DUYUŞ VE DUYUŞSAL EĞĠTĠMĠN TANIMI

Transkript

1 DUYUŞ VE DUYUŞSAL EĞĠTĠMĠN TANIMI Duyuş genel olarak duygular ve coşkularla ilgili kavramdır. Akıl ve mantığın dışında yer alır. Aslında duyuşun genel bir tanımı yoktur. Günümüzde kullandığımız His kavramı duyuş ile yakın anlama sahip bir kavramdır. Ġnsanın bir davranışı hem duyuş hem biliş hem de psikomotoru içinde barındırabilir.

2 DUYUŞSAL EĞĠTĠM Wiggins ve English e Göre duyuşsal eğitim; Çocuğun benlik saygısının oluşması, kendini ve başkalarını anlaması kendini denetlemesi gibi hedeflerin gerçekleşmesini sağlama sürecidir.

3 DUYUŞSAL EĞĠTĠM Hz. Mevlana ya duyuşsal eğitim; Nefis terbiyesi Ġnsan merkezli düşünme Bağışlayıcı olma Kulluk yapmayı öğrenme

4 DUYUŞSAL EĞĠTĠM Farabi ye göre duyuşsal eğitimin amacı; Mutluluğu bulmak Bireyi topluma yararlı hale getirmek "öğretim milletlerde ve şehirlerde nazarî erdemleri var etme demektir, eğitim ise, milletlerde ahâkî erdemleri ve iş sanatlarını var etme yöntemidir. Öğretim konuşmöayla başlar. Eğitim, milletlerin ve şehirlerin kendilerinde bu işleri yapma azmini uyarmakla amelî durumlardan doğan işleri yapmakta alışkanlık yoluyla başlar.

5 DUYUŞSAL EĞĠTĠM ĠBN MĠSKEVEYH göre duyuşsal eğitimin amacı; Ġbn Miskeveyh bütün ahlaki niteliklerin bize sonradan kazandırıldığı fikrindedir. bunun içinde bir ahlak eğitimi dereklidir. Ahlak eğitiminin amacı güzel fiillerin kazandırılması ve bu fiillerin kolayca yapılabilme alışkanlığının verilmesidir.burada uygulanacak metod ise önce nefislerimizin ne olduğunu, nasıl olduğunu ve niçin yaratılıdığını bilmemizdir. Çocuğa yiğitlik ve erkeklik faziletleri öğretilmelidir.

6 DUYUŞSAL EĞĠTĠM Nicholls a göre duyuşsal eğitimin ana hedefi Her çocuğu olumlu bir benlik imajı sahibi yapma, ve kendi kendini güdüleyebilir hale getirme sürecidir.

7 DUYUŞSAL EĞĠTĠM Wight a göre duyuşsal eğitim; 1. Kişisel- Benlikle ilgili 2. Sosyal- Kişilerarası ilişkilerle ilgili 3. Çevresel - Tabiat ve toplumla ilgili hedefler topluluğu

8 DUYUŞSAL EĞĠTĠM Psikolojik eğitim, insancıl eğitim, akılcı duygusal model, karşılıklı etkileşim analizi Ancak duyuşun tanımı tam olarak yapılmadığı için oluşturulan duyuşsal eğitim programlarının başarıları da iki nedenle sınırlı kalmıştır.

9 DUYUŞSAL EĞĠTĠM PROGRAMLARI NEDEN BAŞARISIZ OLMUŞ Duyuşsal hedeflerin tanımlanması zordur Hedef tanımlanmadığı için çalışmalarında yapılması güçtür. Çalışma yapılmadığı için hedeflerinde belirlenmesi güçleşmektedir. Hedefler belirlenmeyince ürünün değerlendirilmesi de güçleşmektedir.

10 DUYUŞSAL EĞĠTĠM PROGRAMLARI NEDEN BAŞARISIZ OLMUŞ Uygulamalarda kullanılan teknikler klinik ortamlardan alınmıştır. Bu yüzden gündelik hayat ve sınıftaki yaşam ile büyük ölçüde bağlantısızdır

11 EĞĠTĠM PROGRAMINDA DUYUŞ Eğitim Programında duyuşsal eğitime ilişkin iki ana yaklaşımdan söz edilebilir. 1. Konu alanı yaklaşımı: Bu yaklaşım programda duyuşu gözardı eder. Bu yüzden duyuşsal eğitim gizli müfredata itilir. 2. Sosyal Problemler Yaklaşımı: Bu yaklaşım sosyal problemleri ve sorunları programa alır; böylece duyuşsal eğitim programın bir parçası olur.

12 EĞĠTĠM PROGRAMINDA DUYUŞ Duyuşsal eğitim demekle; Ahlak eğitimi, Karakter eğitimi, Değerler eğitimi, Demokrasi eğitimi, Barış eğitimi, Kişilerarası ilişkiler eğitimi gibi eğitimler kastedilmektedir.

13 EĞĠTĠM PROGRAMINDA DUYUŞ Devlet, eğitim sisteminde duyuşsal eğitime önem verir. Çünkü iyi vatandaş yetiştirme hedeflenir. Devlet tarafından eğitimle birlikte nesnelere karşı birtakım iyi veya kötü duyguların kazandırılması, Birtakım değerlerin yeni nesillere aktarılmaya çalışılması temel hedeflerdendir GENEL Hedefler içerisinde yer alır. Derslerin özel hedeflerinde genellikle yer almaz.

14 EĞĠTĠM PROGRAMINDA DUYUŞ Örnek: Ġlköğretimde verilen Bilgisayar dersi. Aslında öğrenciye bilgisayar kullanmayı öğretmekten ziyade bilgisayarı sevmesini sağlamak daha önemlidir.

15 EĞĠTĠMDE DUYUŞSAL HEDEFLERĠN ĠHMAL EDĠLME NEDENLERĠ Hedefler konusunda uzlaşmak zordur.

16 EĞĠTĠMDE DUYUŞSAL HEDEFLERĠN ĠHMAL EDĠLME NEDENLERĠ Duyuşsal hedeflerin somutlaştırılması zordur.

17 EĞĠTĠMDE DUYUŞSAL HEDEFLERĠN ĠHMAL EDĠLME NEDENLERĠ Duyuşsal hedeflerin öğretiminin uzun süreceği düşüncesi

18 EĞĠTĠMDE DUYUŞSAL HEDEFLERĠN ĠHMAL EDĠLME NEDENLERĠ Alışılmış öğretim yöntemleri ve eğitim pratikleri ile kazandırılmasının zor olması

19 EĞĠTĠMDE DUYUŞSAL HEDEFLERĠN ĠHMAL EDĠLME NEDENLERĠ Duyuşsal hedeflerin değerlendirmesinin zor olması

20 EĞĠTĠMDE DUYUŞSAL HEDEFLERĠN ĠHMAL EDĠLME NEDENLERĠ Bilişsel hedeflere göre daha esnek olması

21 EĞĠTĠMDE DUYUŞSAL HEDEFLERĠN ĠHMAL EDĠLME NEDENLERĠ Değerlendirmenin alışılmış başarı anlayışının dışında olması

22 DUYUŞSAL EĞĠTĠM YAKLAŞIMLARI Ahlak eğitimi Değer eğitimi Değer açıklama

23 AHLAK EĞĠTĠMĠ Eğitim için genel bir konudur Ġki ahlak eğitimi stratejisi 1. Değer analizi (değerleme süreci ve değer açıklama) 2. Kohlberg in bilişsel gelişimsel görüşüdür.

24 KOHLBERG ĠN YAKLAŞIMI Çeşitli yaş gruplarındaki bireylere bazı örnek durumlar vermiş. Bu durumlara verdikleri tepkilere göre bulundukları ahlak gelişim dönemini belirlemiş.

25 ÖRNEK DURUM I- Joe nun babası, Joe 50 dolar kazandığı taktirde onu kampa götüreceğine söz vermiştir. Ancak daha sonra fikrini değiştirmiş, Joe dan kazandığı parayı kendisine vermesini istemiştir. Joe da yalan söyleyerek 10 dolar kazandığını söylemiş; 40 doları kampta kullanmak üzere kendisine ayırmıştır. Joe kampa gitmeden önce, küçük kardeşi Alex e babasına yalan söylediğini ve kazandığı para miktarını söylemiştir. Alex bu durumu babasına söylemeli midir? 25

26 ÖRNEK DURUM II- Avrupa da bir kadın, hasta ve ölmek üzeredir. Son zamanlarda hayatını kurtarabilecek bir ilaç, aynı kasabada oturan bir eczacı tarafından bulunmuştur. Eczacı, ilaç için 2000 dolar istemektedir. Bu fiyat, ilacın maliyetinin 10 katıdır. Hasta kadının kocası Heinz borç para alabileceği her yere gider. Fakat topladığı paralar, ilaç fiyatiın yarısı kadardır. Heinz, eczacıya karısının ölmek üzere olduğunu söyleyerek ya ilacı biraz ucuza satmasını ya da daha sonra ödemesine izin vermesini ister. Ancak eczacı bunu kabul etmez. Hainz çaresiz bir durumdadır. Eczanenin camını kırarak karısı için ilacı çalar. Bu durumda hasta kadının kocası ne yapmalıydı? Niçin? 26

27 KOHLBERG ĠN AHLAKĠ GELĠġĠM DÖNEMLERĠ I. DÜZEY GELENEK ÖNCESĠ I. Evre Ceza ve Ġtaat Eğilimi II. Evre Bireysel yarar, karşılıklı çıkar II. DÜZEY GELENEKSEL DÜZEY III. Evre Başkalarının beklentileri IV. Evre Toplum düzeniyle ilgili kurallar III. DÜZEY GELENEK ÖTESĠ V. Evre Sosyal sözleşme VI. Evre Evrensel ilkeler BaĢkalarının geliģtirdiği ilkeleri tam olarak kavramaz, yaklaģık 10 yaģlarına kadar sürer ve benmerkezcilik vardır. Heinz ilacı çaldığı için yetkililer onu cezalandırır. Heinz çalmalıydı. Çünkü karısı için üzülüyordu ve o iyileģtiğinde iyi hissedecekti. BaĢkalarının beklentilerine ve toplumsal göreneklere uygun davranıģlar göstermeye dayalı bir ahlak anlayıģı Heinz çalmakta haklıydı. Çünkü iyi bir kocanın, karısı hakkında endiģelenmesi normaldi. Zaten diğer insanlar karısının ölümüne göz yummasını hoģ karģılamazdı. Heinz çalmamalıydı. Çünkü çalmak, kanunlara aykırıdır ve kanunlar kiģisel zararlar pahasına da olsa korunmalıdır. Toplumsal düzene iliģkin kuralların ve yasaların da ötesinde, evrensel ahlaki değerlere uygun davranıģların dikkate alınması Heinz çalmalıydı. Çünkü herkes, gerçekten ihtiyaç olduğunda çalmanın kanunlara aykırı olduğuna bakılmaksızın ilaç edinme hakkına sahiptir. Heinz çalmalıydı. Çünkü insan hayatı, ahlaki ve hukuki değerlerin üzerindedir.

28 KOHLBERG ĠN AHLAKĠ GELĠġĠM DÖNEMLERĠ I. DÜZEY GELENEK ÖNCESĠ I. Evre Ceza ve Ġtaat Eğilimi II. Evre Bireysel yarar, karşılıklı çıkar II. DÜZEY GELENEKSEL DÜZEY III. Evre Başkalarının beklentileri IV. Evre Toplum düzeniyle ilgili kurallar III. DÜZEY GELENEK ÖTESĠ V. Evre Sosyal sözleşme VI. Evre Evrensel ilkeler BaĢkalarının geliģtirdiği ilkeleri tam olarak kavramaz, yaklaģık 10 yaģlarına kadar sürer ve benmerkezcilik vardır. Doğru ve yanlıģa iliģkin karar verirken baģkalarının duygu ve düģüncelerini dikkate almaz, davranıģın sonuçlarına bakar. Ahlaki yargının niteliği, kendine sağlayacağı yarara göre belirler. BaĢkalarının beklentilerine ve toplumsal göreneklere uygun davranıģlar göstermeye dayalı bir ahlak anlayıģı Ahlaki yargılar baģka bireylerin görüģleri doğrultusunda verilir. DavranıĢların yasalara, kurallara ve sosyal düzene uygunluğunu esas alan bir ahlak anlayıģı Toplumsal düzene iliģkin kuralların ve yasaların da ötesinde, evrensel ahlaki değerlere uygun davranıģların dikkate alınması Kurallar toplumsal yarara göre değerlendirilir. Toplumsal yararla bağdaģmayan kurallar değiģtirilebilir. Evrensel ahlaki ilkelere dayalı ve çok az insanda görülebilen bir ahlak anlayıģı.

29 DEĞER ANALĠZĠ

30 DEĞER ANALĠZĠ Öğrencilere bir değeri belirli şekillerde değerlendirmeyi öğretmek Öğrencilerin en akılcı yargıya ulaşmalarına yardım etmek Öğrencilere en akılcı yargıya ulaşmayı öğretmek Öğrencilere benzer değer yargısını paylaşan bir grubun üyesi olmayı öğretmek

31 DEĞER AÇIKLAMA 60 ve 70 lerde popüler Değerlerin öznelliğini vurguluyordu. Emredici ve yöneltici bir değer öğretimi değildir. Öğrencilere bir durum verilir. Bu durumla ilgili sorular sorulur Kişiye seçime göre davranması öğretilir. ÖRNEK (KĠTABIN 39 uncu sayfası)

32 OKULLARDA DUYUŞSAL EĞĠTĠM Programlarda duyuşsal hedefler bulunsa da eğitim genelde bilişsel hedefleri vurgular. 60 lardan sonra eğitimin bilgi verici işlevi artmıştır. Okullarda duyuşsal eğitim 1. Sosyal bilgiler / bilimler 2. Rehberlik süreci yoluyla gerçekleştirilmeye çalışılır.

33 SOSYAL BĠLĠMLER Program hedefleri bilişsellik ve duyuşsallık açısından ikiye ayrılır. Dersler ise fen-matematik bilişsel, rehberlik (danışma) duyuşsal Sosyal bilgiler ise ortadadır.

34 SOSYAL BĠLĠMLER Sosyal bilimlerde duyuşsal bir boyut vardır. Sosyal bilgiler derslerinde öğrencilere temel bilgi ile birlikte duyuşsal özelliklerde kazandırılır. Değerler üzerine düşünme Tutumlar, duygular ve duyarlıklar Akademik ve sosyal beceriler.