TEST HAZIRLAMA VE UYGULAMA Test Hazırlama vs Geliştirme Ölçme ve değerlendirme amaçlarının belirlenmesi Belirtke tablosu Madde türlerinin belirlenmesi Madde içeriği ve sayısını belirleme Testi oluşturma Testin uygulanması Test geliştirme dinamik bir süreçtir. Sizce test geliştirmenin adımları nelerdir? Test Hazırlama ve Geliştirme Test hazırlanırken Soru bankaları oluşturulabilir veya hazır soru bankalarından yararlanılabilir. Testin Hazırlanması ve Uygulanması Teste ilişkin madde analizlerinin yapılması ve nerelerde iyileştirmelerin yapılacağının belirlenmesi Testin Amacının Belirlenmesi Bilişsel Alan Taksonomisi Bilginin Ġçselleştirilmiş hali (Kendi ifadeleri) Bilginin Yeni durumlarda kullanılması Bilgilerin Bütün içinde ayrıştırılması Özgün, Yeni çözüm / ürün geliştirme Değerlen. Sentez Sentez Analiz Analiz Analiz Kavrama Bilgi Bilgi Bilgi Bilgi Bilgi Bilgi Ezber gerektiren bilg. (Tanımlar) Sınav Ezber cevaplar gerektiren sorulardan oluşur Sınav Yorum gerektiren, bilgiye eleştirel bakılmasını amaçlayan sorulardan oluşur. Belirli ölçütler kullanarak yargıya ulaşma, görüş veya öneri geliştirme 1
Belirtke Tablosu Nedir? Belirtke Tablosu Nasıl Hazırlanır? Bir testin amacı belirlendikten sonra ikinci olarak ölçülecek özellikler belirlenmelidir. Bir test hazırlanırken ölçülecek özellikler ve konu ve ilgili konu kazanımları göz önünde bulundurulmalıdır. Belirtke tablosu, bir testte ölçülecek özellikler ile kazanımlar arasında soruların tür ve sayılarının orantılı dağılımının yapıldığı iki boyutlu bir çizelgedir. 1. Öğretimin amaçları belirlenir 2. Konu içeriği (kazanımlar) belirlenir 3. Soru sayısı ve türlerine karar verilerek iki boyutlu tablo oluşturulur. Belirtke Tablosunun İşlevi Nedir? Hedef içerik ilişkisini kurmak, konuların hangi hedef alanında gerçekleştirileceğini belirlemek, Dersin özel hedeflerinin hangilerinin daha önemli olduğunu göstermek, Programın hedeflerinin niteliğini belirlemek, Ölçme aracı için uygun sorular geliştirmek, Eğitim durumlarını (öğrenme-öğretme yaşantılarını) belirlemek. Hedef, Kazanım, Hedef Davranış? Hedef veya kazanım öğrencilerin öğrenme süreci sonunda hangi bilgi, beceri, tutum ve davranışlara sahip olmasının beklendiğini ifade eder. Yeni programlarda kazanım sözcüğü kullanılmaktadır? Neden? Hedef davranış hedef veya kazanımların ölçülebilir nitelikte ifade edilmesine denir. Kazanım Örnekleri Belirtke tablosu örneği 5. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 1. Ünite Belirtke Tablosu Davranış Düzeyleri KAZANIMLAR Toplam Yüzde (%) DEĞERLEN- DĠRME 1. Besinlerin gerekliliği ve dengeli beslenme ile ilgili olarak öğrenciler; 0 1.1. Canlıların yaşamsal faaliyetlerini devam ettirebilmesi için besinlere ihtiyacı olduğunu fark eder. x 1 14,3 1.2. Besin içeriklerinin vücuttaki öncelikli görevlerini belirtir. x 1 14,3 1.3. Besinleri içerdikleri karbonhidrat, protein ve yağ açısından deney yaparak test eder (BSB-1, 15). x 1 14,3 1.4. Vitamin çeşitlerinin en fazla hangi besinlerde bulunduğuna dair bilgi toplar ve sunar (BSB-19, 20, 24). x 1 14,3 1.5. Su ve minerallerin bütün besinlerde bulunduğunu ve düzenleyici görev yaptığını belirtir. x 1 14,3 1.6. Dengeli beslenmeye örnek bir öğün hazırlar (BSB-21). x x 2 28,6 1.7. Besinlerin tazeliğinin, temizliğinin ve içerdiği katkı maddelerinin sağlığa etkilerini araştırır ve sunar (BSB-19, 20, 24; FTTÇ-32, 35, 36). 1.8. Paketlenmiş besinlerin üzerindeki son kullanma tarihinin önemini bilir (FTTÇ-13, 27, 31, 32, 35). 2
Belirtke tablosu örneği Alternatif yol! 5. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 1. Ünite Belirtke Tablosu Soru Türleri Toplam Yüzde KAZANIMLAR Kısa Eşleşti Çoktan Uzun Kavram Kelime (%) D/Y Mülakat Gözlem??? cevaplı rme seçmeli cevaplı Haritası ilişkilendi rme 1. Besinlerin gerekliliği ve dengeli beslenme ile ilgili olarak öğrenciler; 0 1.1. Canlıların yaşamsal faaliyetlerini devam ettirebilmesi için besinlere ihtiyacı olduğunu fark eder. x 1 14,3 1.2. Besin içeriklerinin vücuttaki öncelikli görevlerini belirtir. x 1 14,3 1.3. Besinleri içerdikleri karbonhidrat, protein ve yağ açısından deney yaparak test eder (BSB-1, 15). 1 14,3 x 1.4. Vitamin çeşitlerinin en fazla hangi besinlerde bulunduğuna dair bilgi toplar ve sunar (BSB-19, 20, 24). x 1 14,3 1.5. Su ve minerallerin bütün besinlerde bulunduğunu ve düzenleyici görev yaptığını belirtir. 1 14,3 x 1.6. Dengeli beslenmeye 2 28,6 örnek bir öğün hazırlar (BSB-21). x x 1.7. Besinlerin tazeliğinin, temizliğinin ve içerdiği katkı maddelerinin sağlığa etkilerini araştırır ve sunar (BSB-19, 20, 24; FTTÇ-32, 35, 36). 1.8. Paketlenmiş besinlerin üzerindeki son kullanma tarihinin önemini bilir (FTTÇ-13, 27, 31, 32, 35). Eğer belirtke tablosu hazırlama konusunda bilgimiz yoksa ölçme aracının kapsam geçerliğini sağlamanın bir diğer yolu, Uzman kanısına başvurmaktır. Uzman kanısına başvurmaktır. Hazırlamış olduğumuz sınav evrakını birkaç meslektaşımızın eleştirilerine göre düzenleyebiliriz. Sınavda kullanılacak madde türlerinin belirlenmesi Sınavda kullanılacak madde sayısının belirlenmesi Belirtke tablosundaki konu ve davranışlar sınavda kullanılacak madde türleri konusunda fikir verir. Maddelerin yapısına Çoktan seçmeli, Yazılı Yoklama v.b. Örneğin bilgi basamağı ağırlıklı bir belirtke tablosu için Doğru-yanlış testler kullanılabilir. Buna karşın analiz-sentez düzeyleri için yazılı yoklamaların kullanılması daha uygun olacaktır. Bazı durumlarda bir ders için hem yazılı yoklama hem de test sınavları birlikte kullanılabilir. Ancak böyle bir durumda Sınavların her biri için ayrı cevaplama süreleri verilmeli Öğrencilerin her bir ölçme aracındaki görevleri değişebileceğinden dikkatli olunmalıdır. Cevaplayıcının Düzeyi Madde Sayısı Sınav Süresi Yazılı Yoklamalarda öğrencinin yazma hızı, objektif testlerde okuma ve cevaplama hızları kestirilemediğinden hata yapılır. Test uygulamaya ilişkin olarak Testin denenmesi sırasında Uygulanacak test hakkında öğrenciler bilgilendirilmeli Test ilişkin öğrenci kaygılarının azaltılması için gayret sarf edilmeli Teste yönelik öğrenci kaygıları nasıl azaltılabilir? Testler yeterli sayıda çoğaltılmalı, Testin nasıl cevaplandırılacağına ilişkin test yönergesi hazırlanmalı, Denemek üzere seçilecek örneklem belirlenmeli. 3
Bir Yönerge Örneği Bir Cevap Formu Örneği KAZIM KARABEKĠR EĞĠTĠM FAKÜLTESĠ KAZIM KARABEKĠR EĞĠTĠM FAKÜLTESĠ FEN TEKNOLOJĠ PROGRAMI VE PLANLAMA ve PROGRAM GELĠġTĠRME VE ÖĞRETĠM Dersleri Final Sınavı Adı - Soyadı:. 07.06.2010 Bölümü: Numarası:.. Sınıfı: Bu sınav kâğıdında Doğru-Yanlış, Boşluk Doldurma ve Çoktan seçmeli olmak üzere toplam 100 soru bulunmaktadır. Lütfen sınav kâğıdınızdaki soruların tam olup olmadığını kontrol ediniz. Sınav süresi 100 dakikadır. Cevaplarınızı mutlaka verilen Cevap Kâğıdına iģaretleyiniz. Soru kâğıdındaki cevaplamalar değerlendirilmeyecektir. Sınav sonunda hem soru kağıdını hem de cevap kağıtlarını teslim ediniz. Başarılar dilerim Doç. Dr. Mustafa SÖZBİLİR S O R U L A R Aşağıdaki 1-15. sorular Doğru-YanlıĢ tipi sorulardır. Verilen ifadenin doğru veya yanlış olduğuna karar verdikten sonra cevabınızı Cevap Kâğıdında ilgili alana işaretleyiniz. Soru kâğıdında yapılan işaretlemeler değerlendirilmeyecektir! Her soru 1 puandır. Aşağıda verilen 16-30. sorular BoĢluk Doldurma tipi sorulardır. Lütfen cevabınızı Cevap Kâğıdında ilgili alana yazınız. Doğru cevap bir veya birden fazla kelimeden oluşabilir. Soru kâğıdında yapılan iģaretlemeler değerlendirilmeyecektir! Her boşluk 1 puandır. - 1 - Aşağıdaki 31-100. sorular Çoktan Seçmeli sorular olup her soru 1 puandır. Bu bölüme ait soruların cevaplarını lütfen cevap kâğıdında belirtilen alana iģaretleyiniz. (Çoktan seçmeli sorularda her 4 yanlış cevap 1 doğru cevabı götüreceğinden emin olmadığınız sorular için işaretleme yapmamanız yararınıza olacaktır!) FEN TEKNOLOJĠ PROGRAMI VE PLANLAMA ve PROGRAM GELĠġTĠRME VE ÖĞRETĠM FĠNAL SINAVI CEVAP KÂĞIDI Soyadı:. 07.06.2010 Adı - Bölümü: Numarası:.. Sınıfı: Toplam Puan: D/Y Puanı: BoĢ. Dol. Puanı: ÇS Puanı: Doğru-YanlıĢ sorularının Çoktan Seçmeli sorularının cevaplarını aşağıda verilen alana işaretleyiniz cevaplarını aşağıda verilen alana işaretleyiniz a b c d e a b c d e Doğru YanlıĢ 31 O O O O O 66 O O O O O 1 O O 32 O O O O O 67 O O O O O 2 O 33 O O O O O 68 O O O O O O 3 O 34 O O O O O 69 O O O O O O 4 O 35 O O O O O 70 O O O O O O 5 O 36 O O O O O 71 O O O O O O O 37 O O O O O 72 O O O O O 6 O O O Test uygulanırken Kopya çekme yolları? Testin uygulanacağı ortama ilişkin tedbirler alınmalı Kopya çekimin engellenmesine yönelik tedbirler alınmalı Öğrenciler nasıl kopya çekerler? Arkadaşlarının cevaplarına bakarak Birbirleriyle konuşarak Küçük kopya kağıtları kullanarak Testin bir kopyasını önceden ele geçirerek Yerlerine bir başka öğrencinin girmesini sağlayarak kopya çekebilirler. Kopya çekmeyi engellemek için: Kopya çekmeyi engellemek için: Dönem boyunca uygulanacak testleri gösteren bir sınav programı hazırlanmalıdır. Sınav soruları hem yüksek düzeyli hem de dersin içeriğine uygun şekilde hazırlanmalıdır. Sınavdan önce konuların genel olarak bir tekrarı yapılmalıdır. Sınavdan önce uygulanacak testin öğrencilerin eline geçmemesi için gizliliğe dikkat edilmelidir. Zorunlu olmadıkça her test, önceki testlerden farklı maddeler içermelidir. Kopya çekmeyi engellemenin en kolay yolu öğrencileri kopya çekmeye iten sebepleri belirleyip onları ortadan kaldırmaya çalışmaktır. 4
Test uygulandıktan sonra Testin Puanlanması Test puanlandırılmalı (kağıtların okunması) Öğrencilere geri bildirim verilmeli Teste yönelik varsa öğrenci itirazları değerlendirilmeli Testle hakkında öğrenci görüşleri alınmalı Ölçme işleminde gözlenen niteliklerin sayılarla ifade edilmesine puanlama denir. Bir ölçme aracı ile elde edilen ve üzerinde herhangi bir dönüştürme işlemi yapılmamış sayılara ise ham puan denir. Testlerde şans faktörünü ortadan kaldırmak için düzeltme formülü kullanılır. Testin Puanlanması Öğrencilere Geri Bildirim Verilmesi Düzeltme Formülü: Seçmeli testlerde test puanını şans puanından arındırmak için bu formül kullanılır. Geri bildirim, öğrencilerin bilgi ve anlayış hatalarını öğrenmelerine ve düzeltmelerine yardımcı olur. Öğretmen en kısa zamanda testler üzerinde düzeltme yapıp öğrencilerin bilgileri taze iken, incelemeleri için onlara dağıtmalıdır. S= Düzeltilmiş Puan D= Doğru Cevapların Sayısı Y= Yanlış Cevapların Sayısı K= Her bir Maddenin Seçenek Sayısı Geri bildirimin mümkün olduğunca çok yapılması, sınıf testlerinin öğrencilerin öğrenmelerinin artırılması amacına hizmet etmesini sağlayacaktır. Testle İlgili Öğrenci Görüşlerinin Alınması Öğrencilerin testlerle ilgili değerlendirme yapmalarına imkân sağlanarak onlardan geri bildirim alınması olumlu ve çağdaş bir yaklaşım olacaktır. Öğretmenler, test maddelerinin yeterince anlaşılır olup olmadığını, içerik ve biçimin öğrencilerin beklentilerini karşılayıp karşılamadığını sorabilirler. 5