Hamilelerde Uyku Bozukluğunun Sorgulanması ve Öyküden Tespit Edilen Huzursuz Bacak Sendromunda Sıklık, Klinik Özellikler ve İlişkili Olabilecek Durumların Araştırılması A Neyal, G Benbir, R Aslan, F Bölükbaşı, M Nalbantoğlu, S Açıkgöz, D Karadeniz 14 Aralık 2012, Antalya
Erişkin Toplumda Ulusal Uyku Epidemiyolojisi Araştırması (TAPES) Türkiye de genel popülasyonda HBS sıklığı % 5.2 (4.6-5.8)
Hamilelerde HBS sıklığı Prevelans %11-27 3. trimesterde Fransa %32 Norveç %34 Ülkemizde hamilelerde HBS sıklığı?
Bu çalışma Hamilelerde huzursuz bacak sendromunun Ülkemizde ne sıklıkla görüldüğünü, trimesterlere göre dağılımını, etiyolojik faktörler ve kronik hastalıklarla ilişkisini belirlemek amacı ile yapıldı
Yöntem
Çalışma grubu iki farklı bölgedeki (Gaziantep ve İstanbul illerinde) Kadın Hastalıkları ve Doğum polikliniklerine normal hamilelik kontrolü için başvuran çalışmaya katılmayı kabul eden hamilelerden oluştu
Çalışma başlatılmadan önce istatiksel olarak gerekli olan olgu sayısı hesaplandı ve Bölgesel Etik Kurullar dan onay alındı
İLK GÖRÜŞME FORMU Tarih: Tel no (kendisinin ve bir yakınının): Form no: Demografik özellikler Yaş Eğitim durumu Aylık gelir Alkol kullanımı Sigara kullanımı Özgeçmiş ve soygeçmiş bilgileri Hamilelikle ilgili bilgiler Kaçıncı hamilelik Hamilelik haftası: Çocuk sayısı: Boy: Bel çev: Hamilelik öncesi kilo: Şimdiki kilo: Önceki VKI: Şimdiki VKİ: Hamilelikle ilgili herhangi bir sağlık problemi oldu mu?
Uykunun değerlendirilmesi HBS değerlendirme ölçeği Muayene bulguları HBS + olan hastalar için Ayrıntılı öykü (semptom, süre, zaman, taraf, tedavi, vb) Ayırıcı tanı Periferik nöropati - Varriköz venler Intermittan kladikasyo - Pozisyonel rahatsızlık Nöroleptik vb bağlı akatizi - Eklem hastalıklarına bağlı bacak ağrısı vb Laboratuvar değerlendirme (değerleri olan hastalarda) - AKŞ - BUN - Kreatin - Hgb - Hct - İdrarda protein - kan ferritin düzeyi - % ferritin saturasyonu - total demir bağlama kapasitesi
İstatistik değerlendirme SPSS 15.0 for Windows programı kullanıldı. p < 0,05 istatistik anlamlılık Normal dağılım koşulu sağlanmayan durumda Bağımsız kategorik değişkenlerin karşılaştırılması Ki-Kare Risk faktörlerini belirleme Lojistik Regresyon Analizi Sayısal değişkenlerin ikili grup karşılaştırmalarında Mann Whitney U Bağımsız sayısal değişkenlerin çoklu grup karşılaştırmalarında Kruskal Wallis Sayısal değişkenler arası ilişkiyi belirlemede Spearman s Rho
Gaziantep İstanbul 237 olgu (ort. yaş 26,52±5,85 yıl) 152 olgu (ort. yaş 30,12±5,58 yıl) Toplam 389 hamile (ort. yaş 27,90±6,00 yıl)
Sonuçlar Olguların hamilelik süresine göre dağılımı 3. trimester 60% (n= 235) 2. trimester 31% (n= 120) 1. trimester 9% (n= 34) Toplam 389 olgu
Sonuçlar HBS (-) n: 251 HBS (+) n: 138 Toplam 389 hasta HBS (+) HBS (-) HBS (+) %35.5
SONUÇLAR 3. trimester HBS (+) n: 92 3. trimester HBS (-) n: 143 2. trimester HBS (+) n: 39 2. trimester HBS (-) n: 81 1. trimester HBS (+) n:7 1. trimester HBS (-) n:27 % 39.1 % 32.5 % 20.5
HBS tespit edilen hastalardan sadece 2 tanesi daha önceden tanı almıştı
HBS +/- olguların hamilelik haftalarına göre değerlendirilmesi Gebelik haftası (Ort.±SD) Yok = 25,96±9,71 hafta Var = 28,34±8,72 hafta p <0,022
HBS + hamilelerde herhangi bir süregen hastalık (Astım, DM, epilepsi, hepatit B, HT, kronik bronşit, KAH, migren vb) bulunması riski anlamlı olarak yüksekti p= <0,001
HBS ile anlamlı ilişki gösteren diğer parametreler HBS grubunda soygeçmişte uyku bozukluğu p=0.006 uykuya dalma süresi p=0.005 serum ferritin düzeyi p<0.001 ortalama transferrin saturasyonu p=0.044 bulundu
HBS ile anlamlı ilişki göstermeyen parametreler Yaş p= 0,854 Eğitim durumu p= 0,630 Sigara kullanımı p= 0,307 Hamilelikle ilgili sağlık problemi p= 0,066 Şimdiki VKİ p= 0,803 Hamilelik öncesi VKİ p= 0,524 Özgeçmişte Düşük/ölü doğum p= 0,265 Hamilelik sayısı p= 0,065 Çocuk sayısı p= 0,097
Çalışmaya alınan 2 grubu (Gaziantep ve İstanbul) karşılaştırdık
RLS Gaziantep grubunda % 39.7 İstanbul grubunda % 28.9
RLS Gaziantep grubunda % 39.7 İstanbul grubunda % 28.9 Gaziantep grubunda İstanbul grubuna göre sistemik hastalık, yaş, eğitim durumu, hamilelik haftası, VKİ ortalamaları istatistiksel anlamlı düşükken düşük/ölü doğum varlığı hamilelik sayısı, çocuk sayısı istatistiksel anlamlı yüksek bulundu
HBS olgularının belirti özelliklerini karşılaştırdık
RLS - Rahatsızlık hissedilen ekstremite? Tüm grup (N=141) (n, %) Gaziantep (N=94) (n, %) İstanbul (N=47) (n, %) Her zaman sadece bacaklar 83 (% 58,9) 53 (56,4) 30 (63,8) Her zaman sadece kollar 6 (% 4,3) 3 (3,2) 3 (6,4) Daha çok bacaklar ama bazen de kollar Daha çok kollar ama bazen de bacaklar 40 (% 28,4) 32 (34,0) 8 (17) 4 (% 2,8) 3 (3,2) 1 (2,1) Kollar ve bacaklarda eşit 2 (% 1,4) 0 (0,0) 2 (4,3)
RLS - Belirtilerin başladığı ekstremite? Rahatsızlık en önce bacaklarımda başladı sonra kollarıma da geçti Rahatsızlık en önce kollarımda başladı sonra bacaklarıma da geçti Hem kollarımda hem bacaklarımda aynı anda başladı Gövdemde de bacaklarımla birlikte başladı Tüm grup (n=54) Gaziantep (n=40) İstanbul (n=14) 46 (% 85,2) 38 (%95,0) 8 (% 57,1) 4 (% 7,4) 2 (% 5,0) 2 (% 14,3) 1 (% 1,9) 0 (% 0,0) 1 (% 7,1) 3 (% 5,6) 0 (% 00,0) 3 (% 21,4)
Provake eden faktörler Tüm Hastalar (n=143) Yorgunluk 48 ( % 33,6) Üzülme + Yorgunluk 15 (% 10,5) Sinirlenme + Yorgunluk 4 (% 2,8) Sinirlenme + Üzülme + Yorgunluk 5 (% 3,5) Sinirlenme 11 (% 7,7) Üzülme 6 (% 4,2) Sinirlenme + Üzülme 6 (% 4,2) Beslenme 1 (% 0,7) Diğer 2 (% 1,4) Yorgunluk % 50
Provake eden faktörler Tüm Hastalar (n=143) Yorgunluk 48 ( % 33,6) Üzülme + Yorgunluk 15 (% 10,5) Sinirlenme + Yorgunluk 4 (% 2,8) Sinirlenme + Üzülme + Yorgunluk 5 (% 3,5) Sinirlenme 11 (% 7,7) Üzülme 6 (% 4,2) Sinirlenme + Üzülme 6 (% 4,2) Beslenme 1 (% 0,7) Diğer 2 (% 1,4) Yorgunluk % 50 Duyusal uyarı verme % 60 Rahatlatan faktörler Tüm grup (n=142) Ovma 56 ( % 39,4) Soğuk suyla yıkama 14 (% 9,9) Ilık suyla yıkama 16 (% 11,3)
Sonuç olarak Ülkemizde gebelerde Huzursuz Bacaklar Sendromu genel popülasyondan yüksektir. Bulgularımız diğer ülkelerdeki çalışmaların sonuçlarıyla benzerdir. Hamilelik haftası ve birlikte sistemik hastalıkların olması HBS görülme riskini artıran en önemli etkenlerdir Hamilelikte ciddi bir toplum sağlığı problemi haline gelebildiği görülen HBS nin fark edilmesi anne ve çocuk sağlığı açısından önemli olan uyku sağlığının korunmasını kolaylaştıracaktır.
Hekimler başta olmak üzere özellikle sağlık personelinin hamilelerdeki HBS riskinin farkına varması hamilelerin bu yönden de sorgulanmasını sağlayarak tanısız hastaların fark edilmesini kolaylaştıracaktır. HBS tespit edilen hamilelerdeki bulguların ayrıntılı değerlendirilmesi bu grubun özelliklerini anlamamızı kolaylaştıracak ve bilgimizi genişletecektir.