MAT223 AYRIK MATEMATİK

Transkript

1 MAT223 AYRIK MATEMATİK Çizgeler 7. Bölüm Emrah Akyar Anadolu Üniversitesi Fen Fakültesi Matematik Bölümü, ESKİŞEHİR Öğretim Yılı

2 Çift ve Tek Dereceler Çizgeler Çift ve Tek Dereceler Soru 51 kişinin katıldığı bir davette tanıdığı kişi sayısı çift sayı olan en az bir davetli var mıdır? 2/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

3 Çift ve Tek Dereceler Çizgeler Çift ve Tek Dereceler Soru 51 kişinin katıldığı bir davette tanıdığı kişi sayısı çift sayı olan en az bir davetli var mıdır? Burada A kişisi B kişisini tanıyorsa, B kişisinin de A kişisini tanıdığı kabul edilecektir. Ayrıca kişilerin kendilerini tanıması ya da tanımaması durumlarını dikkate almayacağız. 2/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

4 Çift ve Tek Dereceler Çizgeler Çift ve Tek Dereceler Soru 51 kişinin katıldığı bir davette tanıdığı kişi sayısı çift sayı olan en az bir davetli var mıdır? Burada A kişisi B kişisini tanıyorsa, B kişisinin de A kişisini tanıdığı kabul edilecektir. Ayrıca kişilerin kendilerini tanıması ya da tanımaması durumlarını dikkate almayacağız. Nasıl çözeceğiniz hakkında bir fikriniz yoksa deneme yanılma yöntemini kullanmayı düşünebilirsiniz. Ancak, 51 kişinin ismini bir yere yazıp daha sonra her bir kişinin tanıdığı kişileri gösterir listeler yapmaya çalışmak neredeyse imkansızdır. 2/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

5 Çift ve Tek Dereceler O zaman 51 yerine daha az sayıda kişi alarak aynı yöntemi deneyebilirsiniz. 3/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

6 Çift ve Tek Dereceler O zaman 51 yerine daha az sayıda kişi alarak aynı yöntemi deneyebilirsiniz. Örneğin, 51 yerine 50 alınsa iddia doğru olur mu? 3/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

7 Çift ve Tek Dereceler O zaman 51 yerine daha az sayıda kişi alarak aynı yöntemi deneyebilirsiniz. Örneğin, 51 yerine 50 alınsa iddia doğru olur mu? Herkesin birbirini tanıdığı düşünülürse, bu durumda 50 kişi hepsi de 49 ar kişi tanımış olur ve tanıdığı kişi sayısı çift sayı olan kimse olmaz. 3/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

8 Çift ve Tek Dereceler O zaman 51 yerine daha az sayıda kişi alarak aynı yöntemi deneyebilirsiniz. Örneğin, 51 yerine 50 alınsa iddia doğru olur mu? Herkesin birbirini tanıdığı düşünülürse, bu durumda 50 kişi hepsi de 49 ar kişi tanımış olur ve tanıdığı kişi sayısı çift sayı olan kimse olmaz. O halde 51 davetli yerine 50 davetli için bu sorunun yanıtı kesinlikle hayır olur. 3/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

9 Çift ve Tek Dereceler O zaman 51 yerine daha az sayıda kişi alarak aynı yöntemi deneyebilirsiniz. Örneğin, 51 yerine 50 alınsa iddia doğru olur mu? Herkesin birbirini tanıdığı düşünülürse, bu durumda 50 kişi hepsi de 49 ar kişi tanımış olur ve tanıdığı kişi sayısı çift sayı olan kimse olmaz. O halde 51 davetli yerine 50 davetli için bu sorunun yanıtı kesinlikle hayır olur. Aynı şeyleri davetli sayısı herhangi bir çift sayı olduğunda da söyleyebiliriz. 3/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

10 Çift ve Tek Dereceler O zaman 51 yerine daha az sayıda kişi alarak aynı yöntemi deneyebilirsiniz. Örneğin, 51 yerine 50 alınsa iddia doğru olur mu? Herkesin birbirini tanıdığı düşünülürse, bu durumda 50 kişi hepsi de 49 ar kişi tanımış olur ve tanıdığı kişi sayısı çift sayı olan kimse olmaz. O halde 51 davetli yerine 50 davetli için bu sorunun yanıtı kesinlikle hayır olur. Aynı şeyleri davetli sayısı herhangi bir çift sayı olduğunda da söyleyebiliriz. O halde soruyu aşağıdaki şekilde genelleyerek değiştirelim. 3/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

11 Çift ve Tek Dereceler O zaman 51 yerine daha az sayıda kişi alarak aynı yöntemi deneyebilirsiniz. Örneğin, 51 yerine 50 alınsa iddia doğru olur mu? Herkesin birbirini tanıdığı düşünülürse, bu durumda 50 kişi hepsi de 49 ar kişi tanımış olur ve tanıdığı kişi sayısı çift sayı olan kimse olmaz. O halde 51 davetli yerine 50 davetli için bu sorunun yanıtı kesinlikle hayır olur. Aynı şeyleri davetli sayısı herhangi bir çift sayı olduğunda da söyleyebiliriz. O halde soruyu aşağıdaki şekilde genelleyerek değiştirelim. Soru Tek sayıda davetlinin katıldığı bir davette her zaman çift sayıda kişiyi tanıyan en az bir davetli var mıdır? 3/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

12 Çift ve Tek Dereceler Bu soruyu az sayıda davetlinin katıldığı bir durum için inceleyelim. 4/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

13 Çift ve Tek Dereceler Bu soruyu az sayıda davetlinin katıldığı bir durum için inceleyelim. 5 davetlimiz olsun ve bunları A, B, C, D ve E diye adlandıralım. Kabul edelim ki, A herkesi tanısın. B, C ve A yı tanısın. C, B, E ve A yı tanısın. D sadece A yı tanısın. E ise B ve A yı tanısın. 4/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

14 Çift ve Tek Dereceler Bu soruyu az sayıda davetlinin katıldığı bir durum için inceleyelim. 5 davetlimiz olsun ve bunları A, B, C, D ve E diye adlandıralım. Kabul edelim ki, A herkesi tanısın. B, C ve A yı tanısın. C, B, E ve A yı tanısın. D sadece A yı tanısın. E ise B ve A yı tanısın. Sadece bu beş kişi için dahi kişileri ve bu kişilerin tanıdığı kişileri listelemek oldukça zordur. Bununla birlikte aşağıdaki grafik gösterim işleri oldukça kolaylaştırır. 4/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

15 Çift ve Tek Dereceler Bu soruyu az sayıda davetlinin katıldığı bir durum için inceleyelim. 5 davetlimiz olsun ve bunları A, B, C, D ve E diye adlandıralım. Kabul edelim ki, A herkesi tanısın. B, C ve A yı tanısın. C, B, E ve A yı tanısın. D sadece A yı tanısın. E ise B ve A yı tanısın. Sadece bu beş kişi için dahi kişileri ve bu kişilerin tanıdığı kişileri listelemek oldukça zordur. Bununla birlikte aşağıdaki grafik gösterim işleri oldukça kolaylaştırır. E A B D Şekil: Davetliler arasındaki tanışıklık durumunu gösteren grafik C 4/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

16 Çift ve Tek Dereceler Her bir davetliyi düzlemde bir noktayla kişiler arasındaki tanışıklığı da bu noktalar arasında çizeceğimiz çizgiler ile gösterelim. 5/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

17 Çift ve Tek Dereceler Her bir davetliyi düzlemde bir noktayla kişiler arasındaki tanışıklığı da bu noktalar arasında çizeceğimiz çizgiler ile gösterelim. Bu şekle bir çizge adı verilir. 5/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

18 Çift ve Tek Dereceler Her bir davetliyi düzlemde bir noktayla kişiler arasındaki tanışıklığı da bu noktalar arasında çizeceğimiz çizgiler ile gösterelim. Bu şekle bir çizge adı verilir. Daha kesin tanımıyla çizge, noktalar ve bu noktaları birleştiren kenarlar kümesinden oluşur. 5/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

19 Çift ve Tek Dereceler Her bir davetliyi düzlemde bir noktayla kişiler arasındaki tanışıklığı da bu noktalar arasında çizeceğimiz çizgiler ile gösterelim. Bu şekle bir çizge adı verilir. Daha kesin tanımıyla çizge, noktalar ve bu noktaları birleştiren kenarlar kümesinden oluşur. Bir G çizgesinin noktalarının kümesi genellikle V, kenarlarının kümesi ise E ile gösterilir. Bu durumda G = (V, E) şeklinde yazılır. 5/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

20 Çift ve Tek Dereceler Her bir davetliyi düzlemde bir noktayla kişiler arasındaki tanışıklığı da bu noktalar arasında çizeceğimiz çizgiler ile gösterelim. Bu şekle bir çizge adı verilir. Daha kesin tanımıyla çizge, noktalar ve bu noktaları birleştiren kenarlar kümesinden oluşur. Bir G çizgesinin noktalarının kümesi genellikle V, kenarlarının kümesi ise E ile gösterilir. Bu durumda G = (V, E) şeklinde yazılır. Çizgenin her bir kenarı V kümesinin iki elemanlı bir alt kümesi gibi düşünülebilir. 5/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

21 Çift ve Tek Dereceler Her bir davetliyi düzlemde bir noktayla kişiler arasındaki tanışıklığı da bu noktalar arasında çizeceğimiz çizgiler ile gösterelim. Bu şekle bir çizge adı verilir. Daha kesin tanımıyla çizge, noktalar ve bu noktaları birleştiren kenarlar kümesinden oluşur. Bir G çizgesinin noktalarının kümesi genellikle V, kenarlarının kümesi ise E ile gösterilir. Bu durumda G = (V, E) şeklinde yazılır. Çizgenin her bir kenarı V kümesinin iki elemanlı bir alt kümesi gibi düşünülebilir. Örneğin, G nin u ve v gibi iki noktasını birleştiren kenar, {u,v} kümesi olarak düşünülebilir. Ancak, biz bu yazım şekli yerine kenarı uv şeklinde göstereceğiz. 5/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

22 Çift ve Tek Dereceler Bir kenarın iki uç noktasına ise komşu noktalar denir. 6/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

23 Çift ve Tek Dereceler Bir kenarın iki uç noktasına ise komşu noktalar denir. Bir çizgenin iki noktası arasında birden fazla kenarın olmasına, ya da bir noktadan kendisine bir kenar çizilmesine de izin verilebilir. 6/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

24 Çift ve Tek Dereceler Bir kenarın iki uç noktasına ise komşu noktalar denir. Bir çizgenin iki noktası arasında birden fazla kenarın olmasına, ya da bir noktadan kendisine bir kenar çizilmesine de izin verilebilir. Ancak, biz bu ders kapsamında iki nokta arasında birden fazla kenarın bulunmasına çoğunlukla izin vermeyeceğiz. 6/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

25 Çift ve Tek Dereceler Bir kenarın iki uç noktasına ise komşu noktalar denir. Bir çizgenin iki noktası arasında birden fazla kenarın olmasına, ya da bir noktadan kendisine bir kenar çizilmesine de izin verilebilir. Ancak, biz bu ders kapsamında iki nokta arasında birden fazla kenarın bulunmasına çoğunlukla izin vermeyeceğiz. Ayrıca, bir kenarın her zaman iki farklı noktayı birleştirdiğini düşüneceğiz. Bu şekildeki çizgelere basit çizge denir. 6/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

26 Tekrar sorumuza geri dönelim: Çizgeler Çift ve Tek Dereceler 7/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

27 Tekrar sorumuza geri dönelim: Çizgeler Çift ve Tek Dereceler İlgilendiğimiz konu davetlilerin tanıdığı kişi sayısı. Bu sayı çizgede her bir noktadan çıkan kenar sayısına karşılık gelir ve bu sayıya o noktanın derecesi denir. 7/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

28 Tekrar sorumuza geri dönelim: Çizgeler Çift ve Tek Dereceler İlgilendiğimiz konu davetlilerin tanıdığı kişi sayısı. Bu sayı çizgede her bir noktadan çıkan kenar sayısına karşılık gelir ve bu sayıya o noktanın derecesi denir. Bir v noktasının derecesi d(v) ile gösterilir. 7/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

29 Tekrar sorumuza geri dönelim: Çizgeler Çift ve Tek Dereceler İlgilendiğimiz konu davetlilerin tanıdığı kişi sayısı. Bu sayı çizgede her bir noktadan çıkan kenar sayısına karşılık gelir ve bu sayıya o noktanın derecesi denir. Bir v noktasının derecesi d(v) ile gösterilir. E D A C B Buna göre yanda verilen çizgede A nın derecesi 4, B nin derecesi 2, C nin derecesi 3, D nin derecesi 1 ve E nin derecesi 2 olur. 7/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

30 Tekrar sorumuza geri dönelim: Çizgeler Çift ve Tek Dereceler İlgilendiğimiz konu davetlilerin tanıdığı kişi sayısı. Bu sayı çizgede her bir noktadan çıkan kenar sayısına karşılık gelir ve bu sayıya o noktanın derecesi denir. Bir v noktasının derecesi d(v) ile gösterilir. E D A C B Buna göre yanda verilen çizgede A nın derecesi 4, B nin derecesi 2, C nin derecesi 3, D nin derecesi 1 ve E nin derecesi 2 olur. O halde sorumuzu çizge kuramının dilinde 7/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

31 Çift ve Tek Dereceler Tekrar sorumuza geri dönelim: İlgilendiğimiz konu davetlilerin tanıdığı kişi sayısı. Bu sayı çizgede her bir noktadan çıkan kenar sayısına karşılık gelir ve bu sayıya o noktanın derecesi denir. Bir v noktasının derecesi d(v) ile gösterilir. A E B Buna göre yanda verilen çizgede A nın derecesi 4, B nin derecesi 2, C nin derecesi 3, D nin derecesi 1 ve E nin derecesi 2 olur. D C O halde sorumuzu çizge kuramının dilinde Soru Tek sayıda noktası olan bir çizgede derecesi çift olan bir nokta her zaman var mıdır? şeklinde ifade edebiliriz. 7/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

32 Çift ve Tek Dereceler Nokta sayısı tek olan bazı çizgeler için olası farklı durumları inceleyelim: 8/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

33 Çizgeler Çift ve Tek Dereceler Nokta sayısı tek olan bazı çizgeler için olası farklı durumları inceleyelim: 8/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

34 Çizgeler Çift ve Tek Dereceler Nokta sayısı tek olan bazı çizgeler için olası farklı durumları inceleyelim: 8/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

35 Çizgeler Çift ve Tek Dereceler Nokta sayısı tek olan bazı çizgeler için olası farklı durumları inceleyelim: 8/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

36 Çizgeler Çift ve Tek Dereceler Nokta sayısı tek olan bazı çizgeler için olası farklı durumları inceleyelim: 8/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

37 Çizgeler Çift ve Tek Dereceler Nokta sayısı tek olan bazı çizgeler için olası farklı durumları inceleyelim: 8/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

38 Çizgeler Çift ve Tek Dereceler Nokta sayısı tek olan bazı çizgeler için olası farklı durumları inceleyelim: Şekil: Nokta sayısı tek olan bazı çizgeler. Siyah noktalar derecesi çift olan noktaları göstermektedir. 8/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

39 Çizgeler Çift ve Tek Dereceler Nokta sayısı tek olan bazı çizgeler için olası farklı durumları inceleyelim: Şekil: Nokta sayısı tek olan bazı çizgeler. Siyah noktalar derecesi çift olan noktaları göstermektedir. Yukarıdaki şekilden derecesi çift olan en az bir noktanın olduğu görülmekle birlikte böyle noktaların sayısının da tek sayı olduğu gözlenmektedir. 8/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

40 Çift ve Tek Dereceler O halde başlangıçtaki sorumuzu kanıtlanması daha kolay, fakat daha genel olan aşağıdaki soru ile değiştirelim. 9/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

41 Çift ve Tek Dereceler O halde başlangıçtaki sorumuzu kanıtlanması daha kolay, fakat daha genel olan aşağıdaki soru ile değiştirelim. Soru Tek sayıda noktası olan bir çizgede derecesi çift olan noktaların sayısı tektir. 9/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

42 Çift ve Tek Dereceler O halde başlangıçtaki sorumuzu kanıtlanması daha kolay, fakat daha genel olan aşağıdaki soru ile değiştirelim. Soru Tek sayıda noktası olan bir çizgede derecesi çift olan noktaların sayısı tektir. (Çizgenin nokta sayısı tek sayı ve derecesi çift olan noktaların sayısı tek sayı olduğuna göre, tek sayıda noktası olan bir çizgede derecesi tek olan noktaların sayısının çift olması gerekir) 9/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

43 Çift ve Tek Dereceler O halde başlangıçtaki sorumuzu kanıtlanması daha kolay, fakat daha genel olan aşağıdaki soru ile değiştirelim. Soru Tek sayıda noktası olan bir çizgede derecesi çift olan noktaların sayısı tektir. (Çizgenin nokta sayısı tek sayı ve derecesi çift olan noktaların sayısı tek sayı olduğuna göre, tek sayıda noktası olan bir çizgede derecesi tek olan noktaların sayısının çift olması gerekir) Benzer olarak nokta sayısı çift olan bazı çizgeler için olası durumları inceleyelim. 9/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

44 Çift ve Tek Dereceler O halde başlangıçtaki sorumuzu kanıtlanması daha kolay, fakat daha genel olan aşağıdaki soru ile değiştirelim. Soru Tek sayıda noktası olan bir çizgede derecesi çift olan noktaların sayısı tektir. (Çizgenin nokta sayısı tek sayı ve derecesi çift olan noktaların sayısı tek sayı olduğuna göre, tek sayıda noktası olan bir çizgede derecesi tek olan noktaların sayısının çift olması gerekir) Benzer olarak nokta sayısı çift olan bazı çizgeler için olası durumları inceleyelim. Şekil: Nokta sayısı çift olan bazı çizgeler. Siyah noktalar derecesi çift olan noktaları göstermektedir. 9/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

45 Çift ve Tek Dereceler Şekil 3 den ise derecesi çift olan noktaların sayısının da çift sayı olduğu izlenimi edinilebilir. Buradan şu soruyu sorabiliriz: 10/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

46 Çift ve Tek Dereceler Şekil 3 den ise derecesi çift olan noktaların sayısının da çift sayı olduğu izlenimi edinilebilir. Buradan şu soruyu sorabiliriz: Soru Çift sayıda noktası olan bir çizgede derecesi çift olan noktaların sayısı çift midir? 10/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

47 Çift ve Tek Dereceler Şekil 3 den ise derecesi çift olan noktaların sayısının da çift sayı olduğu izlenimi edinilebilir. Buradan şu soruyu sorabiliriz: Soru Çift sayıda noktası olan bir çizgede derecesi çift olan noktaların sayısı çift midir? (Çizgenin nokta sayısı çift ve derecesi çift olan noktaların sayısı da çift olduğundan çift sayıda noktası olan bir çizgede derecesi tek olan noktaların sayısının da çift olması gerekir.) 10/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

48 Çift ve Tek Dereceler Bu iki soruya da olumlu cevap vermeyi sağlayan aşağıdaki teoremi verelim. 11/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

49 Çift ve Tek Dereceler Bu iki soruya da olumlu cevap vermeyi sağlayan aşağıdaki teoremi verelim. Teorem Herhangi bir çizgede derecesi tek olan noktaların sayısı çifttir. 11/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

50 Çift ve Tek Dereceler Bu iki soruya da olumlu cevap vermeyi sağlayan aşağıdaki teoremi verelim. Teorem Herhangi bir çizgede derecesi tek olan noktaların sayısı çifttir. KANIT: Keyfi sayıda noktası olan bir çizge alalım. 11/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

51 Çift ve Tek Dereceler Bu iki soruya da olumlu cevap vermeyi sağlayan aşağıdaki teoremi verelim. Teorem Herhangi bir çizgede derecesi tek olan noktaların sayısı çifttir. KANIT: Keyfi sayıda noktası olan bir çizge alalım. Başlangıçta çizgenin hiç bir kenarı olmasın. 11/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

52 Çift ve Tek Dereceler Bu iki soruya da olumlu cevap vermeyi sağlayan aşağıdaki teoremi verelim. Teorem Herhangi bir çizgede derecesi tek olan noktaların sayısı çifttir. KANIT: Keyfi sayıda noktası olan bir çizge alalım. Başlangıçta çizgenin hiç bir kenarı olmasın. Daha sonra bu çizgeye aşağıda Şekil 4 olduğu gibi her seferinde yeni bir kenar ekleyelim. 11/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

53 Çift ve Tek Dereceler Bu iki soruya da olumlu cevap vermeyi sağlayan aşağıdaki teoremi verelim. Teorem Herhangi bir çizgede derecesi tek olan noktaların sayısı çifttir. KANIT: Keyfi sayıda noktası olan bir çizge alalım. Başlangıçta çizgenin hiç bir kenarı olmasın. Daha sonra bu çizgeye aşağıda Şekil 4 olduğu gibi her seferinde yeni bir kenar ekleyelim. 11/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

54 Çift ve Tek Dereceler 12/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

55 Çift ve Tek Dereceler 12/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

56 Çift ve Tek Dereceler 12/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

57 Çift ve Tek Dereceler 12/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

58 Çift ve Tek Dereceler 12/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

59 Çift ve Tek Dereceler 12/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

60 Çift ve Tek Dereceler Şekil: Her seferinde yeni bir kenar ekleyerek elde edilen çizgeler. Siyah noktalar derecesi çift olan noktaları göstermektedir. 12/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

61 Çift ve Tek Dereceler Şekilden de görüldüğü gibi çizgeye yeni bir kenar eklendiğinde derecesi tek olan noktaların sayısı 13/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

62 Çift ve Tek Dereceler Şekilden de görüldüğü gibi çizgeye yeni bir kenar eklendiğinde derecesi tek olan noktaların sayısı ya 2 azalır (eğer eklenen kenarın uç noktalarının derecesi tek ise), 13/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

63 Çift ve Tek Dereceler Şekilden de görüldüğü gibi çizgeye yeni bir kenar eklendiğinde derecesi tek olan noktaların sayısı ya 2 azalır (eğer eklenen kenarın uç noktalarının derecesi tek ise), ya 2 artar (eğer eklenen kenarın uç noktalarının derecesi çift ise), 13/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

64 Çift ve Tek Dereceler Şekilden de görüldüğü gibi çizgeye yeni bir kenar eklendiğinde derecesi tek olan noktaların sayısı ya 2 azalır (eğer eklenen kenarın uç noktalarının derecesi tek ise), ya 2 artar (eğer eklenen kenarın uç noktalarının derecesi çift ise), ya da değişmez (eğer eklenen kenarın uç noktalarının birinin derecesi tek diğerinin çift ise). 13/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

65 Çift ve Tek Dereceler Şekilden de görüldüğü gibi çizgeye yeni bir kenar eklendiğinde derecesi tek olan noktaların sayısı ya 2 azalır (eğer eklenen kenarın uç noktalarının derecesi tek ise), ya 2 artar (eğer eklenen kenarın uç noktalarının derecesi çift ise), ya da değişmez (eğer eklenen kenarın uç noktalarının birinin derecesi tek diğerinin çift ise). Başlangıçta derecesi tek olan noktaların sayısı sıfır yani, çift olduğundan ve her bir kenar eklendiğinde bu noktaların sayısı çift kalmaya devam ettiğinden, herhangi bir çizgede derecesi tek olan noktaların sayısı çifttir. Böylece kanıt biter. 13/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

66 Çift ve Tek Dereceler Alıştırma (Alıştırma 7.1.2) Noktalarının derecesi 2,3,3,3,3,3 olan 6 noktalı bir çizge var mıdır? 14/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

67 Çift ve Tek Dereceler Alıştırma (Alıştırma 7.1.2) Noktalarının derecesi 2,3,3,3,3,3 olan 6 noktalı bir çizge var mıdır? Derecesi tek olan noktaların sayısı çift olmadığından böyle bir çizge yoktur. 14/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

68 Çift ve Tek Dereceler Alıştırma (Alıştırma 7.1.2) Noktalarının derecesi 2,3,3,3,3,3 olan 6 noktalı bir çizge var mıdır? Derecesi tek olan noktaların sayısı çift olmadığından böyle bir çizge yoktur. Noktalarının derecesi 0,1,2,3,4,5 olan 6 noktalı bir çizge var mıdır? 14/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

69 Çift ve Tek Dereceler Alıştırma (Alıştırma 7.1.2) Noktalarının derecesi 2,3,3,3,3,3 olan 6 noktalı bir çizge var mıdır? Derecesi tek olan noktaların sayısı çift olmadığından böyle bir çizge yoktur. Noktalarının derecesi 0,1,2,3,4,5 olan 6 noktalı bir çizge var mıdır? 6 noktalı bir çizgede derecesi hem 0 hem de 5 olan iki nokta olamaz. Bu nedenle böyle bir çizge yoktur. 14/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

70 Çift ve Tek Dereceler Alıştırma (Alıştırma 7.1.2) Noktalarının derecesi 2,3,3,3,3,3 olan 6 noktalı bir çizge var mıdır? Derecesi tek olan noktaların sayısı çift olmadığından böyle bir çizge yoktur. Noktalarının derecesi 0,1,2,3,4,5 olan 6 noktalı bir çizge var mıdır? 6 noktalı bir çizgede derecesi hem 0 hem de 5 olan iki nokta olamaz. Bu nedenle böyle bir çizge yoktur. 10 noktalı bir çizgede maksimum kenar sayısı nedir? 14/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

71 Çift ve Tek Dereceler Alıştırma (Alıştırma 7.1.2) Noktalarının derecesi 2,3,3,3,3,3 olan 6 noktalı bir çizge var mıdır? Derecesi tek olan noktaların sayısı çift olmadığından böyle bir çizge yoktur. Noktalarının derecesi 0,1,2,3,4,5 olan 6 noktalı bir çizge var mıdır? 6 noktalı bir çizgede derecesi hem 0 hem de 5 olan iki nokta olamaz. Bu nedenle böyle bir çizge yoktur. 10 noktalı bir çizgede maksimum kenar sayısı nedir? Kenarlar çizgenin noktalarının 2 elemanlı alt kümeleri olarak ( düşünülürse, 10 elemanlı bir kümenin 2 elemanlı alt kümelerinin sayısı 10 ) ( 2 olduğundan cevap 10 2) olur. 14/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

72 Çift ve Tek Dereceler Alıştırma (Alistirma 7.1.6) 20 noktalı kaç farklı çizge vardır? 15/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

73 Çift ve Tek Dereceler Alıştırma (Alistirma 7.1.6) 20 noktalı kaç farklı çizge vardır? Yukarıdan 20 noktalı bir çizgenin maksimum kenar sayısının ( 20 2) olduğunu biliyoruz. 15/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

74 Çift ve Tek Dereceler Alıştırma (Alistirma 7.1.6) 20 noktalı kaç farklı çizge vardır? Yukarıdan 20 noktalı bir çizgenin maksimum kenar sayısının ( 20 2) olduğunu biliyoruz. Her bir kenar için iki durum söz konusudur: Kenar ya çizgeye aittir ya da çizgeye ait değildir. 15/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

75 Çift ve Tek Dereceler Alıştırma (Alistirma 7.1.6) 20 noktalı kaç farklı çizge vardır? Yukarıdan 20 noktalı bir çizgenin maksimum kenar sayısının ( 20 2) olduğunu biliyoruz. Her bir kenar için iki durum söz konusudur: Kenar ya çizgeye aittir ya da çizgeye ait değildir. O halde cevap olur. } {{ 2} = 2 (20 2) ( 20 2) tane 15/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

76 Çift ve Tek Dereceler Her bir kenar iki nokta ile belirlendiğinden her bir kenar aslında çizgenin iki noktası ile eşlenmiş olur. 16/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

77 Çift ve Tek Dereceler Her bir kenar iki nokta ile belirlendiğinden her bir kenar aslında çizgenin iki noktası ile eşlenmiş olur. Diğer taraftan bir noktadan çıkan kenar sayısı o noktanın derecesini gösterdiğinden aşağıdaki teoremi elde etmiş oluruz. 16/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

78 Çift ve Tek Dereceler Her bir kenar iki nokta ile belirlendiğinden her bir kenar aslında çizgenin iki noktası ile eşlenmiş olur. Diğer taraftan bir noktadan çıkan kenar sayısı o noktanın derecesini gösterdiğinden aşağıdaki teoremi elde etmiş oluruz. Teorem Bir çizgedeki tüm noktaların derecelerinin toplamı çizgedeki kenar sayısının iki katına eşittir. Yani G = (V, E) çizgesinde d(v) = 2 E olur. v V 16/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

79 Çift ve Tek Dereceler Bu teoremi kullanarak, herhangi bir çizgede tüm noktaların derecelerinin toplamının çift sayı olduğunu söyleyebiliriz. 17/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

80 Çift ve Tek Dereceler Bu teoremi kullanarak, herhangi bir çizgede tüm noktaların derecelerinin toplamının çift sayı olduğunu söyleyebiliriz. Benzer olarak herhangi bir çizgede derecesi tek olan noktaların derecelerinin toplamının da çift sayı olduğunu söylenebilir. 17/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

81 Çift ve Tek Dereceler Bu teoremi kullanarak, herhangi bir çizgede tüm noktaların derecelerinin toplamının çift sayı olduğunu söyleyebiliriz. Benzer olarak herhangi bir çizgede derecesi tek olan noktaların derecelerinin toplamının da çift sayı olduğunu söylenebilir. Bu ise derecesi tek olan noktaların sayısı çift iken mümkündür. Bu da az önce kanıtlanan Teorem 1.1 den başka bir şey değildir. 17/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

82 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Önce özel tipte olan bazı çizgeleri ele alalım. 18/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

83 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Önce özel tipte olan bazı çizgeleri ele alalım. En basit çizge hiç bir kenarı olmayıp, sadece noktalardan oluşan çizgedir. 18/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

84 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Önce özel tipte olan bazı çizgeleri ele alalım. En basit çizge hiç bir kenarı olmayıp, sadece noktalardan oluşan çizgedir. Bir diğer basit çizge ise n tane noktası ve bu noktaların herhangi ikisi arasında bir kenarın olduğu çizgelerdir. 18/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

85 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Önce özel tipte olan bazı çizgeleri ele alalım. En basit çizge hiç bir kenarı olmayıp, sadece noktalardan oluşan çizgedir. Bir diğer basit çizge ise n tane noktası ve bu noktaların herhangi ikisi arasında bir kenarın olduğu çizgelerdir. Bu çizgelere tam çizge denir. 18/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

86 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Önce özel tipte olan bazı çizgeleri ele alalım. En basit çizge hiç bir kenarı olmayıp, sadece noktalardan oluşan çizgedir. Bir diğer basit çizge ise n tane noktası ve bu noktaların herhangi ikisi arasında bir kenarın olduğu çizgelerdir. Bu çizgelere tam çizge denir. n noktalı bir tam çizge genellikle K n simgesiyle gösterilir. 18/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

87 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Önce özel tipte olan bazı çizgeleri ele alalım. En basit çizge hiç bir kenarı olmayıp, sadece noktalardan oluşan çizgedir. Bir diğer basit çizge ise n tane noktası ve bu noktaların herhangi ikisi arasında bir kenarın olduğu çizgelerdir. Bu çizgelere tam çizge denir. n noktalı bir tam çizge genellikle K n simgesiyle gösterilir. K n tam çizgesinin kenar sayısı 18/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

88 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Önce özel tipte olan bazı çizgeleri ele alalım. En basit çizge hiç bir kenarı olmayıp, sadece noktalardan oluşan çizgedir. Bir diğer basit çizge ise n tane noktası ve bu noktaların herhangi ikisi arasında bir kenarın olduğu çizgelerdir. Bu çizgelere tam çizge denir. n noktalı bir tam çizge genellikle K n simgesiyle gösterilir. K n tam çizgesinin kenar sayısı ( n 2) olur. 18/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

89 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Önce özel tipte olan bazı çizgeleri ele alalım. En basit çizge hiç bir kenarı olmayıp, sadece noktalardan oluşan çizgedir. Bir diğer basit çizge ise n tane noktası ve bu noktaların herhangi ikisi arasında bir kenarın olduğu çizgelerdir. Bu çizgelere tam çizge denir. n noktalı bir tam çizge genellikle K n simgesiyle gösterilir. K n tam çizgesinin kenar sayısı ( n 2) olur. Çizgelerin bir bağıntıyı temsil ettiğini düşünürsek, bir çizgenin iki noktası arasında bir kenar varsa, bu noktalar bağıntılı noktalar olacaktır. Buradan, bir G çizgesi verildiğinde bu çizge yardımıyla aynı nokta kümesine sahip ve G de bağıntılı olmayan iki noktayı bağıntılı, bağıntılı iki noktayı da bağıntısız hale getirerek yeni bir Ḡ çizgesi elde edilebilir. 18/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

90 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Önce özel tipte olan bazı çizgeleri ele alalım. En basit çizge hiç bir kenarı olmayıp, sadece noktalardan oluşan çizgedir. Bir diğer basit çizge ise n tane noktası ve bu noktaların herhangi ikisi arasında bir kenarın olduğu çizgelerdir. Bu çizgelere tam çizge denir. n noktalı bir tam çizge genellikle K n simgesiyle gösterilir. K n tam çizgesinin kenar sayısı ( n 2) olur. Çizgelerin bir bağıntıyı temsil ettiğini düşünürsek, bir çizgenin iki noktası arasında bir kenar varsa, bu noktalar bağıntılı noktalar olacaktır. Buradan, bir G çizgesi verildiğinde bu çizge yardımıyla aynı nokta kümesine sahip ve G de bağıntılı olmayan iki noktayı bağıntılı, bağıntılı iki noktayı da bağıntısız hale getirerek yeni bir Ḡ çizgesi elde edilebilir. Ḡ çizgesine G çizgesinin tümleyeni denir. 18/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

91 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Eğer n noktalı bir çizgede bir noktadan diğer tüm noktalara kenar varsa bu çizgeye yıldız çizge denir. 19/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

92 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Eğer n noktalı bir çizgede bir noktadan diğer tüm noktalara kenar varsa bu çizgeye yıldız çizge denir. Açıktır ki, n noktalı bir yıldız çizgenin kenar sayısı 19/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

93 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Eğer n noktalı bir çizgede bir noktadan diğer tüm noktalara kenar varsa bu çizgeye yıldız çizge denir. Açıktır ki, n noktalı bir yıldız çizgenin kenar sayısı n 1 olur. Şekil 5 de bazı n değerleri için yıldız çizgeler verilmiştir. Şekil: n = 1, 2, 3, 4, 5 için yıldız çizgeler 19/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

94 Bir G çizgesi verilsin. G nin kenarlarının Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler v 0 v 1,v 1 v 2,v 2 v 3,...,v m 1 v m şeklindeki sonlu bir dizisine G içinde bir tur (walk) denir. 20/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

95 Bir G çizgesi verilsin. G nin kenarlarının Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler v 0 v 1,v 1 v 2,v 2 v 3,...,v m 1 v m şeklindeki sonlu bir dizisine G içinde bir tur (walk) denir. G içindeki bir tur v 0 v 1 v 2 v 3 v m 1 v m şeklinde ya da ardışık noktalar komşu olmak üzere v 0,v 1,v 2,...,v m şeklinde de gösterilebilir. 20/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

96 Bir G çizgesi verilsin. G nin kenarlarının Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler v 0 v 1,v 1 v 2,v 2 v 3,...,v m 1 v m şeklindeki sonlu bir dizisine G içinde bir tur (walk) denir. G içindeki bir tur v 0 v 1 v 2 v 3 v m 1 v m şeklinde ya da ardışık noktalar komşu olmak üzere v 0,v 1,v 2,...,v m şeklinde de gösterilebilir. Bu durumda v 0 noktasına turun başlangıç noktası, v m noktasına da turun bitiş noktası denir. Böyle bir tura da v 0 noktası ile v m noktasını birleştiriyor denir. 20/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

97 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Bir G çizgesi verilsin. G nin kenarlarının v 0 v 1,v 1 v 2,v 2 v 3,...,v m 1 v m şeklindeki sonlu bir dizisine G içinde bir tur (walk) denir. G içindeki bir tur v 0 v 1 v 2 v 3 v m 1 v m şeklinde ya da ardışık noktalar komşu olmak üzere v 0,v 1,v 2,...,v m şeklinde de gösterilebilir. Bu durumda v 0 noktasına turun başlangıç noktası, v m noktasına da turun bitiş noktası denir. Böyle bir tura da v 0 noktası ile v m noktasını birleştiriyor denir. Bir turun kenar sayısına da o turun uzunluğu denir. 20/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

98 Çizgeler Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Bir G çizgesi verilsin. G nin kenarlarının v 0 v 1,v 1 v 2,v 2 v 3,...,v m 1 v m şeklindeki sonlu bir dizisine G içinde bir tur (walk) denir. G içindeki bir tur v 0 v 1 v 2 v 3 v m 1 v m şeklinde ya da ardışık noktalar komşu olmak üzere v 0,v 1,v 2,...,v m şeklinde de gösterilebilir. Bu durumda v 0 noktasına turun başlangıç noktası, v m noktasına da turun bitiş noktası denir. Böyle bir tura da v 0 noktası ile v m noktasını birleştiriyor denir. Bir turun kenar sayısına da o turun uzunluğu denir. a d Yandaki çizgede e ad,de,ec,cb,ba,ae b c kenarlar dizisi a ve e noktalarını birleştiren ve uzunluğu 6 olan bir turdur. 20/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

99 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler v 0,v 1,v 2,...,v m, G çizgesinde bir tur olsun. 21/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

100 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler v 0,v 1,v 2,...,v m, G çizgesinde bir tur olsun. Eğer turun tüm v i (i = 0, 1,..., m) noktaları farklıysa bu tura G içinde bir yol (path) denir. 21/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

101 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler v 0,v 1,v 2,...,v m, G çizgesinde bir tur olsun. Eğer turun tüm v i (i = 0, 1,..., m) noktaları farklıysa bu tura G içinde bir yol (path) denir. O halde tur bir noktadan birçok kez geçebilmesine karşın, yol bir noktadan en fazla bir kez geçebilir. 21/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

102 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler v 0,v 1,v 2,...,v m, G çizgesinde bir tur olsun. Eğer turun tüm v i (i = 0, 1,..., m) noktaları farklıysa bu tura G içinde bir yol (path) denir. O halde tur bir noktadan birçok kez geçebilmesine karşın, yol bir noktadan en fazla bir kez geçebilir. Eğer bir turun başlangıç ve bitiş noktası aynı ise bu tura G içinde bir kapalı tur denir. 21/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

103 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler v 0,v 1,v 2,...,v m, G çizgesinde bir tur olsun. Eğer turun tüm v i (i = 0, 1,..., m) noktaları farklıysa bu tura G içinde bir yol (path) denir. O halde tur bir noktadan birçok kez geçebilmesine karşın, yol bir noktadan en fazla bir kez geçebilir. Eğer bir turun başlangıç ve bitiş noktası aynı ise bu tura G içinde bir kapalı tur denir. Eğer bir yolun başlangıç ve bitiş noktaları aynı ise bu yola G içinde bir döngü denir. 21/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

104 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler v 0,v 1,v 2,...,v m, G çizgesinde bir tur olsun. Eğer turun tüm v i (i = 0, 1,..., m) noktaları farklıysa bu tura G içinde bir yol (path) denir. O halde tur bir noktadan birçok kez geçebilmesine karşın, yol bir noktadan en fazla bir kez geçebilir. Eğer bir turun başlangıç ve bitiş noktası aynı ise bu tura G içinde bir kapalı tur denir. Eğer bir yolun başlangıç ve bitiş noktaları aynı ise bu yola G içinde bir döngü denir. Uzunluğu k olan döngüye (yola) kısaca k-döngü (yol) denir. 21/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

105 Çizgeler Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler v 0,v 1,v 2,...,v m, G çizgesinde bir tur olsun. Eğer turun tüm v i (i = 0, 1,..., m) noktaları farklıysa bu tura G içinde bir yol (path) denir. O halde tur bir noktadan birçok kez geçebilmesine karşın, yol bir noktadan en fazla bir kez geçebilir. Eğer bir turun başlangıç ve bitiş noktası aynı ise bu tura G içinde bir kapalı tur denir. Eğer bir yolun başlangıç ve bitiş noktaları aynı ise bu yola G içinde bir döngü denir. Uzunluğu k olan döngüye (yola) kısaca k-döngü (yol) denir. x v w x y z, G içinde bir yol olur. v w v w x y v, G içinde bir döngü olur. z v w x y z x v, G içinde bir G kapalı tur olur. y 21/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

106 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Alıştırma (Alıştırma 7.2.3) Hem kendisi hem de tümleyeni a. yol olan b. döngü olan tüm çizgeleri bulunuz. 22/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

107 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Alıştırma (Alıştırma 7.2.3) Hem kendisi hem de tümleyeni a. yol olan b. döngü olan tüm çizgeleri bulunuz. n noktalı bir çizgenin tüm kenarlarının sayısı ( n 2) ve yolun kenar sayısı n 1 olduğuna göre ( ) n (n 1)+(n 1) = 2 eşitliğinden n = 1 ve n = 4 elde edilir. 22/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

108 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Alıştırma (Alıştırma 7.2.3) Hem kendisi hem de tümleyeni a. yol olan b. döngü olan tüm çizgeleri bulunuz. n noktalı bir çizgenin tüm kenarlarının sayısı ( n 2) ve yolun kenar sayısı n 1 olduğuna göre ( ) n (n 1)+(n 1) = 2 eşitliğinden n = 1 ve n = 4 elde edilir. O halde hem kendisi hem de tümleyeni yol olan sadece iki çizge vardır. 22/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

109 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Benzer şekilde n noktadan oluşan bir döngünün kenar sayısı 23/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

110 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Benzer şekilde n noktadan oluşan bir döngünün kenar sayısı da n olduğundan ( ) n n+n = 2 denkleminden n = 5 elde edilir. Her iki çizgede aşağıdaki şekilde gösterilmiştir. Şekil: Hem kendileri hem de tümleyenleri yol ve döngü olan çizgeler 23/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

111 Çizgeler Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Bir G çizgesinin bazı kenarları ve noktaları silinerek elde edilen H çizgesine G nin alt çizgesi denir (Elbette G nin bir noktası siliniyorsa bu noktanın bulunduğu kenarın da silinmesi gerekir). x x v w z v w z G y H y 24/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

112 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Bir G çizgesinin keyfi iki noktası G deki bir yol ile birleştirilebiliyorsa, G çizgesine tekparça (bağlantılı) çizge denir. 25/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

113 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Bir G çizgesinin keyfi iki noktası G deki bir yol ile birleştirilebiliyorsa, G çizgesine tekparça (bağlantılı) çizge denir. Bir başka ifadeyle G nin keyfi u ve b noktaları için, uç noktaları bu noktalar olan ve G nin alt çizgesi olan bir yol varsa G ye tekparça çizge denir. 25/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

114 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Bir G çizgesinin keyfi iki noktası G deki bir yol ile birleştirilebiliyorsa, G çizgesine tekparça (bağlantılı) çizge denir. Bir başka ifadeyle G nin keyfi u ve b noktaları için, uç noktaları bu noktalar olan ve G nin alt çizgesi olan bir yol varsa G ye tekparça çizge denir. Bir G çizgesinin maksimal tekparça alt çizgesine G nin tekparça bileşeni denir. 25/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

115 Çizgeler Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Bir G çizgesinin keyfi iki noktası G deki bir yol ile birleştirilebiliyorsa, G çizgesine tekparça (bağlantılı) çizge denir. Bir başka ifadeyle G nin keyfi u ve b noktaları için, uç noktaları bu noktalar olan ve G nin alt çizgesi olan bir yol varsa G ye tekparça çizge denir. Bir G çizgesinin maksimal tekparça alt çizgesine G nin tekparça bileşeni denir. Bir başka ifadeyle, H tekparça ve H yi bulunduran diğer alt çizgeler tekparça değil ise H ye G nin tekparça bileşeni denir. d a c b e g f d a c b e g f tekparça bir çizge örneği tekparça olmayan bir çizge örneği (Üç tane tekparça olan bileşeni var) 25/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

116 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Alıştırma (Alıştırma ) n noktalı ve kenar sayısı ( n 1) 2 den fazla olan G çizgesi tekparçadır. Gösteriniz. 26/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

117 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Alıştırma (Alıştırma ) n noktalı ve kenar sayısı ( n 1) 2 den fazla olan G çizgesi tekparçadır. Gösteriniz. Kabul edelim ki, G tekparça olmasın. 26/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

118 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Alıştırma (Alıştırma ) n noktalı ve kenar sayısı ( n 1) 2 den fazla olan G çizgesi tekparçadır. Gösteriniz. Kabul edelim ki, G tekparça olmasın. Bu durumda G nin H gibi k noktalı bir tekparça bileşeni vardır. 26/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

119 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Alıştırma (Alıştırma ) n noktalı ve kenar sayısı ( n 1) 2 den fazla olan G çizgesi tekparçadır. Gösteriniz. Kabul edelim ki, G tekparça olmasın. Bu durumda G nin H gibi k noktalı bir tekparça bileşeni vardır. k noktalı bu H tekparça bileşeninin kenar sayısı en fazla ( k 2) olabilir. 26/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

120 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Alıştırma (Alıştırma ) n noktalı ve kenar sayısı ( n 1) 2 den fazla olan G çizgesi tekparçadır. Gösteriniz. Kabul edelim ki, G tekparça olmasın. Bu durumda G nin H gibi k noktalı bir tekparça bileşeni vardır. k noktalı bu H tekparça bileşeninin kenar sayısı en fazla ( k 2) olabilir. Diğer taraftan, geriye kalan çizge de en fazla ( n k) 2 kenarlı olabilir. 26/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

121 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Alıştırma (Alıştırma ) n noktalı ve kenar sayısı ( n 1) 2 den fazla olan G çizgesi tekparçadır. Gösteriniz. Kabul edelim ki, G tekparça olmasın. Bu durumda G nin H gibi k noktalı bir tekparça bileşeni vardır. k noktalı bu H tekparça bileşeninin kenar sayısı en fazla ( k 2) olabilir. Diğer taraftan, geriye kalan çizge de en fazla ( n k) 2 kenarlı olabilir. Buradan ( ) ( ) n k n 1 ( ) k + 2 elde edilir. 2 = 2 ) (k 1)(n k 1) ( n /37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

122 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Alıştırma (Alıştırma ) n noktalı ve kenar sayısı ( n 1) 2 den fazla olan G çizgesi tekparçadır. Gösteriniz. Kabul edelim ki, G tekparça olmasın. Bu durumda G nin H gibi k noktalı bir tekparça bileşeni vardır. k noktalı bu H tekparça bileşeninin kenar sayısı en fazla ( k 2) olabilir. Diğer taraftan, geriye kalan çizge de en fazla ( n k) 2 kenarlı olabilir. Buradan ( ) ( ) n k n 1 ( ) k = 2 ) (k 1)(n k 1) elde edilir. Bu ise G nin kenar sayısının ( ) n 1 2 den fazla olması ile çelişir. ( n /37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

123 Yollar, Döngüler ve Tekparça Çizgeler Alıştırma (Alıştırma ) n noktalı ve kenar sayısı ( n 1) 2 den fazla olan G çizgesi tekparçadır. Gösteriniz. Kabul edelim ki, G tekparça olmasın. Bu durumda G nin H gibi k noktalı bir tekparça bileşeni vardır. k noktalı bu H tekparça bileşeninin kenar sayısı en fazla ( k 2) olabilir. Diğer taraftan, geriye kalan çizge de en fazla ( n k) 2 kenarlı olabilir. Buradan ( ) ( ) n k n 1 ( ) k = 2 ) (k 1)(n k 1) elde edilir. Bu ise G nin kenar sayısının ( ) n 1 2 den fazla olması ile çelişir. O halde G tekparça olmak zorundadır. ( n /37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

124 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Çizge kuramına ait belkide en eski sonuç 18. yüzyılda Leonhard Euler tarafından keşfedilmiştir. Bu sonuç Königsberg (şimdiki adıyla Kaliningrad) da yaşayan halkın ortaya attığı bir soru üzerine elde edilmiştir. Şehir Pregel nehrinin kolları ile dört farklı bölgeye ayrılmaktaydı ve nehrin üzerinde yer alan yedi köprü ile bu bölgeler birbirine bağlanmaktaydı (bakınız Şekil 7). Şekil: Euler zamanında Königsberg köprüleri 27/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

125 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Her köprüden sadece bir kez geçilen bir turun olup olmadığı sorusu bize bu önemli sonucu vermiştir. 28/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

126 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Her köprüden sadece bir kez geçilen bir turun olup olmadığı sorusu bize bu önemli sonucu vermiştir. Euler 1736 yılında yayımladığı bir makalesinde böyle bir turun mümkün olmadığını kanıtlamıştır. 28/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

127 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Her köprüden sadece bir kez geçilen bir turun olup olmadığı sorusu bize bu önemli sonucu vermiştir. Euler 1736 yılında yayımladığı bir makalesinde böyle bir turun mümkün olmadığını kanıtlamıştır. Euler in kanıtı oldukça basitti: 28/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

128 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Her köprüden sadece bir kez geçilen bir turun olup olmadığı sorusu bize bu önemli sonucu vermiştir. Euler 1736 yılında yayımladığı bir makalesinde böyle bir turun mümkün olmadığını kanıtlamıştır. Euler in kanıtı oldukça basitti: Böyle bir turun var olduğunu kabul edelim. 28/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

129 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Her köprüden sadece bir kez geçilen bir turun olup olmadığı sorusu bize bu önemli sonucu vermiştir. Euler 1736 yılında yayımladığı bir makalesinde böyle bir turun mümkün olmadığını kanıtlamıştır. Euler in kanıtı oldukça basitti: Böyle bir turun var olduğunu kabul edelim. Şehrin herhangi dört bölgesinden birini ele alalım. 28/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

130 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Her köprüden sadece bir kez geçilen bir turun olup olmadığı sorusu bize bu önemli sonucu vermiştir. Euler 1736 yılında yayımladığı bir makalesinde böyle bir turun mümkün olmadığını kanıtlamıştır. Euler in kanıtı oldukça basitti: Böyle bir turun var olduğunu kabul edelim. Şehrin herhangi dört bölgesinden birini ele alalım. Örneğin, Kneiphoff adasını ele alalım ve turun bu adadan başlamadığını kabul edelim. 28/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

131 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Her köprüden sadece bir kez geçilen bir turun olup olmadığı sorusu bize bu önemli sonucu vermiştir. Euler 1736 yılında yayımladığı bir makalesinde böyle bir turun mümkün olmadığını kanıtlamıştır. Euler in kanıtı oldukça basitti: Böyle bir turun var olduğunu kabul edelim. Şehrin herhangi dört bölgesinden birini ele alalım. Örneğin, Kneiphoff adasını ele alalım ve turun bu adadan başlamadığını kabul edelim. Bu adayı diğer bölgelerle birleştiren köprülerin sayısı beş olduğundan turun bu adada bitmesi gerekir. 28/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

132 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Her köprüden sadece bir kez geçilen bir turun olup olmadığı sorusu bize bu önemli sonucu vermiştir. Euler 1736 yılında yayımladığı bir makalesinde böyle bir turun mümkün olmadığını kanıtlamıştır. Euler in kanıtı oldukça basitti: Böyle bir turun var olduğunu kabul edelim. Şehrin herhangi dört bölgesinden birini ele alalım. Örneğin, Kneiphoff adasını ele alalım ve turun bu adadan başlamadığını kabul edelim. Bu adayı diğer bölgelerle birleştiren köprülerin sayısı beş olduğundan turun bu adada bitmesi gerekir. Ancak, aynı durum diğer üç bölge içinde geçerlidir. 28/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

133 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Her köprüden sadece bir kez geçilen bir turun olup olmadığı sorusu bize bu önemli sonucu vermiştir. Euler 1736 yılında yayımladığı bir makalesinde böyle bir turun mümkün olmadığını kanıtlamıştır. Euler in kanıtı oldukça basitti: Böyle bir turun var olduğunu kabul edelim. Şehrin herhangi dört bölgesinden birini ele alalım. Örneğin, Kneiphoff adasını ele alalım ve turun bu adadan başlamadığını kabul edelim. Bu adayı diğer bölgelerle birleştiren köprülerin sayısı beş olduğundan turun bu adada bitmesi gerekir. Ancak, aynı durum diğer üç bölge içinde geçerlidir. Yani, bir bölgeden başlamayan bir turun o bölgede bitmesi gerekir (her bir bölgeye çıkan köprülerin sayısı tek olduğundan). 28/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

134 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Her köprüden sadece bir kez geçilen bir turun olup olmadığı sorusu bize bu önemli sonucu vermiştir. Euler 1736 yılında yayımladığı bir makalesinde böyle bir turun mümkün olmadığını kanıtlamıştır. Euler in kanıtı oldukça basitti: Böyle bir turun var olduğunu kabul edelim. Şehrin herhangi dört bölgesinden birini ele alalım. Örneğin, Kneiphoff adasını ele alalım ve turun bu adadan başlamadığını kabul edelim. Bu adayı diğer bölgelerle birleştiren köprülerin sayısı beş olduğundan turun bu adada bitmesi gerekir. Ancak, aynı durum diğer üç bölge içinde geçerlidir. Yani, bir bölgeden başlamayan bir turun o bölgede bitmesi gerekir (her bir bölgeye çıkan köprülerin sayısı tek olduğundan). Bu ise mümkün değildir. 28/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

135 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Euler mümkün tüm turları listeleyip, istenen koşulu sağlayan turun bu turlar içerisinde olup olmadığını kontrol etmek yerine genel durumu formüle etmiştir. 29/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

136 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Euler mümkün tüm turları listeleyip, istenen koşulu sağlayan turun bu turlar içerisinde olup olmadığını kontrol etmek yerine genel durumu formüle etmiştir. Bir çizgede her kenardan bir kez geçilen bir tura Euler turu denir (tur kapalı olmak zorunda değil). 29/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

137 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Euler mümkün tüm turları listeleyip, istenen koşulu sağlayan turun bu turlar içerisinde olup olmadığını kontrol etmek yerine genel durumu formüle etmiştir. Bir çizgede her kenardan bir kez geçilen bir tura Euler turu denir (tur kapalı olmak zorunda değil). Teorem 1 Tekparça bir çizgede derecesi tek olan noktaların sayısı ikiden fazla ise bu çizgede Euler turu yoktur. 29/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

138 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Euler mümkün tüm turları listeleyip, istenen koşulu sağlayan turun bu turlar içerisinde olup olmadığını kontrol etmek yerine genel durumu formüle etmiştir. Bir çizgede her kenardan bir kez geçilen bir tura Euler turu denir (tur kapalı olmak zorunda değil). Teorem 1 Tekparça bir çizgede derecesi tek olan noktaların sayısı ikiden fazla ise bu çizgede Euler turu yoktur. 2 Tek dereceli nokta sayısı iki olan tekparça bir çizgede Euler turu vardır ve tur, bu noktalardan birinde başlayıp diğerinde biter. 29/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

139 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Euler mümkün tüm turları listeleyip, istenen koşulu sağlayan turun bu turlar içerisinde olup olmadığını kontrol etmek yerine genel durumu formüle etmiştir. Bir çizgede her kenardan bir kez geçilen bir tura Euler turu denir (tur kapalı olmak zorunda değil). Teorem 1 Tekparça bir çizgede derecesi tek olan noktaların sayısı ikiden fazla ise bu çizgede Euler turu yoktur. 2 Tek dereceli nokta sayısı iki olan tekparça bir çizgede Euler turu vardır ve tur, bu noktalardan birinde başlayıp diğerinde biter. 3 Tek dereceli noktası olmayan bir tekparça çizgede kapalı Euler turu vardır. 29/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

140 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Euler mümkün tüm turları listeleyip, istenen koşulu sağlayan turun bu turlar içerisinde olup olmadığını kontrol etmek yerine genel durumu formüle etmiştir. Bir çizgede her kenardan bir kez geçilen bir tura Euler turu denir (tur kapalı olmak zorunda değil). Teorem 1 Tekparça bir çizgede derecesi tek olan noktaların sayısı ikiden fazla ise bu çizgede Euler turu yoktur. 2 Tek dereceli nokta sayısı iki olan tekparça bir çizgede Euler turu vardır ve tur, bu noktalardan birinde başlayıp diğerinde biter. 3 Tek dereceli noktası olmayan bir tekparça çizgede kapalı Euler turu vardır. Bu teorem bize bir v noktası tek dereceli ise varsa Euler turunun ya v de başladığını ya da v de bittiğini, v noktasının derecesi çift ise varsa Euler turunun ya v de başlayıp bittiğini ya da v den başka bir noktada başlayıp bittiğini söylemektedir. 29/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

141 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri KANIT: v herhangi bir nokta olsun. v den başlayıp v de biten ve her kenarı en fazla bir kez kullanan kapalı turu ele alalım. 30/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

142 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri KANIT: v herhangi bir nokta olsun. v den başlayıp v de biten ve her kenarı en fazla bir kez kullanan kapalı turu ele alalım. Böyle bir tur her zaman vardır (En azından sadece v den oluşan tur böyle bir turdur). 30/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

143 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri KANIT: v herhangi bir nokta olsun. v den başlayıp v de biten ve her kenarı en fazla bir kez kullanan kapalı turu ele alalım. Böyle bir tur her zaman vardır (En azından sadece v den oluşan tur böyle bir turdur). Ancak, bu çok kısa tur yerine v de başlayan ve her kenardan en fazla bir kez geçen en uzun kapalı W turunu arıyoruz. 30/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

144 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri KANIT: v herhangi bir nokta olsun. v den başlayıp v de biten ve her kenarı en fazla bir kez kullanan kapalı turu ele alalım. Böyle bir tur her zaman vardır (En azından sadece v den oluşan tur böyle bir turdur). Ancak, bu çok kısa tur yerine v de başlayan ve her kenardan en fazla bir kez geçen en uzun kapalı W turunu arıyoruz. Amacımız bu şekildeki bir W turunun bir Euler turu olduğunu göstermek. 30/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

145 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Kabul edelim ki bu W turu Euler turu olmasın. O zaman W tarafından kullanılmayan bir e kenarı vardır. 31/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

146 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Kabul edelim ki bu W turu Euler turu olmasın. O zaman W tarafından kullanılmayan bir e kenarı vardır. s p e q W v r v p W W Şekil: W de olmayan fakat W ile kesişen bir kenar bulmak ve W ile W nün birleşimi 31/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

147 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Kabul edelim ki bu W turu Euler turu olmasın. O zaman W tarafından kullanılmayan bir e kenarı vardır. s p e q W v r v p W W Şekil: W de olmayan fakat W ile kesişen bir kenar bulmak ve W ile W nün birleşimi Önce, bu e kenarının bir noktası W de bulunacak şekilde seçilebileceğini gösterelim. 31/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

148 s p e q Çizgeler Euler Turu ve Hamilton Döngüleri W v r v p W Eğer p ve q noktaları e kenarının uç noktaları ise W her iki noktayı da bulundurmaz. W 32/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

149 s p e q Çizgeler Euler Turu ve Hamilton Döngüleri W v r v p W Eğer p ve q noktaları e kenarının uç noktaları ise W her iki noktayı da bulundurmaz. Ancak, çizge tekparça olduğundan p noktasından v noktasına bir yol her zaman vardır. W 32/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

150 s p e q Çizgeler Euler Turu ve Hamilton Döngüleri W v r v p W Eğer p ve q noktaları e kenarının uç noktaları ise W her iki noktayı da bulundurmaz. Ancak, çizge tekparça olduğundan p noktasından v noktasına bir yol her zaman vardır. r noktası bu yolun W ile kesiştiği ilk nokta olsun. W 32/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

151 s p e q Çizgeler Euler Turu ve Hamilton Döngüleri W v r v p W Eğer p ve q noktaları e kenarının uç noktaları ise W her iki noktayı da bulundurmaz. Ancak, çizge tekparça olduğundan p noktasından v noktasına bir yol her zaman vardır. r noktası bu yolun W ile kesiştiği ilk nokta olsun. Bu durumda e = sr alırsak, e kenarı yolun r noktasından hemen önceki kenarı olur. W 32/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

152 s p e q Çizgeler Euler Turu ve Hamilton Döngüleri W v r v p W Eğer p ve q noktaları e kenarının uç noktaları ise W her iki noktayı da bulundurmaz. Ancak, çizge tekparça olduğundan p noktasından v noktasına bir yol her zaman vardır. r noktası bu yolun W ile kesiştiği ilk nokta olsun. Bu durumda e = sr alırsak, e kenarı yolun r noktasından hemen önceki kenarı olur. s noktası W turunda olmadığından W, e kenarı bulundurmaz. W 32/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

153 s p e q Çizgeler Euler Turu ve Hamilton Döngüleri W v r v p W Eğer p ve q noktaları e kenarının uç noktaları ise W her iki noktayı da bulundurmaz. Ancak, çizge tekparça olduğundan p noktasından v noktasına bir yol her zaman vardır. r noktası bu yolun W ile kesiştiği ilk nokta olsun. Bu durumda e = sr alırsak, e kenarı yolun r noktasından hemen önceki kenarı olur. s noktası W turunda olmadığından W, e kenarı bulundurmaz. Böylece, e ve e kenarlarını değiştirirsek, bir noktası W da olan fakat W da bulunmayan bir e kenarı elde etmiş oluruz. 32/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi W

154 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri s p e q W v r v p W Şimdi e, W de bulunmayan fakat p noktası e kenarının uç noktalarından biri olmak üzere W ya ait olsun. W 33/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

155 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri s p e q W v r v p W Şimdi e, W de bulunmayan fakat p noktası e kenarının uç noktalarından biri olmak üzere W ya ait olsun.bu p noktasından e kenarı ile başlayarak yeni bir W turu oluşturalım. Ancak W turunda W nun kenarları kullanılmasın ve herbir kenar sadece bir kez kullanılsın. W 33/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

156 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Nokta sayısı sonlu olduğundan bu W turu eninde sonunda bir noktada son bulacaktır. Fakat, hangi noktada son bulacaktır? 34/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

157 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Nokta sayısı sonlu olduğundan bu W turu eninde sonunda bir noktada son bulacaktır. Fakat, hangi noktada son bulacaktır? W turunun son bulduğu noktayı u ile gösterelim ve u p olsun. Bu durumda u noktasının derecesi tek olur. Oysa bir çizgede derecesi tek olan noktaların sayısı çift sayıdır. 34/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

158 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Nokta sayısı sonlu olduğundan bu W turu eninde sonunda bir noktada son bulacaktır. Fakat, hangi noktada son bulacaktır? W turunun son bulduğu noktayı u ile gösterelim ve u p olsun. Bu durumda u noktasının derecesi tek olur. Oysa bir çizgede derecesi tek olan noktaların sayısı çift sayıdır. O halde W turunun son bulacağı tek nokta p noktasıdır. Yani W turu da bir kapalı tur olur. 34/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

159 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Nokta sayısı sonlu olduğundan bu W turu eninde sonunda bir noktada son bulacaktır. Fakat, hangi noktada son bulacaktır? W turunun son bulduğu noktayı u ile gösterelim ve u p olsun. Bu durumda u noktasının derecesi tek olur. Oysa bir çizgede derecesi tek olan noktaların sayısı çift sayıdır. O halde W turunun son bulacağı tek nokta p noktasıdır. Yani W turu da bir kapalı tur olur. Bu iki kapalı turun Şekil 8 deki gibi birleşimi bize istenen Euler turunu verir. 34/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

160 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Böylece Teoremin 3. şıkkını tamamlamış olduk. 1. ve 2. şıklarda benzer şekilde kanıtlanabilir. 35/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

161 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Böylece Teoremin 3. şıkkını tamamlamış olduk. 1. ve 2. şıklarda benzer şekilde kanıtlanabilir. Eulerin bu sonucu, Tek parça bir çizgede kapalı Euler turunun olması için gerek ve yeter koşul her noktanın derecesinin çift olmasıdır şeklinde formüle edilebilir. 35/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

162 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Böylece Teoremin 3. şıkkını tamamlamış olduk. 1. ve 2. şıklarda benzer şekilde kanıtlanabilir. Eulerin bu sonucu, Tek parça bir çizgede kapalı Euler turunun olması için gerek ve yeter koşul her noktanın derecesinin çift olmasıdır şeklinde formüle edilebilir. Königsberg Köprülerine benzer bir problem 1856 yılında ünlü matematikçi Hamilton tarafından ortaya atılmıştır. Bir çizgenin tüm noktalarını kullanan bir döngüye Hamilton döngüsü denir. 35/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

163 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Böylece Teoremin 3. şıkkını tamamlamış olduk. 1. ve 2. şıklarda benzer şekilde kanıtlanabilir. Eulerin bu sonucu, Tek parça bir çizgede kapalı Euler turunun olması için gerek ve yeter koşul her noktanın derecesinin çift olmasıdır şeklinde formüle edilebilir. Königsberg Köprülerine benzer bir problem 1856 yılında ünlü matematikçi Hamilton tarafından ortaya atılmıştır. Bir çizgenin tüm noktalarını kullanan bir döngüye Hamilton döngüsü denir. Acaba bir çizgede ne zaman bir Hamilton döngüsü vardır? 35/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

164 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Hamilton döngüsü Euler turuna benzer gözükmesine karşın, Hamilton döngüsü ile ilgili bilgilerimiz Euler turundan daha azdır. 36/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

165 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Hamilton döngüsü Euler turuna benzer gözükmesine karşın, Hamilton döngüsü ile ilgili bilgilerimiz Euler turundan daha azdır. Euler bize verilen bir çizgede Euler turunun olup olmadığını kontrol etmek için bir teorem vermesine karşın, verilen bir çizgede Hamilton döngüsünün olup olmadığını kontrol etmek için kullanışlı bir yöntem yoktur. 36/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

166 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Hamilton döngüsü Euler turuna benzer gözükmesine karşın, Hamilton döngüsü ile ilgili bilgilerimiz Euler turundan daha azdır. Euler bize verilen bir çizgede Euler turunun olup olmadığını kontrol etmek için bir teorem vermesine karşın, verilen bir çizgede Hamilton döngüsünün olup olmadığını kontrol etmek için kullanışlı bir yöntem yoktur. Sadece aşağıdaki iki çizge bile Hamilton döngüsünün varlığını araştırmanın ne kadar zor olduğunu göstermektedir. 36/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

167 Euler Turu ve Hamilton Döngüleri Hamilton döngüsü Euler turuna benzer gözükmesine karşın, Hamilton döngüsü ile ilgili bilgilerimiz Euler turundan daha azdır. Euler bize verilen bir çizgede Euler turunun olup olmadığını kontrol etmek için bir teorem vermesine karşın, verilen bir çizgede Hamilton döngüsünün olup olmadığını kontrol etmek için kullanışlı bir yöntem yoktur. Sadece aşağıdaki iki çizge bile Hamilton döngüsünün varlığını araştırmanın ne kadar zor olduğunu göstermektedir. Şekil: Dodecahedron ve Petersen çizgeleri. İlkinde Hamilton döngüsü yokken ikincisinde Hamilton döngüsü vardır. 36/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi

168 Tek Hamlede Çizilen Çizgeler Çizgeler Tek Hamlede Çizilen Çizgeler 37/37 AYRIK MATEMATİK Anadolu Üniversitesi