DÜNYA VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİ SON GELİŞMELER

Transkript

1 İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ DÜNYA VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİ SON GELİŞMELER Türkiye İş Bankası A.Ş. İktisadi Araştırmalar Bölümü 8 Eylül 2016

2 DÜNYA EKONOMİSİ Küresel Ekonomi IMF Tahminleri (%) Temmuz Ayı Nisan Ayı Tahminleri Tahminlerinden Farkı Büyüme Dünya 3,1 3,1 3,4-0,1-0,1 Gelişmiş Ekonomiler 1,9 1,8 1,8-0,1-0,2 ABD 2,4 2,2 2,5-0,2 0,0 Euro Alanı 1,7 1,6 1,4 0,1-0,2 İngiltere 2,2 1,7 1,3-0,2-0,9 Japonya 0,5 0,3 0,1-0,2 0,2 Gelişmekte Olan Ekonomiler 4,0 4,1 4,6 0,0 0,0 Rusya -3,7-1,2 1,0 0,6 0,2 Çin 6,9 6,6 6,2 0,1 0,0 Brezilya -3,8-3,3 0,5 0,5 0,5 Türkiye 4,0 3,8* 3,2* 0,0-0,2 Enflasyon Gelişmiş Ülkeler 0,3 0,7 1,6 0,0 0,1 Gelişmekte Olan Ülkeler 4,7 4,6 4,4 0,1 0,2 Dünya Ticaret Hacmi Artışı 2,6 2,7 3,9-0,4 0,1 Kaynak: IMF (*) IMF tarafından Temmuz da G-20 toplantısı için hazırlanan raporda yer alan tahminlerdir.

3 DÜNYA EKONOMİSİ ABD 600 İstihdam Göstergeleri 5 ABD de Ekonomik Büyüme (MA, çeyreklik % değişim) ,7 1,9 Kamu Tüketim ve Yatırım Net İhracat Özel Yatırım Özel Tüketim GSYH 4,0 3,1 2,8 0,5 0,1 0,8 4,0-1,2 5,0 2,3 2,0 2,6 2,0 0,9 0,8 1, Tarımdışı İstihdam (bin kişi, sol eksen) -900 Ücretler (yıllık % değişim) ,0 1,5 Fed Faiz Oranı Beklentisi* (%) Aralık 2015 Mart 2016 Haziran Ağustos ,0 0,5 Kaynak: Datastream (*) 30 gün vadeli Fed Funds Futures 0,0 Eyl.16 Ara.16 Mar.17 Haz.17 Eyl.17 Ara.17 Mar.18 Haz.18 Eyl.18

4 DÜNYA EKONOMİSİ İngiltere İngiltere Merkez Bankası nın Büyüme ve TÜFE Tahminleri (yıllık % değişim) Büyüme TÜFE 2,0 2,0 2,3 2,3 1,8 1,9 2,1 2,4 1,5 0,8 0,8 0,8 7 Politika Faiz Oranı (%) Mayıs Tahmini Ağustos Tahmini Kaynak: BoE, Datastream, IIF

5 DÜNYA EKONOMİSİ Euro Alanı 2,5 Yıllık Enflasyon (%) Ekonomik Büyüme (MA, çeyreklik % değişim) 2,0 1,5 1,0 0,5 TÜFE Gıda, enerji, alkollü içecekler hariç TÜFE 0,8 0,2 0,6 0,6 0,0 0,4 0,4 0,3 0,3 0,2 0,2 0,1 0,4 0,3 0,4 0,3-0,5-1,0 Oca.13 Tem.13 Oca.14 Tem.14 Oca.15 Tem.15 Oca.16 Tem Sentix Güven Endeksi -0,1-0,2-0,3-0,3-0,4 Ç Ç Ç Ç Ç Kaynak: IIF, Datastream

6 DÜNYA EKONOMİSİ Çin Ekonomik Aktivite GSYH (yıllık % değişim) İmalat PMI (sağ eksen, endeks, eşik=50) Ç Ç Ç Ç Ç Ç Ç Kaynak: Datastream, IIF, National Bureau of Statistics of China

7 DÜNYA EKONOMİSİ Emtia Fiyatları Petrol ve Altın Fiyatları CRB Emtia Fiyatları Endeksi Brent Türü Petrol (USD/varil) 120 Altın (USD/ons, sağ eksen) Ağu.14 Ara.14 Nis.15 Ağu.15 Ara.15 Nis.16 Ağu Kaynak: Datastream

8 Büyüme Kaynak: TÜİK

9 Ekonomik Aktivite 16 Sanayi Üretimi* ve GSYH (yıllık % değişim) Sanayi Üretimi GSYH 56 İmalat Sanayi PMI (endeks, eşik: 50) Çeyrek Büyüme Tahmini: %2,9 4,7 2, Oca.13 Oca.14 Oca.15 Oca Kaynak: Datastream, İAB (*) Takvim etkisinden arındırılmış

10 Dış Ticaret Dengesi 10 İhracat ve İthalat* (12 aylık kümülatif, yıllık % değişim) (milyon USD) % Değ. % Pay** İlk 8 Ay Otomotiv ,2 17,7 Hazır giyim ,5 13,6 0-4,6 Kimyevi Maddeler ve Mamul ,2 10,8 Elektrik-Elektronik ve Hizmet ,1 7,5 Çelik ,2 7,0-10 İhracat İthalat -12,2 Tekstil ve Hammaddeleri ,4 6,1 Hububat, Bakliyat ve Mamul ,8 4,8 Demir ve Demirdışı Metaller ,3 4,6-20 Ağu.14 Ara.14 Nis.15 Ağu.15 Ara.15 Nis.16 Ağu.16 Diğer ,3 27,9 Toplam (TİM) ,9 100,0 Kaynak: Datastream, TÜİK, TİM, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı (*) Ağustos ayı verisi Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ndan alınmıştır. (**) 2016 yılının ilk 8 ayı itibarıyla

11 Ödemeler Dengesi Cari İşlemler Dengesi (12 aylık kümülatif, milyar USD) ,9-29,4-60 Cari İşlemler Dengesi -80 Net Enerji Ticareti Hariç Cari İşlemler Dengesi Cari Açığın Finansmanı (12 aylık kümülatif, milyar USD) Diğer Yatırımlar Doğrudan Yatırımlar Portföy Yatırımları Cari İşlemler Açığı Kaynak: TCMB

12 Turizm Sektörü 20 Turizm Gelirleri ve Turist Sayısı (yıllık % değişim) Turizm Gelirleri Turist Sayısı 2016 Turizm Gelirleri ve Dönemsel Gelirlerin Payı (%) %15 %25 %39 %21 31,5 Milyar USD , ,2-50 Oca.14 Haz.14 Kas.14 Nis.15 Eyl.15 Şub.16 Tem %14 %26 %37 %14 %26 %36 %12 %24 %38 %13 %23 %40 %22 34,3 Milyar USD %24 32,3 Milyar USD %25 29,0 Milyar USD %23 28,1 Milyar USD I. Çeyrek II. Çeyrek III. Çeyrek IV. Çeyrek İlk 6 Ayda Turizm Geliri 2015: 12,6 milyar USD 2016: 9 milyar USD İlk 7 Ayda Turist Sayısı 2015: 20,4 milyon kişi 2016: 14,2 milyon kişi Turizm Gelirleri 2016 nın ilk yarısında 2015 in aynı dönemine göre %28,2 azaldı. Kaynak: Turizm Bakanlığı, TÜİK

13 Turizm Sektörü Milliyetlere Göre İl Tercihleri (2015, %) Turist Sayısının Azaldığı Başlıca Ülke ve Ülke Grupları (Ocak-Temmuz 2016) % % %26 -%60 -%45 -% Almanya Rusya İngiltere İran Hollanda Antalya İstanbul Muğla İzmir Diğer %89 yıllık net değişim (bin kişi) yıllık % değişim %28 Avrupa Rusya Almanya İngiltere Hollanda Polonya İsveç Fransa Kaynak: Kültür ve Turizm Bakanlığı

14 Turizm Sektörü Otel ve Lokantacılık Sektörüne Girdi Sağlayan Sektörler (Toplam 49 Sektör) % pay Turizm Sektöründe İstihdam* (bin kişi) Gıda ürünleri ve içecek imalatı 29,0 Tarım, avcılık ve ilgili hizmet faaliyetleri 14,7 Kara taşımacılığı ve boru hattıyla taşımacılık 6,0 Elektrik, gaz, buhar ve sıcak su üretimi ve dağıtımı 5,3 Perakende ticaret 5,3 Diğer 39,8 Toplam 100, Otel ve Lokantacılık Sektörünün Çıktı Sağladığı Sektörler (Toplam 55 Sektör) % pay Destekleyici ve yardımcı ulaştırma faaliyetleri; seyahat acenteleri 24,9 Kara taşımacılığı ve boru hattıyla taşımacılık 12,9 Toptan ticaret 12,8 Havayolu taşımacılığı 8,5 Sigorta ve emeklilik fonları hariç, mali aracı kuruluşların faaliyetleri 5,7 Diğer 35,3 Toplam 100,0 Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Mart 2016 dan bu yana sektördeki istihdam geçen yılın aynı ayının altında kaldı. Kaynak: TÜİK, SGK (*) Otel ve lokantacılık sektörlerini kapsamaktadır.

15 Reel Sektörün Döviz Varlık ve Yükümlülükleri Finansal Kesim Dışındaki Firmaların Net Döviz Pozisyonu (milyar USD) Haz-16 10,3 10,0 4,0 1,1 0,6-3,8-0,8-3,6-77,0-98,9-66,8-114,5-135,6-88,9-167,8-180,7-187,7-200,5-118,2-136,4 Uzun vadeli net döviz pozisyonu Kısa vadeli net döviz pozisyonu Net döviz pozisyonu -171,4-179,7-183,7-199,9 Kaynak: TCMB

16 Reel Sektörün Döviz Varlık ve Yükümlülükleri Finansal Kesim Dışındaki Firmaların Döviz Varlıkları (milyar USD) Finansal Kesim Dışındaki Firmaların Döviz Yükümlülükleri (milyar USD) Doğrudan Yatırımlar İhracat Alacakları İthalat Borçları Menkul Kıymetler Mevduat Yurt Dışından Sağlanan Krediler Yurt İçinden Sağlanan Krediler Haz Haz-16 Kaynak: TCMB

17 Kalan Vadeye Göre Borçlu Bazında Kısa Vadeli Dış Borç Stoku* Haziran 2016 milyar USD Pay (%) Merkez Bankası 1,1 0,6 Genel Yönetim 4,4 2,6 Bankalar 99,6 59,0 Krediler 51,9 30,8 Döviz Tevdiat Hesabı 16,4 9,7 Banka Mevduatı 17,2 10,2 Yurt Dışı Şubeler ve İştirakler 8,8 5,2 TL Cinsinden Mevduat 14,0 8,3 Yurt Dışı Şubeler ve İştirakler 7,0 4,1 Diğer Sektörler 63,9 37,8 Ticari Krediler 35,6 21,1 Diğer Krediler 28,3 16,7 Kamu 0,1 0,1 Özel 28,2 16,7 TOPLAM 168,9 100,0 Kaynak: TCMB (*) Orijinal vadesine bakılmaksızın vadesine bir yıl ve daha kısa kalan dış yükümlülükleri göstermektedir.

18 Bütçe Dengesi Bütçe Açığının GSYH ye Oranı (%) (milyar TL) Ocak- Tem Ocak- Tem % Bütçe Hedefi Gerç./ Hedef (%) 5,4 5,5 Harcamalar 282,2 316,3 12,1 570,5 55,4 Faiz Harca. 34,8 30,6-12,0 56,0 54,6 3,6 Maastricht kriteri Faiz Dışı Harca. 247,4 285,7 15,5 514,5 55,5 Gelirler 277,6 317,5 14,4 540,8 58,7 1,3 1,6 1,8 1,4 2,1 1,2 1,3 1,2 Vergi Gelirleri 230,7 252,7 9,5 459,2 55,0 Diğer Gelirler 46,9 64,9 38,3 81,7 79,4 0,6 Bütçe Dengesi -4,6 1, , Faiz Dışı Denge 30,2 31,9 5,6 26,3 121,1 Kaynak: Maliye Bakanlığı, Datastream

19 Enflasyon TÜFE ve Çekirdek Enflasyon (yıllık % değişim) Ana Harcama Gruplarının Aylık Bazda TÜFE ye Katkıları (% puan, Ağustos) Alkollü İçkiler ve Tütün Konut Eğitim Lokanta ve Oteller Ulaştırma 8 8,1 Çeşitli Mal ve Hizmetler Ev Eşyası Eğlence ve Kültür 6 TÜFE H Endeksi I Endeksi Sağlık Haberleşme Giyim ve Ayakkabı Gıda ve Alkolsüz İçecekler -0,50-0,40-0,30-0,20-0,10 0,00 0,10 0,20 Kaynak: Datastream, TÜİK H: İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler, tütün ürünleri ile altın hariç endeks I: Enerji, gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içkiler ile tütün ürünleri ve altın hariç endeks

20 Türkiye nin Kredi Notu S&P Moody's Fitch 20 Temmuz 16 BB 16 Mayıs 13 Baa3 5 Kasım 12 BBB- 27 Mart 13 BB+ 20 Haziran 12 Ba1 3 Aralık 09 BB+ 19 Şubat 10 BB 8 Ocak 10 Ba2 14 Aralık 05 BB- 17 Ağustos 04 BB- 14 Aralık 05 Ba3 S&P AAA AA+ AA AA A+ A A BBB+ BBB BBB BB+ BB BB B+ B B CCC+ CCC CCC CC C Moody s Aaa Aa1 Aa2 Aa3 A1 A2 A3 Baa1 Baa2 Baa3 Ba1 Ba2 Ba3 B1 B2 B3 Caa1 Caa2 Caa3 Ca C Fitch AAA AA+ AA AA A+ A A BBB+ BBB BBB BB+ BB BB B+ B B CCC+ CCC CCC CC C Yatırım Yapılabilir Seviye Derecelendirme Kuruluşlarının Gözden Geçirme Takvimi 2016 Fitch 19 Ağustos Moody s 5 Ağustos 2 Aralık S&P 4 Kasım Kredi notu görünümünü negatife indirdi. Pas geçti, 18 Temmuz da kredi notu olası bir indirim için izlemeye alındı, 90 günlük süre 16 Ekim de doluyor. Kaynak: Reuters

21 Finansal Piyasalar Yılbaşından 15 Temmuz a Kadar 15 Temmuz dan Bu Yana* USD/Yerel Para Birimi (% değişim) USD/Yerel Para Birimi (% değişim) GOÜ değer kazancı -4,8 GOÜ -0,4 G. Afrika -7,5 G. Afrika -3,9 Rusya -13,1 Rusya 3,0 Brezilya Türkiye -16,4-0,9 Brezilya Türkiye değer kazancı -0,8 2,3 5 Yıllık Hazine Tahvili Faizi (% puan değişim) 5 Yıllık Hazine Tahvili Faizi (% puan değişim) G. Afrika -1,2 G. Afrika 0,2 Rusya -1,1 Rusya -0,2 Brezilya -3,4 Brezilya 0,0 Türkiye -1,9 Türkiye 0,7 GOÜ Borsa Endeksleri (% değişim) 9,3 GOÜ Borsa Endeksleri (% değişim) 0,4 G. Afrika 4,7 G. Afrika -0,7 Rusya 27,3 Rusya -1,4 Brezilya Türkiye 15,5 28,2 Brezilya Türkiye -8,3 4,2 Kaynak: Datastream Not: Gelişmekte olan ülkeler (GOÜ) için MSCI endeks değerleri kullanılmıştır Son veri: 31 Ağustos 2016

22 Yüksek Cari Açık ve Dış Finansman İhtiyacı Makro İhtiyati Önlemler Kredi-teminat oranı üst sınırı Tüketici kredileri için yüksek risk ağırlığı Tüketici kredilerine ve kredi kartlarına getirilen kısıtlamalar Sıkı Para Politikası Fiyat istikrarı ve finansal istikrar Faiz koridoru Rezerv Opsiyon Mekanizması (ROM) Likidite politikası İhtiyatlı Maliye Politikaları Bütçe açığı/gsyh oranı %1,2 Kamu borç stoku / GSYH oranı %32,9 Fed in para politikasında normalleşme Jeopolitik sorunlar Finansal kesim dışındaki firmaların net döviz pozisyonu Düşük tasarruf oranları Mikro Reformlar Özel emeklilik fonlarına yapılan devlet katkısı Yapısal reform paketi (25 alt başlıkta eylem planı) Kayıt dışı ekonomiyle mücadele Finansal okur yazarlık stratejisi Yatırım teşvik sistemi Kritik öneme sahip endüstriler için strateji raporları

23 Yapısal Reform Gündemi 1. Üretimde verimliliğin artırılması 2. İthalata olan bağımlılığın azaltılması 3. Yurt içi tasarrufların artırılması ve israfın önlenmesi 4. İstanbul uluslararası finans merkezi 5. Kamu harcamalarının rasyonelleştirilmesi 6. Kamu gelirlerinin kalitesinin artırılması 7. İş ve yatırım ortamının geliştirilmesi 8. İşgücü piyasasının etkinleştirilmesi 9. Kayıt dışı ekonominin azaltılması 10. İstatistiki bilgi altyapısını geliştirme 11. Öncelikli teknoloji alanlarında ticarileştirme 12. Kamu alımları yoluyla teknoloji geliştirme ve yerli üretim 13. Yerli kaynaklara dayalı enerji üretimi 14. Enerji verimliliğinin geliştirilmesi 15. Tarımda su kullanımının etkinleştirilmesi 16. Sağlık endüstrilerinde yapısal dönüşüm 17. Sağlık turizminin geliştirilmesi 18. Taşımacılıktan lojistiğe dönüşüm 19. Temel ve mesleki becerileri geliştirme 20. Nitelikli insan gücü için çekim merkezi 21. Sağlıklı yaşam ve hareketlilik 22. Ailenin ve dinamik nüfus yapısının korunması 23. Yerelde kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi 24. Rekabetçiliği ve sosyal uyumu geliştiren kentsel dönüşüm 25. Kalkınma için uluslararası işbirliği altyapısının geliştirilmesi

24 TAHMİNLERİMİZ 2016 GSYH Büyümesi (%) 3,5 Cari İşlemler Dengesi (% GSYH) -5,0 TÜFE (%) 7,5

25 Ekonominin ana sayfası: «ekonomi.isbank» TAHMİNLERİMİZ YASAL UYARI Bu rapor Bankamız uzmanları tarafından güvenilir olduğuna inanılan kamuya açık kaynaklardan elde edilen bilgiler kullanılmak suretiyle, sadece bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hiçbir şekilde finansal enstrümanların alım veya satımı konusunda tavsiye veya finansal danışmanlık hizmeti sağlanması olarak yorumlanmamalıdır. Bu raporda yer verilen görüş ve değerlendirmeler, hiçbir şekilde Türkiye İş Bankası A.Ş. nin kurumsal yaklaşımını yansıtmamakta olup, raporu kaleme alan uzmanların kişisel görüş ve değerlendirmeleridir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgi, görüş ve değerlendirmelerin doğru, değişmez ve eksiksiz olması konusunda herhangi bir şekilde garanti vermemektedir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgilerde herhangi bir bildirimde bulunmaksızın değişiklik yapma hakkına sahiptir. Bu rapor ve içindeki bilgilerin kullanılması nedeniyle doğrudan veya dolaylı olarak oluşacak zararlardan Türkiye İş Bankası A.Ş. hiçbir şekilde sorumluluk kabul etmemektedir. İşbu rapor üzerinde Bankamızın telif hakkı olup, Bankamızın yazılı izni alınmaksızın herhangi bir kişi tarafından, herhangi bir amaçla, kısmen veya tamamen çoğaltılamaz, dağıtılamaz veya yayımlanamaz. Tüm haklarımız saklıdır.