DIŞ TİCARET İŞLEMLERİ YÖNETİMİ

DIŞ TİCARET İŞLEMLERİ YÖNETİMİ [ Yeni Mevzuat ve Belgeler] dr. ferudun kaya (Abant İzzet Baysal Üniversitesi Öğretim Üyesi) Bu çalışma; İktisadi ve İdari Bilimler Fakülteleri, Deniz İşletmeciliği ve Yöneticiliği Yüksekokulları, Meslek Yüksekokulları müfredatlarına (MEB YÖK Müfredatına) uyumlu ders kitabı, İhracat ve ithalat işlemleri ile ilişkili kurum ve kuruluşlar için ise kaynak kitap olarak hazırlanmıştır. Kitabın power point sunumlarını temin etmek için Beta Yayınlarına başvurabilirsiniz. İstanbul, 2013

ii DIŞ TİCARET İŞLEMLERİ YÖNETİMİ Yayın No : 2952 İşletme-Ekonomi Dizisi : 602 1. Baskı Ağustos 2009 İSTANBUL 3. Baskı Kasım 2011 İSTANBUL 4. Baskı Eylül 2013 İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-978 0 Copyright Bu kitabın bu basısı için Türkiye deki yayın hakları BETA Basım Yayım Dağıtım A.Ş. ye aittir. Her hakkı saklıdır. Hiçbir bölümü ve paragrafı kısmen veya tamamen ya da özet halinde, fotokopi, faksimile veya başka herhangi bir şekilde çoğaltılamaz, dağıtılamaz. Normal ölçüyü aşan iktibaslar yapılamaz. Normal ve kanunî iktibaslarda kaynak gösterilmesi zorunludur. Dizgi : Ferudun Kaya Baskı - Cilt : Pasifik Ofset (Sertifika No: 12027) Cihangir Mah. Güvercin Cad. No: 3 Baha İş Merkezi A Blok Avcılar/İSTANBUL İkitelli OSB Küçükçekmece/İstanbul ( 0212) 412 17 77 Kapak Tasarım : Gülgonca Çarpık Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş. (Sertifika Bo: 16136) Narlıbahçe Sok. Damga Binası No: 11 Cağaloğlu - İSTANBUL Tel : (0-212) 511 54 32-519 01 77 Fax: (0-212) 513 87 05-511 36 50 www.betayayincilik.com

İÇİNDEKİLER iii SUNUŞ Az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için, küreselleşen dünyanın gelişmişlik yarışında geri kalmamak, rekabet gücü elde edebilmek ve yeni teknolojiler geliştirmek için yeni sanayileşme stratejilerine ve politikalarına, yeni teknolojilere ve bilgi birikimine gereksinim bulunmaktadır. Türkiye, sanayileşmiş ülkelerin ekonomik gelişmişlik seviyelerine ulaşmak adına çeşitli ekonomik politikalar uygulanmakta, küreselleşen dünyada var olan kaynaklarını etkin şekilde değerlendirerek, dünyadaki stratejik konumunu güçlendirmeye çalışmaktadır. Güçlü olan ve rakipleri ile fiyat, maliyet, kalite, müşteri memnuniyeti, pazarlama ve dağıtım gibi birçok faktör açısından rekabet edebilenler bu yarışta başarılı olacaktır. Ancak rekabetin kendine özgü özelliği gereği, sadece belirli bir dönemde ya da sektörde başarılı olmak kadar bunu belirlenen tüm sektörlerde uzun dönemde devam ettirebilmek de önemlidir. Dolayısıyla, Türkiye nin sürdürülebilir ihracat artışını sağlayacak yapıya ulaşabilmesi için, ilgili kurum ve kuruluşların dış ticaret işlemleri ile uğraşan işletmelerin rekabet edebilme koşullarını iyileştirme çabalarını yoğunlaştırması kaçınılmazdır. İhracatçı, ihracat süreci içinde sözleşme aşamasından başlayarak, alıcının borçlandığı tutarı gösteren faturanın, akreditif mektubunun, kambiyo senedinin hazırlanması, malların nakliyesi esnasında malın yüklendiğini kanıtlayan konşimento, sigorta edildiğini gösteren sigorta belgesi, malın siparişe uygun olduğunu kanıtlayan koli listesi ve çeki listesinin hazırlanması, ülkemiz mevzuatı açısından gümrük beyannamesinin usulüne uygun şekilde doldurulması, alıcının ülkesinde geçerli ithalat rejimi açısından gerekli olan menşe şahadetnamesi, A.TR, EUR.1 dolaşım belgesi ve konsolosluk faturasının alınması gibi malların alıcıya teslimine kadar pek çok belgenin tam ve eksiksiz doldurulması ve onaylatılması işlerini yapacak kişi veya kişilerin istihdamı, işlerin planlanması, yürütülmesi ve kontrolünü belli bir sisteme bağlamak zorundadır. Aksi takdirde dış ticaret işlemlerindeki aksamalar umulmayan derecede büyük zararlara yol açacaktır. Çalışma içerisinde konuların teorik açıklamaları çok basit düzeye indirgenmekle birlikte, anlaşılabilirliğini daha da kolaylaştırmak amacıyla bazı teorik bilgiler, değişik tablo, şekil, belge ya da bilgi notu halinde verilen ek bilgilerle görselleştirilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmada olabildiğince konuların özüne inilerek, ilgili mevzuat ve yönetmeliklere atıf yapılmak suretiyle okuyuculara sözü edilen kaynaklara ulaşma yolları ortaya konulmaya çalışılmıştır.... Bilim adamları bütün edindikleri bilgiyi başka kitaplara, başkalarının bu alandaki çalışmalarına ve tüm insanlığın bu alandaki birikimine borçlu olduklarını bilirler. Ortaya yeni bir şey atarlarken bile kendilerinden önce bu alanda çalışanların omuzlarına bastıklarının, sırtına çıktıklarının ve onların bu birikim tepeciği sayesinde uzak ufukları daha iyi seçebildiklerinin farkındadırlar. Bir yandan insanlığa yeni bir şey getirmenin

iv DIŞ TİCARET İŞLEMLERİ YÖNETİMİ sevincini duyarken, bir yandan da kendilerine omuz veren meslektaşlarının birikimine şükranlarını unutmazlar. Bunu da gerek önsözlerinde, gerek dipnotlarında belirtirler 1... Bu çalışmada, TCMB, Türk Eximbank, Dış Ticaret Müsteşarlığı (DTM), Gümrük Müsteşarlığı ve İGEME nin web sitelerindeki bilgi kaynaklarından yararlanılmış olup, bizlere bu değerli kaynakları sunan kurumlara ve bu verilerin hazırlanmasında emeği geçen tüm ilgililere şükranlarımı sunarım. Dış Ticaret İşlemleri Yönetimi adını taşıyan bu eser, altı yıl süren bir araştırma ve çalışmanın neticesinde hazırlanmış olup, 2006 yılında yayımlanan Dış Ticaret İşlemleri ve Muhasebe Uygulamaları başlıklı kitaptan faydalanılmıştır. Okuyuculardan gelecek yapıcı eleştirilerin, öğrenme ve öğretme konusunda daha etkin yöntemlerin geliştirilmesinde daha kapsamlı eserler hazırlamamda önemli ölçüde destek vereceği inancındayım. İster öğreten, ister öğrenen ya da isterse sektör temsilcileri olsun, okuyuculardan gelecek her türlü öneri, eleştiri ya da katkı, eserin ilerleyen yıllardaki baskıları için rehber niteliğinde olacaktır. Bir eseri ortaya koymak sadece yazarın bireysel çabaları ile mümkün olamamaktadır. Karşılıklı iletişim, bilgi paylaşımı, sevgi ve hoşgörü bu eserin ortaya çıkmasında etkili olmuştur. Bu nedenle, konuların doğruluğunu ve anlaşılabilirliğini test etmede her zaman katkılarını gördüğüm öğrencilerime, sektör temsilcilerine ve bu çalışmadaki Döviz Türev Ürünleri bölümünü yazarak katkıda bulunan Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Turhan Korkmaz a ve Dış Ticaret Teorileri başlıklı konuyu yazarak katkıda bulunan Kastamonu Üniversitesi Öğretim Üyesi Yard.Doç.Dr.Orhan Kandemir e teşekkürü bir borç biliyorum. Kitabın basımını gerçekleştiren Beta Yayınlarının sahibi Sayın Seyhan Satar a ve yöneticisi Erhan Sancı ya teşekkür borçluyum. Son olarak, bu eserin hazırlanması sırasında hoşgörü gösteren kızlarıma ve değerli eşim Aysun a, sevgilerimi sunuyorum. Bu çalışma ile uluslararası mevzuat ve dış ticaret işlemlerinde kullanılan belgeler bağlamında insan kaynağı yetiştiren yükseköğretim kurumlarına ve dış ticaret alanında faaliyet gösteren tüm işletmelere bundan önce yapılan tüm çalışmalar gibi ışık tutulması hedeflenmiştir. Bu eserin Türkiye nin dış ticaretine ivme kazandırması temennisiyle! kayaferudun@gmail.com. dr. ferudun kaya 1 Haldun Taner, Eleştiriye Kulak Vermek, Devekuşuna Mektuplar, Milliyet, 01 Mart 1981:2

İÇİNDEKİLER v İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM DIŞ TİCARET İŞLEMLERİ GİRİŞ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 3 1.1. Dış Ticaret Tanımları ------------------------------------------------------------------------ 6 1.2. Dış Ticaret Politikasının Başlıca Amaçları ---------------------------------------------------- 8 1.3. Türkiye Dış Ticaretinin Gelişim Süreci -------------------------------------------------------- 11 1.4. Dış Ticaretin Türleri ------------------------------------------------------------------------------- 22 1.4.1. İthalat ---------------------------------------------------------------------------------------- 22 1.4.2. İhracat --------------------------------------------------------------------------------------- 22 1.4.3.Transit Ticaret ------------------------------------------------------------------------------ 23 1.5. Dış Ticarette Pazara Giriş Yöntemleri---------------------------------------------------------- 24 1.5.1. Dış Ticaret Sermaye Şirketleri ---------------------------------------------------------- 27 1.5.1.1. Dış Ticaret Sermaye Şirketlerinin Gelişimi ------------------------------------- 27 1.5.1.2. Dış Ticaret Sermaye Şirketi Olabilmenin Şartları ---------------------------- 27 1.5.1.3. Dış Ticaret Sermaye Şirketi Statüsünün Geri Alınması --------------------- 27 1.5.1.4. Dış Ticaret Sermaye Şirketlerinin Avantajları -------------------------------- 28 1.6. Dış Ticaretin Yararları ---------------------------------------------------------------------------- 29 1.7. Dış Ticaret Teorileri -------------------------------------------------------------------------------- 30 1.7.1. Dış Ticaret ve Dış Ticaret Teorisi nin İlgi Alanı --------------------------------------- 31 1.7.2. Klasik Dış Ticaret Teorileri ----------------------------------------------------------------- 32 1.7.2.1. Mutlak Üstünlükler Teorisi ------------------------------------------------------- 33 1.7.2.2. Karşılaştırmalı Üstünlükler Teorisi -------------------------------------------- 34 1.7.2.3. Karşılıklı Talep Kanunu ve Teklif Eğrileri Yaklaşımı ---------------------- 35 1.7.3. Modern Dış Ticaret Teorileri --------------------------------------------------------------- 35 1.7.3.1. Faktör Donatımı (Heckscher-Ohlin) Teorisi ---------------------------------- 35 1.7.3.2. Heckscher - Ohlin Teorisinden Çıkartılan Teoremler ve Leontief Paradoksu ---------------------------------------------------------------------------- 36 1.7.4. Yeni Dış Ticaret Teorileri ------------------------------------------------------------------- 38 1.8. E-Dış Ticaret İşlemleri ------------------------------------------------------------------------------- 39 1.8.1. E-Ticaret ---------------------------------------------------------------------------------------- 40 1.8.2. Elektronik Ticaret İşlemlerinde Etkileşim ------------------------------------------------- 42 1.8.2.1. Firmalar Arası E;Ticaret İşlemleri ------------------------------------------------ 42

vi DIŞ TİCARET İŞLEMLERİ YÖNETİMİ 1.8.2.1.1. B2B nin İşlevleri -------------------------------------------------------- 43 1.8.2.2. Firmadan Tüketiciye E-Ticaret İşlemleri ---------------------------------------- 43 1.8.2.3. B2B ve B2C E-Ticaret Arasındaki Farklar ------------------------------------- 44 1.8.3. Elektronik Veri Değişim Sisteminin Uygulanma Süreci -------------------------------- 44 1.8.4. E-Ticaretin Faydaları -------------------------------------------------------------------------- 46 1.8.4.1. E-Ticaretin İhracatçı İşletmelere Faydaları ------------------------------------- 46 1.8.4.2. Elektronik Dış Ticaretin İthalatçılara Faydaları -------------------------------- 46 Örnek Olay: Tatlı Yedirip Tatlı Konuşanların Satışları da Tatlı Olunca -------------- 48 2. BÖLÜM İHRACAT İŞLEMLERİ 2. İHRACAT İŞLEMLERİ -------------------------------------------------------------------------------- 53 2.1. İhracat Rejimi Kararı ------------------------------------------------------------------------------ 55 2.1.1. İhracat Serbestîsi ve İhracatın Koordinasyonu ------------------------------------------ 57 2.1.2. İhracat Bedeli Dövizlerin Yurda Getirilmesi -------------------------------------------- 57 2.2. İhracat Türleri ---------------------------------------------------------------------------------------- 57 2.2.1. Konsinye İhracat ------------------------------------------------------------------------------- 58 2.2.2. Bedelsiz İhracat ------------------------------------------------------------------------------ 58 2.2.3. Ticari Kiralama Yoluyla Yapılacak İhracat--------------------------------------------- 60 2.2.4. Transit Rejimi -------------------------------------------------------------------------------- 60 2.2.5. Sınır Ticaret Merkezleri (STM) ----------------------------------------------------------- 62 2.2.6. Ön İzne Bağlı İhracat ----------------------------------------------------------------------- 62 2.2.7. Kayda Bağlı İhracat ------------------------------------------------------------------------ 62 2.2.8. İthal Etimiş Malların İhracı -------------------------------------------------------------- 63 2.2.9. Serbest Bölgelere Yapılacak İhracat ----------------------------------------------------- 63 2.2.9.1. Serbest Bölgelerin Kurulması ve İşletilmesindeki Temel Amaçlar ------ 64 2.2.9.2. Serbest Bölgelerin İşlevleri ------------------------------------------------------ 64 2.2.9.3. Türkiye de Bulunan Serbest Bölgeler ------------------------------------------ 64 2.2.9.4. Serbest Bölgelerde Sağlanan Teşvik ve Avantajlar ------------------------- 65 2.2.9.5. Serbest Bölgelerde Faaliyet Ruhsatı Alabilmek İçin Başvuru İşlemleri - 67 2.2.9.6. Sınır Ticaret Merkezleri (STM) ------------------------------------------------ 69 2.3. İhracat Bedelinin Tahsil Şekilleri --------------------------------------------------------------- 69 2.4. İhracat Bedelinin Tahsil Süreleri --------------------------------------------------------------- 70 2.5. İhracat Bedelinin Tahsili -------------------------------------------------------------------------- 70 2.6. İhracat Denetimleri -------------------------------------------------------------------------------- 72 2.7. Geçici Depolama Yerlerine Getirilen Eşyaların Bekleme Süreleri --------------------- 72 2.8. İhracat Süreci --------------------------------------------------------------------------------------- 73 Örnek Olay: Deri El İşçiliği Ürünleri Teknoloji Ürünlerini İhracatta Bütünlüyor ------------ 74

İÇİNDEKİLER vii 3. BÖLÜM İTHALAT İŞLEMLERİ 3. İTHALAT İŞLEMLERİ ------------------------------------------------------------------------------- 79 3. 1. İthalat Kavramı -------------------------------------------------------------------------------------- 79 3.1.1. İthalatın İşleyiş Süreci ----------------------------------------------------------------------- 81 3. 2. İthalat Rejimi Kararı------------------------------------------------------------------------------- 81 3. 3. İthalat Yönetmeliği ve İthalata İlişkin Tebliğler -------------------------------------------- 83 3.3.1. Komisyon Bedellerinin İthalat Bedelinden Mahsubu --------------------------------- 85 3.3.2. İthalat Hesabının Kapatılması -------------------------------------------------------------- 85 3.3.3. İthalat İşlemlerinde Müeyyide Uygulamaları ------------------------------------------- 86 3.3.4. İthalat Denetimleri -------------------------------------------------------------------------- 86 3.3.5. Kesin İthalat Başvurularında İstenilen Belgeler ---------------------------------------- 87 3. 4. İthal Mallarının Sınıflandırılması (Türleri) -------------------------------------------------- 87 3.4.1. Bedelsiz İthalat -------------------------------------------------------------------------------- 88 3.4.1.1. Bedelsiz İthalat Hakkından Yararlanma Koşulları ------------------------ 88 3.4.1.2. Bedelsiz İthalatta Yetkili Gümrük İdareleri -------------------------------- 90 3.4.1.3. Bedelsiz İthalat Hakkından Yararlanamayacak Kimseler ---------------- 90 3.4.1.4. Bedelsiz İthalata Müracaat Süreleri ------------------------------------------- 90 3.4.1.5. Bedelsiz İthalat İzni Verilebilecek Kimseler ------------------------------- 90 3.4.1.6. Müracaatta Aranacak Belgeler ----------------------------------------------- 91 3.4.1.6.1. Bedelsiz İthalat Başvurularında İbraz Edilecek Belgeler ---- 91 3.4.1.6.2. Türkiye Gümrük Bölgesi Dışında Sürdürülen Ekonomik Bir Faaliyetin Türkiye Gümrük Bölgesine Naklinin Şartları ve Müracaatta Aranacak Belgeler ----------------------------------- 91 3. 5. İthalatta Dikkat Edilecek Hususlar ------------------------------------------------------- 92 3. 6. İthalatta İşlem Süreci ------------------------------------------------------------------------ 92 3. 7. İthalatçı İşletmelerin Başlıca Finansman Yöntemleri-------------------------------- 94 Örnek Olay: Kalitenizi Belirli Bir Standarda Ulaştırırsanız Müşteriler Sizi Bulacaktır ------------- 95 4. BÖLÜM KAMBİYO MEVZUATI 4. KAMBİYO MEVZUATI -------------------------------------------------------------------------------- 99 4. 1. Kambiyo nun Tanımı ve Kapsamı-------------------------------------------------------------- 99 4.1.1. Kambiyo İşlemlerinde Kullanılan Bazı Kavramlar ------------------------------- 100 4.1.2. Türk Parası, Döviz İle Kıymetli Maden, Taş ve Eşyalara İlişkin Hükümler -- 102 4.1.3. Sermaye Hareketleri ---------------------------------------------------------------------- 105 4.1.4. Usul ve Müşterek Hükümler ----------------------------------------------------------- 108 4.1.5. Görünmeyen İşlemler ------------------------------------------------------------------- 110

viii DIŞ TİCARET İŞLEMLERİ YÖNETİMİ 4.1.5.1. Merkez Bankası Şubelerince Yapılacak İşlemler----------------------- 112 4. 2. İhracat Bedeli Dövizlerin Yurda Getirilmesi ----------------------------------------------- 112 4. 3. Dış Ticaret İşlemlerinde Kambiyo Yükümlülükleri -------------------------------------- 113 4. 4. Kambiyo İşlemlerinde Kullanılan Belgeler -------------------------------------------------- 113 4.4.1. Döviz Alım Belgesi (DAB) ------------------------------------------------------------- 114 4.4.2. Döviz Satım Belgesi (DSB) ------------------------------------------------------------- 115 4.4.3. Türk Parası Transfer Bildirim Formu ----------------------------------------------- 115 4.4.4. Kambiyo Senedi / (The Bill of Exchange) ------------------------------------------- 116 TEST SORULARI ------------------------------------------------------------------------------------- 118 Örnek Olay: Gaziantep ten Dünyaya Antep Fıstığı ---------------------------------------- 120 5. BÖLÜM DIŞ TİCARETTE KULLANILAN ÖDEME ŞEKİLLERİ 5. DIŞ TİCARETTE KULLANILAN ÖDEME ŞEKİLLERİ -------------------------------- 123 5.1. Peşin Ödeme (Advance Payment/Prepayment) ------------------------------------------- 123 5.2. Mal Mukabili Ödeme (Açık Hesap/Open Account) ------------------------------------- 126 5.3. Kabul Kredili Ödeme (Acceptance Credit) ----------------------------------------------- 128 5.4. Karşı-Ticaret (Counter-Trade) --------------------------------------------------------------- 129 5.5. Konsinye İhracat-Konsinyasyon (Consignations) --------------------------------------- 132 5.6. Mahsuben Ödeme ------------------------------------------------------------------------------ 133 5.7. Vesaik Mukabili Ödeme/Poliçeli Satış (Documentary Collections/CAD) ---------- 134 5.8. Akreditif (Letter Of Credit-L/C) -------------------------------------------------------------- 137 5.8.1. UCP 600 ---------------------------------------------------------------------------------- 138 5.8.2. Akreditif İşleminin Özellikleri-------------------------------------------------------- 139 5.8.3. Akreditif İşlemlerinin Aşamaları ----------------------------------------------------- 142 5.8.4. Akreditif Türleri ------------------------------------------------------------------------- 143 5.8.4.1. Cayılabilir (Kabilirücu) Akreditif / Revocable ------------------------ 143 5.8.4.2. Cayılamaz (Gayri Kabilirücu) Akreditif / Irrevocable -------------- 143 5.8.4.3. Teyitli Akreditif (Confirmed L/C) -------------------------------------- 144 5.8.4.4. Teyitsiz Akreditif (Unconfirmed L/C) ---------------------------------- 144 5.8.4.5. Döner (Rotatif) Akreditif (Revolving Credit L/C) ------------------- 144 5.8.4.6. Peşin Ödemeli Akreditif (Kırmızı Şartlı Akreditif) Red Clause L/C) ------------------------------------------------------------ 144 5.8.4.7. Yeşil Şartlı Akreditif (Gren Clause L/C) ------------------------------- 145 5.8.4.8. Karşılıklı Akreditif (Back-To-Back L/C) ------------------------------ 145 5.8.4.9. Devredilebilir Akreditif (Transferable L/C) --------------------------- 145 5.8.4.10. Garanti Akreditifi / Teminat Akreditifi (Stand-by Credits L/C) --- 146 5.8.4.11. Yetki Mektupları------------------------------------------------------------ 146 5.8.4.12. Vadeli Akreditif/Ödenmesi Ertelemeli (Deffered Payment L/C) -- 146 5.8.4.13. Akreditifin Başlıca Faydaları --------------------------------------------- 147 5.8.4.14. Akreditif İşlemlerinde Görülen Başlıca Sorunlar --------------------- 147

İÇİNDEKİLER ix 6. BÖLÜM DIŞ TİCARET İŞLEMLERİNDE SÖZLEŞMENİN ÖNEMİ 6. DIŞ TİCARET İŞLEMLERİNDE SÖZLEŞMENİN ÖNEMİ -------------------------------- 149 6.1. Dış Ticarette Uyuşmazlıkların Uluslararası Tahkim Yöntemiyle Çözümü --------- 150 6.2. Tahkim Çeşitleri------------------------------------------------------------------------------------ 151 6.2.1. Geçici (Ad Hoc) Tahkim ------------------------------------------------------------------ 151 6.2.2. Kurumsal Tahkim -------------------------------------------------------------------------- 151 6.2.2.1. Kurumsal Tahkimin Başlıca Görevleri -------------------------------------- 151 Örnek Olay: Kaliteli ve Uygun Fiyatlı Ürün, Müşterisini Yaratır... -------------------- 154 7. BÖLÜM DIŞ TİCARETTE TESLİM ŞEKİLLERİ 7. ULUSLARARASI TİCARETTE TESLİM ŞEKİLLERİ -------------------------------------157 7. 1. Incoterms 2010 -------------------------------------------------------------------------------------157 7. 2. Teslim Şekilleri ----------------------------------------------------------------------------------- 162 7.2.1. Ticari İşletmede Teslim / Ex Works (EXW) ---------------------------------------162 7.2.2. Taşıyıcıya Teslim/Free Carrier (FCA) -----------------------------------------------163 7.2.3. Gemi Yanında Teslim/Free Alongside Ship (FAS) --------------------------------164 7.2.4. Gemiye Yüklenerek Teslim / Free On Board (FOB) ------------------------------166 7.2.5. Mal Bedeli veya Navlun / Cost and Freight (CFR) --------------------------------167 7.2.6. Mal Bedeli, Sigorta ve Navlun/Cost, Insurance and Freight (CIF)------------- 168 7.2.7. Taşıma Ücreti Ödenmiş Olarak Teslim / Carriage Paid To (CPT) ------------ 168 7.2.8. Taşıma Ücreti ve Sigorta Ödenmiş Olarak Teslim/ Carriage and Insurance Paid To (CIP) -----------------------------------------------169 7.2.9. Terminalde Teslim / Delivered At Terminal (DAT) ------------------------------170 7.2.10. Belirtilen Noktada Teslim / Delivered At Place (DAP) --------------------------170 7.2.11. Gümrük Resmi Ödenmiş Olarak Teslim / Delivered Duty Paid (DDP) -----170 TEST SORULARI ------------------------------------------------------------------------------ 173 Örnek Olay: Durgunluğa Karşı Pazarı Çeşitlendirdiler... --------------------------------- 176

x DIŞ TİCARET İŞLEMLERİ YÖNETİMİ 8. BÖLÜM GÜMRÜK REJİMLERİ 8. GÜMRÜK REJİMLERİ ------------------------------------------------------------------------------ 181 8.1. İhracat Rejimi ------------------------------------------------------------------------------------ 182 8.1.1. İhracat Sayılan Satış ve Teslimler ---------------------------------------------------- 183 8.1.2. Vergi, Resim ve Harç İstisnası -------------------------------------------------------- 183 8.1.3. Gümrük Vergilerinin Hesaplanması ------------------------------------------------- 184 8.2. Dâhilde İşleme Rejimi -------------------------------------------------------------------------- 185 8.2.1. Dâhilde İşleme İzin Belgesinin Esasları --------------------------------------------- 185 8.2.2. Dâhilde İşleme Rejimi ile İlişkili Kuruluşlar ----------------------------------------- 187 8.2.3. Dâhilde İşleme İzin Belgesinin Alınması ------------------------------------------ 187 8.2.4. Dâhilde İşleme İzin Belgelerinin Süresi ------------------------------------------- 187 8.2.5. Dâhilde İşleme İzin Belgelerinin Kapatılması ------------------------------------ 188 8.2.6. Dâhilde İşleme İzin Belgesi Kapsamında Yurt İçi Alımlar ---------------------- 188 8.3. Gümrük Antrepo Rejimi ---------------------------------------------------------------------- 189 8.4. Gümrük Kontrolü Altında İşleme Rejimi------------------------------------------------- 194 8.5. Geçici İthalat Rejimi --------------------------------------------------------------------------- 195 8.6. Hariçte İşleme Rejimi -------------------------------------------------------------------------- 198 8.7. Transit Rejimi ------------------------------------------------------------------------------------ 201 8.8. Serbest Dolaşıma Giriş Rejimi --------------------------------------------------------------- 203 9. BÖLÜM DIŞ TİCARETİ TEŞVİK EDEN KURULUŞLAR VE TEŞVİK TÜRLERİ 9. DIŞ TİCARETİ TEŞVİK EDEN KURULUŞLAR VE TEŞVİK TÜRLERİ ------ 209 9.1. Ekonomi Bakanlığı--------------------------------------------------------------------------- 211 9.2. İhracat Bilgi Platformu (İBP) ------------------------------------------------------------- 212 9.2.1. İhracat Bilgi Platformunun Faaliyetleri ------------------------------------------ 213 9.2.2. İBP İl Temsilcilikleri ---------------------------------------------------------------- 214 9.3. İhracatçı Birlikleri ---------------------------------------------------------------------------- 215 9.3.1. Görevleri ------------------------------------------------------------------------------- 215 9.3.2. Örgüt Yapısı--------------------------------------------------------------------------- 215 9.4. İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV) ------------------------------------------------------------ 217 9.5. Türk Patent Enstitüsü (TPE) --------------------------------------------------------------- 221 9.5.1. Türk Patent Enstitüsü nün Görevleri --------------------------------------------- 222 9.5.2. Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV) ----------------------------------- 223 9.5.3. Finansman Kaynakları-------------------------------------------------------------- 224 9.6. Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) ------------------- 224 TEST SORULARI---------------------------------------------------------------------------------------- 227

İÇİNDEKİLER xi 10. BÖLÜM DEVLET YARDIMLARI 10.1 Devlet Yardımlarının Amacı---------------------------------------------------------------------- 229 10.2. İhracata Yönelik Devlet Yardımları Kararının Kapsamı -------------------------------- 230 10.3. Devlet Yardımlarının Çeşitleri ------------------------------------------------------------------ 230 10.3.1. Uluslararası Nitelikteki Yurt İçi İhtisas Fuarlarının Desteklenmesi --------------- 231 10.3.2. Çevre Maliyetlerinin Desteklenmesi ----------------------------------------------------- 232 10.3.3. Araştırma- Geliştirme (Ar-Ge) Yardımı ------------------------------------------------ 233 10.3.4. İstihdam Yardımı ---------------------------------------------------------------------------- 235 10.3.5. Yurt Dışı Fuar Katılımlarının Desteklenmesi ------------------------------------------ 235 10.3.6. Yurt Dışında Ofis-Mağaza Açma, İşletme ve Marka Tanıtım Faaliyetlerinin Desteklenmesi ------------------------------------------------------------- 236 10.3.7. Yurt Dışı Fuar Katılımlarının Desteklenmesi Türk Ürünlerinin Yurtdışında Markalaşması, Türk Malı İmajının Yerleştirilmesi ve Turquality nin Desteklenmesi ---------------------------------------------------------- 238 10.3.8. Pazar Araştırması ve Pazarlama Desteği ----------------------------------------------- 240 10.3.9. Eğitim ve Danışmanlık Yardımı ---------------------------------------------------------- 240 11. BÖLÜM İHRACATÇI BİRLİKLERİ İLE İLİŞKİLERİ DÜZENLEME 11. 1. İhracatçı Birliklerine Üyelik İşlemleri... 243 11.1. 1. İhracatçılar Birliğine Üyelik İşlemi ve Süreci... 243 11.1. 2. İhracatçılar Birliğine Üyelik İçin Gerekli Evraklar... 247 11.1.3. Gerçek ve Tüzel Kişi İşletmeler İçin Gerekli Evraklar... 247 11. 2. İhracat İşlemlerinde Onay... 248 11.2. 1. İhracatçı Birliklerinin Gelirleri ve Nispi Aidat... 248 12. BÖLÜM DIŞ TİCARET İŞLEMLERİNDE VERGİ UYGULAMALARI 12. DIŞ TİCARET İŞLEMLERİNDE VERGİ UYGULAMALARI -------------------------- 249 12.1. Gümrük Vergileri ----------------------------------------------------------------------------- 249 12.1.1. Eşyanın Gümrük Kıymeti ----------------------------------------------------------- 251 12.1.2. İhtisas Gümrüğü ---------------------------------------------------------------------- 252 12.2. Dış Ticaret İşlemlerinde KDV Uygulamaları ------------------------------------------ 252

xii DIŞ TİCARET İŞLEMLERİ YÖNETİMİ 12.2.1. İthalatta Gümrük Vergileri ---------------------------------------------------------- 252 12.2.1.1. İthalat İşlemlerinde KDV Uygulaması --------------------------------- 253 12.2.2. İhracat İşlemlerinde KDV Uygulaması ------------------------------------------- 254 12.2.2.1. İhracat Teslimi ve Yurtdışındaki Müşteriler İçin Yapılan Hizmetler ------------------------------------------------------------------ 255 12.2.2.2. KDV nin İade İşlemleri ------------------------------------------------- 256 12.2.2.3. İhracat İstisnasından Doğan KDV nin İadesi İçin Aranılan Belgeler -------------------------------------------------------------------- 259 12.2.3. Gümrük İdarelerince Alınan Katma Değer Vergisine İlişkin Hükümler --- 260 12.3. Anti Damping Vergisi ve Telafi Edici Vergi ------------------------------------------- 261 12.4. Dâhilde İşleme İzin Belgesi ------------------------------------------------------------------ 261 12.5. Yolcu İşlemleri --------------------------------------------------------------------------------- 263 12.5.1. Yolcuların Beraberinde Getirebilecekleri ya da Götürebilecekleri Para ve/veya Ziynet Eşya Miktarı ------------------------------------------------- 263 12.5.2. Posta Yoluyla Gelen Eşya Muafiyeti --------------------------------------------- 263 12.5.3. Hediyelik Eşya Muafiyeti ----------------------------------------------------------- 264 12.5.4. Vergileri Ödenmek Suretiyle Posta Yoluyla veya Yolcu Beraberinde Eşya Getirilmesi ----------------------------------------------------------------------- 265 12.5.5. Zati Eşya Muafiyeti------------------------------------------------------------------- 266 13. Bölüm DIŞ TİCARET İŞLEMLERİNDE KULLANILAN BELGELER 13. DIŞ TİCARET İŞLEMLERİNDE KULLANILAN BELGELER...270 13. 1. Gümrük Beyannamesi...272 13. 2. Dolaşım Belgeleri (Movement Certificate)...277 13.2.1. A.TR Dolaşım Belgesi...277 13.2.2. EUR.1 Dolaşım Sertifikası...279 13. 3. Navlun Faturası...281 13. 4. Menşe Şahadetnamesi (Certificate of Origin)...282 13. 5. Sağlık Sertifikası (Veteriner Hekim Sertifikası)...286 13. 6. Bitki Sağlık Sertifikası...286 13. 7. Ticari Fatura...287 13. 8. Koli (Ambalaj) veya Çeki Listesi (Packing and Weight List)...290 13. 9. Sigorta Belgesi...291 13. 10. Manifesto...293 13. 11. Ekspertiz/Analiz Raporu...294 13. 12. Gümrük Müşavirlik Faturası...294 13. 13. Helal Belgesi...295 13. 14. ATA Karnesi...295 13.15. Konşimento (Taşıma Belgeleri) / Bill Of Lading...295 13.15. 1. Deniz Konşimentosu...296

İÇİNDEKİLER xiii 13.15. 2. Özellikli Konşimentolar...297 13.15. 3. Diğer Taşıma Belgeleri...297 13. 16. Tır Karnesi (Tır Carnet)...300 13. 17. Kambiyo Senedi (The Bill of Exchange)...301 13. 18. Uygunluk Belgesi...302 13. 19. Ön Statü Belgesi...303 13. 20. Serbest Bölge İşleme Formu...303 13. 21. Türk Limanları Yat Kayıt Belgesi...303 13. 22. İşlenmiş Tarım Ürünleri Beyan Formu/Analiz Sonuç Raporu...303 13. 23. İthal Eşyasına Ait Kıymet Bildirim Formu...303 13. 24. CITES Belgesi...303 Özet...304 Örnek Olay İŞİN SIRRI: İHRACAT ULUSLARARASI PAZARLAMADIR...... 305 14. BÖLÜM DIŞ TİCARETİN BAŞLICA FİNANSMAN YÖNTEMLERİ 14. DIŞ TİCARETİN BAŞLICA FİNANSMAN YÖNTEMLERİ----------------------------- 311 14.1. Türk Eximbank Kredileri -------------------------------------------------------------------- 314 14.1.1. Kısa Vadeli Krediler-------------------------------------------------------------------- 315 14.1.2. Orta ve Uzun Vadeli Krediler -------------------------------------------------------- 315 14.1.2.1. Orta ve Uzun Vadeli İhracatta Sevkiyat Öncesi Finansman --------- 316 14.1.2.2. Orta ve Uzun Vadeli İhracatta Sevkiyat Sonrası Finansman -------- 317 14.1.2.3. Ülke Kredi / Garanti Programları ----------------------------------------- 317 14.2. Ticari Bankalardan Sağlanan İhracat Kredileri --------------------------------------- 317 14.3. Prefinansman Kredileri ----------------------------------------------------------------------- 318 14.3.1. Prefinansman Kredisinin Temini ----------------------------------------------------- 319 14.3.2. Prefinansman Kredisinin Kullanımı ------------------------------------------------ 319 14.3.3. Prefinansman Kredilerinin Vadesi -------------------------------------------------- 320 14.3.4. Prefinansman Kredilerinin Devri ---------------------------------------------------- 320 14.3.4.1. Aktarım ------------------------------------------------------------------------ 321 14.3.5. Prefinansman Kredilerinin Ödenmesi (Kapatılması) --------------------------- 321 14.3.5.1. Prefinansmanın Mahsup Suretiyle Ödenmesi--------------------------- 321 14.3.5.1.1. İhracat Bedelleri İle Mahsup Edilmek Suretiyle Ödenmesi ---------------------------------------------------------- 321 14.3.5.1.2. Döviz Kazandırıcı Hizmet Bedelleriyle Mahsup Edilmek Suretiyle Ödeme --------------------------------------- 323 14.3.5.1.3. Prefinansman Kredisinin İhracat, Belge Kapsamındaki İhracat Sayılan Satış ve Teslimler İle Döviz Kazandırıcı Faaliyetlere İlişkin Bedellerle Tasfiyesi ------- 323

xiv DIŞ TİCARET İŞLEMLERİ YÖNETİMİ 14.4. Karşı Ticaret / (Counter-Trade) ----------------------------------------------------------- 324 14.4.1. Karşı Ticaretin Çeşitleri ---------------------------------------------------------------- 325 14.4.2. Karşı Ticaretin Faydaları ve Sakıncaları -------------------------------------------- 327 14.5. Teminat Mektupları---------------------------------------------------------------------------- 328 14.5.1. Teminat Mektubunun Tarafları -------------------------------------------------------- 331 14.5.2. Stand By L/C Garanti Akreditifleri (Şarta Bağlı Teminat Mektubu) ------- 331 14.5.3. Teminat Mektubunun Tazmini -------------------------------------------------------- 332 14.5.4. Bankanın Sorumluluğunun Sona Ermesi -------------------------------------------- 333 14.5.5. Dış Ticarette Kullanılan Garanti (Teminat) Mektupları -------------------------- 333 14.5.5.1. Harici Garanti ------------------------------------------------------------------ 333 14.5.5.2. Kontrgaranti (Counterguarantee) ------------------------------------------- 334 14.6. Yurtdışı İhracat Kredi Kurumlarından Sağlanan Krediler (ECA-Export Credit Agency) ---------------------------------------------------------------- 335 14.6.1. Başlıca ECA Kuruluşları --------------------------------------------------------------- 338 14.6.2. GSM Kredisi ------------------------------------------------------------------------------ 338 14.6.3. US Exim Kredisi ------------------------------------------------------------------------- 339 14.6.4. Hermes Kredileri ------------------------------------------------------------------------- 339 14.7. Finansal Kiralama (Leasing) ---------------------------------------------------------------- 339 14.7.1. Leasing Nedir? --------------------------------------------------------------------------- 340 14.7.2. Tarafları ------------------------------------------------------------------------------------ 342 14.7.3. Leasing Türleri --------------------------------------------------------------------------- 342 14.7.4. Leasing'e Konu Olabilecek Mallar ---------------------------------------------------- 343 14.7.5. Leasing'in Avantajları ------------------------------------------------------------------ 344 14.7.6. Mevzuat ve Değişiklikler --------------------------------------------------------------- 347 14.7.7. Leasing in Yasal Ana Unsurları ------------------------------------------------------- 348 14.8. Faktöring ----------------------------------------------------------------------------------------- 351 14.8.1. Faktöring Şirketlerin Yapamayacakları İş ve İşlemler ---------------------------- 355 14.8.2. Faktöring İşlemi Yapmaya Uygun Başlıca Sektörler ------------------------------ 355 14.8.3. Faktöringin Maliyeti --------------------------------------------------------------------- 356 14.8.4. Faktöring İşleyişi ------------------------------------------------------------------------- 356 14.8.5. Faktöringin Türleri----------------------------------------------------------------------- 357 14.8.5.1. Yurtiçi Faktöring --------------------------------------------------------------- 357 14.8.5.1.1. Yurtiçi Faktöring Yoluyla Sağlanacak Avantajlar --------- 357 14.8.5.2. Yurtdışı Faktöring ------------------------------------------------------------- 358 14.8.5.2.1. İhracat Faktöring ------------------------------------------------- 358 14.8.5.2.1.1. İhracat Faktöring i Türleri ----------------------- 359 14.8.5.2.1.2. İhracat Faktöring i Yoluyla Sağlanacak Avantajlar ------------------------------------------- 359 14.8.5.2.2. İthalat Faktöring -------------------------------------------------- 360 14.8.5.2.2.1. İthalat Faktöring i Yoluyla Sağlanacak Avantajlar -------------------------------------------- 360 14.8.6. Faktöring - Bankacılık İlişkileri ------------------------------------------------------ 360 14.9. Forfaiting ----------------------------------------------------------------------------------------- 361

İÇİNDEKİLER xv 14.9.1. Forfaiting İşleminin İşleyişi ------------------------------------------------------------ 361 14.9.2. Forfaiting İşleminin Yürütülmesi ----------------------------------------------------- 362 14.9.3. Forfaiting İşleminde Aranan Garantiler---------------------------------------------- 364 14.9.4. Forfaiting Finansmanında Riskler ---------------------------------------------------- 364 14.9.5. Forfaiting Finansmanının Taraflara Maliyeti --------------------------------------- 365 14.9.6. Forfaiting Finansmanının Taraflara Sağladığı Avantajlar ve Dezavantajlar -- 366 14.9.6.1. İhracatçıya Sağladığı Avantajlar ve Dezavantajlar ---------------------- 366 14.9.6.2. İthalatçıya Sağladığı Avantajlar ve Dezavantajlar ----------------------- 366 14.9.6.3. Forfaiter e Sağladığı Avantajlar ve Dezavantajlar ----------------------- 367 14.9.6.4. Garantör e Sağladığı Avantajlar ve Dezavantajlar ---------------------- 367 14.9.7. Türkiye'de Forfaiting Uygulaması ---------------------------------------------------- 367 14.10. IBAN (International Bank Account Number) ------------------------------------------- 367 14.10.1. IBAN ın Hesap Sahiplerine Sağladığı Kolaylıklar ----------------------------- 368 14.10.2. IBAN Kullanımı ---------------------------------------------------------------------- 368 14.10.3. IBAN Standardı (IBAN Nasıl Oluşturulur?)------------------------------------- 369 14.10.4. IBAN ın Elektronik Ortamda ve Kâğıt Ortamındaki Gösterilişi ------------- 370 15. BÖLÜM DIŞ TİCARET İŞLEMLERİNDE DÖVİZ TÜREV ÜRÜNLERİ 15. DIŞ TİCARET İŞLEMLERİNDE DÖVİZ TÜREV ÜRÜNLERİ------------------------- 373 15.1. Türev Ürünler ------------------------------------------------------------------------------------- 373 15.1.1. Forward (Alivre) Sözleşmeler----------------------------------------------------------- 375 15.1.1.1. Forward İşlem Çeşitleri ------------------------------------------------------- 376 15.1.1.2. Forward Sözleşmelerinin Riski --------------------------------------------- 377 15.1.1.3. Forward Faiz Oranı Anlaşmaları (Forward Rate Agreements-FRAs) 378 15.1.2. Futures (Vadeli İşlem) Piyasalar ------------------------------------------------------- 380 15.1.2.1. Futures Sözleşmelerinin Özellikleri ---------------------------------------- 380 15.1.2.2. Futures İşlemlerde Teminat (Marjin) Kullanma ------------------------- 381 15.1.2.3. Dövize Dayalı Futures İşlemleri -------------------------------------------- 383 15.1.2.4. Eurodollar Piyasasında Futures İşlemleri --------------------------------- 384 15.1.2.5. Günlük İşlemlerin Kapatılması ---------------------------------------------- 384 15.1.3. Opsiyon Piyasaları ------------------------------------------------------------------------ 385 15.1.3.1. Alım ve Satım Opsiyonları--------------------------------------------------- 386 15.1.3.1.1. Alım Opsiyonları ------------------------------------------------- 386 15.1.3.1.2. Satma Opsiyonu -------------------------------------------------- 387 15.1.3.2. Opsiyonların Kullanım Alanları --------------------------------------------- 387 15.1.3.3. Konusuna Göre Opsiyon Türleri --------------------------------------------- 388 15.1.3.4. Döviz Opsiyonları -------------------------------------------------------------- 388 15.1.3.5. Vadelerine Göre Opsiyon Türleri -------------------------------------------- 391 15.1.4. Swap Piyasaları ----------------------------------------------------------------------------- 391 15.1.4.1. Swap Piyasaları ve Kullanım Alanları ------------------------------------- 394 15.1.4.2. Swap Sözleşme Türleri -------------------------------------------------------- 395

xvi DIŞ TİCARET İŞLEMLERİ YÖNETİMİ 15.1.4.2.1. Faiz Swapı ----------------------------------------------------------- 395 15.1.4.2.2. Para Swapı----------------------------------------------------------- 398 15.1.4.2.3. Diferansiyel Swaplar ---------------------------------------------- 401 15.1.4.3. Türkiye de Swap Piyasası ---------------------------------------------------- 401 15.2. Türkiye de Türev Piyasalar ve VOB --------------------------------------------------------- 402 15.3. Döviz Kuru Riskinden Korunma Alternatifleri ------------------------------------------- 403 BELGELER DIŞ TİCARET İŞLEMLERİNDE KULLANILAN BELGELER------------------------------- 411 Belge 1 : Fatura (İthalat)----------------------------------------------------------------------------------- 412 Belge 2 : Fatura (İthalat ) ---------------------------------------------------------------------------------- 413 Belge 3 : Fatura (İhracat) ---------------------------------------------------------------------------------- 414 Belge 4 : Proforma Fatura (İhracat) --------------------------------------------------------------------- 415 Belge 5 : Proforma Fatura (İthalat) ---------------------------------------------------------------------- 416 Belge 6 : Dolaşım Sertitifikası (EUR.1) ---------------------------------------------------------------- 417 Belge 7 : Dolaşım Sertitifikası (A.TR)------------------------------------------------------------------ 418 Belge 8 : Menşe Şahadetnamesi-------------------------------------------------------------------------- 419 Belge 9 : Uluslararası Hamule Senedi / CMR --------------------------------------------------------- 420 Belge 10 : Çeki Listesi (İhraç Malı) ----------------------------------------------------------------------- 421 Belge 11 : Koli Listesi (İthal Malı) ------------------------------------------------------------------------ 422 Belge 12 : Gümrük Müşavirlik (Hizmet) Faturası ------------------------------------------------------ 423 Belge 13 : Gümrük Müşavirlik (Hizmet) Faturası------------------------------------------------------ 424 Belge 14 : Dâhilde İşleme İzin Belgesi ------------------------------------------------------------------- 425 Belge 15 : Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Kontrol Belgesi -------------------------------------------- 426 Belge 16 : TSE Kalite Sistem Belgesi --------------------------------------------------------------------- 427 Belge 17 : TSE İthal Malı Uygunluk Belgesi ------------------------------------------------------------ 428 Belge 18 : Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Kontrol Belgesi -------------------------------------------- 429 Belge 19 : Ambar Servis ve Muayene Ücreti ------------------------------------------------------------ 430 Belge 20 : İthal Eşyasına Ait Kıymet Bildirim Belgesi ------------------------------------------------ 431 Belge 21 : Navlun Faturası ---------------------------------------------------------------------------------- 432 Belge 22 : Navlun Faturası --------------------------------------------------------------------------------- 433 Belge 23 : Kesin Teminat Mektubu ------------------------------------------------------------------------ 434 Belge 24 : İthalat Bedeli Transfer Bildirim Formu ----------------------------------------------------- 435 Belge 25 : Döviz Alım Belgesi ----------------------------------------------------------------------------- 436 Belge 26 : Döviz Satım Belgesi ---------------------------------------------------------------------------- 437 Belge 27 : Döviz Alım Belgesi ----------------------------------------------------------------------------- 438 Belge 28 : Döviz Satım Belgesi ---------------------------------------------------------------------------- 439 Belge 29 : Gümrük Beyannamesi -------------------------------------------------------------------------- 440 Belge 30 : Gümrük Vergisi Tahsil Alındısı Dekontu --------------------------------------------------- 441 Belge 31 : Nakliyat Sigorta Poliçesi Örneği (1. sayfa) ------------------------------------------------- 442 Belge 32 : Nakliyat Sigorta Poliçesi Örneği (2. sayfa) ------------------------------------------------- 443 Belge 33 : Tercüme Faturası -------------------------------------------------------------------------------- 444 Belge 34 : Ambar Servis ve Ardiye Bedeli Faturası ---------------------------------------------------- 445

İÇİNDEKİLER xvii EKLER -------------------------------------------------------------------------------------- 447 1. Başlıca Ekonomik Göstergeler -------------------------------------------------------------- 449 2. Dış Ticaret Değerleri --------------------------------------------------------------------------- 449 3. Kamu Finansmanı Mali Sektör------------------------------------------------------------- 450 4. Uluslararası Standart Sanayi Sınıflamasına Göre Yıllık İhracat (BEC) -------------- 450 5. Uluslararası Standart Sanayi Sınıflamasına Göre Yıllık İthalat ------------------------ 450 6. Ödemeler Dengesi ------------------------------------------------------------------------------ 451 7. Geniş Ekonomik Grupların Sınıflamasına (GEGS) Göre İhracat ---------------------- 452 8. Fiat Faiz Hareketleri ---------------------------------------------------------------------------- 452 9. Türkiye nin Sosyal Göstergeleri ------------------------------------------------------------- 453 10. Türkiye nin 2001-2010 Yılları Arasında Ülkelere Göre İhracatı ---------------------- 454 11. Türkiye nin 2001-2010 Yılları Arasında Ülkelere Göre İthalat ----------------------- 455 12. Ülke Gruplarına Göre İthalat ----------------------------------------------------------------- 457 13. Ülke Gruplarına Göre İhracat ----------------------------------------------------------------- 458 14. Ülkeler İtibarı İle İzin Verilen Yabancı Sermaye ----------------------------------------- 459 15. Bölgeler İtibarıyla Firma Sayısı ve İhracat Değeri ------------------------------------------ 460 16. Bölgeler İtibarıyla Firma Sayısı ve İthalat Değeri ------------------------------------------- 461 17. İhraç Değeri Yüksek Maddeler ------------------------------------------------------------------ 461 18. İthal Değeri Yüksek Maddeler------------------------------------------------------------------- 462 19. İhracatımızda İlk 20 Fasıl ------------------------------------------------------------------- 462 20. İthalatımızdaki İlk 20 Fasıl ------------------------------------------------------------------ 463 21. Türkiye den İhracı Yasak Mallar Listesi --------------------------------------------------- 464 22. Türkiye den İhracı Ön İzne Bağlı Mallar Listesi------------------------------------------ 465 23. Sektörel Dış Ticaret Şirketleri Listesi ------------------------------------------------------- 466 24. Standart Normal Olasılıklar Tablosu ----------------------------------------------------------- 467 KAYNAKÇA... 469

xviii DIŞ TİCARET İŞLEMLERİ YÖNETİMİ

İÇİNDEKİLER xix KISALTMALAR AB: BSMV: C/H: DAB: DBT: DFİF: DİİB: DSB: DTH: EXİMBANK: GB: GKS: KDV: KGV: KKDF: MÜSTEŞARLIK: TCMB: TEBLİĞ: TL: TPKK: TPTB USD: Avrupa Birliği Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi Cari Hesap Bankalarca Düzenlenen Döviz Alım Belgesi Döviz Beyan Tutanağı Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu Dâhilde İşleme İzin Belgesi Bankalarca Düzenlenen Döviz Satım Belgesi Döviz Tevdiat Hesabı Türkiye İhracat Kredi Bankası AŞ Gümrük Beyannamesi Genel Kredi Sözleşmesi Katma Değer Vergisi Kambiyo Gider Vergisi Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası İhracat, İhracat Sayılan Satış ve Teslimler ile Döviz Kazandırıcı Hizmet ve Faaliyetlerde Vergi, Resim ve Harç İstisnası Hakkındaki Tebliğ Türk Lirası Türk Parasının Kıymetini Koruma Mevzuatı Türk Parası Transfer Belgesi Amerikan Doları

xx DIŞ TİCARET İŞLEMLERİ YÖNETİMİ