofullar büyüktür. C) Çekirdekleri büyüktür. D) Metabolizma h zlar yüksektir. E) Hücre çeperleri incedir. A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) ll ve lll 2. Primer meristem ile sekonder meristem için; l. Tek y ll k, otsu bitkilerde bulunma ll. Mitoz bölünme özelli ine sahip olma 6. Çok y ll k, odunsu bitkilerde enine büyümeyi sa layan doku a a dakilerden hangisidir? A) Kollenkima B) Sklerenkima C) Kambiyum D) Salg doku E) letim doku lll. Bitkide boyca büyümeyi sa lama özelliklerinden hangileri ortakt r? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) l ve lll 3. Odunsu çok y ll k bir bitkide iletim demetlerini a a da verilen yap lardan hangisi meydana getirir? A) Parankima B) Sklerenkima C) Kollenkima D) Epidermis 7. Geli mi bir bitkinin yapra nda bulunan; l. Epidermis hücresi ll. Palizat parankimas hücresi lll. Sünger parankimas hücresi lv. Stoma hücresi yarg lar ndan hangileri fotosentez reaksiyonlar n gerçekle tirebilir? A) l ve ll B) ll ve lll C) lll ve lv D) l, ll ve lll E) ll, lll ve lv E) Kambiyum 4. A a da verilen hücre çe itlerinden hangisi bölünme yetene ini, bitkinin ya ad süre içinde kaybetmez? A) Primer meristem hücresi B) Parankima hücresi C) Stoma hücresi D) Floem hücresi E) Periderm hücresi 8. Tek y ll k, otsu ve geli mi bir bitkinin gövdesinde; l. Palizat parankimas ll. letim demetleri lll. Kambiyum lv. Mantar doku yap lar ndan hangileri bulunur? A) l ve ll B) l ve lll C) ll ve lll D) ll ve lv E) lll ve lv 25

26 B TK B YOLOJ S 9. A a da verilen yap lardan hangisi örtü dokunun farkl la mas yla meydana gelen yap lardan biri de ildir? A) Tüyler B) Emergens C) Kambiyum D) Hidatot E) Stoma 12. A a da verilenlerden hangisi bölünmez dokuya ait de ildir? A) Kollenkima B) Mantar doku C) Kambiyum D) Epidermis E) Stoma 13. Stoma ile lentiseller için; 10. Geli mi bitkilerde bulunan iletim parankimas ; l. Hava depo ederek, gerekti inde di er hücrelere vermek ll. letim demetleri ile fotosentez yapan hücreler aras nda madde iletimini sa lamak lll. Su ve minerallerin köklerden fotosentez yapan dokulara kadar ta nmas n sa lamak l. Fotosentez yapma ll. Gaz al veri i yapma lll. Aç l p kapanma lv. Kloroplast bulundurma olaylar ndan hangileri ortakt r? A) Yaln z ll B) ll ve lv C) lll ve lv D) l, ll ve lll E) ll, lll ve lv görevlerinden hangilerini gerçekle tirir? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) ll ve lll 14. Yapraklarda olu an tüyler; l. Fazla s nmay önler. ll. Su kayb n azalt r. lll. Su ve minerallerin emilimini sa lar. 11. Hücreleri klorofil bulundurmaz. Canl hücrelerden olu ur. Bitkinin yüzeyini sarar. Hücreler aras bo luk bulundurmaz. Yukar da özellikleri verilen doku çe idi a a- daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? A) Primer meristem B) Sekonder meristem C) Ksilem D) Floem E) Epidermis ifadelerinden hangileri do rudur? A) Yaln z l B) l ve ll C) l ve lll D) ll ve lll E) l, ll ve lll 15. Primer meristem hücreleri, bitkinin; l. Dal uçlar ll. Kök uçlar lll. Gövde lv. Merkezi silindir yap lar ndan hangilerinde bulunur? A) l ve ll B) ll ve lll C) ll ve lv D) lll ve lv E) l, lll ve lv 1.D 2.B 3.E 4.A 5.B 6.C 7.E 8.A 9.C 10.B 11.E 12.C 13.A 14.B 15.A 26

27 B TK B YOLOJ S Test Bitkilerde salg doku; l. Tozla ma ll. Çürümeye kar korunma lll. Sindirim amaçlar ndan hangileri için faaliyet gösterir? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve lll E) l, ll ve lll Bitki Biyolojisi 4. Bir bitkinin gövdesinden al nan enine kesit a a da verilmi tir. l ll lll lv V Gövde kesidinde, hangi numara ile gösterilen yap n n varl bu bitkinin çok y ll k, odunsu bir bitki oldu unu kan tlar? A) l B) ll C) lll D) lv E) V 2. Bitkilerde bulunan baz yap lar ile bu yap lar n görevleri a a daki seçeneklerde e le tirilmi tir. Bu e le tirmelerden hangisi yanl t r? A) Stoma Gaz al veri i B) Hidatot S v halde su at m C) Kök Su al m D) Kambiyum Enine büyüme E) Epidermis Madde iletimi 5. A a da verilenlerden hangisi bir bitki gövdesinin görevlerinden de ildir? A) Kökler ile yapraklar aras ndaki madde ba lant s n kurma B) Bitkinin dik durmas n sa lama C) Besin depolama D) Baz bitkilerde su depolama E) Topraktan su ve mineralleri alma 3. Tohumlu bitkilerin gövdelerinde; l. Lentisel bulundurma ll. Stoma bulundurma lll. letim demetlerini bulundurma lv. Kambiyum bulundurma özelliklerinden hangileri ortakt r? A) Yaln z lll B) l ve ll C) ll ve lll D) ll ve lv E) lll ve lv 6. Bir bitkinin yapraklar ; l. Bitkinin bo alt m n sa lama ll. A r s nmay engelleme amac ile terleme yapma lll. Fotosentez ile besin üretme görevlerinden hangilerini gerçekle tirir? A) Yaln z l B) Yaln z ll c) Yaln z lll D) l ve lll E) l, ll ve lll 27

28 B TK B YOLOJ S 7. Bitkiler topraktan yeterince magnezyum alamazlar ise yapraklar sararmaya ba lar. Bu durumun nedeni, magnezyumun; l. Klorofilin yap s na kat lmas ll. Epidermis hücrelerinin yap s na kat lmas lll. Sar yans tmas özelliklerinden hangilerine ba l d r? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll 10. Oksin hormonu ile ilgili; l. Bitkilerde boyca büyümeyi sa lar. ll. Tropizma hareketlerinin ortaya ç kmas nda etkili olur. lll. Nasti hareketlerini düzenler. ifadelerinden hangileri do rudur? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) ll ve lll D) l ve ll E) ll ve lll 8. Geli mi bitkilerde; l. Nodül ll. Mikoriza lll. Lentisel lv. Yaprak yap lar ndan hangilerinin olu umunda bitkiyle birlikte farkl bir canl n n daha olmas gerekir? A) l ve ll B) l ve lll C) ll ve lll D) ll ve lv E) lll ve lv 11. Bir bitkinin büyümesine etki eden birçok faktör vard r. Bu faktörler kal tsal ve çevresel olarak ikiye ayr l r. A a da verilen faktörlerden hangisi bitkinin büyümesinde etkili olan kal tsal faktörlerdendir? A) I k iddeti B) S cakl k C) Klorofil miktar D) Karbondioksit miktar E) Su miktar 12. Azot yönünden fakir topraklar n azotland r lmas için yeti tirilmesi gereken bitki a a dakilerden hangisidir? A) Çam B) Sedir C) Bakla D) Marul E) Elma 9. A a da verilen olaylardan hangisinde bitkisel hormonlar n rolü yoktur? A) Bitkinin çiçeklenmesi B) Yapraklar n dökümü C) Tohumun çimlenmesi D) Dormansi durumunun devam etmesi E) Nasti hareketinin gerçekle mesi 13. Bir bitkinin çe itli hücrelerinde turgor bas nc n n de i imi ile; l. Nasti hareketleri ll. Stomalar n aç l p kapanmas lll. Gövdeye desteklik sa lanmas olaylar ndan hangileri gerçekle ir? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve lll E) l, ll ve lll 1.E 1.? 2.E 2.? 3.? 3.A 4.? 4.D 5.? 6.? 5.E 7.? 6.E 8.? 7.A 9.? 10.? 8.A 11.? 9.E 12.? 10.D 13.? 11.C 14.? 15.? 12.C 16.? 13.E 28

29 B TK B YOLOJ S Test Ak am sefas bitkisine k verildi i zaman taç yapraklar kapan r. Bu olay n ad ve kapanmay sa layan bitkisel faktörün ad a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? A) Fotonasti Turgor bas nc de i imi B) Kemonasti Difüzyon C) Termonasti Turgor bas nc de i imi D) Fototropizma Osmotik bas nç E) Sismotnasti Terleme Bitki Biyolojisi 3. Geli mi bitkilerde meristem doku, l. boyca büyüme ll. ence büyüme, lll. e eyli üreme olaylar ndan hangilerini do rudan gerçekle tirebilir? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) ll ve lll 4. Bitkisel dokular ile ilgili; 2. Deney 1 Oksin doldurulmu r nga Deney 2 Oksin emdirilmi agar l. Sürekli doku hücrelerinin çeperleri meristem doku hücrelerinin çeperlerinden daha kal nd r. A B B bölgesine r nga ile oksin enjekte ediliyor. Deney 3 A B A B Ucu kesilip at lm ve B k sm na oksin emdirilmi agar konulmu tur. Kleoptilin ucu kesilip sol taraftan k verilmi tir. Daha sonra kleoptilin üzerine geri yerle tirilmi tir. k Daha sonra A B ll. Sürekli doku hücrelerinin kofullar meristem doku hücrelerinin kofullar ndan daha büyüktür. lll. Sürekli doku hücrelerinin metabolizma h zlar meristem doku hücrelerinin metabolizma h zlar ndan daha yava t r. ifadelerinden hangileri do rudur? A) Yaln z l B) Yaln z lll C) l ve ll D) ll ve lll E) l, ll ve lll Deney 4 A B Cam Kleoptilin ucu ile gövdesi aras na yar ya kadar cam sokulmu tur. 5. Bir bitkisel doku ile ilgili u bilgiler verilmi tir. Bol sitoplazmal Deney 5 Büyük çekirdekli k Kleoptile sol taraftan k verilmi tir. nce çeperli Bölünebilir Yukar da anlat lan be deneyden hangisinde yönelim hareketinin yönü di er dördünden farkl yönde gerçekle ir? A) Deney 1 B) Deney 2 C) Deney 3 D) Deney 4 E) Deney 5 Yukar da özellikleri verilen hücrelerden olu- an bitkisel doku a a dakilerden hangisi olabilir? A) Meristem doku B) Sert doku C) Odun borusu D) Mantar doku E) Epidermis 29

30 B TK B YOLOJ S 6. Çok y ll k odunsu bir bitkide a a da verilenlerden hangisinde fotosentez ile besin üretimini yapan organeller bulunur? A) Gövdeyi saran mantar doku B) Üst epidermisin alt nda bulunan palizat parankimas C) Üst epidermis dokusu D) Gövdede ya halkalar n olu turan kambiyum E) Gövdeye desteklik sa layan sklerenkima dokusu 8. Bitkiler, evrimle me s ras nda sudan karaya ç km t r. Bununla birlikte; l. kloroplast olu umu, ll. stomalar n meydana gelmesi, lll. kütikula tabakas n n kal nla mas olaylar ndan hangileri meydana gelmi tir? A) Yaln z l B) Yaln z lll C) l ve ll D) l ve lll E) ll ve lll 7. Bitkilerde uç meristemi meydana getiren hücreler üç farkl tabaka eklinde s ralan r. Meydana gelen tabakalar; a) Dermatojen b) Periblem c) Plerom eklindedir. Bu tabakalar farkl la arak; l. Merkezi silindir ll. Epidermis lll. Kabuk (Korteks) 9. Bitkilerde salg dokusu sayesinde a a da verilen olaylardan hangisi gerçekle tirilemez? A) Güzel kokular yayarak böcekleri kendilerine çekip tozla may sa lamas B) Böcekçil bitkilerin yakalad klar böcekleri sindirmesi C) Yapraklarda üretilen besin maddelerinin köklere iletilmesi D) Yaralanan bölgelerini salg yla kaplay p mikroorganizmalar n giri ini önlemesi E) Otobur hayvanlara kar korumas bölgelerini olu turur. Buna göre, meristem doku tabakalar n n farkl la arak meydana getirdi i yap lar n e le tirilmesi a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? a b c A) l ll lll B) l lll ll C) ll lll l D) lll l ll E) lll ll l 10. Kurak bölgelere uyum sa lam bitkiler a a da verilen özelliklerden hangisine sahip de ildir? A) Kütikula tabakas n n kal n olmas B) Yaprak yüzey alan n n dar olmas C) Stomalar n yapra n alt yüzeyinde yo unla mas D) Yapraklar n parçal olmas E) Yaprak yüzeyinin tüylü olmas 1.A 1.? 2.? 2.D 3.? 4.? 3.D 5.? 6.? 4.E 7.? 8.? 5.A 9.? 10.? 6.B 11.? 7.C 12.? 13.? 8.E 14.? 9.C 15.? 16.? 10.D 30

31 B TK B YOLOJ S Test 14 Bitki Biyolojisi 1. A a daki yap lardan hangisi, olu turdu u doku sistemi ile do ru e le tirilmemi tir? A) Kök tüyü Örtü doku B) Palizat parankimas Temel doku C) Ta hücresi Destek doku D) Arkada hücresi Temel doku E) Trakeid letim doku 2. Bir bitkide odun, a a daki yap lardan hangisinden meydana getirilir? A) Kabuk B) Periderm C) Sekonder ksilem D) Mantar kambiyumu E) Floem 3. A a dakilerden hangisi, hücreleri ince çeperli, bol sitoplazmal,küçük kofullu ve sürekli bölünen bitkisel dokular n örneklerinden biri de ildir? A) Protoderm B) Temel meristem C) Prokambiyum D) Perisikl E) Endodermis 5. Bitki organlar üç temel dokudan olu mu tur. a. Örtü doku b. letim doku c. Temel doku Buna göre a a daki kavramlardan hangisi bu dokulardan herhangi birine ait de ildir? A) Perisikl B) Kütikula C) Periderm D) Özümleme parankimas E) Trakeid 6. Bitki dokular üç temel hücre tipinden olu mu tur. a. Parankima b. Kollenkima c. Sklerenkima Buna göre bunlardan hangisi geli mekte olan bitki hücresi tiplerinin yap ve i lev olarak özelle meden hemen önceki halidir? A) Yaln z a B) Yaln z b C) Yaln z c D) a ve b E) a ve c 7. Meristem doku ve hücreleri ile ilgili olarak a a- daki cümlelerden hangisi do ru de ildir? 4. Bitkiler üç temel organa sahiptir. I. Kökler II. Gövde III. Yapraklar Buna göre Stolon, Rizom, Yumru ve So an gibi yap lar yukar daki organlardan hangilerinin de i ime u ram sürgünleridir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) II ve III A) Yeni organlar için bitkinin ya am boyunca hücre üretirler. B) Sürekli bölünen embriyonik dokulard r. C) Kök uçlar nda ve tomurcuklarda bulunan hücrelere apikal meristem denir. D) Otsu bitkilerde yaln zca apikal meristemler vard r. E) Kaliptra bitkilerin toprak alt ndaki sekonder meristemin etraf nda bulunan koruyucu bir k l ft r. 31

32 B TK B YOLOJ S 8. A a daki ekil bir kökten al nan boyuna kesitteki primer büyüme bölgelerini göstermektedir. 10. Tipik bir bitki yapra nda a a daki yap lardan hangisi bulunabilir? Korteks Epidermis Kök tüyü Merkezi silindir Olgunla ma bölgesi A) Kambiyum B) Perisikl C) Kaliptra D) Kutikula E) Endodermis Uzama bölgesi Uç Kök apkas Bölünme bölgesi Buna göre trakeler hangi büyüme bölgesinde sitoplazmalar n kaybederek farkl la m hücrelere dönü ürler? A) Bölünme bölgesi B) Kök apkas (kaliptra) bölgesi C) Olgunla ma bölgesi D) Uzama bölgesi E) Apikal meristem bölgesi 9. I. Yapraklara do ru ta n m yapabilme II. Kalburlu borular ile ta n m yapabilme III. Kohezyon kuvveti ile ta n m yapabilme IV. Bekçi hücrelerine ta n m yapabilme V. Çift yönlü ta n m yapabilme Odun (ksilem) borular ve soymuk (floem) borular n n yukar da verilen çe itli özellikleri, a a dakilerden hangisinde do ru olarak e le tirilmi tir? Odun Soymuk A) I, II ve V II, III ve IV B) I, III ve IV I, II ve V C) II,III ve IV I, III ve IV D) II, IV ve V I, II ve V E) III, IV ve V II, IV ve V 11. Perisikl tabakas ile ilgili; I. Merkezi silindirin en d k sm n olu turur II. Epidermisten d a uzanan kök tüylerinin olu mas n sa lar III. Endodermisin iç k sm nda yer al r eklindeki ifadelerden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 12. A a da çe itli bitkisel doku bölümlerinin özellikleri verilmi tir. Do ru olmayan e le tirme a a dakilerden hangisidir? Ölü Canl A) Lentisel Gözenek B) Sklerenkima Kollenkima C) Epidermis Periderm D) Trake Arkada hücreleri E) Trakeid Parankima 1.D 1.? 2.? 2.C 3.? 3.E 4.? 5.? 4.B 6.? 5.A 7.? 8.? 6.A 9.? 7.E 10.? 8.C 11.? 12.? 9.B 13.? 10.D 14.? 11.D 15.? 16.? 12.C 32

33 B TK B YOLOJ S Test 15 Bitki Biyolojisi 1. A a daki bitkisel olu umlardan hangisi epidermis hücrelerinin farkl la mas ile meydana gelmemi tir? A) Uçucu kimyasal maddeler üreten salg tüyleri B) Gaz al veri i ve terlemeyi sa layan gözenekler C) Hayvanlar uzakla t ran savunma dikenleri D) Suyun korunmas na yard mc olan kütikula salg s E) Besin iletiminde görev yapan kalburlu borular 4. A a da bitkilerdeki destek doku hücrelerinin baz özellikleri verilmi tir. I. Bitki sürgünlerinin genç k s mlar n destekler II. Çeperleri ligninle sertle mi tir III. Destekledikleri gövdeler ve yapraklar ile birlikte uzayabilirler IV. F nd k ve tohum kabuklar n sertle tiren ölü hücrelerden olu ur Bu özelliklerden kollenkima ve sklerenkimaya ait olanlar a a dakilerden hangisinde do ru e le mi tir? 2. Bitkisel bir hücre grubu ; Hücre bölünmesi geçirmiyorsa Çe itli organik ürünlerin sentezini yapabiliyorsa Ni asta depolayan renksiz plastitlere sahipse Di er bitki hücresi tiplerine dönü me yetene i yüksek ise a a daki doku örneklerinden hangisine ait olabilir? A) letim doku B) Parankima doku C) Destek doku D) Meristem doku E) Örtü doku 3. A a da baz bitkisel doku tan mlar verilmi tir: Hassas meristemi fiziksel olarak koruyan yüksü e benzer kök apkas d r Yaprak saplar nda bulunan ve hücre çeperlerinin kö esinde kal nla ma gösteren destek doku örne idir Fellogen, fellem ve felloderm gibi üç tabakal örtü dokudur eker ve aminoasit gibi organik molekülleri sulu bir çözelti içinde ta yan doku örne idir Buna göre a a daki kavramlardan hangisinin tan m yukar da yap lmam t r? A) Periderm B) Floem C) Kollenkima D) Meristem E) Kaliptra Kollenkima Sklerenkima A) I ve III II ve IV B) II ve III I ve IV C) I ve II III ve IV D) III ve IV I ve II E) I ve IV II ve III 5. Primer meristemler, uç (apikal) meristemin tam üstünde ve uç meristemin bölünmesiyle olu an iç içe geçmi silindir eklindeki; I. Protoderm II. Prokambiyum III. Temel meristem gibi üç hücre tabakas n olu tururlar. Bunlardan ; a. letim doku b. Temel doku c. Örtü doku çe itlerini olu turanlar a a dakilerden hangisinde do ru e le tirilmi tir? I II III A) b a c B) c b a C) a c b D) c a b E) b c a 33

34 B TK B YOLOJ S 6. I. Metabolizma at kalsiyum oksalat tuzlar n kristal hale çevirerek depolar II. Çiçeklerde nektar denen ekerli s v lar üretir III. Lateks denen kauçuk, zamk,reçine,tanen denen maddeleri üretir Yukar da özellikleri verilen bitkisel doku örne- i a a dakilerden hangisidir? A) letim doku B) Destek doku C) Salg doku D) Meristem doku E) Parankima doku 9. I. Yapraktaki ana damarlar dallanma yapar II. Kökler toprak yüzeyinin hemen alt nda ve ince yap l d r III. Gövdede iletim dokular halka eklinde düzenlenmi tir Yukar daki özelliklerden hangileri, iki çenekli bitkileri tek çenekli bitkilerden ay ran özelliklerindendir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve III E) II ve III 10. A a da iletim dokunun baz hücrelerine ait özellikleri verilmi tir. 7. A a dakilerden hangisi baz bitkilerin kök ve gövde yap s nda merkezi silindir ile korteks aras ndaki tek s ra hücrelerden olu mu s n r ifade eder? A) Endodermis B) Perisikl C) Fellogen D) nternodyum E) Demet kambiyumu 8. A a da genç ve odunsu olmayan bir bitkinin kök sistemindeki üç doku sistemi gösterilmi tir. II I III I. Trake ve trakeidler esas elemanlar d r II. A açlarda genellikle odun olarak bilinir III. Fotosentez ürünlerini di er k s mlara iletir IV. Su ve minerallerin yukar k s mlara ta nmas n sa lar V. Esas elemanlar kalburlu borular ve arkada hücreleridir Bu özelliklerden ksilem ve floeme ait olanlar a a dakilerden hangisinde do ru olarak e le mi tir? Ksilem Floem A) II, III ve IV I ve V B) I, III ve V II ve IV C) I, II ve IV III ve V D) III, IV ve V I ve II E) I, II ve V III ve IV Buna göre numaralanm k s mlar hangi doku sistemlerine ait olmal d r? I II III A) letim doku Örtü doku Temel doku B) Örtü doku letim doku Temel doku C) Temel doku Örtü doku letim doku D) letim doku Temel doku Örtü doku E) Temel doku letim doku Örtü doku 11. A a dakilerden hangisi çe itli bitki köklerinin üstlendi i görevlerden biri de ildir? A) Topraktan al nan karbondioksiti karbonhidratlara dönü türmek B) Zararl bakteri ya da mantarlar öldüren kimyasallar sentezlemek C) Baz bitkilerde oksijence zengin havay almak D) Baz bitkisel hormonlar üretmek E) Renksiz plastitler yolu ile besin depo etmek 1.E 1.? 2.? 2.B 3.? 3.D 4.? 5.? 4.A 6.? 7.? 5.D 8.? 6.C 9.? 10.? 7.A 11.? 8.B 12.? 13.? 9.D 14.? 10.C 15.? 16.? 11.A 34

35 B TK B YOLOJ S Test A a dakilerden hangisi, dikotil bitkilerin kök anatomisinde yer almayan yap lardan biridir? Bitki Biyolojisi 4. A a daki ekil dikotil bir kökün enine kesitini göstermektedir. A) Endodermis B) Perisikl C) Korteks D) Kaspari eridi E) Periderm V Primer ksilem IV Vasküler kambiyum III 2. Bir bitkide bulunan dokular örtü doku, temel doku ve iletim doku olmak üzere üç doku sistemi eklinde organize olmu tur. Yaprak I II Kök tüyleri Kök Gövde letim doku Örtü doku Temel doku A a daki yap lardan hangisi bu doku sistemlerinin üçünde de bulunan yap lardan biridir? A) Kaliptra B) Vasküler kambiyum C) Periderm D) Parankima E) Stoma ekle göre numaralanm yap lardan hangisi yan köklerin olu mas n sa lar? A) I B) II C) III D) IV E)V 5. A a daki ekil tipik bir karasal bitki yapra na ait enine kesittir. kutikula üst epidermis palizat parankimas ksilem floem mezofil sünger parankimas 3. A a daki ekil karasal ve tek çenekli bir bitkiye ait kök kesitidir. ekle göre numaralanm k s mlar ile ilgili olarak a a dakilerden hangisi do ru de ildir? A) 1. Periderm B) 2. letim demeti C) 3. Floem doku D) 4. Ksilem doku E) 5. Parankima doku stoma (gözenek) kutikula alt epidermis Buna göre yukar daki yaprak kesiti ile ilgili olarak a a daki ifadelerden hangisi do ru de ildir? A) Ksilem borular yaprak damar n n üst k sm nda yer al r B) Epidermis hücrelerinde fotosentez gerçekle mez C) Mezofil tabakas güne n n so uruldu u tabakad r D) Kutikula tabakas epidermis hücrelerinin salg s d r E) Alt epidermisin alt ndaki sünger parankimas hücrelerinde fotosentez gerçekle mez 35

36 B TK B YOLOJ S 6. Bitkilerde ikincil (sekonder) büyüme ile ilgili olarak a a dakilerden hangisi do rudur? A) Bitkilerin boy uzunlu unun artmas n sa lar B) Primer meristem taraf ndan gerçekle tirilir C) Vasküler kambiyum taraf ndan gerçekle tirilir D) Tüm çiçekli bitkilerde görülür E) Prokambiyum taraf ndan gerçekle tirilir 9. Yapraklar ile ilgili olarak; I. Fotosentez ile eker üretimi II. Meristem doku yard m ile boyca uzama III. Terleme ile su kayb IV. Gözenekler yard m ile su ve minerallerin al nmas gibi özelliklerden hangilerine sahip de ildir? A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV 7. I. Aç k tohumlu bitkiler ile odunlu çift çenekli bitkilerde bulunur. II. As l koruyucu tabakas fellemdir III. Baz bölgelerinde lentisel denen olu umlara sahiptir. Yukar da özellikleri verilen bitkisel doku örne i a a dakilerden hangisidir? A) Epidermis B) Periderm C) Kambiyum D) Kollenkima E) Meristem 10. I. Adventif (ek) kökler II. Hava kökleri III. Saçak kökler Yukar daki kök çe itlerinden hangileri baz bitkilerde gövdenin desteklenmesi için de kullan l r? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) II ve III 11. Bitkilerde tozla ma, çapraz ve kendi kendine tozla ma olmak üzere iki çe ittir Kökteki sekonder meristemler; I. Demet kambiyumu II. Mantar kambiyumu eklinde gruplan r. A a dakilerden hangisinde bu kambiyumlar n olu turdu u bitkisel olu umlar do ru olarak verilmi tir? Demet kambiyumu Mantar kambiyumu A) Floem ve Ksilem Epidermis B) Kabuk(korteks) Periderm C) Floem ve Ksilem Periderm D) Kabuk(korteks) Epidermis E) Floem ve Ksilem Kabuk(korteks) K L Yukar da K ve L bitkilerinin gerçekle tirebildi i tozla ma çe itleri(1,2,3) gösterilmi tir. Bunlardan kendi kendine ve çapraz tozla ma örne i olanlar a a dakilerden hangisinde do ru e le tirilmi tir? kendi kendine çapraz A) 1 3 B) 2 2 ve 3 C) 1 ve 2 3 D) 1 ve 2 2 ve 3 E) 1 2 ve 3 1.E 1.? 2.? 2.D 3.? 3.A 4.? 5.? 4.E 6.? 7.? 5.E 8.? 6.C 9.? 10.? 7.B 11.? ? C 13.? 9.D 14.? 10.B 15.? 16.? 11.C 36

37 B TK B YOLOJ S Test Çürük bir elman n bir kasa elmay çürütmesi a a daki bitkisel hormonlardan hangisinin biyolojik etkisi ile gerçekle ir? A) Absisik asit B) Oksinler C) Etilen D) Sitokininler E) Giberellin Bitki Biyolojisi 3. Canl lar n farkl uyaranlar kar s nda gösterdikleri davran ekillerinden baz lar a a da verilmi tir. hareket/ özellik I K L M Uyaran n yönü önemlidir Uyaran n yönü önemlidir Uyaran n yönü önemsizdir II Yerde i tirme Durum de i tirme Durum de i tirme III I k etkisiyle Su etkisiyle Dokunma etkisiyle Buna göre tabloda K, L ve M ile gösterilen davran lar s ras yla neler olmal d r? 2. Çe itli oksin konsantrasyonlar n n kök, gövde ve tomurcuk üzerindeki etkileri a a daki grafikte gösterildi i gibidir. Çe itli Organlardaki Etkileri kök tomurcuk gövde Oksin Konsantrasyonu K L M A) Fotonasti Hidrotropizma Tigmotaksis B) Fototropizma Hidronasti Tigmonasti C) Fototaksi Hidrotaksi Tigmotropizma D) Fototropizma Hidrotropizma Tigmonasti E) Fototaksi Hidrotropizma Tigmonasti 4. Bir bitki üreticisi elindeki domates fidelerinin köklerinin dallanmas n ve bu fidelerden tohumsuz domates üretmek istiyor. Bu üretici a a daki hormonlardan hangisini kullanmal d r? A) Giberellin B) Sitokinin C) Oksin D) Absisik asit E) Etilen Bu grafikle ilgili olarak a a dakilerden hangisi do ru de ildir? A) Tomurcuklar optimum geli tiren oksin de eri, di er organlarda etki yapmaz B) Belli de erlerde bitkinin gövdesi uzarken di- er k s mlar geli mez C) Her üç organ n da geli mesini sa layan bir oksin de eri yoktur. D) Kökler dü ük oksin konsantrasyonlar na daha duyarl d r E) Oksinin belli bir de eri üç organda da ayn etkiyi yapabilir. 5. Oksin, sitokinin ve giberellinlerin meyvelerde geli- imin erken dönemlerini kontrol ettikleri; etilen ve absisik asidin ise geç evreleri (olgunla ma, ayr ma ve kopma olaylar ) düzenledikleri bilinmektedir. Buna göre bu düzenleyiciler için ; I. Birbirlerinden kesin s n rlar ile ayr l rlar II. Herbiri bitkinin farkl bir organ nda üretilir III. Her biri etki bölgesi ve konsantrasyona ba l olarak birden fazla etkiye sahiptir eklindeki ifadelerden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 37

38 B TK B YOLOJ S 6. - Krizantemler, sütle enler ve baz soya fasulyesi çe itleri k sa gün bitkileridir. - Ispanak,turp,marul ve süsen ise uzun gün bitkisidir A a dakilerden hangisi bu bitkilerin ortak özelliklerinden biridir? A) Çiçeklenme için ayn fotoperiyodu kullanmalar B) Ayn kritik gece uzunlu una ihtiyaç duymalar C) Ayn mevsimde çiçek açmalar D) Çiçeklenmelerinin gece uzunlu una ba l olmas E) Ayn fotoperiyotta tohum üretmeleri 9. Bitkilerde geli meyi düzenleyen do al moleküller ile ilgili olarak a a daki ifadelerden hangisi do ru de ildir? A) Etkileri bir denge içerisinde birbirlerini tamamlay c veya bir di erinin etkisini azalt c olarak ortaya ç kar B) Bitki bünyesinde sentezlenirler C) Olu tuklar yerden ba ka bir yere ta nabilirler D) Çok dü ük konsantrasyonlarda bile etkilerini gösterirler E) E it miktarlar farkl organlarda ayn etkiyi gösterir 7. I. Travmatropizma II. Geo(gravi)tropizma III. Hapto(tigmo)tropizma Yukar daki bitkisel hareketlerin gerçekle mesine neden olan uyar çe itleri s ras yla neler olmal d r? I II III A) Yaralanma Sars nt Yerçekimi B) Sars nt Yerçekimi Yaralanma C) Yaralanma Yerçekimi Dokunma D) Dokunma Yaralanma Yerçekimi E) Yerçekimi Dokunma Sars nt 10. Oksin hormonunun özellikleri ile ilgili olarak bir seri deney a a da verilmi tir. k I kontrol II ucu kesik III k geçirmez apka IV k geçiren apka V k geçiren apka VI agar blok VII mika blok 8. Ticari olarak bitki geli imini geciktiren kimyasallar n, en yayg n kullan ld bitki grubunun a a dakilerden hangisi olmas beklenir? A) Süs bitkileri B) Tah llar C) Çiçeksiz bitkiler D) Baklagiller E) Odunsu bitkiler Tüm koleoptiller sol taraftan k ald na göre bir süre sonra hangi deneklerin tropizma yapmas beklenmez? A) I, IV, V ve VI B) I, II, IV ve VI C) II, III,V ve VII D) II, III ve VII E) III, IV ve V 1.C 1.? 2.? 2.E 3.? 4.? 3.E 5.? 6.? 4.C 7.? 8.? 5.B 9.? 10.? 6.D 11.? 7.C 12.? 13.? 8.A 14.? 9.E 15.? 16.? 10.D 38

39 B TK B YOLOJ S Test A a da kapal tohumlu bir bitkiye ait üreme organ gösterilmi tir. Bitki Biyolojisi 3. A a da çiçekli bir bitkide tozla madan hemen sonra di i organ gösterilmi tir. Polen (çiçek tozu) Tepecik Polar çekirdekler Yumurta Boyuncuk Polen tüpü Ovaryum Tohum tasla Mikropil Sperm çekirdekleri Hangi numara ile gösterilen k s mlarda haploid üreme hücreleri olu turulur? A) 1 ve 6 B) 2 ve 3 C) 3 ve 7 D) 4 ve 5 E) Yaln z 8 ekilde verilenlere bak larak yap lan yorumlardan hangisi do ru de ildir? A) Çift döllenme henüz gerçekle memi tir. B) Spermler polen tüpünün içinde olu mu tur. 2. Bir çiçek, d tan içe dört halkaya sahip özelle mi bir sürgündür. 1. C) Yumurta hücresi döllenme sonras embriyoyu olu turacakt r. D) Bu ovaryum bir kozalakl bitkiye ait olamaz. E) Mikropilden girecek generatif çekirdek, kutup (polar) çekirdeklerini dölleyecektir A a da kapal tohumlu bir bitkinin di i organ nda gerçekle en de i imler kar k olarak gösterilmi tir. Buna göre bu halkalar, yukar daki çiçekte hangi numaralarla ifade edilir? a b c d A) 5,6,7 3,4 1,2 8,9 B) 5 4 8,9 1,2,3 C) 5,6,7 8,9 4 1,2,3 D) 5,6 4,5 8,9 2,3 E) 6,7 4,5 1,2,3 8,9 I. Generatif çekirde in mitoz geçirmesi II. Ovaryumun meyveye dönü mesi III. Spermin yumurtay döllemesi IV. Polen tüpünün olu mas Bu evrelerin gerçekle me s ras nas l olmal d r? A) I., III., II. ve IV. B) II., III., I. ve IV. C) III., II., IV. ve I. D) IV., I., III. ve II. E) III., I., IV. ve II. 39

40 B TK B YOLOJ S 5. A a da bir fasulye tohumunun çe itli k s mlar gösterilmi tir. I II III 7. Meyvelerdeki çe itli farkl la malar tohumlar n yay lmas n kolayla t r r. Tohumlar n yay lmas, I. Genlerin yay lmas için bir araç olmu tur II. Ana bitki ile yavru bitkiler aras nda rekabeti azalt r III. Tohumlar n çimlenebilme ihtimalini art r r eklindeki ifadelerden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III emada numaralanm k s mlar neler olmal d r? I II III A) çenek endosperm ovaryum B) embriyo endosperm tohum kabu u C) ovaryum çenek embriyo D) endosperm ovaryum çenek E) embriyo tohum kabu u tohum tasla 6. A a da kapal tohumlu bitkilerde üreme mekanizmas n n önemli bir a amas gösterilmi tir. Haploid çekirdek Mikrospor Endomitoz Generatif çekirdek Bu a ama ile ilgili olarak ; Polen Tüp çekirde i D zar ç zar I. Erkek organ n ba ç k k sm nda gerçekle ir II. Mayoz bölünmeden sonraki a amad r III. Olgun polendeki çekirdeklerin genotipleri ayn d r eklindeki ifadelerden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 8. I. Olgunla m bir ovaryumdur II. Üreme organlar n ta yan özelle mi sürgünlerdir III. Embriyo ve besini içeren gen havuzlar d r Yukar da çiçekli bitkilerin üreme ile ilgili baz dokular ve organlar tarif edilmi tir. Bu yap lar neler olmal d r? I II III A) çiçek meyve tohum B) meyve tohum çiçek C) tohum çiçek meyve D) meyve çiçek tohum E) tohum meyve çiçek 9. Çift döllenmeden sonra; A) I. Tohum II. Meyve III. Embriyo IV. Endosperm gibi yap lar n olu mas n sa layan yap lar s ras yla neler olmal d r? I II III IV Tohum tasla B) Ovaryum C) D) E) sperm ve yumurta Tohum tasla sperm ve polar çekirdekler Ovaryum Tohum tasla Ovaryum sperm ve yumurta Tohum tasla sperm ve yumurta sperm ve yumurta Tohum tasla Ovaryum Ovaryum sperm ve polar çekirdekler sperm ve polar çekirdekler sperm ve polar çekirdekler sperm ve polar çekirdekler sperm ve yumurta 1.C 1.? 2.? 2.B 3.? 4.? 5.? 3.E 6.? 7.? 4.D 8.? 9.? 5.B 10.? 11.? 6.E 12.? 7.E 13.? 14.? 8.D 15.? 16.? 9.A 40

41 B TK B YOLOJ S Test 19 Bitki Biyolojisi 1. Gözenek hücrelerinde; l. turgor bas nc n n artmas, ll. ni astan n glikoza dönü mesi, lll. ph n n asitle mesi, lv. glikozlar n ni astaya dönü mesi olaylar ndan hangilerinin gerçekle mesi stomalar n aç lmas n sa lar? A) l ve ll B) l ve lll C) ll ve lll 3. Stoma ve lentisel ile ilgili; l. gaz al veri ini sa lama, ll. mantar dokuda bulunma, lll. gece kapan p, gündüz aç lma özelliklerinden hangileri ortakt r? A) Yaln z l B) l ve ll C) l ve lll D) ll ve lll E) l, ll ve lll D) ll ve lv E) lll ve lv 2. Ayn bitkiden kopar lan üç özde yaprak ile a a- daki deneyler yap lm t r: 1. yapra n sadece üst yüzeyi vazelin ile kaplanm t r. 2. yapra n sadece alt yüzeyi vazelin ile kaplanm t r. 3. yapra n her iki yüzeyi de vazelin ile kaplanm t r. Ba lang çtaki a rl klar ayn olan bu üç yaprak ayn ortamda 12 saat bekletildikten sonra tart lm ve en fazla a rl k kayb n n 2. yaprakta oldu- u gözlenmi tir. 4. Bir bitkinin çe itli hücrelerinde; l. kloroplast bulundurma, ll. ni asta depolama, lll. mitoz bölünme geçirme özellikleri gözlenir. Bu özelliklerden hangilerine sahip olan hücreler kesinlikle ayn dokuya ait hücrelerdir? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) l ve lll Bu deneye göre; l. Yapraklar n al nd bitki nemli bölge bitkisi olabilir. ll. Stomalar yapra n üst yüzeyinde yo unla m t r. lll. Bitkilerde fotosentez yap lmas, a rl k kayb n do rudan art r r. yorumlar ndan hangileri yap labilir? A) Yaln z l B) l ve ll C) l ve lll D) ll ve lll E) l, ll ve lll 5. A a da verilen özelliklerden hangisi bir bitkinin su kayb na kar geli tirdi i adaptasyonlardan biri de ildir? A) Çiçeklerinin renkli olmas B) Stomalar n n epidermise gömülmü olmas C) Kök sistemlerinin geli mi olmas D) Yapraklar n n dar yüzeyli olmas E) Kutikula tabakas n n kal n olmas 41

42 B TK B YOLOJ S 6. l. Çift yönlü iletim yapma ll. Fotosentez ürünlerini ta ma lll. Ölü hücrelerden meydana gelme lv. Topraktan al nan su ve mineralleri yapra a iletme Yukar da verilen iletim doku özelliklerinin odun ve soymuk borular na ait olanlar a a- daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? 8. Bir bitkisel dokuyu olu turan hücrelerin; l. kromozom yap s ve say s, ll. protein çe itleri ve enzim yap s, lll. aktif olan genleri özelliklerinden hangileri kesinlikle ayn d r? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) l ve lll D) ll ve lll E) l, ll ve lll Odun borular Soymuk borular A) l ve li lll ve lv B) l ve lll ll ve lv C) ll ve lii l ve lv D) ll ve lv l ve lll E) lll ve lv l ve ll Sünger Cam boru 7. Farkl ortamlarda ya ayan üç bitkinin yapraklar incelenmi ve stomalar n konumlar hakk nda u bilgiler elde edilmi tir. l. bitki; stomalar epidermis ile ayn seviyededir. ll. bitki; stomalar epidermise gömülüdür. lll. bitki; stomalar epidermisin üstündedir. Bu üç bitkinin ya ad klar ortamlar n nemlilik durumu a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? l. bitki ll. bitki lll. bitki A) Az Nemli Orta Nemli Çok Nemli B) Az Nemli Çok Nemli Orta Nemli C) Orta Nemli Çok Nemli Az Nemli D) Orta Nemli Az Nemli Çok Nemli E) Çok Nemli Orta Nemli Az Nemli Gövde Kök Su ve suda çözünmü mineraller Yukar da verildi i gibi bir deney düzene i haz rlanm t r. Cam boruda suyun s f rdan (0) be e (5) do ru yükseldi i görülmektedir. Suyun yükselmesi; l. topra a çözünebilen tuz ilave etme, ll. topra a saf su ilave etme, lll. süngerde biriken suyu bo altma uygulamalar ndan hangilerinin yap lmas yla h zland r labilir? A) Yaln z l B) l ve ll C) l ve lll D) ll ve lll E) l, ll ve lll 1.A 1.? 2.? 2.B 3.? 4.? 5.? 3.A 6.? 7.? 4.C 8.? 9.? 5.A 10.? 11.? 6.E 12.? 7.D 13.? 14.? ? 16.? 9.D 42

43 B TK B YOLOJ S Test Bitkilerin terleme h z yla çe itli faktörler aras ndaki ili ki a a daki grafiklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? A) Terleme h z B) Terleme h z Bitki Biyolojisi 4. E it büyüklükte ve e it say da yapraklara sahip üç özde bitki dal üç farkl çözeltiye dald r lm t r. Bir süre sonra a a daki ekillerde gösterilen durum ortaya ç km t r. Kutikula kal nl Yaprak yüzey alan C) Terleme h z D) Terleme h z E) Terleme h z Stoma say s Atmosferde nem oran a çözeltisi b çözeltisi c çözeltisi a çözeltisine konulan bitkinin yapraklar dik ve turgor bas nc çok yüksektir. Topraktaki su miktar 2. Stomalar olu turan kilit hücrelerinde; l. fotosentez yapma, ll. ni asta depolama, lll. enerji üretip tüketme, b çözeltisine konulan bitkinin yapraklar çok dik durmamakta ve turgor bas nc dü üktür. c çözeltisine konulan bitkinin yapraklar pörsümü ve turgor bas nc çok dü üktür. Bu deneye göre a, b ve c çözeltilerinin azdan ço a do ru yo unluk s ras nas l olmal d r? A) a, b, c B) a, c, b C) b, a, c D) c, a, b E) c, b, a olaylar ndan hangileri gerçekle tirilebilir? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) l ve ll D) ll ve lll E) l, ll ve lll 3. Karasal bitkilerde; l. terleme h z, ll. fotosentez ürünlerinin köklere iletim h z, lll. su ve minerallerin yapraklara iletim h z olaylar ndan hangileri stomalar n aç k ya da kapal olmas ndan do rudan etkilenir? A) Yaln z ll B) l ve ll C) l ve lll D) ll ve lll E) l, ll ve lll 5. Bir bitki türü; nce kutikula tabakas Geni yüzeyli yaprak Üst yüzeyde yo unla m stomaya sahip yaprak gibi özelliklere sahipse, Bu bitki ile ilgili; I. Nemli ortamda ya amaktad r. II. Stomalar epidermisin üstündedir. III. Yaprak yüzeyi tüylüdür. ifadelerinden hangileri do rudur? A) Yaln z II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 43

44 B TK B YOLOJ S 6. A a da verilen yap lardan hangisi epidermis hücrelerinin farkl la mas yla meydana gelen yap lardan de ildir? A) Tüy B) Emergens C) Hidatod D) Kambiyum E) Stoma 7. Bir bitkinin stomalar nda; I. k almad süre içinde II. fotosentez h z n n solunum h z ndan yüksek oldu u süre içinde III. terleme yapt süre içinde ph ölçümleri yap lm t r. 10. l ll lll lv V Yukar da çok y ll k bir bitkinin gövdesinden al nan kesit ve numaraland r lm çe itli k s mlar gösterilmektedir. Numaraland r lm k s mlardan hangisi bitkinin topraktan ald suyu yapraklar na iletmesini sa lar? A) I B) II C) III D) IV E) V Yap lan ölçümler, yukar daki durumlardan hangilerinde asidik özelli in ortaya ç kt n göstermi tir? A) Yaln z I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 8. Soymuk borular t kanm bir bitkide; I. Köklere organik madde iletimi durur. II. Kökler ölür. III. Yapraklara su iletimi durur. IV. Yapraklar pörsür, sarar r ve dökülür. olaylar n n meydana gelme s ras nas l olmal d r? A) I, II, III ve IV B) I, III, II ve IV C) II, I, IV ve III D) III, I, II ve IV E) IV, III, II ve I 11. Bitkilerde destek dokusu ile ilgili; I. Yaprak, meyve ve çiçek sap gibi yap lara desteklik sa lar. II. Çeperlerinde pektin maddesi birikir. III. Ölü hücrelerden olu ur. IV. Ya l organlara desteklik sa lar. eklindeki özelliklerden hangileri pek dokuya hangileri sert dokuya aittir? Pek doku Sert doku A) I ve II III ve IV B) I ve III II ve IV C) II ve III I ve IV D) II ve IV I ve III E) III ve IV I ve II 9. Bitkilerde terleme sayesinde; I. vücut s s n n a r art n n engellenmesi, II. su ve minerallerin yapraklara iletilmesi, III. fotosentez ürünlerinin köklere iletilmesi, IV. fazlal k minerallerin bo alt lmas olaylar ndan hangileri gerçekle ir? A) Yaln z I B) Yaln z IV C) I ve II D) I ve IV E) III ve IV 12. Bitkilerde stomalar n yapraktaki konumunu; I. ya ama alan n n nemlilik durumu, II. suyu bünyesinde tutma ihtiyac, III. tozla ma ekli gibi faktörlerden hangileri etkiler? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) II ve III 1.B 1.? 2.? 2.E 3.? 3.C 4.? 5.? 4.A 6.? 5.B 7.? 8.? 6.D 9.? 7.A 10.? 8.A 11.? 12.? 9.C 13.? 10.E 14.? 11.A 15.? 16.? 12.D 44

45 B TK B YOLOJ S Test Tohumlu bitkilerde yaprakta sentezlenen glikozun kök hücrelerine ta nma yolu ve ta nmay sa layan olay a a dakilerden hangisinde verilmi tir? Ta nma Yolu Olay A) Yaprak odun borusu kök Difüzyon B) Yaprak odun borusu kök Aktif ta ma C) Yaprak soymuk borusu kök Difüzyon D) Yaprak soymuk borusu kök Terleme E) Yaprak iletim parankimas kök Terleme 4. I. Tohumun çimlenmesini engeller II. Meyve olgunla mas n sa lar Bitki Biyolojisi III. Uç meristemde üretilir ve boyca uzamay sa lar Yukar daki görevleri yerine getiren bitkisel hormonlar a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? I II III A) Oksin Etilen Giberellin B) Absisik asit Etilen Oksin C) Giberellin Oksin Sitokinin D) Etilen Giberellin Absisik asit E) Sitokinin Absisik asit Etilen 2. Tuz oran yüksek topraklarda ya amaya uyum sa lam bitkileri, sulak bölge bitkilerinden ay ran hangi özellik topraktan su almas n kolayla t r r? A) Stomalar n yaprak alt yüzeyinde bulunmas B) Kök osmotik bas nc n n çok yüksek olmas 5. k C) Çok s caklarda stomalar n kapamas D) Stoma say s n n daha az olmas E) Kutikula tabakas n n daha kal n olmas Tuz Gübre Toprak Toprak Yukar daki ekillerde bitkilerin çe itli faktörlere kar gösterdikleri yönelimler verilmi tir. 3. Geli mi bir kara bitkisinde topraktan al nan su ve minerallerin yapraklara iletiminde; I. k lcall k olay, II. terleme kohezyon kuvveti, III. kök bas nc, faktörlerinin en fazla etkili olandan en az etkili olana do ru s ralamas nas l olmal d r? A) I, II, III B) I, III, II C) II, I, III D) II, III, I E) III, II, I Buna göre; I. ekil 1 de ( ) kemotropizma gözlenmi tir. II. ekil 2 de (+) kemonasti hareketi gözlenmi tir. III. ekil 1 de (+) fototropizma hareketi gözlenmi tir. ifadelerinden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve III E) II ve III 45

46 B TK B YOLOJ S 6. Bitkilerde gözlenen baz hareketler; I. Kad n tuzlu u ad verilen bitkilerde erkek üreme organ na dokunuldu unda di i üreme or- 8. k k agar mika gan n n üzerine do ru kapanmas II. Böcekçil bitkilerin yapra na böcek kondu u zaman yapraklar n kapanmas l ll lll lv III. Ayçiçe inin sürekli güne e do ru dönmesi eklindedir. Bu hareket örneklerinden hangileri uyaran n yönüne ba l olarak gerçekle mektedir? Yukar da verilen dört koleoptilden hangilerinde yönelim gözlenmez? A) Yaln z IV B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) II ve IV A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) II ve III 7. Bitkilerin kök, tomurcuk ve gövdesindeki oksin konsantrasyonuna ba l büyüme oranlar a a daki grafikte verilmi tir. Büyüme oran Tomurcuk Gövde Kök 9. A a da verilen olaylardan hangisinde oksin hormonunun do rudan veya dolayl olarak etkisi yoktur? A) Bitki gövdesinin k gelen tarafa do ru yönelmesi B) Sar l c bitkilerin deste i sararak büyümesi C) Bitki kökünün ktan kaçmas X 2X 3X 4X 5X 6X 7X Buna göre; Oksin konsantrasyonu D) Lale bitkisinin C s cakl kta taç yapraklar n açmas E) Bitki köklerinin gübreye do ru yönelmesi I. Bitkinin her yerindeki oksin konsantrasyonu ayn ise bitki çok iyi bir geli im gösterir. II. Kökün en uygun büyüme oran için gerekli olan oksin konsantrasyonu gövde için uygun de ildir. III. Tomurcuk büyümesi için gerekli olan oksin miktar, gövde için gerekli olandan az, kök için gerekli olandan fazlad r. ifadelerinden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) II ve III 10. A a da verilen hareketlerden hangisi uyaran n yönüne ba l olarak gerçekle memektedir? A) Fotonasti B) Fototropizma C) Fototaksis D) Geotropizma E) Kemotaksis 1.C 1.? 2.? 2.B 3.? 4.? 3.D 5.? 6.? 4.B 7.? 8.? 5.D 9.? 10.? 6.C 11.? 7.D 12.? 13.? 8.A 14.? 9.D 15.? 16.? 10.A 46

47 B TK B YOLOJ S Test 12 Bitki Biyolojisi 1. A a daki bitki hormonlar ndan hangisi gerçekle tirdi i i levi ile do ru e le memi tir? A) Oksin hücre uzamas n sa layarak gövde uzamas n art r r B) Giberellinler gövde uzamas ve tohum çimlenmesini uyar r C) Absisik asit tohum uyku halini (dormansi) uyar r D) Etilen hücre uzamas n engeller E) Sitokininler yanal tomurcuk geli imini azalt p tepe tomurcu unu geli tirirler 2. Bir kayan n alt nda kalm ve topraktan yukar ya do ru yükselmeye çal an bir bitkide, gövdenin mekanik engele kar ; uzamas n n yava lamas kal nla mas yatay büyümeye geçmesi gibi üçlü yan t mekanizmas n n çal mas n, a a daki bitkisel uyar c lardan hangisi ba- ar r? A) Oksinler B) Absisik asit C) Etilen gaz D) Sitokininler E) Giberellinler 4. Bitkilerde yüksek organizasyonlu hayvanlarda bulunan endokrin bezler gibi özelle mi organlar olmamas na kar n, bitkisel hormonlar...üretilirler. Yukar daki paragrafta bo b rak lan yere gelebilecek en uygun ifade a a dakilerden hangisidir. A) Özelle mi meristem dokularda B) Daima yapraklarda C) Toprak alt organlarda D) I k gören organlarda E) Tohumda ve meyvede 5. I. Tohum II. Çiçek III. Polen IV. Meyve Bitkilerin ço unda görülen ho koku ve çarp c renklenme gibi adaptasyonlar, yukar daki yap lardan hangilerinin yay lmas n sa lamaya yönelik adaptasyonlard r? A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV 3. Dü ük konsantrasyonlar gövde uzamas n sa lar Genç sürgünlerdeki hücrelerin uzamas n sa lar Sürgün ucundan kaideye do ru tek yönlü ta n r Yanal tomurcuklar n büyümesini engeller Fototropizmay düzenler Yukar da özellikleri verilen bitkisel hormon a a dakilerden hangisidir? A) Absisik asit B) Sitokinin C) Oksin D) Giberellin E) Etilen 6. I. Yulaf filizinin ucuna tek yönden k verilmesi II. Yulaf filizinin ucu ile gövdesi aras na agar yerle tirilmesi III. Yulaf filizinin ucu ile gövdesi aras na yar ya kadar cam sokulmas Yukar da verilen olaylardan hangilerinin sonucunda yönelim hareketleri gözlenir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) I ve III 47

48 B TK B YOLOJ S 7. A a da verilen koleoptillerden hangisinde yönelim hareketi gözlenmez? A) Oksin emdirilmi agar B) 10. Sadece bir bölümü aç k olan karanl k kutunun içindeki fotosentetik kamç l lar n oldu u tarafa do ru hareket etmeye ba lam lard r. Bu hareket ile ilgili; I. Uyaran n yönüne ba l olarak gerçekle mektedir. II. (+) fototaksis hareketidir. C) Mika D) k III. Hareket fotosentez yapma amac yla gerçekle ir. ifadelerinden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) I ve II C) I ve III E) k Agar D) II ve III E) I, II ve III 8. Bitkilerde sentezlenen absisik asit; I. meristematik büyümeyi sa lama, II. durgun dönemi uzatma, III. meyve olgunla mas n sa lama 11. mika agar Oksin emdirilmi agar görevlerinden hangilerini gerçekle tirir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) II ve III a Büyüme yok b Büyüme yok c d e Yönelerek büyüme var Büyüme var Büyüme var 9. Bitkilerde asimetrik büyüme sonucu; I. Köklerin gübreye do ru yönelmesi II. Küstüm otunun sars nt yla yapraklar n kapatmas III. Ak amsefas n n karanl kta taç yapraklar n açmas IV. Sardunya bitkisinin k alan taraf n n daha yava büyümesi olaylar ndan hangileri gerçekle mez? A) I ve II B) II ve III C) III ve IV D) I, II ve IV E) II, III ve IV Yukar da verilen koleoptillerle ve sonuçlarla ilgili; I. Büyüme için uç k sm n olmas yeterlidir. II. Büyüme olabilmesi için oksinin gövdeye geçmesi gerekir. III. Oksin, gövdeye homojen da lmazsa yönelim gözlenir. ifadelerinden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 1.E 2.C 3.C 4.A 5.B 6.E 7.D 8.B 9.B 10.E 11.E 48

49 B TK B YOLOJ S Test 13 Bitki Biyolojisi 1. I. Yapraklar n durumu II. Kutikulan n kal nl III. Köklerin durumu Kurak ortamlara uyum yapm bitkilerde yukar daki özelliklerin gözlenebilece i durumlarla ilgili olarak a a dakilerden hangisi do rudur? I II III A) Tüylü Fazla Emme kuvveti yüksek B) Dikensi Az Kaz k kök C) Geni Fazla Dallanm, derinde D) nce nce Saçak kök E) Dar Fazla Osmotik bas nc dü ük 4. Kaspari eridi ile ilgili olarak ; I. Su ve minerallerin ksilem borular na ta nmas n kolayla t r r. II. Endodermis hücrelerinin süberinle kapl çeperleridir. III. Bitkinin yaprak, gövde ve köklerinde rastlan r. eklindeki ifadelerden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 2. I. Kök tüyleri II. Ek kökler III. Yan kökler Yukar daki bitkisel olu umlardan hangileri perisikl taraf ndan meydana getirilir? A) Yaln z I B) Yaln z III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 5. A a daki ekil bir stoman n iki farkl durumunu göstermektedir. A B emada A ve B ile gösterilen ko ullar neler olmal d r? A B 3. Bitkilerde topraktan al nan su ve minerallerin odun (ksilem) borular na ula mas sürecinde; I. Korteks II. Perisikl III. Endodermis IV. Kök tüyleri gibi yap lardan hangi s rayla geçmesi gerekir? A) IV., II., I. ve III. B) II., IV., III. ve I. C) III., I., II. ve IV. D) IV., I., III. ve II. E) I., III., IV. ve II. A) Ayd nl k, dü ük CO 2, Karanl k, yüksek CO 2 yüksek ph, K + d ar dü ük ph, K + içeri B) Karanl k, dü ük CO 2, Ayd nl k, yüksek CO 2 yüksek ph, K + içeri dü ük ph, K + d ar C) Ayd nl k, dü ük CO 2, Karanl k, yüksek CO 2 dü ük ph, K + içeri yüksek ph, K + d ar D) Ayd nl k, yüksek CO 2, Karanl k, dü ük CO 2 yüksek ph, K + içeri dü ük ph, K + d ar E) Ayd nl k, dü ük CO 2, Karanl k, yüksek CO 2 yüksek ph, K + içeri dü ük ph, K + d ar 49

50 B TK B YOLOJ S 6. Stoma hücrelerinde ; I. Asitli in azalmas II. Turgor bas nc n n artmas III. nce d çeperlerin gerilmesi IV. I so urmas V. Emme kuvvetinin artmas eklindeki olaylar n hangi s rayla gerçekle mesi bu hücrelerin aç lmas n sa lar? A) IV., II., III., V. ve I. B) III., I., II., V. ve IV. C) IV., I., V., II. ve III. D) V., II., I., IV. ve III. E) II., IV., III., I. ve V. 9. A a daki çizim,bir bitkinin 24 saatlik dilimde stomalar n n aç l ve kapan saatlerini göstermektedir saatlik aç lma kapanma döngüsü Buna göre a a daki ifadelerden hangisi do ru de ildir? A) Stomalar yakla k 3 saat kadar kapal d r. B) Topraktan al nan su miktar saatleri aras nda daha fazlad r. C) Odun borular ndaki madde iletimi da, den daha h zl d r. 7. Bitkilerde suyun; I. Stomalara al nmas II. Emici tüylere al nmas III. Ksilem borular na al nmas olaylar n n gerçekle me s ras nas l olmal d r? A) I., III. ve II. B) II., III. ve I. C) I., II. ve III D) II., I. ve III E) III., I. ve II. D) Saat de stomalar n sitoplazmas asidik özelliktedir. E) Stomalar n turgor bas nc saat ya do ru artmaktad r. 10. Karasal bir bitki a a daki ko ullar n hangisinde en büyük terleme oran na ula r? A) Bulutlu, nemli ko ullarda B) S cak, nemli ko ullarda 8. Ksilem borular nda su iletimi üzerine birkaç faktör etki eder. Buna göre uzun boylu bir a ac n üst bölgelerine suyun ta nmas ndaki en önemli etken a a dakilerden hangisidir? A) Stoma yoluyla su buharla mas B) Kök bas nc ile suyun pompalanmas C) K lcal etkinlik ile suyun ç kmas D) Atmosferik bas nç E) Su molekülleri aras ndaki çekim kuvveti C) S cak, hafif esintili ko ullarda D) Serin, nemli ko ullarda E) So uk, çok esintili ko ullarda 11. Bir stoma hücresinde K + eksikli i, a a dakilerden hangisinin ortaya ç kmas na sebep olur? A) Yapraklarda pörsüme B) Fotosentezde azalma C) Terlemede artma D) Besin ta mada azalma E) Gaz al veri inde artma 1.A 1.? 2.? 2.B 3.? 4.? 3.D 5.? 4.B 6.? 7.? 5.E 8.? 6.C 9.? 10.? 7.B 11.? 8.A 12.? 13.? 9.D 14.? 10.C 15.? 16.? 11.B 50

51 B TK B YOLOJ S Test 14 Bitki Biyolojisi 1. Bitki yapraklar na terleme ile kaybedilen su miktar ndan daha fazla su ula mas durumunda a a daki sonuçlardan hangisi meydana gelir? A) Floem borular nda ta nan besin miktar artar B) Terleme ile at lan su miktar artar C) Yaprak hücreleri plazmolize u rar D) Suyun damlalar halinde at lmas (gutasyon) artar E) Yaprak hücrelerinde su biriktirilir 2. Terleme oran bir potometre kullan larak laboratuvarda ölçülebilir. A a daki düzenekte hava kabarc belli bir h zla bitkiye yakla maktad r. 4. A a daki tabloda bitkilerde iletim dokusunun ana elemanlar kar la t r lm t r. Ksilem Floem 1. olgun hücreleri Ölü Canl 2. hücre duvar maddesi Selüloz Lignin 3. sitoplazma Yok Var 4. ta d madde Su ve mineraller 5. ta d yer Yapraklar Besin Büyüyen parçalar ve depolama organlar 6. ta ma yönü Yukar A a Buna göre tabloda yap lan kar la t rmalar n kaç tanesi do ru de ildir? yaprakl bitki su havuz k lcal tüp cetvel hava kabarc havuz Buna göre a a daki i lemlerden hangisi yap l rsa hava kabarc n n bitkiye daha büyük h zla ilerlemesi sa lan r? A) Ortamdaki nem miktar art r l rsa B) Bitkinin baz yapraklar kopar l rsa C) Bitkiye hava ak m verilirse D) K lcal boru k salt l rsa A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 5. Kohezyon - Gerilim teorisine göre suyun yukar ya ç kmas n sa layan mekanizma a a dakilerden hangisidir? A) Ksilem duvarlar n n su moleküllerini çekmesi B) Ksilem borular n n birbirini çekmesi C) Köklerden osmozla su al m D) Yapraklardan su kayb E) Su moleküllerinin birbirini çekmesi E) Su havuzuna su eklenirse 3. A a dakilerden hangisi, bitkilerde terleme h z n etkilemez? A) Rüzgar h z B) Toprak suyu C) Atmosferik nem D) Oksijen konsantrasyonu E) S cakl k 6. Kökte korteksin en içteki hücrelerinin olu turdu u tabaka olan..., minerallerin korteksten iletim dokusuna seçilerek giri i için son kontrol noktas d r. Yukar daki paragrafta bo b rak lan yere gelmesi gereken do ru ifade, a a dakilerden hangisidir? A) Endodermis B) Ksilem C) Floem D) Perisikl E) Kaspari eridi 51

52 B TK B YOLOJ S 7. A a dakilerden hangisi kökler taraf ndan su ve minerallerin al n m n art ran bir adaptasyon de ildir? A) Kök etraf nda yüzeyi art ran kök tüyleri B) Kök ve mantarlar n simbiyotik i birli i C) Trakeler taraf ndan minerallerin seçilerek al nmas D) Terleme ile olu an emme kuvveti E) Dallanm derinlere inen kök sistemi 10. Terleme ile ilgili olarak; I. Havaya göre bir yapra n s cakl n C dü ürür II. Kökten yapraklara yaln z suyun ta nmas n sa lar III. Rüzgarl havada daha h zl gerçekle ir eklindeki ifadelerden hangisi do ru olamaz? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 8. Orta büyüklükteki bir akçaa aç yapra yaz n bir saatte 200 litreden daha fazla su kaybeder. Bitkinin bu su kayb ; I. Bitkinin serinlemesi II. Mineral besin elementlerinin iletiminin h zlanmas III. Ksilem borular nda su iletiminin h zlanmas gibi sonuçlardan hangilerine sebep olur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 11. A a daki emada topraktan al nan su ve minerallerin kök ksilem sistemine ula rken izledikleri yollar gösterilmi tir. Hücre aras ta nma Kök tüyü Kaspari eridi Ksilem Hücre içi ta nma I III 9. K lcal borularda suyun iletiminde etkili mekanizmalardan biri olan Adhezyon kavram, a a- dakilerden hangisi aras ndaki çekimi ifade eder? A) Ksilem duvarlar ile su moleküllerinin B) Ksilem damarlar ile floem borular n n C) Kök hücreleri ile suyun D) Yapraklar ile suyun E) Su moleküllerinin emada I, II ve III ile gösterilen kök k s mlar neler olmal d r? I II III A) Periderm Korteks Perisikl B) Epidermis Korteks Endodermis C) Periderm Epidermis Perisikl D) Epidermis Korteks Öz E) Epidermis Korteks Perisikl II 1.D 1.? 2.? 2.C 3.? 4.? 3.D 5.? 4.B 6.? 7.? 5.E 8.? 6.A 9.? 10.? 7.C 11.? 8.E 12.? 13.? 9.A 14.? 10.B 15.? 16.? 11.B 52

53 B TK B YOLOJ S Test Stomalar ve özellikleri ile ilgili olarak a a daki ifadelerden hangisi do ru de ildir? A) Her stoma bir çift bekçi hücre taraf ndan ku- at lm t r. B) Bekçi hücrelerdeki turgorun artmas, aralar ndaki aç kl art r r. C) Bekçi hücrelerinden K + ç k su kayb na neden olur ve stoma kapan r. D) Yaprak hava bo luklar nda CO 2 artmas stomalar n aç lmas na neden olur. E) Yüksek s cakl k ve a r terleme gün ortas nda bile stomalar kapat r. Bitki Biyolojisi 3. Bir deneyde karasal bir bitkinin gövdesinden halka eklinde floem dokusu ç kar lm ve bir hafta beklenmi tir. bir hafta sonra halka eklinde ç kar lan k s m Bir hafta sonra ç kar lan k sm n üst bölümünde ekildeki gibi bir i lik olu mu tur. Bu deneyle ilgili olarak; I. i lik, ta nan besinlerin birikmesiyle olu mu tur II. Floem dokusu ksilem dokusunun d nda yer al r 2. A a daki ema bitkilerde organik maddelerin ta- nmas ile ilgili Bas nç-ak teorisine aittir. yaprak hücresi (kaynak) floem ksilem 1 2 terleme III. Kökler yapraklardan önce ölecektir IV. lk anda yukar ya su ve mineral ta nmas devam eder ifadelerinden hangileri do rudur? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 3 7 kök hücresi (havuz) toprak Buna göre emada s ras yla sükroz, su ve minerallerin ta nmas n gösteren oklar hangileridir? Sükroz Su Mineraller A) B) C) D) E) 4. Kserofit bitkiler kurak iklimlere uyum sa lam bitkilerdir. Bu özellikteki bitkilerin yapraklar nda a a daki özelliklerden hangisinin görülmesi beklenmez? A) Küçük ve kal n yaprak B) Hacmine göre geni yüzey alan C) Alt yüzeyde yo unla m stomalar D) Çok tabakal epidermis E) Kal n kütikula 53

54 B TK B YOLOJ S 5. A a daki elementlerden hangisi, bitkilerde azot ba lanmas için mutlaka bulunmas gereken mikro elementlerdendir? A) Potasyum (K + ) B) Mangan (Mn +2 ) C) Molibden (Mo) D) Magnezyum (Mg +2 ) E) Kükürt (S 2 ) 8. Bir a ac n canl bir dal kesiliyor ve bir büyüteç ile dal n kesik yüzeyi inceleniyor. Kesik yüzeyden akan bir damla s v incelenirse bu s v n n a a dakilerden hangisi olmas beklenir? A) Floem özsuyu B) Ksilem özsuyu C) Gutasyon s v s D) Terleme s v s E) Hücre özsuyu 6. A a daki elementlerden hangisi, bitkilerde klorofil sentezi için için mutlaka bulunmas gereken makro elementlerdendir? A) Kükürt (S -2 ) B) Fosfor (P -3 ) C) Bak r (Cu +2 ) D) Magnezyum (Mg +2 ) E) Çinko (Zn +2 ) 9. Bas nç-ak teorisine göre ; I. Kaynak hücre ucunda II. Havuz hücre ucunda gerçekle en olaylar a a dakilerden hangisinde do ru e le tirilmi tir? Kaynak hücre ucunda Havuz hücre ucunda A) Suyun osmozla Sakkarozun floemden kalburlu boruya giri i ç k B) Suyun ksileme giri i ekerin hücreye giri i C) Sakkarozun floeme Suyun ksilemden ç k giri i D) Floemdeki yo unlu un Ksilemdeki suyun azalmas azalmas E) Sakkarozun hücreden Floemdeki eker ç k miktar n n artmas 7. Baz mantar türleri bitki yapraklar üzerinde parazit ya ar ve bekçi hücrelerinin potasyum iyonu biriktirmelerine neden olan bir kimyasal salg lar. Parazit mantar n bu uyumu a a dakilerden hangisini sa lamak içindir? A) Stomalar kapatmak B) Bitkinin zehirli salg lar ndan korunmak C) Bitkiye temas yüzeyini art mak D) Stomalar açarak bitkiye girmek E) Potasyum fazlas n bitkiye aktarmak 10. Bitkiler azota gereksinim duyarlar. Topraktan azotu sa lama ekilleri... eklindedir. Yukar daki cümlede bo b rak lan yere gelmesi gereken uygun ifade a a dakilerden hangisidir? A) Aminoasit molekülleri B) Amonyak molekülleri C) Nitrat iyonlar D) Serbest azot E) Protein molekülleri 1.D 1.? 2.? 2.A 3.? 4.? 3.E 5.? 6.? 4.B 7.? 8.? 5.C 9.? 10.? 6.D 11.? 7.D 12.? 13.? 8.A 14.? 9.A 15.? 16.? 10.C 54

55 B TK B YOLOJ S Test Bitkiler için su, gerçek bir besleyici olarak dü ünülebilir. A a dakilerden hangisi suyun bitkiler için besleyici özelli i yönünden yanl t r? A) Fotosentez için gerekli hidrojen atomlar n sa lar. B) Hücresel çözücü olarak kullan l r. C) Hücrelerin turgorunu koruyarak yumu ak dokulara destek olur. D) Hücre uzamas için gerekli kütlenin büyük k sm n sa lar. E) eker üretimi için gerekli oksijen atomlar n sa lar. Bitki Biyolojisi 3. Genel olarak tar m, topraklar n mineral içeri ini azalt r. Bir ton bu day tanesi elde etmek için toprak 18,2 kg azot, 3,6 kg fosfor ve 4,1 kg potasyum kaybeder. Kaybedilen minerallerin yenilenmesi; I. Bilinçli gübreleme II. Sulama III. Erozyonun önlenmesi gibi çal malardan hangileri ile mümkündür? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 4. Liebig in minimum kural bir bitkinin geli iminin, bitkinin ihtiyaç duydu u mineraller içerisinden en az elde edilebilene ba l oldu unu belirtir. B Zn Mg Cu Mo Fn C S Mn Ca K 1 O P 2 O 2 2. Son y llarda bitkiler kullan larak topraktan organik ve metal kirleticilerin uzakla t r lmas yöntemi (fitoremediasyon ) kimyasal yöntemlere alternatif olu turmu tur. Buna göre topraktan a r metal alma performans yüksek olan bitkilerin a a daki özelliklerden hangisine sahip olmas beklenir? A) A r metal zehirlili ine kar toleransl yüksek olan B) A r metalleri yaprak ve meyvelerde biriktiren C) Yava büyüyen D) Kök sistemi fazla dallanmayan E) Çiçekli bitki olmas Bu kurala göre ; I. Yaln zca s n rlay c mineralin miktar art r larak bitki geli mesi sa lanabilir. II. Bitki geli imi için topraktaki tüm minerallerin e it miktarda olmas gerekir. III. Topraktaki iki mineralin miktar e it olsa bile bir tanesi s n rlay c olmayabilir. ifadelerinden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 55

56 B TK B YOLOJ S 5. A a daki grafikte, ço u bitki özsuyunun ph de- i imine ba l olarak çe itli minerallerle ilgili kar- la abilece i eksiklik riskleri % olarak gösterilmi tir. Anyon problemi (N, P, S eksikli i) Katyon problemi (Ca, Mg, K, Na eksikli i) ph ideal % risk 100 % 90 % 60 % risk yok 60 % 70 % 90 % 100 % Grafi e göre ; I. Özsuyunun asitli inin artmas, stomalar n aç lmas na olumsuz etki yapar II. Sitoplazmada bazikli in artmas azot, fosfor ve kükürt eksikli i riskini de art r r 7. Bir bitkinin tohumdan büyümesi ve ya am döngüsünü tamamlayabilmesi için gerekli olan elementler a a daki kavramlardan hangisi ile tan mlan r? A) Makrobesleyici elementler B) Elzem besin elementleri C) Mikro besleyiciler D) S n rlay c mineraller E) A grubu elementleri 8. Bitkilerde besin tuzlar n n eksikli inde çe itli geli- im bozukluklar görülür. A a dakilerden hangisinde bu ili ki yanl verilmi tir? A) Magnezyum yapraklar n sararmas B) Kalsiyum meristem dokularda bozukluk C) Fosfor yaprak kenarlar nda çürüme III. ph = 4,5 te bitkiler tüm mineraller için eksiklik ya ar eklindeki ifadelerden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III D) Kükürt yapraklar n sararmas E) Potasyum a r uzama 9. Kurak alanlarda yap lacak çiftçilikte kar la lan sorunlar çözmek için ; 6. Bitkilerde mikro besin elementlerine daha az gereksinim duyulmas ; I. Bitkilerde çok h zl ta nmalar II. Tohumlarda yeterince depolanm olmalar III. Bitki sa l için rollerinin küçük olmas IV. Bitkilerin yaln zca meristematik k s mlar taraf ndan kullan lmalar gibi özelliklerin hangileri ile aç klanabilir? A) Yaln z II B) I ve II C) II ve III D) III ve IV E) I, III ve IV I. Bitkilere damla sulama yap lmas II. ri partiküllü toprak kullan lmas III. Daha az su isteyen varyetelerin yeti tirilmesi gibi yöntemlerden hangileri kullan l r? A) Yaln z I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 10. Bir bitkinin organik maddesinin büyük k sm a a dakilerden hangisinden gelir? A) Su B) Atmosferik oksijen C) Karbondioksit D) Azot E) Toprak mineralleri 1.E 1.? 2.? 2.A 3.? 4.? 3.E 5.? 6.? 4.D 7.? 8.? 5.B 9.? 10.? 6.A 11.? 7.B 12.? 13.? 8.E 14.? 9.C 15.? 16.? 10.C 56

57 B TK B YOLOJ S Test Humuslu topraklar n özellikleri ile ilgili olarak a a dakilerden hangisi do ru de ildir? A) Sadece olu tu u kayan n mineralleri de il bitkilerin dal, kök yaprak gibi k s mlar n da içerir B) Topra n su tutma kapasitesini art r r. C) Çok küçük toprak parçac klar n tutarak, erozyonu azalt r D) Topra n bakteri aktivitesini azalt r E) Kimyasal gübrelerin bitki taraf ndan daha iyi kullan m n sa lar Bitki Biyolojisi 4. I. Nitrat n absorblanmas II. Serbest azotun amonya a dönü mesi III. Amonya n toprakta amonyuma dönü mesi IV. Nitrat n aminoasitlere ve proteinlere dönü mesi V. Amonyumun bakterilerce nitrata dönü mesi Bitki beslenmesinde önemli olan azotun atmosferden bitki yap s na kat lmas sürecinde gerçekle en yukar daki olaylar n gerçekle me s ras nas l olmal d r? A) I., II., IV., V. ve III. B) III., V., II., IV. ve I. C) II., V., I., III. ve IV. 2. Bitkilerin atmosferdeki gaz halindeki azotu (N 2 ) absorblayabilmeleri için azotun amonyum (NH + 4 ) ya da nitrata (NO - 3 ) dönü türülmesi gerekir. D) II., III., V., I. ve IV. E) IV., II., I., III. ve V. Buna göre a a dakilerden hangisi toprakta bu minerallerin miktar n art r c etki yapmaz? A) Rhizobium bakterilerinin azot fiksasyonu B) Humus ayr mas C) Topra a baklagil ekimi D) Baz bakterilerin nitrifikasyon i lemi E) Toprakta denitrifikasyon bakterilerinin artmas 5. A a daki ekilde kapal tohumlu bir bitki kökünde endomikoriza gösterilmi tir. III Epidermis I II Vesikul 3. Azot ba lay c bakteriler, organik maddece zengin topraklarda en bol miktarda bulunurlar. Bu durumun sebebini a a dakilerden hangisi aç klar? A) Nitrogenaz enziminin toprakta bol olmas B) Organik maddelerin bol enerji gerektiren azot fiksasyonuna yak t sa lamas C) Organik maddelerin azotu bakterilere ta mas D) Baklagillerin yaln z bu topraklarda yeti mesi E) Bakterilerin azotu organik madde ile birle tirmesi D ar ya misel geli imi Korteks Kök ekilde I, II ve III numaralarla gösterilen k s mlar neler olmal d r? I II III A) Arbüsküler Endodermis Hif B) Hif Arbüsküler Kök tüyü C) Arbüsküler Perisikl Kök tüyü D) Hif Kök tüyü Arbüsküler E) Kök tüyü Arbüsküler Hif 57

58 B TK B YOLOJ S 6. I. Bezelye II. Börülce III. Nohut IV. Mercimek V. Yonca A a daki özelliklerden hangisi, yukar daki bitkilerin ortak özelliklerinden biridir? A) Azot fiksasyonu yapan bakterilerle simbiyoz yapmalar B) Atmosferik azotu do rudan ba layabilmeleri C) Köklerinde mantarlar ile mikoriza yapmalar D) Nitrogenaz enzimi üretebilmeleri E) Nodül denen yumrularda mineral depolayabilmeleri 8. A a da bitki kökleri ile çe itli organizma türleri aras ndaki simbiyoz tipleri verilmi tir. I. Azot fiksasyonu II. Mikoriza olu umu Bunlar n gerçekle mesini sa layan canl lar ile ilgili olarak a a da verilen e lemelerden hangisi do rudur? I II A) Kökler Bakteriler Mantarlar Bakteriler B) Mantarlar Kökler Bakteriler Kökler C) Kökler Bakteriler Mantarlar Kökler D) Bakteriler Mantarlar Kökler Mantarlar E) Bakteriler Kökler Mantarlar Bakteriler 7. Mikoriza simbiyozu, endomikoriza ve ektomikoriza olmak üzere ikiye ayr l r. Bu mikoriza tiplerine ait çe itli özelliklerle ilgili olarak a a dakilerden hangisi do rudur? Ektomikoriza Endomikoriza A) Hifler kök hücrelerine girmez B) Miselyum yüzeyi kök tüyleri olu turur C) Kök evresi yo un misel k l f içerir D) Miselyum yüzeyi kök tüyleri olu turmaz E) Hifler arbüsküler k vr mlar yapar Kök çevresi yo un misel k l f içerir Hifler kök hücre sitoplazmas na girmez Hifler arbüsküler k vr mlar yapar Kök çevresi yo un misel k l f içerir Miselyum yüzeyi kök tüyleri ile çevrilidir 9. Mikorizal mantarlar çok miktarda hif üreterek bitki kök yüzey alan n artt rmakta ve kökten çok uzak bölgelerdeki besin elementlerini hifleri arac l ile alabilmektedir. A a dakilerden hangisi mikorizan n sa lad - di er faydalardan biri olamaz? A) Su ve gübre tüketimini azaltma B) Bitkiye organik besin sa lama C) Kurakl a dayan kl l art rma D) Topraktan mineral al m n art rma E) Hastal klara dayan kl l art rma 10. Biri mikorizal di eri mikorizas z ayn türe ait iki bitki grubu aras nda büyüme ve geli medeki en büyük fark, a a daki ortamlar n hangisinde daha belirgin görülür? A) Bir göl kenar nda B) Azot ba layan bakterilerce yo un C) klimin sert oldu u D) Topra mineral yönden yetersiz olan E) Baklagillerin bolca yeti ti i 1. Bitkiler yaln zca n varl n de il, yönünü, id- 1.D 1.? 2.? 2.E 3.? 4.? 3.B 5.? 6.? 4.D 7.? 8.? 5.A 9.? 10.? 6.A 11.? 7.C 12.? 13.? 8.C 14.? 9.B 15.? 16.? 10.D 58

59 B TK B YOLOJ S Test 18 detini ve dalga boyunu (renk) da saptarlar. Buna göre a a dakilerden hangisi bitkilerin bu özelli ini kan tlar? A) K sa gün bitkilerinin gece k sa süreli a tepki vermemesi B) Uzun gün bitkilerinin uzun gecede k sa süreli k al nca çiçeklenmesi C) Sarma k çiçeklerinin gündüz aç l p gece kapanmas D) Su içerisinde geli en hardal köklerinin n tersine uzamas E) Stomalar n fotonasti yapmas Bitki Biyolojisi 3. Bitkilerin metabolik i levlerini sürdürebilmeleri ancak belli s cakl k aral klar nda mümkündür. Buna göre bitkilerin yüksek ya da dü ük s cakl k de erlerine dayanabilmelerini en çok a a daki faktörlerden hangisi belirler? A) çerdikleri su miktar B) I k alma süresi C) Otsu ya da odunsu yap D) Stoma say s E) Yaprak say s 2. A a daki çal mada farkl türden ve biri uzun ve di eri k sa gün özelli indeki iki bitkide çiçeklenmenin fotoperiyotla ili kisi gösterilmi tir. Kritik uzunluk Kritik uzunluk P trak Yonca çiçek 4. A a daki çal mada farkl türden ve biri uzun ve di eri k sa gün özelli indeki iki bitkide çiçeklenmenin fotoperiyotla ili kisi gösterilmi tir Fla Fla saatler K sa gün (uzun gece) bitkisi Kritik gece uzunlu u 3. K sa gün (uzun gece) bitkisi 3. Uzun gün (k sa gece) bitkisi 4 0 Gündüz Gece Uzun gün (k sa gece) bitkisi Bu çal ma ve sonuçlar ile ilgili olarak; I. K sa gün bitkisi, kritik bir gece uzunlu unun sa land her ko ulda çiçeklenir. II. Uzun gün bitkisinin çiçek açmas, gün uzunlu- unun kritik bir süreden fazla olmas na ba l d r. III. Çiçeklenmeyi kontrol eden faktör, gün uzunlu u de il gece uzunlu udur. eklindeki ifadelerden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III Buna göre a a dakilerden hangisi do ru de- ildir? A) K sa gün bitkisi,k sa bir süre k uygulanm uzun gece periyodunda çiçeklenemez B) Uzun gün bitkisi, uzun gece periyodunda çiçeklenemez C) Uzun gün bitkisi uzun gece periyodunda hiçbir ko ulda çiçeklenemez D) K sa gün bitkisi uzun gün periyodunda çiçeklenemez E) K sa gece bitkisi k sa gün periyodunda çiçeklenemez 59

60 B TK B YOLOJ S 5. Olgunla m ve olgunla mam elmalar bir araya getirilse, olgunla mam olanlar n çabuk olgunla t klar görülür. Bu duruma sebep olan bitkisel hormon a a dakilerden hangisidir? A) Oksin B) Etilen C) Giberellin D) Sitokinin E) Absisik asit 6. Bitkiler su ihtiyaçlar na göre, I. Kurak ortam bitkileri II. Su bitkileri III. Nemli ortam bitkileri olmak üzere üç gruba ayr l rlar. Bu bitkilerden; a. Kök emme kuvveti en yüksek b. Ksilem borular nda su iletim h z en yüksek c. Stoma bulunmayan ye il ince gövde özellikte olanlar a a dakilerden hangisinde en do ru e le tirilmi tir? I II III A) b a c B) c a b C) a c b D) c b a E) a b c 8. Krizantemler, normalde sonbaharda çiçek açan k sa gün bitkileridir. Bir çiçekçi bu bitkilerdeki çiçeklenmeyi may s ay ndaki Anneler Günü ne kadar uzatm t r. Çiçekçi bu durumu nas l ba arm t r? A) Her uzun geceyi bir k fla ile kesintiye u ratm t r B) Bitkilere s n rlay c minerali vermi tir C) Bitkilerin k alma süresini uzatm t r D) Bitkilerin gece uzunlu unu art rm t r E) Bitkiye büyüme hormonu vermi tir 9. Bir bitkinin büyüme ve geli imini o bitkideki hormon dengesi belirler. A a daki grafikte Oksin ile Sitokinin hormonlar n n bu özelli i gösterilmi tir. Hormon miktar Oksin Sitokinin Gövde geli imi az Kök geli imi az 7. A a dakilerden hangisi rüzgar n bitkilerin genel metabolizmas na etkisi yönünden do ru olmayan bir aç klamad r? A) Terleme h z nda art a sebep olur B) Polenlerin ta nmas n sa layarak üremeye yard m eder C) Tohumlar n yay lmas n sa layarak genlerin da t lmas n sa lar D) Meyvelerin da lmas n sa layarak tohumlar n ta nmas n sa lar E) Bitki koleoptillerinde tropizmay sa lar Grafi e göre; I. Oksin / Sitokinin oran n n azalmas kök geli imini art r r II. Oksin, dü ük konsantrasyonda gövde uzamas n art r r III. Sitokinin gövde geli imini kök geli iminden daha fazla art r r eklindeki ifadelerden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 1.D 1.? 2.? 2.B 3.? 4.? 3.A 5.? 6.? 7.? 4.C 8.? 9.? 5.B 10.? 11.? 6.C 12.? 7.E 13.? 14.? 8.A 15.? 16.? 9.D 60

61 B TK B YOLOJ S Test A a daki hormonlardan hangisi, bir a ac n gövdesinde tomurcuklar ve filizlerin olu mas ile daha yak ndan ilgilidir? A) Absisik asit B) Oksinler C) Etilen D) Sitokininler E) Giberellin 2. A a da bir çimen fidesinin koleoptilleri ile yap lan fototropizma deneyleri gösterilmi tir. Bitki Biyolojisi 4. Bir deneyde oksin hormonunun iletimi ile ilgili olarak büyüyen sürgünlerden al nan koleoptil dilimleri (sar renk) ile a a daki çal ma yap lm t r. I. Koleoptilin üst k sm yukar gelecek ekilde tutulmu, üzerine oksinli agar blok yerle tirilmi ve 4 saat sonra koleoptilin alt ucuna oksin hormonu ula m t r. I k Verici Blok Kökler normal konumda üst al c blok lk durum alt 4 saat sonra Kontrol I Uç meristem kesik II Uç k geçirmez madde ile kapal III Uç k geçiren madde ile kapal IV Buna göre ; I. II. ve III. koleoptillerde oksin üretimi gerçekle- emez II. IV. koleoptilde pozitif fototropizma görülür III. I. koleoptilde oksin k görmeyen tarafta da- a yo undur eklindeki ifadelerden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III II. Ayn deney koleoptiller ters çevrilerek yap ld - nda 4 saat sonra koleoptilin üst ucuna oksin hormonu inmedi i görülmü tür. Kökler ters çevrilmi alt üst lk durum 4 saat sonra 3. Bir uzun gün bitkisinin çiçek açmas için maksimum 9 saat karanl kta kalmas gerekti ini varsayal m. Bu durumda bitkinin çiçek açmas n a a daki ko ullardan hangisi engeller? A) 16 saat ayd nl k 8 saat karanl k B) 14 saat ayd nl k 10 saat karanl k C) 15,5 saat ayd nl k 8,5 saat karanl k D) 4 saat ayd nl k 8 saat karanl k 4 saat ayd nl k 8 saat karanl k E) 8 saat ayd nl k 8 saat karanl k 8 saat ayd nl k Bu deney sonuçlar ; I. Koleoptil dilimleri oksin hormonunu tek yönlü ta r II. Oksin hormonu ta nmas s ras nda ATP harcan r III. Yerçekimi kuvveti oksin hormonunu ta mak için yeterlidir durumlar ndan hangilerini kan tlar? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 61

62 B TK B YOLOJ S 5. I. Oksin sürgünlerde hücre uzamas na neden olurken köklerde hücre uzamas n engeller. 7. pamuk tohumlar petri 2 saat sonra Oksin, gövdede pozitif etki yapar. Oksin, kökte negatif etki yapar. II. Her yönden e it miktarda k alan sürgünde e it uzama görülürken, tek yönlü k oksinin homojen da l m n bozar delikli kap su I k I k kum Yukar daki bitkisel hareketlerin ortak özelli i a a dakilerden hangisidir? A) Yerde i tirme hareketleri olmalar B) Pozitif tropizma olmalar C) Tekrarlanan hareketler olmalar D) Turgor de i imleri ile gerçekle meleri A B E) Uyar n n yönüne ba l olmalar Buna göre I. ve II. deneylerde oksin hormonunun asimetrik da l m n n mekanizmas, s ras yla a a dakilerden hangisidir? I II A) Negatif fototropizma Pozitif geotropizma B) Negatif geotropizma Pozitif fototropizma C) Pozitif geotropizma Negatif fototropizma D) Pozitif hidrotropizma Pozitif fototropizma E) Pozitif geotropizma Negatif fototropizma 6. Sonbaharda çevreye yay lan bir tohumun, k ko ullar nda ölmesini engelleyecek ekilde h zla çimlenmesini önleyen hormon a a dakilerden hangisidir? A) Absisik asit B) Oksin C) Giberellin D) Sitokinin E) Etilen 8. I. Sitokinin II. Absisik asit III. Giberellin IV. Oksin A a dakilerden hangisi,yukar daki hormonlar n ortak özelliklerinden biridir? A) Gövde uzamas n sa lamalar B) Kurakl a kar stomalar kapatmalar C) Tropizmaya neden olmalar D) Köklerde üretilebilmeleri E) Yaprak dökümünü engellemeleri 1.D 1.? 2.? 3.? 2.D 4.? 5.? 3.B 6.? 7.? 8.? 4.A 9.? 10.? 5.C 11.? 12.? 6.A 13.? 14.? 7.E 15.? 16.? 8.D 62

63 B TK B YOLOJ S Test A a dakilerden hangisi böcekler ile tozla ma yapan bitkilerde görülen adaptasyonlardan biri de ildir? A) Polenleri çengel,kanca gibi ç k nt lara sahiptir B) Çiçekleri, büyük, dikkat çekici ve parlak renklidir C) Çiçeklerinin ho bir kokusu ve tatl nektar vard r D) Polen taneleri genellikle sert ve yap kand r E) Polenleri hafif ve kanats ç k nt lara sahiptir Bitki Biyolojisi 4. I. Tam çiçek II. Eksik çiçek III. Tek evcikli bitki IV. ki evcikli bitki Me e, m s r ve ceviz gibi bitkilerde erkek ve di i çiçekler ayn bitki üzerinde bulunur. Buna göre bu bitkiler için yukar daki kavramlardan hangileri kesinlikle geçerlidir? A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV 5. A a dakilerden hangisi rüzgar ile tozla ma yapan bitkilerde görülen adaptasyonlardan biri de ildir? 2. Ço u bitkide tohumlar koruyan ve yay lmalar na yard m eden organ, a a dakilerden hangisidir? A) Çiçek B) Taç yaprak C) Ovaryum D) Meyve E) Tohum tasla A) Pürüzlü ve yap kan polenler üretirler B) Erkek organlar n serbestçe dönebilen anterleri vard r C) Polen taneleri genelde hafif ve geni yüzeylidir D) Çiçekler hiçbir renk, koku veya nektar ile göze çarpmaz E) Polen taneleri çok büyük miktarlarda üretilir 3. Bitkilerin ço unda tan mlanm bir üreme adaptasyonu olan çiçekler ile ilgili olarak a a- daki ifadelerden hangisi do ru de ildir? A) Böcekler ve di er hayvanlarla polenlerini da tanlar nda tozla amama riski daha azd r. B) De i ime u ram yapraklar n olu turdu u özel sürgünlerdir. C) Ço unlukla d tan içe çanak yaprak,taç yaprak,erkek ve di i organlardan olu ur D) Ovaryum tohumlar içeren korunakl ve etli bölümdür E) Polenler anterde üretilir 6. I. Embriyo II. Üretken (generatif) çekirdek III. Yumurta IV. Endosperm V. Mikrospor Kapal tohumlu bitkilerde üreme döngüsü içinde olu an yukar daki yap lardan, döllenme ve do rudan mayoz bölünme ile olu anlar hangileridir? Döllenme ile Mayoz ile A) I ve II III ve V B) II ve IV I ve III C) I ve IV V D) II ve IV III ve V E) I ve IV II ve V 63

64 B TK B YOLOJ S 7. A a daki ekil bir çiçek tozunun üreme mekanizmas ndaki rolünü göstermektedir. 9. A a da bir m s r tohumu gösterilmi tir. Endosperm D zar ç zar Çenek Tohum kabu u Polen tüpü Embriyonik gövde Sperm çekirdekleri Embriyonik kök Bu çiçek tozu ile olarak; I. Di i organ tepeci ine ta nmaktad r II. Mayoz bölünme ile spermleri olu turmu tur III. Polen tüpü di icik borusunun içindedir eklindeki ifadelerden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 8. A a da bir fasulye tohumunun çimlenme süreci gösterilmi tir. Bu tohumda ; I. Çenek II. Endosperm III. Tohum kabu u IV. Embriyonik gövde V. Embriyonik kök gibi k s mlardan hangileri, spermlerden gelen genleri ta rlar? A) I ve II B) I, III ve IV C) II, III ve V D) I, II, IV ve V E) I, II, III, IV ve V 10. A a daki emada X, Y ve Z bitkileri basit bir te his anahtar üzerinde gösterilmi tir. primer kök gövde ana kök yan kök A a dakilerden hangisi bu süreçte gerçekle- emez? A) Tohumdan ilk önce embriyonik kökün ç kmas B) Çeneklerin a rl n n artmas C) Suyun emilmesi ile hidrolitik enzimlerin uyar lmas D) Mitoz bölünme ile gövdenin uzamas E) Solunumun giderek h zlanmas Bitkiler var Meyve üretimi yok X var Yenebilir meyvesi yok Y var Z emaya göre ; I. X bitkisi çiçekli bir bitkidir II. Y bitkisi tohum üretemeyen bir bitkidir III. Z bitkisinde çift döllenme görülür eklindeki ifadelerden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 1.E 1.? 2.? 2.D 3.? 4.? 3.D 5.? 6.? 4.C 7.? 8.? 5.A 9.? 10.? 6.C 11.? 7.B 12.? 13.? 8.B 14.? 9.D 15.? 16.? 10.B 64

65 B TK B YOLOJ S Test 21 Bitki Biyolojisi 1. A a da kapal tohumlu ve çapraz tozla ma yapan iki çiçek gösterilmi tir. 4. I. Sinerjit çekirdekler II. Yumurta III. Polar çekirdekler IV. Antipod çekirdekler A B Kapal tohumlu bir bitkinin tohum tasla nda bulunan yukar daki yap lar n ; a. Embriyonun olu umuna kat lan b. Endospermin olu umuna kat lan A a daki özelliklerden hangisi bu iki çiçek için kesinlikle ayn d r? A) Mayozla olu an mikrosporlar n n genotipi B) Döllenme ile olu an endospermlerinin kromozom say s C) Polen tüpünde olu an spermlerin genotipi D) Döllenme ile olu an embriyolar n n say s E) Embriyo keselerindeki polar çekirdeklerinin genotipi 2. Bir balsam bitkisinden yeni bir bitki olu mas sürecinde a a daki a amalar gerçekle me s ras na kondu unda, hangisi 4. s rada gerçekle ir? A) Tohumlar n çimlenmesi B) Çiçeklerde gametlerin olu mas C) Meyvenin olu mas D) Tozla man n gerçekle mesi E) Çift döllenmenin gerçekle mesi 3. A a daki bitkilerden hangileri tohumlar ile ço al r? hücreler hangi seçenekte do ru olarak verilmi tir? a b A) I III B) II IV C) III II D) IV I E) II III 5. I. Gerçek meyve II. Yalanc meyve III. Basit meyve IV. Bile ik meyve V. Kuru meyve Yukar da meyve çe itleri verilmi tir. Buna göre ; a. Kestane b. Bö ürtlen c. eftali d. Elma e. Erik gibi meyvelerin ait oldu u meyve çe itleri hangi seçenekte do ru e le tirilmi tir? A) Ebegümeci ve Sarm sak B) Domates ve Bezelye C) Muz ve Mango D) So an ve Üzüm E) Çilek ve Bö ürtlen a b c d e A) I III II IV V B) II V I II III C) III I II V IV D) IV II III V I E) V IV I II III 65

66 B TK B YOLOJ S 6. Bir tohumda a a daki yap lardan hangisi bulunamaz? 9. A a daki çizim, bir fasulye tohumunun büyüme a amalar n göstermektedir. A) Erkek çiçekten gelmi bir grup gen B) Makrospordan gelen bir grup gen C) Polar çekirdeklerden olu mu iki çenek D) Sperm ve yumurtadan olu mu bir embriyo E) Triploid bir besi doku A B C D E A a dakilerden hangisinde bu büyüme a amalar do ru s rayla gösterilmi tir? A) C A B) D B C) E B D E C E A D 7. A a daki emada ço u bitkide gerçekle en ya- am döngüsü gösterilmi tir. B A D) D B E) A D C Tohum C A C B Olgun bitki Genç bitki Böyle bir ya am döngüsü a a daki bitkilerin hangisi için geçerli de ildir? A) Elma B) Keten C) Çilek D) Uzun Fasulye E) Çam E E 10. A a daki diyagram, kapal tohumlu bir bitkinin ya am döngüsüdür. Tohum Çimlenme Olgun bitki 8. A a daki ko ullardan hangisi hemen hemen tüm tohumlarda uyku (dormansi) halinin k r lmas için ön ko uldur? A) I a maruz kalma B) Su alarak i me C) Tohum kabu unun a nmas D) Dü ük s cakl a maruz kalma E) Gübreli toprakta tutulma Yukar daki ya am döngüsüne dayanarak, bu bitki hakk nda a a dakilerden hangisi söylenebilir? A) Tozla mas n rüzgarla yapmaktad r B) Gösteri li ve kokulu çiçekleri vard r C) Yalanc meyveler üretir D) Tohumlar hayvanlar taraf ndan da t l r E) E eyli üreyen bir bitki türüdür 1.B 1.? 2.? 2.C 3.? 4.? 3.B 5.? 6.? 4.E 7.? 8.? 5.E 9.? 10.? 6.C 11.? 7.C 12.? 13.? 8.B 14.? 9.B 15.? 16.? 10.E 66

67 B TK B YOLOJ S Test Öykü, birkaç domates tohumu içeren topra dört farkl tepsiye a a da gösterilen ko ullarda yerle tiriyor. Bitki Biyolojisi 3. A a daki diyagramlardan hangisi bir bitkinin geli me döngüsü ile ilgili do ru ifadedir? A) Meyve B) Bitki tohum P hergün sulanan toprak Q tohum su toprak C) Bitki Tohum Tohum D) Meyve Çiçek Tohum R tohum ah ap kapak sulu toprak S tohum susuz toprak E) Çimlenme Çiçek Bitki Meyve Çimlenme Hangi tepsilerdeki tohumlar n birkaç gün sonra çimlenmeye ba lamas beklenir? Tohum A) P ve Q B) P ve R C) Q,R ve S Meyve D) P, Q ve R E) Q ve S 2. A a da çiçekli bir bitkiye ait üç farkl çekirde in ( P, R,S ) çe itli özellikleri verilmi tir. P çekirde i polenin yap s nda bulunur ve R çekirde ini olu turur 4. Elif, tohumdan bir ye il fasulye yeti tirmek istiyor. Tohumun çimlenme için ihtiyaç duymayaca çevresel faktör a a dakilerden hangisidir? A) Hava B) Su C) Güne D) S cakl k E) Madensel tuz S çekirde i tohum tasla nda olu ur R çekirde i S çekirde ini olu turmak için iki çekirdekle birle ir Bu bilgilere göre P, R ve S çekirdekleri a a dakilerden hangisine aittir? P R S A) Vejetatif Sperm Embriyo B) Generatif Vejetatif Endosperm C) Vejetatif Mikrospor Embriyo D) Generatif Sperm Endosperm E) Generatif Polar Endosperm 5. Çiçekli bitkilerde a a dakilerden hangisinin gerçekle mesi, genetik çe itlenmeyi do rudan sa layan bir uyum de ildir? A) Çapraz tozla ma B) Embriyo kesesinde megasporlar n olu umu C) Erkek organ ba ç nda mayoz bölünme D) Tohum tasla nda gamet çekirdeklerinin kayna mas E) Üretken çekirde in polen tüpünde bölünmesi 67

68 B TK B YOLOJ S 6. Dört ö renci tohum konusunda ö rendiklerini tart yor. Hangisinin söyledi i do ru de ildir? Ö renciler Görü leri 9. A a daki emada tohum tasla nda üreme mekanizmas gösterilmi tir. Megaspor Megaspor ana hücresi A) Ender Ovaryum tohum yay lmas na uyum sa lam bir meyveye dönü ür B) Gülhan Bu day ve m s r taneleri bu bitkilerin tohumlar d r C) Ba ak Tohumlar n uyku hali, en avantajl zamanda ve yerde çimlenmelerini sa lar Polar (ikincil) çekirdekler yumurta D) Bar Çimlenmekte olan bir tohumdan ilk önce embriyonik kök ç kar E) Güzin Tohumun kuru a rl önce azal r sonra artmaya ba lar 7. A a dakilerden hangisi, Hurma palmiyeleri iki evcikli (dioik) dir. cümlesinin do ru anlam n ifade eder? A) Dört temel çiçek organ n da ta rlar B) Hem erkek hem di i organlara sahiptir C) Dört temel çiçek organ ndan en az biri eksiktir D) Erkek ve di i organlar farkl bitkilerin üzerindedir E) Erkek ve di i organlar ayn bitkinin farkl dallar üzerindedir Bu süreçte a a dakilerden hangisi gerçekle memi tir? A) Monoploid büyüme evresi ile çekirdek say s nda art B) Çekirdek göçleri ile özel konumlanma C) Megaspor çekirde inde mayoz bölünme D) Programlanm hücre ölümleri E) Krossing over ile genetik çe itlilik 10. Bir endospermin genotipi Ddd ise; I. Embriyonun II. Spermin 8. Çiçekli bir bitkide olu an; I. Mikrospor II. Endosperm III. Generatif çekirdek IV. Tohum kabu u V. Antipod çekirdek gibi yap lardan hangilerinin genetik yap s birbiri ile ayn d r? A) I ve III B) I ve IV C) I, III ve V D) II, IV ve V E) I, III, IV ve V III. Sinergit çekirde in genotipi için a a dakilerden hangisi do rudur? I II III A) Dd d D B) DD D d C) Dd D d D) dd d D E) DD d d 1.B 1.? 2.? 2.D 3.? 4.? 3.A 5.? 6.? 4.C 7.? 8.? 5.E 9.? 10.? 6.B 11.? 7.D 12.? 13.? 8.A 14.? 9.C 15.? 16.? 10.C 68

69 2. Ünite KALITIM, GEN MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ 1. BÖLÜM KALITIM

70 . 1. ÜN TE: Kal t m, Gen Mühendisli i ve Biyoteknoloji Toplam Kazan m Say s : Mendel geneti i ile ilgili olarak ö renciler; Mendel ilkelerini örneklerle aç klar Mendel in ba ar s nda olas l k ilkelerinin kullan lmas n n önemini belirtir Monohibrit ve dihibrit çaprazlamalar n olas sonuçlar n Punnett Karesini kullanarak çözer Kontrol çaprazlamas n tan mlayarak bunun önemini örnekler üzerinden irdeler Eksik bask nl k, e bask nl k ve çok alellili i örneklerle aç klar. 2. Modern Genetik ile ilgili olarak ö renciler; X ve Y kromozomlar n n e eyin belirlenmesindeki rolünü belirtir E eye ba l kal t m örneklerle aç klar Kromozomlar n yap ve say s ndaki de i imleri aç klar. 3. DNA n n yap s ve replikasyonu (kendini e lemesi) ile ilgili olarak ö renciler; DNA n n yap s n ekil ya da model üzerinde aç klar DNA n n kendini e lemesini ve önemini aç klar RNA n n yap s ve çe itlerini aç klar Protein sentezini aç klar Bir gen bir polipeptit hipotezini belirtir Gen-çevre ili kisini örneklerle aç klar. 4. Biyoteknoloji ve gen mü hendisli i ile ilgili olarak ö renciler; Hayvan ve bitki üretiminde kullan lan slah yöntemlerini örneklerle aç klar Bitki ve hayvanlarda klonlamay örneklerle aç klar Gen mühendisli i ve biyoteknoloji uygulamalar n örneklerle aç klar Geneti i de i tirilmi organizmalar n ve bunlardan elde edilen ürünlerin biyolojik çe itlilik ve insan sa l - üzerindeki olas etkilerine ili kin kestirimlerde bulunur Atatürk ün bilim ve teknolojiye verdi i önemi biyoloji bilimi aç s ndan de erlendirir.

71 GENET K BO LUK DOLDURMA A a da verilen cümlelerde bo b rak lan yerleri tamamlay n z. 1. Anne ve babadan o ul döle özelliklerin aktar m kurallar n inceleyen bilim dal na... denir. 2. Bir özelli i kontrol eden ve bunun o ul döllere aktar lmas n sa layan kal t m birimine... denir. 3. Bir canl n n herhangi bir karakterinin ortaya ç kmas n sa layan genlerin toplam na... denir. 4. Genler ve çevresel faktörler sonucu meydana gelen d görünü özelliklerine... denir. 5. Biri anneden di eri babadan gelen ayn karakter üzerine etki eden gen çiftine... denir. 6. Ayn karakterler üzerine etki eden gen çiftlerini ta yan kromozom çiftine... denir. 7. Heterozigot haldeyken d görünü e etkisini yans tan genler... dir. 8. Heterozigot haldeyken d görünü e etkisini yans tan genler... dir. 9. Alel genlerin ayn yönde çal mas durumuna... denir. 10. Bir karakter üzerine ikiden fazla genin etki etmesi durumu... olarak ifade edilir. 11. O ul döl ya da nesil anlam na gelen, F harfiyle gösterilen terim... dir. 12. Homolog kromozomlar n karde olmayan kromatitleri aras ndaki gen al veri ine... denir. 13. Kopan bir kromozom parças n n ters dönerek koptu u yere tekrar ba lanmas na... denir. 14. Kopan bir kromozom parças n n homolo u olan kromozoma yap mas na... denir. 15. P ht la ma güçlü ü sonucu kan kayb na neden olan hastl a... denir. 16. Alel genlerin farkl yönlerde çal mas durumuna... ad verilir. 17. Annede olu an Rh antikorlar n n fetüse geçip, fetüs alyuvarlar n parçalamas na denir. 18. Genlerden birinin di erine tam bask nl k sa layamamas durumuna... denir. 19. Mayoz I de homolog kromozomlar n ayr lmayarak ayn kutba çekilmesine... denir. 20. Fazladan bir adet 21. kromozom çiftine sahip olan insanlar n durumuna... denir. 71

72 GENET K DO RU YANLI SORULARI A a daki yarg lar n ba na do ru olanlar için (D ), yanl olanlar için (Y) harfini koyunuz. 1. ( ) Bir karakter ile ilgili farkl yönlerde çal an alellerin bulunmas na heterozigotluk denir. 2. ( ) nsanlarda gonozom kromozomlar X ve Y ad n al r. 3. ( ) Kromozomlarda ayr lmama sonucu meydana gelen bireylerde Y gonozomu bulunmaz. 4. ( ) Gamet olu umu s ras nda meydana gelen krossing over olay olu abilecek gamet çe idini art r r. 5. ( ) Genotipinde heterozigot oran fazla olan bireylerin olu turabilece i gamet çe idi azal r. 6. ( ) X kromozomunda çekinik genler ile ortaya ç kan renk körlü ü hastal nda; annesi renk körü olan erkek çocuk %100 renk körüdür. 7. ( ) AB kan gruplu bir anne ile 0 kan gruplu bir baban n çocuklar n n A kan gruplu olma ihtimali %25 tir. 8. ( ) Farkl kromozomlar üzerinde bulunan genlere ba l genler denir. 9. ( ) Çekinik genler fenotipe etkisini sadece heterozigot haldeyken yans tabilirler. 10. ( ) Kan grubu, cinsiyet, göz rengi gibi özellikler genlerin kontrolü alt nda ortaya ç kar. 11. ( ) Tek yumurta ikizlerinin aralar ndaki farklar modifikasyona ba l d r. 12. ( ) Çift yumurta ikizi iki karde in cinsiyetleri kesinlikle ayn d r. 13. ( ) Bireyin ölümüne sebep olan genlere letal genler denir. 14. ( ) Mongolizm, turner sendromu, süper di ilik gibi durumlar kromozomlarda ayr lmamas sonucu ortaya ç kar. 15. ( ) Genotipi bilinmeyen bir bireyin genotipini bulmak için yap lan kontrol çaprazlamas nda bask n fenotipli birey ile çaprazlama yap l r. 16. ( ) Fenotip oran 3 : 1 ç kan çaprazlamada kullan lan bireyler iki karakter yönünden de heterozigottur. 17. ( ) Bir karakter yönünden heterozigot iki bireyin çaprazlanmas na monohibrit çaprazlama ad verilir. 18. ( ) Alyuvarlar nda A antijenini ve plazmas nda B antikorunu bulunduran bireyler AB kan grubudur. 19. ( ) Kan uyu mazl n n ya anabilmesi için annenin Rh +, çocuklar n ise Rh olmas gerekir. 20. ( ) Fenotipik olarak sa lam olan bir baban n k z çocuklar nda renkkörlü ü görülmez. 72

73 GENET K E LE T RME Atasal Bireyler AA x aa X a X a x X A Y A0 x B0 KK x BB F 1 dölünün özellikleri I II III IV Yukar daki tabloda dört farkl kal t m ekli verilmi tir. F 1 dölünün özellikleri ise a a da verilmi tir. a) F 1 dölünde 4 farkl fenotip görülebilir. b) Bireylerin tümü heterozifot genotipli ve bask n fenotiplidir. c) Di ilerin tamam heterozigot, erkeklerin ise tamam çekiniktir. d) Bireyler fenotipik olarak atalar na benzemez. I, II, III ve IV eklinde ifade edilen F 1 dölünün özellikleri ile a, b, c ve d maddelerindeki aç klamalar n e le tirmesini a a daki tabloda yap n z. l ll lll lv KAVRAM HAR TASI A a da bir kavram haritas olu turulmu ve kutucuklar n içi bo b rak lm t r. Heterozigot haldeyken d görünü e etkisini yans tan gen Ayn karakter üzerine etki eden ve homolog kromozom çiftinde kar l kl duran genler D görünü e etkisini sadece homozigot haldeyken yans tabilen gen Alel genlerin farkl yönlerde çal mas durumu GEN Alel genlerin ayn yönde çal mas durumu Genlerin yans tt d görünü özelli i D görünü te ortaya ç kan bir özelli i kontrol eden genlerin tamam Yukar da kutucuklardaki bo luklara a a da verilen terimlerden uygun olanlar n yerle tiriniz. * Fenotip * Genotip * Alel gen * Heterozigot * Homozigot * Bask n gen * Çekinik gen 73

74 GENET K KAN GRUBU TABLOSU A a daki tabloda bir bireyin sahip oldu u kan grubu antijenleri ile antikorlar verilmi tir. Verilen bilgilere göre bireylerin kan gruplar n tabloda b rak lan bo luklara yaz n z. A antijeni B antijeni A antikoru B antikoru D antijeni Kan grubu : Var, : Yok anlam na gelir. SOY A ACI UYGULAMASI a) A a daki soya ac nda içi taral verilen bireylerin fenotiplerinde ortak bir özellik bulunmaktad r. Bu özellik otozomal kromozomlardaki bask n genler ile ortaya ç kabilir mi? Soya ac üzerine genotipleri yazarak kontrolünü yap n z. Bu özellik otozomal kromozomlardaki bask n genler ile aktar labilir / aktar lamaz. Cümledeki aktar labilir ya da aktar lamaz kelimelerinden yanl olan n n üzerini karalay n z. 74

75 GENET K b) A a daki soya ac nda içi taral verilen bireylerin fenotiplerinde ortak bir özellik bulunmaktad r. Bu özellik otozomal kromozomlardaki çekinik genler ile ortaya ç kabilir mi? Soya ac üzerine genotipleri yazarak kontrolünü yap n z. Bu özellik otozomal kromozomlardaki çekinik genler ile aktar labilir / aktar lamaz. Cümledeki aktar labilir ya da aktar lamaz kelimelerinden yanl olan n n üzerini karalay n z. c) A a daki soya ac nda içi taral verilen bireylerin fenotiplerinde ortak bir özellik bulunmaktad r. Bu özellik X kromozomundaki bask n genler ile ortaya ç kabilir mi? Soya ac üzerine genotipleri yazarak kontrolünü yap n z. Bu özellik X kromozomundaki bask n genler ile aktar labilir / aktar lamaz. Cümledeki aktar labilir ya da aktar lamaz kelimelerinden yanl olan n n üzerini karalay n z. d) A a daki soya ac nda içi taral verilen bireylerin fenotiplerinde ortak bir özellik bulunmaktad r. Bu özellik X kromozomundaki çekinik genler ile ortaya ç kabilir mi? Soya ac üzerine genotipleri yazarak kontrolünü yap n z. Bu özellik X kromozomundaki çekinik genler ile aktar labilir / aktar lamaz. Cümledeki aktar labilir ya da aktar lamaz kelimelerinden yanl olan n n üzerini karalay n z. 75

76 GENET K e) A a daki soya ac nda içi taral verilen bireylerin fenotiplerinde ortak bir özellik bulunmaktad r. Bu özellik Y kromozomundaki bask n genler ile ortaya ç kabilir mi? Soya ac üzerine genotipleri yazarak kontrolünü yap n z. Bu özellik Y kromozomundaki bask n genler ile aktar labilir / aktar lamaz. Cümledeki aktar labilir ya da aktar lamaz kelimelerinden yanl olan n n üzerini karalay n z. f) A a daki soya ac nda içi taral verilen bireylerin fenotiplerinde ortak bir özellik bulunmaktad r. Bu özellik Y kromozomundaki çekinik genler ile ortaya ç kabilir mi? Soya ac üzerine genotipleri yazarak kontrolünü yap n z. Bu özellik Y kromozomundaki çekinik genler ile aktar labilir / aktar lamaz. Cümledeki aktar labilir ya da aktar lamaz. Kelimelerinden yanl olan n n üzerini karalay n z. g) A a daki soya ac nda içi taral verilen bireylerin fenotiplerinde ortak bir özellik bulunmaktad r. Bu özellik eksik bask n genler ile ortaya ç kabilir mi? Soya ac üzerine genotipleri yazarak kontrolünü yap n z. Bu özellik eksik bask n genler ile aktar labilir / aktar lamaz. Cümledeki aktar labilir ya da aktar lamaz kelimelerinden yanl olan n n üzerini karalay n z. 76

77 GENET K YAPILANDIRILMI GR D 1 Aa 2 aa 3 AaBb 4 AABB 5 AaBbDd 6 AaBBDD 7 AAbb 8 AA Kutucuk numaralar n kullanarak a a daki sorular cevaplay n z. 1. Hangilerinde tek çe it gamet olu ur? Cevap 1: 2. Hangilerinde iki çe it gamet olu ur? Cevap 2: 3. Hangilerinde dört çe it gamet olu ur? Cevap 3: 4. Hangilerinin kendile tirilmesi sonucu sadece bask n fenotipli bireyler meydana gelebilir? Cevap 4: 5. Hangileri kontrol çaprazlamas nda genotipi bilinmeyen bireyin genotipini bulmada kullan labilir? Cevap 5: 6. Hangilerinin kendile tirilmesi sonucu fenotip oran 3:1 olan F 1 dölü elde edilir? Cevap 6: 7. Hangilerinin kendile tirilmesine dihibrit çaprazlama denir? Cevap 7: 8. Hangilerinin kendile tirilmesine trihibrit çaprazlama denir? Cevap 8: 9. Hangilerinin kendile tirilmesi sonucu tüm karakterleri çekinik bireyler elde edilir? Cevap 9: 10. Hangilerinin kendile tirilmesi sonucu sadece 1 karakter yönünden heterozigot bireyler elde edilir? Cevap 10: 77

78 GENET K KROMOZOMLARDA AYRILMAMA Bireyler Yumurta Sperm Down Sendromlu erkek a b Turner Sendromu c d Süper Di i e f Klinefelter Sendromu g h l X ll Y lll lv X V XX Yukar daki tabloda kromozomlarda ayr lmama sonucu meydana gelen hastal klar verilmi tir. Bu bireyleri meydana getiren yumurta ve spermin kromozom formülleri tabloda a, b, c, d, e, f, g ve h eklinde, tablonun alt nda ise l, ll, lll, lv ve V eklinde gösterilmi tir. Buna göre tablodaki harflerin yerine gelmesi gereken kromozom formülleri nelerdir? a "... e "... b "... f "... c "... g "... d "... h "... TANILAYICI DALLANMI A AÇ A a da birbiri ile ba lant l Do ru / Yanl tipinde ifadeler içeren Tan lay c Dallanm A aç tekni inde bir soru verilmi tir. a ifadesinden ba layarak her do ru ya da yanl cevab n za göre ç k lardan sadece birisini i aretleyiniz. Örne in; a ifadesinin do ru /yanl oldu u belirtilir. Do ru ise b ifadesine, yanl ise c ifadesine ula l r. b ifadesinin do ru /yanl oldu u belirtilir. Do ru ise d ifadesine, yanl ise e ifadesine ula l r. d ifadesinin do ru /yanl oldu u belirtilir. Do ru ise 1.ç k a, yanl ise 2. ç k a ula l r. a. Bir karakter ile ilgili ikiden fazla gen bulunuyorsa, bu duruma çok allellik denir. D Y b. Kan grubu çok alelli e örnek olarak gösterilebilir. D Y c. Rh faktörü çok alelli e örnek olarak gösterilebilir. D Y d. Kan grubu ile ilgili 4 çe it genotip bulunur. D Y e. Kan grubu ile ilgili 4 çe it fenotip bulunur. D Y f. Alyuvarlar nda D antijeni bulunduranlara Rh + denir. D Y g. Kan uyu mazl nda anne kesinlikle Rh tir. D Y 1. ç k 2. ç k 3. ç k 4. ç k 5. ç k 6. ç k 7. ç k 8. ç k 78

79 GENET K YAZILI SORULARI 1. Dihibrit çaprazlamay punnet karesi çizerek gösteriniz. F 1 dölünün fenotip aç l m n yaz n z. 2. Farelerde k sa k l olu turan gen, uzun k l olu turan gene bask nd r. Bu karakter yönünden heterozigot iki farenin meydana getirdi i be yavrudan üçünün k sa ikisinin uzun k ll olma ihtimali nedir? 3. Ba ms z genler ve ba l genler kavramlar n aç klay n z. 4. Kontrol çaprazlamas n n amac n ve kural n yaz n z. 5. E bask nl k ve eksik bask nl a örnek vererek, aç klay n z. 6. AaBBDdee genotipine sahip bir bireyin meydana getirebilece i gamet çe itlerini çatalland rma yöntemini kullanarak bulunuz. 79

80 GENET K 7. Alyuvar nda A antijeni, kan plazmas nda B antikoru bulunan bir erkek ile alyuvar nda antijen bulundurmayan bir di inin çocuklar hangi kan gruplar na kesinlikle sahip olamaz? 8. Kan grubu tablosunu çizerek, aç klay n z. 9. Anne x Baba AaBbDdee aabbddee Yukar da tüm genleri ba ms z anne ve baban n genotipleri verilmi tir. Buna göre; a) Annenin olu turabilece i gamet çe idi kaçt r? b) Baban n olu turabilece i gamet çe idi kaçt r? c) Bu anne babadan en fazla kaç farkl genotipte birey meydana gelebilir? d) Bu anne babadan en fazla kaç farkl fenotipte birey meydana gelebilir? e) AaBBDdee genotipinde bir bireyin meydana gelme ihtimali nedir? f) A, B, D, E fenotipinde bir bireyin meydana gelme ihtimali nedir? 10. Ayn kromozom üzerinde bulunan A, B, C ve D genleri aras ndaki krossing over ihtimalleri a a da verilmi tir. A ve B genleri aras nda " %12 A ve C genleri aras nda " %18 A ve D genleri aras nda " %8 B ve C genleri aras nda " %6 B ve D genleri aras nda " %4 C ve D genleri aras nda " %10 Buna göre A, B, C ve D genlerinin kromozom üzerindeki s ras nas ld r? 80

81 GENET K 11. AaBb genotipine sahip bir hücrenin mayoz bölünmesi s ras nda krossing over n meydana gelme ihtimali %36 d r. Buna göre mayoz sonucu; a) AB b) Ab c) ab d) ab genotiplerine sahip gametlerin meydana gelme ihtimali nedir? (A ve B genleri ba l d r.) 12. Renk körlü ü X kromozomunda çekinik genler ile ortaya ç kar. Bir ailedeki tüm k z çocuklar ta y c, tüm erkek çocuklar ise renkkörü oldu una göre anne ve baban n genotipleri nedir? 13. Down sendromu, turner sendromu, süper di i ve klinefelter sendromunun ortaya ç kmas n sa layan yumurta ve spermin kromozom formülleri nelerdir? 14. Renk körlü ü yönünden ta y c bir anne ile renkkörü bir baban n çocuklar n n genotipleri nelerdir? 15. A Rh + kan gruplu bir bireyin kan alabilece i gruplar ile kan verebilece i gruplar yaz n z

82 GENET K BULMACA B YOLOJ K PUZZLE Soldan Sa a Yukar dan A a ya 6. D görünü ü olu turan genlerin tamam 7. Alel genlerin ayn yönde çal mas durumu 8. Alel genlerin farkl yönde çal mas durumu 9. Ayn karakter üzerine etki eden gen çifti 10. Çok alellik 1. D görünü 2. Vücut özelliklerini ortaya ç karan genleri ta yan kromozomlar 3. Melez 4. Bir bireyin homozigot mu yoksa heterozigot mu oldu unu anlamak için yap lan çaprazlama 5. E ey özelliklerini ortaya ç karan genleri ta yan kromozomlar. 82

83 GENET K Test 1 1. Canl lardaki karakterler ile ilgili; I. Kan grubu, göz rengi, cinsiyet gibi özellikler sadece genlerin kontrolü alt nda ortaya ç kar. II. Bitkilerin ye il yaprak olu turmas n genler üzerine etkisi ile ortaya ç kan bir özelliktir. III. Bir insan n fenotipini ortaya ç karan genlerinin tümü bask n özelliktedir. ifadelerinden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) II ve III Genetik 3. A a da verilen özelliklerden hangisi sadece kal t m n etkisiyle ortaya ç kar? A) B kan gruplu anne ve baban n çocuklar n n 0 kan gruplu olmas B) Güne alt nda bekleyen bir insan n bronzla mas C) 16 C de tutulan sirke sine i larvas n n kanat uçlar n n düz olmas D) I ks z ortamda yeti tirilen fidelerin ye il yaprak olu turamamas E) Tek yumurta ikizi iki karde in farkl kilolarda olmas 2. Çok hücreli bir canl n n meydana getirdi i gametler a a da verilmi tir. I. ABD II. ABd III. abd IV. abd Bu gamet çe itleri d nda farkl bir gamet olu turamayan bu canl ile ilgili; I. 2n = 4 kromozomludur. II. A ile B genleri ba l d r. III. Tüm genleri farkl kromozomlar üzerinde bulunur. ifadelerinden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z III C) I ve II D) I ve III E) II ve III 4. A B D a A a b B b d D d I. hücre II. hücre III. hücre Yukar da ayn genotipe sahip üç hücre verilmi tir. ekiller dikkate al nd nda hücrelerin meydana getirebilece i gamet çe idi say s a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? (Crossing over yoktur) I. hücre II. hücre B A D III. hücre A) B) C) D) E) b a d 83

84 GENET K 5. A a da verilen hücrelerden hangisi krossing over geçirerek 8 çe it gamet meydana getirebilir? A) B) C) A a A a A A B b B b B b D d D) E) A B A b A B a b D d D d 8. I. Kk Ll Mm Nn II. Kk LL mm Nn III. KK LI Mm Nn IV. kk II mm nn Yukar da verilen genotiplere sahip dört hücrenin olu turabilece i gamet çe itlerinin çoktan aza do ru s ras a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? A) I II III IV B) I III II IV C) II I IV III D) III I II IV E) IV III II I 6. Homolog kromozom çifti üzerinde kar l kl duran ve ayn karakter üzerine etki eden gen çiftine denir. Bir karakter üzerine etki eden ve farkl fenotipik etkilerde bulunan gen çiftinin bir arada bulunmas Fenotipin ortaya ç kmas nda etkili olan genlerin tamam Heterozitgot haldeyken d görünü e etkisini yans tan gen Yukar da baz tan mlama cümleleri verilmi tir. Bu cümleler a a daki kavramlardan hangisine kar l k gelmez? 9. A a daki ekillerde kromozom ve gen yap lar verilmi hücreler gösterilmektedir. Hangi seçenekte verilen hücrenin olu turabilece i gamet çe idi di erlerine göre daha fazlad r? A) B) C) D F d f G G D F D f g g D F D F G g H H H h H H D) E) D F d F G g d F d f G G H h h h A) Bask n gen B) Genotip C) Alel gen D) Heterozigot E) Çekinik gen 7. A a da verilen insana ait hücrelerden hangisi her karakter ile ilgili sadece birer gen ta r? A) Karaci er hücresi B) Olgun alyuvar hücresi C) Sperm hücresi D) Yumurta ana hücresi E) Yumurtal k hücresi 10. I. Genlerin ba ms z olmas II. Alel olmayan genlerin ayn kromozom üzerinde bulunmas III. Krossing over olay n n gerçekle mesi IV. Alel genlerin heterozigot olmas Yukar da verilen özelliklerden hangileri gamet çe itlili ini olumsuz etkiler? A) Yaln z II B) I ve III C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV 1.D 2.C 3.A 4.B 5.E 6.E 7.C 8.B 9.D 10.A 84

85 GENET K Test 2 Genetik 1. Bir ailedeki anne, baba ve üç çocu un genotipleri a a daki verildi i gibidir. Anne AABbDd Baba AaBbdd 1. çocuk AABBdd 2. çocuk AabbDD 3. çocuk AaBbDd Buna göre, hangi bireyin bu ailenin genetik üyesi olmad kesindir? A) 1. çocu un B) Baban n C) 2. çocu un D) Annenin E) 3. çocu un 4. Çiçekli bir bitkinin baz karakterler yönünden genotipi a a dad r. AaDDeeTt Bu genotip ile ilgili olarak; I. Dört farkl genotipte gamet üretebilir. 1 II. T geni ta yan bir gamet üretme ihtimali 2 dir. III. adet genlerini ta yan bir gamet üretme ihtimali 1/2 dir. eklindeki yarg lardan hangileri do rudur? (Genler, ba ms zd r) A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 2. I. Kromozomlar üzerinde genlerin bulundu u özel bölgeler II. Bir karakterin farkl alellerini ta yan bireyler III. Bir organizman n genetik yap s IV. Etkisini fenotipte bazen gösterebilen genler A a daki kavramlardan hangisi yukar da tan mlanm t r? 5. Genotipi AabbCCEe olan bir canl a a daki genotiplerden hangisi ile çaprazlan rsa, tüm karakterler yönünden heterozigot olan bireyler olu abilir? A) aabbccee B) AaBbCCEe C) AAbbccee D) aabbccee E) AaBBCCEe A) Heterozigot B) Lokus C) Çekinik gen D) Gen E) Genotip 6. A a da ekil, homolog kromozomlar üzerinde baz genlerin yerle imini göstermektedir. 3. Erkek bal ar lar ve bakteriler haploid organizmalard r. Bu organizmalar için a a daki kavramlardan hangisi kullan lamaz? A) Genotipleri çekinik olabilir. B) Baz karakterleri yönünden heterozigotturlar C) Fenotipleri ile genotipleri ayn d r. D) Dominant ve resesif genlere sahip olabilirler. E) Genotiplerinde bir genin farkl alelleri birlikte bulunamaz. A a b b Bu genotipe sahip canl ile ilgili olarak; I. Fenotipi Ab dir. II. Diploid bir canl d r. III. 2 homolog kromozom çifti vard r. yarg lar ndan hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 85

86 GENET K 7. A a da genotipi verilen canl lardan hangisinin fenotipi, di erlerinden farkl d r? A) KkMMnnOo B) KKMmNnOO C) KKMMNNOo D) KkMMNnOO E) KkMmNnOO 11. A a da baz genotiplere ait tan mlar verilmi tir. I. ki karakterin ikisi için de heterozigot II. Üç karakter yönünden homozigot resesif III. Alel genleri eksik bask n IV. Bir erkek ar ya ait üç alelli sperm Anne Baba 8. x Aabb AaBb Genotipleri verilen anne ve baba ile ilgili olarak; I. Anne, iki çe it yumurta üretebilir. II. Baban n ab genotipli bir sperm üretme ihtimali 1/4 tür. III. Genotipi anneye benzeyen bir k z çocuk do ma ihtimali 1/8 dir. eklindeki yarg lardan hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 9. Bezelyelerde sar tohum rengi ye ile bask nd r. Buna göre, a a daki bezelyelerden hangilerinin çaprazlanmas ndan sar ve ye il renkli bezelyelerin olu ma ihtimali birbirine e it olur? A) Homozigot sar x Heterozigot sar B) Heterozigot sar x Heterozigot sar C) Homozigot sar x Ye il D) Heterozigot sar x Ye il E) Ye il x Ye il Buna göre a a daki genotiplerden hangisi yukar daki tan mlardan herhangi birine ait de- ildir? A) AbC B) KB C) aabbcc D) AaBb E) ddeemm 12. Genotipi Aa BB dd Nn olan bir canl, a a daki canl lardan hangisi ile çaprazlan rsa fenotipi abdn olan bir yavrusu olamaz? A) Aa bb Dd nn B) aa Bb Dd Nn C) Aa bb DD Nn D) Aa Bb Dd Nn E) Aa bb dd nn 13. nsanlarda k sa parmakl l a (brakidaktili) neden olan dominant alel (G), homozigot durumda öldürücüdür. Normal parmaklara sahip iki insan n evlili inden do an çocuklardan biri k sa parmakl olmu tur. kinci çocu un da k sa parmakl olma ihtimali nedir? A) 1/ 2 B) 1/4 C) 1/ 8 D) 3/8 E) 1/ Genotipi AaBbDd olan bir canl, normal ko ullarda a a daki gametlerden hangisini meydana getiremez? A) AbD B) ABD C) abd D) ABbd E) abd 14. Tt rr Kk Aa genotipli bir kraliçe ar n n tamamen resesif gen ta yan bir erkek ar y olu ma ihtimali nedir? A) 1 B) 1/2 C) 1/4 D) 1/8 E) 1/16 1.C 2.D 3.B 4.C 5.D 6.E 7.A 8.E 9.D 10.D 11.C 12.E 13.B 14.D 86

87 GENET K Test 3 Genetik 1. A a da baz genotiplere ait tan mlar verilmi tir. ki karakteri de heterozigot Üç karakter yönünden homozigot resesif Alel genleri e bask n Üç alel gen ta yan sperm Buna göre, a a daki genotiplerden hangisi, yukar daki tan mlardan herhangi birine ait de- ildir? A) AbC B) KB C) aabbcc D) AaBb E) ddeemm 2. Genotipi AaBBddEe olan bir canl, a a daki canl lardan hangisi ile çaprazlan rsa, fenotipi abde olan bir yavrusu olamaz? 5. ki ba ms z karakter yönünden; I. Homozigot dominat (AABB) II. Dihibrit (AaBb) III. Homozigot resesif (aabb) IV. Monohibrit (Aabb) genotipli bireylerden hangilerinin çaprazlanmas ndan, her iki karakter yönünden heterozigot yavrular do ma ihtimali olamaz? 4 1 A) I x II B) II x II C) II x III D) II ve IV E) III ve IV A) AabbDdee B) aabbddee C) AabbDDEe D) AaBbDdEe E) Aabbddee 3. DdeeFfGg genotipli bir böce in, tamamen çekinik genler ta yan bir sperm hücresi üretme ihtimali nedir? A) 1 B) C) D) E) Bezelyelerde düzgün tohum ekli, buru uk tohum ekline dominatt r. Buna göre düzgün tohumlu bezelye bitkisi ile buru uk tohumlu bezelye bitkilerinin çaprazlanmas ndan, 31 tane düzgün ve 12 tane buru- uk bezelye elde edilmesini sa layan genotipler, a a dakilerden hangisi olabilir? 4. Bask n ve çekinik genlerin kal t m ile ilgili olarak; I. Homolog kromozomlardan yaln z biri üzerinde ta nma II. Homolog kromozomlar n her ikisi üzerinde ta- nma durumlar ndan hangileri, bu genlerin etkisini fenotipte göstermesini sa lar? Bask n genler Çekinik genler A) I II B) II I C) I ve II I ve II D) II I ve II E) I ve II II A) AA x AA B) Aa x aa C) Aa x Aa D) aa x aa E) AA x aa 7. Bezelyelerde; Düz meyve, buru uk meyveye Uzun boy, k sa boya bask n oldu una göre; bu bitkilerde her iki karaktere sahip bir bitkinin genotipi, kaç farkl ekilde yaz labilir? A) 2 B) 3 C) 6 D) 9 E) 16 87

88 GENET K 8. Bir ö renci, sar tohumlu bezelye bitkileri ile ye il tohumlu bezelye bitkilerini çaprazland nda daima sar tohumlu bitkiler elde etmektedir. Sonuç de i meyece ine göre, bu bitkiler ve tohum rengi karakteri ile ilgili ne söylenebilir? A) Çaprazlanan sar tohumlu bitki heterozigot olabilir. B) Ye il tohumlu bitki heterozigot olabilir. C) Tohum rengi genleri birbirleri ile e bask nd r. D) Her iki bitki de ar döldür. E) Çaprazlama sonucu olu an bezelyeler homozigot olabilir. 9. Y lanlarda albino fenotip, pigment içermeyen deri dokusu olup aç k renkli görünür. Buna göre, heterozigot iki y lan çaprazland - nda olu acak fenotip aç l m oran a a dakilerden hangisidir? A) 1 : 2 : 1 B) 9 : 3 : 3 : 1 C) 3 : 1 D) 1 : 1 E) 1 : 3 : 3 : Bir özellik yönünden hetorozigot bezelyelerin çaprazlanmas ve sonuçlar a a dad r. 11. A a da çe itli tatlarda meyveler veren bitkiler çaprazlanm t r. a. Tatl x Ek i b. Mayho x Tatl c. Ek i x Mayho Bu çaprazlamalardan hangilerinde tatl bir meyve olu ma ihtimali % 50 dir? (Tatl ve ek i olma genleri eksik bask nd r) A) Yaln z a B) Yaln z b C) yaln z c D) a ve b E) b ve c 12. Bir kontrol (geri) çaprazlamas sonucu 4 çocuk do mu tur. Bunlar; 1.çocuk : Aa gg Rr 2.çocuk : aa Gg Rr 3.çocuk : aa gg rr 4. çocuk : Aa Gg Rr oldu una göre genotipi ara t r lan birey a a- dakilerden hangisidir? A) AA Gg Rr B) Aa gg rr C) aa Gg Rr D) Aa Gg rr E) Aa Gg Rr X Yuvarlak Yuvarlak 3/4 yuvarlak 1/4 buru uk Bu durumun ortaya ç kmas, Mendel kurallar na göre nas l aç klanabilir? A) Alel genlerin mayoz s ras nda ba ms z da lmas B) Alel genlerin mutasyon geçirmesi C) Alel genlerin birbirinin ayn olmas D) Alel genlerin eksik bask n olmas E) Sadece çekinik genlerin aktar lmas 13. Endülüs tavuklar nda siyah tüy rengi geni (I S ), beyaz tüy rengi genine (I B ) eksik bask nd r. Bu karakter bak m ndan heterozigot olan bireyler gri-mavi renklidir. Buna göre, endülüs tavuklar nda, I. I S I B x I S I S II. I S I S x I B I B III. I S I B x I B I B IV. I S I B x I S I B çaprazlamalar n n hangilerinden % 50 oran nda gri mavi renkte civcivler elde edilir? A) Yaln z II B) Yaln z IV C) I ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 1.C 2.E 3.D 4.E 5.E 6.B 7.D 8.D 9.C 10.A 11.B 12.E 13.D 88

89 GENET K Test 1 Genetik 1. A B a b D d 4. Di i bireyin genotipi AaBBddEeXX tir. Bu di i bireyin çocu unun fenotipi ise ABDeXY eklindedir. Buna göre bu çocu un meydana gelmesinde etkili olan spermin genotipi a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? Yukar daki hücre ile ilgili; I. 2n = 4 kromozomludur. A) abdex B) AbdEY C) abdey D) ABDEY E) AbDeX II. Krossing over gerçekle mezse dört çe it gamet olu turabilir. III. A ve B genleri ba l d r. IV. AbD genotipli gamet meydana gelirse, krossing overin gerçekle ti i söylenebilir. ifadelerinden hangileri do rudur? A) I ve II B) III ve IV C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV 2. Çok hücreli bir canl n n genotipi DdEeFfGgHh eklindedir. Bu hücrenin krossing over gerçekle mez ise meydana getirebilece i gamet çe idi say s 2 dir. Bu kadar az gamet çe idinin meydana getirilmesi a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak aç klanm t r? A) Alel genlerin ayn gamete gitmesi B) Genlerin ba ms z da lmas C) Kromozomlarda ayr lmama olmas D) Genlerin homozigot olmas E) Alel olmayan genlerin ayn kromozom üzerinde bulunmas 3. AaBbDdEeXY genotipli bir hücrenin mayoz bölünmesi sonucu AbDeX genotipli bir gamet meydana getirme ihtimali a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? (Genler ba ms zd r) A) B) C) D) E) I. Dd Ee ff Gg hh II. dd ee FF gg Hh III. DD ee Ff Gg hh IV. Dd EE ff GG hh V. dd Ee FF GG HH VI. DD EE Ff Gg hh Yukar da verilen 6 ayr bireyin genotiplerine bak ld zaman hangi iki bireyin fenotiplerinin ayn oldu u söylenebilir? A) I ve IV B) II ve III C) III ve V D) III ve VI E) V ve VI 6. I. AbDEf II. AaBbDDeeff III. AaaBBbDddeeeFff Yukar da üç ayr hücrenin be karakteri ile ilgili genotipler verilmi tir. Bu hücreler ile ilgili; a) n b) 2n c) 3n tan mlamalar a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak e le tirilmi tir? I II A) a b c B) a c b C) b a c D) b c a E) c a b III 89

90 GENET K 7. Yandaki ekilde kromozomlar ve genleri ifade edilen hücrenin, a a da M H m h verilen gametlerden hangisini T t meydana getirmesi mayoz bölünme s ras nda krossing over ya- and n kan tlar? 11. Yuvarlak ekilli heterozigot bir bezelye ile buru uk ekilli bir bezelyenin çaprazlanmas sonucunda elde edilen bezelyelerin yuvarlak ekilli olanlar n n buru uk ekilli olanlar na oran nedir? A) 1 B) C) D) E) A) MHT B) MHt C) mht D) mht E) mht 8. Pp Rr Ss Tt genotipli bir hücre mayoz bölünme sonucunda kaç çe it gamet meydana getirebilir? (Genler ba ms zd r) A) 2 B) 4 C) 8 D) 16 E) Koyu tenli, kahverengi gözlü bir annenin beyaz tenli, mavi gözlü çocu u meydana gelmi tir. Koyu ten A Beyaz ten a Kahverengi göz B Mavi göz b 9. Kk Mm Nn Pp genotipli bir hücrenin olu turabilece i gamet çe idi say s a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? (K ile M genleri ve N ile P genleri ba l d r) A) 2 B) 4 C) 8 D) 16 E) AaBbDd genotipine sahip bir hücrenin; ABD ABd Abd eklinde gametler meydana getirmesi; Annenin genotipi a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? A) AABb B) AaBB C) AABB D) aabb E) AaBb 13. Bir karakter yönünden heterozigot iki bireyin çaprazlanmas sonucu meydana gelen bireylerin fenotip oran a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? A) 1 : 1 B) 1 : 2 : 1 C) 3 : 1 D) 9 : 3 : 3 : 1 E) 4 : 3 : 2 : 1 I. Krossing over II. Kromozomlarda ayr lmama III. Ba ms z da l m olaylar ndan hangilerinin sonucunda gerçekle ir? (Genler ba l d r) A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) II ve III 14. Bir karakter yönünden heterozigot iki bireyin çaprazlanmas sonucu meydana gelen bireylerin genotip oran a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? A) 1 : 1 B) 1 : 2 : 1 C) 3 : 1 D) 4 : 3 : 1 E) 9 : 3 : 3 : 1 1.E 2.E 3.D 4.C 5.A 6.A 7.D 8.D 9.B 10.A 11.A 12.E 13.C 14.B 90

91 GENET K Test 4 1. Anne x Baba KkMmNn kkmmnn Yukar da anne ve baban n genotipleri verilmi tir. Bu ailede; I. K, M, N fenotipli bir birey II. KkMmNN genotipli bir birey III. k, m, N fenotipli bir birey IV. kkmmnn genotipli bir birey V. k, M, N fenotipli bir erkek meydana gelme ihtimalleri hesapland nda, hangilerinin olas l ayn ç kar? Genetik 3. Bir yumurtan n döllenmesinden sonra iki ayr embriyonun olu mas tek yumurta ikizli i olarak ifade edilir. Tek yumurta ikizi iki karde için a a da verilenlerden hangisi yanl t r? A) Aralar ndaki farklar modifikasyona ba l d r. B) Kan gruplar ayn d r. C) Beslendikleri plasenta ayn d r. D) Cinsiyetleri ayn d r. E) Tüm karakterler ile ilgili fenotipleri % 100 ayn d r. A) I ve II B) II ve III C) III ve IV D) IV ve V E) II, III ve IV 4. A A ailesi 0 AB B ailesi B 2. Bezelyelerde sar renk geni ye il renk genine, yuvarlak olmay sa layan gen buru uk olmay sa layan gene bask nd r. Fenotipi sar ve yuvarlak olan bir bezelyenin genotipini bulmak için a a da özellikleri verilen bezelyelerden hangisiyle çaprazlanmal d r? I li 0 A Yukar daki soya açlar nda A ve B ailelerine ait bireylerin kan gruplar verilmi tir. Buna göre I ve II ile gösterilen bireylerin ayn kan grubundan olma ihtimali nedir? A) B) C) D) E) A) Heterozigot sar ve homozigot yuvarlak bezelye ile B) Heterozigot sar ve homozigot yuvarlak bezelye ile C) Homozigot ye il ve homozigot buru uk bezelye ile D) Homozigot sar ve homozigot yuvarlak bezelye ile E) Homozigot sar ve heterozigot yuvarlak bezelye 5. Amerika da ya ayan insanlar n kan grubu oranlar öyledir; A kan gruplular %41 B kan gruplular %10 AB kan gruplular %4 0 kan gruplular %45 tir. Buna göre, Amerika da A kan gruplu olan bireyler toplumun % kaç ndan kan alabilir? A) %41 B) %10 C) %4 D) %45 E) %86 91

92 GENET K 6. l. kobaya A kan gruplu alyuvar verilip, kobaydan üretti i antikorlar al n yor. II. kobaya B kan gruplu alyuvarlar verilip, kobaydan üretti i antikorlar al n yor. lll. kobaya 0 kan gruplu alyuvarlar verilip, kobaydan üretti i antikorlar al n yor. lv. kobaya AB kan gruplu alyuvarlar verilip, kobaydan üretti i antikorlar al n yor. Hangi kobaylardan al nan serumlardaki antikorlar birden fazla çe itte olur? A) Yaln z ll B) Yaln z lll C) Yaln z lv D) l ve ll E) ll ve lll 9. B kan gruplu bir anne ile A kan gruplu bir baban n çocuklar ndan biri 0 di eri AB kan grupludur. Bu aile ile ilgili a a da verilen bilgilerden hangisi yanl t r? A) Annenin kan grubu genotipi B0 d r. B) Baban n kan grubu genotipi A0 d r. C) Bu ailede A kan gruplu bir çocu un meydana gelme ihtimali %50 dir. D) Bu ailede B antijenini ta yan bir çocu un meydana gelme ihtimali %50 dir. E) Bu anne babadan kan grubu genotipi homozigot olan bir çocu un meydana gelme ihtimali %25 tir. 7. Bir insanda üç farkl karakterin genleri ile ilgili u bilgiler verilmi tir. Kan grubu genleri A, B, 0 MN sistemi genleri M, N Rh faktörü genleri R, r Yukar da belirtilen genler ile ilgili kaç farkl genotip yaz labilir? 10. A I AB B ll lll B 0 AB A 0 A) 6 B) 9 C) 18 D) 36 E) 54 Yukar daki soya ac nda baz bireylerin kan gruplar verilmi tir. Numaraland r lm bireylerden hangileri kesinlikle A kan grubudur? 8. nsanlar n kan gruplar n ortaya ç karan genler dü ünüldü ünde; I. Çok alellik ll. Bask nl k çekiniklik lll. E eye ba l kal t m lv. E bask nl k gibi kal t m ekillerinden hangileri gözlenebilir? A) l ve ll B) l ve lll C) ll ve lll D) ll ve lv E) l, ll ve lv A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) ll ve lll 11. Kan grubu genotipi A0 olan bir anne ile kan grubu genotipi B0 olan bir baban n çocuklar n n alyuvarlar nda B proteinini ta ma ihtimali a a daki seçeneklerin hangisinde verilmi tir? A) %0 B) %25 C) %50 D) %75 E) %100 1.B 2.C 3.E 4.C 5.E 6.C 7.E 8.E 9.C 10.E 11.C 92

93 GENET K Test 5 Genetik 1. Bir ailedeki kan grubu testi a a daki tabloda verilmi tir. 3. A B Anti A Anti B Anti D Anne + Baba + + Çocuk +: Çökelme var, : Çökelme yok Bu tabloya göre; l. Anne, A0rr genotiplidir. ll. Baba, B0Rr genotiplidir. lll. Çocuk, 00rr genotiplidir. lv. Anne ile çocuk aras nda Rh faktörüne ba l kan uyu mazl ya anm olabilir. V. Çocuk, anne ve babas na kan verebilir. ifadelerinden hangisi yanl t r? 4. AB X 0 Yukar daki soya ac nda baz bireylerin kan gruplar verilmi tir. Buna göre X ile gösterilen bireyin A kan gruplu olma ihtimali a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? A) %0 B) %25 C) %50 D) %75 E) %100 A Rh + B Rh I ll A) I B) ll C) lll D) lv E) V 2. Be arkada n kan grubu testleri a a daki tabloda verilmi tir. Anti A Anti B Anti D Sinem + Tutku + + Doruk + Burak + + Gökçe + + +: Çökelme var, : Çökelme yok Bu testler sonucunda bu be ki iye verilen kan grubu kartlar nda u bilgiler yazmaktad r. Kan grubu Sinem e verilen kartta 0 Rh + Tutku ya verilen kartta B Rh + Doruk a verilen kartta B Rh Burak a verilen kartta AB Rh Gökçe ye verilen kartta B Rh + Hangi ki inin kart nda yazan kan grubu bilgisi hatal d r? A) Sinem B) Tutku C) Doruk D) Burak E) Gökçe 0 Rh lll A Rh + lv B Rh + V AB Rh + 0 Rh Yukar daki soya ac nda bireylerin kan grubu fenotipleri verilmi tir. Numaraland r lm bireylerden hangisinin kan grubu genotipi a a daki seçeneklerde yanl verilmi tir? A) l. birey " A0RR B) ll. birey " B0rr C) lll. birey " A0Rr D) lv. birey " B0Rr E) V. birey " 00rr 5. A a da verilen anne baba çiftlerinden hangisinde meydana gelen çocuklar n hepsinde ayn kan grubundan olma zorunlulu u bulunur? Anne Baba A) 0 0 B) A A C) B B D) AB AB E) 0 AB 93

94 GENET K 6. Asude, Tuna ve Mehmet e kan verebilir, ancak alamaz. Tuna, Mehmet e kan verebilir, ancak alamaz. Tuna A kan gruplu oldu una göre Asude ve Mehmet in kan gruplar a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? Asude Mehmet A) A B B) A O C) 0 AB D) AB 0 E) B AB 8. Annenin kan grubu A Rh +, baban n kan grubu B Rh tir. Bu ailede 1. çocuk A Rh +, 2. çocuk 0 Rh kan grupludur. Buna göre anne, baba ve 2. çocu un kan grubu genotipleri a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? Anne Baba 2. çocuk A) A0Rr B0rr 00rr B) AARr B0rr 00Rr C) A0RR BBRr 00rr D) AARR B0rr A0Rr E) A0Rr BBrr B0rr 9. Be farkl insan n kan gruplar ile ilgili u bilgiler verilmektedir. 7. I l. ki i " Alyuvarlar nda kan grubu antijeni ta mamaktad r. Alyuvarlar nda Rh antijeni bulundurmaktad r. II. ki i " Kan plazmas nda B ve D antikorlar n bulundurmaktad r. III. ki i " Alyuvarlar nda A, B ve D antijenlerini bulundurmaktad r. ll AB lll lv. ki i " Alyuvarlar nda B antijenini, kan plazmas nda ise A ve D antikorlar n bulundurmakta- A lv AB V d r. V. ki i " Alyuvarlar A ve D antikorlar ile çökel- AB mektedir. Bu bilgilere göre, be ki inin kan gruplar ile Yukar daki soya ac nda baz bireylerin kan grup- ilgili a a dakilerden hangisi yanl t r? lar verilmi tir. Baz bireyler ise numaraland r l- A) l. ki i " 0 Rh + m t r. B) ll. ki i " B Rh + Numaral bireylerden hangisinin 0 kan gruplu olma ihtimali vard r? C) lll. ki i " AB Rh + D) lv. ki i " B Rh A) l B) ll C) lll D) lv E) V E) V. ki i " A Rh + 1.D 2.B 3.B 4.A 5.A 6.C 7.B 8.A 9.B 94

95 GENET K Test 6 Genetik 1. I. aile ll. aile Ill. aile lv. aile 3. nsanlarda kan gruplar ; l. A ll. B lll. AB lv. 0 eklindedir. Bu kan gruplar ndan hangilerine sahip olan insanlar n alyuvarlar nda A antijeni bulunur? A) Yaln z l B) l ve ll C) l ve lll D) ll ve lll E) lll ve lv çi taral bireyler Rh fenotiplidir. Yukar daki soya ac nda dört farkl aileye ait Rh fenotipleri verilmi tir. Bu ailelerden hangisinde Rh faktörüne ba l kan uyu mazl ya anma ihtimali vard r? A) Yaln z l B) l ve ll C) l ve lll D) ll ve lv E) lll ve lv 4. Rhesus maymununun alyuvarlar bir tav ana enjekte edilmi ve bir süre sonra bu tav andan kan serumu elde edilmi tir. Bu serum ile a a daki deneyler yap lm t r. l. Deney: Rh + insan kan üzerine serum damlat l p beklenmi tir. l. Sonuç: X ll. Deney: Rhesus maymununun kan üzerine serum damlat l p beklenmi tir. ll. sonuç: Y 2. Anne ve baban n kan gruplar A d r. Bu anne baban n 3 çocu unun kan gruplar ile ilgili bilgiler a a daki durumlarda verilmi tir. I. çocuk II. çocuk III. çocuk l. durum " A 0 A ll. durum " AB 0 AB lll. durum " 0 A 0 lv. durum " V. durum " B AB B Yukar daki durumlardan hangilerinin meydana gelmeyece i kesindir? A) l ve V B) ll ve V C) lll ve lv D) lll ve V E) lv ve V lll.deney: Rh insan kan üzerine serum damlat l p beklenmi tir. lll. sonuç: W lv. deney: Tav an n kan üzerine serum damlat l p beklenmi tir. lv. sonuç: Z Yukar daki deneylerin sonuçlar X, Y, W, Z eklinde ifade edilmi tir. X, Y, W ve Z ile ifade edilen sonuçlar a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? (+: Çökelme var, : Çökelme yok) X Y W Z A) + + B) + + C) + + D) + + E)

96 GENET K 5. Sadece anti A serumu ile çökelen bir kan grubu ile ilgili a a da verilen özelliklerden han- 7. A 1 B gisi do rudur? A) B kan grubudur. A 2 AB B) AB kan grubundan kan alabilir. C) 0 kan grubuna kan verebilir. B A 3 4 D) Kan plazmas nda B antikoru vard r. E) Alyuvarlar nda hem A hem de B antijeni vard r. A B 5 Yukar daki soya ac nda bireylerin kan gruplar verilmi tir. Numaraland r lm bireylerden hangisinin ho- 6. Ayn hastanede ayn gün do an ve kar t r ld dü ünülen dört bebe in kan gruplar a a da ve- mozigot genotipe sahip olma ihtimali vard r? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 rilmi tir. 1. bebek " A kan gruplu 2. bebek " AB kan gruplu 3. bebek " B kan gruplu 4. bebek " 0 kan gruplu Bu bebeklerin ailelerinin kan gruplar ise a a daki tabloda verilmi tir. Anne Baba X ailesi AB 0 Y ailesi A A Z ailesi 0 0 T ailesi A B Bu bilgilere göre X, Y, Z ve T ailelerinin bebekleri a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak e le tirilmi tir? A Rh + 0 Rh AB Rh A Rh + B Rh + Yukar da soya ac nda baz bireylerin kan gruplar verilmi tir. Buna göre numaraland r lm bireylerin kan grubu genotipleri a a daki seçeneklerden X ailesi Y ailesi Z ailesi T ailesi hangisindeki gibi olmas beklenir? A) 1. bebek 2. bebek 3. bebek 4. bebek B) 2. bebek 1. bebek 4. bebek 3. bebek C) 3. bebek 2. bebek 1. bebek 4. bebek D) 3. bebek 1. bebek 4. bebek 2. bebek E) 4. bebek 2. bebek 1. bebek 3. bebek A) AB Rr 00 rr AB rr B) 00 Rr B0 rr AB Rr C) AB rr A0 Rr B0 rr D) A0 Rr B0 Rr 00 Rr E) A0 Rr AB rr 00 rr 1.A 2.B 3.C 4.A 5.D 6.D 7.A 8.D 96

97 GENET K Test 7 Genetik B 0 0 AB Yukar daki soya ac nda numaraland r lm bi- 0 A reylerden baz lar n n kan gruplar öyledir. 1. birey " A Rh + 2. birey " 0 Rh 3. birey " 0 Rh tir. Buna göre, 6. bireyin kan grubu genotipinin A0rr olma ihtimali a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? A) %0 B) %25 C) %50 D) %75 E) %100 0 AB Yukar daki soya ac nda baz bireylerin kan grubu fenotipleri verilmi tir. Numaraland r lm bireylerin genotipleri a a- daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? A) B0 B0 A0 2. Heterozigot A Rh + kan gruplu bir anne ile AB Rh kan gruplu bir baban n çocu unun annesi ile kan grubu fenotipinin ayn olma ihtimali nedir? A) B) C) D) E) B) BB B0 A0 C) B0 BB AA D) BB A0 AA E) B0 A0 AA 3. A Rh + B Rh X 0 Rh Yukar daki soya ac nda baz bireylerin kan gruplar verilmi tir. Verilen bilgilere göre X ile gösterilen bireyin kan grubunun A Rh + olma ihtimali a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? A) B) C) D) E) Yukar daki soy a ac nda sadece 3 ve 5 numaral bireyler Rh tir. Di er bireyler ise Rh + tir. Rh + bireylerden hangisinin genotipi homozigot olabilir? A) 1 B) 2 C) 4 D) 6 E) 7 97

98 GENET K 6. A B B AB B ll AB B 3 4 B A 0 Yukar daki soya ac nda A ve B kan gruplu anne ve baban n 1, 2 ve 3 ile gösterilen çocuklar verilmi tir. 1 numaral çocuk 2 ve 3 numaral çocuklara kan verebilir ancak alamaz. 3 numaral çocuk 2 numaral çocu a kan verebilir ancak alamaz. 3 numaral çocuk B kan grupludur. Bu bilgilere göre anne, baba, 1 ve 2 numaral çocuklar n kan grubu genotipleri a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? Anne Baba 1 numaral 2 numaral çocuk çocuk 5 B AB A Yukar daki soya ac nda bireylerin kan gruplar verilmi tir. Numaraland r lm bireylerden hangisinin kan grubu genotipinin homozigot mu yoksa heterozigot mu oldu unu bilemeyiz? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 A) A0 B0 00 AB B) AA B0 A0 AB C) A0 BB 00 B0 D) AA BB AB 00 E) A0 B0 A Asude nin kan anti A ve anti D antikorlar ile çökeliyor. Tuna n n kan anti B ve anti D antikorlar ile çökeliyor. Mehmet in kan hiçbir kan grubu antikor çe idiyle çökelmiyor. Buna göre, Asude, Tuna ve Mehmet in kan gruplar a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? Asude Tuna Mehmet A) A Rh + B Rh + 0 Rh B) B Rh A Rh AB Rh + C) A Rh B Rh 0 Rh + D) AB Rh A Rh + A Rh E) 0 Rh + AB Rh 0 Rh 9. Aile No Anne Baba 1 A Rh + B Rh 2 0 Rh 0 Rh + 3 B Rh + A Rh + 4 AB Rh 0 Rh 5 B Rh AB Rh + Yukar daki tabloda be farkl aileyi olu turan anne ve babalar n kan gruplar verilmi tir. Hangilerinin do acak çocuklar nda kan uyu mazl na (eritroblastosis fetalis) ba l alyuvar tahribat ya anma ihtimali vard r? A) 1 ve 2 B) 2 ve 3 C) 2 ve 5 D) 3 ve 4 E) 3 ve 5 1.B 2.B 3.E 4.A 5.C 6.A 7.A 8.C 9.C 98

99 GENET K Test 8 Genetik 1. Eksik bask n bir karakter ile ilgili tüm çaprazlama ihtimalleri dü ünüldü ünde, F 1 dölündeki bireylerin fenotip oran ; l. 1 : ll. 1 : 2 : 1 lll. 3 : 1 lv. 1 eklindeki oranlardan hangileri olamaz? A) Yaln z lll B) l ve lll C) ll ve lll D) ll ve lv E) lll ve lv Beyaz 3 K rm z Yukar daki soya ac nda ak am sefas bitkisinin çiçek rengi verilmi tir. çi taral bireyler pembe renklidir. Buna göre 1, 2 ve 3 ile gösterilen bireylerin genotipleri a a daki seçeneklerin hangisindeki gibi olabilir? (K: K rm z renk geni, B: Beyaz renk geni) l. ll. K B x K B A) BB KB BB B) KK KB KK C) BB KK KB D) KK BB KB E) KB KB BB K K x B B lll. K B B B x Yukar da ak amsefas bitkilerinin çaprazlama örnekleri verilmi tir. Ak am sefas nda K geni k rm z renkli çiçek, B geni beyaz renkli çiçek olu umunu sa lar. K ve B genleri eksik bask nd r. I, ll ve lll ile gösterilen çaprazlamalar n sonucunda elde edilen F 1 döllerindeki fenotip çe- itlili inin çoktan aza do ru s ras nas ld r? A) l ll lll B) l lll ll C) ll l lll D) ll lll l E) lll ll l 4. Bir ailedeki erkek çocuklar n %50 si renk körüdür. K z çocuklar n ise hiçbiri renk körü de ildir. Buna göre bu ailedeki anne ve baban n renk körlü ü genotipi a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? (Renk körlü ü X kromozomuna ba l çekinik gen taraf ndan ortaya ç kar.) Anne Baba A) X a X a X A Y B) X a X a X a Y C) X A X a X A Y D) X A X A X A Y E) X A X A X a Y 99

100 GENET K 5. Renk körü oldu u bilinen bir k z çocu u ile ilgili; l. Annesi %100 renk körüdür. 8. I ll. Babas %100 renk körüdür. lll. Annesi ta y c olabilir. ifadelerinden hangileri do rudur? II III A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z Ill D) l ve li E) ll ve lii Yukar daki soya ac nda renk körlü ü ile ilgili bilgiler verilmi tir. çi taral bireyler renk körü oldu una göre l, ll, lll ve lv numaral bireylerin genotipi nedir? IV (Renk körlü ü X kromozomunda çekinik bir gen ile ortaya ç kar.) l ll lll lv A) X A Y X A X a X A X a X A Y 6. Renk körü bir anne ile sa lam bir baban n; l. Tüm erkek çocuklar renk körü do ar. ll. K z çocuklar n n hepsi ta y c d r. lll. Erkek çocuklar n n %50 si renk körüdür. ifadelerinden hangileri do rudur? B) X a Y X A X a X A X a X A Y C) X A Y X a X a X a X a X A Y D) X A Y X A X A X A X A X a Y E) X a Y X a X a X A X a X a Y A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) ll ve lll 7. Renk körlü ü bak m ndan ta y c bir anne ile renk körü bir baban n k z çocuklar n n renk körü olma ihtimali yüzde kaçt r? A) 0 B) 25 C) 50 D) 75 E) Anne Baba Filial K rm z K rm z K rm z çiçekli 1 çiçekli 2 çiçekli 3 K rm z çiçekli 4 Beyaz çiçekli 5 K rm z ve Beyaz çiçekli K rm z çiçekli 6 K rm z çiçekli 7 K rm z ve Beyaz çiçekli Yukar daki tabloda bir bitki türünün çiçek rengi ile ilgili çaprazlama örnekleri verilmi tir. Bu örnekler incelendi inde hangi numara ile gösterilen bireylerin genotiplerinin heterozigot oldu u kesin olarak söylenebilir? A) 1 ve 3 B) 2, 3 ve 4 C) 3, 4 ve 5 D) 4, 6 ve 7 E) 5, 6 ve 7 1.A 2.B 3.A 4.C 5.E 6.D 7.C 8.A 9.D 100

101 GENET K Test 9 1. A a da verilen özelliklerden hangisi iki karde in tek yumurta ikizi oldu unu kan tlar? A) Kromozom say lar n n ayn olmas B) Genlerinin benzer olmas C) Gonozom kromozom çe itlerinin ayn olmas D) Tek zigottan geli erek meydana gelmeleri E) Cinsiyetlerinin ayn olmas 2. Genetik 3. nsanlarda erke in gonozom kromozomlar X ve Y ad n al r. Bu kromozomlar n üzerinde 3 farkl bölge tespit edilir. Bu bölgeler a a daki ekilde verilmi tir. X kromozomunun homolog olmayan segmenti ll Y kromozomunun lll homolog olmayan segmenti X ve Y kromozomlar n n homolog segmenti l X Y kromozomu kromozomu Buna göre, I., ll. ve lll. bölgelerin hangileri 2n kromozomlu canl lar n kal t m na, hangileri n kromozomlu canl lar n kal t m na benzetilebilir? l ll lll Yukar daki soya ac nda iki farkl karakter ile ilgili bilgiler verilmi tir. Bu soy a ac nda belirtilen iki karakterin genleri ba l d r ve gamet olu umu s ras nda krossing over olay ya anmam t r.? A) n 2n n B) n n 2n C) 2n 2n 2n D) 2n n n E) 2n 2n n Soy a ac nda; ve " Her iki karakteri de homozigot bask n bireyleri ifade eder (AABB) ve " Her iki karakteri de heterozigot bireyleri ifade eder (AaBb) ve " Her iki karakteri de çekinik bireyleri ifade eder (aabb) Buna göre? ile gösterilen birey; I. ll. lll. ekillerinden hangileriyle ifade edilebilir? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) ll ve lll 4. Sirke sineklerinde k rm z göz rengi geni bask n (A), beyaz göz rengi geni çekiniktir (a). Bu genler X kromozomu üzerinde ta n r. Bu bilgilere göre; l. X A X a x X A Y ll. X a X a x X a Y lll. X A X A x X A Y lv. X A X A x X a Y V. X A X a x X a Y çaprazlama örneklerinden hangilerinde elde edilen beyaz gözlü di iler ile beyaz gözlü erkeklerin oranlar birbirine e ittir? A) l ve ll B) ll ve lll C) ll ve V D) lll ve lv E) lv ve V 101

102 GENET K 5. Kedilerde sar ve siyah k l rengi genleri e bask nd r. Normalde alacal kediler sadece di i olur. Ancak sar bir di i kedi ile siyah bir erkek kedinin yavrular bir anormallik sonucu alacal erkek olmu tur. 7. Bu durumun ortaya ç kmas için birle en gametler ile ilgili a a da verilen bilgilerden hangisi do rudur? A) Gonozomlar ayr lmam yumurta ile normal Yukar daki soya ac nda fenotiplerinde ortak bir sperm birle mi tir. özelli e sahip bireyler taral olarak verilmi tir. B) Normal yumurta ile gonozomlar ayr lmam Bu özelli in kal t m ; sperm birle mi tir. I. Otozomal kromozomlarda ta nan bask n C) Gonozomsuz yumurta ile gonozomsuz sperm genler ile, birle mi tir. II. Otozomal kromozomlarda ta nan çekinik D) Normal yumurta ile normal sperm birle mi tir. genler ile, E) Gonozomsuz yumurta ile normal sperm bir- lll. X kromozomunda ta nan bask n genler ile, le mi tir. durumlar ndan hangileri ile gerçekle ebilir? 6. Bir anne ve baban n ikiz çocuklar dünyaya ge- 8. A) Yaln z l B) Yaln z lll C) l ve ll D) l ve lll E) l, ll ve lll liyor, bunlardan k z olan hemofili hastal ndan ölüyor, erkek olan ise sa lam oldu u için ya amaya devam ediyor. Buna göre anne ve baban n genotipi a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? Anne Baba A) X A X A X A Y B) X A X A X a Y 5. birey 6. birey Yukar daki soya ac nda 1. ve 3. birey ile 2. ve 4. birey tek yumurta ikizidir. Buna göre; I. 5. ve 6. bireylerin cinsiyetleri ayn d r. ll. 5. ve 6. bireylerin genotipleri ayn d r. lll. 5. ve 6. bireyin fenotipleri ayn d r. lv. 5. bireyin ta d gonozom kromozom çe itleri ile 6. bireyin ta d gonozom kromozom C) X A X a X A Y çe itleri ayn d r. D) X A X a X a Y V. 5. ve 6. birey karde say l r. E) X a X a X a Y ifadelerinden hangileri kesinlikle do rudur? A) l B) ll C) lll D) lv E) V 1.D 2.D 3.D 4.C 5.B 6.D 7.E 8.E 102

103 GENET K Test 10 Genetik Yukar daki soya ac nda X kromozomunda çekinik gen ile ortaya ç kan bir özelli i fenotipinde gösteren bireyler taral olarak verilmi tir. 2 ve 3 ile gösterilen bireyler tek yumurta ikizidir. Buna göre numaraland r lm bireylerden hangisinin fenotipi yanl verilmi tir? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 Yukar daki soya ac nda X kromozomuna ba l çekinik gen ile ortaya ç kan bir özelli i fenotipinde gösteren bireyler içi taral olarak verilmi tir. Soya ac nda numaraland r lm bireylerden hangisinin bu geni bulundurmama ihtimali vard r? 5 A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) Yukar daki soya ac nda X kromozomu üzerinde ta nan bir çekinik genin ortaya ç kard özellik taral olarak gösterilmi bireylerin fenotipine yans maktad r. Soya ac nda numaraland r lm bireylerden hangilerinin ta y c oldu u kesin olarak söylenebilir? A) 1 ve 2 B) 1 ve 3 C) 2 ve 3 D) 4 ve 5 E) 1, 4 ve 5 Yukar daki soya ac nda X kromozomunda çekinik gen ile aktar lan bir özelli i fenotipinde gösteren bireyler taral olarak verilmi tir. Bu soya ac nda özelli in aktar m ile ilgili a a da verilen bilgilerden hangisi yanl t r? A) 4 ile gösterilen bireye özellik ile ilgili genler hem 1 den hem de 2 den aktar lm t r. B) 3 ile gösterilen birey bu özellik yönünden ta- y c d r. C) 7 ile gösterilen bireye özellik ile ilgili gen sadece 2 ile gösterilen bireyden aktar lm t r. D) Özellik ile ilgili gen sadece 5 ile gösterilen bireyde yoktur. E) 1, 3 ve 6 ile gösterilen bireylerin genotipleri ayn d r. 103

104 GENET K ? Yukar daki soya ac nda X kromozomunda ta nan çekinik bir gen ile ortaya ç kan özelli i fenotipinde gösteren bireyler taral olarak verilmi tir. Buna göre; l. 1 ile gösterilen bireyle yap lan evlilikte ta y c çocuklar meydana geliyor ise di inin genotipi X A X a eklindedir. ll. 2 ile gösterilen bireyle yap lan evlilikte tüm çocuklar bu özelli i fenotiplerinde gösteriyor ise di inin genotipi X a X a d r. 5 Yukar daki soya ac nda otozomal kromozomlarda çekinik genler ile aktar lan bir karakteri fenotipinde gösteren bireyler içi taral olarak verilmi tir. Numaraland r lm bireylerden hangisinin fenotipi yanl ifade edilmi tir? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 lll. 3 ile gösterilen bireyle yap lan evlilikte tüm k z çocuklar ta y c ve tüm erkek çocuklar sa lam oluyorsa di inin genotipi X A X A d r ifadelerinden hangileri kesinlikle do rudur? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) ll ve lll Yukar da verilen soya ac nda içi taral bireylerin X kromozomlar ndaki çekinik genin etkisi d görünü e yans m t r. Buna göre 1, 2 ve 3 ile ifade edilen bireylerin Yukar daki soya ac nda içi taral bireyler d görünü lerinde ortak bir özelli e sahiptir. genotipleri a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? Bu özellik; l. Otozomal kromozomlarda bask n genler ile ll. Otozomal kromozomlarda çekinik genler ile lll. X kromozomunda bask n genler ile lv. X kromozomunda çekinik genler ile ifadelerinden hangileriyle aktar l yor olabilir? A) l ve ll B) l ve lll C) ll ve lv D) l, ll ve IV E) ll, lll ve lv A) X A X A X A X A X A X A B) X A X a X A X A X A X a C) X A X a X A X a X A X A D) X A X a X A X a X A X a E) X A X A X A X a X A X a 1.A 2.C 3.D 4.C 5.E 6.D 7.E 8.D 104

105 GENET K Test 11 Genetik a b 3 c Yukar daki soya ac nda otozomal kromozomlarda çekinik genler ile aktar lan bir özelli i fenotipinde gösteren bireyler taral olarak verilmi tir. Buna göre, numaraland r lm bireylerden Yukar daki soya ac nda içi taral bireyler X kromozomunda ta nan çekinik bir genin ortaya ç kard özelli e sahiptir. Buna göre; I. 1 ve a n n evlili inden do acak erkek çocuklar n %50 si bu özelli i fenotipinde gösterir. hangisinin homozigot mu yoksa heterozigot mu oldu u kesin olarak bilinemez? ll. 2 ve b nin evlili inden do acak tüm çocuklar bu özelli i fenotiplerinde gösterir. A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 lll. 3 ve c nin evlili inden do acak k z çocuklar n hiçbirinde bu özellik gözlenmez. ifadelerinden hangileri do rudur? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve lll E) l, ll ve lll I II III IV Yukar daki soya ac nda içi taral olarak verilen bireyler d görünü lerinde ortak bir özelli e sahiptir. Bu özelli in kal t m ; I. Otozomal kromozomlardaki bask n genler ile ll. Otozomal kromozomlardaki çekinik genler ile lll. X kromozomunda ta nan bask n genler ile lv. X kromozomunda ta nan çekinik genler ile durumlar ndan hangileri ile sa lan r? A) l ve ll B) ll ve lll C) lll ve lv D) l, ll ve lll E) ll, lll ve lv V Yukar daki soya ac nda Y kromozomunda ta nan bir gen ile ortaya ç kan özelli in kal t m verilmi tir. lll. bireyde bu özelli in ortaya ç k nedeni mutasyondur. lll. bireyde mutasyon oldu u; l. l. bireyin bu özelli e sahip olmamas ll. ll. bireyin bu özelli e sahip olmamas lll. lv. bireyin bu özelli e sahip olmamas lv. V. bireyin bu özelli e sahip olmas durumlar ndan hangileri ile kan tlanabilir? A) Yaln z l B) l ve ll C) ll ve lll D) lll ve lv E) ll, lll ve lv 105

106 GENET K Yukar daki soya ac nda X kromozomunda çekinik bir genle aktar lan özelli i fenotipinde gösteren bireyler taral olarak verilmi tir. Özellik ile ilgili genin kal t m nda a a dakiler- 4 5 Yukar daki grafikte içi taral verilen bireylerde X kromozomunda çekinik genler ile ortaya ç kan bir karakter görülmektedir. den hangisindeki aktar m yanl verilmi tir? Soya ac nda numaraland r lm bireylerden 6. lgili geni veren lgili geni alan A) 1 den 3 e B) 2 den 3 e C) 1 den 4 e D) 4 den 6 ya E) 5 ten 6 ya 8. hangisinin çekinik geni bulundurmama ihtimali vard r? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 Yukar daki soya ac nda içi taral olarak verilen Yukar daki soya ac nda içi taral bireylerin fenotiplerinde ortak bir özellik bulunmaktad r. Bu özellik; I. Otozomal kromozomlarda bask n genler ile ll. Otozomal kromozomlarda çekinik genler ile lll. Eksik bask n genler ile IV. X kromozomunda bask n genleri ile V. X kromozomunda çekinik genleri ile bireyler bir hastal fenotiplerinde göstermektedir. Bu hastal n kal t m ekli ile ilgili; l. Otozomal kromozomlarda bask n genler ile aktar lmaktad r. ll. Otozomal kromozomlarda çekinik genler ile aktar lmaktad r. lll. X kromozomunda bask n genler ile aktar lmaktad r. lv. X kromozomunda çekinik genler ile aktar l- eklindeki kal t m biçimlerinden hangileriyle maktad r. ortaya ç kabilir? ifadelerinden hangileri do rudur? A) l ve ll B) l ve lll C) ll ve lv A) Yaln z l B) l ve ll C) ll ve lll D) l, ll ve lv E) l, ll, lll ve IV D) lll ve lv E) l, ll ve lv 1.C 2.D 3.E 4.A 5.A 6.E 7.C 8.E 106

107 GENET K Test 12 Genetik 1. A a E e D d B b F f Yukar da bir bireyin genotipi verilmi tir. Bu birey ile ilgili a a da verilen bilgilerden hangisi yanl t r? A) Bu canl 2n = 6 kromozomludur. B) Genotipi hibrittir. C) Krossing-over yapmazsa ABDEF genotipine sahip bir gamet meydana getirme ihtimali 1/8 dir. D) ABDdef genotipine sahip bir gamet meydana getirebilmesi için kromozomlarda ayr lmama olmas gerekir. E) 2n kromozomlu bu canl da 10 farkl karakter ile ilgili genler verilmi tir. 3. Bir ailede annesi renk körü olmayan renk körü bir k z çocu u bulunmaktad r. Bu aile ile ilgili; l. Baba %100 renk körüdür. ll. Anne renk körlü ü yönünden heterozigot genotiplidir. lll. Bu ailede erkek çocuklar n renk körü olma ihtimali %25 tir. lv. K z çocuklar n n renk körü olma ihtimali %50 dir. ifadelerinden hangileri do rudur? A) l ve ll B) l ve lll C) ll ve lv D) l, ll ve lv E) ll, lll ve lv 2. AB Ab ab ab AB ab Yukar daki tabloda di i ve erke e ait gamet çe- itleri verilmi tir. Bu gametlerin birle mesi sonucu meydana gelen bireyler ise numaralar ile ifade edilmi tir. Hangi numaralar ile gösterilen bireylerin genotipleri ayn d r? A) 1 ve 5 B) 2 ve 6 C) 3 ve 5 D) 4 ve 7 E) 4 ve 8 4. Y kromozomunun homolog olmayan k sm nda bulunan bir gen ile ortaya ç kan karakterle ilgili; l. Bu özelli i sadece erkekler gösterebilir. ll. Bir erkekte bu özelli in ortaya ç kabilmesi için özelli i olu turan genin bask n olmas artt r. lll. Bu özellik geninin çocu a aktar m %100 babas ndan gerçekle ir. ifadelerinden hangileri do rudur? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve lll E) ll ve lll 107

108 GENET K Gamet olu umu s ras nda kromozomlarda ayr lmama sonucu u bireyler meydana gelebilir; l. Down Sendromu Soya ac nda içi taral olarak verilen bireyde, sadece Y kromozomundaki gen ile ortaya ç kan bal k pullulu u hastal gözlenmektedir. Soya ac nda numaraland r lm erkek bireylerin hangilerinde de bu hastal n görülmesi beklenir? A) 1, 2 ve 3 B) 1, 4 ve 5 C) 2, 3 ve 6 D) 1, 2, 3 ve 6 E) 2, 3, 6 ve 7 ll. Turner Sendromu lll. Klinefelter lv. Süper di i Bu bireylerden hangilerinin kromozom say s 2n 1 eklinde ifade edilir? A) Yaln z ll B) l ve ll C) ll ve lll D) lll ve lv E) l, lll ve lv 6. (2n) Yumurta ana hücresi Mayoz n + n + n + 2n 2n 2n Yumurtalar ve spermler Zigotlar 8. l. aile ll. aile l. birey Il. birey lll. birey lv. birey V. birey Yukar da be karde in olu umlar verilmi tir. Buna göre a a da verilen bilgilerden hangisi yanl t r? A) l. ve ll. bireyin aralar ndaki farklar genotiplerindeki farklardan kaynaklan r. B) lll. bireyde renk körlü ü varsa lv. ve V. bireyler de kesinlikle renk körüdür. C) ll. birey ile lll. bireyin cinsiyetleri farkl olabilir. D) V. birey bal k pullulu una sahip ise lll. ve lv. bireyler de kesinlikle bal k pulludur. E) lv. ve V. bireylerin gonozom kromozom çe itleri farkl olabilir. lll. aile Yukar da üç farkl ailenin soya ac verilmi tir. Bu ailelerde fenotiplerinde ortaya ç kan bir özelli i bulunduran bireylerin içi taranm t r. Hangi ailelerde, bu özelli in Y kromozomu üzerinde ta nan bir gen ile ortaya ç kmad kesindir? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) ll ve lll 1.e 2.c 3.d 4.d 5.e 6.e 7.a 8.c 108

109 GENET K Test nsanlarda kromozom say s 24 olan bir yumurtayla kromozom say s 23 olan bir spermin birle mesi sonucu; l. Turner sendromu ll. Down sendromu lll. Süper di i lv. Klinefelter erkek durumlar ndan hangileri meydana gelebilir? A) l ve ll B) ll ve lv C) lll ve lv D) l, ll ve lll E) ll, lll ve lv Genetik 4. l X ll XXX lll XXY lv XYY Yukar da baz bireylerin kromozom formülleri verilmi tir. Bu bireylerden hangilerinin olu umunda döllenen yumurta hücresinin fazla gonozom kromozomu ta d kesindir? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) l ve lll D) ll ve lv E) lll ve lv 2. 2n = 16 kromozomlu bir böcek türünde, a a- da verilen gamet çiftlerinden hangisinin birle mesi sonucu bu türün erkek bireyi meydana gelir? A) (14 + X) + (14 + X) B) (8 + X) + (8 + Y) C) (7 + X) + (7 + Y) D) (14 + X) + (14 + Y) E) (8 + X) + (8 + X) 3. Yumurta ana hücresi Sperm ana hücresi 44 + XX 44 + XY Mayoz bölünme sonucu olu an gamet çe itleri 23 + X 21 + X l ll 22 + X 22 + Y Yukar da yumurta ve sperm olu umlar ile kromozom say lar verilmi tir. Buna göre; l. l. ve lll. ll. l. ve lv. lll. ll. ve lll. lv. ll. ve lv. gamet çiftlerinden hangilerinin birle mesi sonucu down sendromlu bireyler meydana gelir? A) Yaln z l B) Yaln z lll C) l ve ll D) ll ve lll E) lll ve lv lll lv 5. Bireyler Yumurta Sperm l 23 + X 22 + X ll X lll 22 + XX 22 + X lv 22 + X 22 + XY Yukar daki tabloda kromozomlarda ayr lmama sonucu meydana gelen baz bireyler l, ll, lll ve lv ile ifade edilmi tir. Bu bireylerin olu umunu sa layan sperm ve yumurtalar tabloda belirtilmi tir. Buna göre l, ll, lll ve lv ile gösterilen bireyler a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? l ll lll lv A) Down Turner Süper Klinefelter sendromu sendromu di i sendromu B) Süper Down Turner Klinefelter di i sendromu sendromu sendromu C) Klinefelter Süper Down Turner sendromu di i sendromu sendromu D) Down Turner Klinefelter Süper sendromu sendromu sendromu di i E) Turner Klinefelter Süper Down sendromu sendromu di i sendromu 109

110 GENET K 6. Sperm ana hücresinden mayoz bölünmeyle sperm olu urken mayoz l in anafaz safhas nda ayr lmama olay gerçekle irse, olu an spermlerin kromozom say s ; l. n ll. n + 1 lll. n 1 lv. 2n eklindeki durumlardan hangileriyle ifade edilir? A) l ve ll B) ll ve lll C) ll ve lv D) lll ve lv E) l, ll ve lll 9. Yandaki ekilde bir canl n n gamet ana hücresinin genotipi verilmi tir. Bu hücrenin mayoz bölünmesi s ras nda krossing A a B B D d over geçirme ihtimali %24 oldu una göre, ABd genotipli bir gametin meydana gelme ihtimali nedir? A) %6 B) %12 C) %24 D) %48 E) % Bir ak am sefas populasyonunda her y l çiçek renklerine göre say m yap lm ve renklere göre oranlar a a daki grafiklerde verilmi tir. %si %si Farelerde kuyruk uzunlu unu belirleyen üç çift 25 gen vard r. Bu genlerin çekinik olanlar 2 cm, bask n olanlar ise 3 cm uzunlu u ifade eder. Buna göre, aabbdd genotipli bir di i fare ile AABBDD genotipli bir erkek farenin çiftle mesi sonucu meydana gelecek farenin kuy- Pembe 1. y l 70 çiçek renkleri %si K rm z Pembe 2. y l Beyaz çiçek renkleri ruk uzunlu u kaç cm olur? A) 12 cm B) 14 cm C) 15 cm D) 18 cm E) 20 cm K rm z Pembe 3. y l Beyaz çiçek renkleri 8. A a da baz canl lar n olu turdu u gametlerin genotipleri verilmi tir. Bu gametlerden hangisinin olu umu s ras nda kromozomlarda ayr lmama olay meydana gelmi tir? A) AbdeF B) AaBdef C) AbDeF D) abdef E) abdef Yukar da verilen grafiklere göre; l. 1. y lda populasyondaki bireylerin çiçek rengi genotipi %100 heterozigottur. ll. Ak am sefas nda k rm z ve beyaz çiçek rengi genleri eksik bask nd r. lll. 2. y lda çiçek rengi genotipi homozigot olanlar n heterozigot olanlara oran dir. 2 1 ifadelerinden hangileri do rudur? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) ll ve lll 1.E 2.C 3.C 4.B 5.A 6.B 7.C 8.B 9.A 10.D 110

111 GENET K Test Bir karakter ile ilgili be farkl gen belirlenmi tir. Bu genler ile yaz labilecek genotip çe it say s kaçt r? A) 60 B) 50 C) 30 D) 15 E) 5 2. Bir karakter ile ilgili B 1, B 2, B 3 ve B 4 genleri tespit edilmi tir. Bu genlerin aras ndaki bask nl k ili kisi ise; B 1 > B 2 > B 3 = B 4 (>: Bask n, = : E bask n) Bu genler ile yaz labilecek genotip ve fenotip çe it say s a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? Genetik 4. Canl lar ya ad klar çevrede ya ama ve üreme ans n art r c özellikler kazan rlar. Bu özelliklere adaptasyon denir. Buna göre; l. Bukalemunun bulundu u ortam n rengini almas ll. Sirke sine i larvalar n n 16 C de düz, 25 C de k vr k kanat olu turmas lll. Bal klar n çok say da yumurta ve sperm b rakmas örneklerinden hangileri adaptasyon say l r? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve lll E) ll ve lll Genotip çe idi Fenotip çe idi A) B) 15 5 C) D) 10 5 E) Ayn kromozom üzerindeki A, B, C ve D genlerinin aras ndaki krossing over ihtimalleri a a da verilmi tir. A B genleri aras nda %12 B C genleri aras nda %8 A D genleri aras nda %5 B D genleri aras nda %7 A C genleri aras nda %20 Bu bilgilere göre, A, B, C ve D genlerinin kromozom üzerindeki s ras a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? A) C) E) A B C D A D B C C D B A B) D) A B D C B C D A 5. Bitkiler uzun süre karanl kta tutulursa sar yaprak, k alt nda tutulursa ye il yaprak olu tururlar. Yukar da verilen örnek olay, a a daki olaylardan hangisi ile benzerlik göstermez? A) Bal ar lar nda larvan n özel besinler ile beslenmesi sonucu kraliçe ar y meydana getirmesi B) Çuha çiçe inin ortam s cakl na göre farkl çiçek renkleri olu turmas C) Kurak bölgede ya ayan bitkilerin yaprak yüzey alanlar n n dar olmas D) Tek yumurta ikizi karde lerden birinin daha kilolu olmas E) Himalaya tav anlar n n s cakl a ba l olarak farkl renk k l olu turmas 111

112 GENET K 6. Bir fare türünde k l rengi ile ilgili u bilgiler veril- 8. mi tir. K: Siyah K b : Beyaz N R n r x n r n r K g : Gri K a : Albino Bu dört gen ile ilgili u çal malar yap lm ve sonuçlar a a da verilmi tir. Yukar daki genotiplere sahip iki sirke sine inin meydana gelen 4 yavrusunun genotipleri ve meydana gelme oranlar a a da verilmi tir. Çaprazlanan Bireyler F 1 oran N R n r n r n r N r n r n R n r l. Siyah x Beyaz 3 Siyah: 1 Beyaz %35 %35 %15 %15 ll. Gri x Albino 3 Gri: 1 Albino lll. Beyaz x Gri 3 Beyaz: 1 Gri Buna göre, siyah, beyaz, gri ve albinoluk genleri aras ndaki bask nl k ili kisi a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? A) K > K b > K g > K a B) K > K a > K b > K g C) K g > K a > K > K b D) K b > K > K g > K a E) K a > K b > K > K g Buna göre, meydana gelen yavrulardan yüzde kaç krossing overl d r? A) 15 B) 30 C) 50 D) 70 E) A a A a x B b B b Yukar daki genotiplere sahip di i ve erkek bireyin çiftle mesi sonucu; l. AaBb ll. AABb lll. aabb lv. aabb genotiplerine sahip çocuklar meydana gelmi tir. Bu çocuklardan hangilerini meydana getiren gametler krossing over sonucu olu mu tur? A) l ve ll B) l ve lll C) ll ve lll D) ll ve lv E) lll ve lv 9. Bir canl n n mayoz sonucu meydana getirdi i gametlerin genotipleri ve olu ma yüzdeleri a a da verilmi tir. Genotip Olu ma yüzdesi l. gamet " AB %40 ll. gamet " ab %40 lll. gamet " Ab %10 lv. gamet " ab %10 Buna göre e ey ana hücresinin mayoz bölünmesi s ras nda krossing over olay n n görülme ihtimali yüzde kaçt r? A) 10 B) 20 C) 40 D) 50 E) 80 1.D 2.D 3.C 4.D 5.C 6.A 7.C 8.B 9.C 112

113 GENET K Test 15 Genetik 1. Mendel, ar döl yuvarlak ve buru uk bezelyeleri çaprazlad nda olu an F 1 dölünü kendile tiriliyor. Buru uk bezelyeler çekinik oldu una göre F 1 ve F 2 dölünde durum ne olur? 3 A) F 1 dölünün yar s ve F 2 dölünün ü yuvarlak 4 olur. 1 B) F 1 dölünün yar s ve F 2 dölünün ü yuvarlak 4 olur. C) Tüm F 1 ve F 2 dölleri yuvarlak olur. 3 9 D) F 1 dölünün ü ve F2 dölünün s yuvarlak 4 16 olur. 3 E) F 1 dölünün tamam ve F 2 dölünün ü yuvarlak 4 olur. 4. Sar tohumlu iki melez bezelye bitkisinin çaprazlanmas ndan, olu acak dört bezelye bitkisinin ikisinin sar tohumlu, ikisinin ye il tohumlu olma ihtimali nedir? (Sar tohum rengi geni, ye il tohum rengi genine bask nd r) A) B) C) D) E) I. GgKKmmNn II. AabbBB III. TTSsppDr IV. ccddeeffhh Ba ms z genlerle kal t lan özellikler yönünden genotipleri yukar da verilen bireylerin olu turaca gamet çe itlerinin say s a a dakilerden hangisinde do ru olarak verilmi tir? 2. Yuvarlak tohum özelli i yönünden hibrit, iki bezelye bitkisinin çaprazlanmas ndan, yeni nesilde buru uk bezelye geni ta ma ihtimali nedir? (Yuvarlak bezelye, buru uk bezelyeye bask nd r) A) %100 B) %75 C) %50 D) %25 E) %0 I II III IV A) B) C) D) E) Homozigot uzun gövdeli bezelye bitkisi k sa gövdeli bezelye bitkisi ile çaprazland nda K dölündeki bitkilerin 3/4 ü ve L dölündeki bitkilerin tümü uzun gövdeli olmu tur. Yukar daki paragrafta K ve L ile gösterilen yerlere s ras yla neler yaz lmal d r? K L A) F 1 F 2 B) F 2 F 1 C) F 1 Ebeveyn D) Ebeveyn F 2 E) F 2 Ebeveyn 6. nsanlarda, k sa parmakl l a neden olan dominant alel (G), homozigot durumda öldürücü (letal) etki gösterir. Buna göre; I. Gg x Gg II. GG x gg III. Gg x GG IV. gg x gg çaprazlamalar n n hangilerinin yap lmas olanaks zd r? A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV 113

114 GENET K 7. Mendel, mor renkli çiçeklere sahip bir bezelye bitkisini, beyaz çiçekli bezelyelerle çaprazlam ve tamamen mor renkli F 1 dölü bezelyeleri elde etmi tir. Bu mor renkli bezelyelerden ikisini çaprazlayarak, ikinci nesilde hem mor hem beyaz renkli F 2 dölü bezelyeler elde edilmi tir. Buna göre, a a dakilerden hangisi do ru de- ildir? A) F 1 dölünde olu an bezelyelerin tümü heterozigottur. B) F 2 dölündeki beyaz renkli bezelyeler homozigottur. C) Mor renk, beyaza bask nd r. 9. nsanlarda; Kahverengi saç geni, sar saç genine bask nd r. Farelerde; Siyah tüy geni, kahverengi tüy genine bask nd r. Buna göre; I. Kahverengi saç x Kahverengi saç II. Siyah tüy x Kahverengi tüy III. Sar saç x Sar saç IV. Siyah tüy x Siyah tüy çaprazlanmalar n hangisinin sonucunda do acak bireylerin genotipleri kesinlikle bellidir? A) I ve II B) Yaln z III C) I ve III D) II ve IV E) III ve IV D) F 2 dölünü olu turmak için çaprazlanan bezelyelerden biri homozigottur. E) F 1 dölünü olu turmak üzere çaprazlanan mor çiçekli bezelyeler, homozigot olabilir. 8. Dört ki ilik bir ailede, bireylerin ba ms z genlerle kal t lan bir özellik yönünden genotipleri a a daki gibidir. I. Birey $ Mm genotipli II. Birey $ MM genotipli III. Birey $ Mm genotipli IV. Birey $ mm genotipli Bu bireylerden anne, baba, k z çocuk ve erkek çocu u gösteren do ru ema a a dakilerden hangisidir? A) I IV B) II III II I IV III C) I III IV II 10. Tav anlar n vücut renkleri farkl olan çe itli tipleri ve alel genleri a a dad r. C : koyu renkli (yabani tip) C ch : gümü renkli olanlar ( in illa tipi) C h : vücutlar beyaz, kulak, burun, ayak ve kuyruklar renkli olanlar (Himalaya tipi) c : vücutlar tamamen beyaz olanlar (albino tipi) Bu alel genler aras nda; C > C ch > C h > c eklinde bir bask nl k çekiniklik ili kisi oldu una göre a a daki çarpazlamalardan hangisinden bir himalaya tav an do mas beklenemez? D) III IV E) I III A) CC h x C ch C h B) C ch C h x C h c C) CC ch x C h C h D) C ch c x C ch C h I II II IV E) CC h x Cc 1.E 1.? 2.? 2.B 3.? 4.? 3.B 5.? 6.? 4.D 7.? 8.? 5.C 9.? 10.? 6.C 11.? 7.D 12.? 13.? 8.E 14.? 9.B 15.? 16.? 10.C 114

115 GENET K Test 16 Genetik 1. AaBb x AaBb çaprazlamas ile ilgili olarak; 1 I. Dihibrit bir yavru do ma ihtimali dür. 4 II. Homozigot dominant bir k z do ma ihtimali 1 d r III. ab fenotipli bir erkek do ma ihtimali dir. 32 eklindeki ifadelerden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 4. Üç ba ms z karakter yönünden fenotipi GkM olan bir canl ; I. ggkkmm genotipli II. gkm fenotipli III. gkm fenotipli canl lardan hangileri ile çaprazlan rsa genotipi bulunabilir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) II ve III 2. A a da K, L ve M canl lar n n çe itli özellikleri verilmi tir. I. K canl s kendile tirildi inde olu an fenotip oran 9 : 3 : 3 : 1 olmu tur. II. L canl s, K ile çiftle ti inde homozigot resesif yavrular do mu tur. III. M canl s, K ve L türlerinin yavrusu olamaz. Buna göre K, L ve M canl lar n n genotipleri ne olabilir? K L M A) AaBb AaBB aabb B) AaBB aabb AaBb C) AaBb Aabb AaBB D) aabb aabb aabb E) AaBb aabb Aabb 3. Bir bitki türünde çiçek renginden sorumlu olan genin iki aleli (K 1 ve K 2 ) aras nda eksik bask nl k vard r. Buna göre; 5. PpRRmmDd x PpRrMmdd çaprazlamas ndan, tüm karakterler yönünden heterozigot bir k z do ma ihtimali nedir? A) B) C) D) E) Ayn özelli in iki farkl aleli bir arada bulundu- unda, fenotipte iki homozigotun aras nda bir karakter gözlenir. Baz aleller homozigot durumda organizman n ölümüne yol açar. ki farkl alel bir araya geldi inde, fenotipte yaln z biri etkisini gösterir. Alel genlerin fenotipte belirme kuvvetleri e ittir, heterozigot durumda her ikisi de birlikte etki gösterirler. I. K 1 K 1 x K 2 K 2 II. K 1 K 2 x K 1 K 2 III. K 2 K 2 x K 1 K 2 çaprazlamalar n n hangilerinden eksik bask n fenotipli bir çiçek elde etme ihtimali 1/2 dir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III Yukar da bir genin alelleri aras ndaki baz etkile im durumlar verilmi tir. A a daki kavramlardan hangisi, yukar daki durumlar n hiçbirine uymaz? A) Tam dominatl k B) E bask nl k C) Eksik bask nl k D) Letal genler E) Çok alelli kal t m 115

116 GENET K 7. A a daki Punnet karelerinde I, II, III ve IV ile gösterilen farelerin çe itli özelliklerinin çaprazlanmas gösterilmi tir. a. b. IV III Siyah tüylü c. II I Kahverengi tüylü Siyah tüylü III I Siyah tüylü Siyah tüylü 1/2 Siyah tüylü Tümü kahverengi tüylü Siyah tüylü? 9. nsanlarda, fenilketonüri (PKU) hastal otozomal çekinik (a) bir genle ortaya ç kan bir hastal kt r. Hasta ki iler, fenilalanin aminoasitini tirozin aminoasitine çeviremezler. Buna göre; I. AA II. Aa III. aa genotipli bireylerden hangilerinin, hasta olmayan bir bireyle evlenmesi sonucu hasta bir çocu u olabilir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) II ve III Buna göre soru i aretli (?) çaprazlama sonucu ne olmal d r? A) 2 1 siyah tüylü; 2 1 Kahverengi tüylü 3 1 B) kahverengi tüylü; siyah tüylü C) kahverengi tüylü; siyah tüylü 4 4 D) Tümü siyah tüylü E) Tümü kahverengi tüylü 8. Aslana z bitkilerinde, taç yapraklar n rengi ile ilgili aleller aras nda eksik bask nl k vard r. C R : K rm z çiçek geni C W : Beyaz çiçek geni Buna göre; I. C R C R x C R C W II. C R C W x C R C W III. C R C R x C W C W çaprazlamalar n n hangilerinde, fenotip oran ile genotip oran birbiri ile ayn olur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) II ve III 10. Kedilerde kürk rengi ve kürk uzunlu u otozomal genler taraf ndan kontrol edilir. A a daki tablo, bu özellikler ile ilgili alelleri göstermektedir. Aleller Özellikler B Siyah kürk b Beyaz kürk S K sa tüylü kürk s Uzun tüylü kürk Buna göre; BbSs (erkek) x bbss (di i) çaprazlamas ndan; a. Siyah renkli k sa tüylü kürkü olan bir erkek kedi, b. bbss genotipli bir di i kedi do ma ihtimalleri s ras yla nelerdir? do ma ihtimalleri s ras yla nelerdir? A) 1/2 ve 1/4 B) 1/4 ve 1/8 C) 1/8 ve 1/8 D) 1/4 ve 1/4 E) 1/2 ve 1 1.D 1.? 2.? 2.C 3.? 4.? 3.D 5.? 6.? 4.E 7.? 8.? 5.C 9.? 10.? 6.E 11.? 7.C 12.? 13.? 8.D 14.? 9.E 15.? 16.? 10.C 116

117 GENET K Test 17 Genetik 1. Koyunlarda; K v rc k post, düz posta Siyah k l, beyaz k la bask n oldu una göre; I. K v rc k postlu beyaz k ll x Düzgün postlu siyah k ll II. K v rc k postlu siyah k ll x K v rc k postlu beyaz k ll III. Düz postlu beyaz k ll x Düz postlu siyah k ll eklindeki çaprazlamalar n hangilerinde her iki özellik yönünden çekinik bir yavru meydana gelebilir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 4. A a daki soya ac atlarda deri rengi ile ilgilidir. Siyah deri kestane deriye bask nd r Bu soyaca nda koyu renkle gösterilen atlar, kestane renklidir. Buna göre, numaraland r lm bireylerden hangisinin genotipi kesin de ildir? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 2. Anne Baba GgBBL M L N ee GgBbL M L N Ee Yukar daki çaprazlama sonucunda; GgBbL N L N Ee genotipinde bir erkek çocuk do ma ihtimali nedir? (L M geni ile L N geni e bask nd r) A) B) C) D) E) Bir ara t rmac sar düzgün tohumlu bezelyeleri kendile tiriyor. Bezelyeler heterozigot oldu una göre, çaprazlama sonucunda ebeveynlerden farkl fenotipte tohumlar elde etme ihtimali nedir? (Sar tohum, ye il tohuma ve düzgün tohum, buru uk tohuma bask nd r.) A) B) C) D) E) Gametlerin birle mesinden olu acak yeni bireylerin hangi oranda meydana gelebilece i önceden tahmin edilebilir. Buna göre; ki karakter yönünden heterozigot bir erkek ile ki karakterinden biri homozigot di eri heterozigot bir di inin çaprazlanmas ndan dihibrit bir yavru do ma ihtimali a a dakilerden hangisidir? A) 0 B) C) D) E) Mor çicekli ve uzun boylu bir bezelyenin genotipini ö remek için; I. Mor çiçekli Uzun boylu II. Beyaz çiçekli Uzun boylu III. Mor çiçekli K sa boylu IV. Beyaz çiçekli K sa boylu bezelyeler den hangileri çaprazlamak yeterlidir? A) Yaln z II B) Yaln z IV C) I ve III D) II ve IV E) III ve IV 117

118 GENET K 7. I. 9 : 3 : 3 : 1 II. 3 : 1 III. 27 : 9 : 9 : 9 : 3 : 3 : 3 : 1 Yukar da verilen fenotip oranlar ndan hangisi, üç karakterden ikisi heterozigot bir çiçe in kendile tirilmesi ile ortaya ç kar? (genler, ba ms z ve tam dominatt r) A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) I ve III 8. Alel genlerinin homolog kromozomlar üzerindeki yerle imi a a daki gibi olan canl lardan hangisi 16 çe it gamet üretebilir? (krossing over yok) 10. Bir karakteri olu turan alel çe idinin ikiden fazla olmas na çok alellik denir. Buna göre; I. Bezelyelerde boy uzunlu u II. nsanlarda kan gruplar III. Aslana z bitkilerinde çiçek rengi IV. nsanlarda göz rengi gibi karakterlerden hangileri bu duruma örnek verilebilir? A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV A) g G A a B) D d B b T t m m B b E e z z C) D) A a B b D d o o A E) G A g a B e G T b E a G t B b 11. Bir kedi türünde tüy renkleri genotipleri; I. siyah ( SS ) II. beyaz ( BB ) III. gri ( SB ) olabilmektedir. Genler X kromozomu ile ta nd na göre; 9. Endülüs tavuklar nda tüy rengi eksik bask n özellik gösterilir. Heterozigot bireyler mavi tüylü olur. Buna göre; Horoz Tavuk I. Mavi tüylü Mavi tüylü II. Beyaz tüylü Mavi tüylü III. Mavi tüylü Siyah tüylü IV. Siyah tüylü Beyaz tüylü çaprazlamalar n n hangilerinden mavi tüylü bir yavru elde etme ihtimali 1/2 dir? A) Yaln z I B) I ve II C) II ve III D) I, II ve III E) II, III ve IV K L M : Siyah tüylü erkek : Siyah tüylü di i ailelerinden hangilerinde, kromozomlarda ayr lmama sonucu olu mu kediler oldu u kesindir? A) Yaln z K B) Yaln z L C) Yaln z M D) K ve M E) K, L ve M 1.E 1.? 2.? 2.B 3.? 3.C 4.? 5.? 4.E 6.? 7.? 5.D 8.? 6.B 9.? 10.? 7.A 11.? 8.E 12.? 13.? 9.D 14.? 10.D 15.? 16.? 11.A 118

119 GENET K Test 18 Genetik 1. Bir karakterin ortaya ç kmas B 1, B 2, B 3 alelleri ile gerçekle mektedir. Bu karakter ile ilgili olarak; I. 6 farkl genotiple ortaya ç kar. II. 3 farkl fenotiple ortaya ç kar. III. Diploid bir canl da bu alellerin tümü bulunur. eklindeki ifadelerden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II c) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 5. nsanlarda; I. MN kan grubu " M = N II. ABO kan grubu " A = B > O eklinde bask nl k gösteren aleller ile ortaya ç kar. Buna göre, bir insan n MNAO genotipinde olma ihtimali nedir? A) B) C) D) E) Beste nin iki karakteri ile ilgili olarak; I. karakteri, 2 farkl alel ile II. karakteri, 3 farkl alel ile ortaya ç kmaktad r. 6. Bir çiçekte, taç yapraklar n rengi S 1, S 2 ve S 3 eklindeki üç alel gen taraf ndan ortaya ç kmaktad r. Bu aleller aras nda; I. S 2 = S 3 = S 1 Buna göre, her iki karakter yönünden Beste kaç farkl genotip yaz labilir? A) 5 B) 6 C) 9 D) 18 E) Tav anlarda kürk rengi dört farkl alel gen taraf ndan kal t lmaktad r. Bu genler; G 1 > G 2 > G 3 > G 4 eklinde bask nl k gösterdi ine göre, G 1 G 3 genotipli bir tav an yazma ihtimali ne olmal d r? A) 1/4 B) 1/5 C) 1/6 D) 1/9 E) 1/10 4. Bir böcek türünde; 1. karakter : C 1 = C 2 2. karakter : E 1 > E 2 = E 3 eklinde bask nl k gösteren aleller ile ortaya ç kt na göre, bu böcek türünde, her iki karakter aç s ndan kaç farkl fenotip ortaya ç kar? A) 5 B) 6 C) 7 D) 9 E) 12 II. S 3 > S 1 > S 2 III. S 1 = S 2 > S 3 IV. S 2 > S 3 = S 1 eklindeki durumlar n ortaya ç karabilece i fenotip çe idi say s aras ndaki ili ki nas l olmal d r? A) II > I > III = IV B) I > IV > III > II C) I > III = IV > II D) I = II = III = IV D) II > I = III = IV 7. Kedilerde kuyruk uzunlu u eksik bask n bir özelliktir. K sa kuyruklu iki kedinin çiftle mesinden 2 k sa kuyruklu, 4 kuyruksuz ve 5 uzun kuyruklu kedi do mu tur. Buna göre; I. Uzun kuyruk geni II. K sa kuyruk geni III. Kuyruksuzluk geni gibi genlerden hangilerinden söz edilemez? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) I ve III 119

120 GENET K 8. Bir ku türünde gaga rengi 4 farkl alel gen (G 1, G 2, G 3, G 4 ) ile ortaya ç kmaktad r. Bu aleller aras nda; G 1 = G 3 > G 2 = G 4 eklinde dominantl k bulundu una göre; I. X G 1 G 2 G 2 G 4? II. X G 3 G 4 G 1 G 2? ekildeki çaprazlamalar sonucunda kaç farkl fenotipte gaga rengi ortaya ç kar? I II A) 2 2 B) 2 3 C) 3 2 D) 4 3 E) Bir ku türünde ba ms z genlerle kontrol edilen iki karakterden ; karakter : G 1 > G 2 = G 3 > G 4 karakter : R a > R b = R c eklinde gösterilen alel genlerle kontrol edilmektedir. Bu ku türünde her iki karakter bak m ndan ; a. Kaç farkl genotip b. Kaç farkl fenotip ortaya ç kar? a b A) 7 7 B) C) D) 60 20* E) A a daki Punnet karesinde sat r ve sütun ba lar nda verilen gametlerin birle mesi ile I, II ve III numaral yavrular olmu tur. GE Ge ge ge GE I Ge II ge ge III Buna göre I, II ve III ile gösterilen yavrular n olu ma ihtimalleri neler olmal d r? I II III A) B) C) D) E) A a daki tabloda k sa k ll bir di i kedinin üç farkl kedi ile çiftle mesinden do an yavrular gösterilmi tir. di i erkek yavru K sa k ll Uzun k ll K sa k ll Uzun k ll Uzun k ll K sa k ll K sa k ll Tabloda verilen sonuçlara göre, hangi bireyin genotipi kesin olarak belirlenemez? A) Di inin B) Uzun k ll yavrunun C) K sa k ll erkeklerin D) K sa k ll yavrunun E) Uzun k ll erke in 1.A 1.? 2.? 2.D 3.? 4.? 3.E 5.? 4.E 6.? 7.? 5.B 8.? 6.C 9.? 10.? 7.B 11.? 8.E 12.? 13.? 9.B 14.? 10.D 15.? 16.? 11.D 120

121 GENET K Test nsanlarda kan grubunun kal t m n sa layan genler aras nda; A = B > 0 eklinde bir ili ki vard r. Bu özellikle ilgili a a dakilerden hangisi do ru de ildir? A) nsanlarda 6 farkl genotip görülür. B) A kan gruplu bir insan AA ya da AO genotiplidir. C) nsanlarda 4 farkl fenotip görülür. D) B kan gruplu bir insanda, B antijeni ve B antikoru bulunur. E) O kan gruplu bireyler, alyuvarlar antijen içermedi inden genel verici ki ilerdir. 4. Bir ailede; Genetik Anne ile baban n evlili inden dört farkl genotip do abiliyor. K z çocuk annesine kan veremiyor Erkek çocuk, babas ndan kan alam yor. Bu durumda anne, baba, k z ve erkek çocu- un genotipleri neler olabilir? Anne Baba K z Erkek A) AO BO AB BB B) BO AO AO OO C) AO BB BO AB D) AB AB AA BB E) AO AO OO AA 2. nsanlarda A - B - O sistemi d nda Rh faktörü de kan nakillerinde önemlidir. Bu karakterde; R > r eklinde iki alel oldu una göre A B O ve Rh faktörleri yönünden bir insan n kaç farkl genotipi ve fenotipi olabilir? Genotip Fenotip A) Ki iler I II TEST SERUMLARI Anti A Anti B Anti Rh B) 12 8 C) 18 8 III D) 9 4 E) Bir ailede; Baba : B Rh + Anne : AB Rh + 1. k z çocuk : A Rh eklinde ise, 2. çocu un ARh olma ihtimali nedir? A) B) C) D) E) Çökelme yok Çökelme var Yukar daki tabloda çe itli test serumlar na verdikleri tepkilere göre, I, II ve III ile gösterilen bireylerin kan gruplar ne olmal d r? I II III A) B Rh O Rh + AB Rh + B) A Rh AB Rh + O Rh + C) B Rh + ABRh + O Rh D) B Rh O Rh AB Rh + E) B Rh O Rh + AB Rh 121

122 GENET K 5. Bir ö rencinin kan na ait özellikler, a a da verilmi tir. I. Kan plazmas nda Anti B ta m yor. II. A antikorlar n aglütine edebiliyor. III. Anti B antikoru ile çökelme. Bu ö rencinin kan grubu genotipi a a dakilerden hangisidir? 9. Bir çiftin do acak çocuklar n n alyuvarlar nda A antijeni bulunmas ihtimali % 50 dir. Anne ve baban n kan gruplar n n genotipleri ne olmal d r? A) AB AB B) AA BB C) AO AO D) AO BO E) AB AO A) AO B) AB C) BO D) AA E) OO 7. Öykü, Elif ve Aykut un kan gruplar ile ilgili baz bilgiler unlard r: Öykü : O ve A grubu d nda di er gruplara kan verebilmektedir. Elif : Öykü ye kan vermemektedir. Aykut : Elif ve Öykü ye kan verip onlardan kan almaktad r. Bu insanlar n kan gruplar için a a da verilenlerden hangisi do rudur? Öykü Elif Aykut A) A B O B) AB O A C) B A O D) O AB B E) B AB B 10. A a daki emada bir aile bireylerinin kan al veri ili kisi gösterilmi tir. BABA Süheyl Behzat ANNE Buna göre bu bireylere ait olabilecek kan gruplar için a a da verilenlerden ifadelerden hangisi do rudur? Süheyl Behzat ANNE BABA A) A AB AB O B) B O A A C) B AB AB O 8. nsanlarda kan grubu karakteri ilgili olarak a a daki ifadelerden hangisi do ru de ildir? A) Alyuvarlar nda B antijeni bulunan kan gruplar, B ve AB dir. B) Plazmas nda Anti A ta yan kan gruplar, O ve B dir. C) Alyuvarlar nda A antijeni ta mayan kan gruplar B ve O d r. D) Plazmas nda anti B ta mayan kan gruplar A ve AB dir. E) Plazmas nda her iki antikoru ta yan biri, her iki antijeni ta yan birine kan verebilir. D) A AB O AB E) AB AB AB B 11. Özlem, alyuvarlar nda B antijeni olan canl lara kan verebilmekte ancak A antijeni olanlara kan verememektedir. Buna göre, Özlemin kan plazmas nda Anti-A aglütinini bulunma ihtimali nedir? A) % 0 B) % 25 C) % 50 D) % 75 E) % D 1.? 2.? 2.C 3.? 4.? 3.D 5.? 4.B 6.? 7.? 5.A 8.? 9.? 6.B 10.? 7.C 11.? 8.D 12.? 13.? 9.D 14.? 10.E 15.? 16.? 11.E 122

123 GENET K Test 20 Genetik 1. Anne x Baba AORr ABRr Yukar da genotipleri verilen bireylerin çaprazlanmas ndan; I. B Rh fenotipli bir k z II. ABRr genotipli bir erkek çocuk do ma ihtimali ne olmal d r? I II A) 1/32 1/32 B) 1/16 1/32 C) 1/32 1/16 D) 1/16 1/16 E) 1/16 1/8 3. Mevlüt ün kan nda bulunan alyuvarlar n ta d proteinler a a da gösterilmi tir. B proteini A proteini D proteini Buna göre Mevlüt ün; I. Dört farkl genotipi olabilir. II. ORh ki ilerden kan almas mümkündür. IIII. Plazmas nda Anti D proteinleri bulunur. ifadelerinden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 2. Anne Baba ORh + ABRh 4. Anti A Anti B Anti Rh Aylin + + Gamze + + Beste + + Cansu Yukar da bir ailenin kan grubu ve Rh faktörü yönünden fenotipleri verilmi tir. Buna göre; I. Anne BORr genotipli olabilir. II. Baba O Rh fenotipli olabilir. III. 2. çocuk homozigot genotipli olabilir. IV. 3. çocuk annesi ile kan uyu mazl ya ayabilir. ifadelerinden hangileri do rudur? A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV (+ : çökelme var, : çökelme yok) Yukar daki tabloda, dört k z karde in kanlar na damlat lan test serumlar na verdikleri tepkiler gösterilmi tir. Bu karde lerin anne ve babalar n n genotipi a a dakilerden hangisindeki gibi olabilir? Anne Baba A) AB rr BO Rr B) BB Rr AO Rr C) AO rr AB RR D) BO Rr AORr E) AO rr BO RR 123

124 GENET K 5. A a daki tabloda kan gruplar n n reaksiyon verdikleri anti-serumlar gösterilmi tir. Reaksiyon gösterilen serum Kan Gruplar 0 A B AB Anti A + + Anti B + + Buna göre; I. A kan grubunda, A antijeni bulunur. II. O kan grubunda, anti A ve anti B bulunmaz. III. AB ve B kan gruplar nda Anti B bulunur. ifadelerinden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 6. A 1 2 B O B 3 B 7. Anne, baba, erkek çocuk ve k z çocuktan olu- an bir ailede; Anne = O Rh + K z çocuk = A Rh oldu una göre, baba ve erkek çocu un genotipi a a dakilerden hangisi olamaz? Baba Erkek çocuk A) AB rr BO rr B) AORr AORr C) AA Rr BO Rr D) AO Rr OO RR E) AB rr AO rr 8. Yandaki soy a ac nda N ile gösterilen K 1 k z çocuk O Rh fenotipinde oldu una göre, a a- daki ifadelerden L 2 M 3 hangisi do ru de- ildir? N O Rh A) 2 numaral erkek, AB Rh olabilir. B) K ile gösterilen erkek BOrr genotipli olabilir. C) 3 numaral kad n AORr genotipli olabilir. D) L ile gösterilen kad n, genel al c olabilir. E) M ile gösterilen erkek, genel al c olabilir. AB Yukar da verilen soya ac nda 1, 2 ve 3 numaral bireylerin kan grubu genotipi ne olmal d r? A) BB AA AO B) BO AO AO C) AB BO AA D) BO AO AA E) BB AO AO O 9. nsanlarda kan grubu karakterini olu turan aleller; A antijeni için : I A B antijeni için : I B Antijen olu turmama için: i eklinde oldu una göre, bu alellerin bask nl k çekiniklik durumu a a dakilerden hangisidir? A) I A > I B > i B) i B = i A < i C) I B < I A < i D) I A = I B > i E) I A > i > I B 1.C 2.D 3.B 4.D 5.A 6.B 7.C 8.E 9.D 124

125 GENET K Test 21 Genetik 1. Bir çocu un ve annesinin kan grubu bilindi i zaman, babas n n hangi kan grubundan olmayaca n gösteren a a daki örneklerden hangisi do ru de ildir? Çocuk Anne Baba A) A O O, B B) AB A A, O C) B A O, A D) O B AB, A E) A B B, O 4. B Rh + AB Rh + BRh + ARh ARh + BRh + Yukar daki soya ac nda taral bireyin BBRr genotipli olma ihtimali ne olmal d r? A) 1/2 B) 1/4 C) 1/8 D) 1/16 E) 3/8 2. Eritroblastosis fetalis, anne ile bebek aras ndaki bir kan uyu mazl sonucunda ortaya ç kan, anemi hastal d r. Buna göre bu hastal n % 100 ortaya ç kmas durumunda, anne, bebek ve baban n genotipleri neler olmal d r? Anne Bebek Baba A) Rr rr RR B) rr Rr rr C) RR rr Rr D) rr Rr Rr E) rr Rr RR 5. Kan gruplar AB ve O olan bir anne babadan dünyaya gelecek, üç çocuktan ikisinin A, birinin B kan grubundan olma ihtimali ne olmal d r? A) 1/2 B) 1/4 C) 1/8 D) 3/8 E) 3/16 6. Bir hastanede do um yapan bir anne, kendisine yanl bir çocu un verildi ini iddia ediyor. Anne ve baban n kan grubu A, bebe inki ise O oldu una göre, bu durum nas l aç klan r? A) Bebek, bu anne baban n de ildir. B) Hem anne hem baba heterozigottur. C) Anne ve baba homozigottur. D) Anne homozigot, baba heterozigottur. E) Baba homozigot, anne heterozigottur. 3. nsanlarda; I. Kan grubu alelleri : A = B > O II. Rh grubu alelleri : R > r eklinde oldu una göre, Öykü nün her iki karakter bak m ndan genotipi ve fenotipi kaç farkl ekilde ortaya ç kabilir? A) 5,6 B) 9,3 C) 18,8 D) 6,6 E) 8,16 7. Fenotipi A MN Rh + olan bir kad n ile fenotipi O N Rh bir erke in evlili inden, a a daki çocuklardan hangisi do amaz? A) Genotipi AO MN Rh + olan bir k z B) Fenotipi erke e benzeyen bir erkek C) Üç karakteri de heterozigot genotipli bir k z D) Fenotipi A N Rh + olan bir k z E) Üç karakteri de çekinik bir erkek 125

126 GENET K 8. nsanlarda k v rc k saç geni düz saç genine dominatt r. Buna göre; Kad n Erkek K v rc k saçl, 0 kan gruplu X Düz saçl ; AB kan gruplu çaprazlamas ndan, saçlar düz ve A kan grubundan üç çocuklar olmu ise, dünyaya getirecekleri 4. çocu un k v rc k saçl ve B kan gruplu bir k z ihtimali nedir? A) 0 B) 1/2 C) 1/4 D) 1/8 E) 1 9. A a daki soy a ac nda bir kad n n yapt evlilik ve do an çocuklar n n kan grubu fenotipi gösterilmi tir.? 11. A a daki emada, önceki evliliklerinden birer çocu u olan ebeveynlerin ve çocuklar n n kan grubu gösterilmi tir. Kad n Erkek II O I B IV A AB V III emada verilen bilgilere göre, numaralanm bireylerden hangisinin kan grubu genotipi a a da verildi i gibi olamaz? A) I. $ AA B) II. $ OO C) III. $ BB D) IV. $ BO E) V. $ AB A Rh B Rh + O Rh + Buna göre, soru i aretli? erke in genotipinin BORr olma ihtimali nedir? A) 0 B) 1/2 C) 1/3 D) 1/4 E) 1/6 12. A a daki emada bir erke in ilk ve ikinci evliliklerinden do an çocuklar n kan gruplar verilmi tir. 1. e i erkek 2. e i O B A : Di i : Erkek 10. AArr BBrr BBRR OOrr Buna göre, a a daki ifadelerden hangisi do - Korhan Güzin rudur? A) Erke in 1. e i, AB kan grubundan olamaz. B) Torununun, s f r (0) kan grubundan olma ihtimali 1/4 tür. Yukar daki soya ac nda anne ve babalar verilen, Korhan ile Güzin den do an erkek çocu- un genotipinin AORr olma ihtimali nedir? A) 1/8 B) 1/16 C) 1/32 D) 1/64 E) 1/128 C) 2. e inden do an o lunun genotipi homozigot olabilir. D) 1. e inden do an k z nda B antikorlar bulunur. E) E lerinin ikisi de farkl kan gruplar ndand r. 1.D 2.E 3.C 4.C 5.D 6.B 7.E 8.D 9.E 10.A 11.C 12.B 126

127 GENET K Test I. Alyuvarlar nda A ve B antijenlerini bulundurmas ll. Kan plazmas nda A ve B antikorlar na sahip olmamas lll. Alyuvarlar n n sadece anti A antikoru ile çökelmesi lv. Kan ndan elde edilen serumun A ve B antijenine sahip alyuvarlar çökeltmesi Yukar da verilen özelliklerden hangilerine sahip bireyin AB kan gruplu oldu u kesinlikle söylenebilir? Genetik 3. Annenin A, baban n AB kan gruplu oldu u bir ailede, çocuklar n; l. AB ll. B lll. A lv. 0 kan gruplar ndan hangilerine sahip olmas beklenemez? A) Yaln z li B) Yaln z Vl C) l ve lll D) ll ve lv E) lll ve lv A) l ve ll B) l ve lll C) ll ve lll D) ll ve lv E) lll ve lv 4. Genel verici olarak ifade edilen kan grubuna sahip baba ile genel al c olarak ifade edilen kan grubuna sahip bir annenin çocuklar n n kan gruplar ile ilgili; l. Çocuklar n alyuvarlar nda bir çe it kan grubu antijeni bulunur. ll. Çocu un, A kan gruplu olma ihtimali %50 dir. lll. Çocuklar n n kan plazmas nda her iki kan grubu antikoru bir arada bulunur. 2. Annenin AB, baban n 0 kan gruplu oldu u bir ailede üç karde in tek yumurta üçüzü oldu- unu söyleyebilmek için bu üç karde in kan gruplar n n a a daki seçeneklerin hangisindeki gibi olmas gerekir? 1. çocuk 2. çocuk 3. çocuk A) A B A B) A A A C) B A B D) B B A E) AB 0 AB ifadelerinden hangileri do rudur? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) ll ve lll 5. Annesi ile aras nda kan uyu mazl ya anm bir çocu un Rh faktörü genotipi; l. RR ll. rr lll. Rr lv. RRR durumlar ndan hangileri olabilir? A) Yaln z l B) Yaln z li C) Yaln z lii D) ll ve lll E) ll ve lv 127

128 GENET K 6. B kan gruplu bir insan n alyuvarlar, kan grubu bilinmeyen bir insan n kan serumuyla kar t r l yor. Bir süre sonra çökelme oldu u görülüyor. Buna göre kan serumu al nan insan n kan grubu; l. B ll. A lll. 0 lv. AB durumlar ndan hangileri olabilir? A) l ve lll B) l ve lv C) ll ve lll D) ll ve lv E) lll ve lv 9. Siyah Beyaz Mavi Mavi Siyah Beyaz Endülüs tavuk ve horozlar nda siyah ile beyaz renk genleri eksik bask nd r. Siyah ve beyaz n çiftle mesinden mavi renkli endülüs civcivleri ortaya ç kar. Yukar daki soy a ac nda baz endülüs tavuk ve horozlar n n renkleri verilmi tir. 7. Kan plazmas nda sadece A antikorunu bulunduran bir anne ile kan plazmas nda A ve B antikolar n bulunduran bir baban n çocuklar ; l. AA ll. A0 lll. 00 lv. AB V. BB Vl. B0 kan grubu genotiplerinden hangilerine sahip olabilir? Buna göre numaraland r lm bireylerin renkleri a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? A) Mavi Siyah Siyah B) Mavi Siyah Beyaz C) Beyaz Mavi Siyah D) Beyaz Beyaz Mavi E) Siyah Mavi Beyaz A) Ill ve VI B) l, ll ve lll C) l, lll ve V D) ll, lll ve lv E) ll, lll ve Vl 10. Bir türün bireylerinde A 1 ve A 2 genleri e bask nd r. Buna göre; 8. A a daki durumlardan hangisinde do acak çocu un annesiyle Rh faktörüne ba l kan uyu mazl ya anma ihtimali %50 dir? l. A 1 A 1 x A 2 A 2 ll. A 1 A 2 x A 1 A 2 lll. A 1 A 1 x A 1 A 2 Anne Baba lv. A 1 A 1 x A 1 A 1 A) RR rr B) Rr rr C) rr RR D) rr Rr E) Rr Rr V. A 2 A 2 x A 2 A 2 çaprazlamalar ndan hangilerinde meydana gelen bireylerde e bask n özellik gözlenebilir? A) l ve ll B) ll ve lll C) lll ve lv D) lv ve V E) l, ll ve lll 1.A 2.B 3.B 4.D 5.C 6.C 7.A 8.D 9.E 10.E 128

129 GENET K Test 23 Genetik 1. Ender, Gülhan ve Öykü nün kan grubu genotipleri ile ilgili a a dakiler bilinmektedir. 3. A a da tek yumurta üçüzü k z karde lerin kan gruplar ve e lerinin kan gruplar verilmi tir. I. Öykü nün kan grubu genotipi homozigot de- ildir. II. Gülhan n kan grubunun genotipi yaln z homozigot yaz l r. III. Ender ile Öykü nün kan grubu genotipleri farkl ancak kan grubu fenotipleri ayn d r. Bu bilgilere göre, bu ki ilerin kan gruplar n n genotipi ne olabilir? Ender Gülhan Öykü A) BD AB BB B) AO OO AA C) BB OO BO D) AA AB AO E) BB AA BO AB 2. B B B A Bu evliliklerden do abilecek çocuklarla ilgili a a dakilerden hangisi do ru de ildir? A) 1. evlilikten kan grubu O olan bir çocuk do mu sa, 3. evlilikten de do abilir. B) 2. evlilikten genel verici kan gruplu bir çocuk do amaz. C) 2. ve 3. evlilikten genel al c bir çocuk do ma ihtimali % 100 dür. D) 1. evlilikten, Anti A ta yan bir çocuk do ma ihtimali % 100 dür. E) Üç k z karde in de ayn kan grubundan çocu- u olabilir. 4. Gülhan A. K z B Enis B. O lu O Bahar AB. K z AB 2. Korhan n kan grubu A, Güzin in kan grubu B dir. Bu çiftin, alyuvarlar nda kan grubu antijeni ta mayan bir k z çocuklar do mu tur. Bu çiftin, yaln z Anti A ta yan bir erkek çocuklar n n do ma ihtimali nedir? A) 0 B) C) D) E) Yukar da üç ayr anne baban n ve çocuklar n n kan grubu verilmi tir. Bu bireyler ile ili kili a a daki insanlardan hangisinin, Anti A ve Anti B antikorlar n bulundurma ihtimali vard r? A) Gülhan n e inin B) Enisin e inin C) Bahar n k z n n D) Gülhan n k z n n E) Bahar n e inin 129

130 GENET K 5. Ya mur un kan nda anti B antikoru oludu u biliniyor. Bundan sonra Ya mur un alyuvarlar na; I. A antikoru II. B antijeni III. B antikoru IV. A antijeni proteinlerinden hangileri ba lan rsa kan grubu belirlenir? A) Yaln z I B) Yaln z III C) II ve III D) I ve IV E) II ve IV 6. A a daki tabloda Beyza ile Hakan n kanlar na damlat lan test serumlar n n verdi i çözelme durumlar gösterilmi tir. 8. A a daki deney tüpünün içinde anti A proteinleri bulunmaktad r. anti A proteinleri Bu tüpün içine, a a daki kan gruplar ndan hangisine sahip bir insan n kan ndan damlat l rsa, aglütinasyon gözlenir? A) Yaln z A B) B ve O C) A ve AB D) AB ve O E) A ve B anti - A anti - B Beyza Hakan Çökelme var Çökelme yok Tablodaki sonuçlara göre; I. Beyzan n kan nda A antikorlar vard r. II. Hakan n kan plazmas nda Anti A ve Anti B antikorlar bulunur. III. Her ikisi de B antikoru ta r. yarg lar ndan hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) II ve III 7. Bar ve Ba ak adl iki ö rencinin kan gruplar ile ilgili a a dakiler bilinmektedir. Her ikisinin de kan nda Anti B antikoru bulunur. Ba ak, Bar a kan verir ama ondan kan alamaz. Buna göre, Bar n genotipi a a dakilerden hangisi olabilir? A) AB B) BO C) AA D) OO E) BB 9. A a da kan grubu bilinmeyen 5 ö renci aras ndaki kan al veri i ili kisi gösterilmi tir. 1 2 ldeniz 3 4 emada 1, 2, 3 ve 4 ile gösterilen ö rencilerin kan gruplar s ras yla neler olabilir? A) B, O, A, AB B) A, AB, AB, B C) O, B, AB, A D) AB, A, B, O E) A, O, AB, B 10. Her iki karakter yönünden heterozigot ARh + Ahmet ile ABRh Eylül ün evlili inden do acak bir çocu un her iki karakter yönünden homozigot bir k z olma ihtimali nedir? A) 1/2 B) 1/4 C) 1/8 D) 1/16 E) 1/32 1.C 1.? 2.? 2.D 3.? 4.? 3.C 5.? 6.? 4.B 7.? 8.? 5.A 9.? 10.? 6.E 11.? 7.C 12.? 13.? 8.C 14.? 9.E 15.? 16.? 10.D 130

131 GENET K Test A a daki soy a ac nda baz bireylerin kan grubu fenotipleri verilmi tir. A 1 Genetik 3. A a daki ekil bir erke in ve 4 çocu unun kan grubu fenotiplerini göstermektedir. B B 2 AB B A O 3 O A Soya ac ndaki numaraland r lm bireyler ile ilgili olarak a a dakilerden hangisi do ru de- ildir? A) 1 numaral erke in e i, heterozigot genotiplidir. B) 2 numaral erke in alyuvarlar nda A antijeni bulunur. C) 3 numaral erkek, B kan grubundan olabilir. D) 1 ve 3 numaral bireyler, ayn kan grubundan olabilir. E) 2 numaral erke in e i, homozigot genotipli olamaz. 2. A a daki soya açlar bir kad n n farkl zamanlarda yapt iki evlilikten do an çocuklar n göstermektedir. 1. evlilik 2. evlilik K 1 1 T Bu erkek bir kez evlendi ine göre, e i, I. AB II. AO III. BO genotiplerinden hangileri olabilir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) II ve III 4. A a daki tabloda, sat r ba nda kan gruplar verilmi erkekler ile sütun ba nda verilen di ilerin evliliklerinden do an çocuklar, numaralarla gösterilmi tir. P Kad n n ilk çocu u O kan grubunda ve ikinci e i AB kan grubundan oldu una göre, bu kad nla ilgili; I. lk e i genel al c kan grubundan olamaz. II. kinci çocu un plazmas nda Anti A ve Anti B bulunabilir. III. Üç farkl fenotipi olabilir. yarg lar ndan hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III R A B C AB A B Buna göre, a a da verilen çocuklardan hangileri, kesinlikle kan grubu antikorlar ta yamaz? A) 1, 2 ve 3 B) 2, 7 ve 9 C) 3, 4, 6 ve 8 D) 1, 2, 3 ve 5 E) 1, 2, 4, 7 ve 9 131

132 GENET K 5. I. Anti A antikoru II. B antijeni III. Anti B antikoru IV. A antijeni Yukar daki kan grubu proteinlerinden; a) AB kan gruplu bir insan n alyuvarlar nda b) B kan gruplu bir insan n plazmas nda bulunanlar, a a dakilerden hangisinde do ru e le tirilmi tir? a b A) I ve III I B) II ve IV III C) I ve III III D) II ve IV I E) I ve II III 8. A a daki tablo, ayn gece do an 3 çocu un ve bunlar n olas ailelerinin fenotiplerini göstermektedir. çocuk aile O B AB A x B AB x O B x O Buna göre, hangi numara ile gösterilen çocuklar, ilgili ailenin öz çocu udur? A) 1, 6, 9 B) 3, 6, 9 C) 2, 5, 10 D) 3, 5, 10 E) 1, 7, Di i Erkek GgkkEEAO x GgKkEeBO Genotipleri yukar da verilen erkek ve di inin; I. GgKkEe genotipli ve B kan gruplu bir k z, II. gke fenotipli ve BO genotipli bir erkek çocuklar n n olma ihtimali nedir? 9. A a daki soy a açlar nda üç aileye ait bireyler aras ndaki evlilikler ve do an yavrular gösterilmi tir. P R Z K I II A) 1/32 1/64 B) 1/64 1/32 C) 1/64 1/64 D) 1/32 1/32 E) 1/64 1/16 7. Annesi ile aras nda kan uyu mazl olan bir çocu un; I. Babas Rh olamaz. II. Genotipi Rr dir. III. Annesinin alyuvarlar nda Rh antijeni bulunmaz. ifadelerinden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III K L I. Aile II. Aile B L M III. Aile Buna göre L ile gösterilen birey O Rh (-) fenotipte ise a a daki ifadelerden hangisi do ru de ildir? A) R nin AB RR genotipinde olma ihtimali vard r. B) K n n homozigot genotipte olma ihtimali vard r. C) M nin AB Rh ( + ) fenotipte olma ihtimali vard r. D) P nin AB Rh (+) fenotipte olma ihtimali vard r. E) K n n AO Rr genotipinde olma ihtimali 1/6 d r. 1.C 1.? 2.? 2.D 3.? 4.? 3.B 5.? 6.? 7.? 4.A 8.? 9.? 5.D 10.? 11.? 6.C 12.? 7.E 13.? 14.? 8.B 15.? 16.? 9.C 132

133 GENET K Test 25 Genetik 1. P : AORr x BORr Yukar daki çaprazlamadan, alyuvarlar nda A antijeni bulunmayan ve plazmas nda Anti Rh ta yan bir erkek çocuk do ma ihtimali nedir? A) 1/32 B) 1/16 C) 1/8 D) 1/4 E) 1/2 4. B kan gruplu Esma n n kan serumu, Ahmet ile Ebru nun kanlar na damlat lm ve sonuçlar a a- da gösterilmi tir. Esma Kan Serumu Ahmet Çökelme var Ebru Çökelme yok 2. Kan gruplar farkl, üç k z karde aras ndaki kan al veri ili kisi a a daki gibidir. Öykü, Elif ten kan al r ve Ya mur a kan verir. Ya mur, Elif ten kan al r. Buna göre, bu karde lerin kan gruplar, a a dakilerden hangisi olabilir? Öykü Ya mur Elif A) O A B B) B O AB C) A AB O D) AB B A E) B AB A 3. Alyuvarlar nda yaln zca B ve Rh proteinleri olan bir baba ile alyuvarlar nda yaln zca A antijenleri olan bir annenin; Bu sonuçlara göre, Ahmet ve Ebru nun alyuvarlar, a a dakilerden hangisindeki gibi olamaz? Ahmet Ebru A A B B A) B A A B B B B) C) D) E) B A B A B B A B A B A A A B B B B B A A A B B B B 1. çocuklar B Rh 2. çocuklar A Rh + fenotipli oldu una göre, bu ailenin genotipi neler olmal d r? Anne Baba 1. çocuk 2. çocuk A) AORr BORr BORr AORr B) AArr BBRr BBrr AARR C) AOrr ABrr BOrr AOrr D) AArr BORR BORR AArr E) AOrr BORr BOrr AORr 5. K rm z ye il renk körlü ü, çekinik bir genin, X kromozomu üzerinde bulunmas ile ortaya ç kar. Buna göre, I. Homozigot dominant di i II. Hasta erkek III. Ta y c di i IV. Normal erkek V. Hasta di i gibi ebeveynlerden hangilerinin evlili inden, ta y c bir di i do ma ihtimali yoktur? A) V ve IV B) II ve V C) I ve II D) III ve IV E) II ve III 133

134 GENET K 6. A a da insanlarda e ey kromozomlar ve ta d klar baz alel genler gösterilmi tir. r h c A a 8. Kedilerde sar ve siyah postu erkek ve di iler ile alacal (sar siyah) postlu di ilerin do mas normaldir. Buna göre; I II III P R b X Bu alel genlerden; I. Yaln zca erkeklerde görülen II. Babadan o luna geçen III. Çekinik iken erkeklerde daha s k görülen özellikler ile ilgili olanlar, a a dakilerden hangisinde do ru olarak verilmi tir? I II III A) r, h c a, b B) a, b, c a, b r, h C) c a, b, c r, h D) a, b, c a, b, c c E) c c a, b, c Y b Siyah postlu erkek Sar postlu erkek S Siyah postlu di i Sar postlu di i eklinde gösterilen çaprazlamalarda P, R ve S ile gösterilen bireylerin genotipleri, a a dakilerden hangisinde verildi i gibi yaz labilir? P R S A) BB AB AB B) X A X B X A X B X A X B C) X B X B X A X B X A Y D) AB AB AB E) X A X B X A X B X A Y B 9. Bir erke in, farkl evliliklerinden do an çocuklar ve torunu, a a daki soy a ac nda gösterilmi tir. erkek 7. Bir anne baban n üç k z çocu undan biri k rm z ye il renk körü, di erleri normal görü lüdür. Buna göre anne ve baban n genotipi ne olmal d r. (K rm z ye il renk körlü ü çekinik olup X ile ta n r) Anne Baba A) X A X a X A Y B) X A X A X a Y C) X A X A X A Y D) X A X a X a Y E) X a X a X a Y Yaln zca taranm bireyler renk körü oldu una göre, bu erkekle ilgili a a daki bireylerden hangisini genotipi, tam olarak bilinemez? (Renk körlü ü çekinik olup X ile ta n r) A) Her iki e inin B) K z çocu unun C) Torununun D) Erkek çocu unun E) E lerinden birinin 1.B 1.? 2.? 2.C 3.? 4.? 5.? 3.E 6.? 7.? 4.C 8.? 9.? 5.B 10.? 11.? 6.C 12.? 7.D 13.? 14.? 8.C 15.? 16.? 9.E 134

135 GENET K Test A a daki soy a ac nda, e eye ba l bir özelli in kal t m gösterilmi tir. Genetik 3. Di lerdeki dentin maddesi bozuklu u, X kromozomuna ba l bir dominat gen taraf ndan ortaya ç kar. Buna göre a a daki soya açlar ndan hangisi, bu özelli in kal t m n gösteriyor olabilir? A) B) Taranm bireylerde ortaya ç kan bu özellik; C) D) I. X kromozomunda dominat genler II. Y kromozumunda çekinik genler III. X kromozomunda çekinik genler E) ile ta nma mekanizmalar ndan hangileri ile ortaya ç km olamaz? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 2. Tavuklarda di iler ZW, erkekler ZZ gonozomlar n ta r tüylerin çizgili olmas n sa layan gen dominatt r. (B) tüylerin düz olmas n sa layan gen çekiniktir. (b) tüy genleri Z kromozomunda ta n r. W kromozomunda aleli yoktur. Buna göre; a) Çizgili tüylü tavuk b) Ar döl çizgili tüylü horoz c) Düz tüylü tavuk d) Melez çizgili tüylü horoz e) Düz tüylü horoz gibi fenotiplerden hangisinin genotipi a a da do ru gösterilmi tir? A) a " Z B Z B B) b " Z B Z b C) c " Z b W D) d " Z b Z b E) e " Z b W b Yukar daki soya ac, e eye ba l kal t lan bir özelli i göstermektedir. zlenen özellik bak m ndan bu soy a ac ndaki bireylerle ilgili a a daki ifadelerden hangisi do ru de ildir? A) 12. ve 7. bireylerin genotipleri ayn d r. B) 10. birey, ilgili geni 4. bireyden alm olabilir. C) 11. bireye, 2. ve 3. bireylerden ilgili genler aktar lm t r. D) Bu özellik, k rm z ye il renk körlü ü olabilir. E) 5. ve 8. bireylerin genotipleri ayn d r. 135

136 GENET K 5. A a daki soy a ac nda X e ba l çekinik bir özelli in kal t m gösterilmi tir. 7. P özelli i R özelli i : Özelli i fenotipinde gösteren di i : Özelli i fenotipinde gösteren erkek Yukar daki soy a açlar nda P ve R özelliklerinin kal t m gösterilmi tir. Bu özelliklerin kal t m tipleri a a dakilerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? Buna göre, hangi numara ile gösterilen bireylerin genotipi kesin olarak söylenemez? A) Yaln z 6. B) 2. ve 3. C) 1. ve 6. D) 3. ve 5. E) 4. ve 5. P özelli i R özelli i A) otozomal bask n otozomal bask n B) gonozomal çekinik gonozomal çekinik C) otozomal çekinik otozomal çekinik D) gonozomal bask n gonozomal bask n E) otozomal çekinik gonozomal çekinik 6. A a da bir kad na ait cinsiyet kromozomlar (gonozomlar) ve baz genleri gösterilmi tir. H r X X h r h : Hemofili geni r : K rm z ye il renk körlü ü geni Bu kad n ile ilgili olarak, a a daki yorumlardan hangisi do ru de ildir? A) Babas, kesinlikle renk körüdür ancak hemofili olmayabilir. B) Hemofili ve renk körü bir erkekle evlili inden, hemofili olmayan renk körü bir çocu unun olma ihtimali 1/4 tür. C) Annesi renk körü olmayabilir. D) K z na hemofili ve renk körlü ü geni aktarma ihtimali 1/2 dir. E) O lunun hemofili olmay p renk körü olma ihtimali 1/2 dir. 8. Yukar daki soy a ac nda bir özelli in kal t m gösterilmi tir. Koyu renkle gösterilen bireyin genotipi, I. X A Y IV. XY a II. AA V. X a Y III. aa eklinde verilenlerden hangisi olabilir? A) I ve II B) III ve IV C) II ve V D) III ve V E) I ve IV 9. Yandaki soy a ac nda belli bir özelli i gösteren anne babadan do acak çocu un genotipi a a dakilerden hangisi olamaz? A) aa B) AA C) X A Y D) X a Y E) XY A? 1.E 1.? 2.? 2.C 3.? 4.? 3.D 5.? 6.? 7.? 4.B 8.? 9.? 5.A 10.? 11.? 6.B 12.? 7.C 13.? 14.? 8.D 15.? 16.? 9.E 136

137 GENET K Test Bir e ey ana hücresinin mayoz bölünmesi sonucu; 1. n n n 1 4. n 1 say kromozomu olan, dört çe it gamet ortaya ç km t r. Bu hücre için; I. Mayoz 1 de ayr lmama II. Mayoz 2 de ayr lmama III. 1 çift kromozom çiftinde ayr lmama eklindeki durumlar n angilerinin meydana geldi i söylenebilir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III Genetik 3. I. Down Sendromu II. Süper di i Sendromu III. Klinefelter Sendromu IV. Turner Sendromu Yukar da verilen genetik hastal klar n ortak özelli i a a dakilerden hangisidir? A) Otozomlarda ayr lmama sonucu olu malar B) Mitozda homolog kromozomlarda ayr lmama sonucu olu malar C) Mayozda homolog kromozomlarda ayr lmama sonucu olu malar D) Gonozomlarda ayr lmama sonucu olu malar E) Mayozda kromozomlar n yap s n n de i mesi ile olu malar D) I ve III E) II ve III 2. A a daki tabloda baz kromozom anomalileri gösterilmi tir. Yumurta 22 + XX 22 + O Sperm 4. A a da insanlarda olu abilen çe itli gametler verilmi tir. A gameti : Normal bir mayoz bölünme ile olu mu, X gonozomu ta yan bir gamettir. B gameti : Gomozom ayr lmas ile olu mu 22 kromozomlu bir gamettir. C gameti : ki adet X kromozomu ta yan 24 kromozomlu bir gamettir. D gameti : Y kromozu ta yan normal bir gamettir. Buna göre; 22 + X 22 + Y K M Bu anomaliler ile ilgili olarak a a dakilerden hangisi do rudur? K L M N A) Klinefelter Turner Super di i Ölü B) Süper di i Ölü Klinefelter Turner C) Mangol di i Turner Süper di i ölü D) Klinefelter Ölü Süper di i Turner E) Süper di i Turner Klinefelter Ölü L N I. Turner sendromlu II. Klinefelter sendromlu III. Süper di i sendromlu bireylerin olu mas için yukar daki gametlerden hangilerini birle mesi gerekir? I II III A) A + C B + D B + C B) A + B C + D A + C C) B + D A + C C + D D) A + B C + D A + D E) B + C A + B C + D 137

138 GENET K 5. A a da baz insanlara ait 22 otozomlu gametlerin birle mesinden meydana gelen baz hücreler gösterilmi tir. gametler zigotlar I II III IV XX A B C D Buna göre A, B, C ve D ile gösterilen zigotlardan geli ecek embriyolar n durumlar için a a dakilerden hangisi do rudur? A) B) C) D) A Süper di i Klinefelter B Normal erkek Süper di i X C Turner Mongol di i Süper di i Klinefelter Turner Klinefelter E) Normal di i Normal erkek Klinefelter Normal erkek Turner Y D Klinefelter Normal erkek Normal erkek Süper di i Mongol erkek 7. Bask n ve çekinik genler ile ilgili olarak; I. Renk körü ta y c s bir kad n n, normal görü lü o lu II. Sa lam görü lü bir erke in renk körü k z III. Renk körü bir kad n n sa lam görü lü k z IV. Renk körü bir erke in sa lam görü lü k z V. Renk körü bir kad n n normal görü lü o lu gibi sonuçlardan hangilerinin normal ko ullarda ortaya ç kmas beklenmez? (Renk körlü ü çekinik olup X ile ta n r) A) I ve II B) II ve V C) III ve IV D) I ve IV E) III ve V 8. Canl lar n kal tsal maddesinde meydana gelen de i ikliklere mutasyon denir. Buna göre; I. Down Sendromu (mongolizm) II. Delesyon III. Turner Sendromu IV. Translokasyon olaylar ndan; a) Kromozom yap s n n de i mesi b) Kromozom say s n n de i mesi 6. nsanlarda görülen bir özelli in X kromozomuna ba l çekinik bir gen taraf ndan olu turuldu unu, a a dakilerden hangisi desteklemez? A) Babas renk körü olan normal bir bayan n erkek çocuklar n n yakla k yar s n n renk körü olmas B) Renk körü bir bayan n erkek çocuklar n n daima renk körü olmas C) Renk körü bir kad n n, babas n n renk körü olmas D) Renk körlü ünün erkekler aras nda kad nlardan daha yayg n olmas E) Renk körü bir baban n renk körü bir o lunun olmas örnek olanlar, a a dakilerden hangisinde do ru olarak e le tirilmi tir? a b A) I ve III II ve IV B) II ve IV I ve III C) I ve II III ve IV D) I ve IV II ve III E) III ve IV I ve II 9. A a dakilerden hangisi, do umdan önce fetüsün etraf n saran embriyonik bir s v dan al nan örnekten, hücre kültürü haz rlanarak, karyotip analizi yap lmas yönetimidir? A) Anöployidi B) nversiyon C) Translokasyon D) Amniyosentez E) Delesyon 1.D 1.? 2.? 2.E 3.? 4.? 3.C 5.? 6.? 7.? 4.B 8.? 9.? 5.C 10.? 11.? 6.E 12.? 7.B 13.? 14.? 8.B 15.? 16.? 9.D 138

139 GENET K Test A a da bir insan karyotipi verilmi tir. Genetik 4. Bal k pulluluk, Y kromozomunun homolog olmayan segmentinde ta nan bir genle ortaya ç kar. anne baba Bu karyotip, a a daki insanlardan hangisine ait olabilir? A) Normal bir di i B) Down sendromlu bir di i C) Süper di i D) Mongol bir erkek E) Normal bir erkek 2. Sirke sineklerinde, göz rengi genleri X kromozomunda ta n r. Buna göre yukar daki soyaca nda bu özelli- in, Y kromozomu ile kal t ld, baban n a a- daki yak nlar ndan hangisine bak larak anla- lamaz? A) K z n n, e i ile o luna B) Kendisi ile o ullar na C) Evlenen o lu ile torununa D) Kendisi ile herhangi bir torununa E) Torunlar ile babalar na 5. A a da üç farkl ailede k rm z ye il renk körü bireyler koyu renkle gösterilmi tir. Buna göre, k rm z gözlü iki sine in çiftle mesinden beyaz gözlü bir sinek do mu sa, ikinci sine in beyaz gözlü bir erkek sirke sine i olma ihtimali nedir? A) 0 B) 1/2 C) 1/4 D) 1/8 E) 1/16 3. B kan grubu ve renk körlü ü karakterleri yönünden heterozigot bir kad n ile heterozigot A kan gruplu bir ve normal görü lü bir erkek evleniyor. Bu evlilikten do acak bir erke in, renk körü ve A kan gruplu olma ihtimali nedir? (Renk körlü ü çekinik olup X ile ta n r) A) 0 B) 1/2 C) 1/4 D) 1/8 E) 1/16 I II III Bu ailelerden; a. Renk körü k z b. Renk körü erkek do ma ihtimali olanlar hangileridir? (Renk körlü ü çekinik olup X ile ta n r) a b A) I III B) II I C) I ve III II ve III D) II I, II ve III E) II ve III I, II ve III 139

140 GENET K 6. Alttaki soy a ac nda renk körlü ünün kal t m verilmi tir.? 9. A a da ayn hastal kla ilgili üç farkl ailede görülen fenotipik durumlar soy a açlar nda gösterilmi tir. K rm z - ye il renk körü erkek Normal görü lü erkek K rm z -ye il renk körü di i Normal görü lü di i Buna göre soru i aretli? di i için hangisi do rudur? ( Renk körlü ü çekinik olup X ile ta n r.) A) Renk körlü ü bak m ndan homozigottur. B) Gonozomlar nda renk körlü ü geni yoktur. C) Anne ve babas renk körüdür. D) Torunlar na renk körlü ü geni aktarmam t r E) K z na renk körlü ü genini vermi tir. 7. Di lerdeki dentin maddesinin bozuk olmas, X kromozomuna ba l dominant bir gen taraf ndan kontrol edilir. Bu hastal k yönünden ta y c bir kad n, normal bir erkekle evlenirse normal dentinli di lere sahip bir k z çocuklar olma ihtimali nedir? A) 0 B) 1/2 C) 1/4 D) 1/8 E) 1 Renkli gösterilen bireyler bu hastal a yakalanan bireyler ise, bu hastal n kal t m ; I. X e ba l çekinik II. Otozomal çekinik III. Otozomal dominant ekillerinden hangileri ile aç klanabilir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) I ve III 10. I. Mongoloid renk körü erkek II. Down sendromlu süper di i III. K rm z ye il renk körü ta y c s erkek Yukar da verilen bireylerin kromozom formülleri için; a XXX b X R X r Y c X r d X r X r Y e X r Y f X r X r X R 8. Baz köpek cinslerinde i itme kayb, belirli bir genin çekinik aleline (d) ba l olarak ortaya ç kar. Normal i iten köpeklerde bask n alel (D) bulunur. Buna göre bir heterozigot köpek ile bir sa r köpe in çiftle mesinden do acak üç köpekten birinin sa r di erlerinin normal olma olas l nedir? A) 1/ 2 B) 1/4 C) 1/8 D) 3/8 E) 1/16 eklindeki verilen durumlardan hangisi do ru olur? I II III A) f c d B) e a b C) b d a D) e f c E) d a b 1.B 1.? 2.? 2.C 3.? 4.? 3.E 5.? 6.? 4.D 7.? 8.? 5.D 9.? 10.? 6.E 11.? 7.C 12.? 13.? 8.D 14.? 9.B 15.? 16.? 10.E 140

141 2. Ünite KALITIM, GEN MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ 2. BÖLÜM DNA NIN YAPISI VE REPLİKASYONU

142 .

143 DNA YAPISI VE REPL KASYONU BO LUK DOLDURMA A a da verilen cümlelerde bo b rak lan yerleri tamamlay n z. 1. Deoksiribonükleotitlerin yap s nda kullan lan 5C lu eker çe idi... dur. 2. Bir nükleotit RNA molekülünün yap s na kat lacaksa, organik baz olarak adenin, guanin, sitozin ya da... kullan l r. 3. Nükleotitlerin yap s na kat lan pürin bazlar... ve... organik bazlar d r. 4. Pirimidin bazlar ndan... RNA n n yap s na kat lmay p DNA n n yap s na kat l r. 5. Bir DNA molekülünde adenin nükleotiti say s... nükleotiti say s na e ittir. 6. Bir DNA molekülünde guanin nükleotitleri kar lar na her zaman... nükleotitlerini al r. 7. DNA molekülünün kendini e leme yöntemine... e leme denir. 8. Bir nükleotitte organik baz say s,... say s ve... say s birbirine e ittir. 9. Farkl bir türden gen aktar larak belirli özellikleri de i tirilmi bitki, hayvan veya mikroorganizmalara denir. 10. Santral dogma olay nda,...,... ve... a amalar vard r. 11. Santral do ma olay nda... olaylar n n hatas kal tsald r. 12. Organik baz ile pentoz ekerinin birle mi haline... denir. 13. DNA molekülünde adenin ile timin aras nda... hidrojen ba, sitozin ile guanin aras nda ise... hidrojen ba kurulur. 14. Bir DNA molekülünde pürin organik bazlar n n tüm nükleotitlere oran... dir. 15. Nükleotitlerin yap s ndaki organik bazlar ile pentoz ekeri aras ndaki ba a denir. 16. Nükleotitlerin yap s nda 5C lu eker ile fosfat aras ndaki ba a denir. 17. Sitoplazmadaki aminoasitleri s ras yla ribozoma getiren RNA çe idi... d r. 18. DNA n n protein sentezi için ifre veren ipli indeki üçlü nükleotit dizilerine... denir. 19. DNA n n bir ipli inden mrna molekülünün sentezlenmesine... denir. 20. Bir mrna molekülünün ayn anda birden fazla ribozom organeli taraf ndan okunmas na... denir. 143

144 DNA YAPISI VE REPL KASYONU DO RU YANLI SORULARI A a daki yarg lar n ba na do ru olanlar için (D ), yanl olanlar için(y) harfini koyunuz. 1. ( ) Protein sentezini tüm canl lar gerçekle tirir. 2. ( ) Protein sentezi ribozom organelinde gerçekle ir. 3. ( ) Canl lar n heterotrof beslenenleri ihtiyaç duyduklar proteinleri, yedikleri besinlerden do rudan kar larlar. 4. ( ) DNA n n protein sentezi için ifre veren k sm ndan mrna n n sentezlenmesine translasyon denir. 5. ( ) DNA ve RNA n n yap s nda pentoz ekerinin çe itleri ayn d r. 6. ( ) Ökaryot canl larda replikasyon ve transkripsiyon olaylar çekirdekte, translasyon ise sitoplazmada gerçekle ir. 7. ( ) Urasil nükleotiti tüm RNA çe itlerinde bulunabilir. 8. ( ) DNA n n kendini e lemesi dehidrasyon reaksiyonudur. 9. ( ) trna lar sentezlenecek proteini meydana getiren amino asitleri ribozoma ta r. 10. ( ) mrna lar sentezlenecek proteinin ifresini DNA dan al p ribozoma ta rlar. 11. ( ) Tüm protein sentezleri metionin aminoasidiyle ba lar. 12. ( ) Bir DNA molekülündeki organik baz say s biliniyorsa, eker, fosfat ve nükleotit say s da bulunabilir. 13. ( ) Bir DNA molekülünde nükleotit say s ne olursa olsun pürin bazlar n n pirimidin bazlar na oran 1/2 dir. 14. ( ) DNA ve RNA moleküllerini olu turan nükleotitlerde adenin, guanin ve sitozin organik bazlar ortakt r. 15. ( ) Ribozomal RNA molekülü protein sentezinde kal pl k görevini üstlenmi tir. 16. ( ) DNA n n kendini e lemesine yar korunumlu e leme ad verilir. 17. ( ) Bir proteinin ifresini içeren mrna molekülüne gen denir. 18. ( ) Bir kodun yap s nda en fazla dört çe it, en az bir çe it nükleotit bulunur. 19. ( ) Do ada 20 çe it aminoasit vard r. 20. ( ) Bir proteinin yap s ndaki amino asit say s, o proteinin sentezinde kullan lan mrna daki nükleotit say s na e ittir. 144

145 DNA YAPISI VE REPL KASYONU YAPILANDIRILMI GR D Kutucuk numaralar n kullanarak a a daki sorular cevaplay n z. 1 Adenin organik baz 5 Urasil organik baz 2 Guanin organik baz 6 Timin organik baz 3 Deoksiriboz ekeri 7 Nükleozit 4 Fosfat 8 Nükleotit 1. Bir DNA molekülünün yap s nda bulunabilecek azotlu organik bazlar hangileridir? Cevap 1: 2. Bir RNA molekülünün yap s nda bulunabilecek azotlu organik bazlar hangileridir? Cevap 2: 3. ATP ve RNA nükleotitlerinde ortak olarak bulunan yap lar hangileridir? Cevap 3: 4. DNA n n yap s na kat l p RNA n n yap s nda bulunmayanlar hangi numaralar ile gösterilmi tir? Cevap 4: 5. Organik baz ile ekerin birle mesi sonucu olu an yap kaç numara ile gösterilmi tir? Cevap 5: 6. Adenin deoksiribonükleotitini olu turmak için kullan lan moleküller hangi numaralar ile gösterilmi tir? Cevap 6: 7. Hangi numara ile gösterilen yap dan fosfat grubu ç kar l rsa nükleotitler elde edilir? Cevap 7: 8. DNA molekülünün yap s nda hangi iki organik baz aras nda hidrojen ba kurulur? Cevap 8: 145

146 DNA YAPISI VE REPL KASYONU A a daki cümleleri Venn diyagram na yerle tiriniz. VENN D YAGRAMI YOLU LE E LE T RME a) Yap s nda deoksiriboz ekeri bulunduran b) Kendini e leyerek ço al r. c) Urasil organik baz n yap s nda bulundurur. d) Sarmal yap l çift zincirden meydana gelir. e) Yap birimlerine nükleotit denir. f) Yap s nda pürin bazlar n n tamam n bulundurur. g) Protein sentezinde aminoasitleri ta yan çe it h) Üzerindeki üçlü nükleotit dizilerine kodon ve antikodon ad verilir. i) Tek zincir halde bulunur. k) Bulundurdu u fosfat say s, nükleotit say s na e ittir. DNA RNA KAVRAM HAR TASI I A a da bir kavram haritas olu turulmu ve kutucuklar n içi bo b rak lm t r. Nükleotitlerinin yap s ndaki pentoz çe idi Tek zincirden olu ur. Yap s ndaki nükleotit çe itleri Nükleik Asit Yap s ndaki Nükleotit çe itleri Çift zincirden olu ur Nükleotitlerinin yap s ndaki pentoz çe idi Yukar da kutucuklardaki bo luklara a a da verilen terimlerden uygun olanlar n yerle tiriniz. * DNA * RNA * Adenin * Guanin * Sitozin * Timin * Urasil * Riboz * Deoksiriboz 146

147 DNA YAPISI VE REPL KASYONU KAVRAM HAR TASI II A a da bir kavram haritas olu turulmu ve kutucuklar n içi bo b rak lm t r. Ribozomda mrna üzerinden proteinin sentezlenmesi olay na verilen ad Ribozomda protein sentezi için kal pl k yapan RNA çe idi Ribozomun yap s n olu turan RNA çe idi Protein sentezi Tüm çe itleri DNA taraf ndan sentezlenen Nükleik asit çe idi mrna n n sentezlenmesi olay na verilen ad Aminoasitleri ribozoma ta yan RNA çe idi Yukar da kutucuklardaki bo luklara a a da verilen terimlerden uygun olanlar n yerle tiriniz. * mrna * trna * rrna * RNA * Translasyon * Transkripsiyon TANILAYICI DALLANMI A AÇ 1 A a da birbiri ile ba lant l Do ru / Yanl tipinde ifadeler içeren Tan lay c Dallanm A aç tekni inde bir soru verilmi tir. a ifadesinden ba layarak her do ru ya da yanl cevab n za göre ç k lardan sadece birisini i aretleyiniz. Örne in; a ifadesinin do ru /yanl oldu u belirtilir. Do ru ise b ifadesine, yanl ise c ifadesine ula l r. b ifadesinin do ru /yanl oldu u belirtilir. Do ru ise d ifadesine, yanl ise e ifadesine ula l r. d ifadesinin do ru /yanl oldu u belirtilir. Do ru ise 1.ç k a, yanl ise 2. ç k a ula l r. a. Nükleik asitler DNA ve RNA olmak üzere iki çe ittir. D Y b. DNA molekülünde sentezlenecek proteinlerin ifresi bulunur. D Y c. RNA molekülü protein sentezinde görev al r. D Y d. DNA n n protein sentezi için ifre veren ipli inde kodon ad verilen üçlü nükleotit dizileri bulunur. D Y e. DNA molekülü kendini yar korunumlu olarak e leyebilir. D Y f. mrna, protein sentezinde ribozoma giderek kal pl k yapar. D Y g. trna molekülleri sitoplazmadan ribozoma amino asit ta r. D Y 1. ç k 2. ç k 3. ç k 4. ç k 5. ç k 6. ç k 7. ç k 8. ç k 147

148 DNA YAPISI VE REPL KASYONU TANILAYICI DALLANMI A AÇ 2 a. Santral dogma olay n n di er ad transkripsiyondur. D Y b. Replikasyon, DNA n n kendini e lemesidir. D Y d. Replikasyon s ras nda meydana gelen hatalar kal tsal olur. D Y 1. ç k 2. ç k e. DNA n n kendini e lemesi s ras nda DNA polimeraz enzimleri kullan l r. D Y 3. ç k 4. ç k c. Kodlardan kodonlar n olu mas na transkripsiyon denir. D Y f. trna n n üçlü nükleotit dizilerine antikodon ad verilir. D Y 5. ç k 6. ç k g. Ökaryot hücrelerde replikasyon ve transkripsiyon hücrenin çekirde inde gerçekle ir. D Y 7. ç k 8. ç k MUTASYON TAM R A a da verilen mutasyona u ram DNA moleküllerinin tamiri için gerekli adenin nükleotiti say s guanin nükleotiti say s ndan fazla olanlar hangileridir? I. DNA ll. DNA lll. DNA lv. DNA V. DNA A A T S T G S G S A A S T T S G T G T A S A G S T T T S G A G S S T A T A Kavramlar KAVRAM TANIMLAMA E LE T RMES 1) trna 2) mrna 3) rrna 4) Ribozom 5) DNA 6) Çekirdek 7) Replikasyon 8) Transkripsiyon 9) Translasyon a) Protein sentezinin gerçekle ti i organel b) DNA dan ald ifreyi ribozoma ta r. c) mrna n n kodonlar na uygun aminoasitlerin ribozoma getirilip birbirine ba lanmas d) DNA molekülünün kendini e lemesi e) Sitoplazmadaki aminoasitlerin ribozoma ta nmas n sa layan yap lar. f) DNA n n bulundu u yap g) Ribozomun yap s na kat lan RNA çe idi h) Yönetici molekül ) DNA n n protein ifresini içeren k sm ndan mrna molekülünün sentezlenmesi 1- ( ) 2- ( ) 3- ( ) 4- ( ) 5- ( ) 6- ( ) 7- ( ) 8- ( ) 9- ( ) 148

149 DNA YAPISI VE REPL KASYONU SANTRAL DOGMA A a da verilen emada I, II ve III ile ifade edilen olaylar bo luklara yaz n z. l trna DNA ll mrna Ribozom lll Protein I.... ll.... lll.... NÜKLEOT T D Z LER DNA A G S T A T T S G A T A l ll A G S U A U lll U S G A U A Yukar da I, II, III ile ifade edilen nükleotit dizilerine verilen adlar a a daki bo luklara yaz n z. I.... ll.... lll.... DNA ve RNA KAR ILA TIRMASI DNA Yap s ndaki azotlu organik bazlar; Yap s ndaki pentoz ekeri çe idi... RNA Yap s ndaki azotlu organik bazlar; Yap s ndaki pentoz ekeri çe idi zincirden olu ur.... zincirden olu ur. Nükleotit say s fosfat say s na... Nükleotit say s fosfat say s na... Üzerindeki üçlü nükleotit dizilerine... denir. mrna daki üçlü nükleotit dizilerine... denir. trna daki üçlü nükleotit dizilerine... denir. 149

150 DNA YAPISI VE REPL KASYONU BULMACA B YOLOJ K PUZZLE Soldan Sa a 1. DNA dan mrna n n sentezlenmesi 2. Ribozomda protein sentezi için kal pl k yapan RNA çe idi 3. trna n n sahip oldu u üçlü nükleotit dizisi 4. RNA molekülündeki pentoz ekeri çe idi 5. DNA daki üçlü nükleotit dizisinin her biri 6. mrna daki üçlü nükleotit birimleri 7. Sitoplazmadan ribozoma aminoasit ta yan RNA çe idi 8. DNA molekülünde sitozin nükleotitinin kar s na gelen organik baz. Yukar dan A a ya 9. RNA da bulunmay p DNA da bulunabilen organik baz. 10. DNA n n yap s nda timin nükleotitinin kar s na gelen organik baz. 11. DNA molekülünün kendini e lemesi 12. Tüm nükleotit çe itlerinde ortak olarak bulunan grup. 13. Ribozomun mrna ifresine göre aminoasitleri birbirine ba lamas 14. Nükleik asitleri meydana getiren birimler. 150

151 DNA YAPISI VE REPL KASYONU Test 1 1. Bir DNA molekülünde pirimidin bazlar n n say s biliniyorsa; l. Toplam nükleotit say s ll. Hidrojen ba say s n n toplam lll. Fosfat grubu say s lv. Pürin bazlar n n toplam say s de i kenlerinden hangileri hesaplanabilir? A) l ve ll B) ll ve lll C) lll ve lv DNA Yap s ve Replikasyon 4. Bir nükleotit hidroliz edildi inde; l. Adenin organik baz ll. Deoksiriboz ekeri lll. Fosfat moleküllerinden hangileri kesinlikle olu ur? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) ll ve lll D) l, lll ve lv E) ll, lll ve lv 2. Bir DNA molekülünde bulunan; l. pentoz ekeri ll. Adenin nükleotiti lll. Pürin baz lv. Fosfat grubu moleküllerinden hangilerinin say lar birbirine kesinlikle e ittir? A) l ve lv B) ll ve lll C) ll ve lv D) lll ve lv E) l, lll ve lv 5. Bir deney tüpünde uygun artlar sa lanarak DNA molekülü tamamen hidroliz ediliyor. Bu deney tüpünde baz maddelerin de i imi; Hidrojen ba say s Adenin baz say s 3. DNA molekülü ile ilgili a a da verilen özelliklerden hangisi yanl t r? A) Nükleotitlerden meydana gelir. Fosfat say s I II Ordamdaki su molekülü say s B) Tüm canl lar n hücre çekirde inde bulunur. C) Çift zincirden olu ur. D) Yap s nda adenin, guanin, sitozin ve timin nükleotitleri bulunur. E) Kal t m materyali olarak görev al r. III IV grafiklerinden hangilerinde do ru olarak ifade edilmi tir? A) l ve ll B) ll ve lll C) ll ve lv D) lll ve lv E) l, ll ve lv 151

152 DNA YAPISI VE REPL KASYONU 6. DNA molekülündeki nükleotit say lar yla ilgili; l. ll. A G = T S A+ G = 1 T+ S lll. A + S = T + G lv. A+ T = 1 G+ S eklindeki ifadelerden hangileri do rudur? A) l ve ll B) l ve lll C) ll ve lll D) ll ve lv E) l, ll ve lll 9. Bir DNA molekülünde, l. Pürin bazlar n n pirimidin bazlar na oran 1 dir. ll. Nükleotit say s fosfat say s na her zaman e ittir. lll. Pürin bazlar n n çe itleri say sal olarak birbirine e ittir. ifadelerinden hangileri do rudur? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) l, Il ve lll 7. Zincir uzunluklar ayn olan iki DNA molekülü ile ilgili; l. çerdikleri pürin bazlar n n say s ll. çerdikleri nükleotit say s lll. çerdikleri deoksiriboz ekeri say s lv. çerdikleri fosfat say s de i kenlerinden hangileri ayn d r? A) l ve ll B) ll ve lll C) lll ve lv D) l, ll ve lll E) ll, lll ve lv 10. Bir hücrenin çekirde inde bulunan; l. Nükleozit ll. Nükleotit lll. Azotlu organik baz lv. Gen yap lar n n büyükten küçü e do ru s ralan a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? A 350 T 100 S 250 G 200 T 350 A 100 G 250 S l. DNA 100 A 100 T 300 T 300 A 250 S 250 G 250 G 250 S li. DNA A) l ll lll lv B) l lll lv ll C) ll lll lv l D) lll lv l ll E) lv ll l lll 150 A 150 T 200 T 200 A 350 S 350 G 300 G 300 S lii. DNA Yukar da verilen DNA moleküllerinin s cakl kla bozulma dereceleri zordan kolaya do ru nas l s ralan r? A) l ll lll B) l lll ll C) ll l lll D) ll lll l E) lll ll l 11. Ökaryot canl lar n DNA s nda; l. C ll. H lll. O lv. N V. Mg elementlerinden hangisi bulunmaz? A) l B) ll C) lll D) lv E) V 1.D 2.A 3.B 4.C 5.C 6.E 7.E 8.E 9.E 10.E 11.E 152

153 DNA YAPISI VE REPL KASYONU Test 2 DNA Yap s ve Replikasyon 1. Nükleotit say lar e it üç ayr DNA molekülündeki 3. adenin ve guanin nükleotitlerinin tüm nükleotitle- P ll re oran a a daki grafiklerde verilmi tir. l lll %si %si Yukar da DNA molekülüne ait bir nükleotit emati ze edilmi ve baz k s mlar numaraland r lm t r. l, ll ve lll ile numaraland r lan k s mlar n adlar ; A G l. DNA %si Nükleotit çe idi A G li. DNA Nükleotit çe idi a) Ester ba b) Glikozit ba c) Urasil organik baz d) Timin organik baz e) Deoksiriboz ekeri f) Riboz ekeri A G Nükleotit çe idi Bu üç DNA molekülünün hidrojen ba say lar n n çoktan aza do ru s ras nas ld r? A) l ll lll B) l lll ll C) ll l lll D) ll lll l E) lll ll l ifadelerinden hangileri olabilir? A) a, c ve d B) b, d ve e C) b, e ve f D) c, d ve e E) d, e ve f 4. Bir DNA molekülünün tek zincirinde, 506 sitozin, 603 guanin, 402 timin, 301 adenin nükleotiti bulunmaktad r. Bu DNA molekülünde adeninli ve guaninli nükleotitlerin tüm nükleotitlere oran nedir? A) %25 B) %33 C) %50 D) %67 E) %75 2. Nükleotit say lar e it olan iki DNA molekülünde; l. Adenin say lar birbirine e ittir. ll. Deoksiriboz ekeri say lar birbirine e ittir. lll. Fosfat grubu say lar birbirine e ittir. ifadelerinden hangileri do rudur? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) ll ve lll 5. Normal azotlu nükleotitlerden olu an bir DNA molekülü, a r azotlu nükleotitlerin bulundu- u ortamda kendini iki kez e lerse olu an DNA lar n nitelikleri ve oranlar a a daki seçeneklerin hangisindeki gibi olur? A) %25 Melez, %75 A r B) %25 Hafif, %75 A r C) %50 Melez, %50 A r D) %50 Melez, %50 Hafif E) %75 Melez, %25 A r 153

154 DNA YAPISI VE REPL KASYONU 6. trna aminoasit l DNA ll mrna Ribozom lll Protein Yukar da santral dogma olay özetlenmi tir. Bu olaylarda l, ll ve lll ile ifade edilenler a a- daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? l ll lll A) Replikasyon Transkripsiyon Translasyon B) Replikasyon Translasyon Transkripsiyon C) Transkripsiyon Replikasyon Translasyon D) Transkripsiyon Translasyon Replikasyon E) Translasyon Replikasyon Transkripsiyon 8. Santral dogma olay nda önce DNA molekülü kendini yar korunumlu olarak e ler, bu olaya...(a)... denir. Daha sonra DNA n n anlaml ipli inden mrna sentezi gerçekle ir, mrna n n sentezine de...(b)... denir. Sentezlenen mrna ribozom organeline gider ve buraya kodonlar n kar s na uygun antikodonlu trna molekülleri aminoasit getirir. Aminoasitler birbirine ba lanarak protein sentezlenir. Bu olaya da...(c)... denir. Yukar daki paragrafta a, b ve c eklinde ifade edilen bo luklara a a da verilenlerden hangisinin gelmesi en uygundur? a b c A) Replikasyon Transkripsiyon Translasyon B) Replikasyon Translasyon Transkripsiyon C) Transkripsiyon Translasyon Replikasyon D) Transkripsiyon Replikasyon Translasyon E) Translasyon Transkripsiyon Replikasyon 7. Bir insan n a a da verilen hücrelerinden hangisinde replikasyon olay gerçekle mez? A) Sperm ana hücresi B) Karaci er hücresi C) Epitel doku hücresi D) Olgun alyuvar hücresi E) Ba doku hücresi 9. DNA s ndaki tüm adenin organik bazlar radyoaktif azot ile i aretlenen bir bakteri, azot atomlar normal olan nükleotitlerin bulundu u ortamda 2 kez bölünerek ço al yor. Sonuçta olu an bakterilerin yüzde kaç radyoaktif azotlu adenin organik baz na sahiptir? A) 0 B) 25 C) 50 D) 75 E) A 1.? 2.? 2.E 3.? 4.? 5.? 3.B 6.? 7.? 4.C 8.? 9.? 5.C 10.? 11.? 6.A 12.? 7.D 13.? 14.? 8.A 15.? 16.? 9.C 154

155 DNA YAPISI VE REPL KASYONU Test 3 DNA Yap s ve Replikasyon 1. trna aminoasit l DNA ll mrna Ribozom lll Protein Yukar da santral dogma olay özetlenmi tir. Bu olaylar l, ll ve lll ile numaraland r lm t r. Bir bakteri hücresinde numaraland r lm olaylardan hangileri sitoplazmada gerçekle- ir? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) ll ve lll E) l, ll ve lll 4. l. Replikasyon ll. Transkripsiyon lll. Translasyon Olaylar ndan hangileri canl lar n tamam nda hücrenin ayn yap s nda gerçekle ir? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) ll ve lll 5. l. Deoksiriboz ekeri 2. Canl lar n tamam dü ünüldü ünde, DNA lar n n; l. Bulundu u yer ll. Sentezlendi i yer lll. Nükleotit çe itleri gibi özelliklerden hangileri ortakt r? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) ll ve lll ll. Riboz ekeri lll. Urasil organik baz lv. Fosfat V. Timin organik baz Yukar da verilen moleküllerden hangilerinin birle imi sonucu DNA molekülüne ait bir nükleotit üretilebilir? A) l ll lll B) l lll lv C) l lv V D) ll lll lv E) lll lv V 3. Bir canl n n farkl iki karakterini kontrol eden genlerinin; l. Sahip oldu u nükleotit çe itleri ll. Sahip oldu u adenin nükleotit say lar lll. Zincir uzunluklar lv. Yap s ndaki hidrojen ba say lar özelliklerinden hangileri kesinlikle ayn d r? A) Yaln z l B) l ve ll C) ll ve lll D) lll ve lv E) l, ll ve lv 6. Bir DNA molekülündeki hidrojen ba say s 4800 dür. Bu DNA molekülünde 800 guanin nükleotiti bulundu una göre bu DNA molekülündeki timin nükleotiti say s kaçt r? A) 600 B) 800 C) 1000 D) 1200 E)

156 DNA YAPISI VE REPL KASYONU 7. Ayn say da nükleotite sahip olan üç farkl DNA molekülünün timin nükleotiti say lar a a da verilmi tir. l. DNA daki timin nükleotiti " 300 ll. DNA daki timin nükleotiti " 450 lll. DNA daki timin nükleotiti " 180 Buna göre, üç DNA molekülünün sahip oldu- u hidrojen ba say s n n çoktan aza do ru s ralan nas ld r? A) l ll lll B) l lll ll C) ll l lll D) lll l ll E) lll ll l 9. Bir DNA molekülünün 1. ipli inde; 50 adenin nükleotiti bulunmaktad r. Bu iplikte; 3A = S G = 2S 2G = 3T oranlar bulunmaktad r. Buna göre DNA molekülünün 2. ipli indeki adenin (A), guanin (G), sitozin (S) ve timin (T) nükleotitlerinin say lar a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? A G S T A) B) C) D) E) G 250S 400A 400T 200S 150T 200G 150A Yukar da verilen DNA molekülü kendini 2 kez ardarda e liyor. 8. Bir hücre çekirde inde; 500 adenin organik baz 200 timin organik baz 800 fosfat 400 deoksiriboz ekeri bulunmaktad r. Çekirdekte belirtilen maddeler kullan larak en fazla kaç tane nükleotit sentezlenebilir? A) 200 B) 400 C) 500 D) 700 E) 800 Bu e lemeler s ras nda ortamdan ald adenin (A), guanin (G), sitozin (S) ve timin (T) nükleotitlerinin say s a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? A G S T A) B) C) D) E) E 1.? 2.? 2.C 3.? 4.? 3.A 5.? 6.? 4.C 7.? 8.? 5.C 9.? 10.? 6.D 11.? 7.D 12.? 13.? 8.B 14.? 9.C 15.? 16.? 10.D 156

157 DNA YAPISI VE REPL KASYONU Test 4 A+ T 3 1. Bir DNA molekülünün ba oran = tir. G + S 5 Toplam ba say s 1920 oldu una göre, bu DNA molekülündeki adenin (A) ve guanin (G) nükleotitleri say s a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? A G A) B) C) D) E) DNA Yap s ve Replikasyon 3. Normal azotlu nükleotitlere sahip bir DNA molekülü, a r azotlu nükleotitlerin bulundu u ortamda kendini 2 kez e lemektedir. Sonuçta olu an DNA lar bir deney tüpüne konularak santrifüj edilmi tir. Deney tüpünde DNA lar n yerle me ekli ve yüzdeleri a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? A) C) %25 Hafif DNA %50 Melez DNA %25 A r DNA %50 Melez DNA %50 A r DNA B) D) %50 Hafif DNA %25 Melez DNA %25 A r DNA %100 A r DNA E) %50 Hafif DNA %50 A r DNA 2. Bir DNA molekülünün 1. ipli inde 300 adenin, 200 guanin, 250 sitozin bulunmaktad r. Bu DNA molekülünde 2000 deoksiriboz ekeri bulundu una göre; l. DNA molekülündeki timin nükleotiti say s ll. DNA molekülündeki hidrojen ba say s a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? l ll A) B) C) D) E) Bir mrna molekülünde toplam nükleotit say s biliniyorsa; l. Pürin bazlar n n pirimidin bazlar na oran ll. Fosfat grubu say s lll. Urasilli nükleotit say s lv. Riboz ekeri say s gibi de i kenlerden hangileri hesaplanabilir? A) l ve ll B) l ve lll C) ll ve lll D) ll ve lv E) lll ve lv 157

158 DNA YAPISI VE REPL KASYONU 5. Yönetici molekül olan DNA ya; l. Nükleotit çe itlerinin s ras, ll. Nükleotit çe itlerinin say s, lll. DNA zincirlerinin uzunluklar, 8. Protein sentezinin gerçekle ebilmesi için hücrede bulunmas gereken en az trna çe it say s kaçt r? A) 3 B) 4 C) 16 D) 20 E) 64 lv. Nükleotitleri birbirine ba layan ba lar n çe itleri özelliklerinden hangileri özgünlük kazand ran özelliklerdir? A) l ve ll B) ll ve lll C) lll ve lv D) l, ll ve lll E) ll, lll ve lv 6. RNA molekülünde; 9. Bir kodon en fazla ve en az kaç çe it nükleotit bulundurur? l. ll. A = 1 U G+ A = 1 S+ U lll. Pürin bazlar = Pirimidin bazlar lv. Riboz say s = Fosfat say s e itliklerinden hangileri herzaman do rudur? A) 3 1 B) 4 3 C) 4 1 D) 3 3 E) 1 1 A) Yaln z l B) Yaln z lv C) l ve ll D) ll ve lll E) lll ve lv 7. Tüm RNA çe itleri dü ünüldü ünde; l. Protein sentezinde rol oynama ll. Protein sentezinde kal pl k yapma lll. Aminoasitleri tan yarak kendine ba lama lv. Tek zincirden olu ma özelliklerinden hangileri ortakt r? A) l ve lv B) ll ve lll C) ll ve lv D) lll ve lv E) l, ll ve lll 10. Bir hücrede bulunan RNA çe itleri; l. mrna ll. trna lll. rrna eklindedir. Bu RNA çe itlerinin miktarlar yönünden çoktan aza do ru s ralan a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? A) l ll lll B) l lll ll C) ll l lll D) ll lll l E) lll ll l 1.A 1.? 2.? 2.D 3.? 4.? 3.C 5.? 6.? 4.D 7.? 8.? 5.D 9.? 10.? 6.B 11.? 7.A 12.? 13.? 8.D 14.? 9.A 15.? 16.? 10.E 158

159 DNA YAPISI VE REPL KASYONU Test 5 1. A a da verilenlerden hangisi, DNA ya da RNA molekülünün analizi sonucu elde edilemez? DNA Yap s ve Replikasyon 5. A a da bir makromolekül parças gösterilmi tir. P Baz A) Nükleotit B) Fosforik asit C) Urasil D) Aminoasit E) Pentoz P Baz 2. A a dakilerden hangisi, bir nükleotidi ifade eder? P Baz A) B) C) Adenin P eker Urasil Riboz Urasil Pentoz P Timin Bu makromolekül parças ile ilgili olarak a a- dakilerden hangisi kesinlikle do rudur? A) Yap sal bir protein parças d r. B) Bir ribonükleik asitten al nm t r. D) P Riboz P E) P Urasil Pentoz 3. Bir DNA molekülündeki azotlu organik baz say s dir. C) Ait oldu u makromolekül bir yönetici moleküldür. D) Üç tane deoksiribonükleotidin birle mi halidir. E) Bazlardan baz lar ikili hidrojen ba yapar. Bu DNA molekülünde, baz nükleotitler aras nda C = 3T ba nt s varsa toplam hidrojen ba say s kaçt r? A) B) C) D) E) Ayn say da nükleotit içeren RNA ve DNA moleküllerinin, I. Azotlu baz çe idi II. eker çe idi III. Fosfat grubu say s gibi özelliklerinden hangileri, bu iki molekülde de tamamen ayn d r? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) II ve III 6. Bir hücre sitoplazmas nda; I. 75 riboz ekeri II. 350 fosforik asit III. 125 deoksiriboz ekeri IV. 60 Adenin baz V. 85 Urasil baz bulundu unu varsayal m. Uygun tüm artlar n sa land bir ortamda bu moleküller kullan larak en fazla kaç tane nükleotit sentezlenebilir? A) 135 B) 200 C) 275 D) 325 E)

160 DNA YAPISI VE REPL KASYONU 7. Bir DNA molekülünde; I. Fosfodiester ba II. Glikozit ba III. Hidrojen ba lar gibi ba çe itlerinden hangilerinin say s, bu moleküldeki azotlu baz say s ndan daima fazlad r? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) II ve III 8. Bir DNA molekülünde 300 hidrojen ba ve 240 nükleotit vard r. 10. A a daki e itliklerden hangisi DNA molekülü ile ilgili olarak kurulamaz? A) A + C + T + G = Toplam nükleotit say s B) 2A + 3G = Toplam hidrojen ba say s C) Fosfat + eker = Baz + Nükleotit say s say s say s say s Pürin + Pirimidin D) = T + C 2 A + T 1 E) = Nükleotit say s 2 Bu DNA molekülünde pirimidinlerin, Adenin nükleotit say s na oran ne olmal d r? A) 1 B) 2 C) D) E) A a da bir DNA molekülü parças verilmi tir. P P A a daki ekilde protein sentezinin bir a amas gösterilmi tir. Polipeptit zinciri Ribozom trna P P mrna Yukar daki emaya göre, a a daki ifadelerden hangisinin do rulu u kesin de ildir? A) 1 ile gösterilen k s m, bir RNA molekülünde bulunmaz. B) 2 ile gösterilen k s m, azot içeren bir pürin baz olabilir. C) 3 ile gösterilen baz, RNA molekülünde de bulunur. D) 2. molekül ile 3. molekül ayn olamaz. E) 4 nükleotitten olu an kal tsal bir molekül parças d r. Bu a ama ; I. Transkripsiyon i lemidir II. Mekanizmas tüm canl larda ayn d r III. Bütün RNA çe itlerinin birarada oldu u a amad r eklindeki yarg lardan hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I,II ve III 1.D 2.E 3.B 4.C 5.C 6.A 7.C 8.B 9.C 10.E 11.D 160

161 DNA YAPISI VE REPL KASYONU Test 6 DNA Yap s ve Replikasyon 1. Bir mrna molekülüne ayn anda birden fazla ribozom organelinin ba l olmas durumuna polizom denir. Yukar daki ekle göre; Ribozom mrna l. Ayn proteinden dört tane sentezlenmektedir. ll. En öndeki ribozom protein sentezi yaparken di erleri aminoasitleri birbirine ba lamad için protein sentezi yapmaz. 3. Adenin ribonükleotiti ile ATP molekülünün yap s dü ünüldü ünde; I. Adenin organik baz II. Riboz ekeri III. Fosfat moleküllerinden hangilerinin say lar her ikisinde de e ittir? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) ll ve lll lll. 4 ayr çe it proteinin sentezi yap lmaktad r. ifadelerinden hangileri do rudur? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) ll ve lll 4. Bir hücrenin çekirde inde replikasyon olay n n gerçekle mesi s ras nda; I. Hidrojen ba lar n n kopmas sonucu iki zincirin birbirinden uzakla mas II. Uygun nükleotitlerin kar l kl gelerek birbirine ba lanmas III. DNA n n heliks yap y kazanmas olaylar n n meydana gelme s ras nas ld r? A) l ll lll B) l lll ll C) ll l lll D) ll lll l E) lll ll l 2. Bir protein sentezi için ifre veren gende bir nükleotitin çe idi de i mi tir. Ancak nükleotit çe idi de i tikten sonra da ayn proteinin sentezi gerçekle meye devam etmi tir. Buna göre; l. Bir aminoasidin birden fazla ifresi vard r. ll. DNA daki de i iklikler hiçbir zaman sentezlenecek proteinin yap s n etkilemez. lll. DNA de i sebile sentezlenen mrna mutasyon öncesindeki mrna ile ayn d r. ifadelerinden hangileri do rudur? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) ll ve lll 5. Bir amino asit çe idinin DNA üzerindeki ifresi ATG dir. Bu amino asidin; I. mrna üzerindeki ifresi ll. trna üzerindeki ifresi a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? I II A) AUG ATG B) TAS AUG C) AUG TAS D) UAS ATG E) UAS AUG 161

162 DNA YAPISI VE REPL KASYONU 6. Ökaryot hücrelerde; I. mrna n n sentezi II. DNA n n kendini e lemesi III. trna n n sentezi IV. trna n n amino asitleri kendine ba lamas olaylar ndan hangileri çekirdekte gerçekle- ir? A) l ve ll B) ll ve lll C) ll ve lv D) l, ll ve lll E) ll, lll ve lv 9. Bir DNA molekülünün 1200 nükleotitlik k sm ndan protein sentezi yap lmaktad r. Bu proteinin sentezi s ras nda kullan lan; I. Kod II. Kodon III. Antikodon say lar a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? (Sonland r c kod dahil de ildir.) l ll lll A) B) Ayn hücrede bulunan iki farkl genin; I. II. III. Pürin Pirimidin oranlar G uanin oranlar Sitozin Adenin oranlar G uanin gibi oranlardan hangilerinin kesinlikle ayn olmas beklenir? C) D) E) A) Yaln z l B) Yaln z li C) Yaln z lll D) l ve ll E) ll ve lll 8. Bir hücrede protein sentezi için; I. Ribozom ll. Mitokondri lll. RNA çe itleri lv. Amino asit yap ve moleküllerinden hangilerinin bulunmas artt r? A) l ve ll B) ll ve lll C) lll ve lv D) l, ll ve lll E) l, lll ve lv 10. Ökaryot hücrelerde bir proteinin sentezi için kullan lan baz moleküller ve yap lar unlard r; I. lgili mrna ll. lgili trna lll. Ribozom lv. lgili gen Bu yap lardan hangileri farkl bir protein çe idinin sentezinde tekrar kullan labilir? A) Yaln z III B) l ve lll C) ll ve lll D) ll ve lll E) lll ve lv 1.A 1.? 2.? 2.A 3.? 4.? 3.D 5.? 6.? 4.A 7.? 8.? 5.E 9.? 10.? 6.D 11.? 7.D 12.? 13.? 8E 14.? 9.D 15.? 16.? 10.C 162

163 DNA YAPISI VE REPL KASYONU Test 7 1. Bir protein molekülünün yap s ; l. DNA molekülündeki kod s ras ll. mrna molekülündeki kodon s ras lll. Ribozoma giren trna say s bilgilerinden hangileri ile çözümlenebilir? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) ll ve lll DNA Yap s ve Replikasyon 4. Ökaryot hücrede, protein sentezi s ras nda; I. DNA n n anlaml ipli indeki kodlardan kodonlar n olu turulmas ll. trna moleküllerininin uygun amino asitleri ribozoma getirmesi lll. mrna molekülünün çekirdekten sitoplazmaya geçerek ribozoma tutunmas lv. Protein molekülünün ribozomdan ayr l p üç boyutlu yap s n kazanmas olaylar n n gerçekle me s ras nas ld r? 2. Bir hücrede sentezlenen protein molekülünün büyüklü ü hakk nda; A) l ll lll lv B) l lll ll lv C) ll lll l lv D) lll lv l ll E) lv l ll lll l. Kullan lan amino asit çe idi say s ll. mrna molekülündeki kodon say s lll. Ribozoma amino asit ta yan trna say s lv. DNA molekülündeki kod çe itlerinin say s özelliklerinden hangileri fikir verir? A) l ve ll B) ll ve lll C) ll ve lv D) lll ve lv E) ll, lll ve lv 5. A a daki tabloda 4 farkl protein molekülünü meydana getiren amino asit çe itleri ve bu aminoasit çe itlerinin kullan lma say lar verilmi tir. Protein çe itleri A Proteini B Proteini 5 tane Metionin 8 tane Metionin 4 tane Alanin 3 tane Alanin Amino asit çe itleri 7 tane Lözin 5 tane Lözin 3 tane Glisin 5 tane Glisin 6 tane Valin 4 tane Valin C Proteini 10 tane Metionin 2 tane Alanin 3 tane Lözin 3 tane Glisin 7 tane Valin 3. Bir hücrede tespit edilen 5 ayr mrna molekülünün a a da verilen özelliklerden hangisi sentezlenecek proteinlerin farkl olmas nda etkili de ildir? A) mrna lardaki kodon say lar n n farkl olmas B) mrna lardaki nükleotit say lar n n farkl olmas C) mrna lardaki nükleotit s ralar n n farkl olmas D) Ribozom taraf ndan okunma say lar n n farkl olmas E) mrna lar n zincir uzunluklar n n farkl olmas D Proteini 7 tane Metionin 3 tane Alanin 5 tane Lözin 6 tane Glisin 4 tane Valin Yukar daki tabloya göre; I. Proteinlerin birbirlerinden farkl olmas n n nedeni kullan lan aminoasit çe itlerinin birbirinden farkl olmas d r. ll. Proteinlerin birbirinden farkl olmas n n nedeni amino asit say lar n n farkl olmas d r. lll. Proteinlerin birbirinden farkl olmas n n nedeni ayn çe it aminoasitlerin farkl say larda kullan lmas d r. ifadelerinden hangileri do rudur? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) ll ve lll 163

164 DNA YAPISI VE REPL KASYONU 6. Bir protein molekülünün amino asit dizisi bilindi ine göre; l. Kullan lan mrna daki kodon çe idi say s ll. Ribozoma amino asit ta yan trna çe idi say s lll. DNA n n ifre veren gen bölgesindeki kod çe- idi say s lv. Kurulan peptit ba say s gibi niceliklerden hangileri do rudan bulunabilir? A) Yaln z lv B) l ve ll C) ll ve lll D) lll ve lv E) ll, lll ve lv 8. Baz amino asit çe itleri ve bu amino asit çe itlerinin ifreleri a a da verilmi tir. X amino asidinin kodonu AGS Y amino asidinin antikodonu UGG Z amino asidinin kodu TSA K amino asidinin kodonu UAG Bu amino asit çe itlerinin Z Y K X s ras yla dizilmesini sa layan DNA n n anlaml ipli indeki nükleotit s ras a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? A) AGS TGG TSA TAG B) TSA TGG ATS TSG C) TSA UGG ATS TSG D) AGT TGG TAG AGS E) AGT UGG UTS TSG 7. ki farkl canl da baz proteinlerin ayn e it olmas a a dakilerden hangisi ile aç klanabilir? A) Proteinlerin sentezlendi i organel olan ribozomun iki canl da da bulunmas B) Bu proteinlerin sentezinde mrna moleküllerinin kal pl k yapmas 9. Amino asit Kodon Antikodon I AUG a II b USA III GSA c lv d SUG Yukar daki tabloda l, ll, lll ve lv ile gösterilen amino asitlerin kodon ve antikodonlar ndan baz lar verilmi tir. Tabloda a, b, c ve d ile gösterilen yerlere gelmesi gereken nükleotit dizileri a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? C) Bu proteinlerin sentezi için ifre veren DNA moleküllerinin nükleotit dizilimlerinin ayn olmas D) Bu proteinlerin sentezi s ras nda trna moleküllerinin kullan lmas E) Bu proteinlerin yap s na kat lan aminoasitlerin birbirine peptit ba lar ile ba lanmas a b c d A) UAS AGU SGU GAS B) AUG USA GSA SUG C) UAS USA SGU GAS D) AUG AGU SGU GAS E) UAS AGU GSA GAS 1.D 1.? 2.? 2.B 3.? 4.? 3.D 5.? 6.? 7.? 4.B 8.? 9.? 5.C 10.? 11.? 6.A 12.? 7.C 13.? 14.? 8.B 15.? 16.? 9.A 164

165 DNA YAPISI VE REPL KASYONU Test 8 DNA Yap s ve Replikasyon 1. Bir protein sentezinde; I. trna 3. Amino asitler 1. kodon 2. kodon 3. kodon 4. kodon ll. mrna lll. DNA n n ilgili bölgesi lv. Amino asit çe itleri kullan lmaktad r. Ayn proteinin tekrar sentezlenebilmesi için moleküllerinden hangilerinin tekrar kullan lmas na gerek yoktur? A) Yaln z lll B) l ve ll C) l ve lll D) ll ve lv E) lll ve lv M AUG E GSA SSU GSU SGU H AAG GAS T SUG SAG SSS Yukar daki tabloda baz aminoasitlerin kodonlar verilmi tir. Buna göre a a da verilen kod dizilimlerinden hangisi sentezlenecek proteinin amino asit dizilimi MEHMET eklinde olmaz? A) TAS SGT TTS TAS GGA GAS B) TAS GGA STG TAS SGA GGG C) TAS GSA TTS TAS SGA GTS D) TAS SSU TTS TAS SGA GTS E) TAS SGA STG TAS GGA GAS 2. Ökaryot bir hücrede protein sentezi için kal pl k yapan bir mrna molekülünün sadece kodon say s biliniyorsa; l. Sentezlenecek proteinin çe idi ll. Sentezlenecek proteindeki amino asit çe itlerinin s ras lll. Sentezlenecek proteindeki amino asit say s IV. Sentezlenecek proteindeki peptit ba say s gibi özelliklerden hangilerine do rudan ula labilir? A) l ve ll B) ll ve lll C) ll ve lv D) lll ve lv E) l, ll ve lv 4. DNA n n anlaml ipli inde sonland r c kod hariç 1500 nükleotit bulunmaktad r. Bu nükleotitlerin meydana getirdi i kod çe idi ise 38 dir. Buna göre; I. Bir çe it aminoasit birden fazla kod ile ifrelenmi tir. ll. Bu DNA parças ndan sentezlenen proteinde 500 aminoasit bulunur. lll. Bu proteinin sentezinde 20 çe it amino asit kullan lm t r. lv. Bu proteinin sentezi s ras nda ribozoma amino asit ta yan trna çe idi 38 dir. ifadelerinden hangileri kesinlikle do rudur? A) l ve ll B) l ve lv C) ll ve lll D) lll ve lv E) l, ll ve lv 165

166 DNA YAPISI VE REPL KASYONU 5. A a da verilen kodlardan hangisi bir amino asidin ta nmas n sa layan trna daki antikodon ile ayn d r? A) AGT B) SGA C) TTT D) SAT E) TAG 7. A a da bir polipeptit zincirindeki aminoasit çe itleri ve s ralar verilmi tir. K L K M N N M P K L Bu polipeptit zinciriyle ilgili; l. mrna molekülünde en az 5 çe it kodon bulunur. ll. Peptit ba say s 9 dur. lll. En az 10 çe it trna amino asit ta m t r. lv. 5 çe it amino asit bulundurur. ifadelerinden hangileri do rudur? A) l ve ll B) ll ve lll C) lll ve lv D) l, ll ve lll E) l, ll ve lv 6. A a da protein sentezinde gerçekle en baz olaylar verilmi tir. l. Ribonükleotitlerin birle mesiyle mrna molekülünün sentezlenmesi ll. Çekirdekten sitoplazmaya RNA moleküllerinin göç etmesi lll. 1. trna n n getirdi i amino asit ile 2. trna n n getirdi i amino asidin ribozomda birbirine ba lanmas lv. Sonland r c kodonun okunmas V. mrna molekülünün ribozoma ba lanmas Bu olaylar n gerçekle me s ras a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? A) l ll lll lv V B) l ll V lll lv C) ll l lll V lv D) lll l lv ll V E) lv l ll V lll 8. I. DNA n n anlaml ipli inden mrna n n sentezlenmesi ll. mrna n n çekirdekten sitoplazmaya geçmesi lll. Ribozomda peptit ba n n kurulmas lv. mrna n n ribozom ile birle mesi V. Ribozoma ilk amino asidin getirilmesi Yukar da bir proteinin sentezi s ras nda gerçekle- en olaylar s ras yla verilmi tir. Ancak bu olaylardan bir tanesinin yeri yanl t r. Yeri yanl olan olay hangi numara ile ifade edilmi tir? A) l B) ll C) lll D) lv E) V 1.A 1.? 2.? 3.? 2.D 4.? 5.? 3.D 6.? 7.? 8.? 4.E 9.? 10.? 5.B 11.? 12.? 6.B 13.? 14.? 7.E 15.? 16.? 8.C 166

167 DNA YAPISI VE REPL KASYONU Test 9 1. Bir protein sentezinde; l. DNA n n anlaml ipli inden elçi RNA n n sentezlenmesi ll. Elçi RNA n n çekirdekten sitoplazmaya geçmesi lll. Ribozoma trna lar n amino asit ta mas lv. Elçi RNA ile ribozomun birle mesi olaylar ndan hangileri canl lar n bir k sm nda gerçekle mez? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) ll ve lll DNA Yap s ve Replikasyon 3. Sentezlenen bir proteinin büyüklü ü; l. Sentezinden sorumlu DNA daki kod say s ll. Sentezinde kullan lan mrna molekülündeki kodon say s lll. Sentezi s ras nda ribozoma amino asit ta yan trna say s gibi özelliklerden hangilerine ba l d r? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve lll E) l, ll ve lll D) ll ve lv E) lll ve lv 4. Biyoteknolojik uygulamalarda; l. Mikroorganizmalar n kullan lmas ll. Gen transferlerinin yap lmas 2. Bir protein molekülünün küçük bir parças ndaki amino asit dizilimi öyledir. Metionin Lizin Alanin Lizin Histidin lll. DNA yap s n n de i tirilmesi gibi çal malardan hangileri klasik biyoteknolojik uygulamalara dahil edilir? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll Bu amino asit çe itlerinin kodlar ise; Metionin " TAS Lizin " TTT, TTS Alanin " SGT, SGG, SGS, SGA Histidin " GTG, GTA eklindedir. Protein molekülünün yukar da verilen amino asit dizisini ifreleyen mrna n n nükleotit dizisi a a daki seçeneklerin hangisindeki gibi olamaz? A) AUG AAA GSA AAA SAS B) AUG AAG GSA AAA SAU C) AUG AAA SGS AAG SAS D) AUG AAG GSU AAG SAU E) AUG AAA GSG AAG SAS D) l ve lll E) l, ll ve lll 5. l. Genetik slah yöntemiyle verimli genlere sahip bitkiler elde etmek. ll. Gen transferi ile k ko ullar na dayan kl bitkiler elde etmek. lll. Bakterileri kullanarak sütten yo urt yapmak. lv. Üzüm suyundan fermentasyon yapan bakteriler sayesinde alkol üretmek. Yukar da verilen olaylardan hangileri klasik biyoteknolojik yöntemlerdendir? A) l ve ll B) ll ve lll C) lll ve lv D) l, lll ve lv E) ll, lll ve lv 167

168 DNA YAPISI VE REPL KASYONU 6. A a da verilen alt bilim dallar ndan hangisi modern biyoteknolojik çal malara do rudan 9. A canl s B canl s katk da bulunmaz? A) Biyokimya B) Sitoloji C) Genetik D) Moleküler biyoloji E) Paleontoloji Yumurta hücresi (n) Çekirde i ç kar l yor. Vücut hücresi (2n) Çekirde i ç kar l p, yumurta hücresine enjekte ediliyor. 7. Genetik mühendisli i; l. Canl lar n yap s ndaki bir genin ba ka bir gen ile de i tirilmesi ll. DNA n n istenilen yerinden restriksiyon enzimleriyle kesilmesi C canl s Do umdan sonra D canl s olu uyor. Doku kültüründe bölünerek ço al yor ve C canl s n n rahmine b rak l yor. lll. Canl lar n gen yap s n n belirlenmesi ve kar- la t r lmas gibi çal malardan hangilerini gerçekle tirmektedir? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve lll E) l, ll ve lll 8. eker hastalar n n enjeksiyon ile ald klar insülin hormonunun elde edilmesinde; l. nsan n genomunun saf olarak elde edilip, insülin sentezleten gen bölgesinin restriksiyon enzimleriyle kesilmesi ll. Bakteri hücresine rekombinant DNA n n aktar lmas Yukar da D canl s n n klonlama sonucu meydana geli i anlat lm t r. Buna göre; l. D canl s na A ve B canl lar n n genetik katk s %50 erdir. ll. D canl s ile B canl s n n aras ndaki farklar modifikasyona ba l d r. lll. C canl s n n genetik yap s D canl s ile %100 ayn d r. ifadelerinden hangileri do rudur? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) ll ve lll lll. Bakteri DNA s n n saf olarak elde edilip, kesilerek insandan al nan DNA ile birle tirilmesi lv. Rekombinant DNA ya sahip bakterinin besi kültüründe ço almaya b rak lmas olaylar n n gerçekle me s ras nas ld r? A) l ll lll lv B) l lll ll lv C) ll l lv lll D) ll lv lll l E) lll lv l ll 10. Bir protein sentezinde ribozoma giren trna say s ; l. mrna daki kodon say s ll. Gendeki ifre say s III. Proteindeki aminoasit say s gibi özelliklerden hangilerine e ittir? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) ll ve lll 1.B 1.? 2.? 2.C 3.? 4.? 3.E 5.? 6.? 4.A 7.? 8.? 5.D 9.? 6.E 10.? 11.? 7.E 12.? 13.? 8B 14.? 9.B 15.? 16.? 10.C 168

169 DNA YAPISI VE REPL KASYONU Test 10 DNA Yap s ve Replikasyon 1. Gen 1 Gen 2 Gen 3 3. I. DNA n n virüs arac l ile hücre içine girmesi Enzim 1 Enzim 2 Enzim 3 T U N A Tek hücreli bir canl n n gerçekle tirdi i yukar daki reaksiyonda T maddesinin A maddesine dönü- ümü gösterilmi tir. Bu tek hücreli canl n n sitoplazmas nda bir süre sonra N maddesinin birikti i gözlendi ine göre; l. Gen 2 mutasyona u ram olabilir. ll. Gen 3 mutasyona u ram olabilir. lll. U maddesi verilirse A maddesi olu umu sa lan r. IV. Enzim 3 verilirse A maddesi olu umunu sa lar. ifadelerinden hangileri do rudur? A) l ve ll B) l ve lll C) ll ve lll D) ll ve lll E) lll ve lv ll. Ölü hücrelerden ortama b rak lm DNA parçalar n n bakteriler taraf ndan al narak kendi DNA lar na ba lanmas lll. Farkl canl lardan elde edilen DNA parçalar n n kesilip birle tirilmesiyle yeni DNA kombinasyonlar n n olu mas Yukar da verilen tan mlar n kar l olan terimler; a) Transdüksiyon b) Transformasyon c) Rekombinant DNA eklindedir. Bu tan mlama ve terimlerin e le tirmesi a a- daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? I II III A) a b c B) a c b C) b c a D) c a b E) c b a 2. Alt n pirinç ad nda bir bitkinin elde edilmesinde özellikle A vitamini üretimini aktive eden genlerin aktar m söz konusudur. Buna göre alt n pirinç bitkisinin eldesinde; l. Rekombinant DNA teknolojisi ll. Çekirdek klonlamas lll. DNA modifikasyonu gibi uygulamalardan hangileri yap lm t r? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) ll ve lll 4. l. Deterjan üretimi ll. Babal k testi lll. Bakterilerin insanlar için hormon üretmesi lv. Zanl lar n içinden suçlunun tespiti Yukar da verilen çal malardan hangilerinin gerçekle tirilmesinde biyoteknolojik yöntemler kullan l r? A) l ve ll B) ll ve lv C) l, ll ve lll D) ll, lll ve lv E) l, ll, lll ve lv 169

170 DNA YAPISI VE REPL KASYONU 5. I. DNA zincirinin istenilen bölgeden kesilmesini sa layan enzim. ll. DNA zincirlerinin uç uca birbirine ba lanmas n sa layan enzim. lll. DNA n n sentezini sa layan enzim. Yukar da baz enzim çe itlerinin görevleri verilmi tir. Bu görevleri üstlenen enzimler; a) DNA ligaz b) DNA polimeraz c) Restriksiyon endonükleaz eklindedir. A a daki seçeneklerin hangisinde enzim ile görevi do ru olarak e le tirilmi tir? 7. GDO lu (Geneti i De i tirilmi Organizma) ürünlerin yayg nla mas endi e verici olabilir. Bunun nedeni a a dakilerden hangisi de ildir? A) GDO lu besinlerde üretilmi bir protein molekülünün insanlar n baz lar nda allerjik reaksiyona sebep olmas B) GDO lu besinlerin uzun vadede ortaya ç kabilecek yan etkilerinin henüz bilinmiyor olmas C) GDO lu ürünlerin do al çe itlili i yok ediyor olmas D) GDO lu besinlerin raf ömrünün daha uzun olmas E) Ekosistem için gerekli ve yararl böceklerin yok olmaya ba lamas I II III A) a b c B) a c b C) b a c D) c a b E) c b a 8. Süt verimi yüksek ineklerin çiftle tirilip, süt verimi dü ük ineklerin ço almas na izin vermemek a a dakilerden hangisine örnek olarak gösterilir? A) Klonlama B) Yapay slah C) Do al slah D) GDO E) Gen aktar m 6. GDO lu bir bitki ile ayn türün normal bitkisi için a a da verilen özelliklerden hangisi do rudur? A) Gen çe itleri ayn d r. B) Genetik yap lar ayn d r. C) Kromozom say lar ayn d r. D) Çevresel faktörlere gösterdikleri tepkiler ayn d r. E) Ürün verimlili i ayn d r. 9. Kök hücre olarak; l. Göbek kordonu ll. Sperm hücresi lll. Kemik ili i hücrelerinden hangileri kullan labilir? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve lll E) l, ll ve lll 1.D 1.? 2.? 2.A 3.? 4.? 3.A 5.? 6.? 7.? 4.E 8.? 9.? 5.D 10.? 11.? 6.C 12.? 7.D 13.? 14.? 8.B 15.? 16.? 9.D 170

171 DNA YAPISI VE REPL KASYONU Test A a da bir DNA molekülüne ait tek bir zincirin nükleotit baz dizili i gösterilmi tir. G C T A T G A T T C C G Buna göre, I. Bazlar n s ralanmas nda belli bir tekrar vard r. II. Dört çe it bazdan hiçbiri yan ndaki ile ayn olamaz. III. Bu zinciri tamamlayan zincirde be adet pirimidin baz yer al r. DNA Yap s ve Replikasyon 3. Bir RNA molekülü ile ilgili olarak; I. Kal tsal bilgiyi ribozomlara ta r. II. Aminoasitleri ribozomlara ta r. III. Her üç nükleotidi, bir aminoaside kar l k kullan l r. eklindeki özelliklerden hangileri, DNA molekülleri için de geçerlidir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) I ve III eklindeki ifadelerden hangileri do ru de ildir? A) Yaln z I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 4. Bir DNA molekülünde toplam hidrojen ba say s K, Adenin nükleotit say s ise R dir. 2. A a da basit bir DNA molekülünün e lenmesi gösterilmi tir. T A C G A T Buna göre, a a dakilerden hangisi sitozin nükleotit say s n verir? A) 2R K B) K R 3 D) K 3 R 2 E) K 2 R 3 C) 3K 2R ekle göre, a a dakilerden hangisi do ru de ildir? A) E lenme s ras nda ortamdan 6 nükleotit kullan lm t r. B) ki yeni iplik sentezlenmi tir. C) 1. ve 3. iplikler, birbirinin ayn diziliminde olabilir. D) 1. ve 2. iplikler, yeni sentezlenmi iplikler olabilir. E) 3. ve 4. iplikler aras nda yedi tane hidrojen ba vard r. 5. Çekirdekte bulunan bir DNA molekülünün e lenmesiyle ilgili olarak; I. Yaln zca hücre bölünmeden önce replikasyona u rar. II. Replikasyonu, yar korunumlu mekanizma ile gerçekle ir. III. Replikasyonu s ras nda önce DNA polimeraz sonra helikaz enzimleri kullan l r. eklinde yarg lardan hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 171

172 DNA YAPISI VE REPL KASYONU 6. Bir ba rsak bakterisi, a r azot (N 15 ) içeren besi ortam nda, birkaç nesil üretilmi tir. Daha sonra tamamen a r azotlu DNA içeren bakterilerden biri al narak normal azotlu (N 14 ) ortamda 5 kez bölünmesi sa lanm t r. 4. nesil sonunda olu an melez DNA l bakteri say s n n, 5. nesilde olu an a r iplik say s na oran ne olmal d r? A) 1 B) C) D) E) A a da bir DNA molekülü gösterilmi tir. T G C A C I. plik II. plik A C G T Bu DNA molekülünün; I. Kendini onarmas için II. Onar m sonras e lenmesi için gerekli olan pürin bazlar n n toplam nedir? 7. A a da bir hücrenin kal tsal yap s n olu turan çe itli birimler verilmi tir. a. Gen b. Kromozom c. Nükleotit d. DNA e. Pentoz Bu birimler, basitten karma a do ru nas l s ralanmal d r? A) c e a b d B) a b d e c I II A) 3 7 B) 2 7 C) 3 6 D) 2 8 E) Hücre yönetiminin sa lanmas ile ilgili olarak; 1 DNA Protein 6 5 RNA 4 C) b a c d e D) e c a d b E) e a d b c 8. Nükleotit say lar farkl iki ayr DNA molekülünün; I. Pürinleri toplam II. Hidrojen ba say s A + C III. toplam nükleotit say s gibi niceliklerinden hangileri ayn olabilir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 7 eklinde verilen olaylardan hangilerinin gerçekle mesi gereklidir? A) 1, 4 ve 7 B) 2, 3, 6 ve 9 C) 1, 2 ve 5 D) 3, 4, 7 ve 8 E) 1, 4, 6, 7 ve Hücre yönetimi s ras nda bir ifre ile nükleotit aras ndaki nicel ili kiye benzer bir ili ki, a a- dakilerden hangisinde vard r? A) Protein - Aminoasit B) Kodon - Pentoz C) Gen - ifre D) Aminoasit - Peptit ba E) trna - Antikodon 1.B 1.? 2.? 2.D 3.? 4.? 3.C 5.? 4.E 6.? 7.? 5.C 8.? 6.A 9.? 10.? 7.D 11.? 8.D 12.? 13.? 9.A 14.? 10.C 15.? 16.? 11.B 172

173 DNA YAPISI VE REPL KASYONU Test 12 DNA Yap s ve Replikasyon 1. Bir DNA molekülünde bulunan; I. Pentoz çe idi say s II. Pürin say s III. Nükleotit say s IV. Hidrojen ba say s gibi nicelikler aras ndaki ili ki, nas l olmal d r? A) III > II = IV > I B) IV > III > II > I C) III = IV > I = II D) IV > III = II > I E) II = III = I > IV 2. Bir RNA molekülünde bulunan; I. Riboz ekeri II. Urasil nükleotid 4. A a daki tabloda 3 farkl DNA molekülündeki çe itli özellikler verilmi tir. Pentoz I II III Timin P Hidrojen ba 210 R 200 T Bu DNA moleküllerinin nükleotit say lar e it oldu una göre; P, R, T ile gösterilen özellikler neler olmal d r? P R T A) B) C) D) E) III. Guanin baz IV. Adenin nükleotit gibi k s mlar n ortak özelli i, a a dakilerden hangisidir? A) Azot atomu içermeleri B) Kar l kl dizilmeleri C) Organik moleküller olmalar D) E it say da olmalar E) Kendilerini e leyebilmeleri 5. A a dakilerden hangisinde yönetici molekülleri olu turan moleküler birimlerin yap s, tam olarak verilmi tir? A) Bir pirimidin, bir pürin ve alt karbonlu bir eker B) Bir azotlu baz, bir nükleotit ve be karbonlu eker C) Azotlu bir baz, be karbonlu bir eker ve üç fosfat grubu D) Be karbonlu bir eker, bir pürin ve fosfat grubu E) Bir fosfat grubu, bir pentoz ve azotlu bir baz 3. Bir kromozomun moleküler düzeyde analizi sonucu elde edilen yap lardan biri, a a dakilerden hangisi olamaz? A) Deoksiriboz ekeri B) Aminoasit molekülü C) Timin nükleotit D) Urasil azotlu baz E) Fosforik asit 6. Bir DNA molekülünde; I. Nükleotit II. Guanin baz III. Fosforik asit IV. kili hidrojen ba özelliklerinden hangilerinin say s birbirine e ittir? A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV 173

174 DNA YAPISI VE REPL KASYONU 7. Meselson ve Stahl, E. coli bakterileri kullanarak a a daki deneyi yapm lard r. 8. DNA moleküllerinin e lenmesi sürecinde görev alan enzimler unlard r: I. DNA polimeraz II. Ligaz DNA örnekleri 20 dakika sonra santrfüj ediliyor. Sonuç (1) III. Primaz IV. Helikaz Bakteriler N 15 içeren besiyerinde üretiliyor. Bakteriler N 14 içeren besiyerine aktar l yor. DNA örnekleri 40 dakika sonra santrfüj ediliyor. Sonuç (2) Bu enzimlerden; a. Ana DNA n n iki ipli ini gev eterek açan b. Yeni sentezlenen kesintili DNA parçalar n birbirine ekleyen Deneyde kullan lan bakteriler, 20 dakikada bir bölündü üne göre, 1 ve 2 ile gösterilen sonuçlar a a dakilerden hangisinde do ru olarak verilmi tir? 1 2 A) Normal DNA Melez DNA A r DNA B) Normal DNA Melez DNA A r DNA C) Normal DNA Melez DNA A r DNA D) Normal DNA Melez DNA A r DNA E) Normal DNA Melez DNA A r DNA özellikte olanlar, a a dakilerden hangisinde do ru olarak verilmi tir? a b A) I II B) III IV C) IV II D) III I E) IV III 9. A a da bir DNA molekülü gösterilmi tir iplik iplik Bu DNA molekülü e lenirken; I. Yeni ipliklerin 3 ucuna yeni nükleotitler eklenir. II. Yeni ipliklerden biri, öncü okazaki birimleri ile ba lar. III. ki iplik, DNA polimeraz enzimi taraf nda aç l r. eklindeki ifadelerden hangisi do ru de ildir? A) Yaln z I B) Yaln z III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 1.B 1.? 2.? 2.C 3.? 4.? 3.D 5.? 6.? 7.? 4.C 8.? 9.? 5.E 10.? 11.? 6.B 12.? 7.A 13.? 14.? 8.C 15.? 16.? 9.B 174

175 DNA YAPISI VE REPL KASYONU Test A a daki DNA tiplerinden hangisi, di erlerinin aksine çember eklinde olmay p, protein k l fla çevrilmi çizgisel bir molekül eklindedir? A) Bakteriyel sitoplazmik DNA B) Mitokondriyal DNA C) Bakteri plazmit DNA s D) Kloroplast DNA s E) Çekirdek DNA s DNA Yap s ve Replikasyon 4. Adli bilimciler, bir suç mahallinde, kan, sperm, deri, tükrük veya saçta bulunan DNA y kullanarak, bir suçlunun kimli ini belirleyebilirler. Bu i leme genetik parmak izi yöntemi denir. Bu yöntem ile; I. Suçlunun kromozom say s II. Suçlunun nükleotit dizilimi III. Suçlunun aminoasit dizili i özelliklerinden hangileri tespit edilmeye çal - l r? 2. DNA moleküllerinin replikasyonu s ras nda meydana gelen hatalar, ço unlukla düzeltilir. Buna göre, a a daki hatalardan hangisi onar lamaz? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) II ve III A) B) C) T C G A T T T T A C C C G G G G T C G G C T A C 5. Bir hücrede, a a dakilerden hangisi, yaln z DNA moleküllerine özgüdür? A) Timin baz na riboz ekeri eklenmesi B) Guanin baz na sitozin baz eklenmesi C) Nükleotitler aras nda fosfodiester ba kurulmas T C G A T G D) Molekülün e lenebilmesi D) G A A T A G E) Yüksek s cakl ktan etkilenmesi C T T C E) G C C T A G A 3. A a daki bilim adamlar ndan hangisi, farkl organizmalardan elde etti i baz bile imlerini analiz ederek DNA bile iminin bir türden di- erine de i ti ini ortaya koymu tur? A) James Watson B) Francis Crick C) Oswald Avery D) Erwin Chargaff E) Friedrich Miescher 6. nsanlarda enzim, antikor gibi protein yap l moleküllerin canl için özgün moleküller olabilmelerini sa layan temel neden, a a dakilerden hangisidir? A) 20 çe it aminoasitten olu malar B) Farkl say da peptit ba içermeleri C) Farkl hücrelerde sentezlenmeleri D) Kal t m materyali kontrolünde üretilmeleri E) Farkl ribozomlarda üretilmeleri 175

176 DNA YAPISI VE REPL KASYONU 7. Bir bakteri plazmit DNA s nda 46 nükleotit bulundu u varsay l rsa, bu molekülde bulunabilecek en çok ve en az nükleotit çe idi a a dakilerden hangisidir? A) 1 4 B) 2 4 C) 4 20 D) 2 46 E) Bir bitki hücresinin bölünmesi s ras nda DNA e lenmesi hatal gerçekle iyor. Bu durum, olu an hücrelerde hangi molekülün anormal olmas na neden olur? A) Aminoasit B) Protein C) Nükleotit D) Glikoz E) Ni asta 8. Bir hücrenin kal tsal yap s n olu turan a a daki birimlerin basitten karma a do ru s ralan nas l olmal d r? 11. I. Genler II. ifreler III. Proteinler A) Nükleotit Organik baz Gen Kromozom DNA B) Organik baz Nükleotit DNA Gen Kromozom C) Gen DNA Organik baz Kromozom Nükleotit D) Organik baz Nükleotit Gen DNA Kromozom E) DNA Gen Organik baz Kromozom Nükleotit Yukar daki molekül dizilerinin kendi içinde farkl l k göstermesi, bu molekül dizilerinden hangilerinde, kendini olu turan birimlerin; say s n n çe idinin dizili inin tümünün farkl olmas ile aç klanabilir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 12. Bilinenler 9. Bir hücrede bulunan; I. Ribozom II. Golgi cisimci i DNA I Toplam H ba Toplam timin say s Toplam guanin say s III. Hücre zar II IV. Mitokondri III V. Kloroplast gibi yap ve organellerden hangilerinde yönetici moleküller bulunur? A) I ve II B) II ve III C) I, IV ve V D) II, III ve IV E) III, IV ve V Yukar da baz özellikleri bilinen üç farkl DNA molekülünden hangilerinin toplam nükleotit say s bulunabilir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) II ve III E) I, II ve III 1.E 1.? 2.? 2.C 3.? 3.D 4.? 5.? 4.B 6.? 5.D 7.? 8.? 6.D 9.? 7.A 10.? 8.D 11.? 12.? 9.C 13.? 10.B 14.? 11.C 15.? 16.? 12.E 176

177 DNA YAPISI VE REPL KASYONU Test Bir DNA molekülünde, ikili hidrojen ba lar n n, 2 üçlü hidrojen ba lar na oran tür. 3 Adenin say s 800 oldu una göre, Sitozin + Timin (C + T) ne olmal d r? A) 1200 B) 1400 C) 1600 D) 2000 E) Bir DNA molekülünün e lenme mekanizmas n anlamak için; I. Fosfor II. Azot DNA Yap s ve Replikasyon 5. Bir hücrenin kal tsal yap s ile ilgili; I. Pentoz çe idi II. Nükleotit çe idi III. Azotlu baz çe idi IV. Aminoasit çe idi gibi özellikleri aras ndaki ili ki a a dakilerden hangisidir? A) IV > II = III > I B) III = IV > I = II C) IV > II > III > I D) I = III > II > IV E) II > IV > I = III III. Kalsiyum IV. Kükürt gibi elementlerin hangileri kullan labilir? A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV 3. Yap s nda 700 tane üçlü hidrojen ba, 450 tane ikili hidrojen ba bulunduran bir DNA molekülünde Timin nükleotitlerin toplam hidrojen ba say s na oran ne olmal d r? A) B) C) D) E) Bir DNA molekülünde a a daki oranlardan hangisi, her zaman 1 e e it de ildir? A+ C A+ G A+ T A) B) C) G + T T + C G + C C+ T T+ G D) E) G + A C + A 7. Bir DNA molekülünün bir kez e lenmesi s ras nda 250 Timin nükleotit kullan l yor. 4. Canl larda; I. Bir aminoasitin genetik ifresi II. DNA molekülünün nükleotit dizisi III. Protein moleküllerinin sentez mekanizmas IV. DNA molekülünün replikasyon mekanizmas gibi özelliklerden hangileri türün kendine özgüdür? A) Yaln z II B) I ve II C) I ve III D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV Bu DNA n n iki kez e lenmesi sonucunda olu- an DNA moleküllerinde toplam kaç Adenin nükleotit bulunur? A) 250 B) 500 C) 750 D) 1000 E) nükleotitten olu an bir DNA molekülünün anlaml ipli i, herbiri 50 aminoasitten olu- an kaç farkl proteinin sentezini yönetebilir? A) 50 B) 140 C) 280 D) 560 E)

178 DNA YAPISI VE REPL KASYONU 9. Bir DNA daki Guanin nükleotit say s, bir RNA molekülündeki toplam nükleotit say s na e ittir. Bundan sonra; I. RNA daki Sitozin nükleotit say s II. DNA molekülündeki toplam hidrojen ba say s 11. Bir DNA molekülünde; G = 800 ve Timin oran 1 oldu una göre, bu moleküldeki Timin nükleotit say s 7 nedir? A) 80 B) 160 C) 320 D) 640 E) 1280 III. RNA molekülündeki fosfat say s gibi özelliklerden hangileri kullan larak DNA molekülündeki Timin say s bulunabilir? A) Yaln z I B) Yaln z III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 12. Bir DNA molekülünü olu turan ipliklerin antiparalel konumu a a daki gibidir. 10. A a daki nükleotit dizilerinden bir tanesi RNA molekülüne, iki tanesi ise ayn DNA molekülüne aittir. A C G G C A C G A I. II. C A G C U A C G G III. T G C C G T G C T IV. A C G G C A G A A Bu dizilimlerden RNA ve DNA ipliklerine ait olanlar, a a dakilerden hangisinde do ru olarak verilmi tir? RNA DNA A) I II ve III B) II I ve III C) III I ve II D) IV II ve III E) II III ve IV Bu ekille ilgili olarak; I. Üç çift nükleotitten olu mu tur II. Yedi hidrojen ba içerir III. Dört pürin ve iki pirimidin baz içerir IV. Azotlu bazlar pentozun 1. karbonuna ba l d r eklindeki yarg lardan hangileri do rudur? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 1.C 1.? 2.? 2.A 3.? 3.B 4.? 5.? 4.A 6.? 5.C 7.? 8.? 6.C 9.? 7.D 10.? 8.C 11.? 12.? 9.D 13.? 10.B 14.? 11.C 15.? 16.? 12.C 178

179 DNA YAPISI VE REPL KASYONU Test A a da santral dogma mekanizmas özetlenmi tir. DNA Yap s ve Replikasyon 3. DNA alfabesinde A, G, C ve T nükleotitlerinden olu an 4 çe it harf vard r. I II III DNA RNA Protein Hücreler bu harfleri kullanarak herbiri 3 harften olu an kaç farkl kelime üretebilirler? Bu süreçte; I, II ve III ile gösterilen a amalardan hangisi sonucu olu an molekül, türün kendine özgü olabilir? A) Yaln z I B) Yaln z III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III A) 4 B) 4 3 C) 3 4 D) 3 3 E) Protein sentez mekanizmas nda; I. ifre II. Kodon III. Antikodon eklinde kullan lan birimlerin ortak özelli i a a dakilerden hangisidir? A) Timin nükleotit içermeleri B) mrna üzerinde bulunmalar C) Ayn molekülün yap s n olu turmalar 2. A a daki ekil protein sentezi mekanizmas nda görevli bir molekülü göstermektedir. 5 3 OH A C C D) Birbirlerine dönü meleri E) Üçer nükleotitten olu malar 5. A a da baz aminoasitler için DNA da kullan lan ifreler gösterilmi tir. GCT GCC GCA GCG Alanin CAT CAC ATG Histidin Metionin UAC Bu molekül; I. Ribozomal birimlere aminoasit ta mak II. Genetik ifreyi ribozomlara ta mak III. Sentezlenen proteinleri sitoplamaya ta mak eklindeki görevlerin hangilerinden sorumludur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III Buna göre, a a dakilerden hangisi do ru de- ildir? A) lk iki nükleotidi GC olan bir ifre kesinlikle Alanin i kodlar B) Metionin için kullan lan mrna kodonu UAG dir. C) CAT ifresinin etkisi ile CAC ifresinin etkisi ayn d r. D) Alanin, di er aminoasitlerden daha önemlidir. E) Tüm aminoasitler için kullan labilecek en fazla ifre çe iti 64 tür. 179

180 DNA YAPISI VE REPL KASYONU 6. DNA n n hücre yönetimini gerçekle tirmesi s ras nda görülen; I. Aminoasitlerin trna lara ba lanmas II. mrna n n sentezlenmesi III. Aminoasitlerin birle tirilmesi IV. Kodonlara uygun anti-kodonlar n ribozoma girmesi olaylar n n gerçekle me s ras nas l olmal d r? A) I, III, II ve IV B) II, IV, I ve III C) II, I, IV ve III D) III, I, II ve IV E) IV, II, III ve I 9. A a daki ekilde protein sentezinin bir bölümü gösterilmi tir. Leu Ala Asp GACCUAGCGGAC GA U C C A Leu Bu a ama ile ilgili olarak; C G U C C A Ala mrna 7. Bir protein molekülünde 42 aminoasit bulunuyor. Bu proteinin; I. Sentezinde görevli mrna da bulunan kodon say s II. Sentezini yöneten gendeki nükleotit say s s ras yla neler olmal d r? a b A) B) C) D) E) I. Translasyon (okuma) i lemi gerçekle mektedir. II Ribozomda gerçekle mektedir. III. Leu ve Ala ile gösterilen aminoasitlerin anti kodonlar ayn d r. eklindeki ifadelerden hangisi do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 8. A U G G U A U A C I II III A T G C A T IV V A U C A U G Yukar daki ekil ile ilgili olarak I, II, III, IV ve V ile gösterilen üçlü birimlerden hangileri birbiri ile ayn d r? A) I ve II B) I ve IV C) III ve IV D) II ve V E) III ve V 10. DNA n n hücre yönetimini gerçekle tirmesi s ras nda gerçekle en a a daki olaylar olu- um s ras na göre dizildi inde hangisi dördüncü s rada yer al r? A) Aminoasitlerin trna lara ba lanmas B) mrna n n olu mas C) Peptit ba lar n n olu mas D) Ribozomda kodon ve antikodonlar n kar kar ya gelmesi E) mrna n n ribozomdan ayr lmas 1.E 1.? 2.? 2.A 3.? 4.? 3.B 5.? 6.? 4.E 7.? 8.? 5.D 9.? 10.? 6.C 11.? 7.D 12.? 13.? 8.B 14.? 9.C 15.? 16.? 10.C 180

181 DNA YAPISI VE REPL KASYONU Test Genetik ifre ile ilgili olarak, a a daki bilgilerden hangisi do ru de ildir? A) DNA moleküllerinde en fazla 64 çe it ifre bulunabilir. B) mrna moleküllerinde aminoasit ifreleyen kodon say s 61 dir. C) Baz aminoasitler birden fazla trna çe idi ile ta nabilir. D) Ayn genetik ifre, farkl canl larda bile ayn aminoasidi kodlar. DNA Yap s ve Replikasyon 3. Hücre yönetiminin sa lanmas nda; I. Genetik bilginin ribozomlara ta nmas II. Aminoasitlerin ribozomlara ta nmas III. Genetik bilginin mrna ya yaz l m IV. Genetik bilginin ribozomda okunmas olaylar ndan ilk ve son olarak gerçekle enler hangileridir? A) I. ve IV. B) III. ve IV. C) I. ve II. D) II. ve IV. E) III. ve II. E) Farkl kodonlar ta yan iki mrna, ayn proteini ortaya ç karamaz. 2. A a daki tabloda mrna daki baz kodonlar ve ifreledikleri aminoasitler gösterilmi tir. A 1. K s m 2. K s m A G Asparajin Asparajin Lizin Lizin Serin Serin Arjinin Arjinin U C A G 3. K s m Buna göre, aminoasit dizilimi; Serin Lizin Arjinin Asparajin eklinde olan bir proteinin sentezini sa layan mrna molekülü, a a dakilerden hangisi olamaz? 4. nsanda bir böbrek hücresi ile pankreas hücresinde yap ve görev bak m ndan farkl l klar görülmesi; I. mrna II. trna III. rrna moleküllerinden hangilerinin farkl olmas ile aç klan r? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) II ve III A) A G C A A A A G A A A U B) C) A G U A G C A A G A G G A A A G A G A A A U A C 5. Canl lar n kal t m materyalinde 5 çe it nükleotit bulunsa idi, muhtemelen 20 çe it amino- D) A G C A A A A G G U A A asidi kodlayabilecek kaç farkl ikili ifre kullan lmas yeterli olurdu? E) A G U A A G A G A A A C A) 5 B) 20 C) 25 D) 64 E)

182 DNA YAPISI VE REPL KASYONU 6. AGT genetik ifresinin; Replikasyon Transkripsiyon Translasyon i lemleri sonras ; a. ifre b. kodon c. anti-kodon kar l klar neler olmal d r? a b c A) TCA TCA AGU B) AGT TCA TCA C) TCA UCA AGU D) AGU TCU AGT E) AGT UCA AGT 8. Hücrelerde, protein sentezi mekanizmas nda görevli; I. trna II. rrna III. mrna moleküllerinin ortak özelli i a a dakilerden hangisidir? A) DNA üzerinden sentezlenmeleri B) Ribozoma girip - ç kmalar C) Aminoasit ta malar D) Transkipsiyonda görev almalar E) Kodonlar ta malar 7. A a daki ekilde bir mrna üzerinde bulunan üç farkl ribozom gösterilmi tir. mrna U A A 3 9. A a da santral dogma mekanizmas kar k olarak gösterilmi tir. I. + Metionin aminoasidi durdurucu 40. kodon Bu mrna da durdurucu kodon, 40. s rada oldu una göre, a a dakilerden hangisi do ru de ildir? A) Translasyona ilk önce, 3. ribozom ba lam t r. B) 1. ribozomda üretilecek protein, 3. ribozomda üretilecek olanla ayn d r. C) 2. ribozomda en sonunda 38 tane peptit ba olu ur. D) Translasyon bitti inde üç farkl proteinden üç tane üretilir. E) Translasyon bitti inde her üç ribozoma giren trna çe idi ayn olur. II. III. Metionin aminoasidi mrna + Valin aminoasidi Buna göre, yukar daki a amalar n gerçekle me s ras nas l olmal d r? A) I., II. ve III. B) II., III. ve I. C) I., III. ve II. D) III., I. ve II E) II., I. ve III. 1.E 1.? 2.? 2.D 3.? 4.? 3.E 5.? 6.? 4.A 7.? 8.? 9.? 5.C 10.? ? C 12.? 7.D 13.? 14.? 8.A 15.? 16.? 9.E 182

183 DNA YAPISI VE REPL KASYONU Test 17 DNA Yap s ve Replikasyon 1. Bir bakteride, hücre yönetimi s ras nda a a dakilerden hangisi gerçekle mez? A) mrna moleküllerinin ribozomda okunmas B) DNA daki hidrojen ba lar n n kopmas C) Yeni peptit ba lar n n kurulmas D) trna lar n çekirdekten sitoplazmaya ta nmas E) 20 çe it aminoasitin kullan lmas 4. Bir trna ya ait anti-kodon k sm nda en az ve en çok kaç çe it azotlu organik baz bulunur? En az En çok A) 1 3 B) 2 3 C) 3 4 D) 1 4 E) Protein sentezi s ras nda gerçekle en; I. Aminoasitlerin ribozomlara ta nmas II. Anlaml iplikteki Adenin kar s na Urasil nükleotidin gelmesi III. Deoksiribonükleotit molekülleri aras ndaki ba lar n kopmas olaylar ndan, replikasyon, transkripsiyon ve translasyon olaylar na ait olanlar a a dakilerden hangileridir? Replikasyon Transkripsiyon Translasyon A) I III II B) II I III C) I II III D) III I II E) III II I 5. Valin aminoasitinin mrna kodonu: GUA Sistein aminoasitinin trna antikodonu: ACA Serin aminoasitinin DNA ifresi AGT oldu una göre; ACAAGTCATACACAT eklinde nükleotit dizilimi olan bir genin translasyonu sonucunda hangi protein sentezlenir? A) Sistein Serin Valin Valin Serin B) Serin Sistein Serin Valin Valin C) Valin Serin Sistein Valin Sistein D) Valin Sistein Serin Sistein Serin E) Sistein Serin Valin Sistein Valin 3. Bir gen ile bir protein molekülün; I. Aminoasit II. Nükleotit III. Peptit ba gibi özelliklerin hangilerinin say s bak m ndan e it olmalar mümkün de ildir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 6. Bir ribozoma 72 tane trna girmi tir buna göre; a. lgili gendeki nükleotit say s b. mrna daki kodon say s s ras yla neler olmal d r? A) 219 ve 73 B) 72 ve 73 C) 216 ve 72 D) 219 ve 72 E) 216 ve

184 DNA YAPISI VE REPL KASYONU 7. Bir mantar hücresinde, bir enzimin sentezi s ras nda ribozoma 34 tane trna girmi tir. Buna göre; I. lgili gendeki nükleotit say s II. mrna daki kodon say s neler olmal d r? I II A) B) C) D) E) Her aminoasit için mrna da üç nükleotit bulunur. Bu üç nükleotide kodon denir ve 64 çe it kodon vard r. Bu 64 çe it kodon ile; I. 20 çe it aminoasitin tümünün ifrelenmesi II. Yedek ifrelerin olu mas III. Translasyon i leminin ba lamas IV. Translasyon i leminin durdurulmas i lemlerinin hangileri gerçekle tirilebilir? A) I ve III B) II ve III C) I, II ve IV D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV II III 8. DNA mrna Protein I Yukar da santral dogma olay özetlenmi tir. Numaraland r lm a amalardan hangileri tüm hücrelerde ayn hücresel k s mda gerçekle ir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) II ve III 11. A a da baz aminoasitlerin trna anti-kodonlar verilmi tir. Aminoasit trna anti kodonu Y UUA Ü CAC Ö GCU K ACG 9. AU GCGAU AC GC A U A G mrna Yukar da verilen mrna molekülünün sentezini sa layan gendeki ifre say s n n, bu mrna ya göre sentezlenecek proteindeki aminoasit say s na oran ne olmal d r? A) 1 B) 3 2 C) 5 3 D) 4 5 E) 15 4 Buna göre, nükleotit dizilimi; CGAAAUUGCGUGUAA olan bir mrna molekülüne göre sentezlenecek proteindeki aminoasit dizilimi nas l olmal d r? A) KÖYÜ B) KÜYÖ C) ÖYKÜ D) YÜÖK E) KYÖÜ 1.D 1.? 2.? 2.E 3.? 3.E 4.? 5.? 4.A 6.? 7.? 5.E 8.? 6.A 9.? 10.? 7.B 11.? 8.C 12.? 13.? 9.D 14.? 10.E 15.? 16.? 11.C 184

185 DNA YAPISI VE REPL KASYONU Test I. Replikasyon yapabilme II. Guanin baz kadar Sitozin içerme DNA Yap s ve Replikasyon 3. A a daki ekilde protein sentezinin translasyon a amas gösterilmi tir. III. Aminoasitleri ribozoma ta ma Yukar daki özelliklerden DNA ve RNA ya ait olanlar hangi seçenekte do ru olarak e le tirilmi tir? DNA RNA A) I ve II I, II ve III B) I ve II III C) I, II ve III II ve III D) II ve III I ve II E) I ve II II ve III III mrna son kodon emaya bakarak; I. mrna daki kodon say s II. Ribozoma giren trna say s III. Ribozomda olu an su miktar gibi özellikler aras ndaki ili ki a a dakilerden hangisidir? A) I = III > II B) III > I > II C) I > II > III D) I = II = III E) I = II > III 4. Aminoasitler Kodonlar 2. A a da protein sentezi mekanizmas özetlenmi tir. Anlaml iplik T A C G C T G C C A T T ifre mrna A U G C G A C G G U A A kodon Protein 1. aminoasit 2. aminoasit 3. aminoasit Valin GUU, GUC, GUA, GUG Glutamin CAA, CAG zolözin AUU, AUC, AUA Yukar da ilgili kodonlar verilen aminoasitlere bakarak, dizilimi; Glutamin Valin zolözin eklinde olan bir proteinin sentezini sa layan bir mrna n n nükleotit dizilimi hangisi olamaz? A) CAGGUCAUA B) CAAGAAAUC C) CAAGUUAUC D) 1CAGGUAAUU E) CAAGUGAUU emaya göre, a a daki ifadelerden hangisi do ru de ildir? A) mrna da 4 farkl kodon vard r. B) Anlaml iplikte 12 nükleotit vard r. C) Ribozoma 3 trna molekülü girmi tir. D) 2. ve 3. aminoasitler ayn olamaz. E) Baz ifre ve kodonlar, aminoasit ifrelemez. 5. Canl türlerinde; I. mrna n n nükleotit dizisi II. trna lar n ta d aminoasit çe itleri III. DNA daki genetik ifre çe idi say s gibi özelliklerden hangisi, türün kendine özgü olabilir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 185

186 DNA YAPISI VE REPL KASYONU 6. Translasyon sonucu üretilen bir proteinde 17 çe- it aminoasit vard r. Bu proteinin sentezinde; I. Ribozoma giren trna say s II. lgili gendeki ifre çe idi say s III. mrna daki nükleotit say s gibi özelliklerden hangileri bilinemez? A) Yaln z I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 9. Bir ribozoma m tane trna girmi se, sentezi yap lan proteinle ilgili gendeki nükleotit say s ne olmal d r? A) m B) 3m C) m + 1 D) 3m + 1 E) 3(m + 1) 10. A a da bir DNA molekülünün anlaml ipli i gösterilmi tir. anlaml iplik 1. gen 2. gen 3. gen 7. Hücrelerde genetik bilgi ak ; DNA RNA Protein eklindedir. Bu süreçte a a dakilerden hangisi baz hücrelerde gerçekle mez? A) mrna moleküllerinin tekrar kullan lmas B) trna moleküllerinin 20 çe it aminoasiti ta mas C) Ribozomlar n çekirdekten gelen mrna y okumas D) DNA n n baz ifrelerinin aminoasitleri kodlayamamas E) Translasyon i lemi s ras nda su olu mas Buna göre, anlaml iplikteki genlerde; I. ifre çe idi II. Nükleotit say s III. Nükleotit dizili i gibi özelliklerden hangileri kesinlikle farkl d r? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) II ve III 11. Protein sentezi sürecinin translasyon a amas nda görevli üç trna molekülü ve ta d klar aminoasitler a a da gösterilmi tir. P T P aminoasitler trna lar 8. Hücrelerde protein sentezleme mekanizmas ayn d r. Bu durumda a a dakilerden hangisi bu kural n d nda kal r? A) Transkipsiyonu yap lan genlerin nükleotit dizili i B) Ba lang ç kodonunun çe idi C) mrna larda kullan labilecek son kodonun çe- itleri D) Ribozomlara girebilecek tna çe idi say s E) Aminoasitlerin ribozoma getirili ekli CGC CAG CCA antikodonlar Bu üç trna ya ve ta d klar aminoasit çe itlerine bakarak; I. Farkl ifreler, ayn aminoasitleri kodlayabilir. II. trna çe idi, aminoasit çe idinden daha fazlad r. III. Farkl aminoasitler, ayn trna çe itleri ile ta- nabilir. eklindeki yarg lardan hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) II ve III 1.B 1.? 2.? 2.D 3.? 4.? 3.C 5.? 4.B 6.? 7.? 5.A 8.? 9.? 6.E 10.? 7.C 11.? 8.A 12.? 13.? 9.E 14.? 10.C 15.? 16.? 11.D 186

187 DNA YAPISI VE REPL KASYONU Test A a daki ekilde DNA replikasyonu mekanizmas gösterilmi tir. DNA Yap s ve Replikasyon 4. DNA molekülünün iki ipli inin birbirine göre konumu, a a daki kavramlardan hangisi ile en iyi aç klan r? A) Bükülmü B) Antiparalel C) Ba l D) Rastgele E) Yar konumlu 5. DNA molekülünün sarmal yap s bir merdivene benzetilebilir. emada a, b, c, d ve e gösterilen enzimler için a a dakilerden hangisi do ru de ildir? A) a enzimi DNA ligazd r. B) b molekülü, yeni DNA molekülüdür. C) c enzimi, primazd r. D) d enzimi, helikazd r. E) e enzimi, DNA polimerazd r. 2. A a dakilerden hangisi, hücrelerde tek bir polipeptidin aminoasit dizisini belirleyen moleküler yap d r? A) Nükleotit B) DNA C) Organik baz D) Gen E) trna Bu durumda bu merdivenin basamaklar n a a dakilerden hangisi olu turacakt r? A) ekerler B) Fosfatlar C) E le mi azotlu bazlar D) eker ve fosfat omurgas E) Aminoasitler 3. Bir DNA molekülünün %40 Timin nükleotitlerden olu acak olursa, guanin nükleotitlerin ne oranda olmas beklenir? A) %10 B) %20 C) %40 D) %40 E) %80 6. DNA e lenmesi s ras nda hidrojen ba lar n gev eten ve k ran enzimler a a dakilerden hangisidir? A) Helikazlar B) Ligazlar C) Primazlar D) Polimerazlar E) Lipazlar 187

188 DNA YAPISI VE REPL KASYONU 7. A a dakilerden hangisi DNA replikasyonunun sonucunu do ru aç klayan bir ifadedir? A) Tamamen yeni iki DNA molekülü B) Biri tamamen yeni, di eri tamamen orjinal olan iki DNA molekülü C) Birer iplikleri yeni, di er iplikleri orjinal olan iki DNA molekülü D) Her ipli i yar ya kadar korunmu iki yeni DNA molekülü E) Tamamen korunmu iki DNA molekülü 9. Çift sarmall bir molekül olan DNA için, a a daki temel oranlar hesaplanabilir: 1. A / G 2. C / T 3. C / G 4. (A + C) / (G + T) 5. (A + G) / (C + T) 6. (A + T) / (G + C) Bu oranlardan hangileri, her zaman 1 e e ittir? A) 1 ve 2 B) 4 ve 6 C) 3 ve 6 D) 1, 4 ve 5 E) 3, 4 ve 5 8. Bir nükleik asitin analizden ç kan sonuçlar a a dad r: 10. Bir ökaryot hücrede; I. Pentoz çe idi II. Azotlu organik baz çe idi III. Nükleotit çe idi gibi moleküllerin say s, s ras yla a a dakilerden hangisinde do ru olarak verilmi tir? A) 2, 8, 8 B) 4, 5, 8 C) 2, 5, 5 D) 4, 8, 5 E) 2, 5, 8 * yüzde 37 A * yüzde 16 G * yüzde 22 C * yüzde 25 T Bu nükleik asit a a dakilerden hangisi olabilir? A) Tek zincirli mrna B) Tek iplikli DNA C) Çift iplikli trna D) Çift sarmall DNA E) Tek zincirli rrna 11. l. Nükleotitlerinin toplam say s II. Nükleotitlerin zincirdeki yerleri III. Nükleotitlerin birbirine ba lanma biçimi IV. ki zincirin birbirine ba lanma biçimi V. Nükleotit çe itlerinin kullan lma miktar Yukar da verilenlerden hangilerinin farkl olmas genlerin birbirlerinden farkl olmalar n sa lar? A) I ve II B) I ve III C) III ve IV D) II, IV ve V E) I, II ve V 1.B 1.? 2.? 2.D 3.? 4.? 3.A 5.? 4.B 6.? 7.? 5.C 8.? 9.? 6.A 10.? 7.C 11.? 8.B 12.? 13.? 9.E 14.? 10.E 15.? 16.? 11.E 188

189 DNA YAPISI VE REPL KASYONU Test DNA molekülü ile ilgili olarak a a daki ifadelerden hangisi do ru de ildir? A) Hücrenin tüm etkinliklerini kodlayan bilgi, DNA yap s nda kodlanm t r. B) Tüm moleküller içinde sadece DNA kendini e leyebilir. C) DNA molekülündeki her gen özel bir mrna sentezini yönetir. D) DNA molekülü protein yap l bir polimerdir. E) Genetik bilginin ak yönü DNA RNA Protein eklindedir. 2. A a da bir DNA molekülünün tek ipli ini olu turan nükleotitler gösterilmi tir. DNA Yap s ve Replikasyon 3. Bir DNA molekülünde nükleotit vard r. 1. ipli inde... C = 2000 ve A = ipli inde... A = 2500 bulundu una göre, bu moleküldeki; a. toplam hidrojen ba say s b. guanin oran neler olmal d r? a b A) /14 B) /14 C) /14 D) /14 E) /14 5 ucu P P P P P T T C A G 4. A a da, farelerde zatürre etkeni bir bakteri olan Streptococcus pneumoniae ile yap lan deneyin sonuçlar gösterilmi tir. Kapsülsüz bakteriler Kapsüllü bakteriler Is t lm kapsüllü bakteriler Kapsülsüz bakteriler Is t lm kapsüllü bakteriler P T 3 ucu Bu DNA ipli i ile ilgili olarak a a dakilerden hangisi do ru de ildir? A) Kar s ndaki iplikle 14 hidrojen ba yapan, 6 nükleotitli bir parçad r. B) Replikasyon s ras nda bu 6 nükleotit birbirinden ayr l r. C) 2 pürin ve 4 pirimidin baz ta r. D) Bu zincirin uzamas, 5 ucundan 3 ucuna do ru olur. E) Pentoz say s n n glikozit ba say s na oran 1 dir. canl ölü canl ölü Bu deney, a a dakilerden hangisini anlamak için yap lm t r? A) Farelerin Streptococcus pneumoniae türlerine kar direncini B) Kapsüllü ve kapsülsüz bakterilerin gen dizili- ini ö renmeyi C) DNA n n genetik rolünü D) Is tma i leminin DNA ya etkisini E) Zatürre hastal n n farelere etkisini 189

190 DNA YAPISI VE REPL KASYONU 5. A a dakilerden hangisi, bir organizman n kal tsal geçmi i hakk nda bilgi edinilmesi sürecinde kullan lamaz? A) Nükleotit dizileri B) Proteinler C) Genler D) ekerler E) ifre dizileri 6. 5 A T G T T A 3 3 G G C 5 8. Bir DNA molekülünde Timin say s X ile Guanin say s Y ile gösterilirse: I. Toplam hidrojen ba say s II. Tek iplikteki nükleotit say s nas l ifade edilir? I II A) X. Y X + Y B) 2X + 3Y X + Y/2 C) 3X + 2Y X. Y/2 D) 2X + 3Y X + Y E) 3X + 3Y X + Y/2 Baz yap ta lar eksik, yukar daki polinükleotit molekül ile ilgili olarak; I. E lenmesi s ras nda sitoplazmadan 5 Adenin nükleotit kullan r. II. 22 hidrojen ba içerir. 9. Replikasyon döngüsü 20 dk olan bir bakteriye ait DNA molekülünün, bilinmeyen bir ortamda iki kez e lenmesi sa lan yor. E lenme öncesi ile ilk ve ikinci e lenmeleri sonucunda yap lan analiz sonuçlar a a daki tüplerdedir. III. Kendini onarmas için 9 nükleotit gerekir. eklindeki yarg lardan hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 7. Bir DNA molekülünün e lenmesi; a. b. hafif DNA (N 14 N 14 ) melez DNA (N 14 N 15 ) a r DNA (N 15 N 15 ) I II III Buna göre, bu üç DNA çe idini gösteren tüpler yukar dakilerden hangileri olabilir? E lenme I. E lenme II. E lenme öncesi sonras sonras A) I III II B) I II III C) II I III D) III II I E) II III I c. eklindeki mekanizmalardan hangileri kullan larak gerçekle tirilebilir? A) Yaln z a B) Yaln z b C) Yaln z c D) a veya b E) b veya c 10. A a daki oranlardan hangisi DNA ve RNA için ortakt r? A) Pürinler / Nükleotitler = 1/2 B) Ribozlar / Fosfatlar = 1 C) Hidrojen ba lar / Bazlar = 2/3 D) Pirimidinler / Pürinler = 1 E) Nükleotitler / Pentozlar = 1 1.D 1.? 2.? 2.B 3.? 4.? 3.A 5.? 6.? 4.C 7.? 8.? 5.D 9.? 10.? 6.E 11.? 7.A 12.? 13.? 8.D 14.? 9.B 15.? 16.? 10.E 190

191 DNA YAPISI VE REPL KASYONU Test I. Yapay seçilim ile kültür bitkilerinin üretilmesi II. Petrol ve a r metal kirlili inin bakterilerle giderilmesi III. Bir s r varyetisinde kas geli imine neden olan genin bir koyuna aktar lmas IV. Genetik slah yoluyla yumurta verimi yüksek tavuklar n üretilmesi Yukar daki teknik uygulamalardan klasik yöntemler ve modern biyoteknolojik yöntemler için örnek olanlar, a a dakilerden hangisinde do ru e le tirilmi tir? Klasik yöntemler Modern yöntemler A) I ve II III ve IV DNA Yap s ve Replikasyon 3. Genler, kromozomal DNA n n küçük bir bölümünü i gal eder. Geri kalan k s m, kodlama yapmayan nükleotit dizilerini içerir. Bu nedenle genlerle çal abilmek için, gen klonlamas teknikleri kullan l r. Genler klonlan rken; I. Bakteriyel kromozomlar II. Restriksiyon enzimleri III. Bakteriyel plazmitler gibi unsurlardan hangileri kullan l r? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) II ve III B) I ve III II ve IV C) II ve IV I ve III D) I ve IV E) II ve III E) II ve III I ve IV 2. nsanlar taraf ndan, DNA üzerinde belli bir amaca yönelik yap lan her türlü i lem, genetik mühendisli i çal mas d r. Biyolojik bir yap n n ya da bu yap n n bile enlerinin yararl ürünler yapmada kullan lmas ise biyoteknolojidir. Buna göre, a a daki ifadelerden hangisi do ru de ildir? 4. Plazmitler ile ilgili olarak; I. Klonlama vektörleridir. II. Bakterilerdeki halkasal DNA molekülleridir. III. Bakteriyel kromozom ile beraber replikasyon yaparlar. eklindeki ifadelerden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III A) Genlerin izolasyonu ve ço alt lmas ile genetik mühendisli i ilgilenir. B) Biyoteknolojik çal malar, genetik mühendisli- inden farkl yöntemler kullan r. C) Rekombinant DNA molekülleri, genetik mühendisli i ürünüdür. D) Bakterilere insan genleri aktarmak biyoteknolojik bir çal mad r. E) Genetik mühendisli i ile elde edilen hücreler, biyoteknolojide kullan labilir. 5. A a daki enzimlerden hangisi, DNA moleküllerini s n rl say da özel bölgelerinden kesebilme özelli ine sahiptir? A) DNA ligazlar B) DNA polimerazlar C) Helikazlar D) Restriksiyon enzimleri E) Primazlar 191

192 DNA YAPISI VE REPL KASYONU 6. A a da gen klonlamas mekanizmas özetlenmi tir. 8. Genomunda yabanc DNA parças bulunan; I. Bitkiler Plazmit nsan DNA s II. Bakteriler III. Hayvanlar Bakteri kromozomu Plazmit 2 1 stenen gen gibi canl larda hangileri için transgenik denebilir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III stenen geni ta yan klon Kültür bakteriler ortam nda ço alma Buna göre, numaraland r lm a amalar n hangisi, rekombinant DNA molekülünün elde edildi i a amad r? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 9. I. A lar II. nterferonlar III. Plazmitler IV. Antikorlar V. Hormonlar Yukar da verilenlerden hangisi genetik olarak modifiye edilmi hayvanlarda üretimi ve ço- alt lmas amaçlanmayan bir üründür? A) I B) II C) III D) IV E) V 7. Genlerin klonlanmas ile elde edilen gen kopyalar ; I. Tar m zararl lar na dirençli transgenik bitkilerin üretilmesi II. Kritik öneme sahip protein ve enzimlerin üretilmesi III. nsan insülini üreten bakteri kolonileri elde edilmesi gibi amaçlardan hangileri için kullan labilir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 10. Çevresel sorunlar konusunda biyoteknolojik ürünlerin faydalar ; I. nsektisid ve pestisid kullan m nda azalma II. Fosil yak t kullan mda ve karbondioksit sal n mlar nda azalma III. Biyo dizel ve biyo etanol için biyoteknoloji tabanl enerji mahsullerinin yeti tirilmesi gibi etkilerden hangileri olabilir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 1.D 1.? 2.? 2.B 3.? 4.? 3.E 5.? 6.? 4.C 7.? 8.? 5.D 9.? 10.? 6.B 11.? 7.E 12.? 13.? 8.E 14.? 9.C 15.? 16.? 10.E 192

193 DNA YAPISI VE REPL KASYONU Test 22 DNA Yap s ve Replikasyon 1. Ticari amaçl transgenik bitkilerin üretimi; I. Hastal klara ve böceklere dayan kl olma II. Yabanc otlar öldürücü ilaçlara (herbisit) toleransl olma III. Fazla miktarda ve kaliteli ürün üretme IV. Abiyotik streslere kar dayan kl olma gibi amaçlardan hangileri için gerçekle tirilir? A) I ve II B) III ve IV C) I, II ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 3. A a dakilerden hangisi genetik mühendisli i ile ilgili çal malar n olas risklerinden biri de- ildir? A) Transgenik ürünlerin toksik ve allerjen etki yapmas B) Çapraz tozla ma ile do al türlere zararl genlerin bula mas C) Tar m zararl lar n n, transgenik bitkilere kar direnç olu turmas D) Antibiyotik direnci sa layan genlerin patojen bakterilere geçmesi E) Mevcut genetik yap ya müdahale edilmesi sonucu yeni genetik özelliklerin ortaya ç kmas 2. nsan gamma interferon proteini, T lenfositleri taraf ndan üretilen ve hücre bölünmesini durdurucu etkisinin yan nda virütik enfeksiyonlara kar direnç sa layan bir moleküldür. Yap lan bir çal mada bu proteini içeren süt üretebilen transgenik fareler elde edilmi tir. Transgenik fare sütünün üretilmesi sürecinde; I. Gen aktar lm embriyolar n ta y c farelerin rahmine yerle tirilmesi 4. Gen teknolojisi kullan larak do al süreçler ile edinilmesi mümkün olmayan yeni özellikler kazand r lm organizmalar için, I. Transgenik organizma II. Geneti i de i tirilmi organizma (GDO) III. Klonlanm organizma gibi tan mlardan hangileri yap labilir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III II. Transgenik farelerin interferon içeren sütü üretmesi III. nsan geninin fare embriyolar na aktar m IV. Ta y c farelerin transgenik fareleri do urmas gibi i lemlerin gerçekle me s ras nas l olmu tur? A) III., I., IV., II. B) I., III., II., IV. C) IV., III., I., II. D) III., IV., I., II. E) II., III., I., IV. 5. Biyoteknolojik yöntemlerle insan genleri aktar lm çiftlik hayvanlar nda; I. Üreme gücünde azalma II. Hastal klara kar duyarl l kta artma III. Gen ürününü fazla miktarda üretme gibi özelliklerden hangilerinin görülmesi istenmez? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) II ve III 193

194 DNA YAPISI VE REPL KASYONU 6. Bitki hücrelerine yeni genlerin aktar lmas nda, bir toprak bakterisi olan Agrobacterium tumefaciens plazmitleri kullan l r. lemin a amalar a a dad r: Agrobacterium Kromozom Plazmit lgili gen Rekombinant plazmit 4 Bitki hücresi 8. Bacillus thuringiensis, böceklerin sindirim sistemine zarar vererek ölümlerine neden olan bir protein üretmektedir. A a dakilerden hangisi, bir genetik mühendisinin yukar daki bilgiyi kullanarak yapaca i lemler aras da yer almaz? A) Proteini üreten genin, bakteriden izole edilmesi B) Bakteri genomunun analiz edilmesi Transgenik bitki 5 Kültür ortam Bu süreçle ilgili olarak, a a daki ifadelerden hangisi do ru de ildir? A) 5. a amada olu an bitki, yabanc geni yavrular na aktarabilir. B) 4. a amada bitki hücresi bölündükçe, yabanc geni yeni hücrelere aktar r. C) 2. a amada s ras yla DNA ligaz ve restriksiyon enzimleri kullan l r. D) 3. a amada istenilen özelli i kodlayan genler bitki hücresine aktar l r. E) Agrobacterium bakterisi, do al bir genetik mühendisidir. 7. A a daki genetik mühendisli i uygulamalar ndan hangisinin sonucu, di erlerinden farkl yönde etki gösterir? A) Kuzey kutbunda ya ayan bir bal ktan al nan genin domates ve çile e aktar lmas B) A vitamini üretmekte kullan lan beta-karoten genlerinin pirinç bitkisine aktar lmas C) Transgenik bitkilerin, yabani otlarla ayn ortama ekilmesi D) Bakteri plazmitleri kullanarak nohut bitkisine tuza dayan kl l k genlerinin aktar lmas E) Bak r, kur un, nikel gibi a r metalleri alabilen bakteri genlerinin çim bitkilerine aktar lmas C) Bakteriden al nan genin klonlanmas D) lgili genin böceklerin genomuna aktar lmas E) lgili genin domates, tütün ve m s r bitkilerine aktar lmas 9. A a dakilerden hangisi biyoteknolojik çal malar n ve ürünlerinin öngörülen faydalar ndan biri de ildir? A) Küresel mahsul verimlili ini artt rarak biyolojik çe itlili i korumak, devaml l sa lamak ve yem güvenli ini geli tirmek B) Yoksulluk ve açl n yok edilmesine katk da bulunmak C) Do al gen kaynaklar olan yerli rklar korumak D) klim de i ikli inin hafifletilmesi ve sera gazlar n n emisyonunu azaltmak E) Uygun maliyetli biyoyak tlar n n üretilmesine katk da bulunmak 1.E 1.? 2.? 2.A 3.? 4.? 3.E 5.? 6.? 7.? 4.C 8.? 9.? 5.D 10.? 11.? 6.C 12.? 7.C 13.? 14.? 8.D 15.? 16.? 9.C 194

195 DNA YAPISI VE REPL KASYONU Test 23 DNA Yap s ve Replikasyon 1. Geneti i de i tirilmi organizmalar n (GDO), insan sa l üzerinde; I. Toksik etkiler II. Kanser III. Allerji IV. Antibiyotik direnci gibi etkilerden hangilerine neden oldu u söylenebilir? A) I ve II B) II ve III C) I, II ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 2. Geneti i de i tirilmi ürünler (GDO) yeti tiren çiftçilerin, geleneksel tar m yapan çiftçilere göre daha fazla tar m ilac kullanmalar n n nedenini, a a dakilerden hangisi aç klar? A) GDO lu ürünlerin daha fazla böcek çekmesi B) Geleneksel ürünlerin daha dayan kl olmas C) GDO lu bitkilerin tar m ilaçlar na dirençli olmas D) Geleneksel tar m ürünlerinin pazarlamas n n zor olmas E) Tar m ilaçlar n n GDO lu bitkilere daha h zl etki etmesi 3. I. Havuç bitkisinin kökünden al nan hücrelerden doku kültüründe tam bir bitki elde edilmesi 4. Son y llarda, biyoteknoloji irketleri Terminatör teknolojisi denen ve geneti i de i tirilmi tar m ürünlerinin tohumlar n n bir sonraki y l yeniden ürün vermesini engelleyen yöntemler geli tirmi lerdir. Terminatör teknolojisi yönteminin ba ar l olmas için; I. Geneti i de i tirilmi ürüne terminatör geni ilave etmek II. Tohumu satmadan önce, önleyici mekanizmay aktif hale getirmek III. Terminatör geni, do al ürünlerin tohumlar nada aktarmak gibi uygulamalardan hangilerini yapmak gereklidir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) I, II ve III 5. A a dakilerden hangisi, bitkisel üründe kal nt b rakmayan, bitki yoluyla hayvana ve insana geçebilecek özel izinli kimyasallar n uygun biçimde kullan ld ürünlerdir? A) Do al ürünler B) Organik ürünler C) Transgenik (GDO) ürünler D) A l ürünler E) Melez (hibrit) ürünler II. Escherichia coli bakterisinden tütün bitkisine aktar lan bir genle, tuza dayan kl tütün elde edilmesi III. Börülce bitkisinden tütün bitkisine aktar lan bir genle, parazitlere dayan kl tütün elde edilmesi Yukar daki uygulamalardan hangileri, transgenik organizmalar olu turmu tur? A) Yaln z I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 6. Modern biyoteknolojik çal malar ile tar msal ürünlerde, a a daki uygulamalardan hangisinin yap lmas amaçlanmaz? A) Hastal klara ve zararl lara dayan kl l n art r lmas B) Yabanc ot ilaçlar na dayan kl l n art r lmas C) Raf ve depolama ömrünün uzat lmas D) Aroman n miktar n n art r lmas E) So u a ve tuzlulu a duyarl l n art r lmas 195

196 DNA YAPISI VE REPL KASYONU 7. nsan gen terapisi, hücrelerin hastal a yol açan eksik ya da kusurlu genleri yerine, sa l kl kopyalar n n hücreye yerle tirilmesini sa layan bir rekombinant DNA i lemidir. Buna göre gen terapisi; I. Vücudun T lenfositlerini AIDS virüsüne kar dirençli hale getirmek II. Kanserli hücreleri, kemoterapi ilaçlar na kar duyarl hale getirmek III. eker hastalar nda pankreatik hormonlar n üretilmesini sa lamak gibi amaçlardan hangilerine ula mada kullan labilir bir yöntemdir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II 9. Biyoteknolojik ürünlerin en kabul gören çe itlerinden biri, Yenebilir a lar d r. Yenebilir a lar, geneti i de i tirilmi bitkiler ve ürünlerinde üretilen a lard r ve a içeren bitki materyallerinin do rudan yenmesi ile etkisini gösterir. Buna göre, yenebilir a lar için; I. Antikor üretimini sa larlar II. Steril r ngalara gerek yoktur III. Vücudun antijen sentezlemesini sa lar eklindeki ifadelerden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 10. A a da bir genetik mühendisli i örne i gösterilmi tir. Plazmid DNA D) II ve III E) I, II ve III 8. Özel bir teknikle, nükleotit dizilimi ö renilmeye çal lan bir DNA molekülü tek zincirinin, jel elektroforez sonuçlar a a daki gibidir. A C T G stenilen geni ta yan DNA parças Gen eklenmi plazmit bitki hücresine aktar l r. stenilen gen ile plazmit birle tirilir Eklenmi gen Bitki hücresi ilk Okuma yönü Geneti i de i tirilmi bitki hücresi geli erek yeti kin çilek bitkisini olu turur. Eklenmi gen son Bu sonuçlara göre, incelenen DNA n n nükleotit dizi analizi nas l s ralanmal d r? A) G A C T G A A C G B) G C A A G T C A G C) C T G A C T T G C D) C G T T C A G T C E) G A C A C T T C G Belli özellikleri iyile tirilmi çilek Bu süreçte a a dakilerden hangisinin olu umuna ya da kullan m na rastlanmaz? A) Rekombinant bir DNA B) Geneti i de i tirilmi bir organizma C) Kendi kendine bölünebilen bir plazmit D) Birkaç çe it restriksiyon enzimi E) Raf ömrü ve tad iyile mi bir ürün 1.E 1.? 2.? 2.C 3.? 4.? 3.D 5.? 6.? 4.D 7.? 8.? 5.B 9.? 10.? 6.E 11.? 7.E 12.? 13.? 8.A 14.? 9.C 15.? 16.? 10.D 196

197 DNA YAPISI VE REPL KASYONU Test 24 DNA Yap s ve Replikasyon 1. Bir ö renci, laboratuvarda özel bir geni klonlamaya çal yor. 3. A a daki emada koyunlarda genetik klonlama tekni i özetlenmi tir. Yapt i lemler s ras yla a a dad r: I. Klonlamak istedi i geni içeren DNA y izole ederek genin yerini belirliyor. II. Klonlamak istedi i geni ve bakteriden ald plazmiti farkl restriksiyon enzimleri ile kesiyor. III. Geni ve plazmit DNA y DNA ligaz enzimi ile birle tirerek rekombinant DNA elde ediyor. IV. Rekombinant DNA y al c bakteriye aktar yor. V. Al c hücrelerin ço almas n ve genin klonlamas n sa layarak, gen ürününü kontrol ediyor. Yapt hatadan dolay ö rencinin hangi a amadan sonraki i lemleri gerçekle tirmesi mümkün de ildir? A) I B) II C) III D) IV E) V A koyunu klonlanm kuzu B koyunu yumurta hücresi C koyunu ta y c anne meme hücresi çekirde i Çekirde i ç kar l yor kayna t r l yor embriyo ta y c annenin uterusuna yerle tiriliyor kayna m hücre kayna m hücre normal bölünmeye ba l yor embriyo Yöntemin a amalar na bak ld nda, a a dakilerden hangisi do ru de ildir? A) A koyunu, klonlanm yavruya çekirdek genlerini tamamen aktarm t r. B) B koyunu, klonlanm yavruya mitokondriyel genlerini aktarm t r. C) C koyununun rahminde, hücrelerde mitoz ve farkl la ma süreci gerçekle ir. D) Klonlanm koyunda di er üç koyundan gelen genlere rastlan r. 2. I. Virüslere dirençli hale getirilmi kabak II. Hastal a dirençli tavuk III. Yabanc ot ilaçlar na dirençli kanola ve m s r bitkileri IV. Petrol ürünlerinin ar t m nda kullan lan bakteriler Yukar daki canl lar n ortak özelli i, a a dakilerden hangisidir? A) Transgenik canl lar olmalar B) Mutasyon sonucu olu mu olmalar C) Klonlanm canl lar olmalar D) Melezleme yolu ile olu malar E) Kök hücre teknolojisi ile olu mu olmalar E) Klonlanm koyun ile A koyunu tek yumurta ikizleri gibidir. 4. Arabidopsis thaliana bitkisinin kökleri, yanm may ndan topra a s zan nitrojen dioksit ile kar la t nda bitki renk de i tirmektedir. Bitkinin bu özelli i; I. Genetik Mühendisli i II. Gen terapisi III. Rekombinant DNA teknolojisi gibi yöntemlerden hangileri kullan larak kazand r lm t r? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve III E) II ve III 197

198 DNA YAPISI VE REPL KASYONU 5. Son y llarda ba ar l sonuçlar sa layan Polimeraz zincir tepkimesi (PCR) yöntemi ile DNA moleküllerinde istenilen gen bölgesi, canl bir hücre içine sokulmadan yal t l p ço alt labilmektedir. Buna göre PCR ürünü DNA lar, I. Klonlama II. Dizi analizi III. Hastal klar n tan s IV. Genetik tarama gibi çe itli uygulamalardan hangileri için kullan labilir? 7. Genetik mühendisli inde ve gen klonlamas çal malar nda temel unsurlar ndan biri de plazmitlerdir. Buna göre a a daki plazmitlerden hangisi AAGCTT A A TTCGAA eklindeki bir bitkisel kaynakl gen ile entegre olabilir? A) TTCGA TTCGA B) AAGCT TTCGA A) I ve II B) II ve III C) I, II ve IV D) II, III ve IV E) I, II, III ve IV C) TTCGA AGCTT D) AAGCT AGCTT E) TTCGA AAGCT 6. Genetik mühendisli i çal malar ile bir organizmadan gen al p di erine yerle tirme sürecinde; I. zole edilen geni, ta y c DNA (plazmit) ya yerle tirmek II. Gen içeren DNA molekülünün saf olarak elde edilmesi III. stenilen geni, özel enzimlerle keserek izole etmek IV. Plazmitin hedef organizmaya aktar lmas i lemlerinin uygulama s ras nas l olmal d r? A) I, III, II, IV B) II, III, I, IV C) I, IV, III, II D) III, I, IV, II E) II, I, IV, III 8. A a daki gen dizilerinden hangisi bir rekombinant DNA örne i de ildir? A) nsülin hormonu üreten bir bakteri plazmiti B) Bal k genleri ta yan bir çilek DNA s C) Virüslere dirençli transgenik bitki DNA s D) A vitamini bak m ndan zenginle tirilmi pirinç DNA s E) Radyoaktivite etkisiyle nükleotit dizilimi de i mi deri hücresi DNA s 1.B 1.? 2.? 3.? 2.A 4.? 5.? 3.D 6.? 7.? 8.? 4.D 9.? 10.? 5.E 11.? 12.? 6.B 13.? 14.? 7.C 15.? 16.? 8.E 198

199 DNA YAPISI VE REPL KASYONU Test 25 DNA Yap s ve Replikasyon 1. Bitki, hayvan veya mikroorganizmalar n tamam ya da bir parças kullan larak yeni bir organizma (bitki, hayvan ya da mikroorganizma) elde etmek veya var olan bir organizman n genetik yap s nda arzu edilen yönde de i- iklikler meydana getirmek amac ile kullan lan yöntemlerin tamam, a a daki kavramlardan hangisi ile tan mlanabilir? A) Biyoteknoloji B) DNA Parmak zi C) Gen Klonlamas D) T bbi Biyoloji E) Çevre Mühendisli i 3. I. Hormon, antikor, vitamin ve antibiyotik üretilmesi II. nsan sa l na yönelik proteinlerin üretilmesi III. Zor artlarda ya ayan organizmalar n enzimlerini ve biyomoleküllerini safla t rarak bunlar n sanayide kullan lmas IV. nsandaki zararl genlerin elemine edilmesi V. A, pestisit ve t bbi bitki üretimi Yukar daki uygulamalardan kaç tanesi, biyoteknolojinin çal ma alan içinde incelenebilir? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 2. Sadece bir damla kan, idrar, tükürük, sperma,süt, biyolojik bir doku parças, bir adet k l veya saç teli ki inin genetik kimli ini belirlemek için yeterlidir. Bir suç mahallinde bulunan böyle küçük bir vücut kal nt s ndan DNA izole edilmekte ve özel metodlarla ço alt l p ki inin genotipi tespit edilebilmektedir. Bir suç mahallinden al nan kan örneklerinden yola ç karak ölen kurban n, suçu i leyen failin ve olas üphelilerin DNA parmak izi analizleri a a- da verilmi tir. Kurban Fail üpheliler Türler aras aktar lan genlere transgen, transgeni genomuna alm canl ya ise rekombinant ya da transgenik-geneti i de i tirilmi organizma- GDO ad verilir. Buna göre, transgenik canl larla ilgili a a daki ifadelerden hangisi do ru de ildir? A) Transgenik canl lar, kayna ba ka bir canl olan transgeni (yabanc geni) genomlar nda kal c bir ekilde ta rlar. Analiz sonuçlar na bakarak ; I. Suçu i leyen ki i, I. üphelidir. II. DNA parmak izi yöntemi oldukça gü venilir bir yöntemdir. III. üpheliler tek yumurta üçüzü olamazlar eklindeki ifadelerden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III B) GDO lar n üretim a amas nda, bakteriler, virüsler ve böceklerden insanlara gen aktar m yap lmaktad r. C) Bu yöntemle insülin hormonu, büyüme hormonu gibi insana özgü gen ürünleri, GDO lu bakterilerde sentezlenebilir. D) GDO lu ürünün tespiti ve ölçümü i leminin ilk ad m DNA n n izolasyonu ve safla t r lmas d r. E) Yabanc genin üretti i yabanc proteini sonraki nesillerinde de üretirler. 199

200 DNA YAPISI VE REPL KASYONU 5. Bir ailede anne ve baban n, iki k z ve iki erkek çocu u vard r. A a da bu bireylerin DNA parmak izi analizleri gösterilmi tir. 7. Bir ara t rmac yeti kin bir kurba an n deri hücresinden ald çekirde i, bir ba ka kurba adan ald hücre çekirde i yok edilmi ve döllenmemi yumurta hücresine aktar yor. klonlanm iriba yumurta hücresi Yeti kin canl n n deri hücresi yumurta hücresi geli imi sürdürüyor çekirde i yok ediyor hücre çekirde i DNA parmak izi analizlerine bakarak a a dakilerden hangisinin do ru olmad kesindir? A) K z çocuklardan biri, bu anne babadan do mu tur B) Erkeklerden birinin bu iki ebeveyn ile herhangi bir genetik akrabal yoktur C) 2. k z, genetik yönden anneye 1. k zdan daha çok benzer D) Erkeklerden biri genetik yönden annesine, babas ndan daha fazla benzer hücre çekirde i yumurta hücresine aktar l yor Bu yumurta hücresi ile ilgili olarak, I. Rekombinant DNA molekülüne sahiptir. II. Sitoplazmik genleri ile çekirdek genleri farkl d r. III. Geli mesi ile olu an iriba, hücre çekirde inin al nd kurba an n genetik özelliklerini ta r. eklindeki ifadelerden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III E) K zlardan biri, annenin önceki evlili inden do mu olabilir 6. Genetik klonlama ile ilgili olarak; I. Vücudumuzdaki diploid her hücre, ba lang çtaki döllenmi yumurta hücresinin klonudur II. Baz bitkiler ve az say daki hayvan türü partenogenez yoluyla klonlanarak ço al rlar III. Tek yumurta ikizleri birbirlerinin, tek bir embriyonun ikiye bölünmesiyle olu mu klonlar d r eklindeki yarg lardan hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 8. Farkl hücre tiplerine dönü ebilen, henüz özelle memi hücre Protein üretimi için gerekli ifreleri ta yan DNA bölümleri Kal t m maddesinin incelenerek bir ki iye has DNA karakterinin tespit edilmesi Genelde bakterilerde, bazen ökaryot hücrelerde bulunan ve kendi kendini e leyebilen, dairesel ve çift sarmall, kromozomdan ayr DNA parças A a daki kavramlardan hangisi yukar da tan mlanmam t r? A) Gen B) DNA parmak izi C) Klon D) Plazmid E) Kök hücre 1.A 1.? 2.? 3.? 2.E 4.? 5.? 3.E 6.? 7.? 8.? 4.B 9.? 10.? 5.D 11.? 12.? 6.E 13.? 14.? 7.D 15.? 16.? 8.C 200

201 DNA YAPISI VE REPL KASYONU Test 26 DNA Yap s ve Replikasyon 1. A a daki emada bedensel hücre çekirde i aktar m ile yap lan klonlama tekni i özetlenmi tir. Yeti kin koyundan al nan meme hücresi ki hücre elektrik okuyla kayna t r l yor Kültür Döllenmemi yumurta hücresi Çekirde i ç kar l yor Embriyo geli imi 3. A a daki grafikte y llar aras nda geneti i de i tirilmi bitkilerin ekim alanlar ndaki art gösterilmi tir. Ekim alanlar ,7 (Alanlar milyon hektar olarak gösterilmi tir) 44, , Y llar Embriyo ta y c anneye aktar l yor Klonlanm kuzu Grafi e göre a a daki yorumlardan hangisi yap lamaz? A) GDO lu bitkilerin ekim alan yakla k 80 kat Klonlanm kuzu için; I. Ömrü, meme hücresini veren koyun kadar olacakt r II. Mitokondriyal genotipi, döllenmemi yumurtay veren koyun ile ayn olacakt r. artm t r. B) GDO lu tar m ile ilgili en h zl art y llar aras nda olmu tur. C) GDO lu bitkilerin insan sa l na olumlu etkisi her y l artm t r III. Fenotipi ta y c anne ile ayn olacakt r. eklindeki ifadelerden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III D) 2003 y l nda ekili alanlar, muhtemelen 90 milyon hektardan daha azd r. E) Çiftçilerin GDO lu mahsüllerden ald performans devaml artm t r. 2. A a dakilerden hangisi geneti i de i tirilmi organizmalar n (GDO), yararl oldu unu öne süren görü leri desteklemez? A) Böcek ilaçlar n n kullan m n azaltmas B) S k s k ve kat kontrol süreçlerinden geçmeleri C) Ürünlerin besleyicilik de erinin yüksek olmas D) Böcek ve hastal klara dayan kl bitkilerin ortaya ç kmas E) GDO lu bitki genlerinin do al bitkilere aktar lmas 4. A a dakilerden hangisi genetik mühendisli i ürünlerinden biri de ildir? A) Geneti i de i tirilmi çilekler B) Süt verimi art r lm inekler C) Tohum kullanmadan üreyebilen bitkiler D) Susuzlu a dayan kl domatesler E) nsülin hormonu üreten bakteriler 201

202 DNA YAPISI VE REPL KASYONU 5. A a daki ürünlerden hangisi, ekim alan rekor düzeyde artan geneti i de i tirilmi organizmalardan (GDO) biri de ildir? 7. A a daki ema, transgenik bir organizma üretme sürecini göstermektedir. A) Zeytin B) Pamuk C) M s r D) Kanola E) Soya Rekombinant DNA teknolojisi ile olu turulmu insektisit direnç geni içeren DNA Plazmit vektörler Restriksiyon enzimleri ile kesim i lemi 6. Biyoteknolojik geli melerle ortaya ç kan çe itli yöntemlerin özellikleri a a da verilmi tir. Biyoteknoloji Geli imi Modern Biyoteknoloji Hayvanlarda Genetik Mühendisli i Bitkilerde Genetik Mühendisli i Mikroorganizma Genetik Mühendisli i Kesilmi DNA nsektisit direnç geni içeren plazmit vektörler bitki hücrelerine aktar l r Birle tirilir Kesilmi vektörler Rekombinant DNA Teknolojisi Monoklonal Antikor Üretimi Ara t rma maliyeti Klasik Biyoteknoloji Hayvanlarda Embriyo Transferi Bitki Doku Kültürü Biyolojik Azot Fiksasyonu Fermantasyon Karma kl k Düzeyi Tabloya göre a a daki sonuçlardan hangisine ula lamaz? Bitkiyi yiyen böcekler ölür. Geni alan hücreler seçilir Hücreler bitkiyi ço altmak için kullan r. A) Biyolojik azot fiksasyonu geli mekte olan ülkelerde kolayca kullan labilir. B) Üzüm suyundan alkol üretmek, bakteriden insülin elde etmekten daha yayg n ve daha ucuzdur. C) Bitki doku kültürü teknikleri, birçok ülkede hastal klardan ar nd r lm bitki materyali üretiminde yayg n olarak uygulanabilir. D) Geneti i de i tirilmi organizmalar (GDO) olarak tan mlanan transgenik ürünlerin maliyeti ve karma kl orta düzeydedir. E) Genomik çal malar, biyo informatik, transformasyon, moleküler slah, moleküler tan yöntemleri ve a teknolojisi gibi yöntemlerin maliyeti yüksektir. Yöntemin a amalar incelendi inde; I. Rekombinant DNA olu turulmas II. DNA ligazlar n kullan lmas III. GDO lu bitkilerin olu mas IV. GDO lu böceklerin olu mas durumlar ndan hangileri gerçekle memi tir? A) Yaln z IV B) I ve II C) I ve IV D) II ve III E) II ve IV 1.B 1.? 2.? 3.? 2.E 4.? 5.? 6.? 3.C 7.? 8.? 9.? 4.C 10.? 11.? 5.A 12.? 13.? 14.? 6.D 15.? 16.? 7.A 202

203 3. Ünite KOMÜNİTE VE POPULASYON EKOLOJİSİ

204 . 3. ÜN TE: Komünite ve Populasyon Ekolojisi Toplam Kazan m Say s : Komünite ekolojisi ile ilgili olarak ö renciler; Komünitenin yap s n ve buna etki eden faktörleri örneklerle aç klar Komünitede tür içi ve türler aras ndaki rekabeti örneklerle aç klar Komünitede türler aras nda simbiyotik ili kileri örneklerle aç klar Komünitelerdeki birincil ve ikincil süksesyonu örnek üzerinde aç klar. 2. Popülasyon ekolojisi ile ilgili olarak ö renciler; Popü lasyon dinami i ve ta ma kapasitesini aç klar Baz canl türlerinin neslinin tehlikede olmas n nedenleriyle ortaya koyar Popülasyonlarda meydana gelen a r büyümenin olas sonuçlar n örneklendirir. 3. Biyomlarla ilgili olarak ö renciler; Bitki ve hayvanlar n yeryüzündeki da l m na etki eden faktörleri aç klar Biyom ve ekosistem aras ndaki ili kiyi aç klar Dünyadaki ba l ca karasal ve sucul biyomlar n özelliklerini belirtir.

205 KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S BO LUK DOLDURMA A a da verilen cümlelerde bo b rak lan yerleri tamamlay n z. 1. Bir nohut bitkisi ile köklerinde ya ayan bakteriler aras ndaki simbiyotik ili ki bir... örne idir. 2. Bir ya am ortam n n kirlenmesi sonucu ortamdan uzakla an ya da ortama giren türlere... denir. 3. Türler aras rekabet,... eklinde ifade edilen faaliyetlerin çak mas ndan kaynaklan r. 4. Bir zürafan n üzerindeki parazitlerin ku lar taraf ndan temizlenmesi... eklinde simbiyotik bir ili kidir. 5. Tam parazit ve yar parazit bitkilerin ikisinde de... sistemi geli memi tir. 6. Birincil süksesyon sürecinde, otsu bitkilerden sonra... gelir. 7. Bir populasyonun büyümesini, içe göçler ve... sa lar. 8. Bir populasyon ta ma kapasitesine yakla t kça... denen etki artar. 9. nsan eli ile çe itli ortamlara ta nm canl türlerine... türler denir. 10. Bir populasyonun birim alan ba na dü en birey say s na... denir. 11. Varl ya da yoklu u, bollu unun artmas ya da azalmas komünitedeki di er türleri etkileyen türlere... türler denir. 12. Akdeniz foku, kelaynak ku lar ve pandalar,... türlere örnektir. 13. Liken-yosun-ot-çal -a aç s ralamas ile gerçekle en süksesyon tipi... süksesyondur. 14. Il man bölge çay r biyomlar na Orta Asya da... denir. 15. Bir sucul biyomda güne n n ula t üst tabakaya... zon denir. 16. Bir ekosistemde farkl populasyonlar n olu turdu u ya ama birli ine... denir 17. Kar tav anlar ile va aklar aras ndaki ili ki...ili kisine örnektir. 18. Do ada böcekler ile bitkiler aras nda... eklinde bir simbiyoz ili ki vard r. 19. Bir liken birli inde, renksiz olan canl renkli olan canl dan... al r. 20. Yeryüzünde yaln z bir bölgede ya ayan ve ba ka hiçbir yerde rastlanmayan türlere... türler denir. 205

206 KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S DO RU YANLI SORULARI A a daki yarg lar n ba na do ru olanlar için (D ), yanl olanlar için(y) harfini koyunuz. 1. ( ) Bir otlak komünitesinde yaln zca k sa boylu çal lar ve a açlar yer al r. 2. ( ) Komünitelerin yap s, türler aras ili kiler taraf ndan belirlenir. 3. ( ) ki ya da daha fazla canl türünün birbiriyle etkile im içinde birarada ya amas na mutualizm ad verilir. 4. ( ) Bir alan ya da bir habitat içerisindeki tüm populasyonlar birli ine komünite denir. 5. ( ) Mutualistik bireyler bar nd ran bir populasyonun büyüme oran, böyle bireyler bar nd rmayan bir populasyonunkinden fazlad r. 6. ( ) Ekolojik olarak ni leri ayn olan iki farkl tür, ayn komüniteyi payla amazlar. 7. ( ) Do ada belirli, bir alanda ya ayan canl lar ve canl lar n etkile im içinde bulunduklar canl ve cans z ögelerin tümüne ekosistem denir. 8. ( ) Parazit bitkiler fotosentez yapamad ndan konak bitkinin su ve besinlerini emerler. 9. ( ) E er bir populasyonda avlanma fazla, çevre art k maddelerle dolu, besin az ise çevre direnci fazlad r. 10. ( ) Bir bölgedeki km 2 ba na dü en çam a ac say s na ta ma kapasitesi denir. 11. ( ) Varl ya da yoklu u, bollu unun artmas ya da azalmas komünitedeki di er türleri etkileyen türlere kilit ta türler denir. 12. ( ) Komünitede gerek say lar, gerekse faaliyetleri bak m ndan hakim olan türe, bask n tür denir. 13. ( ) Sekonder süksesyon, Liken-yosun-ot-çal -a aç s ralamas ile gerçekle ir. 14. ( ) Hayvanlar n rekabette bulunduklar di er hayvanlar görmesine ya da duymas na gerek yoktur. 15. ( ) Palyaço bal klar n n deniz lalelerinin felç edici tentakülleri aras nda ya amas bir kommensalizm örne idir. 16. ( ) Uyuz böce i ve sivrisinekler d parazit iken, tenyalar ve karaci er kelebekleri iç parazittirler. 17. ( ) Tropikal bölgelerin yüksek boylu otlardan olu mu bitkilerine step denir. 18. ( ) 18. Olumsuz artlar sonucu bask n türün yerine ba ka bir türün bask n duruma geçmesine süksesyon denir. 19. ( ) Bir liken birli inde, renkli olan canl renksiz olan canl ya su ve mineral sa lar. 20. ( ) Kasna me esi, ters lale ve kardelen bitkileri nesli tehlikede olan endemik türlerimizdendir. 21. ( ) Simbiyotik canl lar baz durumlarda besinlerini ortakla a ya ad klar canl dan elde ederler. 22. ( ) Kurak bölge bitkilerinde rüzgar, bitki geli imi için s n rlay c bir faktördür. 23. ( ) Tayga, sucul biyomlar n en fazla tür çe itlili ine sahip örne idir. 24. ( ) Yeryüzünde kutuplardan tropiklere do ru gidildikçe tür çe itlili i belirgin ekilde artar. 25. ( ) Ekolojik süksesyon h z n n en fazla oldu u döneme klimaks denir. 206

207 A a da verilen tan mlar ile terimleri e le tiriniz. KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S E LE T RME 1. Tek tarafl yarar esas na dayal simbiyotik ili kidir. A) Tam parazit bitkiler 2. Bitki örtüsü bulunmayan bir alana çe itli türlerin s rayla yerle mesidir B) rekabet 3. nsan eli ile de i ik ortamlara aktar lm türlerdir C) savan 4. Organik canl kal nt lar n ayr t rabilen türlerdir D) step 5. Fotosentez yapamayan ve kökleri olmayan bitkilerdir E) endemik tür 6. Kozalakl a aç ormanlar olarak da bilinen boreal ormanlard r F) istilac türler 7. Tropik bölgelerin kurak özellik gösteren yüksek boylu ot topluluklar d r G) saprofitler 8. Akarsular ve durgun sular n olu turdu u biyomlard r H) logaritmik art 9. Besin yönünden s n rlay c ortamlarda ya ayan türler aras nda görülür I) kommensalizm 10. Bir alg ve mantar n olu turdu u simiyotik ili kinin özel ad d r ) parazitlik 11. Türlerin ekosistemde üstlendikleri görevleridir J) tayga 12. Bir populasyonda sorunsuzca ya ayabilecek en fazla canl say s d r 13. Bozk r olarak da bilinen l man bölge çay rlar d r 14. S tipi büyüme e rilerinde en h zl art n görüldü ü evredir 15. Konak canl n n zarar gördü ü simbiyotik ili kidir K) primer süksesyon L) tropik ya mur orman M) biyom N) tatl su 16. Çevresel faktörlerdeki de i imlere son derece duyarl türlerdir O) Ters lale 17. Dünyada yaln zca Hakkari de yeti en endemik bir türdür 18. Yeryüzünün yaln z bir bölgesinde yeti en ya da ya ayabilen türlerdir Ö) P) Likenler gösterge tür 19. Farkl özellikte ekosistemleri ifade eden geni co rafik alanlard r R) 20. Tür çe itlili i, y ll k ya ve nem ortalamas en fazla olan karasal biyom tipidir S) ta ma kapasitesi ni 207

208 KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S YAPILANDIRILMI GR D Numaraland r lm kutucuklarda baz ekolojik kavramlar verilmi tir. Numaralar kullanarak a a daki sorular cevaplay n z. 1 Mutualizm 4 Kommensalizm 7 Neritik 2 Step 5 Savan 8 Rekabet 3 Bentik 6 Tayga 9 Klimaks 1. Afrika ve Avustralya n n yüksek boylu tropikal çay rlar? Cevap 1: 2. Kar ncalar ile akasya a açlar aras ndaki ortak ya am ekli Cevap 2: 3. Ayn kayna kullanan iki canl n n birbiri ile yar mas Cevap 3: 4. Ekolojik süksesyonun en son ve en dengeli evresi Cevap 4: 5. A açlara yuva yapan ku lar ile a açlar aras ndaki simbiyoz ya am ekli Cevap 5: 6. Bir gölün k y çizgisinden en derin bölgelerine uzanan dip k s mlar Cevap 6: 7. Bozk r olarak da bilinen l man bölge çay rlar Cevap 7: 8. K lar n so uk, uzun ve bol karl geçti i kozalakl a aç ormanlar Cevap 8: 9. K ta sahanl olarak da bilinen 200 metre derinli e kadarki denizel ya am bölgeleri Cevap 9: VENN D YAGRAMI YOLU LE E LE T RME 1 A a daki cümlelerin venn emas ndaki kar l n bulunuz. a) Ayn türden canl lar n olu turdu u topluluktur. ( ) b) Bireyleri aras nda ayn kaynaklar için rekabet gözlenebilir ( ) c) Bar nd rd bireylerin kromozom say s ayn d r ( ) Populasyon Komünite d) Bask n türleri vard r ( ) I II III e) Mutualizm, kommensalizm gibi türler aras ili kilerin gözlemlenebildi i canl topluluklar d r ( ) f) Ekosistemin abiyotik faktörlerinden etkilenirler ( ) 208

209 KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S VENN D YAGRAMI YOLU LE E LE T RME 2 A a daki cümlelerin venn emas ndaki kar l n bulunuz. a) En az bir taraf n fayda sa lad simbiyotik ili kidir ( ) Mutualizm Kommensalizm b) Akasya a açlar ile kar ncalar aras ndaki ili ki tipidir ( ) c) Yaln zca bir taraf n fayda sa lad simbiyotik ili kidir. ( ) d) Palyaço bal klar ile deniz laleleri aras ndaki simbiyotik ili kidir ( ) I II III e) Türlerden hiçbirinin zarar görmedi i simbiyotik ili kidir ( ) IV f) Her iki türün de ortakl ktan etkilendi i simbiyotik ili kidir ( ) V VI g) Ökse otu, küsküt otu ve karaci er kelebe i gibi canl lar n simbiyotik ili kileridir ( ) VII Parazitlik TANILAYICI DALLANMI A AÇ 1. A a da birbiri ile ba lant l Do ru / Yanl tipinde ifadeler içeren Tan lay c Dallanm A aç tekni inde bir soru verilmi tir. a ifadesinden ba layarak her do ru ya da yanl cevab n za göre ç k lardan sadece birisini i aretleyiniz. Örne in; a ifadesinin do ru /yanl oldu u belirtilir. Do ru ise b ifadesine, yanl ise c ifadesine ula l r. b ifadesinin do ru /yanl oldu u belirtilir. Do ru ise d ifadesine, yanl ise e ifadesine ula l r. d ifadesinin do ru / yanl oldu u belirtilir. Do ru ise 1.ç k a, yanl ise 2. ç k a ula l r. a. Liken birli inde renkli olan canl, renksiz olan canl ya besin sa lar b. Kommensal ya ayan iki canl birbirinden ayr l rsa her iki tür zarar görür D Y c. Ökse otlar, konak bitkiden besin ve mineral sa lar D Y D Y d. Parazit ya am, tür içi e. Nohut bitkisinin köklerindeki f. S tma mikrobu, insana sivrisi- g. Tenyalar n sindirim enzimleri ili kilerdendir bakteriler, bitkiye aminoasit nek ile bula an bir iç parazittir geli mi, duyu organlar kö- sa lar relmi tir D Y D Y D Y D Y 1. ç k 2. ç k 3. ç k 4. ç k 5. ç k 6. ç k 7. ç k 8. ç k 209

210 KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S 2. A a da birbiri ile ba lant l Do ru / Yanl tipinde ifadeler içeren Tan lay c Dallanm A aç tekni inde bir soru verilmi tir. a ifadesinden ba layarak her do ru ya da yanl cevab n za göre ç k lardan sadece birisini i aretleyiniz. Örne in; a ifadesinin do ru /yanl oldu u belirtilir. Do ru ise b ifadesine, yanl ise c ifadesine ula l r. b ifadesinin do ru /yanl oldu u belirtilir. Do ru ise d ifadesine, yanl ise e ifadesine ula l r. d ifadesinin do ru / yanl oldu u belirtilir. Do ru ise 1.ç k a, yanl ise 2. ç k a ula l r. a. Klimaks, bir süksesyonun en kararl noktas d r b. Kilit ta türler, populasyonun en kalabal k türleridir D Y c. Bir populasyonda çevre direnci artt kça ta ma kapasitesi dü er D Y D Y d. Endemik türler, ekosistemle- e. Savanlar, yüksek boylu tro- f. Tundra ve makiler karasal bi- g. Tayga, orman biyomlar n n rin en yayg n türleridir pikal çay rlard r yomlard r en tropik tipidir D Y D Y D Y D Y 1. ç k 2. ç k 3. ç k 4. ç k 5. ç k 6. ç k 7. ç k 8. ç k YAZILI SORULARI 1. Kilit ta tür, bask n tür ve gösterge tür nedir? Aç klay n z. 2. Komünitelerde farkl türler aras etkile im çe itleri nelerdir? Örneklerle aç klay n z. 3. Parazit canl lar n genel özellikleri nelerdir? Parazit ya am çe itlerini grupland r n z. 210

211 KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S 4. Süksesyon nedir? Primer süksesyonda gözlenen s ral de i imi yaz n z. 5. Populasyonlarda ta ma kapasitesi ve çevre direnci nedir? Aralar ndaki ili kiyi aç klay n z. 6. Populasyonlar n dinami ini olu turan özellikler nelerdir? 7. Türkiye de nesli tükenmekte olan bitki ve hayvan türlerine 5 er örnek veriniz. 8. Yeryüzünde canl türlerinin da l m n etkileyen faktörler nelerdir? 9. Biyom nedir? Dünyadaki ba l ca biyomlar s n and r n z? 10. Çay r biyomunun genel özelliklerini yaz n z. 211

212 KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S BULMACA B YOLOJ K PUZZLE Soldan Sa a 2. Yerkürenin farkl iklim özelliklerine sahip büyük iklim tipleri 4. Bir canl n n ekosistemdeki görevi, rolü 8. Belirli bir komünitede türlerin birbirinin yerini almas 10. Birincil süksesyonda likenlerden sonraki canl lard r. 11. Sülük, kene, sivrisinek gibi türlerin ya am ekli Yukar dan A a ya 1. Bir ekosistemde birçok de i ik türün olu turdu u topluluk 3. Bir populasyonda birim alana dü en birey say s 5. Ye il yaprakl ve köksüz bir bitki 6. Akasya a açlar ile kar ncalar aras ndaki simbiyoz ya am ekli 7. Süksesyon sürecinin doruk noktas 9. Bir türün yerelli inin, yöreselli inin ifadesi 12. Köpek bal klar ile yanlar nda yüzen küçük bal klar aras ndaki ili ki. 212

213 KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S Test 1 Komünite ve Populasyon Ekolojisi 1. Komünite, belli bir bölgeyi i gal eden ve yap s nda farkl türleri bar nd ran topluluklard r. Bu tan ma göre; I. Kromozom say s II. Beslenme ekli III. Vücut büyüklü ü gibi özelliklerden hangileri bir komüniteyi olu turan canl larda farkl l k gösterebilir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 4. Bir komüniteye zararl böcekler veya hastal klar girdi inde; I. Tür çe itlili i II. Süksesyon h z III. Besin zincirindeki basamak say s gibi özelliklerden hangilerinde art meydana gelece inden komünitenin yap s de i ir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 5. A a daki grafik, ayn komünitede yer alan türler aras ndaki süksesyon seyrini göstermektedir. Birey say s 2. Bir komünitenin tür çe itlili i; I. Birey say s II. gal etti i do a alan III. Besin a say s gibi özelliklerin hangileri ile do ru orant l olarak artabilir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) II ve III E) I, II ve III K M L Grafi e göre; P N Zaman (y l) I. Süksesyon s ras K, L, M, P, N eklinde gerçekle mi tir. II. M ve P türleri için çevresel ko ullar ayn d r. III. 15 y l içinde baz türler yok olmu tur. eklindeki yorumlardan hangileri yap labilir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve III E) II ve III 3. Ayn ekosistemde yer alan iki farkl komünite için; I. S n rlar kesi mez. II. Bask n türleri ayn d r. III. Ayn populasyonlar içerirler. eklindeki ifadelerden hangileri do ru de ildir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 6. Bir komünite, uzun bir devir boyunca nispeten de i meden kalabilir. Bu durum birçok nesil boyunca de i meden kal yorsa, bu komünite için a a dakilerden hangisi söylenebilir? A) Bask n türü, ortadan kalkm t r. B) Tür çe itlili i oldukça azalm t r. C) Klimaks haline gelmi tir. D) Ekoton bölgeleri daralm t r. E) Yayg n ve nadir türlerin say s e itlenmi tir. 213

214 KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S 7. Komüniteyi olu turan canl türlerinin çe itlili i, çe- itli abiyotik farktörlerden etkilenir. Buna göre a a daki ortam artlar ndan hangisinde tür çe itlili i di erlerinden farkl bir yönde etkilenir? A) Kutuplardan ekvatora do ru gidildikçe B) Okyanuslarda derinlere do ru gidildikçe C) Tundralardan kozalakl ormanlara gidildikçe D) Orta enlemlerden tropikal bölgelere gidildikçe 9. A a daki kavramlardan hangisi, komünitenin baz türlerinin di erlerin varl n ve da l m n güçlü bir ekilde kontrol etmesi durumunu ifade eder? A) Kilit ta tür B) Nadir tür C) Bask n tür D) Rekabetçi tür E) Endemik tür E) Tatl sularda nehir a zlar na do ru gidildikçe 10. Çe itli populasyonlar n kendi co rafi alanlar içerisindeki da l m biçimleri a a da verilmi tir. 8. A a daki grafik, bir orman komünitesinde, k tuza ile yakalanm kelebek türlerinin bollu unu göstermektedir. Tür say s Nadir Yayg n Birey say s Buna göre ; a. küçük bir adada yuva yapan ku lar Grafi e göre; I. Bu komünitede az say da tür yayg n, çok say da tür nadirdir. II. Bask n türü, yayg n türlerden biridir. III. Nadir türler, toplam bireylerin büyük k sm n olu turur. eklindeki ifadelerden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III b. bir bal k sürüsü c. bir ormandaki ayn türe ait ormanlar yukar daki da l m biçimlerinden hangilerini gösterirler? a b c A) I III II B) II I III C) III II I D) II III I E) III I II 1.E 2.E 3.E 4.B 5.C 6.C 7.B 8.C 9.B 10.B 214

215 KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S Test 2 1. Belirli bir bölgede ya ayan bir türe ait canl toplulu u Belirli bir bölgede ya ayan birden fazla türe ait canl toplulu u Farkl iki ekosistemin kesi im bölgesidir. Bask n türün yerini yeni bir bask n türün almas Komünite ve Populasyon Ekolojisi 3. Termit ile ba rsa nda ya ayan selüloz sindirici kamç l lar n aras ndaki beslenme ili kisi dü ünüldü ünde, birlikte ya ad klar süre içinde geli im grafikleri a a dakilerden hangisi gibi olmal d r? A) Geli me h z Termit Kamç l B) Geli me h z Kamç l Yukar da baz ekolojik terimlerin tan mlar veril- Termit mi tir. Bu tan mlamalar a a daki terimlerden hangisine ait de ildir? A) Ekoton B) Süksesyon C) Geli me h z Zaman Kamç l Termit D) Geli me h z Zaman Kamç l Termit C) Ekolojik Ni D) Populasyon Zaman Zaman E) Komünite E) Geli me h z Termit 2. Bir ekosistemde ya ayan canl lar aras nda simbiyotik ili kiler bulunmaktad r. Bu birliktelik çe itleri; I. Mutualizm II. Kommensalizm III. Parazitizm eklindedir. Bu birlikteliklerden hangilerinin bozulmas durumunda iki canl grubu da zarar görür? Kamç l Zaman 4. Ayn komünitede ya ayan l. ve ll. canl lardan l. si ll. ile beslenmektedir. Bu iki omurgal hayvan türünün komünitedeki birey say lar n n de i imi a a daki grafiklerden hangisindeki gibi olmas gerekir? A) Birey say s B) Birey say s l Zaman C) Birey say s D) Birey say s E) Birey say s ll ll l Zaman l ll l ll Zaman Zaman A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) l ve lll l ll Zaman 215

216 KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S 5. A a daki seçeneklerden hangisinde verilen birlikte ya am örne i di erlerinden farkl d r? A) nsan ve insan n ba rsa nda ya ayan B ve K vitaminlerini sentezleyen bakteriler. B) Otçul memeliler ve otçul memelilerin sindirim kanal nda ya ayan selüloz sindirici bakteriler. 8. Bir ekosistemde ya ayan canl lar aras ndaki simbiyotik ili kiler sonucunda ortaya ç kan geli im grafikleri a a da verilmi tir. Geli me h z l. canl ll. canl Geli me h z lll. canl lv. canl C) Termit ve termitin sindirim kanal nda ya ayan selüloz sindirici tek hücreli kamç l lar. D) nsan ve insan n alyuvar hücrelerinde ço alan plasmodyum a Zaman Geli me h z b V. canl Zaman E) Algler ile mantarlar n olu turdu u liken birli i Vl. canl c Zaman Yukar daki grafikler; I. Kommensalizm 6. I. Protokooperasyon ll. Parazitizm lll. Rekabet lv. Mutualizm Yukar da verilen birlikte ya am ekillerinden hangilerinde canl lar n en az biri zarar görür? A) l ve ll B) l ve lll C) ll ve lll D) ll ve lv E) lll ve lv ll. Parazitizm lll. Mutualizm eklindeki birlikte ya amlar ifade etmektedir. Grafikler ile birlikte ya am ekillerinin e le tirmesi a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? a b c A) l ll lll B) l lll ll C) ll l lll D) lll l ll E) lll ll l 7. Ekoton bölgeleri ile ilgili; l. Farkl iki ekosistemin kesi im bölgesidir. ll. Türler aras rekabet fazla olabilir. lll. Tür çe itlili inin fazla olmas beklenir. ifadelerinden hangileri do rudur? A) Yaln z l B) l ve ll C) l ve lll D) ll ve lll E) l, ll ve lll 9. Azot yönünden fakir topraklara ekilen ve azotça zenginle tiren bitki a a dakilerden hangisi olamaz? A) Bu day B) Bakla C) Nohut D) Fasulye E) Mercimek 1.C 2.A 3.A 4.B 5.D 6.C 7.E 8.D 9.A 216

217 KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S Test 3 Komünite ve Populasyon Ekolojisi 1. Bir güvercin populasyonundaki birey say s ile bu güvercin populasyonuna sald r da bulunan avc ahinlerin sald r ba ar s aras ndaki ili ki a a daki tabloda verilmi tir. Güvercin say s Sald r ba ar s (%) < Bu güvercin sürüsünün birey say s ile avc ahinin sald r lar na kar gösterdikleri tepki mesafesi a a daki tabloda verilmi tir. Güvercin say s Tepki mesafesi (metre) Yukar daki tablolara göre; < I. Güvercin sürüsündeki birey say s ile avc ahinlerin sald r s ndaki ba ar ters orant l d r. ll. Korunma amac yla canl larda topluluk olu turma davran geli ebilir. III. Avc ahinlerin ba ar l sald r yapabilmesi için güvercinlerin tepki mesafesinin az olmas gerekir. lv. Güvercinlerin gösterdi i tepki mesafesi ile avc ahinlerin sald r ba ar s ters orant l d r. ifadelerinden hangileri do rudur? A) l ve ll B) ll ve lll C) lll ve lv D) l, lll ve lv E) l, ll, lll ve lv 3. Liken birli ini olu turan algler ile mantarlar n aras ndaki madde al veri ini ifade eden tablo a a- da verilmi tir. X Alg Mantar Y Yukar daki tabloda X ve Y ile ifade edilen maddeler a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? X Y A) Oksijen Glikoz B) Glikoz Oksijen C) Karbondioksit Oksijen D) Glikoz Su E) Su Oksijen 4. Canl lar aras ndaki beslenme ili kileri a a daki tabloda verilmi tir. Canl Simbiyoz ya am n ad Etkile im durumu I + a ll + lll + b lv 0 V + c Vl 2. Çok s k ekilmi a açlardan olu an bir ormanda, a açlar dallar n yana do ru de ilde daha çok yukar ya do ru büyütür. Bu duruma neden olan çevresel faktörler; I. Madensel tuzlar ll. I k lll. Su eklindeki faktörlerden hangileridir? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) ll ve lll +: Fayda görme, : Zarar görme 0: Etkilenmeme Yukar daki tabloya göre a, b ve c ile ifade edilen birlikte ya am ekilleri a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? a b c A) Kommensalizm Mutualizm Parazitizm B) Mutualizm Kommensalizm Parazitizm C) Parazitizm Mutualizm Kommensalizm D) Parazitizm Kommensalizm Mutualizm E) Mutualizm Parazitizm Kommensalizm 217

218 KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S 5. A a daki tabloda simbiyoz ya ayan canl lar n ayr ld ktan sonra durumlar na ait bilgiler verilmi tir. Etkile im Canl Simbiyoz ya am n ad durumu I X ll + lll Y lv 0 V Z Vl 8. Bir komünitede bulunan üç ayr canl populasyonunun birey say lar ndaki de i im a a daki grafikte verilmi tir. Birey say s l ll lll lv V l. tür ll. tür lll. tür Zaman Yukar daki tabloda verilenlere göre X, Y ve Z birlikteliklerinin ad a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? a b c A) Mutualizm Kommensalizm Parazitizm B) Parazitizm Mutualizm Kommensalizm C) Parazitizm Kommensalizm Mutualizm D) Mutualizm Parazitizm Kommensalizm E) Kommensalizm Mutualizm Parazitizm 6. Bir populasyonun büyüklü ünü; l. Besin miktar n n artmas ll. Rekabetin artmas lll. Ya ama alan n n artmas lv. Avc say s n n artmas olaylar ndan hangileri olumsuz yönde etkiler? A) l ve ll B) l ve lll C) ll ve lll D) ll ve lv E) lll ve lv Yukar daki grafi e göre hangi zaman aral klar nda süksesyon meydana gelmi tir? A) l ve ll B) ll ve lll C) lll ve lv D) lv ve V E) ll, lll ve V 9. l. Beynam orman ndaki karaçamlar ll. Manyastaki ku lar lll. Büyük çekmece gölündeki bal klar Yukar da verilen örneklerden hangisi populasyonu ifade eder? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) ll ve lll 10. Belirli bir bölgede ya ayan omurgal hayvan türüne ait bir populasyonun birey say s de i imi a a- daki grafikte verilmi tir. Birey say s 7. Bir populasyonun; l. Ortamdaki besin miktar n n azalmas ll. Ya ama alan n n artmas lll. Do al afetlerin meydana gelmesi olaylar ndan hangilerinin meydana gelmesi o populasyonun ta ma kapasitesini art r r? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) ll ve lll l ll lll lv V Zaman Yukar daki grafikte, populasyonun üreme h z ile ölüm h z n n birbirine e it olmas beklenen zaman aral hangisidir? A) l B) ll C) lll D) lv E) V 1.E 2.B 3.D 4.B 5.C 6.D 7.B 8.B 9.A 10.E 218

219 KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S Test 4 1. Hiçbir canl n n ya amad bir ortamda canl l n ba lad gözlenmi tir. Canl l n ba lamas ve devam etmesi sürecinde; l. Likenler ll. Yosunlar lll. Çal lar lv. Otlar Komünite ve Populasyon Ekolojisi 4. A a da verilenlerden hangisi bir populasyonun çevre direncinin artt n gösterir? A) Do um oran n n artmas B) çe göçlerin artmas C) Yo unlu un artmas D) Ta ma kapasitesinin artmas E) Ölüm oran n n artmas V. A açlar hangi s rala süksesyona u ram t r? A) l ll lll lv V B) l ll lv lll V C) ll l lv lll V D) lll l ll V lv E) V lv lll ll l 2. Ceviz a ac köklerinden topra a di er bitkiler için zararl bir madde b rak r. Bu madde ceviz a ac n n etraf nda ba ka bir bitkinin ya amas na izin vermez. Bu durumdan ceviz a ac ne fayda görür ne de zarar, ancak di er bitkiler zarar görmektedir. Bu duruma amensalizm ad verilir. Yukar da verilen bilgilere göre amensalizmin i aretlemesi a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? 5. Bir kedi populasyonunun birey say s zamanla azalmaktad r. Bu populasyonun azalmas na neden olan faktör a a daki grafiklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? A) Ya ama alan B) Besin miktar (+: Olumlu etkile im, : Olumsuz etkile im, 0: Ne olumlu, ne de olumsuz etkile im). A) +, + B) +, C) +, 0 D), 0 E), C) Avc say s Zaman D) Rekabet Zaman 3. Türler aras rekabet; l. Besin bulma ll. E eyli üreme E) Hastal k oran Zaman Zaman lll. Bar nak bulma gibi nedenlerden hangileri için yap labilir? A) Yaln z l B) l ve ll C) l ve lll D) ll ve lll E) l, ll ve lll Zaman 219

220 KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S 6. Bir hayvan populasyo- Birey say s 8. Ya (y l) nunun birey say s de- i imi yandaki grafikte verilmi tir. Yandaki grafikte verilen l. ve ll. zaman l ll Zaman aral klar ndaki de i imlerin nedenleri a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? l ll A) Do um oran n n Besin miktar n n artmas artmas B) Besin miktar n n Ölüm oran n n artmas artmas C) Rekabetin artmas Ya ama alan n n artmas D) Ya ama alan n n Avc say s n n artmas azalmas E) Avc say s n n artmas Rekabetin artmas 7. Ayn populasyonda bulunan bireylerin; l. Kromozom say lar Ya (y l) Ya (y l) l. ülke ll. ülke lll. ülke Ülke Ülke Ülke Yukar daki grafikte 3 farkl ülkenin ya lar na göre nüfus da l m verilmi tir. ll. Gen yap lar Buna göre; lll. Protein yap lar l. l. ülke geli mekte olan bir ülkedir. lv. Beslenme ekilleri ll. Do um oran en az olan lll. ülkedir. gibi özelliklerden hangilerinin ayn olmas beklenir? A) l ve ll B) l ve lv C) ll ve lll D) ll ve lv E) l, ll ve lv lll. Populasyonlar n büyüme h zlar çoktan aza do ru l ll lll eklindedir. ifadelerinden hangileri do rudur? A) Yaln z l B) l ve ll C) l ve lll D) ll ve lll E) l, ll ve lll 1.B 2.D 3.C 4.E 5.D 6.B 7.B 8.E 220

221 KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S Test 5 Komünite ve Populasyon Ekolojisi ya aras %34 %33 %33 45 ya üzeri 0 20 ya aras %46 %22 %32 45 ya üzeri 3. ki farkl tek hücreli canl populasyonunun yaln z ve birlikte ya ad klar ortamlardaki birey say s de i imleri a a daki grafiklerde verilmi tir. Canl say s Canl say s l. canl ll. canl ya aras l. populasyon ya aras ll. populasyon 0 20 ya aras %25 %35 % ya aras lll. populasyon 45 ya üzeri Yukar da dairesel grafiklerde 3 farkl populasyonun ya da l mlar ve oranlar verilmi tir. Bu bilgilere göre populasyonlar n büyüme h zlar n n büyükten küçü e do ru s ralan nas l olmal d r? A) l ll lll B) l lll ll C) ll l lll D) ll lll l E) lll ll l 2. A a daki grafikte bir hayvan populasyonunun büyüme h z verilmi tir. Büyüme h z Zaman l. canl n n yaln z oldu u ortamda Canl say s Zaman ll. canl n n yaln z oldu u ortamda l. canl ll. canl Zaman l. ve ll. canl n n birlikte bulundu u ortamda Yukar daki grafiklere göre; l. l. canl ll. canl n n parazitidir. ll. l. canl ile ll. canl aras nda rekabet meydana gelmi tir. lll. I. canl ile ll. canl aras nda av avc ili kisi vard r. ifadelerinden hangileri do rudur? A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) ll ve lll Grafi e göre; l ll lll lv Zaman l. Populasyon lv. zaman aral n n sonunda yok olmu tur. ll. Populasyondaki birey say s sadece l. ve lll. zaman aral klar nda artmaktad r. lll. lv. zaman aral n n sonuna kadar populasyondaki birey say s sürekli artmaktad r. lv. ll. zaman aral nda populasyon dengede oldu u için göçler engellenmi ise do um oran ölüm oran na e ittir. ifadelerinden hangileri do rudur? A) Yaln z lll B) l ve ll C) ll ve lll D) lll ve lv E) l, lll ve lv 4. Bir gölde ya ayan bal k populasyonunun ortalama yumurtal k a rl n n zamana ba l de i imi a a daki grafikte verilmi tir. Ortalama yumurtal k a rl l ll lll lv V Zaman Bu grafi e göre, bal k populasyonunun yok olmas n engellemek amac yla uygulanmas gereken av yasa hangi zaman aral nda yap lmal d r? A) l B) ll C) lll D) lv E) V 221

222 KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S 5. A a daki grafikte bir hayvan populasyonunun birey say s de i imi verilmi tir. Birey say s 7. S rtlanlar genellikle aslanlar takip eder ve aslanlar n avlanmadan sonra geriye b rakt klar kal nt lar ile beslenirler. S rtlanlar ile aslanlar n bu birlikte ya am ekline verilen ad a a dakilerden hangisidir? l ll lll lv V Zaman A) Kommensalizm B) Mutualizm C) Protokooperasyon D) Parazitizm Bu grafi e göre a a da verilen ifadelerden hangisi yanl t r? E) Rekabet A) lll. zaman aral nda populasyonun büyüme h z s f rd r. B) Populasyonun büyüklü ü lll. zaman aral nda en yüksek de erindedir. C) Çevre direnci V. zaman aral nda en yüksek de erine ula m t r. D) Populasyondaki birey say s l., ll. ve V. zaman aral klar nda artmaktad r. E) lv. zaman aral nda populasyonun d na göçler artm olabilir. 8. Bir bitki türünün ya ayabildi i yükseklikler öyledir; Deniz seviyesinden 400 metre yükseklikte ya amaya ba lar ve en fazla deniz seviyesinden 1500 metre yüksekli e kadar ya ayabilir. Buna göre, bu bitki türünün birey say s n n yüksekli e ba l de i imi a a daki seçeneklerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? 6. nsan " Sivrisinek " Plasmodyum Yukar da verilen parazitlik durumuna hiperparazitizm ad verilir. Buna göre; l. Sivrisinek say s n n azalmas insan populasyonunun geli im h z n art r r. A) Birey say s B) Birey say s Yükseklik 0 C) Birey say s D) Birey say s Yükseklik ll. Plasmodyumlar n azalmas hem sivrisinekleri hem de insanlar olumsuz etkiler. lll. Enerji ak plasmodyumdan sivrisine e, sivrisinekten insana do rudur. ifadelerinden hangileri do rudur? E) Yükseklik 0 Birey say s Yükseklik A) Yaln z l B) Yaln z ll C) Yaln z lll D) l ve ll E) ll ve lll Yükseklik 1.C 2.A 3.B 4.D 5.C 6.A 7.A 8.A 222

223 KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S Test 6 1. Ekolojik ni ve türler aras rekabet ile ilgili a a daki grafiklerden hangisi do rudur? Komünite ve Populasyon Ekolojisi 3. A a daki tabloda, bir parktaki a açlarda ya ayan 5 farkl kertenkele türünün herbirinin ya am alan gösterilmi tir. A) Rekabet B) Rekabet Kaynak bollu u C) Rekabet D) Rekabet Ya am alan E) Rekabet Ni benzerli i Habitat farkl l Atmosferdeki oksijen 2. A a daki grafik, iki tek hücreli canl türünün, içeri i ayn olan besi ortam na birlikte konduklar nda birey say lar nda meydana gelen de i imi göstermektedir Birey say s I. tür II. tür Zaman Grafikteki de i ime bakarak bu iki tür aras nda; I. Parazit konak II. Rekabet III. Av avc (predasyon) gibi ili kilerden hangilerinin bulundu u söylenmelidir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III Tabloya bakarak, bu kertenkele türlerinin; I. Üreme II. Beslenme III. Oksijen gibi gereksinimlerden hangileri aç s ndan rekabeti azalmak için bu alanlara yerle ti i söylenebilir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) II ve III 4. I. S k ekilmi bu day bitkilerinin az say da ve küçük ba ak olu turmas II. Ambar zararl lar ndan süne nin k m l larvalar n yemesi III. Ayr k otlar n n fazla oldu u bir tarlada karpuzlar n c l z olmas IV. Kurba a larvalar nda yo unlu a ba l olarak geli menin yava lamas Çe itli canl larda gözlenen yukar daki lii kilerden; a. Tür içi rekabet b. Türler aras rekabet örne i olanlar, a a dakilerden hangisinde do ru e le tirilmi tir? a b A) I ve IV II ve III B) II ve IV I ve III C) I ve II III ve IV D) II ve III I ve IV E) III ve IV I ve II 223

224 KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S 5. Komünitelerde türler aras nda çe itli ortak ya am (simbiyoz) ekilleri vard r. A a daki tabloda iki farkl tür aras nda görülebilen ili ki; 1. tür T 2. tür M K + : Yararl etki : Zararl etki 0 : Etkisiz 0 R 7. I. Baklagiller II. Termitler III. Bitki kökleri Yukar daki canl yap lar n; a. mantarlar b. azot ba layan bakteriler c. selüloz sindirebilen bir hücreliler gibi canl lar n hangileri ile ortak ya am geli tirmeleri, mutualizm eklinde bir ortak ya am ortaya ç kar r? oldu una göre, tabloda T, M, R ve K ile gösterilen ili ki tipleri, a a dakilerin hangisinde do ru olarak verilmi tir? T M R K A) Mutualizm Parazitizm Kommensalizm Rekabet B) Kommensalizm Av-Avc Rekabet Mutualizm C) Mutualizm Rekabet Parazitizm Kommensalizm D) Rekabet Parazitizm Mutualizm Kommensalizm E) Kommensalizm Mutualizm Av-Avc Rekabet 6. Bir akasya a ac türü, i neli kar ncalar n bar nabilece i içi bo dikenlere sahiptir. Kar ncalar a ac n ekerli nektar ile beslenirken, a aca dokunan her eye sald r rlar. Akasya a ac ile dikenli kar ncalar aras ndaki bu ortak ya am ili kisi, a a dakilerden hangisidir? A) Kommensalizm B) Av Avc (predasyon) C) Mutualizm D) Parazitlik E) Rekabet I II III A) b a c B) c b a C) a b c D) b c a E) c a b 8. A a dakilerden hangisi, bir liken birli ini olu turan türlerin her ikisinin de sahip oldu- u bir özelliktir? A) Karbondioksit moleküllerinden eker üretme B) ATP sentezini klorofiller yard m ile yapabilme C) Topraktan ald su ve mineralleri kullanabilme D) Oksijen üretme E) Di er türe fayda sa lama 9. A a daki ortak ya am ili kilerinden hangisi insanlar n baz organik bile ikleri tek hücreli canl lardan elde etmesini sa lar? A) Kommensalizm B) Parazitlik C) Mutualizm D) Protokooperasyon E) Rekabet 1.E 1.? 2.? 2.B 3.? 4.? 3.B 5.? 6.? 7.? 4.A 8.? 9.? 5.A 10.? 11.? 6.C 12.? 7.D 13.? 14.? 8.E 15.? 16.? 9.C 224

225 KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S Test 7 Komünite ve Populasyon Ekolojisi 1. I. T rman c (epifit) bitkilerin ba ka bitkilere tutunarak destek almas II. Baz böceklerin, ba ka böceklerin içine yumurta b rakmas III. nsan ba rsa nda ya ayan baz bakterilerin vitamin üretmesi Yukar daki ortak ya am ekilleri a a dakilerin hangisinde do ru olarak e le tirilmi tir? I II III A) Mutualizm Kommensalizm Parazitlik B) Kommensalizm Parazitlik Mutualizm C) Kommensalizm Rekabet Mutualizm D) Parazitlik Mutualizm Rekabet E) Mutualizm Parazitlik Kommensalizm 4. A a da parazit oldu u bilinen 3 canl türünün çe itli özellikleri verilmi tir. I. X türü, kona n n kan ile besleniyor. II. Y türü, kona n n sindirim sisteminden besleniyor. III. Z türü, kona ndan organik besin alm yor. Buna göre X, Y ve Z ile gösterilen türler, a a- dakilerden hangisidir? X Y Z A) Sivrisinek Plazmodyum Ökse otu B) Plazmodyum Tenya Ökse otu C) Sülük Tenya Canavar otu D) Kene Pire Sülük E) Uyuz böce i Ba rsak solucan Küsküt otu 2. Av avc (predatörlük) ve parazitlik eklindeki ili kiler +/ eklinde ifade edilebilirler. Bu ili ki tipleri aras ndaki ba ka bir ortak özellik, a a dakilerden hangisidir? A) Konak canl ya ihtiyaç duymalar B) Ayn tür canl larda görülebilmeleri C) Her iki türün bitki olabilmesi D) Türlerden birinin di erinin vücudu içinde geli- ebilmesi E) Birlikte evrimle meleri 3. K, L ve M bitkileri ile a a daki özellikler biliniyor. K ve M bitkileri, fotosentez yapabiliyor. L ve M bitkilerinin, kök sistemleri bulunmuyor. Bu bilgilere göre K, L ve M bitkileri için a a daki özelliklerden hangisi do rudur? K L M A) Yar parazit Tam parazit Normal B) Normal Yar parazit Tam parazit C) Normal Tam parazit Yar parazit D) Tam parazit Normal Yar parazit E) Yar parazit Normal Tam parazit 5. Hayvansal parazitler; I. Ekto (d ) parazitler II. Endo (iç) parazitler olmak üzere ikiye ayr l r. Buna göre; I. Yaprak bitleri II. S tma parazitleri III. Sivrisinekler IV. Tenyalar gibi türlerden ekto ve endo parazit örne i olanlar a a dakilerden hangisinde do ru e le tirilmi tir? ektoparazit endoparazit A) I ve III II ve IV B) II ve III I ve IV C) I ve IV II ve III D) III ve IV I ve II E) I ve II III ve IV 225

226 KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S 6. I. Palyaço bal klar Deniz Anemonlar II. Memeli hayvanlar Bok böcekleri III. Çeçe sinekleri nsanlar Yukar da verilen canl lar aras ndaki ortak ya am ili kileri a a dakilerden hangisinde do ru e le tirilmi tir? I II III A) Kommensalizm Mutualizm Parazitlik B) Mutualizm Kommensalizm Rekabet C) Parazitlik Rekabet Mutualizm D) Mutualizm Kommensalizm Parazitlik E) Kommensalizm Parazitlik Mutualizm 7. Yaprak kesen kar ncalar kestikleri yapraklar, bir çe it mantar (K) yeti tirmek için gübre olarak yuvalar na ta rlar. Ba ka bir mantar türü (L) ise, kar ncalar n yeti tirdi i mantar n üzerinde büyür. 8. Bir ormanda me e a açlar, beyaz ayakl fareler ve çingene güveleri aras ndaki ili kiler a a da verilmi tir. Beyaz ayakl fareler me e palamutlar ile beslenir Beyaz ayakl fareler siyah bacakl kenelere ev sahipli i yapar Çingene güveleri me e a açlar n n yapraklar n yer Buna göre bu ormanda siyah bacakl kene populasyonunun yüksek olmas na, a a dakilerden hangisi ile neden olmu tur? A) Çingene güvelerinin populasyonun dü ük olmas B) Me e a açlar n n populasyonunun dü ük olmas C) Me e palamudunun populasyonunun dü ük olmas D) Beyaz ayakl farelerin populasyonunun dü ük olmas E) Çingene güvelerinin populasyonunun yüksek olmas Kar ncalar n boyunlar n n arkas nda, bu ikinci mantara kar antibiyotik üreten bakteriler ya ar. Buna göre; I. Kar ncalar II. K mantar III. L mantar IV. Bakteriler gibi türlerin, aras nda mutualist ili ki olanlar, a a dakilerden hangisinde tam olarak verilmi tir? A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) I, II ve IV E) I, III ve IV 9. Mutualizm eklindeki simbiyoz örneklerinden biri de mikorizad r. Bitki kökleri bu tür bir ili kide, a a dakilerden hangisi ile ili ki kurar? A) Havadaki azotu ba layarak bitkinin kullan m na sunan bakteriler ile B) Topraktan minerallerin al nmas na yard m eden bakteriler ile C) Havadaki azotu ba layarak bitkinin kullan m na sunan bir mantar ile D) Topraktan minerallerin al nmas na yard m eden bir mantar ile E) Fotosenteze yard m eden bir yosun ile 1.B 1.? 2.? 2.E 3.? 4.? 3.C 5.? 6.? 7.? 4.B 8.? 9.? 5.A 10.? 11.? 6.D 12.? 7.D 13.? 14.? 8.A 15.? 16.? 9.D 226

227 KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S Test 8 1. A a daki ekiller, çe itli canl türleri aras ndaki simbiyotik ili kileri göstermektedir. Komünite ve Populasyon Ekolojisi 3. Karasal bir ekosistem ile sucul bir ekosistemin ekoton bölgesi a a daki ekilde gösterilmi tir. A) B) Toprak ekosistemi Geçi ekosistemi Su ekosistemi Ekosistem I Ekoton Ekosistem II Buna göre ekotonlarla ilgili olarak; C) Bu ekiller hangi simbiyotik ili kilere örnek verilebilir? I. Tür çe itlili i en fazla olan bölgelerdir II. Ekotonda ya ayan türler, do al olarak di er iki ekosistemde de ya ayabilir III. Ekotonda ya ayan türler, di er iki ekosistemde ya ayanlardan daha geli mi tir eklindeki ifadelerden hangileri do rudur? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) II ve III a b c A) Kommensalizm Mutualizm Parazitlik B) Mutualizm Kommensalizm Rekabet C) Parazitlik Rekabet Mutualizm D) Rekabet Mutualizm Kommensalizm E) Mutualizm Parazitlik Kommensalizm 4. Komünitelerin s n rlar n n kesi ti i bölgelere ekoton denir. Buna göre a a daki ekotonlardan hangisi çevresini de i tiren bir hayvan taraf ndan olu turulmu olabilir? A) B) 2. Bir bal k populasyonu için; I. Suyun oksijen miktar n n artmas II. Sudaki plankton miktar n n artmas III. Sudaki c va miktar n n artmas durumlar ndan hangileri ta ma kapasitesini art r r? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) II ve III C) D) E) 227

228 KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S 5. Populasyonlardaki canl say s n n art n s n rlayarak ta ma kapasitesini belirleyen çevresel direnci ; I. Biyotik ( biyolojik ) etkiler II. Abiyotik etkiler III. Sosyal etkiler olmak üzere üçe ayr l r. Buna göre a a daki etkilerden hangisi çevrenin populasyon üzerindeki biyolojik etkilerinden say lamaz? A) G da s k nt s B) Predasyon veya parazitlik C) Rakipler ve rekabet D) Yang nlar ve iklim E) Hastal klar ve toksik birikim 6. Bir da biyomunda 40 y ll k bir süreçte tav anlar ile onlar avlayarak beslenen va aklar izlenmi ve populasyonlar n n de i imi a a da gösterilmi tir. 7. A a daki grafik, zamanla bir populasyonun geometrik ve lojistik büyüme modellerini göstermektedir. Populasyon büyüklü ü Populasyon büyümesi S n rs z büyüme S n rl büyüme Zaman Buna göre grafikteki taral alan neyi ifade eder? A) Ta ma kapasitesini B) Ölüm oran n C) Çevre direncini D) Do um oran n E) Populasyon yo unlu unu Buna göre; a a daki yorumlardan hangisi do ru de ildir? A) Tav an populasyonundaki art, birkaç y l sonra va ak populasyonundaki art izlemi tir. B) Tav an say s n n azalmas na besin azl na ba l rekabet de neden olmu olabilir C) Tav an populasyonundaki do um oran, va- aktan daha fazlad r D) Tav an ve va ak populasyonlar n n de i iminde do rudan bir ili ki vard r E) Va aklar tav anlar azaltan tek etkendir 8. Ekotonlar ile ilgili olarak; I. Kom u habitatlar aras nda türlerin ak lar n n sürdürülmesine yard mc olabilirler II. ki komünite aras nda madde ve enerji ak n etkileyebilirler III. Çevredeki de i ikliklere verilen ekolojik yan tlar n öncü göstergeleri olabilirler eklindeki ifadelerden hangileri do rudur? A) Yaln z I B ) Yaln z II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 1.E 1.? 2.? 3.? 2.D 4.? 5.? 3.A 6.? 7.? 8.? 4.B 9.? 10.? 5.D 11.? 12.? 6.E 13.? 14.? 7.C 15.? 16.? 8.E 228

229 KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S Test 9 1. Bir komünitenin tür kompozisyonunda zaman içerisinde de i me olmas na süksesyon denir. Süksesyon, birincil ve ikincil süksesyon olmak üzere ikiye ayr l r. A a daki ortamlar n hangisinde birincil süksesyon gerçekle ir? A) Tar m arazisine dönü türülen orman alanlar B) Yanm çay rl k alanlar C) A r otlatma ile bozulmu bozk r alanlar D) Yeni bir volkanik ada E) Terk edilmi bir tar m arazisi 2. A a daki emada, belli bir bölgedeki çe itli türlerin s ral de i imi gösterilmi tir Komünite ve Populasyon Ekolojisi 4. A a daki grafikte laboratuvar ko ullar nda tek hücreli türler aras nda görülen süksesyon süreci gösterilmi tir Birey say s /cm 3 Ye il alg Colpoda Paramesyum Amip Vorticella Kültürün ya (gün) Grafi e göre, I. lk süksesyon ye il alg ile Colpoda aras nda gerçekle mi tir. II. 50. günde kültürde dört tür canl ya rastlan r. III. 70. ve 80. günler aras nda bask n tür Amip tir. Zaman eklinde ifadelerden hangisi do rudur? Buna göre; a. karayosunlar d. otlar b. fundal k ve çal lar e. a açlar c. ç plak kayalar f. likenler eklinde verilen unsurlar, yukar daki emada hangi numaralar ile do ru e le tirilmi tir? A) a = 2, b = 4, c = 1, d = 5, e = 3, f = 6 B) a = 3, b = 5, c = 2, d = 4, e = 6, f = 1 C) a = 1, b = 2, c = 4, d = 3, e = 5, f = 6 D) a = 3, b = 5, c = 1, d = 4, e = 6, f = 2 E) a = 1, b = 4, c = 3, d = 2, e = 5, f = 6 A) Yaln z I B) Yaln z III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 5. A a daki tabloda 3 farkl orman komünitesini olu turan dört farkl a aç türünün yüzdesi (%) gösterilmi tir. a aç orman Kay n Gürgen Kestane im ir I A a daki özelliklerden hangisi bitkilerde süksesyon sürecinin klimaks evresi için do ru olmayan bir ifadedir? A) Süksesyon sürecinin en olgun ve dengeli evresidir. B) Güne n engelleyen taç tabakas na sahiptir. C) Taban döküntü yapraklar ile örtülüdür. D) Tür bile imi, iklim, biyotik etkile imler ve toprak özellikleri ile belirlenir. E) Zaman içinde tür bile imi de i meden kal r. II III Tabloda verilen yüzdelere bakarak bu orman komüniteleri biyoçe itlilik yönünden en heterojen olandan en az heterojen olana do ru nas l s ralan rlar? A) I., III. ve II B) II., III. ve I. C) III., I. ve II. D) II., I. ve III. E) I., II. ve III. 229

230 KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S 6. A a dakilerden hangisi komünitelerde primer ve sekonder süksesyon süreçlerinin ortak özelli idir? A) Mevcut komünitelerin baz müdahalelerle ortadan kalkt yerlerde görülmeleri B) Topra n henüz olu mad alanlarda gerçekle meleri C) Klimaks alanlar n olu mas yla sonlanmalar D) Topra n durumunu oldu u gibi korudu u alanlarda gerçekle meleri E) Liken ve yosun türleri ile ba lamalar 7. Populasyonlar n birey say s üzerine etki eden çevre direnci ile ilgili olarak a a daki ifadelerden hangisi do ru de ildir? A) Birey say s artt kça, çevre direnci de artar. B) Çevre direnci azald kça do um oran artar. C) Çevre direnci artt kça ölüm oran artar. D) Birey say s azald kça çevre direnci de azal r. E) Çevre direnci artt kça ta ma kapasitesi de artar. 8. I. Baz ku lar n s r ve at gibi otçul hayvanlar n otlarken ortaya ç kard böceklerle beslenmesi II. Mercanlar n dokular ndaki bir hücreli alglerin fotosentez yapmas III. Baz ar lar n odunlar n içerisinde t rt llar n vücuduna yumurta b rakmalar Yukar daki verilen türler aras ya am ekillerinden ; a. Mutualizm b. Parazitizm c. Kommensalizm örne i olanlar a a dakilerden hangisinde do ru e le tirilmi tir? 9. Populasyon, ayn anda ayn alan i gal eden, tek bir türe ait bireylerin olu turdu u topluluktur. Böyle bir toplulu u olu turan bireylerde, a a- daki özelliklerden hangisi ortak olamaz? A) Kromozom say s B) Üreme biçimi C) Beslenme ekli D) Ömür uzunlu u E) Gamet üretme mekanizmas 10. Bir populasyondaki bireyler, ya ama ortamlar nda genel olarak; - Kümeli - Rastgele - Tekdüze (düzenli) olmak üzere üç ekilde da l m gösterirler. Buna göre, I. Penguenler II. Kurtlar III. Orman a açlar gibi türler için da l m tipleri ilgili olarak a a- da verilenlerden hangisi do rudur? A) B) C) D) Tekdüze Rastgele Tekdüze Kümeli Kümeli Rastgele Rastgele Tekdüze Kümeli I II III A) b a c B) c a b C) a c b D) c b a E) a b c E) Rastgele Tekdüze Kümeli Kümeli Rastgele Tekdüze 1.D 1.? 2.? 2.D 3.? 4.? 3.E 5.? 6.? 4.E 7.? 8.? 5.B 9.? 10.? 6.C 11.? 7.E 12.? 13.? 8.B 14.? 9.D 15.? 16.? 10.A 230

231 KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S Test A a daki grafik bir kar nca populasyonunun büyüklü ündeki de i meyi göstermektedir. Komünite ve Populasyon Ekolojisi 3. A a da üç farkl canl ya ait hayatta kalma e rileri gösterilmi tir. Populasyon büyüklü ü Birey say s Birey say s Birey say s A B ta ma kapasitesi K Ömür L Ömür M Ömür Zaman Bu populasyonun büyüklü üne, A ve B ile gösterilen dönemlerde etki eden faktörlerin de i me yönü ile ilgili olarak a a dakilerden hangisi do rudur? Buna göre; I. Larva döneminde bolca avlanan bir canl n n II. Az yavru üretip onlara iyi bakan bir canl n n III. Her ya ta ölüm oran n n sabit oldu u bir canl n n A A) Do um oran artar B) D a göç azal r C) Rekabet azal r D) Yo unluk artar B Çevre direnci azal r Besin k tl artar Çevre direnci artar Çevre direnci artar hayatta kalma e rileri, yukar dakilerden hangileri olabilir? I II III A) K M L B) L K M C) M L K D) L M K E) K L M E) Do um oran artar Ölüm oran azal r 2. Bir türün ; I. Kommensal ya ad di er türün ortadan kalmas II. Ortamda rekabet edece i di er türlerin bulunmamas III. Mutualist ya ad di er türün ortadan kalkmas durumlar ndan hangilerinin gerçekle mesi, populasyon yo unlu unu art rabilir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) II ve III 4. Bir populasyonun büyüme oran, populasyon çevrenin ta ma kapasitesine yakla t kça yava lar. Buna göre, a a dakilerden hangisi bir populasyonu ta ma kapasitesine yakla t r r? A) Çevre direncinin artmas B) Salg n hastal klar n artmas C) Avc hayvan say s n n artmas D) Toksik at klar n birikmesi E) Besin kaynaklar n n artmas 231

232 KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S 5. A a da çe itli populasyonlarda görülen iki farkl büyüme e risi gösterilmi tir. 7. Bir kar leopar populasyonunu olu turan bireylerin, belli bir alandaki da l m a a da verilmi tir. J tipi S tipi Yo unluk Yo unluk Zaman Zaman A a daki özelliklerden hangisi bu büyüme e rilerinin her ikisi için de ortakt r? A) Kendi kendini denetleyen mekanizmalara sahip olmalar B) Yo unlu un artmas na uygun olarak büyüme h zlar n n azalmas C) Populasyonun d ndaki faktörler ile denetlenmeleri D) Belli bir ta ma kapasitesine sahip olmalar E) S n rs z kaynaklar n oldu u ko ullarda gerçekle meleri 6. A a da üç farkl ülkenin ya da l m piramitleri verilmi tir. Ya A B C 80 üzeri Bu da l ma bakarak a a daki sonuçlardan hangisi ç kar labilir? A) Populasyon yo unlu unun dü ük oldu u B) Populasyonun yay l m s n rlar n geni letti i C) Leoparlar aras nda hiçbir etkile im ve kar la ma olmad D) Av hayvanlar n n homojen da lmad E) Bireyler aras nda baz kaynaklar için rekabet oldu u 8. A a daki grafik, bir populasyondaki do um ve ölüm oranlar aras ndaki ili kiyi göstermektedir. Yüzde (%) l ll lll lv Zaman : do um : ölüm Buna göre, bu populasyonun toplam birey say s n n ayn zaman dilimi içinde de i imini gösteren en uygun grafik a a dakilerden hangisidir? A) toplam birey say s B) toplam birey say s 0 Bu ya da l m piramitleri ile ilgili olarak; I. Her üç ülkede de ya da l tekdüzedir. II. Ya ortalamalar azdan ço a A B C eklindedir. III. A geli en, C gerileyen populasyon örnekleridir. eklindeki ifadelerden hangileri do ru de ildir? C) E) l ll lll lv Zaman toplam birey say s l ll lll lv Zaman toplam birey say s D) l ll lll lv Zaman toplam birey say s l ll lll lv Zaman A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve II E) II ve III l ll lll lv Zaman 1.D 1.? 2.? 3.? 2.B 4.? 5.? 3.C 6.? 7.? 8.? 4.E 9.? 10.? 5.D 11.? 12.? 6.A 13.? 14.? 7.E 15.? 16.? 8.B 232

233 KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S Test I. Kaz da köknar II. Kasnak me esi III. S la a ac IV. spir me esi Komünite ve Populasyon Ekolojisi 4. A a daki iklim diyagram, farkl ekosistem çe itleri (biyomlar) için y ll k ortalama s cakl k ve ya- a ba l olarak gösterilmi tir I Çay r V. Yanar döner çiçe i Yukar daki bitkilerden kaç tanesi ülkemizin endemik türlerindendir? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 Y ll k ortalama s cakl k ( C) II Il man orman Kozalakl orman III Y ll k ortalama ya (cm 3 ) Buna interraller al nacak emada numaralanm k s mlar s ras yla neler olmal d r? 406 I II III Yukar da verilen hayvanlardan hangileri ülkemizde koruma alt na al nan hayvanlara örnek verilebilir? A) Yaln z I B) Yaln z II C) Yaln z III D) I ve III E) II ve III I II III A) Çöl Tundra Tropik orman B) Tundra Tropik orman Çöl C) Çöl Tropik orman Tundra D) Tropik orman Çöl Tundra E) Tundra Çöl Tropik orman 3. Bir komünitede bulunan üç farkl tür ile ilgili olarak; I. P türü, yöreye özgü bir sünger çe ididir. II. R türü, komünitenin en s k rastlanan bal d r. III. S türü, bal klara ve omurgas z hayvanlara bar nak ve besin sa layan mercan türüdür. Buna göre P, R ve S türleri için a a daki tan mlamalardan hangisi uygun olur? P R S A) Kilit ta tür Endemik tür Bask n tür B) Bask n tür Endemik tür Kilit ta tür C) Endemik tür Bask n tür Kilit ta tür D) Kilit ta tür Bask n tür Endemik tür E) Endemik tür Kilit ta tür Bask n tür 5. A a daki ifadelerden hangisi biyomu, en iyi ekilde aç klar? A) Benzersiz abiyotik ve biyotik bile enleri içeren yeryüzünün büyük bölgeleridir. B) Benzer biyotik ve abiyotik bile enleri içeren büyük kara kökenli alanlard r. C) Karasal organizmalar n bulunduklar çevrede üstlendikleri rolleridir. D) Farkl biyotik ve abiyotik bile enlerin birbiriyle etkile im içinde oldu u küçük bir aland r. E) Tür çe itlili i ve yo unlu u birbirine oldukça benzeyen büyük ekosistem çe itleridir. 233

234 KOMÜN TE VE POPULASYON EKOLOJ S 6. A a daki biyomlardan hangisi, bitki ve hayvan türleri yönünden büyük bir çe itlili e sahip olup birkaç büyük memeli hayvan da bar nd r r? A) Il man ya mur ormanlar B) ne yaprakl ormanlar C) Il man bölge yaprak döken ormanlar D) Tropikal ya mur ormanlar E) Il man bölge çay rlar 8. Dünyan n farkl bölgelerinde bulunan iki benzer biyom kar la t r ld nda; I. K ta II. Yükseklik III. klim IV. Enlem gibi özelliklerin hangileri en az benzerlik gösterir? A) Yaln z I B) II ve III C) I ve IV D) I, III ve IV E) II, III ve IV 7. A a daki emada çe itli biyomlar n su ve s cakl a ba l özellikleri gösterilmi tir. 9. A a daki grafikte çe itli sucul biyomlar n tuz konsantrasyonuna ba l tür say lar gösterilmi tir. So uk S cak Kuru II S cak Çöl emaya göre a. Savan b. Tundra c. So uk çöl I Boreal orman Preri Tropikal otlaklar Kutup Il man bölge yaprak döken orman III Tropikal ya mur Islak orman Tropikal yaprak döken orman özelli i gösteren biyomlar hangi numaralar ile e le melidir? a b c A) I III II B) III I II C) II I III D) II III I E) III II I Tür say s b a Buna göre; I. Tuz gölleri II. Ac su III. Deniz okyanus IV. Tatl su c d Tuz konsantrasyonu gibi biyomlar, grafikte a, b, c ve d ile gösterilen bölgelerden hangileri ile e le melidir? I II III IV A) a b c d B) d c b a C) b a d c D) a c d b E) d b c a 1.E 1.? 2.? 2.D 3.? 4.? 3.C 5.? 6.? 7.? 4.C 8.? 9.? 5.B 10.? 11.? 6.D 12.? 7.B 13.? 14.? 8.A 15.? 16.? 9.E 234

235 1. ÜN TE 1. BÖLÜM Bo luk Doldurma 1. fellodermden 2. lentisel 3. prokambiyum / kambiyum 4. epidermis 5. Perisikl 6. Mikoriza 7. Kotiledon 8. Trake 9. fellemi / fellodermi 10. Periderm 11. perisikl / epidermistir. 12. Gutasyon / hidatottan 13. arkada hücreleri / parankimas 14. kollenkima 15. ni astaya 16. bekçi / aç l r 17. apikal (uç) 18. korteks / öz 19. kotiledonlardan 20. Adventif A a daki cümlelerden do ru olanlar için ( D ), yanl olanlar için ( Y ) ifadelerini kullan n z. 1. Y 2. D 3. D 4. D 5. Y 6. Y 7. D 8. D 9. Y 10. D 11. Y 12. D 13. Y 14. D 15. D 16. Y 17. Y 18. D 19. Y 20. Y 21. D 22. D 23. Y 24. D 25. D 26. Y 27. D 28. D 29. D 30. Y 31. Y 32. D 33. D 34. Y 35. Y 36. Y 37. D 38. Y 39. D 40. D 41. Y 42. Y 43. D 44. Y 45. D 46. D 47. Y 48. D 49. D 50. Y E le tirme 1. f 2. h 3. j 4. r 5. g 6. a 7. e 8. b 9. k 10. l 11. c i 14. o 15. p 16. m 17. s 18. n 19. d 20. ö Yap land r lm Grid -1 a. 5 b. 1 c. 8 d. 9 e. 4 f. 3 g. 2 h Yap land r lm Grid -2 a. 6 b. 2 c. 4 d. 3 e. 1 f. 5 Venn emas 1 a. Tüm hücreleri, ince çeperli ve büyük çekirdeklidir ( I ) b. Baz çe itleri fotosentez yapabilir ( III ) c. Köklerden yapraklara su ve mineralleri ta yabilirler( III ) d. E it say da kromozom ta yan görevde hücrelerden olu ur ( II ) e. Baz çe itlerini kaliptra korur ( I ) f. Topraktan al nan su ve mineralleri kullan r ( II ) Venn emas 2 a. Aç l p kapanabilme özellikleri vard r ( I ) b. Yapraklarda bulunamazlar ( III ) c. Köklerde rastlanmazlar ( IV ) d. Gaz al -veri i ve terlemede görevlidirler ( II ) e. Klorofilleri vard r ve fotosentez yapabilirler( I ) f. Canl hücrelerden olu urlar ( V ) g. Sürekli aç k halde bulunurlar ( VI ) h. Hava neme doydu unda su at lmas n sa larlar ( VII ) 235

236 Venn emas 3 a. Odun ve soymuk borular n içerir ( IV ) b.perisikl ve endodermis tabakalar n içerir ( I ) c.üzerinde yaprak ve tomurcuklar n ç kt bölgelere nodyum denir ( III ) d. Klorofil içeren hücrelere sahip olabilir ( VI ) e. Periderm taraf ndan korunabilir ( II ) f. Odunsu bitkilerde epidermisle korunabilir ( V ) g. Çok y ll k bitkilerin kambiyum içermeyen k sm d r( VII ) A a daki kavram haritas nda bo b rak lan yerleri uygun kelimeler ile doldurunuz. 236

237 Tan lay c dallanm a aç Do ru ç k 3. ç k t r. 1. aç klama do ru, 2. aç klama yanl ve 5. aç klama do rudur. Ö renci 3. ç k a ula t ise 1 aç klamas na DO RU diyerek do ru yan t vermi ve 2 aç klamas na ula m t r.2 aç klamas na YANLI diyerek do ru yan t vermi ve 5 aç klamas na ula m t r.5 aç klamas na DO RU diyerek do ru yan t vermi tir.bu durumda ö rencinin 3 do ru yan t vard r ve 3 puan alm t r. Ö renci 5. ç k a ula t ise 1 aç klamas na YANLI diyerek yanl yan t vermi ve 3 aç klamas na ula m t r.3 aç klamas na DO RU diyerek do ru yan t vermi ve 6 aç klamas na ula m t r. 6 aç klamas na DO RU diyerek yanl yan t vermi tir.bu durumda ö rencinin 1 do ru yan t vard r ve 1 puan alm t r. Ö renci 8. ç k a ula t ise 1 aç klamas na YANLI diyerek yanl yan t vermi ve 3 aç klamas na ula m t r.3 aç klamas na YANLI diyerek yanl yan t vermi ve 7 aç klamas na ula m t r.7 aç klamas na YANLI diyerek yanl yan t vermi tir.bu durumda ö rencinin do ru yan t yoktur ve 0 puan alm t r. Ö renci 4. ç k a ula t ise 1 aç klamas na DO RU diyerek do ru yan t vermi ve 2 aç klamas na ula m t r. 2 aç klamas na YANLI diyerek do ru yan t vermi ve 5 aç klamas na ula m t r.5 aç klamas na YANLI diyerek yanl yan t vermi tir.bu durumda ö rencinin 2 do ru yan t vard r ve 2 puan alm t r. YAZILI SORULARININ CEVAPLARI 1. Meristematik dokular n özellikleri: a. Bitkilerin büyüme bölgelerinde bulunur. b. En önemli özellikleri canl olduklar sürece mitozla yeni hücreler meydana getirebilmeleridir. c. Meristem hücreleri iri çekirdekli,bol sitoplazmal,ince çeperli,hücreleri aras bo luklar olmayan,kofulsuz ya da küçük kofullu hücrelerdir. 2. Kambiyum: Odunsu ve baz otsu bitkilerin kök ve gövdelerinde iletim demetlerinin olu mas n sa layan dokudur.2 ye ayr l r; a. Demet kambiyumu:odunsu ve baz otsu bitkilerde kök ve gövdede iletim demetlerinin olu mas n sa lar. b. Mantar kambiyumu:odunsu bitkilerde mantar tabaka içinde yer al r. 3. primer meristemin tabakalar Olu turduklar doku d tan içe do ru örnekleri Dermatogen Epidermis Periblem Kabuk Plerom Merkezi silindir 4. a. Palizat parankimas hücreleri b. Sünger parankimas hücreleri c. Stoma hücreleri 5. Kaliptra(=yüksük): Kökün uç k sm n örten konik ekilli yap d r.görevi kök ucu toprak içinde ilerlerken zarar görmesini engellemektir. Periderm: Çok y ll k bitkilerde kök ve gövdedeki kal nla ma nedeniyle epidermisin parçalanmas yla birlikte yerini alan dokudur.görevi bitkiyi korumakt r. Lentisel(=kovucuk): Peridermisin üstünde bulunan küçük aç kl klard r.görevi hücre içinde bulunan canl hücreler ile d ortam aras nda gaz al veri ini sa lamakt r. Peris kl: Endodermisin hemen alt nda genellikle yanl zca 1 hücre kal nl nda olan ve ince çeperli parankimatik hücrelerden olu an bir tabakad r.bu hücre grubu meristematik görev üstlenerek lateral Ya da ikincil kökleri olu tururlar. Trakeid: Ksilemdeki uzam,ince çeperli, ucu kapal iletim hücresidir. Kutikula: Epidermis hücreleri taraf ndan salg lanan,onlar n yüzeyini örten mumsu tabakad r.bu tabaka bitkinin fazla su kayb n önler. 237

238 6. Stomalar n aç lma mekanizmas : a. Fotosentez yapan bekçi hücrelerinde karbondioksit harcanmas na ba l olarak asitlik azal r ve ph yükselir. b. Yükselen ph etkisi ile stomalarda bulunan ni asta glikoza dönü türülür. c. Olu an glikoz etkisiyle osmotik bas nç ve deri im artar.ayr ca stoma hücrelerine potasyum giri i olur. d. Deri imdeki bu art,suyun epidermis hücrelerinden osmoz yard m yla bekçi hücrelere do ru hareket etmesini sa lar. e. Bekçi hücrelere suyun girmesiyle birlikte turgor bas nc artar,hücreler i er. Aradaki stoma aç kl geni ler (=stoma aç l r). Bu aç kl ktan gaz ve su buhar geçi i olur. 7. Stoma( gözenekler): Genellikle bitkinin ye il k s mlar nda, özellikle yaprak ve gövde epidermisinde bulunur. Aç l p kapanabilir. Canl d r. Klorofil bulundurur. Gaz al veri i ve terleme gerçekle tirir. Lentisel( kovucuklar): Peridermisin üstünde bulunur. Sürekli aç kt r, aç l p kapanamaz. Ölüdür. Gaz al veri i ve terleme gerçekle tirir. Hidatod ( su savaklar ): Epidermiste yer al r.yapra n uçlar nda ve kenarlar nda bulunur. Klorofil ya çok azd r,ya da hiç yoktur. Aç l p kapanamaz. Havan n yüksek nemli oldu u durumlarda s v halde su at lmas n sa lar. 8. Ksilem(odun borular ): Elemanlar :Trake,Trakeidler, Ksilem parankimas ve Ksilem sklerenkimas Kökten emici tüylerle al nan su ve suda çözünen minerallerin bitkinin gövde ve yapraklar na ta nmas n sa lar. Meristem doku hücrelerinin üst üste gelerek,zamanla çekirdekve sitoplazmalar n kaybetmeleri ile olu ur. Hücreleri ço unlukla ölüdür. letimi tek yönlüdür. Ta ma h z yüksektir Su ta nmas s ras nda ATP harcanmaz. Floem(soymuk borular ): Elemanlar :Kalburlu Borular, Arkada Hücreleri, Floem parankimas ve Floem sklerenkimas Tek s ra halinde uç uca dizilmi canl hücrelerden olu mu tur. Ta ma çift yönlüdür.fotosentez sonucu olu an glikoz,aminoasit gibi organik moleküller yukar dan a a ya,köklerde olu an aminoasitler a a dan yukar do ru ta n r. Ta ma s ras nda aktif ta ma da yap ld için ATP harcan r. Ta ma h z ksileme göre daha yava t r. Ta ma ekli Bas nç-ak teorisi ile aç klan r. 9. Bir yaprakta epidermis tabakas n n de i imi ve farkl la mas yla olu an yap lar; Stoma Tüyler Hidatot Emergensler(dikenler) 238

239 10. Terleme(transprasyon) : Bitkinin fazla suyunu atmosfere verme yollar ndan biridir.terlemenin as l amac,vücut s cakl n n a r derecelerde art n önlemektir.terleme ile vücuda al nan tuzlar n fazlas at lmaz. a. Terlemeye etki eden faktörler çevresel faktörler I k Nem S cakl k Rüzgar Topraktaki su miktar Karbondioksit yo unlu u b. Terlemeye etki eden faktörler genetik faktörler Stomalar n yap s Stomalar n büyüklü ü Stomalar n da l Yaprak alan Kutikula kal nl 11. Kök bas nc : Kök emici tüylerinmde bulunan su deri imi,topraktaki su deri imine göre daha azd r.bu deri im fark ndan do an ozmotik bas nç kök bas nc n meydana getirir.kök bas nc topraktan suyun emici tüylere geçmesini sa lar.emici tüylerle al nan su,ozmotik bas nç kurallar na göre ksileme ula t r l r. K lcall k: K lcall k ksilemin çeperlerinin su moleküllerini çekmesiyle ortaya ç kar.ksilemin çeperinde olu an çekim,su moleküllerinin özelli inden kaynaklan r.ksilem gözle görülemeyecak kadar ince k lcal borulardan olu mu bir dokudur.ksilemin çap darald kça su daha yükse e çekilir.di er faktörlere göre k lcall k suyun yükselmesinde daha az etkilidir. Terleme-Çekim Teorisi ve Kohezyon:Suyun yukar ta nmas nda en çok kabul edilen kuramd r. Yapraklarda fotosentez ve terleme s ras nda tüketilen su,yaprak hücrelerindeki ozmotik bas nc n artmas na ve bir emme kuvvetinin do mas na yol açar. Olu an bu çekme kuvveti hidrojen ba lar ile birbirine ba l su moleküllerinin ksilemde kopmayan bir sütun eklinde ilerlemesini sa lar. Böylece yaprak hücreleri,ksilemde suyun çekilmesini sa larken kaybolan suyun yerine de emici tüylerle de topraktan su emilir. 12. Bas nç-ak Teorisi: Bu teori floemde besin ta nmas n aç klar.buna göre yaprakta fotosentez yapan hücreler kaynak; kök ya da meyvede organik besinlerin depo edildi i hücreler ise havuz hücreler olarak adland r l r. Yaprak hücrelerinden floeme glikoz geçi i ba lay nca,floem hücrelerinin glikoz deri imi artar ve su deri imi azal r.bu durum floemin çevre dokulardan ve ksilemden su almas na ve böylece s v bas nc n n artmas na neden olur.bu bas nc n etkisiyle floem özsuyu a a ya do ru akar.glikoz floemden havuz hücreye aktif olarak ta n r. Bu s rada da floemde glikoz deri imi azal r,su deri imi artar.ozmozla floemde bulunan su tekrar ksileme geri verilerek yukar do ru ta n r. Böylece glikoz,kök ya da meyve hücrelerindeki lökoplastlarda ni astaya çevrilerek depo edilir. 13. Makro elementler Mikro elementler Karbon Klor Oksijen Demir Hidrojen Bor Azot Manganez Kükürt Çinko Fosfor Bak r Potasyum Molibden Kalsiyum Nikel Magnezyum Minimum Kural : Ya am için gerekli elementlerin bir bölümü do ada yeterli miktarda bulunurken,bir bölümü ise her zaman canl lar n ihtiyac n kar layacak düzeyde bulunmayabilir. Ortamda bulunan elementlerden hangisi en az ise,o element s n rlay c etki gösterir.buna M N MUM KURALI denir. 239

240 14. Biyolojik Azot Fiksasyonu: Atmosferin yakla k %80 i azot olmas na ra men,bitkiler atmosferde bulunan gaz halindeki azotu(n 2 ) kullanamazlar.bitkilerin azotu alabilmeleri için azotun önce amonyum(nh4 + ) ya da nitrata(no - 3 ) dönü türülmesi gerekir. Bu mineraller de di er minerallerin aksine kayaçlar n parçalanmas yla olu maz.amonyakla t r c bakterilerin dahil oldu u mikroorganizmalar taraf ndan humusun ayr t r lmas k sa sürede azotlu minerallerin ana kayna n olu turur. Bu yolla protein gibi organik bile iklerde bulunan azot, tekrardan inorganik bile iklere dönü türülür,böylece bitki kökleri taraf ndan absorblanabilir ve azot döngüsüne girebilir.bununla birlikte topraktaki denitrifikasyon bakterileri nitrat azota dönü türdü ü zaman azot topraktan atmosfere geçerek döngüden kaybedilir.azotu fikse eden bakteriler olarak isimlendirilen di er bir bakteri grubu ise azotu amonya a dönü türerek mineralleri topra a geri depolar.bu i lem azot fiksasyonu olarak isimlendirilir. 15. Mikoriza: Canl bitki kökleri ile mantar hifleri aras ndaki mutualist birliklerdir. De i ime u ram bu köklerin iki tipi vard r. a. Ektomikoriza: Burada miselyum(dallanm hif a ) kök üzerinde y n bir k l f ya da manto olu turur.hif, su ve mineral absorbsiyonu için yüzey alan n büyük ölçüde art rarak mantodan topra a do ru uzan r.mantar hifi ayn zamanda korteksine do ru geli ir. Hücrelere giremez ancak hücre d alanlarda bir a olu turur. Bu a mantarla bitki aras ndaki besin al veri ini kolayla t r r. b. Endomikoriza: Bu tip kökler d ardan yo un bir mantoya sahip de ildir.kökten topra a uzanan küçük hifleri görmek için mikroskop gerekir.ayn zamanda hif küçük parçac klar halinde içeri do ru uzan r.asl nda bir hif plazma zar n parçalayarak konak hücrenin sitoplazmas na girmez.bunun yerine kök,bir tüp eklinde büyür.bu yap da ( arbüsküler ) hücre zar n n içeri do ru girinti yapmas yla olu ur. 16. A) Bitkinin geli imini aktive edenler: Oksinler Giberellinler Sitokininler B) Bitki geli imini inhibe edenler: Absisik Asit Etilen 17. Uyar n n yönüne ba l olanlar 1. Ayçe inin güne e do ru yönelmesi = Pozitif Fototropizma 2. Bitki köklerinin a a do ru uzamas = Pozitif Geotropizma 3. Spermlerin yumurtaya do ru gitmesi = Pozitif Kemotaksis Uyar n n yönüne ba l olmayanlar 1. Stomalar n aç l p kapanmas = Fotonasti 2. Ak am sefas çiçeklerinin gece aç l p gündüz kapanmas = Fotonasti 3. Böcekkapan bitkisi yapraklar n n sars nt ile kapanmas = Sismo nasti 18. Polen olu umu: Polen ana hücrelerinin (2n) mayoz bölünme geçirmesiyle mikrospor(n) ad verilen dört adet hücre olu ur.her mikrospor çekirde inin endomitoz geçirmesiyle iki er çekirde i olan polenler olu ur.bunlardan birisi polen tüpü(vejetatif) çekirde i olup,di eri de üretken (generatif) çekirdektir. Yumurta olu umu: Tohum tasla içinde yer alan diploid(2n) megaspor ana hücreleri,mayoz geçirerek dört adet haploid megaspor hücresi olu turur.genellikle bu dört hücreden üç tanesi erir,kalan megaspor hücresi üç kere ard arda endomitoz geçirerek sekiz çekirdekli bir hücre olu turur.bu yap embriyo kesesi olarak adland r l r.bu sekiz çekirdek ba ta iki grup halinde dörtlü olarak bulunur. Dörtlü gruplardan biri mikropil taraf nda, di eri ise onun kar s nda yer al r. Bu gruplardan gelen birer çekirdek merkeze yerle erek polar çekirdek ad n al r. Mikropil taraf nda kalan üç hücrenin etraf nda hücre duvar olu ur ve ortadaki hücre yumurta hücresi,di er ikisi de sinerjit hücreler olarak adland r l r.kar taraftaki üç hücrenin kar s nda da hücre duvar olu ur ve antipod çekirdekler olarak adland r l r. 240

241 19. ki sperm çekirde inin embriyo kesesindeki farkl hücrelerle birle mesi çift döllenme olarak adland r l r. 1. Sperm(n)+Yumurta(n) Zigot(2n) Embriyo 2. Sperm(n)+2 Polar hücre Triploid hücre(3n) Endosperm(Besi Doku) Tohumlar ilk olarak bol miktarda su emer ve böylece tohum kabu u çatlar. 2. lk önce kök meristemi d ar ya ç kar. 3. Emilen su etkisiyle önce sindirim enzimleri, sonra solunum enzimleri aktifle erek besinden enerji elde edilir. 4. Üretilen ATP, aktif ta ma, dehidroliz ve mitoz bölünmede harcan r. 5. Bitki fotosentez yap ncaya kadar endosperm ve çeneklerden besin sa lar. Böylece kuru a rl k azal r. NOT: Çimlenme için su, s ve oksijen gereklidir. Karbondioksit ve k gerekli de ildir. Çünkü çimlenmekte olan bir tohum fotosentez yapmaz. 21. Çapraz tozla ma: Bir çiçe in di i organ na ayn tür ba ka çiçekten gelen polenlerin ula mas yla gerçekle en tozla mad r. Monoik: Ayr e eyli bitkilerin baz lar nda erkek ve di i çiçekler ayn bitki üzerinde bulunur.buna tek evcikli (monoik) bitki denir.örnek: çam,m s r,ceviz,f nd k vs. Dioik: Ayr e eyli bitkilerin baz lar nda ise erkek çiçek bit bitki üzerinde,di i çiçek ise ba ka bir bitki üzerinde bulunur.bunlara ise iki evcikli(dioik)bitki denir.örnek: kavak,sö üt,incir,tütün vs. Yalanc Meyve: Çiçek tablas yla birlikte yumurtal n geli mesinden olu an meyvelere denir.örnek: elma,armut Gerçek Meyve: Sadece yumurtal n geli mesiyle olu an meyvelere denir.örnek:erik,kiraz 22. TEK ÇENEKL LER Ç FT ÇENEKL LER 1) Otsu bitkilerdir. 1) Genellikle odunsu bitkilerdir. 2) Yapraklar ince, uzun, erit eklindedir. 2) Yapraklar geni parçal d r. 3) Yapraklar paralel damarl d r. 3) Yapraklar a s damarl d r. 4) Tohumda tek çenek bulunur. 4) Tohumda çift çenek bulunur. 5) Kambiyum yoktur. 5) Kambiyum bulunur. 6) letim demetleri düzensizdir. 6) letim demetleri düzenlidir. 7) Kökleri saçak köktür. 7) Kaz k kök ve yan köklerden olu ur. 8) Gövdeleri incedir. 8) Gövdeleri kal nd r. 9) Örne in;bu day, m s r, so anl bitkiler 9) Örne in; Fasulye, elma, armut 23. Kurak ortam bitkilerinin özellikleri: 1. Stoma say lar azd r ve yapra n alt nda yo unla m t r. 2. Kal n kutikula tabakas na sahiptirler. 3. Kökleri kaz k kök eklindedir. 4. Stomalar yapra n içine gömülmü ekilde bulunur. 5. Yaprak yüzeyleri tüylüdür, dard r ve genellikle i ne yaprakl d r. 6. Su depolayabilen kal n, etli gövdeleri vard r. 24. Stoman n Kapanmas : Bu mekanizma aç lman n tam tersine i ler. Asidik bir sitoplazmada glikoz molekülleri ni astaya dönü ür ve osmotik bas nç dü er. Su, epidermis hücrelerine do ru hareket eder ve turgor bas nc dü er. Sonuçta stoma kapan r. 241

242 25. CANLI ÖLÜ Epidermis Periderm Stoma Lentisel Floem Ksilem Kollenkima Sklerenkima BULMACA 1 P 2 K A R M B Y U M 4 K A L P T R A 5 6 S T O M 3 N A 7 N 8 E S P K K R T 9 E P D E R M S L 10 M K O R Z A R M E A N T E R L 14 M O S 13 F E L L E M 15 K K 16 M M S L N 17 G E N E R A T F O N Y N 18 A D V E N T F V Ü N 19 E N D O S P R E M 20 T O Z L A M A 242

243 2. ÜN TE 1. BÖLÜM BO LUK DOLDURMA SORULARI 1. Genetik 2. Gen 3. Genotip 4. Fenotip 5. Alel gen 6. Homolog kromozom 7. Dominant (bask n) gen 8. Resesif (çekinik) gen 9. Homozigotluk 10. Çok alellik 11. Filial 12. Krossing Over 13. nversiyon 14. Duplikasyon 15. Hemofili 16. Heterozigotluk 17. Eritroblastosis 18. Eksik bask nl k 19. Ayr lmama olay 20. Mongolizm (Down Sendromu) DO RU- YANLI SORULARI 1. D 2. D 3. Y 4. D 5. Y 6. D 7. Y 8. Y 9. Y 10. D 11. D 12. Y 13. D 14. D 15. Y 16. Y 17. D 18. Y 19. Y 20. D KEL ME E LE T RME l ll lll lv b c a d KAVRAM HAR TASI D görünü e etkisini sadece homozigot haldeyken yans tabilen gen Çekinik Gen Heterozigot haldeyken d görünü e etkisini yans tan gen Bask n Gen GEN Ayn karakter üzerine etki eden ve homolog kromozom çiftinde kar l kl duran genler Alel Genler Alel genlerin farkl yönlerde çal mas durumu Heterozigot Alel genlerin ayn yönde çal mas durumu Homozigot Genotip Genlerin yans tt d görünü özelli i Fenotip D görünü te ortaya ç kan bir özelli i kontrol eden genlerin tamam 243

244 KAN GRUBU TABLOSU A antijeni B antijeni A antikoru B antikoru D antijeni Kan grubu + + AB Rh AB Rh A Rh A Rh B Rh B Rh Rh Rh + +: Var, : Yok anlam na gelir. SOYA ACI UYGULAMASI a) Aa aa aa Aa Bu özellik otozomal kromozomlardaki bask n genler ile aktar labilir. aa Aa aa Aa Aa aa b) Bu özellik otozomal kromozomlardaki çekinik genler ile aktar labi- aa Aa Aa aa lir. Aa aa Aa aa aa Aa c) Bu özellik X kromozomundaki bask n genler ile aktar lamaz. X A X a X a Y X a X a X A Y X a X a X A Y X a X a X A Y X A X a X a Y 244

245 d) Bu özellik X kromozomundaki çekinik genler ile aktar labilir. X a X a X A Y X A X a X a Y X A X a X a Y X A X a X a Y X a X a X A X e) Bu özellik Y kromozomundaki bask n genler ile aktar lamaz. Çünkü, Y kromozomundaki bir gen ile aktar lan özelli in di i bireylerde görülmemesi gerekir. Soy a ac nda di i bireylerin baz lar n n taral olmas bu özelli in geninin Y kromozomunda olmad n gösterir. f) Bu özellik Y kromozomundaki çekinik genler ile aktar lamaz. Çünkü, Y kromozomundaki bir gen ile aktar lan özelli in di i bireylerde görülmemesi gerekir. Soy a ac nda di i bireylerin baz lar n n taral olmas bu özelli in geninin Y kromozomunda olmad n gösterir. g) Bu özellik eksik bask n genler ile aktar labilir. KB KK BB KB KK K rm z çiçekli BB Beyaz çiçekli KB Pembe çiçekli KK KB BB KB KB BB YAPILANDIRILMI GR D Cevap 1 : 2, 4, 7 ve 8 Cevap 2 : 1 ve 6 Cevap 3 : 3 Cevap 4 : 4 ve 8 Cevap 5 : 2 Cevap 6 : 1 ve 6 Cevap 7 : 3 Cevap 8 : 5 Cevap 9 : 2 Cevap 10 : 1 ve 6 KROMOZOMLARDA AYRILMAMA a l b ll c lll veya lv d lv veya lll e V f lv g V h ll 245

246 TANILAYICI DALLANMI A AÇ 1. ç k : a ve b cümleleri do rudur, d cümlesi yanl t r. 1. ç k a olu an ö renci a, b ve d cümlelerine do ru dedi i için 2 do ru 1 yanl yapm t r. 2. ç k : a ve b cümleleri do rudur, d cümlesi yanl t r. 2. ç k a ula an bir ö renci 3 do ru yapm t r. Yani do ru ç k 3. ç k t r. 3. ç k : a, b ve e cümleleri do rudur, 3. ç k a ula an bir ö renci b cümlesine yanl diyerek yanl yapm t r. Dolay s yla 2 do ru 1 yanl yapm t r. 4. ç k : a, b ve e cümleleri do rudur, 4. ç k a ula an bir ö renci b ve c cümlelerine yanl diyerek yanl yapm t r. Dolay s yla 1 do ru 2 yanl vard r. 5. ç k : a cümlesi do ru, c cümlesi yanl, f cümlesi do rudur. 5. ç k a ula an bir ö renci a ve c cümlelerine do ru diyerek yanl yapm t r. Dolay s yla 1 do ru 2 yanl vard r. 6. ç k : a cümlesi do ru, c cümlesi yanl, f cümlesi do rudur. 6. ç k a ula an ö renci a cümlesine yanl, c cümlesine do ru, f cümlesine yanl diyerek 3 yanl yapm t r. 7. ç k : a cümlesi do ru, c cümlesi yanl, g cümlesi do rudur. 7. ç k a ula an ö renci a cümlesine yanl diyerek 2 do ru 1 yanl yapm t r. 8. ç k : a cümlesi do ru, c cümlesi yanl, g cümlesi do rudur. 8. ç k a ula an ö renci a cümlesine yanl ve g cümlesine yanl diyerek hata yapm t r. Dolay s yla 1 do ru 2 yanl vard r. YAZILIYA HAZIRLIK SORULARININ CEVAPLARI 1. AaBb x AaBb AB AB Gametler Ab Ab ab ab ab ab Gametler AB Ab ab ab AB AABB AABb AaBB AaBb Ab AABb AAbb AaBb Aabb ab AaBB AaBb aabb aabb ab AaBb Aabb aabb aabb 2. K sa k l geni A Aa x Aa Uzun k l geni a AA Aa Aa aa 3 4 k sa 1 4 uzun 3 k sa, 2 uzun kuyruklu fare olu umu için s ra verilmedi inden, olas l k hesab yap l r !.... =. = !. 2! Ayn kromozom üzerinde bulunan genlere ba l, farkl kromozomlar üzerinde bulunan genlere ba ms z genler denir. 4. Kontrol çaprazlamas bask n fenotipli bireyin genotipini bulmak için yap l r. Kural ise bu bireyin çekini i ile çaprazlanmas d r. 246

247 5. E bask nl k, bir bireyin bir karakter ile ilgili hem annenin hem de baban n fenotipini göstermesidir. Örne in siyah kediler ile sar kedilerin çiftle mesi sonucu siyah ve sar renklerde alacal kedilerin ortaya ç kmas d r. Eksik bask nl k, bir bireyin bir karakter ile ilgili ne annenin ne de baban n fenotipini göstermeyip, 3. bir fenotip olu turmas d r. Örne in k rm z ak amsefas ile beyaz ak amsefas ndan pembe renkli ak amsefalar n n olu mas d r. 6. D e A B d e Gametler D e a B d e 7. Alyuvar nda A antijeni kan plazmas nda ise B antikoru bulunan bir insan A kan grupludur. Alyuvarlar nda antijen bulundurmayan bir ki i s f r kan grupludur. A kan gruplu bireyin genotipi A0 veya AA d r. 0 kan gruplu bireyin genotipi 00 d r. l. durum A0 x 00 ll. durum AA x 00 F 1 dölü A0 00 F 1 dölü A0 Dolay s yla F 1 dölünde B ve AB kan gruplu bireyler kesinlikle olu amaz. 8. Fenotip Genotip Antijen Antikor A AA A0 A B B BB B0 B A AB AB A ve B 0 00 A ve B 9. Anne Baba AaBbDdee x aabbddee a) Heterozigot gen çifti say s = n 2 n gamet çe idi say s n verir. Aa Bb Dd ee 3 heterozigot oldu una göre, 2 3 = 8 çe it gamet olu ur. b) aa BB Dd Ee 2 heterozigot oldu una göre, 2 2 = 4 çe it gamet olu ur. c) Anne ve baban n ayn karakter üzerine etkili gen çiftleri kendi aras nda çaprazlan r. Aa x aa Aa aa Genotipler 2 çe it Bb x BB Dd x Dd BB Bb DD Dd Dd dd 2 çe it 3 çe it = 24 çe it genotipe birey olu abilir. ee x Ee Ee ee 2 çe it d) Aa x aa Aa aa Genotipler 2 çe it Bb x BB Dd x Dd BB Bb DD Dd Dd dd 1 çe it 1 çe it = 8 çe it genotipe birey olu abilir. ee x Ee Ee ee 2 çe it 247

248 e) Aa x aa Bb x BB Dd x Dd ee x Ee f) Aa x aa Bb x BB Dd x Dd ee x Ee Aa aa BB Bb DD Dd Dd dd Ee ee Aa aa BB Bb DD Dd Dd dd Ee ee Aa BB Dd ee = 1 ihtimalle olu ur A, B, D, E = 3 ihtimalle olu ur A D B C A B a b DNA e lemesinden sonra DNA e lemesinden sonra A B a A b B a b Krossing Over yoksa %64 Gametler A B A B AB htimaller %32 A B a A B b a b Krossing Over varsa %36 a b a b ab %32 Gametler htimaller A B a B A b %9 %9 %9 %9 a b AB = %32 + %9 = %41 ab = %32 + %9 = %41 Ab = %9 ab = %9 12. K z çocuklar X A X a, erkek çocuklar ise X a Y ise erkek çocu a anneden sürekli renkkörlü ü geni geliyordur. Bu durumda anne renkkörüdür. K z çocu a bask n geni anne veremedi ine göre baba verecektir. Bu durumda baba da sa lam fenotiplidir. Buna göre annenin genotipi X a X a, baban n genotipi ise X A Y dir. 13. Bireyler Yumurta Sperm Down sendromu 45 + XX 45 + XY Turner sendromu 44 + X Süper di i 44 + XXX Klinefelter sendromu 44 + XXY 22 + X 23 + X 22 + X X 23 + Y 22 + X 22 + Y X 22 + XX 22 + X 22 + X 22 + XX 22 + XY 22 + Y 14. Ta y c anne X A X a Renkkörü baba Anne X A X a x X a Y Baba X a Y F 1 dölü X A X a X A Y X a X a X a Y 248

249 ARh+ _ b 15. A Rh + ARh b bireyler ` bireylerden kan alabilir. 0 Rh + b 0 Rh b a ARh AB Rh bireylere kan verebilir. BULMACA 1 F G E N O T P 4 5 H N O T P M T O Z O M A L K Z G O T 3 8 H E N T R O L E R 10 G O N O Z O M A L Z G O T A L E B R T U L T P 2. ÜN TE 2. BÖLÜM BO LUK DOLDURMA SORULARI 1. Deoksiriboz 2. Urasil 3. Adenin, guanin 4. Timin 5. Timin 6. Sitozin 7. Yar korunumlu 8. 5 karbonlu eker, fosfat 9. Geneti i de i tirilmi organizmalar 10. Replikasyon, transkripsiyon, translasyon 11. Replikasyon 12. Nükleozit 13. kili, üçlü 14. 1/2 15. glikozit ba 16. ester ba 17. trna 18. Kod (genetik ifre) 19. transkripsiyon 20. Polizom DO RU- YANLI SORULARI 1. D 2. D 3. Y 4. Y 5. Y 6. D 7. D 8. D 9. Y 10. Y 11. D 12. D 13. Y 14. D 15. Y 16. D 17. Y 18. Y 19. D 20. Y YAPILANDIRILMI GR D Cevap 1 : 1, 2 ve 6 Cevap 2 : 1, 2 ve 5 Cevap 3 : 1 ve 4 Cevap 4 : 3 ve 6 Cevap 5 : 7 Cevap 6 : 1, 3 ve 4 Cevap 7 : 8 Cevap 8 : 1 ve 6 249

250 VENN D YAGRAMI YOLU LE E LE T RME DNA a b d e f k c g h i RNA KAVRAM HAR TASI I Deoksiriboz Nükleotitlerinin yap s ndaki pentoz çe idi RNA Tek zincirden olu ur. Yap s ndaki nükleotit çe itleri Adenin, Guanin Sitozin, Timin Nükleik Asit Adenin, Guanin Sitozin, Urasil Yap s ndaki Nükleotit çe itleri Çift zincirden olu ur DNA Nükleotitlerinin yap s ndaki pentoz çe idi Riboz KAVRAM HAR TASI II Ribozomda mrna üzerinden proteinin sentezlenmesi olay na verilen ad Ribozomda protein sentezi için kal pl k yapan RNA çe idi Ribozomun yap s n olu turan RNA çe idi Translasyon Protein sentezi mrna RNA rrna Tüm çe itleri DNA taraf ndan sentezlenen Nükleik asit çe idi Transkripsiyon mrna n n sentezlenmesi olay na verilen ad trna Aminoasitleri ribozoma ta yan RNA çe idi TANILAYICI DALLANMI A AÇ 1 1. ç k : a ve b cümleleri do ru, d cümlesi yanl t r. 1. ç k a ula an ö renci d cümlesine do ru diyerek hata yapm t r. Dolay s yla 2 do ru 1 yanl vard r. 2. ç k : a ve b cümleleri do ru, d cümlesi yanl t r. Dolay s yla 2. ç k a ula an ö rencinin 3 do rusu vard r. Do ru ç k 2. ç k t r. 3. ç k : a, b ve e cümleleri do rudur. 3. ç k a ula an ö renci b cümlesine yanl diyerek hata yapm t r. Bu durumda 2 do ru 1 yanl vard r. 4. ç k : a, b ve e cümleleri do rudur. 4. ç k a ula an ö renci b ve e cümlelerine yanl diyerek hata yapm t r. Bu durumda 1 do ru 2 yanl vard r. 250

251 5. ç k : a, c ve f cümleleri do rudur. 5. ç k a ula an ö renci a cümlesine yanl diyerek hata yapm t r. Bu durumda 2 do ru 1 yanl vard r. 6. ç k : a, c ve f cümleleri do rudur. 6. ç k a ula an ö renci a ve f cümlelerine yanl diyerek hata yapm t r. Bu durumda 1 do ru 2 yanl vard r. 7. ç k : a, c ve g cümleleri do rudur. 7. ç k a ula an bir ö renci a cümlesine yanl diyerek hata yapm t r. Bu durumda 2 do ru 1 yanl vard r. 8. ç k : a, c ve g cümleleri do rudur. 8. ç k a ula an ö renci hepsine yanl diyerek hata yapm t r. Dolay s yla 3 yanl vard r. TANILAYICI DALLANMI A AÇ 2 1. ç k : a cümlesi yanl, b ve d cümleleri do rudur. 1. ç k a ula an ö renci a cümlesine do ru diyerek hata yapm t r. Bu durumda 2 do ru 1 yanl vard r. 2. ç k : a cümlesi yanl, b ve d cümleleri do rudur. 2. ç k a ula an ö renci a cümlesine do ru, d cümlesine de yanl diyerek hata yapm t r. Bu durumda 1 do ru 2 yanl vard r. 3. ç k : a cümlesi yanl, b ve e cümleleri do rudur. 3. ç k a ula an bir ö renci a ve b cümlelerine do ru diyerek hata yapm t r. Bu durumda 1 do ru 2 yanl vard r. 4. ç k : a cümlesi yanl, b ve e cümleleri do rudur. 4. ç k a ula an ö renci a cümlesine do ru, b ve e cümlelerine yanl diyerek hata yapm t r. bu durumda 3 yanl vard r. 5. ç k : a cümlesi yanl, c ve f cümleleri do rudur. Dolay s yla 5. ç k a ula an ö renci 3 do ru yapm t r. Do ru ç k 5 tir. 6. ç k : a cümlesi yanl, c ve f cümleleri do rudur. 6. ç k a ula an bir ö renci t cümlesine yanl diyerek hata yapm t r. Bu durumda 2 do ru 1 yanl vard r. 7. ç k : a cümlesi yanl, c ve g cümleleri do rudur. 7. ç k a ula an ö renci c cümlesine yanl diyerek hata yapm t r. Bu durumda 2 do ru 1 yanl vard r. 8. ç k : a cümlesi yanl, c ve g cümleleri do rudur. 8. ç k a ula an ö renci c ve g cümlelerine yanl diyerek hata yapm t r. Bu durumda 1 do ru 2 yanl vard r. MUTASYON TAM R I. DNA II. DNA III. DNA IV. DNA V. DNA A G A S T G T S T G A S G S A A A S S G T T T G S G A T T G G S T A A S A G S T T T T S G A A A G S T S A T S G A G T A 2G, 1A 2G, 1A 1G, 2A 2A 2G, 1A lll. ve lv. DNA lar n tamirinde kullan lacak adenin nükleotiti say s guanin nükleotiti say s ndan fazlad r. KAVRAM TANIMLAMA E LE T RME 1. e 2. b 3. g 4. a 5. h 6. f 7. d c 251

252 SANTRAL DOGMA I. Replikasyon ll. Transkripsiyon lll. Translasyon NÜKLEOT T D Z LER I. Kod ll. Kodon lll. Antikodon DNA ve RNA KAR ILA TIRMASI DNA RNA Yap s ndaki azotlu organik bazlar; 1. Adenin 2. Guanin 3. Sitozin 4. Timin Yap s ndaki azotlu organik bazlar; 1. Adenin 2. Guanin 3. Sitozin 4. Urasil Yap s ndaki pentoz ekeri çe idi Deoksiriboz Yap s ndaki pentoz ekeri çe idi Riboz Çift zincirden olu ur. Nükleotit say s fosfat say s na e ittir. Üzerindeki üçlü nükleotit dizilerine kod denir. Tek zincirden olu ur. Nükleotit say s fosfat say s na e ittir. mrna daki üçlü nükleotit dizilerine kodon denir. trna daki üçlü nükleotit dizilerine antikodon denir. BULMACA T R A N S K R P S Y O N 2 M 10 R N A D E P L 3 12 F Ü A N T K O D O N L N E 4 R B O Z 13 E N K S T 5 K O D A F R T 6 K O D O N S A A Y 7 T R N A T O S N L 8 G U A N N S Y O N 252

253 3. ÜN TE A a daki cümlelerde bo b rak lan yerleri uygun kelimeler ile doldurunuz. 1. mutualizm 2. gösterge 3. ekolojik ni 4. protokooperasyon 5. kök 6. çal 7. do umlar 8. çevre direnci 9. istilac (egzotik) 10. yo unluk 11. kilit ta 12. nesli tehlike alt nda 13. primer (birincil) 14. step 15. fotik 16. komünite 17. av-avc 18. mutualizm 19. besin 20. endemik A a daki cümlelerden do ru olanlar için ( D ), yanl olanlar için ( Y ) ifadelerini kullan n z. 1. Y 2. D 3. Y 4. D 5. D 6. D 7. D 8. Y 9. D 10. Y 11. D 12. D 13. Y 14. D 15. D 16. D 17. Y 18. D 19. Y 20. D 21. D 22. D 23. Y 24. D 25. Y E le tirme j 11. s 16. p 2. k 7. c 12. r 17. o 3. f 8. n 13. d 18. e 4. g 9. b 14. h 19. m 5. a 10. ö 15. i 20. l Yap land r lm Grid a. 5 b. 1 c. 8 d. 9 e. 4 f. 3 g. 2 h Tan lay c dallanm a aç Do ru ç k 3. ç k t r. a, c, e ve f aç klamalar do ru, di er aç klamalar yanl t r. A a daki sorular cevaplay n z. 1. Kilit ta tür, bask n tür ve gösterge tür nedir? Aç klay n z. Kilit Ta Tür: Ya ad ekosistem üzerinde, ekosistemdeki yo unlu u (birey say s, büyüklü ü, biyokütlesi gibi) ile kar la t r ld nda orant s z derecede yüksek bir etkiye sahip türlerdir. Kilit ta türler bu etkileriyle üyesi olduklar ya am birli indeki tür say s ve kompozisyonunu önemli ölçüde etkilerler.su samurlar, filler, ar lar gibi canl lar bu özelli e sahip türlerdir. Bask n tür : Komünite içerisinde en yüksek bollu a ya da en fazla biyokütleye sahip türlerdir.di er türlerin varl - n ve da l m n güçlü bir ekilde kontrol ederler.örne in k z l a aç, bir çok orman komünitesinin bask n türüdür. Gösterge tür : Bir ekosistemde, küçük çevresel de i imlere özellikle duyarl (dü ük toleransl ) olmas itibariyle, çevre ko ullar konusunda bilgi sa layan ve çevresel tehlikelerle ilgili erken uyar larda bulunan türlerdir. Bunun bir örne i deniz maruludur; deniz marulunun su içinde yo un olarak büyümesi bir ötrofikasyon süreci belirtisidir.likenler ise temiz hava göstergesi türlere örnek verilebilir. 253

254 2. Komünitelerde farkl türler aras etkile im çe itleri nelerdir? Örneklerle aç klay n z. L K ARET ÖRNEK mutualizm + / + kommensalizm + / 0 rekabet - / - avlanma + / - parazitizm + / - Liken birli i; nsanlar ile kal n ba rsaklar nda vitamin sentezi yapan bakteriler; çiçekler ile böcekler; otçul hayvanlar ile selüloz sindirimi yapan bakteriler; baklagiller ile köklerindeki azot kse edebilen rhizobiumlar Sucul kaplumba alar n üzerinde geli en algler;balinalara tutunan midyeler; yüksek gövdeli a açlar üzerinde ya ayan otsu çiçekli bitkiler Çekirgeler ve s rlar;yabani otlar ile bahçe bitkileri;va aklar ile tilkiler;bir ormandaki uzun boylu bitkiler Ç ng rakl y lanlar ile fareler; kar leoparlar ile tav anlar; otçul hayvanlar ile bitkiler; çitalar ile antiloplar Sülükler ile memeli hayvanlar; sivrisinekler ile insanlar; küsküt otu ile konukçu bitkiler; mantarlar ile insanlar 3. Parazit canl lar n genel özellikleri nelerdir?parazit ya am çe itlerini grupland r n z. Parazit ya am(asalakl k), parazit denen bir organizman n besinlerini konak olan ve bu olayda zarar gören organizmadan sa lad simbiyotik ili ki tipidir.kona n içerisinde ya ayan yass solucanlar ve s tma parazitleri gibi parazitler, iç (endo) parazit iken; sivrisinekler, yaprak bitleri gibi türler ise d (ekto) parazitler olarak adland r l rlar.bir türün parazit ya amas baz metabolik yollarda gerekli enzim sistemlerinden yoksun olmas d r. Birçok parazit, kona na tutunacak kanca,çengel, vantuz gibi araçlara sahip iken tümünde üreme hücresi üretme yetene i de son derece gelimi tir. 4. Süksesyon nedir? Primer süksesyonda gözlenen s ral de i imi yaz n z. Süksesyon, belirli bir zaman periyodunda ve belirli bir yerde farkl komünitelerin birbirlerinin yerini s ras yla almalar sürecidir. Bu süreç e er bitki örtüsünden yoksun alanlarda gerçekle meye ba l yorsa primer (birincil) süksesyon denirken; do al nedenlerle ya da insan eliyle ortadan kalkm bir a amadan yeniden ba l yorsa sekonder( ikincil) süksesyon denir. Primer süksesyonda gözlenen s ral de i im; Likenler Karayosunlar Otsu bitkiler Çal lar A açlar(klimaks) eklindedir. 5. Populasyonlarda ta ma kapasitesi ve çevre direnci nedir? Aralar ndaki ili kiyi aç klay n z. Ta ma kapasitesi : Belirli bir zamanda, habitat bozulmas olmaks z n belirli bir çevrenin destekleyebilece i maksimum populasyon büyüklü üdür. Çevresel direnç : Bir türün maksimum ço alma h z n engelleyen fizyolojik, kimyasal ve biyolojik etkilerin tümüdür.salg n hastal klar, besin k tl, predatörler ve habitat darl gibi durumlar çevre direncini olu tururlar. Bu iki kavram aras nda kural olarak u ekilde bir ili ki vard r. 254

255 6. Populasyonlar n dinami ini olu turan özellikler nelerdir? Populasyonlar n yo unlu u, büyüklü ü, da l m, üreme ve ölüm oranlar populasyon dinamiklerini olu turur. Yo unluk : Bir populasyonun yo unlu u birim alan ya da hacimdeki birey say s d r. Da l m : Populasyonun co rafi s n rlar içinde bireylerin yerle me biçimidir.bu üç ekilde olabilir. a. Kümeli da l m : Sürü halindeki topluluklard r.bu da l m ekli avc lardan karunmay sa lad gib beslenme etkinli ini art rabilir. Kurtlar, bal klar, ceylanlar örnek verilebilir. b. Tekdüze da l m : Hayvanlarda genelde alan savunmas ve agresif sosyal ili kilerin sonucu olu urken bitkilerde gölgelenme nedeniyle ya da su ve mineral için rekabete uygun olarak geli ir. c. Rastgele da l m : Bireyler aras nda görülen birbirini çekme ya da birbirini uzakla t rma eklindeki kuvvetli etkile imlerin olmad durumlarda ortaya ç kar.örne in ormandaki ço u a aç bu ekilde da l r. Üreme oran : Birim zamanda do an birey say s üreme oran n verir. E eyli türlerde üreme tablosu,her ya grubunda üretilen di i yavru say s n gösterir. Ölüm oran :Birim zamanda ölen birey say s ölüm oran n verir.bu durum populasyon yo unlu una ba l olarak ya da yo unluktan ba ms z olarak artabilir. Salg n hastal klar, predatörler, rekabet gibi etkilerle ortaya ç kar. Çevresel Direnç ve Ta ma kapasitesi: Bir populasyonun art n engelleyen her türlü fiziksel, kimyasal ve biyolojik etkiye çevre direnci denir.besin azl, rekabet, salg n hastal klar, a r yo unluk gibi etkiler çevre direncini olu turur.bu direnç mekanizmas do an n populasyonlar üzerindeki dizginleyici etkisini olu turur. Yani; Çevre direnci artarsa...do um oran azal r...birey say s azal r Ölüm oran artar Çevre direnci azal rsa...do um oran artar...birey say s artar Ölüm oran azal r Ta ma kapasitesi : Belli bir çevrede, rahatça ya ay p üreyebilecek en fazla birey say s na bu populasyonunun ta ma kapasitesi denir. Populasyon ta ma kapasitesine yakla t kça do al olarak çevre direnci de artacakt r. 7. Türkiye de nesli tükenmekte olan bitki ve hayvan türlerine 5 er örnek veriniz. Nesli tükenmekte olan ku lar Nesli tükenmekte olan bitkiler a. Toy ku u a. Kardelen b. Tepeli pelikan b. S la a ac c. Keklik c. Kasnak me esi d. Sülün d. Meyan e. Kelaynak e. Sahlep 8. Yeryüzünde canl türlerinin da l m n etkileyen faktörler nelerdir? Canl türlerinin da l m n etkileyen faktörler abiyotik ve biyotik faktörler olmak üzere iki gruba ayr labilir: Abiyotik faktörler Biyotik Faktörler a. S cakl k a. Av- avc ili kileri b. Su b. Hastal klar c. Rüzgar c. Rekabet d. Toprak d. Besin kaynaklar e. I k e. Simbiyotik ili kiler f. Nem ve ya g. Enlem ve topo rafya h. Yükseklik 9. Biyom nedir? Dünyadaki ba l ca biyomlar s n fland r n z? Biyom, geni co rafik bölgeleri i gal eden büyük ekosistem tipleridir.bu tip alanlar sucul ve karasal biyomlar olmak üzere grupland r r z. 255

256 Sucul biyomlar Karasal biyomlar a. Tatl Su Biyomlar a. Ormanlar Durgun sular Tropikal Ya mur ormanlar Akarsular Il man bölge yaprak döken ormanlar Kozalakl a aç ormanlar Tayga (boreal ormanlar) Il man ku ak ya mur ormanlar b. Tuzlu su biyomlar b. Çay rlar Denizler Il man bölge çay rlar ( Preri ve stepler) Tropikal çay rlar ( Savanlar) c. Çöller 10. Çay r biyomunun genel özelliklerini yaz n z. Çay rlar, l man bölge çay rlar ( Preri ve stepler) ve tropikal çay rlar ( Savanlar) olmak üzere ikiye ayr l r.y ll k ya miktar cm aras nda de i en alanlarda l man çay rlar yer al r. Kuzey Amerika da hayvanlar için do al otlaklar olan bu alanlara preri, Orta Asya da step veya bozk r denir.ülkemizde ç Anadolu, Akdeniz ve Ege bölgelerinin yüksek k s mlar bu çay rlar yönünden zengindir. Tropikal çay rlar ise yüksek boylu otlardan olu mu savanlard r.afrika, Avustralya ve Güney Amerika da görülürler.ya yetersiz oldu undan a aç yeti mez ya da nadirdir.ya n hemen ard ndan ye eren otlar kurak dönemde sarar r, kurur ve kolay yanan bitkiler haline gelir. Zürafa, zebra, fil, antilop, çita,tilki,çakal,aslan gibi hayvanlar n da ya am alanlar n olu tururlar. BULMACA 1 K 2 B Y O M M Ü N 3 Y O 4 N Ö T U M K 8 S Ü K S E S Y O N U L S 9 L T E E U U M 10 Y O S U N K 11 P A R A Z T L K T D L K U E S 12 K O M M E N S A L Z M M K 256