İSLAM TARİHİ DERSİ MÜZÂKERE KONULARI

Transkript

1 İSLAM TARİHİ DERSİ MÜZÂKERE KONULARI Bu dosyadaki maddeler, 2014 Haziran döneminde yapılan mesleki çalışmalardan seçilmiştir. Bilindiği gibi Haziran döneminde; İHL Meslek Dersleri, DKAB ve Kültür Dersleri öğretmenlerimizin katılımıyla komisyonlar oluşturuldu. Bu komisyonlar, belirlenen ana başlıklar çerçevesinde ilgili dersleri müzakere ettiler ve dile gelen görüşler raportörler tarafından yazıya geçirildi. İllerde birleştirilerek gönderilen bu dosyalardan seçilen bazı önemli maddeler Eylül-2014 Mesleki Çalışmalarda öğretmenlerimizin görüş alışverişine ve müzâkerelerde bulunmasına esas olması için buraya alınmıştır. Bu metin, yayınlanmış bir eser, akademik bir çalışma veya Din Öğretimi Genel Müdürlüğünce hazırlanan bir rapor değildir. Ortaöğretim kurumları yönetmeliğinde belirtilen mesleki çalışmalar çerçevesinde, alan öğretmenlerinin görüşlerinden oluşan ve birbirinden farklı teklifleri de içeren bir metindir. Emeği geçen öğretmenlerimize teşekkür ederiz. 1

2 A. DERSİN ÖĞRETİM PROGRAMI VE KAZANIMLARIYLA İLGİLİ GÖRÜŞLER 1. İslam tarihinde Müslümanların koruması ve güvencesi altında yaşamış ülkeler tanıtılmalıdır. 2. Dersin güncelleştirilmesinin kolay olması ise dersin işlenmesini kolaylaştırmaktadır. Bu noktada öğretmenlerimiz gereken bağlantıyı kurmalıdır. 3. İslam tarihi kitabında konular çok uzun ve ayrıntılar yer almaktadır bundan dolayı ders saati yetişmemektedir. Kitap İslam tarihinde savaşlara oldukça geniş yer vermektedir. Sunumda daha özet bilgiler verilebilir. 4. Önümüzdeki yıl okutulacak olan İslam Kültür ve Medeniyeti dersinin müfredatında İslam tarihinde ortaya konulmuş olan Eğitim, Bilim, Kültür, Sanat ve Mimari alanlardaki gelişmeler özlü bir şekilde yer almalıdır. Tarihi kronoloji azaltılması gerekmektedir. 5. Dört halife döneminden sonraki konuların daha cazip hale getirilmesi, kısaltılması ibret alacak, şuur ve bilinç kazandıracak şekilde hazırlanmasının uygun olacaktır. 6. Öğrencilere inanç ve tarih şuurunun verilebilmesi için tarihî şahsiyetlerle ilgili örneklerin daha da çoğaltılarak verilmesi uygun olacaktır. 7. İslam tarihi içerisinde problemli görülen konulara objektif bir bakış açısı öğrencilere kazandırılması gerekmektedir. B. DERSİN ÖĞRETİMİNDE UYGULANAN ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİYLE İLGİLİ GÖRÜŞLER 1. Klasik anlatımla birlikte drama, tiyatro, soru cevap ve eğer mümkünse elektronik ortamdan faydalanmalı. 2. Sınıflardaki öğrenciler gruplara ayrılıp her gruba bir devlet verilip bu devletle alakalı sunumlar yapmaları istenmelidir. 3. Kronolojik tarihi malumat yerine sebep-sonuç ilişkisi ve günümüze nasıl yansıdığı üzerinde durulmalı, böylelikle yorumlayabilme özelliği kazandırılmalı ve Tarih oldu bitti anlayışından kurtarılarak anlatılmalıdır. 4. İslam tarihi dersinde doğru kaynak seçiminin önemli olup, kaynaklar önerilmeden önce titizlikle taranmalıdır. 2

3 5. İslam tarihinde özellikle 4 halife dönemi işlenirken meydana gelmiş olan ihtilafları yorumlarken taraf tutmaksızın ve sahabeye saygınlığını yitirecek yorumlardan kaçınılmalıdır. 6. İslam tarihi bir bütünlük içinde verilmeli olaylar, yaşantılar birbiriyle irtibatlandırılmalıdır. 7. İslam tarihi anlatılırken İslam öncesi cahiliye dönemini de anlatarak konunun daha iyi anlaşılması sağlanmalıdır. 8. TRT nin hazırladığı Endülüs Belgeseli, Osmanlı Medeniyetiyle alakalı belgeseller izletilmeli. 9. Beyin fırtınası, kavram haritaları, görseller arttırılarak öğrenme etkin hale getirilmeli, tarihi olaylar üzerine düşünme teşvik edilmelidir. 10. Ünite sonlarına akıllı tahtaya uyumlu bilgi yarışmaları hazırlanarak öğrenci aktif konuma getirilmelidir. 11. Sunuş ve anlatıma ağırlık verilerek işlenen dersler; yer yer soru-cevap, buluş ve aktif öğrenme öğretim stratejileriyle de desteklenmelidir. 12. Sınıf içi ve sınıf dışı İslam Tarihi yarışmalarının düzenlenerek öğrencilerin ilgileri artırılmalıdır. 13. Dersin işlenişinde İslam'ın belirlediği evrensel adalet ilke ve kurallarının ihmal edildiği zaman tarihin nasıl değiştiğinin, olumsuzluğa doğru gittiğinin bilinci verilmeli. 14. Eğitimde FATİH projesi çerçevesinde etkileşimli tahta ve tabletler gereğine uygun kullanılırsa teknolojinin okula yansıması yönüyle çok mühim bir yer tutmaktadır. Bu bağlamda derslerin görselleştirilmesi, öğrencilerin öğrenim süreçlerini, konuyu kavrama ve sonuca ulaşma durumlarını doğrudan etkilediği için mutlak surette göz önünde tutulmalıdır. 15. Öğrencilerde okuma, okuduğunu anlama ve anladığını doğru ifade etme noktasındaki problemler sıkça gözlemlenmektedir. Bunun çözülmesi adına kitap okuma ve derslere yazarak çalışma anlayışının titizlikle anlatılması, derslerde yakından uzağa, somuttan soyuta şeklindeki eğitim ilkelerinin göz önünde tutulması ve öğrencilere incelemearaştırma bilincinin aşılanması hususları dikkate alınmalıdır. 16. Belgesel, tarihi mekânların ziyaret edilmeli, bölgede meşhur yerler gezdirilmeli, animasyon filmlerden yararlanarak derslerin işlenmelidir. 3

4 17. Konular belirlenerek öğrencilere verilip araştırılması istenmeli, bu şekilde etkin öğrenme sağlanmalıdır. 18. Dersin içeriğinde İslam Büyüklerine dair kıssalar anlatılması, akıllı tahtalar aracılığıyla gösterim metodunun uygulayarak ve dramalar yaparak dersin çekici hale gelmesi sağlanmalıdır. C. DERS KİTAPLARI VE ÖĞRETİM MATERYALLERİ İLE İLGİLİ GÖRÜŞLER 1. Görsel materyallerin, haritaların sınıfa getirilmesi, İslam tarihi haritası v.b. araç ve gereçlerden yararlanılmalıdır. 2. EBA daki ders kitabı konularının içine konuyla ilgili uygulamalı film, video, konuşma vb. konulmalıdır. Öğretmenler bu doğrultuda materyal hazırlamalı, örnek çalışmalardan yararlanmalıdır. 3. Şiir dili, hikâyeleme gibi teknikler kullanılarak, kitabın dili basitleştirilerek sunulmalıdır. 4. Akıllı tahtadan video, animasyon, sunu, grafik harita Tarih coğrafya haritaları kullanılmalıdır. 5. Tarihle alakalı romanlar, Tarihi dergiler vb. materyallerden istifade edilerek ders somutlaştırılmalıdır. 6. Ders araç ve gereçlerinin yanında İslam Tarihi alanında meşhur kaynakların öğrenciye tanıtılması, bu kaynakların okul kütüphanesinde bulundurularak öğrencilerin ulaşmalarının sağlanması, teknolojik araç ve gereçler üzerinden bu kaynakların ulaşılabilecek yolların gösterilmesi gerektiğinde etkinlikler yapılarak öğrencinin bu alanda araştırma yapmaya yönlendirilmelidir. 7. Ders kitabı yanında İslam Tarihinde yaşanmış güzel örneklemeleri içeren materyaller sağlanmalıdır. 8. Akademik başarının yükseltilmesi amacıyla tarih öğretmenleriyle işbirliğine gidilmeli, sınıflara tarih şeritleri asılmalıdır D. OKUL İÇİ VE DIŞI SOSYAL- KÜLTÜREL ETKİNLİKLERLE İLGİLİ GÖRÜŞLER 4

5 1. Öğrencilerin öğrendikleri bilgileri hayatta tatbik etmeleri için bölgesel etkinliklere katılmaları, İslam Tarihi alanında yapılan faaliyetleri takip etmeleri ve bu faaliyetlere katılarak geleceğe dönük başarı elde etmeleri sağlanmalıdır. 2. Önemli kişilerin hayatları, dönüm noktası olaylar, çok uzun olmayacak şekilde tiyatroya uyarlanmalı, drama çalışması yapılabilmelidir. 3. Sınıflarda bilgi aktarımı yerine, öğrencilerimizin 9. sınıfta Konya ya (Selçuklu Dönemi), 10. sınıfta Bursa ya veya İstanbul a (Osmanlı Dönemi), 11. Sınıfta Çanakkale ye (Kurtuluş Savaşı) ve hatta 12. sınıfta İspanya ya (Endülüs Emevileri) gezi düzenleyecek eğitim politikalarının geliştirilmesi, hem akademik başarı hem de dünyanın bir parçası olmanın mutlak gereğidir. 4. Şehrimizde ünlü yazarlarımız, akademisyenlerimiz İslam Tarihini anlatan konferanslar yapması ve öğrencilerimizin bu etkinliklere katılımı sağlanabilir. 5. Tarihi şahsiyetlerle ilgili panel, konferans ve tiyatrolar düzenlenebilir. Tarihi şahsiyetler ve dönemlere mektuplar gönderilebilir. E. SINIF YÖNETİMİ, ÖĞRENCİLERLE İLETİŞİM VE AKADEMİK BAŞARININ ARTTIRILMASIYLA İLGİLİ GÖRÜŞLER 1. Konu hâkimiyetinin sınıf hâkimiyeti üzerinde birinci derecede etkili olduğu bilinmelidir 2. Öğretmenlerin derse hazır gelmeleri, planlı ve programlı ders işlemeleri, öğrencilerin konuya hazırlıklı vaziyette sınıfa gelmelerinin sağlanması gereklidir. (Bu hususlara riayet edilirse, sınıf yönetiminde ve akademik başarıda istenen sonuçlara ulaşılacaktır.) 3. Ödül ve iltifatlar, ölçülü olduğu takdirde öğrencileri derse motive edeceği, dolayısıyla olası olumsuz tavırları asgari seviyeye indireceğinden sınıf hâkimiyetini kolaylaştıracağı unutulmamalıdır. 4. İslam Tarihi dersinden YGS de soru çıkabileceği öğrenciye hatırlatılmalı, örnekler verilmeli, özel çalışmalar yapılmalıdır. 5. Öğrencilerin akademik çalışma yapmalarını özendirmek amacıyla İlahiyat Fakültelerine yönlendirilmeli, ziyaretler yapılmalı, öğretim üyeleri davet edilerek seminer/ders verdirilmelidir. 6. Derslere aktif katılımın sağlanması için ders öncesinde öğrencilere ders ile ilgili görev ve sorumluluklar verilmelidir. 5

6 F. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME İLE İLGİLİ GÖRÜŞLER 1. Dönem sonlarında e-okul; veli ve öğrenciye kapatılmalı bu hususta gerekli tedbirler alınmalıdır. 2. Öğrencilerin seviyelerine uygun sorular hazırlanmalı, ihtilaflı tarihlere çok yer vermeyip, soruların tarih şuurunu kazanması amaçlanmalıdır. 3. Sorular tarih zümresi ile işbirliğiyle hazırlanmalıdır. 4. Öğrencilere sunum yaptırılarak bunun üzerinden de değerlendirme yapılmalıdır. 5. Ayrıca yazılı ve performans görevlerinin mümkün mertebe öğrenci davranışlarının gelişimine olumlu katkı sağlayacak düzeyde olmalıdır. 6. Ünitenin durumuna göre sınavlarda çoktan seçmeli, kısa cevaplı, boşluk doldurma yöntemleri kullanılmalıdır. 7. Yazılı sınav soruları klasik ağırlıklı ve bilgiyi ölçen odaklı olmalıdır. 8. Performans notunun bir tanesi yazılı performansa göre, araştırma ve sunum yapılması sonucunda verilmeli. Yazılı performans görevi verilen öğrencilere, yaptıkları çalışmalarını sınıf ortamında sunma fırsatı verilmeli. 9. Gönüllü olarak birden fazla performans görevi alıp bunu sınıf ortamında sunan öğrencilerin bu çalışmaları notla ödüllendirilmelidir. G. ÖĞRETMENLERİN MESLEKİ GELİŞİMİ İLE İLGİLİ GÖRÜŞLER 1. Tarih ve medeniyet dergileri öğretmenler ve öğrenciler tarafından temin edilmeli, kütüphaneye 2. Mesleki gelişim açısından İslam Âlimleri Ansiklopedisi, İslam Tarihi Ansiklopedisi ve İslam Medeniyetleri Ansiklopedisi gibi kaynaklar İmam Hatip liselerine temin edilmelidir. 3. Mesleki gelişimleri adına meslek dersleri öğretmenlerinin kutsal mekânları ziyaret etmeleri bakanlıkça sağlanmalıdır. 4. Öğretmenlerin mesleki gelişimi ile ilgili olarak İslam Tarihi ve Siyer dersine giren öğretmenlerin zümre oluşturmalıdır. 5. Öğretmenler; güncel olayların tarihi ve dini altyapısını kişisel olarak araştırmaları için görev verilmelidir. 6