TARAKLI TERMAL TURİZM A.Ş.

TERMAL TATİL KÖYÜ (763 ADET TERMAL DEVREMÜLK TESİSİ) SAKARYA İLİ, TARAKLI İLÇESİ, HACIYAKUP KÖYÜ, ULUCAMİ MAHALLESİ, YUKARIÇAY MEVKİİ, 30-31 PAFTA, 3168 PARSEL NOLU SAHA HAZIRLAYAN : HUŞ MÜHENDİSLİK ORMAN VE SERA ÜRÜNLERİ İNŞ. SAN. TİC. LTD. ŞTİ. Yahya Kaptan Mah. Şehit Ali İhsan Çakmak Sok. No:62/1 Kat:1-2 İzmit/KOCAELİ Tel: 0 262 311 02 16-311 03 12 Fax: 0-262-311 33 17 e-mail: info@hus.com.tr Web: http//www.hus.com.tr ÇED RAPORU NİHAİ ÇED RAPORU SAKARYA 2013

PROJE SAHİBİNİN ADI ADRESİ TARAKLI TERMAL Yenigün Mah. Yenicami Bulvarı No:9 Adapazarı/SAKARYA TEL.VE FAKS NO: Tel: 0 264 279 79 79 & 0 264 291 88 88 PROJENİN ADI TERMAL TATİL KÖYÜ (763 ADET TERMAL DEVREMÜLK TESİSİ) PROJESİ PROJE BEDELİ 14.060.000 TL (Proje Bedeli detayları ile ilgili hesaplamalar yapılmış ve bu doğrultuda hazırlanan Sözleşme Ek-16 da sunulmuştur. Ayrıca raporun 1.4.Fayda-Maliyet Analizi başlığı altında proje bedeli ile ilgili detaylı hesaplamalar da yapılmıştır) PROJE İÇİN SEÇİLEN Sakarya İli, Taraklı İlçesi, Hacıyakup Köyü, Ulucami YERİN AÇIK ADRESİ: Mahallesi, Yukarıçay Mevkii, 30-31 Pafta, 3168 Parsel Nolu Saha PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KOORDİNATLARI PROJENİN ÇED YÖNETMELİĞİ KAPSAMINDAKİ YERİ RAPORU HAZIRLAYAN KURULUŞUN ADI RAPORU HAZIRLAYAN KURULUŞUN ADRESİ, TEL. VE FAX NO RAPORU HAZIRLAYAN KURULUŞUN YETERLİK BELGESİ NOSU, TARİHİ NİHAİ RAPOR SUNUM TARİHİ Koordinat listesi aşağıdaki sayfada verilmiştir. ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ YÖNETMELİĞİ (17.07.2008 26939 R.G.,30.06.2011 tarih ve 27980 sayılı değişiklik) EK-1 Madde 35-Turizm Konaklama Tesisleri Turizm Konaklama Tesisleri (500 oda ve üzeri) tatil köyleri ve/veya turizm kompleksleri.) HUŞ MÜHENDİSLİK ORMAN VE SERA ÜRÜNLERİ İNŞ. SAN.TİC.LTD.ŞTİ. Yahya Kaptan Mah. Şehit Ali İhsan Çakmak Sok. No:62/1 Kat:1-2 İzmit/KOCAELİ Tel : 0 262 311 02 16-311 03 12 Faks:0 262 311 33 17 Yeterlik Belge No:13 Tarihi:29.03.2013 12.06.2013

Koordinat Listesi Proje Sahası (ÇED Sahası) Sınır Koordinatları (8,73 ha.) UTM KOOR. COĞRAFİ KOOR. DATUM : ED-50 WGS-84 PREJEKSİYON : 6 DERECE DERECE.KESİR ELEMANLARIN : SAĞADEĞER, ENLEM,BOYLAM SIRASI YUKARIDEĞER AYRAÇ : : : SAĞA DEĞER : 6BASAMAK DERECE.KESİR YUKARIDEĞER : 7BASAMAK DERECE.KESİR DOM : 33 - ZON : 36-1 : 286154.468:4475460.006 30.480192:40.401614 2 : 286154.750:4475454.450 30.480197:40.401564 3 : 286117.372:4475434.390 30.479764:40.401374 4 : 286110.663:4475431.310 30.479686:40.401344 5 : 286105.640:4475424.860 30.479629:40.401285 6 : 286100.388:4475416.940 30.479569:40.401212 7 : 286137.247:4475393.150 30.480011:40.401008 8 : 286156.066:4475380.350 30.480237:40.400897 9 : 286164.047:4475372.240 30.480334:40.400826 10 : 286183.489:4475383.970 30.480559:40.400937 11 : 286190.698:4475379.090 30.480645:40.400895 12 : 286183.145:4475365.890 30.480561:40.400774 13 : 286179.359:4475352.240 30.480521:40.400650 14 : 286179.523:4475339.110 30.480527:40.400532 15 : 286175.277:4475333.420 30.480479:40.400480 16 : 286173.701:4475323.550 30.480464:40.400391 17 : 286153.000:4475309.210 30.480225:40.400256 18 : 286124.668:4475187.180 30.479932:40.399151 19 : 286140.489:4475155.930 30.480129:40.398874 20 : 286085.954:4475117.450 30.479500:40.398513 21 : 286064.232:4475290.820 30.479186:40.400068 22 : 286048.479:4475299.610 30.478998:40.400143 23 : 286029.789:4475276.140 30.478786:40.399927 24 : 285902.574:4475219.480 30.477307:40.399384 25 : 285871.284:4475253.072 30.476927:40.399679 26 : 285896.419:4475273.960 30.477216:40.399873 27 : 285912.176:4475305.660 30.477391:40.400162 28 : 285940.480:4475316.090 30.477721:40.400264 29 : 285926.221:4475324.950 30.477550:40.400340 30 : 285885.667:4475346.930 30.477065:40.400527 31 : 285826.845:4475353.410 30.476371:40.400570 32 : 285811.711:4475384.250 30.476182:40.400844 33 : 285783.351:4475397.810 30.475844:40.400959 34 : 285850.875:4475463.700 30.476616:40.401569 35 : 285857.765:4475517.770 30.476679:40.402058 36 : 285860.069:4475525.500 30.476704:40.402128 37 : 285890.369:4475565.820 30.477047:40.402498 38 : 285925.192:4475529.230 30.477469:40.402178 39 : 285955.772:4475542.410 30.477825:40.402304 40 : 285961.535:4475611.630 30.477869:40.402929 41 : 286006.697:4475606.010 30.478403:40.402890 42 : 286015.390:4475531.090 30.478530:40.402218 43 : 286037.097:4475501.930 30.478796:40.401961

İÇİNDEKİLER SAYFA NO BÖLÜM 1: PROJENİN TANIMI VE AMACI 10 1.1. Projenin Tanımı, Hizmet Amaçları, Mevcut ve/veya Planlanan Projelerle İlişkisi, Ekonomik ve Sosyal Yönden Ülke, Bölge ve veya İl Ölçeğinde Önem ve Gerekliliği, Projenin Yatırım ve İşletme Süresi, Proje Alanının Tanıtımı, Koordinatları, Proje Alanı Çevresindeki Yapılar 10 1.2. Proje Kapsamındaki Faaliyet/Hizmet Üniteleri, Özellikleri, Adedi, Kapasiteleri, Boyutları, Her Bir Ünitede Yapılacak İşlemlerin ve Verilecek Hizmetlerin Belirtilmesi, Ünitelerin Projenin Vaziyet Planı Üzerinde Gösterimi, Bu Üniteler İçin Belirlenen Kapalı ve Açık Alan Büyüklükleri (Binaların Kat Adetleri, Yükseklikleri v.b.) 15 1.3.Proje İçin Seçilen Yer ve Kullanılan Teknoloji Alternatiflerinin Değerlendirilmesi ve Seçilen Yerin Seçiliş Nedenleri İle Alternatif Alanların Eleme Kriterlerinin Belirtilmesi 18 1.4. Fayda-Maliyet Analizi 19 1.5. Projenin Fiziksel Ve Teknik Özellikleri 20 1.5.1. Projenin Özellikleri, Kullanılacak Malzemenin Özellikleri, Miktarı, Nereden Temin Edileceği, Gerekli Çizimler (Detay Görünüşler, Kesitler vb.) 20 1.5.2. İnşaat Aşamasının Etapları 23 1.6. Projeye İlişkin Politik, Yasal ve İdari Çerçeve 24 1.6.1. Projeye İlişkin İzin Prosedürü (ÇED Sürecinden Sonra Alınacak İzinler) 25 1.6.2. Proje İle İlgili Olarak Bu Aşamaya Kadar Gerçekleştirilmiş Olan İş ve İşlemlerin Kısaca Açıklanması26 1.6.3. Zamanlama Tablosu 27 1.6.4. Projeye İlişkin Finans Kaynakları 28 BÖLÜM 2: PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU 29 2.1. Plan Bilgileri ve Proje Alanı Tanıtıcı Bilgiler/Proje Alanının ve Yakın Çevresinin Fotoğrafları (Proje Alanının, Lejand ve Plan Notlarının da Yer Aldığı Onaylı 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı, 1/5.000 Ölçekli Nazım İmar Planı, 1/1.000 Ölçekli Uygulama İmar Planı (Planlar, Onay Tarihi ve Sayısı İle Birlikte İlgili İdaresince Aslının Aynıdır Resmi Kurum Kaşeli ve Orjinal Boyutta Olmalı), Vaziyet ve Yerleşim Planı, Proje Alanı ve Yakın Çevresinin 1/25.000 Ölçekli Topoğrafik Harita Üzerine Proje Sahası ve Yakın Çevresinde Bulunan Yer altı ve Yüzey Sularının, Deprem Kuşaklarının, Jeolojik Yapının, Turizm ve Yerleşim Alanlarının, Ulaşım Ağının, Enerji Nakil Hatlarının, Arazi Kabiliyetinin, Faaliyet Alanının Yakın Çevresinde Faaliyetlerine Devam Etmekte Olan Diğer Kullanımlarının Yerlerine İlişkin Verilerin, Bağlantı Yollarının Gösterilmesi ve Mesafeleri) 29 2.2. Proje Alanı ve Etki Alanında İlan Edilmiş Özel Statülü Alanlar ve Proje Alanına Olan Uzaklıkları ve Üst Ölçekli Haritalar ile Gösterimi (Sulak Alan, Turizm Alanı ve Merkezi, Doğal, Kentsel ve Arkeolojik Sit Alanları, Kentsel Sit Alanı, İçme Suyu Havzaları, Özel Çevre Koruma Alanı Milli Parklar, Yaban Hayatı Geliştirme Sahası vb.) 32 2.3. Proje Alanına En Yakın Karayolu ve Mesafesi, Proje Alanı İçin Kullanılacak Yol Güzergahı ve Alternatifleri, Bağlantı Yolu İhtiyacı Olup Olmadığı Ya da Yolun Mevcut Durumunda İyileştirme, Genişletme vb. Çalışmalar Yapılıp Yapılmayacağı, Yapılacak İse Bu İşlemlerin Kim Tarafından Yapılacağı33 2.4. Peyzaj Projesi İle İlgili Bilgiler (Proje Alanında Peyzaj Öğeleri Yaratmak veya Diğer Amaçlarla Yapılacak Saha Düzenlemelerinin (Ağaçlandırmalar, Yeşil Alan Düzenlemeleri vb.) Ne Kadar Alanda Nasıl Yapılacağı, Bunun İçin Seçilecek Bitki ve Ağaç Türleri) 34 2.5. Proje Alanının Mülkiyetine İlişkin Bilgiler 37

BÖLÜM 3: PROJE YERİ VE ETKİ ALANININ MEVCUT ÇEVRESEL VE SOSYO-EKONOMİK ÖZELLİKLERİ 3.1. Proje Alanı ve Etki Alanındaki Hava, Su, Toprak Özellikleri ve Kullanım Durumu, Mevcut Kirlilik Yükü, Proje Etki Alanının Nasıl ve Neye Göre Belirlendiğinin Açıklanması, Etki Alanının Harita Üzerinde İşaretlenmesi 38 3.2. Tarım Alanları ve Proje Alanının 4342 Sayılı Mera Kanununa Göre İrdelenmesi (Tarımsal Gelişim Proje Alanları, Özel Mahsul Plantasyon Alanları, Sulu ve Kuru Tarım Arazilerinin Büyüklüğü, Üürn Desenleri ve Bunların Yıllık Üretim Miktarları) 42 3.3. Proje Alanı ve Etki Alanında, Devletin Yetkili Organlarının Hüküm ve Tasarrufu Altında Bulunan Araziler (Askeri Yasak Bölgeler, Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Belirli Amaçlarla Tahsis Edilmiş Alanlar vb.) Olup Olmadığı ve Projenin Bu Alanlara Olabilecek Etkilerinin İrdelenmesi 51 3.4. Proje Alanının Jeolojik Özellikleri ve Deprem Durumu 51 b) Proje Alanı Jeolojisi: 56 3.4.1. İmar Planına Esas Jeolojik ve Jeoteknik Etüd Raporları (Bölgesel Jeoloji ve Faaliyet Alanı Jeolojisinin Ayrı Ayrı ve Ayrıntılı Değerlendirilmesi, Yapılan Testler ve Sonuçları ve Bu Sonuçlara Göre Alınacak Önlemler) 57 3.4.2. Alanın Depremselliği, Proje Alanına Yakın Faylar ve Proje Alanına Uzaklıkları, Bu Faylarda Meydana Gelen Depremler, Proje Alanının İşaretlendiği 1/25.000 Ölçekli Genel Jeoloji Haritası ve Diri Fay Haritası (Tektonik Hareketler, Mineral Kaynaklar, Benzersiz Oluşumlar) 62 3.4.3. İnceleme Alanına Ait Büyük Ölçekli (1/5.000 yada varsa 1/1.000) Jeoloji Haritası İle Bölgenin Stratigrafik Kolon Kesiti ve İrdelenmesi 65 3.5. Proje Alanı ve Etki Alanının Doğal Afet Durumu 67 3.5.1. Deprem Dışındaki Heyelan, Kaya Düşmesi, Su Baskını vb. Doğal Afet Durumu (7269 Sayılı Yasa Kapsamında) 67 3.5.2. 14.07.2007 Tarih ve 26582 Sayılı Resmi Gazete de Yayınlanarak Yürürlüğe Giren Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemlerin Açıklanması 67 3.5.3. Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkındaki Yönetmelik Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemlerin Açıklanması 67 3.6. Taban Suyu Seviyeleri, Zemin Akışkanlığı ve Taşıma Kapasitelerinin Belirtilmesi 68 3.7. Proje Alanında Yağışa Bağlı Taşkın, Sel, Göllenme ve Yeraltı Suyu Baskın Riski 68 3.8. Proje Alanı ve Etki Alanındaki Yüzeysel ve Yer altı Su Kaynaklarının Mevcut ve Planlanan Kullanımı, Proje Alanına Mesafeleri, Debileri 68 3.9. Proje Alanı ve Etki Alanının Hidrolojik ve Hidrojeolojik Özellikleri, Yüzeysel ve Yeraltı Su Kaynaklarının, Kuru Derelerin Mevcut ve Planlanan Kullanımı, Proje Alanına Mesafeleri, Debileri 69 3.10. Meteorolojik Özellikler, Bölge Özelinde Hava Koşulları 74 3.11. Proje Alanı ve Etki Alanındaki Flora/Fauna ve Yaşam Alanları (Arazi Çalışmalarının Vejetasyon Dönemi Dikkate Alınarak Hangi Dönemde Kim Tarafından Yapıldığı, Tür Tespitlerinin Belirlenme Yöntemleri, Bölgedeki Dağılımları ve Bolluk Miktarları, Ulusal ve Uluslar arası Yasalarla Koruma Altına Alınan Türler (Fauna Çalışmalarına Ait Bölümde IUCN e göre Tehlike Kategorilerine Göre Değerlendirme Yapılması, Koruma Statüleri nin RDB (Kırmızı Liste) Bern Sözleşmesi Tür Listeleri Baz Alınarak Belirlenmesi ve Alınacak Önlemlerin Belirtilmesi, Fauna Türlerinin 2011-2012 Merkez Av Komisyonu Kararlarına Göre İrdelenmesi (Flora ve Fauna Arazi Çalışmasının Hangi Tarihlerde ve Kim Tarafından Yapıldığının Belirtilmesi) 89 3.12. Projenin İşletme Aşamasında Kullanılacak Olan Termal Suyun Nereden Temin Edileceği, Suyun Temin Edileceği Kaynaklardan Alınacak Su Miktarı, Özellikleri, Debileri, Kaynak Koruma Alanı Etüdünün Hazırlanması (İlgili Kurumlar Tarafından Onaylı), Turizm Tesisi İçerisinde Termal Suyun Kullanım Alanlarının Ayrıntılı Belirtilmesi 108 3.13. Proje Sahası İçerisinde Orman Alanı Bulunup Bulunmadığı, Varsa Orman Alanı Miktarının (m²) Belirtilmesi, Proje Sahasının Orman Alanları Dışında Bulunması Halinde; Proje Sahasının Bulunduğu

Alana En Yakın Orman Alanı Mesafesi, Proje Sahasına En Yakın Orman Alanında Mescere Tipi (Proje Sahasının İşaretlendiği 1/25.000 Ölçekli Mescere Haritası, Orman Bölge Müdürlüğü Görüşü ve ÇED İnceleme Değerlendirme Formu) 111 3.14. Projenin Mevcut Trafik Yüküne Olan Etkileri ve Alınacak Önlemler: (Projenin İnşaat ve İşletme Aşamasında Kullanılacak Yol Güzergahı, Projenin İnşaatı Aşamasındaki Trafik Yoğunluğunun Tespiti İle Alınacak Önlemler, Gürültü, Toz ve Buna Benzer Olumsuzlukların Çevreye ve İnsanlara Etkileri ve Alınacak Önlemler) 111 3.15. Sosyo-Ekonomik Çevrenin Özellikleri 116 3.15.1. Ekonomik Özellikler (Yörenin Ekonomik Yapısını Oluşturan Başlıca Sektörler, Sektör Başına Nüfus Dağılımı) 116 3.15.2. Nüfus (Yöredeki Kentsel ve Kırsal Nüfus, Nüfus Hareketleri; Göçler, Nüfus Artış Oranları, Diğer Bilgiler) 120 3.15.3. Bölgenin Turizm Potansiyeli 122 3.15.4. Yaratılacak İstihdam İmkanları ve İşsizlik 126 3.15.5. Beklenen Sosyo-Ekonomik Değişiklikler 127 BÖLÜM 4: PROJENİN ÖNEMLİ ÇEVRESEL ETKİLERİ VE ALINACAK ÖNLEMLER 128 4.1. Arazinin Hazırlanması İçin Yapılacak İşler Kapsamında Nerelerde ve Ne Kadar Alanda Hafriyat Yapılacağı, Hafriyat Artığı Toprak, Taş, Kum vb. Maddelerin Nerelere Taşınacakları veya Hangi Amaçlar İçin Kullanılacakları, Hafriyat Sırasında Kullanılacak Malzemeler 128 4.2. İnşaat ve İşletme Aşamalarında Proje Kapsamında Su Temini Sistemi Planı, Suyun Nereden Temin Edileceği, En Yakın İçme Suyu Kaynağı, Suyun Temin Edileceği Kaynaklardan Alınacak Su Miktarı ve Bu Suların Kullanım Amaçlarına Göre Miktarları, Proje Alanına Açılmış ve Açılacak Olan Kuyularla İlgili Bilgi (Açılması Planlanan Yer altı Suyu Kuyuları İçin Ankara DSİ 3. Bölge Müdürlüğünden Gerekli İzinlerin Alınması, Kuyu Kullanım Belgelerinin ÇED Raporuna Eklenmesi) 131 4.3. Projenin İnşaatı ve İşletme Aşamasında Oluşacak Muhtemel Atıkların (Evsel Nitelikli Atıklar, Atık Yağlar, Ambalaj Atıkları, Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıkları, Tıbbi Atıklar) Cinsi, Miktarı ve Bertaraf Yöntemleri (Atıklar Konusunda Tüm Değerlendirmelerin İlgili Yönetmeliklerin Tarih ve Sayıları Verilmek Suretiyle Atıfta Bulunularak İrdelenmesi) 134 4.4. Projenin İnşaatı ve İşletme Aşamasında Oluşacak Atıksuların Cins ve Miktarları (Evsel Nitelikli Atıksu, Bakım-Onarım ve İş Makinelerinden Kaynaklanan Atık Yağlar vb.), Bertaraf Yöntemleri (Arıtma Tesisi Akım Şeması, Kapasitesi) ve Deşarj Edileceği Ortamlar (Burada Gerekli İzinler Alınmalı ve İzin Belgeleri Rapora Eklenmelidir.) 141 4.5. Projenin Yeraltı ve Yüzeysel Su Kaynaklarına Olabilecek Etkileri (Mevcut ve Planlanan Kullanımı), Proje Alanına Mesafeleri, Debileri ve Alınacak Önlemler 149 4.6. Proje Alanında Yapılacak Peyzaj Çalışmaları (Kullanılacak Çim Türü, Gübre Türleri Çimlerin Gübrelenmesi Esnasında Kimyasal Gübrelerin Kullanılmasının Yer altı Sularına Olabilecek Etkileri ve Alınacak Önlemler İrdelenmelidir) 149 4.7. Projenin İşletme Aşamasında Kullanılacak Olan Termal Suyun Bertaraf Yöntemleri, Deşarj Edileceği Ortamlar (5686 Sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu ve Buna Bağlı Olarak Çıkan Uygulama Yönetmeliği Hükümlerine Uyularak) 151 4.8. Projenin İşletme Aşamasında Isınma Amaçlı Kullanılacak Yakıt Cinsi ve Miktarı, Hava Kirliliğine Olabilecek Etkiler ve Alınacak Önlemler 152 4.9. İnşaat ve İşletme Aşamasında Gürültü Oluşumu 153 4.9.1.İnşaat Aşamasında Oluşacak Gürültünün Hesaplanması ve Değerlendirilmesi 153 4.9.2. Arka Plan Gürültü Ölçümleri 153 4.9.3.İşletme Aşamasında Oluşacak Gürültünün Hesaplanması ve Değerlendirilmesi 153 4.9.4. Kontrol Tedbirleri 153 4.10. Projenin İnşaatı Aşamasında Oluşacak Toz (Toz Yayma İşlemleri, Toz Miktarı, Hesaplama Yöntemi vb.) ve Alınacak Önlemler (Hafriyat Sırasında Hakim Rüzgar Etkisiyle Oluşabilecek Tozlanma vb. Çevresel Özellikler Göz Önünde Bulundurulmalıdır.) 154 4.11. Yağışa Bağlı Sel, Göllenme, Taşkın ve Yer altı Suyu Baskınını Önleme ve Drenaj İle İlgili İşlemler 163

4.12. Projenin Etki Alanı İçerisindeki Tarım Alanlarına Olabilecek Etkiler ve Alınacak Önlemler (1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu Kapsamında Değerlendirilmesi), (Projenin Toprak Kanunu, 5403 Sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu İle İlgili Diğer Kanun ve Mevzuatları Çerçevesinde Değerlendirmesi 163 4.13. Projenin Flora ve Fauna Üzerine Etkileri, Alınacak Önlemler, Önemli Olabilecek Türlerin Yaşam Ortamlarına Etkiler ve Koruma Kriterleri 164 4.14. Proje Sahasının Orman Alanlarına Mesafesine Göre Olumsuz Etkiler ve Etki Azaltıcı Tedbirler, Orman Yangınlarına Karşı Alınacak Önlemler 164 4.15. Projeye İlişkin Güncel Olarak Yapılmış Deprem Risk Analizi, Sıvılaşma Riski ve Deprem Riskine Karşı Alınacak Önlemler 165 4.16. Nüfus Hareketleri (İnşaat ve İşletme Döneminde Sağlanacak İstihdam, Yerleşimlere Olabilecek Etkiler, Ekonomik Değişiklikler, Göç Hareketi) 165 4.17. Tehlikeli Durumlar İçin Acil Eylem Planı (Yangın, Kaza, Çarpışma vb. İçin Alınacak Önlemler, Gerekli Müdahale Ekipmanları), İlkyardım İmkanları 165 4.18. Diğer Faaliyetler 169 BÖLÜM 5: HALKIN KATILIMI (Projeden Etkilenmesi Muhtemel Yöre Halkının Nasıl ve Hangi Yöntemlerle Bilgilendirildiği, Proje İle İlgili Halkın Görüşlerinin ve Konu İle İlgili Açıklamaların ÇED Raporuna Yansıtılması) 169 BÖLÜM 6: İZLEME PROGRAMI 170 6.1. Faaliyetin İnşaatı İçin Önerilen İzleme Programı, Faaliyetin İşletmesi ve İşletme Sonrası İçin Önerilen İzleme Programı ve Acil Müdahale Planı 170 6.2. ÇED Olumlu Belgesinin Verilmesi Durumunda, Yeterlik Tebliği nde Yeterlik Belgesi Alan Kurum/Kuruluşların Yükümlülükleri Başlığının Dördüncü Maddesinde Yer Alan Hususların Gerçekleştirilmesi İle İlgili Program 172 BÖLÜM 7: YUKARIDA VERİLEN BAŞLIKLARA GÖRE TEMİN EDİLEN BİLGİLERİN TEKNİK OLMAYAN BİR ÖZETİ 175 (Projenin İnşaat ve İşletme Aşamalarında Yapılması Planlanan Tüm Çalışmaların ve Çevresel Etkiler İçin Alınması Öngörülen Tüm Önlemlerin, Mümkün Olduğunca Basit, Teknik Terim İçermeyecek Şekilde ve Halkın Anlayabileceği Sadelikte Anlatılması) 175 BÖLÜM 8: SONUÇLAR 195 (Yapılan Tüm Açıklamaların Özeti, Projenin Önemli Çevresel Etkilerinin Sıralandığı ve Projenin Gerçekleşmesi Halinde Olumsuz Çevresel Etkilerin Önlenmesinde Ne Ölçüde Başarı Sağlanabileceğinin Belirtildiği Genel Bir Değerlendirme, Proje Kapsamında Alternatifler Arası Seçimler ve Bu Seçimlerin Nedenleri) 195 EKLER (İlgili Bölümlerde Belirtilen Bilgi, Belge, Plan ve Haritalar ve Bunlara Ait Lejantlar Raporun Hazırlanmasında Kullanılan ve Çeşitli Kuruluşlardan Sağlanan Bilgi, Belge ve Tekniklerden Rapor Metninde Sunulamayanlar) 218 NOTLAR VE KAYNAKLAR 237 ÇED RAPORUNU HAZIRLAYANLARIN TANITIMI 238

TABLOLAR DİZİNİ Sayfa No TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: Devremülk Tipleri, Alanları ve Adetleri... 16 Tablo 2: A Tipi Devremülklerin Alan Bilgileri... 17 Tablo 3: B Tipi Devremülklerin Alan Bilgileri... 18 Tablo 4: Toplam Personel Giderleri... 19 Tablo 5: Sabit Ve Değişken Giderler Tablosu... 20 Tablo 6: Devremülk İnşaatlarında Kullanılan/Kullanılacak Malzemelerin Özellikleri ve Temin Yerleri... 21 Tablo 7: Sakarya İli Arazi Dağılımı... 43 Tablo 8: Sakarya İli Önemli Tarla Bitkileri Ekiliş ve Üretim Miktarları... 44 Tablo 9: Sakarya İli Önemli Tarla Bitkileri Ekiliş ve Üretim Miktarları... 45 Tablo 10: Sakarya İli Endüstriyel Bitki Ekilişleri... 45 Tablo 11: Sakarya da Bulunan Süs Bitkileri İşletmeleri... 51 Tablo 12: Basınç Değerleri... 75 Tablo 13: Sakarya İli 1975-2010 Yılları Arasındaki Ortalama Sıcaklıklar... 76 Tablo 14: Sakarya İline Ait Yağış Rejimleri... 77 Tablo 15: Bağıl Nem Değerleri... 77 Tablo 16: Ortalama Açık Yüzey Buharlaşma Değerleri... 78 Tablo 17: Maksimum Açık Yüzey Buharlaşma Değerleri... 79 Tablo 18: Kar Yağışlı ve Kar Örtülü Günler Sayısı... 79 Tablo 19: Sisli, Dolulu, Kırağılı ve Orajlı Günler Sayısı... 80 Tablo 20: Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları... 81 Tablo 21: İlkbahar Mevsimindeki Rüzgarın Esme Sayıları... 82 Tablo 22: Yaz Mevsimindeki Rüzgarın Esme Sayıları... 83 Tablo 23: Sonbahar Mevsimindeki Rüzgarın Esme Sayıları... 84 Tablo 24: Kış Mevsimindeki Rüzgarın Esme Sayıları... 85 Tablo 25: Ortalama Rüzgar Hızı... 87 Tablo 26: Uzun Yıllar Yönlere Göre Ortalama Rüzgar Hızı Değerleri... 87 Tablo 27: Maksimum Rüzgar Hızı ve Yönü... 88 Tablo 28: Fırtınalı Günler Sayısı Ortalaması ve Kuvvetli Rüzgarlı Günler Sayısı Ortalaması... 88 Tablo 29: Proje konusu saha çevresindeki flora türleri... 89 Tablo 30: Faaliyet Alanı Faunası... 90 Tablo 31: Sakarya İli 2011 Yılı İlçelere Göre İl/İlçe Merkezi ve Belde/Köy Nüfusu (ADNKS)... 121 Tablo 32: Taraklı İlçesi 2011 Yılı İlçelere Göre İl/İlçe Merkezi ve Belde/Köy Nüfusu (ADNKS)... 121 Tablo 33: Sakarya İli Aldığı Göç, Verdiği Göç, Net Göç ve Net Göç Hızı (2010-2011 Dönemi ADNKS). 121 Tablo 34: Sakarya İli 2010 Yılı İşgücü, İşsizlik, İstihdam Oranları (TÜİK)... 126 Tablo 35: Sahada Hafriyat ve İnşaat İşlemleri Sırasında Kullanılacak Makine ve Ekipman... 129 Tablo 36: Doğalgazın Özellikleri... 152 Tablo 37: Toz Emisyonu Kütlesel Debi Hesaplamalarında Kullanılacak Emisyon Faktörleri... 154 Tablo 38: Hafriyatı Sırasında Oluşacak Toz Miktarı (Kontrolsüz)... 156 Tablo 39: Hafriyatı Sırasında Oluşacak Toz Miktarı (Kontrollü)... 156 Tablo 40: Hafriyatı Sırasında Oluşacak Toz Miktarı (Kontrolsüz)... 157 Tablo 41: Hafriyatı Sırasında Oluşacak Toz Miktarı (Kontrollü)... 157 Tablo 42: Hafriyat Sırasında Oluşacak Toplam Toz Miktarları... 157 Tablo 43: Rüzgar verilerinin sınıflanması... 158 Tablo 44: Çöken Tozların Dağılımı (mg/m2. Saat)... 159 Tablo 45: Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı (µg/m3)... 160 Tablo 46: Tesis Etki Alanında UVS ve KVS Sınır Değerleri... 161 ŞEKİLLER LİSTESİ Şekil 1: A Tipi Devremülklerin Kat Planı (1+1)... 17 Şekil 2: B Tipi Devremülklerin Kat Planı (2+1)... 18 Şekil 3: Sakarya İli Basınç Dağılımı Grafiği (1975-2010 Verileri)... 75 Şekil 4: Sakarya İli Sıcaklık Dağılımı Grafiği (1975-2010 Verileri)... 76 Şekil 5: Sakarya İline Ait Yıllık Toplam Yağış Dağılımı... 77 Şekil 6: Sakarya İline Ait Nem Grafiği... 78 Şekil 7: Ortalama Açık Yüzey Buharlaşma Değerleri Grafiği... 78

Şekil 8: Maksimum Açık Yüzey Buharlaşma Değerleri Grafiği... 79 Şekil 9: Kar Yağışlı ve Kar Örtülü Günler Sayısı Grafiği... 80 Şekil 10: Sisli, Dolulu, Kırağılı ve Orajlı Günler Sayısı Grafiği... 80 Şekil 11: Esme Sayılarına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı... 81 Şekil 12: Esme Sayılarına Göre İlkbahar Mevsimine Ait Rüzgar Diyagramı... 82 Şekil 13: Esme Sayılarına Göre Yaz Mevsimine Ait Rüzgar Diyagramı... 83 Şekil 14: Esme Sayılarına Göre Sonbahar Mevsimine Ait Rüzgar Diyagramı... 84 Şekil 15: Esme Sayılarına Göre Kış Mevsimine Ait Rüzgar Diyagramı... 85 Şekil 16: Esme Sayılarına Göre Aylık Rüzgar Diyagramları... 86 Şekil 17: Ortalama Rüzgar Hızına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı... 87 Şekil 18: Ortalama Rüzgar Hızı Diyagramı... 88 Şekil 19: Proje Alanı ve Civarına Ait Trafik Yükü Durumunu Gösterir Haritalar... 113 Şekil 20: Çöken Tozların Dağılımı... 160 Şekil 21: Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı... 161 Şekil 22: Acil Müdahale Planı... 168 EKLER LİSTESİ EK-1:Tapu Seneti... 219 EK-2 :İmar Durumu veaplikasyon Krokileri... 220 EK-3:Mimari Projeler (Vaziyet-Genel Yerleşim Planı)... 221 EK-4:Jeotermal Kaynak İşletme Ruhsatı... 222 EK-5:Zamanlama Tabloları... 223 EK-6:Topoğrafik Haritası, Yer Bulduru Haritası, Vaziyet Planı, Uydu Fotoğrafı, Orman Kadastro Haritası, Amenajman (Mescere) Haritası... 224 EK-7:Termal Suyun Analiz Raporları,Sondaja Dayalı Zemin ve Temel Etüt Raporu,Jeolojik-Jeoteknik Etüt Raporu,... 225 Kaynak Koruma Çalışması Planı... 225 EK-8:1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı,Lejandı ve Plan Hükümleri ve Sakarya İl Özel İdaresi,... 226 Yapı Kontrol Müdürlüğü Görüş Yazısı... 226 EK-9:1/25.000 Ölçekli Topoğrafik Harita... 227 EK-10:Proje Etki Alanı Uydu Haritası... 228 EK-11:1/25.000 Ölçekli Genel Jeoloji Haritası,1/5.000 Ölçekli Jeoloji Haritası,1/25.000 Ölçekli Hidrojeoloji Haritası... 229 EK-12:Taraklı Belediyesi nden Alınan İzin Yazıları... 230 EK-13:Eşanjör Sistemi Planı... 231 EK-14:Adapazarı Orman Bölge Müdürlüğü Görüşü ve ÇED İnceleme Değerlendirme Formu... 232 EK-15:Fosseptik Detay Planı... 233 EK-16:Sözleşme... 234 EK-17:Akustik Rapor... 235 EK-18:İmar Planları ve Belediye Meclis Karar Yazısı...236

BÖLÜM 1: PROJENİN TANIMI VE AMACI 1.1. Projenin Tanımı, Hizmet Amaçları, Mevcut ve/veya Planlanan Projelerle İlişkisi, Ekonomik ve Sosyal Yönden Ülke, Bölge ve veya İl Ölçeğinde Önem ve Gerekliliği, Projenin Yatırım ve İşletme Süresi, Proje Alanının Tanıtımı, Koordinatları, Proje Alanı Çevresindeki Yapılar Tanımı: TARAKLI TERMAL tarafından Sakarya İli, Taraklı İlçesi, Hacıyakup Köyü, Ulucami Mahallesi, Yukarıçay Mevkii, 30-31 Pafta, 3168 Parsel nolu 87.383,97 m² lik sahanın, 87.381,140 m² lik (8,73 ha) kısmında (763 Adet Termal Devremülk Tesisi) işletilmesi planlanmaktadır. Hizmet Amaçları, Önem Ve Gerekliliği: Gerçekleştirilmesi planlanan bu projenin amacı; ülkemizde ve dünyada sağlık turizminde artan termal turizmin olumlu etkilerinin sonucunda öneminin hızla arttığı, termal turizmin artık dünyada sağlık sektöründe önemli bir yer tuttuğu bilinmektedir. Bununla birlikte ülkemizin termal yer altı kaynaklarının zengin olması özellikle bu zenginliklerin bu bölgede toplanması Sakarya, Yalova, Bursa illeri ve çevresi açısından yatırım ve turizm faaliyetlerinin gelişmesini sağlamaktadır. Tesisin kurulacağı alanın bu bölgede yer alması projenin önemini arttırmaktadır. Bu bölgede termal suların gerekli bilimsel ve teknolojik önlemler alınarak, akışkan özelliklerinin değiştirilmeden kullanılması da termal turizm ve sağlık açısından tercih sebebi olmaktadır. Tüm bunların değerlendirilmesi sonucunda bu alanda sağlık termal turizm işletme tesisinin kurulması, hem ülke ve bölge için sağlık ve turizme katkı sağlanması hem de mevcut olan yer atı zenginliklerinin kullanılması ile ülkenin ve bölgenin ekonomik ve sosyal gelişimine katkıda bulunması amaçlanmıştır. Bu tesisin kurulması planlanırken çevreye olan olumsuz etkilerinin en az seviyede olması gerekmektedir. Bununla ilgili olarak tüm önlemler alınacaktır. Kurulması planlanan turizm kompleksinin ekonomiye de önemli girdiler sağlaması, bu bölgede belirli bir istihdam alanı oluşturması ayrıca bölgeye sağlayacağı önemli katkıların başında gelmektedir. Ayrıca söz konusu proje ile takriben 3.052 kişiye termal sağlık-turizm hizmeti verilmesi planlanmaktadır. Yapılacak yatırımla; işletme ruhsatı alınan jeotermal kaynaktan sağlık sektöründe yararlanılması, ekonomiye kazandırılarak termal su kaynaklarının değerlendirilmesi, istihdama katkı, katma değer yaratılması ve ulusal ekonomiye katkı sağlanması amaçlanmaktadır. Planlanan turizm yatırımının en yakın yerleşim yeri olan Taraklı İlçesi başta olmak üzere ilçe, il, bölge ve hatta ülke ölçeğinde sosyo-ekonomik açıdan olumlu yönde girdilerinin olacağı düşünülmektedir. Ayrıca turizm potansiyelinin yüksek olduğu yöreleri korumak, kullanmak, sektörel kalkınmayı ve planlı gelişimi sağlamak, ekonomik verimliliği artırmak, kültür ve turizme dönük kullanımların ağırlıklı olduğu bölgelerdeki koruma ve gelişmeyi sağlamak, çarpık yapılaşmayı önlemek düşüncesiyle Termal Turizm Merkezi ve dünya çapındaki 180 sakin şehirden birisi (Taraklı İlçesi) ilan edilen bu bölgede bu hususlara hizmet edecek bir proje olduğu düşünülmektedir. 10

Kurulması planlanan turizm kompleksinin ekonomiye de önemli girdiler sağlaması, bu bölgede belirli bir istihdam alanı oluşturması ayrıca bölgeye sağlayacağı önemli katkıların başında gelmektedir. Yukarıda tanımlanan işin, çevre üzerine etkilerini araştırmak ve olumsuz etkileri minimize etmenin teknik koşullarını sağlamak projenin başlıca amaçlarından birisidir. Projenin Yatırım ve İşletme Süresi: Termal turizm tesisi kapsamında planlanmış olan turizm kompleksi işlev ve kapasite açısından hizmet ömrü sınırsız olarak öngörülmektedir. Proje kapsamında inşa edilecek devremülkler en üst düzey inşaat teknolojilerine göre yapılacağından ve yararlanılacak-işletilecek olan jeotermal kaynağın işletme ruhsat süresi 30 yıl olduğundan dolayı proje ömrü olarak en az 30 senelik ömre sahip olacağı düşünülmektedir. (Ek-4. Jeotermal Kaynak İşletme Ruhsatı) Projenin inşaat işlemlerinin (kaba ve ince işler olmak üzere) yaklaşık 3 yılda (ihale süresi olan: Temmuz 2011-Temmuz 2014 arası) tamamlanması planlanmaktadır. Projenin yatırım sürecindeki işlemleri kapsayan zamanlama grafikleri aşağıda, zamanlama tabloları ise Ek-5 te sunulmuştur. Bina İnşaatı: 11

Çevre Düzenleme İşleri Yapım Programı: Taraklı Termal Genel İnşa Programı: Taraklı termal inşa progrtara Proje sahası; tapulu arazi olup, TARAKLI TERMAL ye aittir. (Ek-1.Tapu Senedi) Gerçekleştirilmesi planlanan termal devremülk tesisi projesinde; 3168 nolu parsel üzerine kurulacak, toplam tapu alanı olan 87.383,97 m 2 nin 87.381,14 m 2 lik kısmının proje alanı olması planlanmaktadır.

Termal tesis projesinin yapılması planlanan alana ait, İmar Durumu ve Aplikasyon Krokileri Ek-2 de verilmiştir. Projede; inşaata başlama süresi başlangıcı olan 06.07.2011 tarihinden bu yana 609 adet devremülk dairenin kaba beton işleri tamamlanmış durumdadır. 27.06.2012 tarihinde bakanlığınıza sunulan ilk ÇED raporunda, proje kapsamında 1.144 adet devremülk dairenin ve sosyal tesis olarak Osmanlı Tipi çarşının yer alacağı beyan edilmişti. Ancak projenin ilerlemesiyle birlikte finans sıkıntısı ortaya çıkmış olup, finans kaynaklarında yaşanan sorunlardan dolayı proje kapsamında daraltmaya gidilerek; devremülk sayısı 1.144 adetten 763 e düşürülmüş (59 bloktan 35 bloğa indirilmiştir) ve sosyal tesis olarak yapılması planlanan Osmanlı tipi çarşı projeden çıkarılmıştır. Proje kapsamında yapılması planlanan devremülk sayısı 763 olup, 35 blok olacak şekilde inşa edilecektir. Sahada şuan itibariyle 14 bloğun temel kazı-dolgu işlemleri tamamlanmış (609 devremülk dairenin), ince işçilik işlemlerine başlanmış ve örnek daireler tamamlanmış durumdadır. (6 adedi A Tipi Blok, 8 Adedi de B Tipi Blok olmak üzere) (Bkz. Proje Alanı Fotoğrafları) Saha ve çevresine ait ölçekli Topoğrafik Harita, Yer Bulduru Haritası, Uydu Fotoğrafı Ek-6 da verilmiştir. Sahaya, Göynük-Taraklı karayolundan (D150), Hacıyakup köy yolu ayrımından 1 km.lik stabilize yol ile ulaşılmaktadır. Tesis içi ve tesis bağlantı yolları gerekli izinler alındıktan sonra açılacaktır. Saha, genel konumu itibariyle; İstanbul a 190 km. Kocaeli ye 100 km. Sakarya ya 60 km. Ankara ya 255 km. Bolu ya 175 km. Bilecik e 71 km. Bursa ya 150 km. Düzce ye 130 km. mesafededir. 13

Yapılacak tesisin alanı, termal turizm yatırımlarının bulunduğu bölgededir. Proje konusu sahaya en yakın konut, yaklaşık 520 m. güneydoğusundaki Taraklı ilçesine bağlı konuttur. Saha, güneydoğusundaki Taraklı ilçe merkezine yaklaşık 1,1 km., kuzeybatısındaki Hacıyakup köy merkezine ise yaklaşık 5 km. mesafededir. Saha, güneydoğusunda bulunan seralara 200 m. mesafededir. Proje, arazi hazırlık (inşaat) ve işletme aşamasından oluşacaktır. Arazi hazırlık aşamasında; temel-kazı çalışmaları, şantiye, tesisin kurulması v.b işler yapılacaktır. İşletme aşamasında ise termal turizmine hizmete başlanacaktır. Sahada şuan itibariyle mevcut durumda; projenin arazi hazırlık (inşaat) aşaması kapsamında şantiye kurulmuş olup, 14 bloğun temel kazı-dolgu işlemleri tamamlanmış (609 adet devremülk dairenin) ve ince işçilik işlemlerine geçilmiş durumdadır. (6 adedi A Tipi Blok, 8 Adedi de B Tipi Blok olmak üzere) Proje alanına ait UTM ve Coğrafi koordinatları aşağıda verilmiştir. Proje Sahası (ÇED Sahası) Sınır Koordinatları (8,73 ha.) UTM KOOR. COĞRAFİ KOOR. DATUM : ED-50 WGS-84 PREJEKSİYON : 6 DERECE DERECE.KESİR ELEMANLARIN : SAĞADEĞER, ENLEM,BOYLAM SIRASI YUKARIDEĞER AYRAÇ : : : SAĞA DEĞER : 6BASAMAK DERECE.KESİR YUKARIDEĞER : 7BASAMAK DERECE.KESİR DOM : 33 - ZON : 36-1 : 286154.468:4475460.006 30.480192:40.401614 2 : 286154.750:4475454.450 30.480197:40.401564 3 : 286117.372:4475434.390 30.479764:40.401374 4 : 286110.663:4475431.310 30.479686:40.401344 5 : 286105.640:4475424.860 30.479629:40.401285 6 : 286100.388:4475416.940 30.479569:40.401212 7 : 286137.247:4475393.150 30.480011:40.401008 8 : 286156.066:4475380.350 30.480237:40.400897 9 : 286164.047:4475372.240 30.480334:40.400826 10 : 286183.489:4475383.970 30.480559:40.400937 11 : 286190.698:4475379.090 30.480645:40.400895 12 : 286183.145:4475365.890 30.480561:40.400774 13 : 286179.359:4475352.240 30.480521:40.400650 14 : 286179.523:4475339.110 30.480527:40.400532 15 : 286175.277:4475333.420 30.480479:40.400480 16 : 286173.701:4475323.550 30.480464:40.400391 17 : 286153.000:4475309.210 30.480225:40.400256 18 : 286124.668:4475187.180 30.479932:40.399151 19 : 286140.489:4475155.930 30.480129:40.398874 20 : 286085.954:4475117.450 30.479500:40.398513 21 : 286064.232:4475290.820 30.479186:40.400068 22 : 286048.479:4475299.610 30.478998:40.400143 23 : 286029.789:4475276.140 30.478786:40.399927 14

24 : 285902.574:4475219.480 30.477307:40.399384 25 : 285871.284:4475253.072 30.476927:40.399679 26 : 285896.419:4475273.960 30.477216:40.399873 27 : 285912.176:4475305.660 30.477391:40.400162 28 : 285940.480:4475316.090 30.477721:40.400264 29 : 285926.221:4475324.950 30.477550:40.400340 30 : 285885.667:4475346.930 30.477065:40.400527 31 : 285826.845:4475353.410 30.476371:40.400570 32 : 285811.711:4475384.250 30.476182:40.400844 33 : 285783.351:4475397.810 30.475844:40.400959 34 : 285850.875:4475463.700 30.476616:40.401569 35 : 285857.765:4475517.770 30.476679:40.402058 36 : 285860.069:4475525.500 30.476704:40.402128 37 : 285890.369:4475565.820 30.477047:40.402498 38 : 285925.192:4475529.230 30.477469:40.402178 39 : 285955.772:4475542.410 30.477825:40.402304 40 : 285961.535:4475611.630 30.477869:40.402929 41 : 286006.697:4475606.010 30.478403:40.402890 42 : 286015.390:4475531.090 30.478530:40.402218 43 : 286037.097:4475501.930 30.478796:40.401961 Proje alanı çevresinde ormanlık alanlar mevcut olup, yakın çevresinde herhangi bir yapı bulunmamaktadır. Proje alanının güneydoğusunda 200 m. mesafede birkaç tane sera, yine güneydoğusunda yaklaşık 520 m. mesafede de Taraklı İlçesine bağlı konutlar yer almaktadır. 1.2. Proje Kapsamındaki Faaliyet/Hizmet Üniteleri, Özellikleri, Adedi, Kapasiteleri, Boyutları, Her Bir Ünitede Yapılacak İşlemlerin ve Verilecek Hizmetlerin Belirtilmesi, Ünitelerin Projenin Vaziyet Planı Üzerinde Gösterimi, Bu Üniteler İçin Belirlenen Kapalı ve Açık Alan Büyüklükleri (Binaların Kat Adetleri, Yükseklikleri v.b.) TARAKLI TERMAL tarafından Sakarya İli, Taraklı İlçesi, Hacıyakup Köyü, Ulucami Mahallesi, Yukarıçay Mevkii, 30-31 Pafta, 3168 Parsel nolu 87.383,97 m² lik sahanın, 87.381,140 m² lik (8,73 ha.) kısmında (763 Adet Termal Devremülk Tesisi) işletilmesi planlanmaktadır. Yapılacak tesisin alanı, termal turizm yatırımlarının bulunduğu bölgededir. Burada termal turizme; 59.441,59 m 2 lik taban alanda (bütün blokların toplam taban alanı), 29 blok halinde Zemin+3 Kat olacak şekilde toplam 667 adet A tipi (1+1) devremülk daire ile, 9.970,62 m 2 lik taban alanda (bütün blokların toplam taban alanı), 6 blok halinde Zemin+3 Kat olacak şekilde toplam 96 adet B tipi (2+1) devremülk daire, olmak üzere toplam 763 adet devremülk ile hizmet verilmesi planlanmaktadır. Planlanan turizm tesisi alanı içerisinde yer alacak devremülkleri gösteren genel vaziyet (yerleşim) planı Ek-3 te verilmiştir. 15

Proje, arazi hazırlık (inşaat) ve işletme aşamasından oluşacaktır. Arazi hazırlık aşamasında; temel-kazı çalışmaları, şantiye, devremülklerin inşa işlemleri (kaba ve ince işler olmak üzere) v.b işler yapılacaktır. İşletme aşamasında ise termal turizmine hizmete başlanacaktır. 3168 nolu parselde yapılacak olan termal devremülkler ile ilgili detaylar aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo 1: Devremülk Tipleri, Alanları ve Adetleri 3168 Nolu Parsel Blok Tipi Blok Adedi Daire Adedi ve Tipi (1 Bloktaki) A Zemin+3 Kat 29 23 Daire 1+1 Bitişik Nizam B Zemin+3 Kat 6 16 Daire 2+1 Bitişik Nizam Toplam İnşaat Alanı (m²) (1 Blok İçin) 2.049,71 1.661,77 Projeye ait devremülklerin kat planlarını, vaziyet planlarını gösteren mimari projeler Ek-3 te verilmiştir. A Tipi Devremülkler: A tipi devremülklerin, 29 blok olmak üzere zemin+3 kat olacak şekilde, 1 blokta 23 daire ve bitişik nizam olacak şekilde inşa edilmesi planlanmıştır. Bir blok için toplam inşaat alanı 2.049,71 m² olacaktır. A tipi devremülklerle ilgili detaylı bilgiler aşağıda verilmiştir. 16

Şekil 1: A Tipi Devremülklerin Kat Planı (1+1) Tablo 2: A Tipi Devremülklerin Alan Bilgileri Alan Listesi Kat İnşaat Alanı (m²) Balkon Alanı (m²) Toplam Alanı (m²) Zemin Kat 439,62 50 489,62 1. Kat 472,65 47,38 520,03 2. Kat 472,65 47,38 520,03 3. Kat 472,65 47,38 520,03 Toplam İnşaat Alanı 1.857,57 192,14 2.049,71 Zemin Kat Normal Kat Daire No Toplam Alanı (m²) Balkon Alanı (m²) 1 81,95 10,0 2 103,9 10,0 3 81,38 10,0 4 91,46 10,0 5 80,72 10,0 6-12-18 80,78 7,79 7-13-19 81,20 7,79 8-14-20 75,05 7,73 9-15-21 76,18 7,73 10-16-22 79,14 8,17 11-17-23 81,17 8,17 B Tipi Devremülkler: B tipi devremülklerin, 6 blok olmak üzere zemin+3 kat olacak şekilde, 1 blokta 16 daire ve bitişik nizam olacak şekilde inşa edilmesi planlanmıştır. Bir blok için toplam inşaat alanı 1.661,77 m² olacaktır. B tipi devremülklerle ilgili detaylı bilgiler aşağıda verilmiştir. 17

Şekil 2: B Tipi Devremülklerin Kat Planı (2+1) Tablo 3: B Tipi Devremülklerin Alan Bilgileri Alan Listesi Kat İnşaat Alanı (m²) Balkon Alanı (m²) Toplam Alanı (m²) Zemin Kat 348,02 33,8 381,82 1. Kat 398,77 27,88 426,65 2. Kat 398,77 27,88 426,65 3. Kat 398,77 27,88 426,65 Toplam İnşaat Alanı 1.544,33 117,44 1.661,77 Zemin Kat Kat Mülkiyeti Alan Listesi Daire No Toplam Alanı (m²) Balkon Alanı (m²) 1 92,20 9,51 2 90,97 7,64 3 88,67 9,18 76,07 7,47 Normal Kat 5-9-13 102,77 6,97 6-10-14 102,77 7,14 7-11-15 96,765 6,97 8-12-16 96,752 6,97 1.3.Proje İçin Seçilen Yer ve Kullanılan Teknoloji Alternatiflerinin Değerlendirilmesi ve Seçilen Yerin Seçiliş Nedenleri İle Alternatif Alanların Eleme Kriterlerinin Belirtilmesi Ülkemizde ve dünyada sağlık turizminde yer alan termal turizmin olumlu etkilerinin sonucunda öneminin hızla arttığı, termal turizmin artık dünyada sağlık sektöründe önemli bir yer tuttuğu bilinmektedir. Bununla birlikte ülkemizin termal yer altı kaynaklarının zengin olması özellikle bu zenginliklerin bu bölgede toplanması Sakarya, Yalova, Bursa illeri ve çevresi açısından yatırım ve turizm faaliyetlerinin gelişmesini sağlamaktadır. Tesisin kurulacağı alanın bu bölgede yer alması önemini arttırmaktadır. Bu 18

bölgede termal suların gerekli bilimsel ve teknolojik önlemler alınarak, akışkan özelliklerinin değiştirilmeden kullanılması da termal turizm ve sağlık açısından tercih sebebi olmaktadır. Tüm bunların değerlendirilmesi sonucunda bu alanda sağlık termal turizm işletme tesisinin kurulması, hem ülke ve bölge için sağlık ve turizme katkı sağlanması hem de mevcut olan yer atı zenginliklerinin kullanılması ile ülkenin ve bölgenin ekonomik ve sosyal gelişimine katkıda bulunması amaçlanmıştır. Bu tesisin kurulması planlanırken çevreye olan olumsuz etkilerinin en az seviyede olması gerekmektedir. Bununla ilgili olarak tüm önlemler alınacaktır. Kurulması planlanan turizm kompleksinin ekonomiye de önemli girdiler sağlaması, bu bölgede belirli bir istihdam alanı oluşturması ayrıca bölgeye sağlayacağı önemli katkıların başında gelmektedir. Termal tesislerin yapılması düşünülen alanın, bölgenin jeolojik ve jeoteknik etütler açısından uygun alan olması, faaliyet sahibine ait tapulu arazi olması, çevresel ve eğim açısından uygun bir konumda olması ve işletilmesi planlanan jeotermal kaynağın saha yakınındaki mevcudiyeti gibi sebeplerle bu bölge proje alanı olarak seçilmiştir. Sahadaki jeotermal kaynak, doğal bir süreç sonucu yeryüzünün bazı yerlerinde oluşmaktadır. Bu yüzden termal turizm faaliyetleri, yer alternatifi olmayan faaliyetlerdir. Ancak alınan önlemler ve kullanılan teknoloji bakımından alternatifler oluşturulması mümkündür. Yukarıda sunulan, Termal turizm işletmesi faaliyeti esnasında kullanılacak yöntemler ve ekipmanlar, günün teknolojisine uygun olarak seçilmiştir. Sonuç olarak, bu proje ve yer için farklı bir alternatif düşünülmemiştir. Ayrıca proje alanı, coğrafi konumu itibariyle tarihi zenginliklere sahip bir bölgede yer almakta (Taraklı İlçesi) ve termal turizm işletmesinden faydalanacak olan konukların (misafirlerin) ulaşımı için uygun yerde oluşu, civarındaki karayollarının mevcudiyeti gibi nedenlerle de seçilmiştir. 1.4. Fayda-Maliyet Analizi Projeye ilişkin fayda-maliyet analiz tabloları aşağıda verilmektedir. Tablo 4: Toplam Personel Giderleri Görevi Adet Ücret Yıllık Toplam Şantiye İdari Personeli TL/AY TL/YIL Şantiye Şefi (İnş. Müh.) 1 3,500 42,000 Şantiye Şefi Yardımcısı (İnş. Tekn.) 1 2,250 27,000 Şantiye Usta Başı 2 1,500 36,000 İş Makinası Operatörü 2 1,500 36,000 Damperli Kamyon Şoförü 3 800 28,800 Şantiye Vasıfsız Personel 60 1,100 792,000 İdari Ofis Personeli Muhasebe Finans 3 1,350 48,600 Pazarlama Satış 2 1,350 32,400 Satınalma 2 1,650 39,600 Pazarlama Ofis 4 850 40,800 TOPLAM 80 15,850 1,123,200 19

Tablo 5: Sabit Ve Değişken Giderler Tablosu Cinsi Adet Fiyatı Toplam Fiyat Ruhsat Teminat 1 20,000 20,000 Arazi ve Arsa Alımı 1 440,000 440,000 Şantiye Kurulum 1 300,000 300,000 Etüt, Plan, Proje, Analiz vb. 1 230,000 230,000 Hazır Beton Alımı 20.889m³/yıl 122.55 2,560.000 Demir Çelik Alımı 1.382 ton/yıl 1,410 1,950,000 İnşaat Tesisat ve Hırdavat Mlz.Alımı 1 720,000 720,000 Ekskavatör 2 110,000 220,000 Yükleyici 1 150,000 150,000 JSB 2 50,000 100,000 Kamyon 8 40,000 320,000 İnce İşler - 4,867.500 4,867.500 Ara Toplam 11,877.500 Ruhsat Harcı 1 6,317 6,317 Akaryakıt 55.263 lt/yıl 310,000 310,000 Elektrik 12 ay 2,855 22,260 Tamir Bakım Giderleri 12 2,880 270,720 SABİT GİDERLER DEĞİŞKEN GİDERLER Diğer Beklenmeyen Giderler - 1,573.203 1,573.203 GENEL TOPLAM 14,060,000 (Not: Proje Bedeli olan 14,060,000 TL, inşaata başlama süresi başlangıcı olan Temmuz 2011 yılındaki Yapı Birim Maliyet Bedelleri baz alınarak hesaplanmıştır.) Yukarıda yapılan değerlendirmeler ışığında projenin, ekonomiye ve özellikle de istihdama olan etkisi değerlendirilmiştir. Yıllık sabit ve değişken giderler toplamında ekonomiye önemli bir etkisinin olduğu belirlenmiştir. Projenin hayata geçmesi ile birlikte ek katma değer ve istihdam sağlayacağı ayrıca sağlık ve turizm sektörüne de önemli katkıları ve hizmeti olacağı kesindir. 1.5. Projenin Fiziksel Ve Teknik Özellikleri 1.5.1. Projenin Özellikleri, Kullanılacak Malzemenin Özellikleri, Miktarı, Nereden Temin Edileceği, Gerekli Çizimler (Detay Görünüşler, Kesitler vb.) Arazi Hazırlık (İnşaat) Aşaması: Termal tatil köyü projesinin arazi hazırlık (inşaat) aşamasında kullanılan ve kullanılacak malzemelerle ilgili olarak ilgili kurumlardan gerekli olan izinler alınacaktır. Projenin arazi hazırlık (inşaat) aşamasındaki malzeme ihtiyacı aşağıda listelenmiştir; Arazi hazırlık (inşaat) işlemleri esnasında çalışacak makine-ekipman, Arazi hazırlık (inşaat) işlemleri esnasında çalışacak makine-ekipman için gerekli olan yakıt, Tesis inşaatı esnasında beton sulaması, nakliye (hafriyatın ve malzemelerin taşınması) yollarında toz oluşumunu önlemek için kullanılacak su ve çalışacak personelin ihtiyacı olan içme-kullanma suyu, Tesis inşaatı esnasında çalışacak personelin ihtiyacı olan gıda malzemesi, 20

Sahada termal devremülklerin inşaatı için kullanılacak olan hazır beton, demir, tuğla vb. inşaat malzemeleri ve ince işçiliklerde kullanılacak devremülklerin içi için dekorasyon malzemeleri ve eşyaları vb., Sahanın peyzaj ve çevre düzenlemesi işlemlerinde kullanılmak üzere gerekli olan bitki ve ağaçlar, çim, gübre, toprak ve su. Devremülk inşaatlarında kullanılan ve kullanılacak malzemelerin temin edildiği/edileceği yerler ve özellikleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo 6: Devremülk İnşaatlarında Kullanılan/Kullanılacak Malzemelerin Özellikleri ve Temin Yerleri Cinsi Özelliği Temin Yeri Demir -Çelik Muhtelif Ebat ADA DOĞUKARADENİZ İNŞ. MLZ. SAN. ve TİC. LTD.ŞTİ. / ADAPAZARI Hazır Beton C-25 / C-35 / GRO Beton Kereste 5*10-10*10 Kereste PLAYWOOD-OSB İNCİLER İNŞ. KUM OCAĞI İŞLT.TİC. VE SAN.A.Ş. / ADAPAZARI YILMAZ KARDEŞLER ORMAN ÜRÜNLERİ LTD. ŞTİ. / ADAPAZARI BALCIOĞLU MÜMESSİLLİK TAT.ARŞ. İNŞ. SAN.TİC.LTD.ŞTİ. / İKİTELLİ - İSTANBUL Kereste / İskele Metal / Kereste Tesisat ve Hırdavat Mekanik Tesisat Tesisat ve Hırdavat Hırdavat Tesisat ve Hırdavat Nalburiye ÖZLER İSKELE KALIP İNŞAAT SAN. VE TİC.LTD.ŞTİ. / MALTEPE - İSTANBUL ELPİM MAK. İNŞ. ELEKTRİK MLZ. PZL. TİC. ve SAN. A.Ş. / ADAPAZARI ENGİN RULMAN TİCARET VE SANAYİ LTD. ŞTİ. / ADAPAZARI VASFİ ŞENOL HIRDAVAT NALBURİYE TİC. / ADAPAZARI Tuğla ve Kiremit Muhtelif Ebat DEĞERLENDİRME AŞAMASINDA İşletme Aşaması: Projenin arazi hazırlık aşamasında her türlü altyapı sistemi inşa edilecek olup, projenin işletme aşamasında bu altyapı sistemlerinden yararlanılacaktır. Projenin işletme aşamasındaki malzeme ihtiyacı aşağıda listelenmiştir; İnşa edilen devremülklerde kullanılacak olan termal su, Termal devremülk tesislerine gelen konukların (misafirlerin) ve tesis bünyesinde çalışacak personelin ihtiyacı olan içme ve kullanma suyu, Devremülklerde kullanılacak gıda malzemeleri, araç-gereçler, tekstil ürünleri, bitkiler, mutfak malzemeleri ve gereçleri vb. Projenin inşaat ve işletme aşamalarında kullanılacak olan diğer malzemeler için ise Piyasa/Pazar Araştırması halen devam etmektedir. Kullanılması planlanan malzemeler ile ilgili bilgiler aşağıda yer almaktadır: Projenin Yeri : Ulu Cami Mah. 30-31 pafta- 3168 parsel Taraklı/SAKARYA 21

Kurulum Alanı : 87381.140 m² Yukarıda yeri ve kurulum alanı verilen proje 35 Blok olup, 763 Daire (devremülk) inşa edilecektir. Proje yapımı tek etap şeklinde planlanmıştır. Bloklar ekteki mimari projelerde de görüldüğü gibi çoğunlukla bitişik nizam olarak inşa edilecektir. Bitişik nizam blokların arasında dilatasyon vardır. Tüm blokların zemin katlarından birbirine geçişleri bulunacaktır. Bina sakinleri dairelerinden çıktıklarında bu geçişler sayesinde dış hava koşullarına maruz kalmayacaklardır. Blokların altında (eksi kotlarda) tesisat galerileri olup bütün tesis yer altından birbirine bağlanacaktır. İş bu tesisat tünellerinden; temiz su, atık su, yağmur suyu, termal su, elektrik ve beta hatları geçecektir. İleri tarihlerde ihtiyaç olabilecek alt yapı problemleri dış ortama yansıtılmadan yine bu galerilerin içinde çözülecektir. Galeriler sayesinde tesis içinde hiçbir zaman sokaklar kazılmayacak hem tatil yapan sakinlerin daha konforlu tatil yapmaları sağlanacağı gibi problemlere çok daha hızlı müdahale şansı olacaktır. Uygulanan/uygulanacak mimari Türk-Osmanlı Sivil mimarisi örnek alınarak tasarlanmış olup, Taraklı evlerinin genel görünümü yansıtılacaktır. Binalar zemin kat üzerine 3 kattan oluşmakta olup, her binada asansör ve binalar arasındaki geçişlerde engelliler için yürüme rampaları vardır. İnşaatların statik hesapları 1.derece deprem bölgesine göre çözülmüş olup, binalar 60 cm lik radyel temel üzerine oturtulmaktadır. İnşaatlarda kullanılan beton C30 kalite olup temellerde ve taşıyıcı sistemde kolon ve perdelerde 16 lık nervürlü demir kullanılmaktadır. Beton Taraklı ya kurulmuş bir tesisten tedarik edilmektedir. Üretilmiş betonun inşaat alanına intikali 10 dakika civarındadır. Bu da yüksek kalite imalat fırsatı vermektedir. Binaların dış duvarlarına ısı izolasyonu açısından performanslı ürünlerden olan bims türü malzeme kullanılacaktır. Binaların içinde veya dışında kullanılacak ürünlerde en az TSE şartı aranmakla beraber insan sağlığı ve çevre için herhangi bir tehdit oluşturmayan yerli üretim ürünleri tercih edilmektedir. Binaların iç tefrişleri hariç yaklaşık 400 kalem malzemenin kullanılacağı düşünülmektedir. Devremülklerin bitiş ve termal turizmi kullanımına geçiş süresi, 2014-Aralık ayı olarak öngörülmektedir. 22

1.5.2. İnşaat Aşamasının Etapları Gerçekleştirilmesi planlanan projeye ait aşamalar genel hatları ile aşağıdaki şekilde gösterilmiştir. Proje yapımı tek etap şeklinde planlanmış olup; toplam 35 blok bulunmaktadır. Proje kapsamında planlanan işler ve süreçlerini gösterir tablolar aşağıda sunulmaktadır: PLANLANAN İŞLER VE SÜRECİ BAŞLANGIÇ S.NO PLANLANAN İŞLER TARİHİ BİTİŞ TARİHİ 1 KABA İNŞAAT 06.07.2011 15.12.2012 2 DUVAR ÖRÜMÜ 01.07.2012 31.12.2012 3 HAFRİYAT 20.07.2012 15.11.2012 4 ÇATI İŞLERİ 30.07.2012 28.02.2013 5 İÇ TESİSAT 03.01.2013 15.06.2013 6 ALT YAPI 30.03.2013 30.09.2013 7 SIVA 01.04.2013 30.07.2013 8 ŞAP 01.05.2013 30.08.2013 9 SERAMİK 01.06.2013 30.09.2013 23

10 ELEKTRİK KABLOLAMA 01.06.2013 15.09.2013 11 PVC DOĞRAMALAR 01.07.2013 15.09.2013 12 AHŞAP YER DÖŞEMELERİ 30.07.2013 30.12.2013 13 DIŞ KAPILAR 30.07.2013 30.10.2013 14 İÇ KAPILAR 30.08.2013 30.12.2013 15 MUTFAK DOLAPLARI 30.08.2013 30.03.2014 16 MOBİLYA MARANGOZ İŞLERİ 30.08.2013 30.03.2014 17 DIŞ CEPHE KAPLAMA 30.09.2013 15.12.2013 18 VİTRİFİYE MONTAJ 05.01.2014 30.04.2014 19 ELEKTRİK MONTAJ 05.01.2014 30.04.2014 20 BOYA 15.03.2014 15.07.2014 21 PEYZAJ ÇALIŞMASI 15.03.2014 15.07.2014 Devremülklerin termal turizmi kullanımına geçiş süresi ise 2014-Aralık ayı olarak öngörülmektedir. 1.6. Projeye İlişkin Politik, Yasal ve İdari Çerçeve Söz konusu projeye ilişkin yasal prosedür iki aşamalıdır: 1) Jeotermal Kaynak İle İlgili İzinlerin Alınması 2) Diğer Yasal İzinlerin Alınması (İnşaat ve projelerin onaylanması vb. süreci) Jeotermal Kaynak (Termal Suyun) İle İlgili İzinlerin Alınmasında İzlenecek Süreç: - Su arama izni alınması, - Sondaj çalışmaları, - Suyun analizi ve tespiti, - Kaynak koruma projesi çalışmaları, - İl Özel İdaresi ne Jeotermal Kaynak İşletme Projesinin sunulması, - İşletme Ruhsatının alınması. aşamalarından oluşmaktadır. 24

Diğer Yasal İzinlerin Alınmasında (İnşaat ve projelerin onaylanması vb. süreci) İzlenecek Süreç: - Arazi tespit çalışmaları, - Özel şahıslardan arazinin satın alınarak tapuda Tevhid işlemleri ve imara açma izninin alınması, - Arazide Jeolojik ve Jeoteknik (zemin) etüd çalışmalarının yapılarak raporlandırılması, - Maliyet araştırmasının yapılması - ÇED Raporunun hazırlanması, - Altyapı, Çevre-Peyzaj ve Mimari (Statik ve betonarme projeleri) Avan Projelerinin hazırlanması, - Avan projelerin ilgili odadan onaylandıktan sonra ilgili özel yapı denetim firmalarına verilmesi, - Altyapı İnşaatının yapılması, - Temel inşaatının yapılması, - Binaların inşası, - Çevre düzenlemesi ve peyzaj çalışmalarının yapılması, - İnşaatların tamamlanmasıyla birlikte yapı ruhsatlarının ve yangın ruhsatlarının alınması, - Turizm Tesisi Faaliyet İzninin alınması, - İşletme İzninin alınması, - İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının alınması aşamalarından oluşmaktadır. 1.6.1. Projeye İlişkin İzin Prosedürü (ÇED Sürecinden Sonra Alınacak İzinler) Projeye İlişkin İzin Prosedürü (ÇED Sürecinden Sonra Alınacak İzinler) şu aşamalardan oluşacaktır: - ÇED Raporunun hazırlanması, - Altyapı, Çevre-Peyzaj ve Mimari (Statik ve betonarme projeleri) Avan Projelerinin hazırlanması, - Avan projelerin ilgili odadan onaylandıktan sonra ilgili özel yapı denetim firmalarına verilmesi, - Altyapı İnşaatının yapılması, - Temel inşaatının yapılması, - Binaların inşası, - Çevre düzenlemesi ve peyzaj çalışmalarının yapılması, - İnşaatların tamamlanmasıyla birlikte yapı ruhsatlarının ve yangın ruhsatlarının alınması, - Turizm Tesisi Faaliyet İzninin alınması, - İşletme İzninin alınması, - İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının alınması Faaliyetle ilgili gerekli tüm izinler ilgili kurum/kuruluşlardan alınacaktır. 25

1.6.2. Proje İle İlgili Olarak Bu Aşamaya Kadar Gerçekleştirilmiş Olan İş ve İşlemlerin Kısaca Açıklanması Proje kapsamında yapılması planlanan devremülk sayısı 763 olup, 35 blok olacak şekilde inşa edilecektir. Söz konusu projede inşaatlara başlanmış olup, sahada şuan itibariyle 14 bloğun temel kazı-dolgu işlemleri tamamlanmış (609 devremülk dairenin), ince işçilik işlemlerine başlanmış ve örnek daireler tamamlanmış durumdadır. (6 adedi A Tipi Blok, 8 Adedi de B Tipi Blok olmak üzere) (Bkz. Proje Alanı Fotoğrafları) Proje kapsamında yararlanılacak olan jeotermal kaynak ile ilgili alınması gereken yasal izinler alınmış olup, bu süreç tamamlanmıştır. Bu aşamaya kadar gerçekleştirilmiş olan iş ve işlemler aşağıda maddeler halinde verilmiştir: Jeotermal Kaynak (Su) İle İlgili İzinlerin Alınmasında İzlenen Süreç: - Su arama izni alınması, - Sondaj çalışmaları, - Suyun analizi ve tespiti, - Kaynak koruma projesi çalışmaları, - İl Özel İdaresi ne Jeotermal Kaynak İşletme Projesinin sunulması, - İşletme Ruhsatının alınması. aşamaları tamamlanmıştır. Jeotermal Kaynak İşletme Ruhsatı (Ek-4), Termal Suyun Analiz Raporları ve Kaynak Koruma Çalışması Planı Ek-7 de sunulmuştur. Sondaj çalışmaları ile ilgili bilgiler ise Ek-7 de sunulan Sondaja Dayalı Zemin ve Temel Etüt Raporu, Jeolojik-Jeoteknik Etüt Raporu içerisinde yer almaktadır. Jeotermal kaynak sondaj çalışmaları ile ilgili, ÇED Yönetmeliği Ek-VI arama faaliyet formu doldurularak gerekli izin yazısı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ndan alınmıştır. Sakarya İl Özel İdaresi nden 2008-AR-01 nolu Jeotermal Kaynak Arama Ruhsatı alınmış, sondaj çalışmaları yapılmıştır. Suyun analizi yaptırılmış, Kaynak Koruma Projesi hazırlatılarak ilgili makamlara sunulmuştur (Ek-7). Sakarya İl Özel İdaresi ne Jeotermal Kaynak İşletme Projesi sunularak 2011-İR-02 nolu İşletme Ruhsatı 30 yıllığına alınmıştır. Diğer Yasal İzinlerin Alınmasında (İnşaat ve projelerin onaylanması vb. süreci) İzlenen Süreç: - Arazi tespit çalışmaları, - Özel şahıslardan arazinin satın alınarak tapuda Tevhid işlemleri ve imara açma izninin alınması, - Arazide Jeolojik ve Jeoteknik (zemin) etüd çalışmalarının yapılarak raporlandırılması, - Maliyet araştırmasının yapılması - ÇED Raporunun hazırlanması süreci - Altyapı ve Mimari (Statik ve betonarme projeleri) Avan Projelerinin hazırlanması, - Avan projelerin ilgili odadan onaylandıktan sonra ilgili özel yapı denetim firmalarına verilmesi, 26

- Altyapı İnşaatının yapılması, - Temel inşaatının yapılması, - Binaların inşası, aşamaları tamamlanmıştır. Tapu senedi Ek-1 de, Sondaja Dayalı Zemin ve Temel Etüt Raporu, Jeolojik-Jeoteknik Etüt Raporu ise Ek-7 de sunulmuştur. Mimari Projeler Ek-3 de sunulmuştur. Proje sahasının büyük bir çoğunluğu özel şahıslardan satın alındıktan sonra tapuda tevhid işlemleri tamamlanmış ve imara açma izni alınmıştır. Arazide Jeolojik ve Jeoteknik (zemin) etüd çalışmaları yapılarak raporlandırılmış (Ek-7) ve ilgili makamlara sunulmuştur. Proje ile ilgili ÇED süreci 08.03.2012 tarihinden bu yana devam etmektedir. Altyapı ve Mimari (Statik ve betonarme projeleri) Avan Projeleri hazırlanmış ve ilgili belediyeden gerekli izin alınmış olup, Avan projeleri ilgili odadan onaylandıktan sonra ilgili özel yapı denetim firmasına verilmesi işlemleri tamamlanarak sahada devremülk inşaatlarına başlanmıştır. (Projede ÇED süreci sonuçlanmadan inşaata başlandığı için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ndan, 2872 sayılı Çevre Kanunu nun 20. maddesi gereği proje bedelinin yüzde ikisi oranında idari para cezası verilmiştir.) Proje kapsamında yapılması planlanan devremülk sayısı 763 olup, 35 blok olacak şekilde inşa edilecektir. Sahada şuan itibariyle 14 bloğun temel kazı-dolgu işlemleri tamamlanmış (609 devremülk dairenin), ince işçilik işlemlerine başlanmış ve örnek daireler tamamlanmış durumdadır. (6 adedi A Tipi Blok, 8 Adedi de B Tipi Blok olmak üzere) (Bkz. Proje Alanı Fotoğrafları) Termal suyu, Jeotermal kaynaktan itibaren proje sahasına ulaştırmak için döşenecek olan 4,67 km uzunluğundaki isale hattının ise mimari projesi hazırlanma aşamasındadır. İsale hattının geçeceği güzergah, tamamen orman arazisi olduğundan ilgili Orman İdaresi nden gerekli orman izinleri alındıktan sonra kazı-hafriyat işlemlerine başlanacaktır. Sondaj kuyusundan itibaren 200 inç çapındaki borular, 4,67 km. uzunluğundaki güzergahta yüzeyden 1,5 m. derinliğe konumlandırılacaktır. 1.6.3. Zamanlama Tablosu Projenin yatırım sürecinde inşaat ve işletme aşamalarını kapsayan zamanlama tabloları raporun Bölüm 1- Madde 1.1 de Projenin İşletme ve Yatırım Süresi başlığı altında verilmiştir. Proje ile ilgili olarak alınan yasal izinlerin süreci ise aşağıdaki tabloda verilmektedir. Aşama Tarihi İlgili Kurum/Kuruluş Termal Suyun Analiz Raporu 04.02.2011 Türkiye Atom Enerjisi Kurumu- Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi Termal Suyun Analiz Raporu 13.05.2011 İstanbul Hıfzısıhha Enstitüsü Müdürlüğü Termal Suyun Analiz Raporu 14.02.2011 İstanbul Hıfzısıhha Enstitüsü Müdürlüğü Jeotermal Kaynak İşletme Ruhsatının Alınması 01.06.2011 Sakarya Valiliği-İl Özel İdare Genel Sekreterliği 27

Sondaja Dayalı Zemin ve Temel Etüt Raporu 22.06.2011 TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası-Sakarya İl Temsilciliği, Taraklı Belediye Başkanlığı Jeolojik-Jeoteknik Etüt Raporu 08.03.2011 TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası-Sakarya İl Temsilciliği, Tapuda Tevhid İşlemleri ve Tapu 17.06.2011 Sakarya Tapu ve Kadastro Senedinin Alınması Müdürlüğü ÇED Başvuru Dosyasının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı na Sunulması 08.03.2012 Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇED İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü Halkın Katılımı Toplantısı 03.05.2012 Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇED İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü Kapsam ve Özel Format Belirleme Toplantısı 10.05.2012 Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇED İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü Belirlenen Formata Göre ÇED (ilk) 27.06.2012 Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇED Raporunun hazırlanarak Çevre ve İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü Şehircilik Bakanlığı na Sunulması Proje ve Proje Bedeli Revize Edilen ÇED Raporunun hazırlanarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı na Sunulması 08.04.2013 Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇED İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü 1.6.4. Projeye İlişkin Finans Kaynakları Proje kapsamında 763 adet devremülk tesisinin yapılması planlanmaktadır. Toplam Proje bedeli 14.060.000 TL olarak belirlenmiştir. Projede finans kaynağı olarak; % 30 faaliyet (proje) sahibine ait öz kaynaklar, % 70 ise inşa edilip satılması planlanan devremülk satışından elde edilecek kaynaklar kullanılacaktır. 28

BÖLÜM 2: PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU 2.1. Plan Bilgileri ve Proje Alanı Tanıtıcı Bilgiler/Proje Alanının ve Yakın Çevresinin Fotoğrafları (Proje Alanının, Lejand ve Plan Notlarının da Yer Aldığı Onaylı 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı, 1/5.000 Ölçekli Nazım İmar Planı, 1/1.000 Ölçekli Uygulama İmar Planı (Planlar, Onay Tarihi ve Sayısı İle Birlikte İlgili İdaresince Aslının Aynıdır Resmi Kurum Kaşeli ve Orjinal Boyutta Olmalı), Vaziyet ve Yerleşim Planı, Proje Alanı ve Yakın Çevresinin 1/25.000 Ölçekli Topoğrafik Harita Üzerine Proje Sahası ve Yakın Çevresinde Bulunan Yer altı ve Yüzey Sularının, Deprem Kuşaklarının, Jeolojik Yapının, Turizm ve Yerleşim Alanlarının, Ulaşım Ağının, Enerji Nakil Hatlarının, Arazi Kabiliyetinin, Faaliyet Alanının Yakın Çevresinde Faaliyetlerine Devam Etmekte Olan Diğer Kullanımlarının Yerlerine İlişkin Verilerin, Bağlantı Yollarının Gösterilmesi ve Mesafeleri) TARAKLI TERMAL tarafından Sakarya İli, Taraklı İlçesi, Hacıyakup Köyü, Ulucami Mahallesi, Yukarıçay Mevkii, 30-31 Pafta, 3168 Parsel nolu 87.383,97 m² lik sahanın, 87.381,140 m² lik (8,73 ha) kısmında (763 Adet Termal Devremülk Tesisi) işletilmesi planlanmaktadır. Proje alanı ve çevresini gösterir Vaziyet Planı Ek-6 da, proje kapsamındaki binaların yerleşimini gösterir Mimari Projeler ve genel vaziyet planı ise Ek-3 de verilmiştir. 29

TARAKLI TERMAL PROJE ALANI FOTOĞRAFLARI Faaliyet alanı; Sakarya İli, Taraklı İlçesi sınırlarındadır. Söz konusu saha, 1/100.000 ölçekli ADAPAZARI h-24 paftası içerisindedir. Sakarya İl Özel İdaresi İl Genel Meclis Başkanlığı nın 07/01/2010 tarih ve 10 nolu kararı ile Sakarya Büyükşehir Belediye Meclisinin 11/01/2010 tarih ve 1/22 nolu 30

kararları ile onanan, üzerinde proje sahasının işaretlendiği Sakarya iline ait 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı, lejandı ve plan hükümleri (Aslı Gibidir Onaylı) Ek-8 de verilmiştir. Sahaya ait, Sakarya İl Özel İdaresi, Yapı Kontrol Müdürlüğü görüş yazısında; ( Ek-8) Sakarya İli, 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında söz konusu proje sahasının bulunduğu alan leke olarak Marjinal Tarım Alanları lejantında kalmakta olup, bu bölgede Termal Turizm ikonu bulunmaktadır. denilmektedir. Proje sahasının yer aldığı termal turizm alanı, Söz konusu planın hükümleri Madde III.23.2. kısmında; Termal Turizm Alanları-Termomineral su banyosu, içme, inhalasyon, çamur banyosu gibi çeşitli türdeki yöntemlerin yanında iklim kürü, fizik tedavi, rehabilitasyon, egzersiz, psikoterapi, diyet gibi destek tedavilerinin birleştirilmesi ile yapılan kür (tedavi) uygulamalarının yanı sıra termal suların eğlence ve rekreasyon amaçlı kullanımı ile meydana gelen turizm türünün (Kaplıca Turizmi) yapıldığı alanlardır. şeklinde ifade edilmektedir. Ayrıca Sakarya İli- Taraklı Termal Turizm bölgesi, 20.01.2013 tarih ve 28534 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 2012/4153 sayılı (Bazı Alanların Turizm Merkezi, Bazı Alanların ise Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi Olarak İlanı İle Bazı Turizm Merkezlerinin İsim ve Sınırlarının Değiştirilmesi Hakkında Karar) Bakanlar Kurulu Kararı ile (termal) turizm merkezi olarak tespit ve ilan edilmiştir. Saha ve çevresine ait 1/25.000 ölçekli Topoğrafik Harita, Vaziyet Planı Ek-6 da, Onaylı İmar Planları ve Belediye Meclis Karar Yazısı Ek-18 de verilmiştir. Proje sahası ve yakın çevresinde bulunan yüzey suları, yerleşim alanları, ulaşım ağı, enerji nakil hatları, faaliyet alanının yakın çevresinde faaliyetlerine devam etmekte olan diğer kullanımların yerlerine ilişkin veriler ve bağlantı yolları Ek-9 da verilen 1/25.000 ölçekli topoğrafik harita üzerinde gösterilmiştir. Proje alanına en yakın; - Enerji nakil hattı, sahanın 500 m. kuzeydoğusunda, - Sebze-meyve serası, sahanın 200 m. güneydoğusunda, - Mevcut kullanılacak yol güzergahı, sahanın 900 m. güneyinde yer alan Adapazarı- Göynük-Taraklı karayolu, - Alternatif kullanılacak yol güzergahı, sahanın 1 km. kuzeyinde yer alan Geyve- Taraklı karayolu, - Sürekli akışlı özellikte dere olan Göynük Çayı, sahanın 700 m. güneyinde, - Tavuk Çiftliği, sahanın 700 m. güneydoğusunda, - 2. Tavuk Çiftliği, sahanın 1.150 m. güneydoğusunda, - Sürekli akışlı özellikte dere olan Aksu Deresi, sahanın 100 m. doğusundadır. Proje alanı ve yakın çevresinde bulunan yer altı suları, deprem kuşakları, jeolojik yapı ve mesafeleri raporun Bölüm 3 başlığı altında irdelenmiştir. Ayrıca proje alanı ve yakın çevresinde bulunan yer altı suları, deprem kuşakları, jeolojik yapı; eklerde verilen ölçekli jeoloji, hidrojeoloji haritaları üzerinde gösterilmiştir. 31

2.2. Proje Alanı ve Etki Alanında İlan Edilmiş Özel Statülü Alanlar ve Proje Alanına Olan Uzaklıkları ve Üst Ölçekli Haritalar ile Gösterimi (Sulak Alan, Turizm Alanı ve Merkezi, Doğal, Kentsel ve Arkeolojik Sit Alanları, Kentsel Sit Alanı, İçme Suyu Havzaları, Özel Çevre Koruma Alanı Milli Parklar, Yaban Hayatı Geliştirme Sahası vb.) Sakarya ili sınırları içerisinde milli parklar, tabiat koruma alanları ve tabiat parkları bulunmamaktadır. Koruma statülerinden yalnızca 1 adet Tabiat anıtı mevcuttur. Hendek ilçesi Çayırbaşı köyü mezarlığında bulunan 25-30 m. boyunda, 2 m. çap ve 7 m. çevre genişliğine sahip Ulumeşe adıyla 1 adet meşe ağacı Tabiat anıtı olarak koruma altındadır. Bundan başka Doğa Koruma ve Milli Parklar Şube Müdürlüğü nce verilen koruma statüsü bulunan alanlar aşağıdaki tabloda verilmiştir. Proje alanında; ilan edilmiş özel statülü alan, sulak alan, turizm alanı, doğal, kentsel ve arkeolojik sit alanı, kentsel sit alanı, içme suyu havzası, özel çevre koruma alanı, milli park, yaban hayatı geliştirme sahası bulunmamaktadır. Saha, 1. derece doğal sit ilan edilen güneydoğusundaki Taraklı ilçe merkezine yaklaşık 1,1 km mesafededir. Ayrıca Sakarya İli- Taraklı Termal Turizm bölgesi, 20.01.2013 tarih ve 28534 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 2012/4153 sayılı (Bazı Alanların Turizm Merkezi, Bazı Alanların ise Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi Olarak İlanı İle Bazı Turizm Merkezlerinin İsim ve Sınırlarının Değiştirilmesi Hakkında Karar) Bakanlar Kurulu Kararı ile (termal) turizm merkezi olarak tespit ve ilan edilmiştir. 32

2.3. Proje Alanına En Yakın Karayolu ve Mesafesi, Proje Alanı İçin Kullanılacak Yol Güzergahı ve Alternatifleri, Bağlantı Yolu İhtiyacı Olup Olmadığı Ya da Yolun Mevcut Durumunda İyileştirme, Genişletme vb. Çalışmalar Yapılıp Yapılmayacağı, Yapılacak İse Bu İşlemlerin Kim Tarafından Yapılacağı Saha, genel konumu itibariyle; İstanbul a 190 km. Kocaeli ye 100 km. Sakarya ya 60 km. Ankara ya 255 km. Bolu ya 175 km. Bilecik e 71 km. Bursa ya 150 km. Düzce ye 130 km. mesafededir. Sahaya, Göynük-Taraklı karayolundan (D150), Hacıyakup köy yolu ayrımından 1 km.lik stabilize yol ile ulaşılmaktadır. Proje alanı için bu yol kullanılacaktır. Tesis içi ve tesis bağlantı yolları, faaliyet sahibi tarafından gerekli izinler alındıktan sonra ilgili kurum/kuruluşlar tarafından açılacaktır. Faaliyetten kaynaklı olarak, kullanılacak yol güzergahında herhangi bir deformasyon-bozulmanın tespit edilmesi durumunda faaliyet sahibi, gerekli bakım-onarım çalışmalarını yaptıracağını taahhüt etmektedir. Malzeme (inşaat malzemeleri vb.) taşınması esnasında 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve ilgili Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Nakliye esnasında gerekli bütün emniyet tedbirleri alınacaktır. Bu doğrultuda kamyon şaförlerine gerekli eğitimler verilecektir. Nakliye esnasında kamyonların hız sınırlarına uymasına dikkat edilecek ve malzemenin nihai nakliyesinde üzeri branda ile örtülecektir. Kamyonlara aks yükü doğrultusunda yükleme yapılacak olup, aşırı yükleme söz konusu olmayacaktır. Ayrıca yol üzerine uyarı tabelaları konacaktır. Hiçbir akar veya kuru 33

dere yatağı yol olarak kullanılmayacak veya bu maksatla herhangi bir müdahaleye maruz bırakılmayacaktır. Proje alanına en yakın karayolu, 900 m. güneyinde yer alan Adapazarı-Göynük Taraklı karayoludur. Alternatif yol olarak, sahanın 1 km. kuzeyinde yer alan Geyve-Taraklı karayolu kullanılacaktır. Kullanılan/kullanılacak mevcut yol güzergahı ve alternatif yollar Ek-9 daki 1/25.000 ölçekli topoğrafik harita üzerinde gösterilmiştir. 2.4. Peyzaj Projesi İle İlgili Bilgiler (Proje Alanında Peyzaj Öğeleri Yaratmak veya Diğer Amaçlarla Yapılacak Saha Düzenlemelerinin (Ağaçlandırmalar, Yeşil Alan Düzenlemeleri vb.) Ne Kadar Alanda Nasıl Yapılacağı, Bunun İçin Seçilecek Bitki ve Ağaç Türleri) Proje kapsamında 15.500 m² lik alanın yeşil alan olarak kullanılması planlanmaktadır. Peyzaj projesi kapsamında yapılması planlanan çalışmalar aşağıda verilmiştir. Tüm alan içerisinde uygulanacak peyzaj tasarım öğeleri; -Kaya bahçeleri, -Pergolalar, -Kameriyeler, -Gazebolar, -Yürüyüş, bisiklet ve koşu yolları, -Ağaç altı oturma öğeleri, -Açık yeşil alanlar, -Refüjler, -Oyun alanları (0-6 yaş, 6-12 yaş), -Süs havuzları, -Kaskatlı havuzlar, -Ziyaretçi karşılama merkezi, -Mevsimsel çiçek bahçesi, -Topiary bahçesi, -Amfi, -Seyir terasları, -Solucan oturma birimleri, -Kokulu yürüyüş yolu. Peyzaj tasarım konseptleri; - Osmanlı bahçesi - Modern bahçeler Peyzaj ve çevre düzenlemesi işlemleri sırasında kullanılacak bitki listesi aşağıdaki tabloda verilmiştir. 34

Geniş Yapraklılar Latince Adı Acer Platanoides Crimson King Acer Negundo Albizzia Julibrissin Betula Pendula Carpinus Betulus Catalpa Binonooides Fagus Sylvatica Fraxinus Excelsior Fraxinus Ornus Sophora Japonica Tilia Tomentosa Robinia Pseudoacacia Platanus Orientalis Liriodendron Tulipifera İğne Yapraklılar Cedrus Atlantica Chamaecyparis Lawsoniana Elwoodii Chamaecyparis Lawsoniana Cupressus Sempervirens Cupressus Macrocarpa Goldcrest Taxus Baccata Thuja Occidentalıs Thuja Orientalis Pyramidalis Aurea Ağaçcık Ve Çalılar Acer Palmatum Dissectum Acer Palmatum Acuba Japonica Berberis Thunbergii Var. Atropurpurea Buddelia Davidii Buxus Sempervirens Cercis Siliquastrum Corylus Maxima Purpurea Cotinus Coggygria Cotoneaster Franchetti Elaeagnus Pungens Fatsia Japonica Forsythia İntermedia Ligustrum Japonicum Magnolia Soulangeana Nandina Domestica Photinia X Fraseri Red Robin Prunus Ceracifera Atropurpurea Pitosporum Tobira Türkçe Adı Kırmızı Çınar Yapraklı Akçaağaç Altuni Dişbudak Yapraklı Akçaağaç Gülibrişim Adi Huş Gürgen Katalpa Avrupa Kayını Adi Dişbudak Gezağacı Japon Sophorası Gümüşi Ihlamur Beyaz Çiçekli Yalancı Akasya Doğu Çınarı Lale Ağacı Atlantik Sediri Sütun Lavzon Yalancı Servisi Yalancı Servi Akdeniz Servisi Limon Selvi Adi Porsuk Batı Mazısı Pramit Alacalı Batı Mazısı Tamukeyama Akçaağaç Japon Akçaağacı Japon Akubası Kadın Tuzluğu Kelebek Çalısı Adi Şimşir Erguvan Kırmızı Yapraklı Fındık Duman Ağacı Yaprak Dökmeyen Dağmuşmulası Süs İğdesi Fatsia Altın Çanı Japon Kurtbağrı Yaprağını Döken Manolya Cennet Bambusu Alev Ağacı Süs Eriği Pitosporum 35

Pitosporum Tobira Nana Rosmarinus Officinalis Spirea Vanhouttei Viburnum Opulus Viburnum Tinus Bodur Pitosporum Biberiye Beyaz Çiçekli Keçi Sakalı Yaprak Döken Kartopu Defne Yapraklı Kartopu Peyzaj Ögeleri Uygulama Esasları; - Arnavut kaldırım yol yapımı: Arnavut kaldırımı, desenden bağımsız, belli büyüklükteki taşlarla kaplanmış yola verilen isimdir. Yağmur sularının taşların arasından akmasına izin verdiği için yoğun yağış alan bölgelerde kullanımı yaygındır. Ayrıca altyapı kazılarının yoğun olduğu dönemlerde, sökülmesi ve tekrar döşenmesi kolay olduğu için de tercih edilir. Asfalt olmadığı zamanlarda, önemli ticaret yolları buna benzer teknikler kullanılarak döşenmiştir. Uygulanması ise yol olacak alanın kaba ve ince tesviyesi yapıldıktan sonra 10 cm kum serilir tesviyesi yapılacak (çökmeleri engellemek için). Daha sonra taşlar belirli şekillerde yerleştirilecek ve son olarak taş arası dolgu için 0,3 mm lik kum ile derz dolgular kapatılacaktır. -İstinat duvarı yapımı: Duvar inşasında taşlar en alt sıraya harç dökülmek şartı ile dizilecek, bir üst sıra ile bağlantıyı kurmak için iki sıra arasına tekrar harç dökülecek ve bu şekilde duvar yükseltilecektir. Ana taş örme işi bittikten sonra ise ön görünüş derz boşlukları harç ile kapatılacak ve rötuşlar verilecektir. - Gazebo, kameriye ve pergola zeminleri: Üzerine sosyal oturma alanları gelecek olan zeminler Gebze kayrağı olacaktır. Alan içerisindeki tüm Gebze kayrak taşlarının uygulamasında; zemin tesviyesi + 5 cm kum + Gebze kayrağı + harç işçiliği ile yapılacaktır. - Bitki dikim esasları: Rootball, saksı, torbada gelen bitkiler bitki çukurlarına dikilip kök çanakları yapılacak, can suyu verilecek, kazıklama işlemi ile sabitlenecektir. - Kaya bahçeleri: Kaya bahçeleri uygulamalarında ise zemine yükselti verilme şartı ile görsel özelliği olan beyaz, gri çapı 80 cm yi geçmeyecek taşlar ve boyu 40-50 cm yi geçmeyecek bitkiler ile birlikte sarılıcı, yayılıcı bitkiler kullanılarak yapılacaktır. Peyzaj çalışmaları kapsamında düzenlenmesi planlanan açık alanların tasarımı aşağıdaki resimlerde görülen şekilde olacaktır. 36

TARAKLI TERMAL 2.5. Proje Alanının Mülkiyetine İlişkin Bilgiler Projenin; Sakarya İli, Taraklı İlçesi, Hacıyakup Köyü, Ulucami Mahallesi, Yukarıçay Mevkii, 30-31 Pafta, 3168 Parsel nolu 87.383,97 m² lik sahanın, 87.381,140 m² lik (8,73 ha.) kısmında gerçekleştirilmesi planlanmaktadır. 37

Arazinin büyük bir kısmı özel şahıslardan satın alındıktan sonra tapuda tevhid (birleştirme) işlemleri yapılmıştır. Söz konusu saha; arsa vasfında tapulu arazi olup, faaliyet sahibi olan TARAKLI TERMAL ye aittir. Tapu Senedi Ek-1 de verilmiştir. BÖLÜM 3: PROJE YERİ VE ETKİ ALANININ MEVCUT ÇEVRESEL VE SOSYO-EKONOMİK ÖZELLİKLERİ 3.1. Proje Alanı ve Etki Alanındaki Hava, Su, Toprak Özellikleri ve Kullanım Durumu, Mevcut Kirlilik Yükü, Proje Etki Alanının Nasıl ve Neye Göre Belirlendiğinin Açıklanması, Etki Alanının Harita Üzerinde İşaretlenmesi Proje alanı; Sakarya İli, Taraklı İlçesi sınırlarında yer almaktadır. Proje konusu sahaya en yakın konut, yaklaşık 520 m. güneydoğusundaki Taraklı ilçesine bağlı konuttur. Proje Etki alanı olarak, sahanın güneydoğusunda bulunan en yakın yerleşim yeri olan 1,1 km mesafedeki Taraklı ilçe merkezi belirlenmiştir. (Ek-10. Proje Etki Alanı Uydu Haritası) Taraklı ilçe merkezinin, projeden etkilenecek alan olarak belirlenmesinin nedeni, söz konusu proje sahasına en yakın yerleşim birimi olmasıdır. 38

Proje sahasında herhangi bir tarımsal faaliyet yapılmamaktadır. Ayrıca yakın civarda hiçbir endüstriyel faaliyet de bulunmadığı için bölgede herhangi bir yüzeysuyu kullanımı mevcut değildir. Sadece Aksu Deresi ve Göynük Çayı kenarındaki sahalarda küçük ölçekte tarım yapılmaktadır. Taraklı ilçesi ormanlık bir arazi yapısına sahip olup dar bir vadide kurulmuştur. Etrafı yüksek dağ ve tepelerle çevrilidir. Deniz seviyesinden yüksekliği 485 metredir. Su Durumu: Proje alanının güneyinde yer alan Göynük Çayı bölgenin en önemli akarsuyudur. Göynük Çayı proje alanının yaklaşık 700 m güneyinden geçmektedir. Göynük İlçesinin yaklaşık 25 km daha doğusundan doğup geçtiği yerlerdeki birçok yan dereyi toplayan Göynük Çayı, Göynük ve Taraklı ilçelerinden doğu-batı istikametinde akarak ve Osmaneli İlçesi nin 5 km kadar güneydoğusunda Sakarya Nehri ne karışmaktadır. DSİ tarafından Göynük Çayı üzerinde iki adet akım gözlem istasyonu kurulmuştur. Bu istasyonlarda sürekli akım ölçümü yapılmaktadır. İstasyonlardan biri Taraklı İlçesi nin yaklaşık 5 km doğusunda Yeniköy Mahallesinde kuruludur. Göynük Çayı nın bu istasyonda ölçülen uzun yıllar aylık ortalama debisi 2.14 m 3 /s dir. Göynük Çayı nın Sakarya Nehrine dökülmeden önce, 5-6 km doğusunda Kaşıkçı Mahallesinde kurulu olan diğer akım gözlem istasyonunda ölçülen uzun yıllar aylık ortalama debisi ise 6.11 m 3 /s dir. (http://www2.dsi.gov.tr/agibilgi/agibilgi.aspx). Akım verilerinden görüldüğü üzere, her iki istasyon arasında yaklaşık 35 km yol boyunca, Göynük Çayı nın yan derelerden oldukça yoğun beslendiği görülmektedir. Proje sahasının 100-150 m kadar doğusundan Aksu Deresi geçmektedir. Aksu Deresi, kuzeydeki yükseltilerden beslenip güneye Taraklı İlçesi ne doğru akıp ve Taraklı İlçesi nin hemen güneyinde Göynük Çayı na karışmaktadır. Sahanın kuzeyinde ve batısında yağışa bağlı akışa sahip kuru dereler mevcuttur. 39

Sakarya Havzasının tüm sularını toplayan ve havzanın en büyük akarsuyu olan Sakarya Nehri proje sahasının kuş uçuşu 35 km batısından akmaktadır. Proje sahasının yakın civarında herhangi bir göl, gölet, baraj bulunmamaktadır. En yakın mesafedeki Çubuk Gölü 30 km uzaklıktadır ve farklı bir yan havzada bulunmaktadır. En yakın mesafedeki baraj ise yine farklı bir havzada olan ve proje sahasına kuş uçuşu yaklaşık 27 km mesafede olan Çayköy Barajıdır. İklim, Hava (atmosferik koşullar) İklimsel Faktörler: İlçenin doğusunda Bolu İli Göynük İlçesi, batısında Geyve İlçesi, güneyinde Bilecik İli Gölpazarı İlçesi ve kuzeyinde Akyazı İlçeleri bulunmaktadır. İlçe Marmara bölgesinde olmasına rağmen Karadeniz iklimine sahiptir. Taraklı İlçesi ve çevresinde bir yılda dört mevsim yaşanır. Genelde kış mevsimi Kasım ayında başlar ve Nisan-Mayıs ayına kadar devam eder. Kar erken yağar ve erken kalkar. Yazlar, kurak ve geceleri soğuktur. Kış mevsiminde ise kar az yağar fakat ayaz ve don olur. İlkbahar donları genelde meyve bahçelerine zarar verir. Yörede görülen yıllık ortalama sıcaklık 14,3 C dir. Bölgede yaz ayları sıcak, kış aylarında ılıman bir iklim hakimdir. En düşük sıcaklığın kaydedildiği ay 3 C ortalama ile Ocak ayı, en yüksek sıcaklığın kaydedildiği ay 44 C ortalama ile Ağustos ayıdır. 1975-2010 yılları arasında Sakarya Meteoroloji İstasyonu'nda kaydedilen verilere göre, yıllık ortalama bağıl nem % 72,6'dır. En yüksek ortalama bağıl nem oranları, % 76,9 ile Ekim ayında, en düşük ortalama bağıl nem oranı ise % 69,2 ile Haziran ayında ölçülmüştür. Sakarya ili, hakim rüzgar yönü SSW, ortalama rüzgar hızı ise 1,5 m/s'dir. Bitki Örtüsü: Taraklı ilçesinin yüzölçümü 334 km² olup, bu alanın % 20 si tarım alanı, %60 ı orman ve fundalık alan, %10 u çayır ve mera alanı, %10 u tarım dışı alandır. Doğal bitki örtüsünü ormanlar oluşturmaktadır. Dağların ve ormanların etekleri fundalıklarla kaplıdır. Toprak Özellikleri ve Kullanım Durumu: İldeki verimli tarım alanı olabilecek I., II., III., ve IV. sınıf arazilerin 5557 hektarının tarım dışı amaçla kullanıldığı görülmektedir. I. sınıf toprakların %5 inde tarım dışı faaliyetler yapılmaktadır. I. sınıf toprakların %5 inde tarım dışı faaliyetler yapılmaktadır. II. sınıf toprakların %92 sinde tarım yapılmaktadır. III.sınıf toprakların %69 u tarım arazisi, %14 ü çayır mera, %13 ü orman ve funda olarak kullanılmaktadır. IV.sınıf toprakların %57 si tarım, %38 i orman olarak kullanılmaktadır. 40

V.sınıf toprakların %82 si ormanla kaplı olup geri kalanı çayır mera konumundadır. VI.sınıf toprakların %77 sinde tarım yapılırken %18 i orman ve funda kaplıdır. VII.sınıf toprakların kullanım biçimine bakıldığında ancak %27 sinde tarım yapılmaktadır. %68 i ormanla kaplıdır. Toplam alanın %8 ini oluşturan VIII. sınıf topraklarda tarım yapılmamaktadır. İlin değişik topoğrafyası, iklim ve jeolojik yapı farklılıkları ile vejetasyondaki çeşitlilik, topoğrafya, ana kaya farklılıkları sebebiyle değişik özelliklere sahip çesitli büyük toprak grupları oluşmuştur. Bunlardan en yaygın olanı kireçsiz kahverengi orman topraklarıdır. Türkiye de toplam 483.500 ha. lık alana yayılan Sakarya ilinde tarım yapılan topraklar 229.665 ha genişlikle ilin yaklaşık % 48 ini kaplamaktadır. İldeki verimli tarım alanı olabilecek I., II., III., ve IV. Sınıf arazilerin 5557 hektarının tarım dışı amaçla kullanıldığı görülmektedir. Tarımsal amaçla kullanılan arazilerin % 45.3 lük bölümü tarla arazisi, % 4.7 lik bölümü meyvelik, %2.2 lik bölümü sebzelik, % 24.5 lik bölümü fındıklık, % 3.3 lik bölümü bağlık, % 11 lik bölümü çayır mera olarak kullanılmaktadır. 41

3.2. Tarım Alanları ve Proje Alanının 4342 Sayılı Mera Kanununa Göre İrdelenmesi (Tarımsal Gelişim Proje Alanları, Özel Mahsul Plantasyon Alanları, Sulu ve Kuru Tarım Arazilerinin Büyüklüğü, Üürn Desenleri ve Bunların Yıllık Üretim Miktarları) Söz konusu saha, 1/100.000 ölçekli ADAPAZARI h-24 paftası içersindedir. Sakarya İl Özel İdaresi İl Genel Meclis Başkanlığı nın 07/01/2010 tarih ve 10 nolu kararı ile Sakarya Büyükşehir Belediye Meclisinin 11/01/2010 tarih ve 1/22 nolu kararları ile onanan, üzerinde proje sahasının işaretlendiği Sakarya iline ait 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı, lejandı ve plan hükümleri (Aslı Gibidir Onaylı) Ek-8 de verilmiştir. Sahaya ait, Sakarya İl Özel İdaresi, Yapı Kontrol Müdürlüğü görüş yazısında; ( Ek-8) Sakarya İli, 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında söz konusu proje sahasının bulunduğu alan leke olarak Marjinal Tarım Alanları lejantında kalmakta olup, bu bölgede Termal Turizm ikonu bulunmaktadır. denilmektedir. Ek-8 deki ÇDP nında da görüldüğü üzere proje alanı, mera alanı, özel mahsül ve plantasyon alanlarında kalmamaktadır. Proje alanı ve civarında 4342 sayılı Mera Kanununda belirtilen alanlar bulunmamaktadır. Genel Tarımsal Yapı: Sakarya ili toplam 483.500 hektarlık alanı kapsamakta olup, bunun 229.665 hektarlık kısmında tarım yapılmakta, bu da toplam alanın % 48 ini kaplamaktadır. Bu alanın 134.928 hektarı üzerinde tarla bitkileri yetiştiriciliği yapılmaktadır. Bu toprakların yaklaşık % 33.3 ünde sulu, % 66.6 sında kuru şartlarda bitkisel üretim yapılmaktadır. Kuru ve sulu tarım şartlarında yetiştirilen en önemli ürünlerden başta mısır olmak üzere buğday, fındık, pancar ve ayçiçeği sayılabilir. 42

Tablo 7: Sakarya İli Arazi Dağılımı Arazi Kullanım Amacı Kapladığı Alan (ha) İl Yüzölçümündeki Payı (%) Tarım 245.356 49 Orman ve Fidanlık Alan 208.178 43 Çayır ve Mera Alanı 16.443 3.5 Tarım Dışı Alan 21.667 4.5 İlin Yüzölçümü Toplamı 491.644 100 Tarımsal Üretim: 43

Rakamsal dağılımda da görüldüğü gibi ilin tarımsal yapısı polikültür bir özellik göstermekte tarımsal üretiminde temelini tarla bitkileri yetiştiriciliği teşkil etmektedir. Bitkisel Üretim: Sakarya ili nde polikültür tarım yapılmaktadır. Ekolojik olarak narenciye hariç tüm ürünler yetiştirilebilmektedir. İl topraklarında bitkisel üretime tahsis edilen alan 245.356 hektar olup, bu alanın 122.820 hektarı üzerinde tarla bitkileri yetiştiriciliği yapılmaktadır. 5.854 hektar alanda sebzecilik, 5725 hektar alanda meyvecilik, 68660 hektar alanda fındık yetiştiriciliği, 3613 hektarlık alanda bağcılık,10930 hektar alanda kavakçılık, 82 hektar alanda ise zeytincilik yapılmaktadır. Tarım alanları içinde tarla arazisinin en fazla olduğu alt bölge II. Alt Bölge olup alanı 54.898 hektardır. Toplam 78.185 hektar olan meyve alanlarının 56.979 hektarı III Alt Bölgede olup, bu durum bölgedeki fındık alanlarının yoğunluğundan kaynaklanmaktadır. Sebze alanlarının 2.199 hektarı I. Alt Bölge de, 2273 hektarı II. Alt Bölge de, 1071 hektarı III. Alt Bölge de ve 311 hektarı IV. Alt Bölge de yer almaktadır. Tarla Bitkileri: Tablo 8: Sakarya İli Önemli Tarla Bitkileri Ekiliş ve Üretim Miktarları Ürünler Ekim Alanı (dekar) Üretim (ton) Verim (kg/dekar) Buğday 212.465 80.835 380 Arpa 48.850 17.513 359 Mısır 472.874 410.112 867 K.Fasülye 4.410 863 196 Fiğ 43.863 25.049 571 Tütün 4.825 1.447 300 Ş.Pancarı 49.200 294.350 5.983 Ayçiçeği 29.146 3.331 114 Patates 11.422 23.013 2.015 Yonca 50.033 68.852 1.376 Korunga 556 461 829 Buğdaygiller: İl deki ekimi ve dikimi yapılan ekonomik öneme sahip tarla bitkilerinin ekiliş alanları ile üretim durumları aşağıdaki tabloda verilmiştir. İl de tarla bitkileri üretiminin kapladığı alan 143.690ha dır. Aşağıdaki tabloda görüldüğü gibi ilde uygulanan tarla tarımında ağırlıklı olarak yer alan ürünler arasında, hububatlardan Mısır ile münavebe bitkisi olarak buğday, endüstri bitkilerinden şeker pancarı ile ayçiçeği, yumrulu bitkilerden patates, sebzelerden kuru soğan ve yem bitkilerden yonca görülmektedir. İlde 1998 yılı itibarı ile 3.384.470 da alanda üretilen mısır miktarı 85.852 ton buğday, 35.780 da lık alanda 7.482 ton arpa, 22.040 da lık alanda 5.635 ton yulaf, 1992 yılı itibarı ile 1.050 da lık alanda 120 ton çavdar üretimi yapılmıştır. İlde tarla bitkileri arasında mısır ekilişlerinin özel bir önemi vardır. Her yıl ortalama 55.000 ha alanda ekimi yapılan mısıra; endüstri, hayvan yetiştiricileri ve haşlamalık olarak tüketiciler tarafından yüksek talep oluşturulmaktadır. 44

Taban arazilerinde olduğu gibi meyilli arazilerde de ekim ve dikimi yapılan buğday münavebede yer almakta olup yüksek verim elde edilmektedir. İldeki tarım sahalarının önemli bir bölümü düz ve taban arazi niteliğine sahip olduğundan pek az alan dışında nadas uygulaması yoktur. Genel olarak her yıl mevcut tarım alanlarından bitkisel ürün kaldırılmakta, çoğu kere de aynı alandan ikinci ürünü almak mümkün olmaktadır. Polikültür tarım şartlarının mevcut olduğu il toprakları üzerinde ayrıca arpa, nohut, kuru fasülye, yeşil mercimek, tütün, pamuk, susam, kuru sarımsak ve diğer pek çok ürünün ekim ve üetimi de mutat olarak devam etmektedir. Baklagiller: Tablo 9: Sakarya İli Önemli Tarla Bitkileri Ekiliş ve Üretim Miktarları Ürünler Ekim Alanı (dekar) Üretim (ton) Verim (kg/dekar) Nohut 650 41 63 Kuru Fasulye 5.510 824 147 Yem Bitkileri: İldeki yem bitkileri üretim miktarları aşağıda verilmiştir. Ürün Ekiliş Alanı (ha) Miktarı (ton) Ekiliş Alanı (ha) Miktarı (ton) Artış (%) 2006 Yılı 2007 Yılı Yonca 56.780 76.958 50.033 68.852-10.5 Korunga 850 800 566 461-42.3 Hayvan Pancarı 26 1.850 23 1.320-28.7 Silaj Mısır 5.013 200.510 6902 237.829 18.6 Fiğ 2.055 12.330 2282 9.128-25.9 Toplam 64.724 292.448 59.796 317.590 8.6 Endüstriyel Bitkiler: İldeki üretimi yapılan endüstriyel bitkiler ile ilgili bilgiler aşağıda verilmiştir. Tablo 10: Sakarya İli Endüstriyel Bitki Ekilişleri Ürün Ekim Alanı (dekar) Üretim (ton) Verim (kg/dekar) Ş.Pancarı 49.200 294.350 5.983 Tütün 4.825 1.447 300 Ayçiçeği 29.146 3.331 114 Çekirdek Kabağı 18.325 2.743 150 45

Bahçe Bitkileri: Meyve Üretimi: İlde meyvecilik denildiğinde, Merkez, Geyve, Pamukova, Taraklı (I. Alt Bölge) ve Sapanca da (II. Alt Bölge) ağırlıklı olarak elma, armut, ayva, kiraz ve vişne, diğer ilçelerde de fındığın hakim ekilişleri görülmektedir. Sakarya da önemli meyvelerin ilçeler ve alt bölgeler bazında ağaç sayısı ve üretimleri aşağıda tablo halinde verilmektedir. Fındık: Fındığın ilin tarımında ve ekonomisinde önemli bir yeri vardır. Fındık alanları ağırlıklı olarak Akyazı, Hendek, Karapürçek, Karasu ve Kocaali ilçelerinin bulunduğu III. Alt Bölgede bulunmaktadır. Bu ilçelerden Akyazı, Hendek, Karasu ve Kocaali ilçeleri fındık alanlarının daraltılması kapsamında fındık üretimine izin verilen ilçelerdir. Bu itibarla fındık üretiminin gelecekte III. Alt Bölgede yoğunlaşacağı tahmin edilmektedir. 2844 Sayılı Fındık Üretiminin Planlanması ve Dikim Alanlarının Belirlenmesi hakkındaki Kanun gereği fındık üretimi yapan üreticilerin verdikleri beyannamelere göre ilimizde kayıtlı toplam 68,661 ha. fındık alanı mevcut olup, fındık dikimi yasaklandıktan sonra yasağa rağmen tesis edilen 20 ha daha fındık dikili alan dahil, 2001 yılında toplam 107296 172 ton fındık üretilmiştir. İlde fındığın toplam tarımsal gelirdeki payı %24,7 olmasına karşılık, meyvecilikten elde edilen gelirin % 68 ini oluşturmaktadır. Bağcılık: Bağcılık il genelinde üretim payı olarak % 6,6 gibi küçük bir paya sahip olan bir sektör iken, özellikle Geyve ve Pamukova ilçelerinde bir miktar da Taraklı ilçesinde (I. Alt Bölge) önemli ölçüde çiftçi ailesinin asli geçim kaynağıdır. Bu ilçelerin tarımsal üretim değerleri içerisinde büyük paya sahip olan meyvecilik geliri içinde Geyve ve Pamukova ilçelerinde bağcılık %15,5 lik pay almaktadır. Bu ilçelerde ihracata yönelik olarak danelerini dökmeyen müşküle üzümü üretilmekle beraber yeni çeşitler de plantasyona girmektedir. Yeni bağlar kordon sistemi ile tesis edilmektedir. İlde 2001 yılı verilerine göre 3.595 hektar alanda bağcılık yapılmaktadır. Üretim ise 37.055 ton olarak gerçekleşmiştir. Ayva: Fındığın dışındaki meyve plantasyonu içerisinde önemli bir yer tutan ayva yetiştiriciliği Geyve, Pamukova ve Sapanca Gölü çevresinde yoğunlaşmıştır. Sofralık tüketimi yanında agro-endüstriye hammadde özelliğiyle gerek metropollere ve gerekse yaş meyve ihracatçılarına hitap eden bir meyve çeşididir. İlde halen 577.310 adet ayva ağacından 2001 yılında 25161 ton ürün elde edilmiştir. Kiraz - Vişne: Diğer tarımsal faaliyetlerin, vejetasyonunun devam ettiği Mayıs-Haziran aylarında hasat olgunluğuna gelip pazara sevk edilme ve ara dönemde gelir getirme özelliğindeki kiraz ve vişne, ilin güneyinde yer alan Taraklı-Pamukova-Geyve ekseninde (I. Alt Bölge) tercih görmekte, Geyve ilçesinde (Alifuatpaşa Beldesi) oluşan kendine özgü piyasasıyla meyve suyu, likör sanayi gibi endüstri kollarına sevkiyat yapılmaktadır. Halen yörede toplam 312.500 civarındaki ağaçtan 2001 yılında 11.500 ton ürün elde edilmiştir. 46

Sakarya da meyvecilik I. Alt Bölge de yaygın olarak yapılmaktadır. Mevcut meyve plantasyonunda ekonomik ömrünü yitirmiş meyve bahçeleri sökülerek iç piyasa ve ihracata yönelik çeşitlerin plantasyona dahil edilmesi gerekmektedir. Birim alandan daha fazla ürün elde etmek ve bu ürünlerin iç ve dış pazar taleplerine hitap edebilmek bodur ve yarı bodur türlerden oluşan meyve bahçelerinin yaygınlaştırılması önem arz etmektedir. Aşağıdaki tablo da ilçeler ve alt bölgeler bazında önemli meyve veren ağaç sayısı ve üretim miktarları verilmiştir. Aşağıdaki grafik de alt bölgeler bazında önemli meyve üretim miktarları görülmektedir. I. Alt Bölge de ön plana üzüm, ayva ve elma, II. Alt Bölge de fındık, armut ve elma, III. Alt Bölgede fındık meyve üretim deseninde ağırlıklı olarak öne çıkmaktadır. 47

Sebze Üretimi: Sakarya da her ilçede sebze üretimi yapılabilmekle beraber Pamukova, Geyve (I.Alt Bölge), Merkez, Söğütlü (II.Alt Bölge) ve Hendek (III. Alt Bölge) ilçeleri ticari anlamda sebzeciliğin sürdürüldüğü yerlerdir. Bu ilçeler büyük tüketim merkezlerine yakınlıklarının da avantajını kullanmakta, iç tüketimin yanında il dışı talepleri de karsılamaya yönelik bir sebzecilik çalışması içindedirler. Bu ilçeler öncelikli olmak üzere il genelinde tarla sebzeciliği yanında örtü altı sebzecilik de gelişme eğilimindedir. Aşağıdaki grafik de 1997-2001 yıllarında sebze üretiminin tarımsal GSH içndeki % payı görülmektedir. İlde işletmelerin arazi varlıklarının çok küçük oluşu, özellikle %30 unun 15 dekardan az tarım arazisine sahip oldukları düşünülürse, bu alanlardan en yüksek verim ve gelir elde edilebilmesi sera sebzeciliği ile mümkündür. Seracılık yapılan bölgelerimizin meteorolojik verileri incelendiğinde, ilin seracılık yönünden gerekli potansiyele sahip olduğu görülmektedir. İstanbul, Ankara gibi merkezlere yakınlığı yanında Zonguldak, Bolu, Kastamonu, Bilecik, Kocaeli, Bartın ile Trakya bölgesine sebze sevk eden bir merkez olmanın avantajı ile ilkbaharda hıyar ve taze fasulye, güz döneminde marul ve taze soğan ile çalışıldığında oldukça karlı bir yetiştiricilik imkanı bulunmaktadır. 401 dekar alana yayılan örtü altı yetiştiricilikte hakim ürün olarak ortaya çıkan hıyar yetiştiriciliğinde 1 dekar seradan 20-22 ton kadar mahsul alınabilmektedir. Marul gelirinin istikrarsızlığı nedeni ile yıllık işletme masraflarına karşılık sayılması mümkün olup, yıllık net gelir hıyardan elde edilecek gelir olarak ortaya çıkmaktadır. 20 Mayıstan itibaren piyasaya sunulmaya başlayan hıyar, ısıtmasız sistem serada rahatlıkla yetiştirilebilmektedir. Tarım İl Müdürlüğü tarafından 1995 yılında başlatılan seracılık faaliyetleri ile 1996 yılı sonunda 200 dekar olan sera alanı 1998 yılı sonunda 490 dekara ulaşmıştır. Ancak diğer ürünlerde olduğu gibi üreticilerin yeterli düzeyde örgütlenememesi ve iyi bir pazarlama organizasyonunun kurulamaması nedeni ile arzulanan gelişmelerin devamlılığı sağlanamamıştır. Bu itibarla sera alanında bir miktar düşme olmuştur. İyi bir örgütlenme 48

ve pazar organizasyonu gerçekleştirildiği takdirde üretim maliyeti düşeceği gibi çiftçinin de ürününü daha fazla kar elde ederek satacağı düşünülmektedir. Aşağıdaki tabloda Sakarya da alt bölgeler ve ilçeler bazında önemli sebze ekiliş ve üretim miktarları verilmiştir. I. Alt Bölge de domates, salçalık biber, sivri biber ve ıspanak, II. Alt Bölge de baş lahana, dolmalık biber, taze fasulye, kıvırcık marul, hıyar, karpuz ve balkabağı, III. Alt Bölge de balkabağı, hıyar, kıvırcık marul, baş lahana ve domates, IV. Alt Bölge de ise baş lahana, kıvırcık marul, karpuz ve kavun ekiliş alanı ve üretim bakımından önem arz etmektedir. 49

Süs Bitkileri: 2001 yılında 47 işletme 653 de süs bitkisi yetiştirmiş iken, 2002 yılında ilde 104 işletme 1.352 da süs bitkisi yetiştirmiştir. 2003 yılında 101 işletme 1659.4 da dış mekan süs bitkisi yetiştirilmiştir. Rakamlardan da anlaşılacağı gibi süs bitkisi yetiştiriciliğinde ilde önemli bir artış olmuştur. 2002 yılında ile 1995 adet süs fidanı ithalatı, 2003 yılında ile 214 bin 500 adet süs fidanı ithalatı gerçekleşmiştir. İklim ve konumu itibariyle özellikle dış mekan süs bitkisi üretimine uygun olan ilde de sektör Arifiye-Sapanca-Pamukova öncelikli olarak gelişmektedir. Sapancada Tarımsal Kalkınma Kooperatifi kurularak Dış Mekan Süs Bitkileri üreticileri örgütlenmiş ve ayrıca Pamukova da Süs Bitkileri İhtisas Organize Sanayi Bölgesi kurulması çalışmaları sürdürülmektedir. 50

Tablo 11: Sakarya da Bulunan Süs Bitkileri İşletmeleri 3.3. Proje Alanı ve Etki Alanında, Devletin Yetkili Organlarının Hüküm ve Tasarrufu Altında Bulunan Araziler (Askeri Yasak Bölgeler, Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Belirli Amaçlarla Tahsis Edilmiş Alanlar vb.) Olup Olmadığı ve Projenin Bu Alanlara Olabilecek Etkilerinin İrdelenmesi Proje alanı ve etki alanında; Devletin Yetkili Organlarının Hüküm ve Tasarrufu Altında Bulunan Araziler (Askeri Yasak Bölgeler, Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Belirli Amaçlarla Tahsis Edilmiş Alanlar vb.) bulunmamakta olduğundan, söz konusu projenin bu alanlara herhangi bir etkisi olmayacaktır. (Bkz.Ek-8. Çevre Düzen Planı) 3.4. Proje Alanının Jeolojik Özellikleri ve Deprem Durumu Jeolojik Özellikler: a) Bölge Jeolojisi: Genel Jeoloji: Bölgenin jeolojisine ait bilgiler MTA tarafından 1992 yılında Taraklı ve civarındaki sıcak su kaynaklarının araştırıldığı Sakarya Taraklı Kil Hamamları Jeoloji Hidrojeoloji Etüt Raporu ndan alınmıştır (DİDİK, S vd. 1992). Bölgede Mesozoyik ve Senozoyik yaşlı kaya birimleri bulunmaktadır. Bu birimler yaşlıdan gence doğru şu şekilde istiflenmişlerdir. En altta Jura-Alt Kretase yaşlı kireçtaşlarından oluşan Bilecik formasyonu bulunmaktadır. Bu birimin üzerine Üst Kretase yaşlı Vezirhan formasyonu gelmektedir. Vezirhan formasyonunun üzerine sırasıyla Üst Kretase yaşlı Gölpazarı grubu, Üst Kretase yaşlı Taraklı formasyonu, Tersiyer yaşlı Kızılçay, Çataltepe ve Halidiye formasyonları, kuvaterner yaşlı traverten ve alüvyon gelir. Bölgeye ait genelleştirilmiş stratigrafik kesit aşağıda, proje alanına ait 1/25.000 ölçekli Jeoloji Haritası Ek-11 de verilmiştir. 51

Proje sahası ve civarının genelleştirilmiş stratigrafik kesiti (AKKOYUNLU, 2010) Stratigrafi: Harita alanında Mesozoyik ve Senozoyik yaşlı oluşuklar vardır. 52

Bilecik Kireçtaşı (Jkb): Çalışma sahasında gözlenen en yaşlı birim olup adlaması Granit (I960) tarafından yapılmıştır. Çalışma alanında oldukça az görülen bu birim, Hamamdoruk tepe ve batısında yüzeylenir. Bilecik kirectaşı; boz, krem, bej renkli, orta ve kalın tabakalı olup, yer yer masif görünümdedir. Oldukça sert, boşluklu, kırıkı ve kavkımsı kırılmalıdır. Birimin tabanı inceleme alanında görülmediği için kesin kalınlığı bilinmemekte ve üzerine Vezirhan Formasyonu uyumlu olarak gelmektedir. Alınan örnekten yaptırılan mikro-paleontolojik inceleme sonucu bulunan fosiller aşağıda belirtilmiş olup, Üst Jura-Neocomiyen, muhtemelen Portlandiyen-Valanginiyen yaşı verilmiştir. Conicospirillina basiiiensis Mohler Pseudocyclammina Lituus (Yokoyama) Trocholina elongata-alpina Leupold serisinden polimorf formlar Trocholina (Neotrocholina?) Sp. Ramalho. Daha önceki çalışmacılardan Granit ve Tintant (I960), çökelimin Orta Jura'da başladığını ve Üst Jura'da son bulduğunu belirtirken, Saner (1977) kireçtaşlarının yaşının Alt Kretase'ye kadar sürekli olduğunu belirtmiştir. Yenipazar Formasyonu-Fliş Fasiyesi ve Marnlar (Kye): Daha önceki çalışmalarda fliş fasiyesi Yenipazar Formasyonu, marnlar Seben Formasyonu olarak ayırtlanmiş ise de, bu çalışmada birlikte incelenmiştir. İnceleme alanında Erçek mahallesi, Bayırköy, Kilhamamlarının kuzeyinde, Tarakli'nın batısında, Domyeri tepe ve Taşlık tepe civarlarında yaklaşık 28 km 2 lik bir alanda yüzeylenir. Fliş fasiyesi; boz, gri renkli ince ve orta tabakalı, ince ve orta taneli kumtaşı, ince ve orta tabakalı gri-açık gri renkli marn ardalanması şeklindedir. Kumtaşları orta ve yer yer iyi derecelenmelidir. Marnlar ise gri, açık gri renkli ve masif görünümlüdür. Mostra yüzeylerinde ayrışma fazladır. Birimin içinde yer yer Bilecik kireçtaşı olistolitleri bulunur. Vezirhan Formasyonunun üzerine uyumlu olarak gelir. Üste gelen Taraklı Formasyonu ile geçişlidir. Kesit ölçülemediği için kesin kalınlığı bilinmemektedir. Saner (1977) inceleme alanımızın dışında Taraklı'nın GD'sundaki Kayaboğazı deresinde ölçtüğü kesitte antiklinalin en alt katmanından itibaren 0-540 m. fliş, 540-600 m ler arası marn ölçülmüştür. 53

Alınan örneklerde fosil bulunamamış, ancak Saner (1977) Üst Kretase yaşı vermiştir. Değirmenözü Kireçtaşı Üyesi (Kyed): İnceleme alanında Ercek Köyü ve civarında, Hamamdoruk Tepe de ve kil hamamlarının doğusunda Bürmeci Dere ve civarında görülür. Kireçtaşı beyaz, pembemsi, kahvemsi, kırmızı renkli killi mikritik, biyomikritik yapılı sert kavkımsı, kırılmalı, bol kırıklı ve çatlaklıdır. Değirmenözü üyesi alttaki Bilecik formasyonunun üzerine uyumlu olarak gelir. Birimin üzerini Yenipazar formasyonunun marn ve şeylleri uyumlu olarak örter. Değirmenözü üyesi Maestrihtiyen yaşlıdır. Taraklı Formasyonu (Kt): İlk kez Saner (1977) formasyona Taraklı ismini vermiştir. Kuşakdoruğu T., Kaypakkaya mevkii, Ormancılar ve Bilyas köyleri civarında yaklaşık 10 km 2 lik bir alanda yüzeylenir. Birimin alt seviyelerinde hakim litoloji, ince tabakalı, boz renkli kumtaşı ve kalın tabakalı gri renkli marnlardır. Üste doğru kumtaşları hakim litoloji durumuna geçer. En üstte ise marn hiç bulunmayıp kalın, çok kalın kumtaşları görülür. Alttaki Gölpazarı grubunun marnları ile geçişlidir. İnceleme alanının güneyinde üstte Kızılçay formasyonu uyumlu olarak gelirken kuzeyde Çataltepe ve Halidiye Formasyonları diskordanslı olarak gelir, Kalınlık 150-250 m. ler arasında değişir. Alınan makro örneklerin iç kalıp kesitlerinden aşağıdaki fosiller tespit edilerek Orta-Üst Kretase yaşı verilmiştir. Anomalina sp. Planomalina sp. Gyrodina sp. Rotalidae Saner (1977) formasyonun yaşının Paleosen'e kadar çıktığını belirtmiştir. Çataltepe Formasyonu (Tç): İlk defa saner (1977) tarafından Çataltepe Formasyonu olarak adlandırılmıştır. İnceleme alanında Kabalar mahallesi civarında Bayır köyünün kuzeyinde, Hacıyakup köyünün güneyinde, Aygırlar köyünün kuzeyinde ve güneyindeayrıca inceleme alanının güney batısında Göynük köyü civarında yaklaşık 7 km2 lik bir alanda yüzeylenir. 54

İnce orta taneli; boz renkli, orta kalın som katmanlı ve sıkı tutturulmuş kumtaşlarından oluşur. Sıkı tutturulmuş olması nedeniyle D-B uzanımlı sırtlar oluşturur. Formasyonun tabanında yük kalıpları görülür. Alttaki Gölpazarı grubunun marnları ve Kızılçay Formasyonunun üzerine uyumsuz olarak gelir. Formasyonun üzerine Halidiye formasyonu uyumlu olarak gelir. Formasyonun kalınlığı 70-250 m. arasında değişir(saner, 1977). Formasyon Habibler mahallesinin güneyinde incelerek kamalanır. Daha önceki araştırmacılar tarafından Alt Eosen yaşı verilmiştir. Halidiye Formasyonu (Th): İlk dafa Saner (1977) tarafından Halidiye Formasyonu olarak adlandırılmıştır. İnceleme alanında; Kıran mahallesi, Hacı Yakup Aygılar köyleri ile çalışma alanının batısında Göynük çayı boyunca yaklaşık 20 km2 lik bir alanda yüzeyler. Boz renkli, kalın tabakalı şeyl sarımsı- boz renkli ince ve orta tabakalı kumtaşı ardalanmasından oluşur. Hafif dalgalı bir topoğrafya oluşturur. İnceleme alanının kuzeyinde ve Çataltepe formasyonunun kamalandığı yerlerde Gölpazarı grubunun üzerine uyumsuz olarak gelirken diğer yerlerde Çataltepe formasyonu üzerine uyumlu olarak gelir. Üzerinde ise daha genç bir birim görülmemiştir. Saner (1977) Halidiye formasyonunun kalınlığını 1000 m olarak vermiştir. Halidiye formasyonunun kalınlığını 1000 m olarak vermiştir. Yine Saner (1977) tarafından Alt- Orta Eosen yaşı verilmiştir. Kuvaterner: Traverten (Qtr): Hamamdoruk tepe civarında ve hamamların doğusunda yaklaşık 1 km2 Iik bir alanda yüzeyler. Sarımsı, bej, alacalı renkli ve boşlukludur. Yer yer 10-15 m kalınlık sunmaktadır. Sıcaksuların yüzeye çıktıklarında içerdiği; kalsiyum karbonatın çökelmesi ile oluşur. Özel bir şirket tarafından işletilmek istenmiş, ancak çok boşluklu olması nedeniyle işletmeden vazgeçilmiştir. AIüvyon (QaI): Göynük çayı ve kolları boyunca görülür. Çakıl, kum ve millerden oluşur. Kalınlığı yer yer 15-20 m.yi bulur. Günümüzde de çökelimine devam etmektedir. 55

Tektonik: İnceleme alanında orojenik hareketlerin etkisiyle D-B uzanımlı antiklinaller ve senklinaller oluşmuştur. Tektonizmanın daha sonra da devam etmesi sonucu antiklinallerin uzun ekseni boyunca faylar ve çatlaklar oluşmuştur. Çalışma alanındaki en büyük fay Hamamdoruk tepe ve Kil hamamlarından geçen D-B uzanımlı faydır. Bu fayda kuzey blok yükselmiş güney blok düşmüştür. Paleocoğrafya: Alt ve Orta Jurada bölgeye yerleşen deniz ilerlemesine devam etmiş ve böylece kırıntılı malzemenin beslenme alanı dahada daralmıştır. Bu sığ ve sakin ortamda Bilecik kireçtaşları çökelmiştir. Bu çökelme Alt kretasede de devam etmiştir. Üst Kretasede denizen derinleşmesi ile Vezirhan Formasyonu çökeimiştir. Vezirhan Formasyonu üste doğru şeyl kumtaşı ardalanmasına geçer. Fliş karakterindeki bu çökellerin oluşumu havza derinleştiği sürece havza derinleştiği sürece devam etmiştir.fliş çökeliminden sonar daha üstte yer alan ve kum seviyeleri içermeyen veya çok az içeren şeyl ve marn çökeliminin varlığı, tektonik bir duraylılığa işaret eder. Gölpazarı grubunun fliş ve marnlarının içerdiği Bilecik kireçtaşı olistolitleri havza kenarlarından birimin içerisine düşmek suretiyle oluşmuştur. Kampaniyen'den sonra havza, tektonizmanın etkisinde kalmış ve denizin güneyden kuzeye doğru regresyonu ile güneyde karasal Kızılçay Formasyonu çökelirken, kuzeyde regresif kumtaşı deltayik çökelimi ve delta tavan takımı tarzında alüvyal çökelme olmuştur. Derinliği daha fazla olan kuzeyde ise pelajik killi kireçtaşı ve Şeyller çökelmiştir. Paleosen'de Kızılçay ve Taraklı Formasyonları K'ye doğru çökelimine devam etmiştir. Eosen'de ise güneye doğru bir transgresyon olmuştur. Bunun sonucunda da Kızılçay Formasyonu üzerine Çataltepe; onun da üzerine Halidiye Formasyonları çökelmiştir. Eosen'den daha genç yaştaki denizel çökellere ait mostralar aşınmış olduğundan bu çökellerin yorumlanması zordur. b) Proje Alanı Jeolojisi: Proje konusu faaliyet; Sakarya İli, Taraklı İlçesi, Hacıyakup Köyü sınırları içerisinde 1/25 000 ölçekli H 24-b2 nolu paftalarda yer almaktadır. Proje alanı Ek-11 de verilen 1/25.000 ölçekli Proje Alanına Ait Jeoloji Haritasında gözlendiği üzere, Üst Kretase yaşlı Yenipazar formasyonudur. Bölgede oldukça geniş yer kaplayan Yenipazar formasyonu, fliş fasiyesi ve marnlardan oluşmaktadır. Fliş fasiyesi; boz, gri renkli ince ve orta tabakalı, ince ve orta taneli kumtaşı, ince ve orta tabakalı gri-açık gri renkli marn ardalanması şeklindedir. Kumtaşları orta ve yer yer iyi derecelenmelidir. Marnlar ise gri, açık gri renkli ve masif görünümlüdür. Mostra yüzeylerinde ayrışma fazladır. Birimin içinde yer yer Bilecik kireçtaşı olistolitleri bulunur. Proje sahasında zemin etüdü amaçlı açılan temel sondaj kuyularında üstte 1-3 m arasında siltli kum seviyesi geçildikten sonra silttaşına girilmiştir. Birimin kesin kalınlığı bilinmemekle birlikte, Saner (1977) tarafından, inceleme alanının dışında Taraklı'nın GD'sundaki Kayaboğazı deresinde ölçtüğü kesitte antiklinalin en alt katmanından itibaren 0-540 m. fliş, 540-600 m ler arası marn ölçülmüştür. 56

Faaliyet alanı ve çevresini gösteren Jeoloji Haritası Ek-11 de verilmiştir. Ayrıca sahada yapılan zemin etüdü kapsamında yapılan testler ve laboratuvar analizleri ve sonuçları ve bu sonuçlara göre alınacak önlemler, EK-7 de verilen Taraklı Termal Turizm A.Ş. ye Ait Arazide Yapılacak Tesislerinin Sondaja Dayalı Zemin ve Temel Etüt Raporu nda sunulmuştur. c) Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Jeolojik Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası): Proje konusu faaliyet termal turizm tesisleri yatırımıdır. Bölgeye termal devremülk tesisleri inşa edilecektir. Dolayısıyla bölgede sadece binaların inşaatı safhasında çalışmalar yapılacaktır. İnşaatın bitmesinin ardından bölgede herhangi bir faaliyet gerçekleşmeyecektir. İnşaat sırasında kazı ve dolgu çalışmaları yapılacaktır. Kazılar genellikle sığ bina temeli kazıları olacaktır, bununla birlikte gerekmesi durumunda yapılacak derin kazılar sırasında şevlerin optimum yükseklik ve genişlikte olması sağlanacak ve böylece inşaat sırasında meydana gelebilecek kaya düşmesi, heyelan vb. olayların önüne geçilmiş olunacaktır. İnşaat safhasında delme - patlatma yapılmayacağı için jeolojik yapıyı etkileyecek herhangi faaliyet yapılmayacaktır. Ulaşım yolları doğru eğimlerde, yeterli genişlikte yapılarak proje kapsamında yapılacak olan iş ve işlemler sırasında jeolojik etkiler en az düzeye indirgenmiş olacaktır. 3.4.1. İmar Planına Esas Jeolojik ve Jeoteknik Etüd Raporları (Bölgesel Jeoloji ve Faaliyet Alanı Jeolojisinin Ayrı Ayrı ve Ayrıntılı Değerlendirilmesi, Yapılan Testler ve Sonuçları ve Bu Sonuçlara Göre Alınacak Önlemler) Proje alanına ait Sondaja Dayalı Zemin ve Temel Etüt Raporu ile Mevzi İmar Planına Esas Jeolojik ve Jeoteknik Etüt Raporları Ek-7 de verilmiştir. Jeolojik ve Jeoteknik Etüt Raporu na Göre Belirlenen Sonuç ve Öneriler: Çalışma kapsamında ilgili arazide 7 adet araştırma çukuru, 6 adet temel sondajı, 5 adet düşey elektrik sondajı (DES) ve 3 adet sismik kırılma etüdü çalışmaları yapılmıştır. İnceleme alanı Kampaniyen-Maestrihtiyen yaşlı Yenipazar Formasyonundan oluşmaktadır. Bu birim etüt raporunun ekindeki 1/1.000 ölçekli mühendislik jeolojisi haritalarında ve 1/100.000 ölçekli genel jeoloji haritasında Kye olarak gösterilmiştir. İnceleme alanında Yenipazar Formasyonuna ait silttaşları bulunmaktadır. İnceleme alanında yapılan arazai çalışmalarında, 0,5-15,00 m. kalınlığında örtü birim bulunmaktadır. Bu örtü birim, SM, SC, GM, CI özelliklerindedir. İnceleme alanında yapılan sismik kırılma etüdü çalışmasında, kayma modülü G1ort=1657 kg/cm², G2ort=5731 kg/cm², kayma hızları: Vs1ort=306 m/sn, Vs2ort=520 m/sn hesaplanmıştır. Yapılan sismik 57

ölçümde birinci tabakanın orta sağlam ve ikinci tabakanın sağlam olduğu bulunmuştur. Zemin hakim titreşim periyodu Toort= 0,42 sn. dir. Yapı projelendirilirken yapının periyodu zemin periyodundan uzaklaştırılmalıdır. İnceleme alanında zemin grubu= C1, zemin sınıfı= Z2 dir. Spektrum karakteristik periyotları; TA= 0,15 ve Tb= 0,40 dır. Söz konusu alan için Etkin yer ivmesi katsayısı A0=0,40 dır. İnceleme alanında 7 adet araştırma çukuru, 6 adet temel sondajından alınan numuneler üzerinde gerekli laboratuar testleri yapılarak alanın jeoteknik kriterleri (özellikle taşıma gücü) ortaya konulmuştur. Buna göre; örtü birimde hesaplanan taşıma gücü değeri (qd)=7,387 kg/cm²-9,599 kg/cm² arasında değişmektedir. Silttaşında hesaplanan taşıma gücü değeri ise (qd)=8,46 kg/cm²-35,46 kg/cm arasında değişmektedir. İnceleme alanında yapılan araştırma çukuru, sondaj ve DES çalışmalarında yer altı suyu gözlenmemiştir. Ayrıca inceleme alanı ve yakınında kuru ve akan dere bulunmamaktadır. Proje alanı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Türkiye Deprem Bölgeleri Haritasında 1. Derece deprem kuşağı içinde yer almaktadır. Yapılacak yapılarda, 06.03.2007 tarih ve 26454 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik esaslarına uyulmalıdır. İnceleme alanında çığ düşmesi, heyelan, kaya düşmesi, sel baskını gibi afet riskleri bulunmamaktadır. İnceleme alanında sıvılaşma riski mevcut değildir. İnceleme alanının 1. Derece Deprem Bölgesi nde olmasından dolayı en büyük afet kaynağı olarak deprem sayılabilir. İnceleme alanında silttaşı üzerinde yer alan örtü birimde sıvılaşma riski yoktur. İnceleme alanı düşük eğime sahip olması ve anakaya üzerindeki örtü birimlerin sıkı-çok sıkı özellikte olmalarından dolayı kütle hareketleri açısından herhangi bir sorun bulunmamaktadır. İnceleme alanı yerleşime uygunluk açısından uygun alanlar: UA-1 (zemin ortamlar) UA-2 (kaya ortamlar) olarak nitelendirilmiştir. Uygun alanlar: UA-1 (zemin ortamlar) da silttaşı üzerindeki örtü kalınlığı 3,00-15,00 m. arasındadır. Mevcut durumda heyelan, kaya düşmesi, çığ düşmesi ve sel baskını riskleri bulunmamaktadır. 58

Öneriler: Sondaja Dayalı Zemin ve Temel Etüt Raporu na Göre Belirlenen Sonuç ve A Tipi Bloklar İçin: İncelenen parsel, mevzii imar planına esas jeoteknik etüt raporunda Uygun Alanlar-1 (UA-1) ve Uygun Alanlar-2 (UA-2) içerisinde kalmaktadır. Betonarme projeler hazırlanırken bina temelleri net zemin emniyet gerilmesi, zemin ortamlar için Terzaghi formülleri kullanılarak, temel tipi: mütemadi, temel derinligi (Df): 1,00 m, için qem= 1,48 kg/cm 2 alınabilir. Kaya ortamlar için temel tipi: mütemadi için qem = 2,06 kg/cm 2 alınabilir. olarak İnceleme alanında yapılan sondaj ve araştırma çukuru çalışmalarında yer altı suyu seviyesi gözlenmemiştir. Yüzey sularının temele etkisini önlemek için gerekli tedbirler alınmalıdır. İnceleme alanında herhangi bir doğal afet (heyelan, sel, çığ ve kaya düşmesi v.b) riski bulunmamaktadır. Bölge için en önemli tabii afet depremdir. Inceleme alanının bulunduğu yer Türkiye de pek çok yıkıcı depremin meydana geldiği Kuzey Anadolu fayı güneyindedir. İnceleme alanı Bakanlar Kurulunun 18 Nisan 1996 tarih ve 96 / 8109 sayılı kararı ile yürürlüğe giren deprem haritasına göre 1. derece tehlikeli deprem bölgesinde kalmaktadır. İnceleme alanında yapılacak yapı, zemin ve temel etüt raporunun hazırlanmasına ilişkin esaslarda belirtilen yapı ve zemin koşullarının etüt kategorilerinden 2. kategoriye girmektedir. İnceleme alanında temel kazısı sırasında herhangi bir mühendislik problemi beklenmemektedir. Binalarda "Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik" esaslarına uyulmalıdır. Deprem yönetmeliği; Zemin Ortam İçin: Bina Önem Katsayısı (I) :1,0 Etkin yer ivmesi (A0) : 0.40 Zemin grubu : C2 Yerel zemin sınıfı : Z2 Spektrum karakteristik periyotları : TA=0.15 sn. TB= 0.40 sn. 59

Kaya Ortam İçin: Bina Önem Katsayısı (I) :1,0 Etkin yer ivmesi (A0) : 0.40 Zemin grubu : C1 Yerel zemin sınıfı : Z2 Spektrum karakteristik periyotlan : TA=0.15 sn. TB= 0.40 sn. Tüm bu veriler değerlendirildiğinde parselde sıvılaşma riski mevcut değildir. İnceleme alanındaki zeminlerin orta derecede şişme özelliğinden dolayı oluşacak şişme basıncının bina yükünü yenmesi durumunda zeminde oluşacak kabarma önemli temel sorunlarına yol açabilir. Bu nedenle yapı temellerinin altına uygun kalınlıkta sıkıştırılmış granüler malzeme (GW-SW tipi kum-çakıl) teşkil edilmesi önerilmektedir. B Tipi Bloklar İçin: İncelenen parsel, mevzii imar planına esas jeoteknik etüt raporunda Uygun Alanlar-1 (UA-1) ve Uygun Alanlar-2 (UA-2) içerisinde kalmaktadır. Betonarme projeler hazırlanırken bina temelleri net zemin emniyet gerilmesi, zemin ortamlar için Terzaghi formülleri kullanılarak, temel tipi: mütemadi, temel derinligi (Df): 1,00 m, için qem= 1,48 kg/cm 2 alınabilir. Kaya ortamlar için temel tipi: mütemadi için qem = 2,06 kg/cm 2 olarak alınabilir. İnceleme alanında yapılan sondaj ve araştırma çukuru çalışmalarında yer altı suyu seviyesi gözlenmemiştir. Yüzey sularının temele etkisini önlemek için gerekli tedbirler alınmalıdır. İnceleme alanında herhangi bir doğal afet (heyelan, sel, çığ ve kaya düşmesi v.b) riski bulunmamaktadır. Bölge için en önemli tabii afet depremdir. Inceleme alanının bulunduğu yer Türkiye de pek çok yıkıcı depremin meydana geldiği Kuzey Anadolu fayı güneyindedir. İnceleme alanı Bakanlar Kurulunun 18 Nisan 1996 tarih ve 96 / 8109 sayılı kararı ile yürürlüğe giren deprem haritasına göre 1. derece tehlikeli deprem bölgesinde kalmaktadır. İnceleme alanında yapılacak yapı, zemin ve temel etüt raporunun hazırlanmasına ilişkin esaslarda belirtilen yapı ve zemin koşullarının etüt kategorilerinden 2. kategoriye girmektedir. İnceleme alanında temel kazısı sırasında herhangi bir mühendislik problemi beklenmemektedir. Binalarda "Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik" esaslarına uyulmalıdır. 60

Deprem yönetmeliği; Zemin Ortam İçin: Bina Önem Katsayısı (I) :1,0 Etkin yer ivmesi (A0) : 0.40 Zemin grubu : C2 Yerel zemin sınıfı : Z2 Spektrum karakteristik periyotları : TA=0.15 sn. TB= 0.40 sn. Kaya Ortam İçin: Bina Önem Katsayısı (I) :1,0 Etkin yer ivmesi (A0) : 0.40 Zemin grubu : C1 Yerel zemin sınıfı : Z2 Spektrum karakteristik periyotlan : TA=0.15 sn. TB= 0.40 sn. Tüm bu veriler değerlendirildiğinde parselde sıvılaşma riski mevcut değildir. İnceleme alanındaki zeminlerin orta derecede şişme özelliğinden dolayı oluşacak şişme basıncının bina yükünü yenmesi durumunda zeminde oluşacak kabarma önemli temel sorunlarına yol açabilir. Bu nedenle yapı temellerinin altına uygun kalınlıkta sıkıştırılmış granüler malzeme (GW-SW tipi kum-çakıl) teşkil edilmesi önerilmektedir. İnceleme alanı Bakanlar Kurulunun 18 Nisan 1996 tarih ve 96 / 8109 sayılı kararı ile yürürlüğe giren deprem haritasına göre 1. derece tehlikeli deprem bölgesinde kalmaktadır. İnceleme alanında yapılacak yapı, zemin ve temel etüt raporunun hazırlanmasına ilişkin esaslarda belirtilen yapı ve zemin koşullarının etüt kategorilerinden 2. kategoriye girmektedir. Deprem yönetmeliği; Zemin Ortam İçin: Bina Önem Katsayısı (I) :1,0 Etkin yer ivmesi (A0) : 0.40 Zemin grubu : C2 Yerel zemin sınıfı : Z2 Spektrum karakteristik periyotları : TA=0.15 sn. TB= 0.40 sn. Kaya Ortam İçin: Bina Önem Katsayısı (I) :1,0 Etkin yer ivmesi (A0) : 0.40 Zemin grubu : C1 Yerel zemin sınıfı : Z2 Spektrum karakteristik periyotlan : TA=0.15 sn. TB= 0.40 sn. Tüm bu veriler değerlendirildiğinde parselde sıvılaşma riski mevcut değildir. İnceleme alanındaki zeminlerin orta derecede şişme özelliğinden dolayı oluşacak şişme basıncının bina yükünü yenmesi durumunda zeminde oluşacak kabarma 61

önemli temel sorunlarına yol açabilir. Bu nedenle yapı temellerinin altına uygun kalınlıkta sıkıştırılmış granüler malzeme (GW-SW tipi kum-çakıl) teşkil edilmesi önerilmektedir. Proje alanına yönelik yapılan Jeolojik-Jeoteknik-Zemin Etüt çalışmaları sonucunda belirlenen değerlendirmeler (sonuç ve öneriler) yukarıda verilmiş olup, projenin uygulanması aşamasında bütün bu hususlara uyulacaktır. 3.4.2. Alanın Depremselliği, Proje Alanına Yakın Faylar ve Proje Alanına Uzaklıkları, Bu Faylarda Meydana Gelen Depremler, Proje Alanının İşaretlendiği 1/25.000 Ölçekli Genel Jeoloji Haritası ve Diri Fay Haritası (Tektonik Hareketler, Mineral Kaynaklar, Benzersiz Oluşumlar) Alanın Depremselliği: Proje sahası, Bakanlar Kurulu nun 18.04.1996 tarih ve 96/8109 sayılı kararı ile yürürlüğe girmiş bulunan ve T.C Bayındırlık Bakanlığı Afet İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan deprem bölgeleri haritasına göre I. derece deprem bölgesinde bulunmaktadır. Etkin Yer İvmesi Katsayısı (Ao) 0.10g ile 0.30 g arasındadır. T.C. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından hazırlanmış ve Bakanlar Kurulu'nun 18.04.1996 tarih ve 96/8109 sayılı kararı ile yürürlüğe girmiş olan Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası'na göre proje alanı I. derece deprem bölgesinde yer almaktadır. Sakarya, Deprem Bölgeleri Haritasında genel olarak I. ve II. Derece Deprem bölgesinde kalmaktadır. Türkiye nin diri fay haritası ile Deprem Bölgeleri Haritası ve Sakarya İli Deprem Haritası aşağıda verilmiştir. Sakarya il toprakları, Kuzey Anadolu fay sistemi üzerinde ve yer kabuğunun yıkıcı depremlerle sarsıldığı bir kuşakta yer alır. Sakarya ili deprem hassasiyeti, aşağıdaki deprem haritasında verilmiştir 62

Deprem Bölgeleri Haritası ve Sakarya İli Deprem Haritası Faaliyet Alanı Sakarya İli, Kuzey Anadolu Deprem hattı üzerindedir. Zeminin genç nehir çökellerinden ibaret ve yeraltı suyunun da yüksekte bulunması nedeniyle deprem şiddetini arttırıcı rol oynayacağı bilinmelidir. Tarihi depremlerden de etkilenmiş bulunan Adapazarı, son yıllarda şiddetli depremler geçirmiştir. a) 20.06.1943 tarihinde Adapazarı-Hendek depremi, Adapazarı'nın kuzey mahalleleri ve kuzeyde bulunan köyler, güneydeki mahallelere ve köylere nazaran daha fazla hasar görmüştür. 1000 bina yıkılmıs, 318 kişi ölmüştür. Hendekte binaların %25 i tamamen yıkılmıştır. Adapazarı'nda ise % 20 si tamamen yıkılmıştır. 63

b) 22.07.1967 tarihinde Adapazarı-Mudurnu Depremi genel durumu: 89 ölü, 235 yaralı, 5569 yıkık veya ağır hasarlı, 5936 konut yeniden yapılmıştır. Daimi iskan için 60.000.000-TL harcanmıştır. Deprem sonrası 7. ve 8. aylarda 20 den fazla Mşiddet= 4,3 büyük deprem kaydedilmiştir. c) 17.08.1999 tarihinde Adapazarı-Gölcük depreminde; 20.000 ölü, binlerce yaralı, 38.000 hane yıkık ve ağır hasar oluşmuştur. Artçı sarsıntılar 5-5.8 şiddetinde devam etmiştir. Proje kapsamındaki inşaat çalışmalarında; 14.07.2007 tarih ve 26582 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, Afet Bölgelerinde yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik ile 06.02.2007 tarih ve 26454 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Proje alanının işaretlendiği 1/25.000 ölçekli Genel Jeoloji Haritası Ek-11 de sunulmuştur. Proje sahasında ve yakın civarında bulunan en büyük fay sistemi, Hamamdoruk tepe ve Kil hamamlarından geçen ve sıcak su sistemini oluşturan düşey atımlı, D-B uzanımlı fay sistemidir. Bu fayda kuzey blok yükselmiş güney blok düşmüştür. Proje sahasına 4.5 km mesafede bulunan fay sistemi, bölgedeki jeolojik yapıyı temsil eden antiklinalin ekseninden geçmektedir. Bu fay aktif değildir. Ek-11 de verilen Jeoloji haritasında fay yeri gösterilmiştir. Proje sahasına en yakın aktif fay sistemi, MTA tarafından hazırlanan Türkiye Diri Fay Haritası na göre Kuzey Anadolu Fay sisteminin İznik uzantısıdır. Sahanın faya olan kuş uçuşu mesafesi 12 km civarındadır. Kuzey Anadolu Fay sisteminin İznik ve Adapazarı nda ürettiği depremler hakkındaki bilgiler aşağıda belirtilmiştir. Yer Tarih Şiddet İznik,İzmit 19 8 İznik-İzmit 29 9 İznik,Kocaeli-Bursa yöresi 33 8 İznik,İzmit 69 7 İznik,İzmit 120 8 İznik,Zeytinbağ,Mudanya batısı 129 8 İznik,İzmit,İstanbul 362 8 İznik 368 7 iznik 378 6 İznik 444 0 İznik, İstanbul 715 9 İznik,Bandırma,Erdek 985 8 İznik,Bandırma,Mürefte,İstanbul 1064 9 İznik 1895 5 a) İznik te gerçekleşen depremler aşağıda tablo halinde sunulmuştur. Bu depremlerin proje sahasına olan mesafeleri yaklaşık 65 km dir. 64

b) 20.06.1943 tarihinde 6.6 büyüklüğünde meydana gelen Adapazarı-Hendek depreminde, Adapazarı'nın kuzey mahalleleri ve kuzeyde bulunan köyler, güneydeki mahallelere ve köylere nazaran daha fazla hasar görmüştür. Proje sahasına olan mesafesi yaklaşık 50 km dir.1000 bina yıkılmış, 318 kişi ölmüştür. Hendekte binaların %25 i tamamen yıkılmıştır. Adapazarı'nda ise % 20 si tamamen yıkılmıştır. c) 22.07.1967 tarihinde 7.2 büyüklüğünde meydana gelen Adapazarı-Mudurnu Depremi genel durumu: 89 ölü, 235 yaralı, 5569 yıkık veya ağır hasarlı, 5936 konut yeniden yapılmıştır.. Proje sahasına olan mesafesi yaklaşık 62 km dir. Daimi iskan için 60.000.000-TL harcanmıştır. Deprem sonrası 7. ve 8. aylarda 20 den fazla M şiddet= 4,3 büyük deprem kaydedilmiştir. d) 17.08.1999 tarihinde Adapazarı-Gölcük depreminde; 20.000 ölü, binlerce yaralı, 38.000 hane yıkık ve ağır hasar oluşmuştur. Artçı sarsıntılar 5-5.8 şiddetinde devam etmiştir ve halen ufak sarsıntılar devam etmektedir. Proje sahasına olan mesafesi yaklaşık 65 km dir. e) Proje kapsamındaki inşaat çalışmalarında; 14.07.2007 tarih ve 26582 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, Afet Bölgelerinde yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik ile 06.02.2007 tarih ve 26454 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. 3.4.3. İnceleme Alanına Ait Büyük Ölçekli (1/5.000 yada varsa 1/1.000) Jeoloji Haritası İle Bölgenin Stratigrafik Kolon Kesiti ve İrdelenmesi Proje alanının işaretlendiği 1/5.000 ölçekli Jeoloji Haritası Ek-11 de sunulmuştur. Bölgenin Stratigrafik Kolon Kesiti ve İrdelenmesi: Proje konusu faaliyet; Sakarya İli, Taraklı İlçesi, Hacıyakup Köyü sınırları içerisinde 1/25 000 ölçekli H 24-b2 nolu paftalarda yer almaktadır. Bölgenin stratigrafik kolon kesiti aşağıda verilmiştir. 65

Proje alanı Ek-11 de verilen 1/25.000 ölçekli Proje Alanına Ait Jeoloji Haritasında gözlendiği üzere, Üst Kretase yaşlı Yenipazar formasyonudur. Bölgede oldukça geniş yer kaplayan Yenipazar formasyonu, fliş fasiyesi ve marnlardan oluşmaktadır. Fliş fasiyesi; boz, gri renkli ince ve orta tabakalı, ince ve orta taneli kumtaşı, ince ve orta tabakalı gri-açık gri renkli marn ardalanması şeklindedir. Kumtaşları orta ve yer yer iyi derecelenmelidir. Marnlar ise gri, açık gri renkli ve masif görünümlüdür. Mostra yüzeylerinde ayrışma fazladır. Birimin içinde yer yer Bilecik kireçtaşı olistolitleri bulunur. 66

Birimin kesin kalınlığı bilinmemekle birlikte, Saner (1977) tarafından, inceleme alanının dışında Taraklı'nın GD'sundaki Kayaboğazı deresinde ölçtüğü kesitte antiklinalin en alt katmanından itibaren 0-540 m. fliş, 540-600 m ler arası marn ölçülmüştür. Bölgenin genelleştirilmiş stratigrafik kolon kesiti Bölüm 3.4.1 de verilmiştir. İnceleme alanında bulunan jeolojik birim sadece Yenipazar formasyonudur. Sahada açılan sondaj kuyuları ve araştırma çukurlarından elde edilen bilgilere göre, üstte 1-3 m kadar Yenipazar formasyonuna ait bozuşmuş ve ayrışmış siltli kum tabakası bulunmakta ve bunun altında da Yenipazar formasyonuna ait silttaşları yer almaktadır. Faaliyet alanı ve çevresini gösteren jeoloji haritası Ek-11 de verilmiştir. 3.5. Proje Alanı ve Etki Alanının Doğal Afet Durumu 3.5.1. Deprem Dışındaki Heyelan, Kaya Düşmesi, Su Baskını vb. Doğal Afet Durumu (7269 Sayılı Yasa Kapsamında) İnceleme alanında çığ düşmesi, heyelan, kaya düşmesi, sel baskını gibi afet riskleri bulunmamaktadır. İnceleme alanında sıvılaşma riski mevcut değildir. İnceleme alanının 1. Derece Deprem Bölgesi nde olmasından dolayı en büyük afet kaynağı olarak deprem sayılabilir. İnceleme alanında silttaşı üzerinde yer alan örtü birimde sıvılaşma riski yoktur. İnceleme alanı düşük eğime sahip olması ve anakaya üzerindeki örtü birimlerin sıkı-çok sıkı özellikte olmalarından dolayı kütle hareketleri açısından herhangi bir sorun bulunmamaktadır. İnceleme alanı yerleşime uygunluk açısından uygun alanlar:ua-1 (zemin ortamlar) UA-2 (kaya ortamlar) olarak nitelendirilmiştir. Uygun alanlar:ua-1 (zemin ortamlar) da silttaşı üzerindeki örtü kalınlığı 3,00-15,00 m. arasındadır. Mevcut durumda heyelan, kaya düşmesi, çığ düşmesi ve sel baskını riskleri bulunmamaktadır. (Bkz.Ek-7. Sondaja Dayalı Zemin ve Temel Etüt Raporu ile Mevzi İmar Planına Esas Jeolojik ve Jeoteknik Etüt Raporu) 3.5.2. 14.07.2007 Tarih ve 26582 Sayılı Resmi Gazete de Yayınlanarak Yürürlüğe Giren Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemlerin Açıklanması 14.07.2007 tarih ve 26582 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik kapsamında yapılacak iş ve işlemler Ek-7 de verilen Zemin Etüt Raporu ve Sondaja Dayalı Zemin ve Temel Etüt Raporu ile Mevzi İmar Planına Esas Jeolojik ve Jeoteknik Etüt Raporu nda değerlendirilmiştir. (Bkz. Zemin Etüt Raporu ve Sondaja Dayalı Zemin ve Temel Etüt Raporu ile Mevzi İmar Planına Esas Jeolojik ve Jeoteknik Etüt Raporu) 3.5.3. Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkındaki Yönetmelik Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemlerin Açıklanması Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkındaki Yönetmelik kapsamında yapılacak iş ve işlemler Ek-7 de verilen Zemin Etüt Raporu ve Sondaja Dayalı Zemin ve Temel Etüt Raporu ile Mevzi İmar Planına Esas Jeolojik ve Jeoteknik Etüt Raporu nda 67

değerlendirilmiştir. (Bkz. Zemin Etüt Raporu ve Sondaja Dayalı Zemin ve Temel Etüt Raporu ile Mevzi İmar Planına Esas Jeolojik ve Jeoteknik Etüt Raporu) 3.6. Taban Suyu Seviyeleri, Zemin Akışkanlığı ve Taşıma Kapasitelerinin Belirtilmesi Proje alanında açılmış olan sondaj kuyularında ve araştırma çukurlarında yeraltısuyu seviyesine rastlanmamıştır. Zemin akışkanlığı ve taşıma kapasitelerine yönelik testler ve değerlendirmeler Ek-7 de verilen Taraklı Termal Turizm A.Ş. ye Ait Arazide Yapılacak Tesislerinin Sondaja Dayalı Zemin ve Temel Etüt Raporu nda sunulmuştur. 3.7. Proje Alanında Yağışa Bağlı Taşkın, Sel, Göllenme ve Yeraltı Suyu Baskın Riski Proje alanı civarında taşkın oluşturabilecek derecede bir yükselti bulunmamaktadır. Ayrıca bölgede taşkın riski oluşturacak yüksek debili ve beslenme alanına sahip bir akarsu bulunmamaktadır. Bu nedenle taşkın, sel, göllenme ve yeraltısuyu baskın riski yoktur. 3.8. Proje Alanı ve Etki Alanındaki Yüzeysel ve Yer altı Su Kaynaklarının Mevcut ve Planlanan Kullanımı, Proje Alanına Mesafeleri, Debileri a) Yüzeysel su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı (içme, kullanma, sulama suyu, su ürünleri istihsali, ulaşım, turizm, elektrik üretimi, diğer kullanımlar): Proje sahasında herhangi bir tarımsal faaliyet yapılmamaktadır. Ayrıca yakın civarda hiçbir endüstriyel faaliyet de bulunmadığı için bölgede herhangi bir yüzeysuyu kullanımı mevcut değildir. Sadece Aksu Deresi ve Göynük Çayı kenarındaki sahalarda küçük ölçekte tarım yapılmaktadır. Bölgede ve yakın civarında herhangi bir şekilde resmi kurumlarca planlanmış yüzeysuyu kullanımına yönelik bir proje bulunmamaktadır. b) Yeraltı su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı: Faaliyet sahası ve yakın çevresinde resmi bir kurum veya şahıslar tarafından özel olarak açılmış herhangi bir sığ veya derin kuyuya, akar veya kuru bir kaynağa rastlanmamıştır. Ayrıca sahada DSİ tarafından inşa edilmiş herhangi bir yeraltısuyu sulama projesi bulunmamaktadır. Proje alanı ve etki alanındaki yüzeysel ve yer altı su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı, proje alanına mesafeleri, debileri 3.9 başlığı altında detaylı olarak anlatılmıştır. 68

3.9. Proje Alanı ve Etki Alanının Hidrolojik ve Hidrojeolojik Özellikleri, Yüzeysel ve Yeraltı Su Kaynaklarının, Kuru Derelerin Mevcut ve Planlanan Kullanımı, Proje Alanına Mesafeleri, Debileri Hidrolojik Özellikler: a) Bölge ve Proje Alanı Hidrolojik Özellikleri: Proje alanı, DSİ havza sınıflandırmasına göre 12 numaralı Sakarya Havzası içinde, havzanın kuzey kesiminde yer almaktadır. Sakarya Havzasının bu bölümü tektonik yapıdan dolayı engebeli bir topoğrafyaya sahip olup mevsimsel yağışlar almaktadır. Proje alanında hidroloji genel olarak, bölgeye yağan yağmur ve eriyen karların oluşturduğu akışla oluşan dereler ile temsil edilmektedir. Yağış yüksek kotlara doğru artmakta ve yüksek kotlarda genellikle kar şeklinde görülmektedir. Engebeli bir topoğrafyaya sahip olan bölgede yüzeysuyu drenaj yapısı oldukça gelişmiştir. Bölgede sürekli akan derelerle birlikte, topoğrafyanın engebeli yapısından dolayı, vadilerde erime mevsiminde akışa geçen süreksiz dereler oluşmaktadır. Genellikle sedimanter kökenli kayaçlardan oluşan bölgede kaynak oluşumu fazla gözlenmez. Bölgede yapılmış herhangi bir detaylı hidrolojik çalışma bulunmamaktadır b) Projenin Göl, Baraj, Gölet, Akarsu ve Diğer Sulak Alanlara Göre Konumu: Proje sahası herhangi bir kuru veya akar dere üzerinde değildir. Sahanın yakın çevresinde mevsimlik ve sürekli akar akarsular bulunmamaktadır. Bölgenin en önemli akarsuyu Göynük Çayı dır. Göynük Çayı proje alanının yaklaşık 700 m güneyinden geçmektedir. Göynük İlçesinin yaklaşık 25 km daha doğusundan doğup geçtiği yerlerdeki birçok yan dereyi toplayan Göynük Çayı, Göynük ve Taraklı ilçelerinden doğu-batı istikametinde akarak ve Osmaneli İlçesi nin 5 km kadar güneydoğusunda Sakarya Nehri ne karışmaktadır. DSİ tarafından Göynük Çayı üzerinde iki adet akım gözlem istasyonu kurulmuştur. Bu istasyonlarda sürekli akım ölçümü yapılmaktadır. İstasyonlardan biri Taraklı İlçesi nin yaklaşık 5 km doğusunda Yeniköy Mahallesinde kuruludur. Göynük Çayı nın bu istasyonda ölçülen uzun yıllar aylık ortalama debisi 2.14 m 3 /s dir. Göynük Çayı nın Sakarya Nehrine dökülmeden önce, 5-6 km doğusunda Kaşıkçı Mahallesinde kurulu olan diğer akım gözlem istasyonunda ölçülen uzun yıllar aylık ortalama debisi ise 6.11 m 3 /s dir (http://www2.dsi.gov.tr/agibilgi/agibilgi.aspx). Akım verilerinden görüldüğü üzere, her iki istasyon arasında yaklaşık 35 km yol boyunca, Göynük Çayı nın yan derelerden oldukça yoğun beslendiği görülmektedir. Proje sahasının 100-150 m kadar doğusundan Aksu Deresi geçmektedir. Aksu Deresi, kuzeydeki yükseltilerden beslenip güneye Taraklı İlçesi ne doğru akıp ve Taraklı İlçesi nin hemen güneyinde Göynük Çayı na karışmaktadır. Sahanın kuzeyinde ve batısında yağışa bağlı akışa sahip kuru dereler mevcuttur. Sakarya Havzasının tüm sularını toplayan ve havzanın en büyük akarsuyu olan Sakarya Nehri proje sahasının kuş uçuşu 35 km batısından akmaktadır. 69

Proje sahasının yakın civarında herhangi bir göl, gölet, baraj bulunmamaktadır. En yakın mesafedeki Çubuk Gölü 30 km uzaklıktadır ve farklı bir yan havzada bulunmaktadır. En yakın mesafedeki baraj ise yine farklı bir havzada olan ve proje sahasına kuş uçuşu yaklaşık 27 km mesafede olan Çayköy Barajıdır. c) Yüzeysel su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı (içme, kullanma, sulama suyu, su ürünleri istihsali, ulaşım, turizm, elektrik üretimi, diğer kullanımlar): Proje sahasında herhangi bir tarımsal faaliyet yapılmamaktadır. Ayrıca yakın civarda hiçbir endüstriyel faaliyet de bulunmadığı için bölgede herhangi bir yüzeysuyu kullanımı mevcut değildir. Sadece Aksu Deresi ve Göynük Çayı kenarındaki sahalarda küçük ölçekte tarım yapılmaktadır. Bölgede ve yakın civarında herhangi bir şekilde Resmi kurumlarca planlanmış yüzeysuyu kullanımına yönelik bir proje bulunmamaktadır. d) Proje kapsamında yapılacak iş ve işlemler kapsamında hidrolojik etkiler ve alınacak önlemler (arazi hazırlık, inşaat, işletme ve işletme sonrası): Yukarıda da bahsedildiği gibi, faaliyet termal turizm tesislerinin inşasıdır. Dolayısıyla sahada sadece inşaat döneminde bir faaliyet olacak, inşaatlar tamamlandıktan sonra çevreyi olumsuz etkileyecek herhangi bir faaliyet olmayacaktır. Proje sahasındaki kuru dere yataklarına yağış sularının dışında katı, sıvı herhangi bir atık atılmayacak ve dere yataklarına herhangi bir müdahalede bulunulmayacaktır. Proje sahası ve çevresinde bulunan sürekli veya mevsimlik akış gösteren dere yataklarına planlanan inşaat ve faaliyetler dışında, katı veya sıvı atık atılmayacak, pasa veya malzeme doldurulmayacak, dere yataklarından malzeme temin edilmeyecek, doğal akışları değiştirilmeyecektir. Hidrojeolojik Özellikler: a) Bölge ve Proje Alanı Hidrojeolojik Özellikler: Bölgeye ait DSİ ya da herhangi bir kurum tarafından yapılmış bir hidrojeolojik etüt çalışması bulunmamaktadır. Ayrıca sahada açılmış herhangi bir kuyu da bulunmamaktadır. Bölgenin hidrojeolojisine ait çalışmalar, mevcut rapor ve haritalar ile arazi gözlemlerinin birlikte değerlendirilmesiyle hazırlanmıştır. Proje sahası ve yakın civarı jeolojik olarak Üst Kretase yaşlı Yenipazar formasyonundan oluşmuştur. Bölgede oldukça geniş yer kaplayan Yenipazar formasyonu, fliş fasiyesi ve marnlardan oluşmaktadır. Fliş fasiyesi; boz, gri renkli ince ve orta tabakalı, ince ve orta taneli kumtaşı, ince ve orta tabakalı gri-açık gri renkli marn ardalanması şeklindedir. Kumtaşları orta ve yer yer iyi derecelenmelidir. Marnlar ise gri, açık gri renkli ve masif görünümlüdür. Bölgeye ait raporlarda akifer özelliğindeki biriminin Jura-Alt Kretase yaşlı Bilecik formasyonlarının boşluklu, kırıklı ve çatlaklı karakterdeki kireçtaşları olduğu belirtilmektedir. Bilecik formasyonu aynı zamanda bölgedeki termal aktivitenin de 70

rezervuar kayacıdır. AKKOYUNLU, 2010 a göre Bilecik formasyonunun yanı sıra, Üst Kretase yaşlı Değirmenözü üyesinin kireçtaşları ve Taraklı formasyonunun kalın tabakalı kumtaşları ile Eosen yaşlı Çataltepe formasyonunun kumtaşlarının tektonizma etkisi ile sekonder porozite ve permeabilite kazandıkları yerler de iyi birer geçirgen kayaç özelliğine sahiptirler. Bu nedenle çalışmamızda bu birimler yarı-geçirimli olarak değerlendirilmiştir. Proje sahasını oluşturan Yenipazar formasyonu ise AKKOYUNLU, 2010 ve DİDİK vd, 1992 ye göre kalın tabakalı marn ve şeyl içeriği yönünden geçirimsiz özelliğe sahiptir. Bu özelliği ile jeotermal aktivite açısından çok iyi bir örtü kayaç niteliğindedir. Birimin kesin kalınlığı bilinmemekle birlikte, Saner (1977) tarafından, inceleme alanının dışında Taraklı'nın GD'sundaki Kayaboğazı deresinde ölçtüğü kesitte antiklinalin en alt katmanından itibaren 0-540 m. fliş, 540-600 m ler arası marn ölçülmüştür. Birimin proje sahasında da yakın bir kalınlığa sahip olduğu tahmin edilmektedir. Faaliyet sahası ve yakın çevresinde resmi bir kurum veya şahıslar tarafından özel olarak açılmış herhangi bir sığ veya derin kuyuya, akar veya kuru bir kaynağa rastlanmamıştır. Ayrıca sahada DSİ tarafından inşa edilmiş herhangi bir yeraltısuyu sulama projesi bulunmamaktadır. Termal tesislerde kullanılacak sıcak su, sahanın 4-5 km kadar batısında 281770 D/4475414 K koordinatlarında açılmış olan sıcak su sondajından sağlanacaktır. Proje sahasında herhangi bir sondaj faaliyetinde bulunulmayacaktır. Termal suyun taşınacağı isale hattı ile ilgili bilgiler raporun 3.12 başlığı altında detaylı olarak anlatılmaktadır. Yapılan arazi gözlemlerinde proje sahası ve civarında herhangi bir kaynak boşalımı veya yeraltısuyu sızıntısı gözlenmemiştir. b) Yüzeysel Su Kaynaklarının Hidrojeolojik Özellikleri: Engebeli bir topoğrafyaya sahip olan ve geçirimsiz-az geçirimli formasyonlardan oluşan bölgeye düşen yağışın çok az miktarı yeraltına süzülmekte ve direk akışa geçmektedir. Bölgedeki yüzeysel su kaynakları, tamamen yüksek kotlara düşen yağıştan beslenmekte olup yeraltısuyuyla bir etkileşim içinde bulunmamaktadır. c) Yeraltı ve Termal Su Kaynaklarının Hidrojeolojik Özellikleri (Su Seviyeleri, Miktarları, Emniyetli Çekim Değerleri, Kaynakların Debileri, Mevcut ve Planlanan Kullanımı): Proje sahasını oluşturan Yenipazar formasyonu akifer özelliği göstermediğinden dolayı hidrojeolojik olarak önem arz etmemektedirler. Bölge oldukça bakir olup herhangi bir yerleşim yeri, fabrika, tarımsal alan, tesis, yeraltısuyu işletmesi bulunmamaktadır. Dolayısıyla bir yeraltısuyu kullanımı yoktur. Taraklı İlçesi nin ve civar köylerin su ihtiyacı kuzeydeki yükseltilerde kaptaja alınmış kaynaklarla sağlanmaktadır. Sahada yeraltısuyu ile ilgili veri bulunamamasından dolayı, yeraltısuyu seviyesi ve akım yönü hakkında bir bilgi edinilememiştir. Yapılan arazi çalışmasında alt kotlarda hiçbir kaynak boşalımına rastlanmamıştır. Bu durum, formasyonun geçirimsiz olduğunun bir göstergesi olarak yorumlanmıştır. 71

Bölgede DSİ tarafından belirlenen bir yeraltısuyu işletme sahası veya yasaklanmış saha bulunmamaktadır. Proje sahasında herhangi bir kaynak tespit edilmemiştir. Sahanın yaklaşık 4 km doğusunda, doğu-batı uzanımlı bir hat boyunca çıkış gösteren sıcak su kaynaklarının bulunduğu bir bölge vardır. Bu bölgede, debileri 0.10 2.00 lt/s arasında, sıcaklıkları ise 26 0 41 0 C değişen, 6 adet tespit edilmiş kaynak vardır. Faaliyet konusu termal tesislerin sıcak su ihtiyacının sağlanacağı sıcak su sondaj kuyusu da bu bölgede, sahanın 4-5 km kadar batısında 281770 D/4475414 K koordinatlarında açılmıştır. AKKOYUNLU, 2010 a göre, 2009 yılında açılmış olan sondajda 0-150 m arası Yenipazar formasyonunun marn ve şeyleri kesilmiş, 150-200 m arasında da Yenipazar formasyonunun Değirmenözü kireçtaşı üyesi kesilmiştir. Kuyuda 190-200 m arasında basınçlı sıcak su gelmesi üzerine daha fazla ilerlenememiş ve sondaj durdurulmuştur. Sondajdan artezyen halinde 130 lt/s ve 41 0 C sıcaklıkta, kuyu başı basıncı 11 atmosfer olan sıcak su elde edilmiştir. Kuyuya ait sondaj logu aşağıda verilmiştir. 72

TARAKLI TERMAL Sıcak su sondaj logu (AKKOYUNLU, 2010) Sondaj suyunda yapılan kimyasal analiz sonucunda suyun ABD tuzluluk diyagramına göre yüksek tuzlu az sodyumlu sular sınıfına girdiği, Wilcox diyagramına göre iyi kullanılabilir sular sınıfına girdiği, Piper diyagramına göre ise kalsiyumlu bikarbonatlı sular sınıfına girdiği tespit edilmiştir. 73

d) Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Hidrojeolojik Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası): Proje konusu faaliyet termal turizm tesisleri yatırımıdır. Bölgeye termal devremülk tesisleri inşa edilecektir. Dolayısıyla bölgede sadece binaların inşaatı safhasında çalışmalar yapılacaktır. İnşaatın bitmesinin ardından bölgede herhangi bir faaliyet gerçekleşmeyecektir. İnşaat sırasında kazı ve dolgu çalışmaları yapılacaktır. İnşaat sırasında kazı ve dolgu çalışmaları yapılacaktır. Tesislerin inşaatı sırasında herhangi bir delme, patlatma, kırma-eleme işlemi yapılmayacaktır. Dolayısıyla yapılacak inşaatın bölgedeki formasyonların fiziksel yapısına olumsuz bir etkisi olmayacaktır. Faaliyet sırasında çevresel etki açısından göz önünde bulundurulacak tek nokta atık sıcak sulardır. Atık sular belediyenin kanalizasyon sitemine verilecektir. Suyun analiz sonucunda iyi kullanılabilir özellikte bir su olduğu, çok fazla mineral içermediği (862.996 mg/lt) belirlenmiştir. Dolayısıyla atık sıcak suyun kanalizasyona verilmesi herhangi bir problem yaratmayacaktır. Oluşabilecek evsel nitelikli atıksular ve termal atıksu, Taraklı Belediyesi ne ait mevcut kanalizasyon hattına verilerek deşarj edilecektir. Buradan kanalizasyon hattı vasıtasıyla toplanan atıksuların, Taraklı Belediyesi tarafından projelendirme ve yapım işlemleri devam eden Taraklı Belediyesi Atıksu Arıtma Tesisi nde arıtılması sağlanmış olacaktır. Konu ile ilgili olarak projeden kaynaklanacak olan atıksuların, belediyenin atıksu arıtma tesisine kabul edileceğine dair yazı Taraklı Belediyesi nden alınmış olup, Ek-12 de sunulmuştur. Taraklı Belediyesi tarafından projelendirme ve yapım işlemleri halen devam eden Taraklı Belediyesi Atıksu Arıtma Tesisi nin 2 yıl içerisinde tamamlanması planlanmaktadır (Bkz.Ek-12). Atıksu Arıtma Tesisi nin belirtilen sürede tamamlanıp faaliyete geçememesi durumunda ise TARAKLI TERMAL tarafından paket arıtma tesisi yaptırılarak faaliyetten kaynaklanacak olan atıksular bu paket arıtma ünitesinde arıtılacaktır. Bu husus, faaliyet sahibinin taahhütü altındadır. 3.10. Meteorolojik Özellikler, Bölge Özelinde Hava Koşulları Hava kirliliğine sebep olabilecek kirleticilerin taşınması ve yayılımı birçok faktöre bağlıdır. Yerel topoğrafik koşulların yanında küresel ve bölgesel hava koşulları da kirleticilerin yayılımında önemli rol oynamaktadır. Söz konusu projeden kaynaklanabilecek emisyonların bölgedeki etkilerini belirlemek ve gerekli önlemleri almak amacıyla bölgenin iklim koşulları ve meteorolojisi incelenmiştir. Devlet Meteoroloji İşleri (DMİ) Genel Müdürlüğü'nden, 40 47' kuzey enlemi ile 30 25' doğu boylamında yer alan ve proje alanını temsil eden Sakarya Meteoroloji İstasyonu'nun uzun yıllar (1975-2010) verileri değerlendirilmiştir. Bölgenin Genel İklim Koşulları: Sakarya ilinde Marmara ve Karadeniz Bölgesi iklimi özellikleri yaşanmaktadır. Sakarya, rutubetli bir havaya ve ılıman bir iklime sahiptir. Kışlar bol yağışlı ve az soğuk, yazlar ise sıcak olur. Proje alanının meteorolojik özelliklerinin belirlenmesi ve proje etki alanının en doğru şekilde ortaya konabilmesi için, Proje Alanı'nı temsil eden ve büyük klima gözlemlerinin yapıldığı Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü Sakarya Meteoroloji 74

istasyonu'na (Enlem: 40 47', Boylam: 30 25', Yükseklik: 31 m) ait uzun yıllar (1975-2010) verileri analiz edilmiştir. Basınç Dağılımı: Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü Sakarya Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama basınç 1005,1 hpa dır. Ölçülen maksimum basınç 1025,2 hpa ile Ocak ayında, ölçülen minimum basınç ise 975,5 hpa ile Ocak ayında gerçekleşmiştir. Tablo 12: Basınç Değerleri Şekil 3: Sakarya İli Basınç Dağılımı Grafiği (1975-2010 Verileri) Sıcaklık Dağılımı: Yörede görülen yıllık ortalama sıcaklık 14,3 C dir. Bölgede yaz ayları sıcak, kış aylarında ılıman bir iklim hakimdir. En düşük sıcaklığın kaydedildiği ay 3 C ortalama ile Ocak ayı, en yüksek sıcaklığın kaydedildiği ay 44 C ortalama ile Ağustos ayıdır. Sakarya iline ait sıcaklık dağılımı grafiksel olarak Şekil 4' te, sıcaklık değerleri ise Tablo 10 da verilmiştir. 75

Tablo 13: Sakarya İli 1975-2010 Yılları Arasındaki Ortalama Sıcaklıklar Şekil 4: Sakarya İli Sıcaklık Dağılımı Grafiği (1975-2010 Verileri) Yağış: Yağışların dağılımı, miktarı ve türü, kirleticilerin yaş çökelme miktarlarını etkilemesi açısından önem taşımaktadır. Sakarya Meteoroloji istasyonu'nda 1975-2010 yılları arasında kaydedilen verilere göre elde edilen yağış rejimleri Tablo 11' de, yağış dağılımı grafiksel gösterimi ise Şekil-5'te verilmiştir. 76

Tablo 14: Sakarya İline Ait Yağış Rejimleri Şekil 5: Sakarya İline Ait Yıllık Toplam Yağış Dağılımı Nispi (Bağıl) Nem: 1975-2010 yılları arasında Sakarya Meteoroloji İstasyonu'nda kaydedilen verilere göre, yıllık ortalama bağıl nem % 73 olarak gerçekleşmiştir. Minimum nem ise % 8,0 ile Mart ayı içinde gerçekleşmiştir. Tablo 15: Bağıl Nem Değerleri 77

Şekil 6: Sakarya İline Ait Nem Grafiği Buharlaşma: Sakarya Meteoroloji İstasyonu'nun ortalama açık yüzey buharlaşması ile maksimum açık yüzey buharlaşması verileri kullanılmıştır. Ortalama Açık Yüzey Buharlaşması: Sakarya Meteoroloji İstasyonu nun gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama açık yüzey buharlaşma miktarı 832,3 mm.dir. En yüksek aylık ortalama açık yüzey buharlaşması 163 ile Temmuz ayında gerçekleşmiştir. Tablo 16: Ortalama Açık Yüzey Buharlaşma Değerleri Şekil 7: Ortalama Açık Yüzey Buharlaşma Değerleri Grafiği 78

Maksimum Açık Yüzey Buharlaşması: Sakarya Meteoroloji İstasyonu nun gözlem kayıtlarına göre, günlük maksimum açık yüzey buharlaşması 27 mm. ile Ekim ayında gerçekleşmiştir. Tablo 17: Maksimum Açık Yüzey Buharlaşma Değerleri Şekil 8: Maksimum Açık Yüzey Buharlaşma Değerleri Grafiği Sayılı Günler Dağılımı: Kar Yağışlı ve Kar Örtülü Günler: Sakarya Meteoroloji İstasyonu nun gözlem kayıtlarına göre, yıllık ortalama kar yağışlı gün sayısı 14,9 gündür. Yıllık ortalama kar örtülü günler sayısı 11,6 gündür. Maksimum kar kalınlığı ise 55,0 cm ile Şubat ayında gerçekleşmiştir. Tablo 18: Kar Yağışlı ve Kar Örtülü Günler Sayısı 79

Şekil 9: Kar Yağışlı ve Kar Örtülü Günler Sayısı Grafiği Sisli, Dolulu, Kırağılı ve Orajlı Günler Sayısı: Sakarya Meteoroloji İstasyonu nun gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama sisli günler sayısı 21,1 gündür. Yıllık ortalama dolulu günler sayısı 0,4 gündür. En yüksek ortalama dolulu gün sayısı 0,1 ile Mart, Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında gerçekleşmiştir. Sakarya Meteoroloji İstasyonu nun gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama kırağılı günler sayısı 29,2 gündür. En yüksek ortalama kırağılı gün sayısı 7,5 ile Ocak ayında gerçekleşmiştir. Sakarya Meteoroloji İstasyonu nun gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama orajlı günler sayısı 11,3 gündür. En yüksek ortalama orajlı gün sayısı 2,7 ile Haziran ayında gerçekleşmiştir. Tablo 19: Sisli, Dolulu, Kırağılı ve Orajlı Günler Sayısı Şekil 10: Sisli, Dolulu, Kırağılı ve Orajlı Günler Sayısı Grafiği 80

Rüzgar Dağılımı ( Yıllık, Mevsimlik, Aylık Rüzgar Yönü Dağılımı, Yönlere Göre Rüzgar Hızı, Aylık Ortalama Rüzgar Hızı Dağılımı ve Grafiği, En Hızlı Esen Rüzgar Yön ve Hızı, Fırtınalı ve Kuvvetli Rüzgarlı Gün Sayısı: Uzun Yıllar Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları: Sakarya Meteoroloji İstasyonu nun gözlem kayıtlarına göre yönlere göre rüzgarın esme sayıları toplamları aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo 20: Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları Sakarya Meteoroloji İstasyonu nun gözlem kayıtlarına göre birinci derecede hakim rüzgar yönü N (kuzey) dir. İkinci derecede hakim rüzgar yönü ise NNE (kuzeykuzeydoğu) dur. Şekil 11: Esme Sayılarına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı 81

Tablo 21: İlkbahar Mevsimindeki Rüzgarın Esme Sayıları Şekil 12: Esme Sayılarına Göre İlkbahar Mevsimine Ait Rüzgar Diyagramı 82

Tablo 22: Yaz Mevsimindeki Rüzgarın Esme Sayıları Şekil 13: Esme Sayılarına Göre Yaz Mevsimine Ait Rüzgar Diyagramı 83

Tablo 23: Sonbahar Mevsimindeki Rüzgarın Esme Sayıları Şekil 14: Esme Sayılarına Göre Sonbahar Mevsimine Ait Rüzgar Diyagramı 84

Tablo 24: Kış Mevsimindeki Rüzgarın Esme Sayıları Şekil 15: Esme Sayılarına Göre Kış Mevsimine Ait Rüzgar Diyagramı 85

Şekil 16: Esme Sayılarına Göre Aylık Rüzgar Diyagramları Ortalama Rüzgar Hızı: Sakarya Meteoroloji İstasyonu nun gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama rüzgar hızı 2,8 m/sn olarak gerçekleşmiştir. 86

Tablo 25: Ortalama Rüzgar Hızı Şekil 17: Ortalama Rüzgar Hızına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı Uzun Yıllar Yönlere Göre Ortalama Rüzgar Hızı Değerleri: Sakarya Meteoroloji İstasyonu nun gözlem kayıtlarına göre yönlere göre ortalama rüzgar hızları tabloda verilmiştir. Tablo 26: Uzun Yıllar Yönlere Göre Ortalama Rüzgar Hızı Değerleri 87

Şekil 18: Ortalama Rüzgar Hızı Diyagramı Maksimum Rüzgar Hızı ve Yönü: Sakarya Meteoroloji İstasyonu nun gözlem kayıtlarına göre yönlere göre maksimum rüzgarın yönü NE (kuzeydoğu) olup, maksimum rüzgarın hızı ise 30,0 m/sn ile Aralık ayında görülmüştür. Tablo 27: Maksimum Rüzgar Hızı ve Yönü Fırtınalı Günler Sayısı Ortalaması ve Kuvvetli Rüzgarlı Günler Sayısı Ortalaması : Sakarya Meteoroloji İstasyonu nun gözlem kayıtlarına göre yıllık ortalama fırtınalı günler sayısı 19,0 gündür. Fırtınalı gün sayısının en fazla olduğu ay 3,2 ile Ağustos ayıdır. Yıllık ortalama kuvvetli rüzgarlı günler sayısı 85,0 gündür. Kuvvetli rüzgarlı günler sayısının en fazla olduğu ay 10,4 ile Temmuz ayıdır. Tablo 28: Fırtınalı Günler Sayısı Ortalaması ve Kuvvetli Rüzgarlı Günler Sayısı Ortalaması 88

3.11. Proje Alanı ve Etki Alanındaki Flora/Fauna ve Yaşam Alanları (Arazi Çalışmalarının Vejetasyon Dönemi Dikkate Alınarak Hangi Dönemde Kim Tarafından Yapıldığı, Tür Tespitlerinin Belirlenme Yöntemleri, Bölgedeki Dağılımları ve Bolluk Miktarları, Ulusal ve Uluslar arası Yasalarla Koruma Altına Alınan Türler (Fauna Çalışmalarına Ait Bölümde IUCN e göre Tehlike Kategorilerine Göre Değerlendirme Yapılması, Koruma Statüleri nin RDB (Kırmızı Liste) Bern Sözleşmesi Tür Listeleri Baz Alınarak Belirlenmesi ve Alınacak Önlemlerin Belirtilmesi, Fauna Türlerinin 2011-2012 Merkez Av Komisyonu Kararlarına Göre İrdelenmesi (Flora ve Fauna Arazi Çalışmasının Hangi Tarihlerde ve Kim Tarafından Yapıldığının Belirtilmesi) Proje konusu sahanın, flora-fauna çalışmaları, 2012 yılı Haziran ayı başında Biyolog Aslı AVCIOĞLU tarafından yapılmıştır. Flora-Fauna tespit çalışmalarında saha incelemeleri yanında; vejetasyon mevsimi dışında oluşumuz nedeniyle literatürden yararlanılmıştır. Bunun yanı sıra TÜBİTAK Türkiye Bitkileri Veri Tabanı ve yayınları ve 10 ciltlik Flora of Turkey kayıtları, DONNER,J. in Verbreitungskarten Zu P.H.DAVIS Flora of Turkey 1-9 ve ATALAY, Prof. Dr. İ. in Türkiye Vejetasyon Coğrafyası adlı eserlerden yararlanılmıştır. Alanda yapılan arazi gözlemleri ve literatüre göre çalışma alanının Avrupa-Sibirya Floristik Bölgesi nin Öksin alt bölgesine dahil olduğu gözlenmiştir. Ancak bölgede Akdeniz ve İran-Turan Fitocoğrafik bölgesi elemanlarına da rastlanılmaktadır. Bu floristik bölgenin genel özellikleri ve bitki listeleri aşağıda verilmiştir. Ayrıca alanın florası TÜBİTAK ın Türkiye Bitkileri Veri Tabanı olarak hazırlanan (TUBİVES) içerisinde de taraması yapılmış ve flora tablosu bu verilere göre düzenlenmiştir. Yapılan çalışmalara göre, çalışma alanı ve yakın çevresi (1 km çap) flora-faunası aşağıdaki tabloda sunulmuştur. Avrupa-Sibirya Fitocoğrafik Bölgesinin Sınırları ve Genel Özellikleri: Bu bölge, genel olarak Karadeniz nemli ılıman ve nemli soğuk iklimin etkili olduğu kuzey bölgelerimiz ile Gelibolu ve Biga yarımadaları dışında, Marmara Bölgesini (Trakya dahil) kapsar. Trakya da Yıldız dağlarının kuzey ve Marmara Bölgesi nin doğu ve güney bölümlerindeki dağların kuzeye bakan yamaçları ile Kuzey Anadolu kıyı şeridinde yaprağını döken, çoğunlukla mezofit (nem isteği orta derecede) vejetasyon formasyonları yaygındır. Aynı zamanda fanerofit (ağaç ve çalılar) ve hemikriptofit ler (kurak mevsimde kökleri dışında dış organları ölen bitkiler) de yer alır. Doğu Karadeniz kıyı şeridinde çok az olan Akdeniz kökenli elemanlar da, 200 m ye kadar yükselebilen kıyı kuşağında yaygındır. Tablo 29: Proje konusu saha çevresindeki flora türleri BİLİMSEL ADI TÜRKÇE ADI HABİTAT END R.D. BRN ELEMENT EQUISETACEAE Equisetum ramosissimum Desf. Atkuyruğu Su kenarı, nemli çayır - - -? BRASSICACEAE Lepidium graminifolium L. Kerdeme Kurak yamaç - - -? RUBIACEAE 89

Asperula taurina L. ssp.taurina Yapışkanotu Yaprak döken ormanlar, - - -? ERICACEAE Erica arborea L. Funda Seyrek karışık orman - - -? SCROPHULARIACEAE Verbascum blattaria L. Sığırkuyruğu Çorak yerler, yol kenarları - - -? LAMIACEAE Stachys thirkei C. Koch Dağçayı Aşınmış yamaç kıyıları - - -? Salvia aethiopis L. Adaçayı Kireçtaşı yamaçlar - - -? EUPHORBIACEAE Andrachne telephioides L. - Orman açıklığı, taşlık alanlar - - -? Euphorbia helioscopia L. Sütleğen Kireçtaşı yamaçlar, firigana - - -? Euphorbia taurinensis All. Sütleğen Quercus ormanı, maki - - -? Endemizm: Faaliyet alanında yapılan arazi ve literatür çalışmalarında endemik herhangi bir türe rastlanmamıştır. Türkçe İsim/Yöresel İsim: Bitki listeleri içinde verilmiş olup, Türkçe Bitki Adları Sözlüğü Prof. Dr. Turhan Baytop, Türk Dil Kurumu Yayınına göre değerlendirilmiştir. Ancak bazı türlerin Türkçe isim veya yöresel ismine rastlanılmamaktadır. Bu nedenle bitki türleri binomial yazım kurallarına göre bilim dili olan Latince olarak değerlendirilmektedir. Habitat Sınıfları: Bitki listeleri içinde türlerin habitatları belirtilmiştir. Bern Sözleşmesi İle Koruma Altına Alınan Türler: Bern Sözleşmesi 9/1/1984 tarihli Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe girmiş uluslararası bir sözleşme olup, amacı nesli tehlikeye düşmüş ve düşebilecek türlerin, özellikle göçmen olanlarına öncelik verilmek üzere, yabani flora-fauna ve bunların yaşam ortamlarının korunması ve bu konuda birden fazla devletin işbirliğini geliştirmektir. Bern Sözleşmesi ne göre kesin olarak koruma altına alınan flora türlerinin kasıtlı olarak koparılması, toplanması, kesilmesi veya köklenmesi kesinlikle yasaklanmıştır. Flora listesinde yer alan türler Bern Sözleşmesi ve Sekretaryasının son düzenlemelerine göre gözden geçirilmiş olup, bu sözleşmeye göre koruma altına alınmış tür bulunmamaktadır. FAUNA: Faaliyet alanının faunasının tespiti yapılan arazi çalışmaları ve literatür araştırması sonucunda belirlenmiştir. Ayrıca yöre halkından alınan bilgilerden de büyük ölçüde yararlanılmıştır. Buna göre faaliyet alanında mevcut türler faaliyet alanının yaklaşık 1 km çevresi irdelenerek tespit edilmeye çalışılmıştır. Faaliyet alanı ve yakın çevresinin faunası aşağıda verilmiştir. Tablo 30: Faaliyet Alanı Faunası REPTILIA (SÜRÜNGENLER) LATİNCE İSMİ TÜRKÇE İSMİ HABİTAT END BRN IUCN TESTUDINIDAE Testudo graeca Tosbağa Taşlık, kumlu ve kuru yerler - II VU ANGUIDAE Anguis fragilis Yılan kertenkele Orm ve çayırlıklarda taş altı ve toprak - III - LACERTIDAE Lacerta viridis Yeşil kertenkele Orman içi tarla ve yol kenar. çalılık - II - 90

SCINCIDAE Ablepharus kitaibeli İnce kertenkele Kısa bitkili açık yerler, seyrek ağaçlık - II - COLUBRIDAE Elaphe quatuorlineata Sarı yılan Seyrek orman ve çalılık taşlı kısımlar, - II - AVES (KUŞLAR) LATİNCE İSMİ TÜRKÇE İSMİ İNGİLİZCE İSMİ SYLVIDAE Sylvia melanocephala PARIDAE Maskeli Ötleğen Sardinian Warbler HABİTAT Çalılık, seyrek ormanların alt örtüsü, makilikler END AV K. IUCN BERN RED D. KONUM - 2 - II - Y Parus major B. Baştan kara Great Tit Ormanlar, parklar, bahçe - 2 - II - Y LANIIDAE CORVIDAE Garrulus glandarius Alakarga Jay Her türlü ormanlar - 3 - - - Y Corvus monedula Küçük Karga Jackdaw Seyrek ormanlar, meyva bahçeleri - 3 - - - Y Corvus corone Leş Kargası Hooded Crow Çoğunlukla tarım alan. yakın her türlü ağaçlıklar - 3 - - - Y CICONIIDAE Ciconia nigra Kara Leylek Black Stork Sulak ormanlar; göç sırasında kuru ortamlarda - 2 - II A.2 G,T AMPHIBIA (İKİ YAŞAMLILAR) LATİNCE İSMİ TÜRKÇE İSMİ HABİTAT END BERN IUCN BUFONIDAE Bufo viridis Gece kurbağası Bahçe ve açık arazilerdeki taş altları - II - RANIDAE Rana camerani Şeritli kurbağa Açık arazide dere kenarındaki çayırlıklar - III - MAMMALIA (MEMELİLER) LATİNCE İSMİ TÜRKÇE İSMİ HABİTAT END AV K. IUC N BERN ERINACEIDAE Erinaceus concolor Kirpi Bağ,bahçe, kültür arazisi - 2 - III LEPORIDAE Lepus europaeus Yabani tavşan Her türlü habitat - - - III SPALACIDAE Spalax leucodon Körfare Mera, tarla, çayır ve yayla - - VU - Rattus rattus Ev sıçanı Genelde iç kısımlarda meskun yer ve dere kenarları - - - - Alanın faunası belirlenirken Prof. Dr. Ali DEMİRSOY un Memeliler, Amfibiler ve Sürüngenler (1997) ile Genel ve Türkiye Zoocoğrafyası, Prof.Dr.Mustafa KURU nun Omurgalı Hayvanlar (1994) Devlet Planlama Teşkilatı ve TÜBİTAK tarafından desteklenen Türkiye Faunası Veritabanı Projesi nin bir ürünü olan Türkiye Omurgalılar Tür Listesi (1996), C.S.Roselaar ın Taxonomy, morphology, and distribution of the Songbirds of Turkey: an atlas of biodiversity of Turkish passerine birds (1995) adlı eserlerden de yararlanılmıştır. 91

Faaliyet alanı faunasını oluşturan türler IUCN, 2012-2013 Merkez Av Komisyonu kararı ve Bern sözleşmesi ve Sekreteryasına (1999) göre incelenmiş olup, Kuşlar (=Aves) için ayrıca Red Data Book kategorileri ve Türkiye de bulunma statüleri belirtilmiştir. Ek Liste I Ek Liste II Ek Liste III Ek Liste IV Belli edilen zamanlarda avlanılmasına izin verilen türler Koruma altına alınmış memeli ve kuşlar Her vakit avlanabilen türler Koruma altına alınan kaplumbağalar, yılanlar ve kertenkeleler Bern Sözleşmesine göre koruma altına alınan fauna türleri iki kategoriye ayrılmıştır. II Kesin olarak koruma altına alınan türler III Korunan türler II- Kesin Olarak Koruma Altına Alınan Türler Her türlü kasıtlı yakalama ve alıkoyma, kasıtlı öldürme şekilleri, Üreme veya dinlenme yerlerine kasıtlı olarak zarar vermek veya buraları tahrip etmek, Yabani faunayı bu sözleşmenin amacına ters düşecek şekilde özellikle üreme, geliştirme ve kış uykusu dönemlerinde kasıtlı olarak rahatsız etmek, Yabani çevreden yumurta toplamak veya kasten tahrip etmek veya boş dahi olsa bu yumurtaları alıkoymak, Fauna türlerinin canlı veya cansız olarak elde bulundurulması ve iç ticareti yasaktır. III- Korunan Fauna Türleri Yabani faunayı yeterli popülasyon düzeylerine ulaştırmak amacıyla uygun durumlarda geçici veya bölgesel yasaklama. Kapalı av mevsimleri ve diğer ulusal esaslar (Merkez Av Komisyonu kararları). Yukarıdaki fauna listelerinde belirtilen ve Bern Sözleşmesi ile koruma altına alınan türler ve diğer yaban hayatı türleri üzerine bu faaliyet ile; bu türlerin avlanması, kasıtlı olarak öldürülmesi veya alıkonulması, kasıtlı olarak yumurtalara zarar verilmesi gibi etkiler kesinlikle söz konusu değildir. Söz konusu faaliyette 2012-2013 Merkez Av Komisyonu kararlarına ve Bern Sözleşmesi hükümlerine uyulacaktır. 18.06.2011 tarih ve 27968 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 14.06.2011 karar tarih ve 10 karar nolu, 2011-2012 Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararlarına göre; 92

EK LİSTE-1 ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞINCA KORUMA ALTINA ALINAN YABAN HAYVANLARI MEMELİLER Familya ve tür adı (Latince adı) Türkçe adı KİRPİLER ERINACEIDAE Erinaceus concolor Kirpi Oryctalagus auritus Uzun Kulaklı Çöl Kirpisi UÇAN YARASALAR PTEROPODIDAE Rousettus aegyptiacus Mısır Yarasası BÖCEKCİL YARASALAR EMBALLONURIDAE Taphozous nudiventris NALBURUNLUYARASALAR) RHINOLOPHIDAE Rhinolophus ferrumequinum Nalburunlu Büyükyarasa Rhinolophus hipposideros Nalburunlu Küçükyarasa Rhinolophus euryale Akdeniz Nalburunluyarasası Rhinolophus mehelyi Nalburunluyarasa Rhinolophus blasii Nalburunluyarasa DÜZBURUN YARASALAR VESPERTILIONIDAE Myotis mystacinus Küçük Sakallı Yarasa Myotis nipalensis Myotis aurescens Myotis brandtii Myotis emerginatus Kirpikli Yarasa Myotis nattereri Saçaklı Yarasa Myotis bechsteini Büyükkulaklı Yarasa Myotis myotis Farekulaklı Büyükyarasa Myotis blythii Farekulaklı Küçükyarasa Myotis daubentonii Su Yarasası Myotis capaccinii Uzunayaklı Yarasa Pipistrellus nathusii Pürtüklü Yarasa Pipistrellus kuhlii Beyazyakalı Yarasa Hypsugo savii Nyctalus leisleri Küçük Akşamcı Yarasa Nyctalus noctula Akşamcı Yarasa Nyctalus lasiopterus Büyük Akşamcı Yarasa Eptesicus bottae Akdeniz Geniş Kanatlı Yarasası Eptesicus serotinus Genişkanatlı Yarasa Otonycteris hemprichi Uzunkulaklı Yarasa Barbastella barbastellus Sakallı Yarasa Plecotus auritus Kahverengi Uzunkulaklı Yarasa Plecotus austriacus Gri Uzunkulaklı Yarasa Vespertilio murinus İkirenkli Yarasa Miniopterus schreibersii Uzunkanatlı Yarasa KUYRUKLU YARASALAR MOLOSSIDAE Tadarida teniotis Kuyruklu Yarasa, Buldog Yarasa SİNCAPLAR SCIURIDAE Sciurus vulgaris Avrupa Sincabı Sciurus anomalus Anadolu Sincabı Spermophilus citellus Tarla Sincabı Spermophilus xanthophrymnus Tarla Sincabı KUNDUZLAR CASTORIDAE Castor fiber Kunduz ARAPTAVŞANLARI DIPODIDAE Allactaga euphratica Araptavşanı Allactaga elater Araptavşanı Allactaga williamsi Araptavşanı Sicista caucasica YEDİUYURLAR GLIRIDAE Dryomys nitedula Hasancık Dryomys laniger Kayauyuru Dryomys pictus Yediuyur Eliomys melanurus Asya Bahçe Yediuyuru 93

Myomimus roachi Fare benzeri yediuyur Myomimus setzeri Fare benzeri yediuyur Muscardinus avellanarius Glis(= Myoxus) glis Yediuyur OKLU KİRPİLER HYSTRICIDAE Hystrix i indica Oklukirpi SUMAYMUNLARI MYOCASTORIDAE Myocastor coypus Sumaymunu KÖPEKGİLLER CANİDAE Canis lupus Kurt Vulpes zerda Uzun Kulaklı Çöl Tilkisi AYILAR URSIDAE Ursus arctos Boz Ayı SANSARGİLLER MUSTALİDAE Vormela peregusna Alaca Sansar Lutra lutra Su Samuru SIRTLANLAR HYAENIDAE Hyaena hyaena Çizgili Sırtlan KEDİLER FELIDAE Felis silvestris Yaban Kedisi Felis chaus Sazlık Kedisi Lynx (= Felis) lynx Vaşak Caracal (= Felis) caracal Karakulak, Step Vaşağı Panthera pardus Leopar, Pars FOKLAR, DENİZ KÖPEKLERİ PHOCIDAE Monachucs monachus Akdeniz Foku GEYİKLER CERVIDAE Cervus dama Ala Geyik-Yağmurca Cervus elaphus Kızılgeyik (Av turizmi hariç) Capreolus capreolus Karaca (Av turizmi hariç) BOYNUZLUGİLLER BOVIDAE Gazella dorcas Dorkas Ceylanı Gazella subgutturosa Ceylan / Ahu (Av turizmi hariç) Gazella Gazella Gazella Hatay dağ ceylanı. Rupicapra rupicapra Çengelboynuzlu Dağkeçisi (Av turizmi hariç) Capra aegagrus Yaban Keçisi (Av turizmi hariç) Ovis ammon gmeflini Yaban Koyunu Ovis orientalis anatolica Anadolu Yaban Koyunu (Av turizmi hariç) KUŞLAR Familya, cins ve tür adı(latince adı) Türkçe adı Batağangiller Podicipediade Tachybaptus ruficollis Küçük Batağan Podiceps cristatus Bahri Podiceps grisegena Kızılboyunlu Batağan Podiceps auritus Kulaklı Batağan Podiceps nigricollis Karaboyunlu Batağan Yelkovangiller Procellaridae Calonectris diomedea Boz Yelkovan Puffinus yelkouan Yelkovan Fırtınakuşugiller Hydrobatidae Hydrobates pelagicus Fırtınakuşu Karabatakgiller Phalacrocoracidae Phalacrocorax aristotelis Tepeli Karabatak Phalacrocorax pygmeus Küçük Karabatak Yılanboyungiller Anhingidae Anhinga rufa Yılanboyun Pelikangiller Pelecanidae Pelecanus onocrotalus Ak Pelikan Pelecanus crispus Tepeli Pelikan Balıkçılgiller Ardeidae Botaurus stellaris Balaban Ixobrychus minutus Küçük Balaban Nycticorax nycticorax Gece Balıkçılı Ardeola ralloides Alaca Balıkçıl 94

Bubulcus Ibis Sığır Balıkçılı Egretta garzetta Küçük Akbalıkçıl Egretta alba Büyük Akbalıkçıl Ardea purpurea Erguvani Balıkçıl Leylekgiller Ciconiidae Mycteria İbis Sarıgagalı Leylek Ciconia nigra Kara Leylek Ciconia ciconia Leylek İbisgiller Thereskionithidae Phegadis falcinellus Çeltikçi Geronticus eremita Kelaynak Platalea leucorodia Kaşıkçı Flamanlar Phoenicopteridae Phoenicopterus ruber Flamingo Ördekgiller Anatidae Cygnus Olor Kuğu Cygnus columbianus Küçük Kuğu Cygnus cygnus Ötücü Kuğu Anser erythropus Küçük Sakarca Branta leucopsis Akyanaklı Kaz Branta ruficollis Sibirya Kazı Tadorna ferruginea Angıt Tadorna tadorna Suna Marmaronetta angustirostris Yaz Ördeği Aythya nyroca Pasbaş Patka Mergus albellus Sütlabi Oxyura jamaicensis Kara başlı dikkuyruk Oxyura leucocephala Dikkuyruk Atmacagiller Accipitridae Pernis apivorus Arı Şahini Pernis ptilorhyncus Tepeli Arı Şahini Elanus caeruleus Ak Çaylak Milvus migrans Kara Çaylak Milvus milvus Kızıl Çaylak Haliaeetus albicilla Akkuyruklu Kartal Gypaetus barbatus Sakallı Akbaba Neophron percnopterus Küçük Akbaba Gyps fulvus Kızıl Akbaba Aegypius monachus Kara Akbaba Circaetus gallicus Yılan Kartalı Circus aeruginosus Saz Delicesi Circus cyaneus Gökçe Delice Circus macrourus Bozkır Delicesi Circus pygargus Çayır Delicesi Accipiter gentilis Çakırkuşu Accipiter nisus Atmaca Accipiter brevipes Yoz Atmaca Buteo buteo Şahin Buteo rufinus Kızıl Şahin Buteo lagopus Paçalı Şahin Aquila pomarina Küçük Orman Kartalı Aquila clanga Büyük Orman Kartalı Aquila nipalensis Bozkır Kartalı Aquila heliaca Şah Kartal Aquila chrysaetos Kaya Kartalı Hieraaetus pennatus Küçük Kartal Hieraaetus fasciatus Tavşancıl Pandion haliaetus Balık Kartalı Doğangiller Falcoidae Falco naumanni Küçük Kerkenez Falco tinnunculus Kerkenez Falco vespertinus Ala Doğan Falco columbarius Boz Doğan Falco subbuteo Delice Doğan 95

Falco eleonorae Ada Doğanı Falco concolor Gri Doğan Falco biarmicus Bıyıklı Doğan Falco cherrug Ulu Doğan Falco peregrinus Gök Doğan Falco pelegrinoides Kızıl Enseli Doğan Orman Tavuğugiller Tetraonidae Tetrao tetrix Orman Horozu Tetrao mlokosiewiczi Huş Tavuğu Sülüngiller Phasianidae Tetraogallus caspius Urkeklik Francolinus francolinus Turaç Sutavuğugiller Rallidae Porzana porzana Benekli Sutavuğu Porzana parva Bataklık Sutavuğu Porzana pusilla Küçük Sutavuğu Crex crex Bıldırcın Kılavuzu Porphyrio porphyrio Sazhorozu Turnagiller Gruidae Grus grus Turna Grus leucogeranus Ak Turna Anthropoides virgo Telli Turna Toygiller Otitidae Tetrax tetrax Mezgeldek Chlamydotis undulata Yakalı Toy Otis tarda Toy Kılıçgagagiller Recurvirostridae Himantopus himantopus Uzunbacak Recurvirostra avosetta Kılıçgaga Kocagözgiller Burhinidae Burhinus oedicnemus Kocagöz Cursorius cursor Çölkoşarı Bataklık Kırlangıçları Glareolidae Glareola pratincola Bataklıkkırlangıcı Glareola nordmanni Karakanatlı Bataklıkkırlangıcı Yağmurcunlar Charadriidae Charadrius dubius Küçük Halkalı Cılıbıt Charadrius hiaticula Halkalı Cılıbıt Charadrius alexandrinus Akça Cılıbıt Charadrius leschenaultii Büyük Cılıbıt Charadrius asiaticus Doğu Cılıbıtı Charadrius morinellus Dağ Cılıbıtı Vanellus spinosus Mahmuzlu Kızkuşu Çullukgiller Scolopacidae Calidris alba Ak Kumkuşu Calidris minuta Küçük Kumkuşu Calidris temminckii Sarıbacaklı Kumkuşu Calidris ferruginea Kızıl Kumkuşu Calidris alpina Karakarınlı Kumkuşu Limicola falcinellus Sürmeli Kumkuşu Gallinago media Büyük Su Çulluğu Numenius tenuirostris İncegagalı Kervançulluğu Tringa stagnatilis Bataklık Düdükçünü Tringa ochropus Yeşil Düdükçün Tringa glareola Orman Düdükçünü Actitis hypoleucos Dere Düdükçünü Arenaria interpres Taşçeviren Deniz Düdükçünleri Phalaroppididae Phalaropus tricolor Büyük Denizdüdükçünü Phalaropus lobatus Deniz Düdükçünü Phalaropus fulicarius Kızıl Denizdüdükçünü Martıgiller Laridae Larus melanocephalus Akdeniz Martısı Larus minutus Küçük Martı 96

Larus genei İncegagalı Martı Larus audouinii Ada Martısı Sumrugiller Sternidae Sterna nilotica Gülen Sumru Sterna caspia Hazar Sumrusu Sterna bengalensis Tepeli Sumru Sterna sandvicensis Karagagalı Sumru Sterna hirundo Sumru Sterna paradisaea Kuzey Sumrusu Sterna albifrons Küçük Sumru Chlidonias hybridus Bıyıklı Sumru Chlidonias niger Kara Sumru Chlidonias leucopterus Akkanatlı Sumru Bağırtlakgiller Pteroclidae Pterocles senegallus Benekli Bağırtlak Syrrhaptes paradoxus Paçalı Bağırtlak Papağangiller Psittacidae Psittacula krameri Yeşilpapağan Gugukgiller Cuculidae Clamator glandarius Tepeli Guguk Cuculus canorus Guguk Peçeli Baykuşgiller Tytonidae Tyto alba Peçeli Baykuş Baykuşgiller Strigidae Otus brucei Çizgili İshakkuşu Otus scops İshakkuşu Bubo bubo Puhu Ketupa zeylonensis Balıkbaykuşu Athena noctua Kukumav Strix aluco Alaca Baykuş Asio otus Kulaklı Orman Baykuşu Asio flammeus Kır Baykuşu Aegolius funereus Paçalı Baykuş Çobahaldatangiller Caprimulgidae Caprimulgus europaeus Çobanaldatan Sağangiller Apodidae Apus apus Ebabil Apus pallidus Boz Sağan Apus melba Akkarınlı Sağan Apus affinis Küçük Sağan Yalıçapkınıgiller Alcedinidae Halcyon smyrnensis İzmir Yalıçapkını Alcedo atthis Yalıçapkını Ceryle rudis Alaca Yalıçapkını Arıkuşugiller Meropidae Merops superciliosus Yeşil Arıkuşu Merops apiaster Arıkuşu Gökkuzgungiller Coraciidae Coracias garrulus Gökkuzgun Coracias benghalensis Hint Gökkuzgun Çavuşkuşugiller Upupidae Upupa epops İbibik Ağaçkakangiller Picidae Jynx torquilla Boyunçeviren Picus canus Küçük Yeşil Ağaçkakan Picus viridis Yeşil Ağaçkakan Dryocopus martius Kara Ağaçkakan Dendrocopos major Orman Alaca Ağaçkakan Dendrocopos syriacus Alaca Ağaçkakan Dendrocopos medius Ortanca Ağaçkakan Dendrocopos leucotos Aksırtlı Ağaçkakan Dendrocopos minor Küçük Ağaçkakan Tarlakuşugiller Alaudidae Melanocorypha calandra Boğmaklı Toygar 97

Melanocorypha bimaculata Küçük Boğmaklı Toygar Melanocorypha leucoptera Akkanatlı Toygar Melanocorypha yeltoninensis Kara Toygar Calandrella brachydactyla Bozkır Toygarı Calandrella rufescens Çorak Toygarı Eremophila alpestris Kulaklı Toygar Kırlangıçgiller Hirundinidae Riparia riparia Kum Kırlangıcı Ptyonoprogne rupestris Kaya Kırlangıcı Hirundo rustica Kır Kırlangıcı Hirundo daurica Kızıl Kırlangıç Delichon urbica Ev Kırlangıcı Kuyruksallayangiller Motacillidae Anthus novaeseelandiae Mahmuzlu İncirkuşu Anthus campestris Kır İncirkuşu Anthus hodgsoni Yeşilsırtlı İncirkuşu Anthus trivialis Ağaç İncirkuşu Anthus pratensis Çayır İncirkuşu Anthus cervinus Kızılgerdanlı İncirkuşu Anthus spinoletta Dağ İncirkuşu Motacilla flava Sarı Kuyruksallayan Motacilla citreola Sarıbaşlı Kuyruksallayan Motacilla cinerea Dağ Kuyruksallayanı Motacilla alba Akkuyruksallayan Arapbülbülleri Pycnonotidae Pycnonotus xanthopygos Arap Bülbülü İpekkuyrukkuşugiller Bombycillidae Bombycilla garrulus İpekkuyruk Hypocolius ampelinus Tırtılyiyen Derekuşugiller Cinclidae Cinclus cinclus Derekuşu Çitkuşugiller Troglodytidae Troglodytes troglodytes Çitkuşu Dağbülbülügiller Prunellidae Prunella modularis Dağbülbülü Prunella ocularis Sürmeli Dağbülbülü Prunella collaris Büyük Dağbülbülü Ardıçkuşugiller Turdidae Cercotichas galactotes Çalı Bülbülü Erithacus rubecula Kızılgerdan Luscinia luscinia Benekli Bübül Luscinia megarhynchos Bülbül Luscinia svecica Buğdaycıl Irania gutturalis Taş Bülbülü Phoenicurus ochruros Kara Kızılkuyruk Phoenicurus phoenicurus Kızılkuyruk Phoenicurus erythronotus Kızılsırtlı Kızılkuyruk Saxicola rubetra Çayır Taşkuşu Saxicola torquata Taşkuşu Oenanthe isabellina Boz Kuyrukkakan Oenanthe oenanthe Kuyrukkakan Oenanthe pleschanka Alaca Kuyrukkakan Oenanthe hispanica Karakulaklı Kuyrukkakan Oenanthe finschii Aksırtlı Kuyrukkakan Monticola saxatilis Taşkızılı Monticola solitarius Gökardıç Turdus torquatus Boğmaklı Ardıç Öyleğengiller Sylvidae Cettia cetti Kamış Bülbülü Cisticola juncidis Yelpazekuyruk Prinia gracilis Dikkuyruklu Ötleğen Locustella naevia Çekirge Kamışçını Locustella fluviatilis Ağaç Kamışçını Locustella lusciniodies Bataklık Kamışçını 98

Acrocephalus melanopogon Bıyıklı Kamışçın Acrocephalus paludicola Sarı Kamışçın Acrocephalus schoenobaenus Kındıra Kamışçını Acrocephalus agricola Doğu Kamışçını Acrocephalus dumetorum Kuzey Kamışçını Acrocephalus palustris Çalı Kamışçını Acrocephalus scirpaceus Saz Bülbülü Acrocephalus arundinaceus Büyük Kamışçın Hippolais pallida Ak Mukallit Hippolais caligata Küçük Mukallit Hippolais languida Dağ Mukallidi Hippolais olivetorum Zeytin Mukallidi Hippolais icterina Sarı Mukallit Hippolais polyglotta Kısakanatlı Sarı Mukallit Sylvia conspicillata Bozkır Ötleğeni Sylvia cantillans Bıyıklı Ötleğen Sylvia mystacea Pembe Göğüslü Ötleğen Sylvia melanocephala Maskeli Ötleğen Sylvia melanothorax Kıbrıs Ötleğeni Sylvia rüppelli Karaboğazlı Ötleğen Sylvia nana Çöl Ötleğeni Sylvia hortensis Akgözlü Ötleğen Sylvia nisoria Çizgili Ötleğen Sylvia curruca Küçük Akgerdanlı Ötleğen Sylvia communis Akgerdanlı Ötleğen Sylvia borin Boz Ötleğen Sylvia atricapilla Karabaşlı Ötleğen Phylloscopus throchiloides Yeşilimsi Söğütbülbülü Phylloscopus (throchiloides) nitidus Yeşil Söğütbülbülü Phylloscopus humei Yaprak Söğütbülbülü Phylloscopus inornatus Küçük Söğütbülbülü Phylloscopus bonelli Boz Söğütbülbülü Phylloscopus sibilatrix Orman Söğütbülbülü Phylloscopus sindianus Kafkas Çıvgını Phylloscopus collybita Çıvgın Phylloscopus trochilus Söğütbülbülü Regulus regulus Çalıkuşu Regulus ignicapillus Sürmeli Çalıkuşu Sinekkapangiller Muscicapidae Muscicapa striata Benekli Sinekkapan Ficedula parva Küçük Sinekkapan Ficedula semitorquata Alaca Sinekkapan Ficedula albicollis Halkalı Sinekkapan Ficedula hypoleuca Kara Sinekkapan Bıyıklıbaştankaralar Timalidae Panurus biarmicus Bıyıklı Baştankara Baştankaragiller Paridae Parus palustris Kayın Baştankarası Parus lugubris Akyanaklı Baştankara Parus ater Çam baştankarası Parus caeruleus Mavi Baştankara Parus major Büyük Baştankara Parus cristatus Tepeli Baştankara Sıvacıkuşugiller Sittaidae Sitta krueperi Küçük Sıvacıkuşu Sitta europaea Sıvacı Kuşu Sitta tephronota Büyük Kaya Sıvacıkuşu Sitta neumayer Kaya Sıvacıkuşu Tırmanışkuşugiller Certhiidae Certhia familiaris Orman Tırmaşıkkuşu Certhia brachydactyla Bahçe Tırmaşıkkuşu Sarıasmagiller Oriolidae Oriolus oriolus Sarıasma Örümcekkuşugiller Lanidae 99

Lanius isabellinus Kızılkuyruklu Örümcekkuşu Lanius collurio Kızılsırtlı Örümcekkuşu Lanius schach Uzunkuyruklu Örümcekkuşu Lanius minor Karaalınlı Örümekkuşu Lanius excubitor Büyük Örümcekkuşu Lanius senator Kızılbaşlı Örümcekkuşu Lanius nubicus Maskeli Örümcekkuşu Kargagiller Corvidae Nucifraga caryocatactes Köknar Kargası Pyrrhocorax graculus Sarıgagalı Dağkargası Pyrrhocorax pyrrhocorax Kırmızıgagalı Dağkargası Sığırcıkgiller Sturnidae Sturnus roseus Ala Sığırcık Ötücükuşgiller Passeridae Petronia petronia Kaya Serçesi Montifringilla nivalis Kar Serçesi İspinozgiller Fringillidae Serinus pusillus Kara İskete Serinus serinus Küçük İskete Carduelis chloris Florya Carduelis carduelis Saka Carduelis spinus Karabaşlı İskete Carduelis cannabina Ketenkuşu Carduelis flavirostris Sarıgagalı Ketenkuşu Carduelis flammea Kuzey Ketenkuşu Loxia curvirostra Çaprazgaga Bucanetes githagineus Küçük Alamecek Carpodacus erythrinus Çütre Coccothraustes coccothraustes Kocabaş Kirazkuşugiller Emberizidae Plectrophenax nivalis Alaca Kirazkuşu Emberiza leucocephalos Akbaşlı Kirazkuşu Emberiza citrinella Sarı Kirazkuşu Emberiza cirlus Bahçe Kirazkuşu Emberiza cia Kaya Kirazkuşu Emberiza cineracea Boz Kirazkuşu Emberiza caesia Kızıl Kirazkuşu Emberiza rustica Akkaşlı Kirazkuşu Emberiza pusilla Küçük Kirazkuşu Emberiza schoeniclus Bataklık Kirazkuşu Emberiza melanocephala Karabaşlı Kirazkuşu SÜRÜNGENLER Familya, cins ve tür adı (Latince adı) Türkçe adı TESTUDINES (Takım) Emydidae (Familya) Emys orbicularis Benekli Kaplumbağa Mauremys caspica Çizgili Kaplumbağa Testudinidae (Familya) Testudo graeca Tosbağa Testudo hermanni Trakya tosbağası Cheloniidae (Familya) Caretta caretta Deniz kaplumbağası Chelonia mydas Çorba kaplumbağası Trionychidae (Familya) Rafetus euphraticus Fırat kaplumbağası Trionyx triunguis Nil kaplumbağası SQUAMATA (TAKIM) Gekkonidae (Familya) Asaccus elisae Yaprak parmaklı keler Cyrtopodion heterocercus Mardin keleri Cyrtopodion kotschyi İnce parmaklı keler Cyropodion scaber Karinalı keler Hemidactylus turcicus Geniş parmaklı keler Stenodactylus grandiceps Tombul keler 100

Agamidae (Familya) Agama caucasica Kafkas keleri Agama stellio Dikenli keler Phrynocephalus helioscopus Topbaş keler Agama ruderata Bozkır keleri Chamaeleonidae (Familya) Chamaeleo chamaeleon Bukalemun Anguidae (Familya) Anguis fragilis Yılan kertenkele Ophisaurus apodus Oluklu kertenkele Varanidae (Familya) Varanus griseus Dev kertenkele Lacertidae (Familya) Acanthodactylus boskianus Taraklı kertenkele Eremias pleskei Aras kertenkelesi Eremias strauchi Step kertenkelesi Eremias suphani Suphan kertenkelesi Lacerta agilis Kars kertenkelesi Lacerta anatolica Anadolu kertenkelesi Lacerta cappadocica Kayseri kertenkelesi Lacerta clarkorum Klark kertenkelesi Lacerta danfordi Toros kertenkelesi Lacerta derjugini Artvin kertenkelesi Lacerta laevis Hatay kertenkelesi Lacerta mixta Lacerta oertzeni Lacerta parva Cüce kertenkele Lacerta parvula Lacerta praticola Çayır kertenkelesi Lacerta princeps Siirt kertenkelesi Lacerta raddei Lacerta rudis Lacerta strigata Çizgili kertenkele Lacerta trilineata İri yeşil kertenkele Lacerta unisexualis Lacerta uzzelli Lacerta valentini Lacerta viridis Yeşil kertenkele Podarcis muralis Duvar kertenkelesi Podarcis sicula İstanbul kertenkelesi Podarcis taurica Trakya kertenkelesi Ophisos elegans Tarla kertenkelesi Scincidae (Familya) Aplepharus bivittatus Ablepharus chernovi Ablepharus kitaibeli İnce kertenkele Chalcides ocellatus Benekli kertenkele Eumeces schneiderii Sarı kertenkele Mabuya aurata Tıknaz kertenkele Mabuya vittata Serifli kertenkele Ophiomorus punctatissimus Toprak kertenkele Amphisbaenidae (Familya) Blanus strauchi Kör kertenkele Typhlopidae (Familya) Typlops vermicularis Kör yılan Leptotyphlopidae (Familya) Leptotyphlops macrorhynchus İpliksi yılan Boidae (Familya) Eryx jaculus Mahmuzlu yılan Colubridae (Familya) Coluber caspius Hazar yılanı Coluber jugularis Kara yılan Coluber najadum İnce yılan Coluber nummifer 101

Coluber ravergieri Kocabaş yılan Coluber rubriceps Toros yılanı Coluber schmidti Kırmızı yılan Coluber ventromaculatus Urfa yılanı Coronella austriaca Avusturya yılanı Eirenis aurolineatus- Eirenis barani Eirenis collaris Yakalı yılan Eirenis coronella Halkalı yılan Eirenis decemlineata Çizgili yılan Eirenis eiselti Eirenis hakkariensis Hakkari yılanı Eirenis levantinus Eirenis lineomaculatus Bodur yılan Eirenis modestus Uysal yılan Eirenis punctatolineata Van yılanı Eirenis rothi Kudüs yılanı Eirenis thospitis Elaphe hohenackeri Kafkas yılanı Elaphe longissima Eskülap yılanı Elaphe quatuorlineata Sarı yılan Elaphe situla Ev yılanı Natrix natrix Yarısucul yılan Natrix tesellata Su yılanı Malpolon monspessulana Çukurbaşlı yılan Pseudocyclophis persicus İran yılanı Rhynchocalamus melanocephalus Toprak yılanı Spalerosophis diadema Ş.Urfa yılanı Telescopus fallax Kedigözlü yılan Viperidae (Familya) Vipera ammodytes Boynuzlu engerek Vipera barani Baran engereği Vipera kaznakovi Siyah engerek Vipera lebetina Koca engerek Vipera raddei Ağrı engereği Vipera ursinii Küçük engerek Vipera xanthina Şeritli engerek Vipera wagneri Vagner engereği Elapidae (Familya) Walterinnesia aegyptia Çöl Kobrası EK LİSTE-II MERKEZ AV KOMİSYONUNCA KORUMA ALTINA ALINAN AV HAYVANLARI MEMELİLER Familya, cins ve tür adı (Latince adı) Türkçe adı SANSARGİLLER MUSTALİDAE Mustela navilis Gelincik Mustela putorius Kokarca Mustela erminia Kakım Meles meles Porsuk KUYRUKSÜRENLER VİVERRİDAE Herpestes ichneumon Kuyruksüren KUŞLAR Familya, cins ve tür adı (Latince adı) Türkçe Gavidae Dalgıçkuşugiller Gavia stellata Kızılgerdanlı Dalgıç Gavia arctica Karagerdanlı Dalgıç Gavia Immer Buz Dalgıcı Sulida Sümsükkuşları Morus bassanus Sümsükkuşu 102

Phalacrocoracidae Karabatakgiller Phalacrocorax carbo Karabatak Ardeidae Balıkçılgiller Ardea cinerea Gri Balıkçıl Ördekgiller Anatidae Anser fabalis Tarla Kazı Anser brachyrhynchus Küçük Tarla Kazı Anser anser Boz Kaz Branta bernicla Yosun Kazı Alopochen aegypticus Nil kazı Anas falcata Büyük Çamurcun Somateria mollissima Pufla Clangula hyemalis Telkuyruk Mergus serrator Tarakdiş Mergus merganser Büyük Tarakdiş Anas clypeata Kaşıkgaga Melanitta fusca Kadife Ördek Sülüngiller Phasianidae Perdix perdix Çil keklik: Tablo 1 in II. grup kuşlarda belirtilen iller hariç Phasianus colchicus Sülün (Özel izin alınan sahalar hariç) Sutavuğugiller Rallidae Rallus aquaticus Su Kılavuzu Gallinula chloropus Saztavuğu Poyrazkuşugiller Haematopodidae Haematopus ostralegus Poyrazkuşu Yengeç Yağmurcunları Dromadidae Dromas ardeola Yengeç Yağmurcunu Yağmurcunlar Charadriidae Pluvialis fulva Küçük Altın Yağmurcun Pluvialis dominica Amerikan Altın Yağmurcun Pluvialis apricaria Altın Yağmurcun Pluvialis squatarola Gümüş Yağmurcun Vanellus indicus Büyük Kızkuşu Vanellus gregaria Sürmeli Kızkuşu Vanellus leucura Akkuyruklu Kızkuşu Vanellus vanellus Kızkuşu Çullukgiller Scolopacidae Calidris canutus Büyük Kumkuşu Calidris fuscicollis Aksokumlu kumkuşu Philomachus pugnax Döğüşkenkuş Limosa limosa Çamurçulluğu Limosa lapponica Kıyı Çamurçulluğu Lymnocryptes minimus Küçük Su Çulluğu Numenius phaeopus Sürmeli Kervançulluğu Numenius arquata Kervançulluğu Tringa erythropus Kara Kızılbacak Tringa totanus Kızılbacak Tringa nebularia Yeşilbacak Xenus cinereus Sarıbacak Actitis macularia Benekli Düdükçün Korsan Martıgiller Stercorariidae Stercorarius pomarinus Kütkuyruklu Korsanmartı Stercorarius parasiticus Korsanmartı Stercorarius longicaudus Uzunkuyruklu Korsanmartı Stercorarius skua Büyük Korsanmartı Martıgiller Laridae Larus leucophthalmus Kızıldeniz Martısı Larus ichthyaetus Büyük Karabaş Martı Larus ridibundus Karabaş Martı Larus canus Küçük Gümüş Martı Larus fuscus Karasırtlı Martı Larus cachinnans Gümüş Martı 103

Larus hyperboreus Kutup Martısı Larus marinus Büyük Karasırtlı Martı Rissa tridactyla Karaayaklı Martı Larus argentatus Kuzet Gümüş Martı Bağırtlakgiller Pteroclidae Pterocles orientalis Bağırtlak Pterocles alchata Kılkuyruk Bağırtlak Güvercingiller Columbidae Columba oenas Gökçe Güvercin Streptopelia decaocto Kumru Streptopelia senegalensis Küçük Kumru Tarlakuşugiller Alaudidae Ammomanes deserti Çöl Toygarı Alaemon alaudipes İbibik toygarı Galerida cristata Tepeli Toygar Lullula arborea Orman Toygarı Alauda arvensis Tarlakuşu Ardıçkuşugiller Turdidae Oenanthe cypriaca Kıbrıs Kuyrukkakanı Oenanthe deserti Çöl Kuyrukkakanı Oenanthe xanthoprymma Kızılca Kuyrukkakan Oenanthe moestra Büyük Kızılca Kuyrukkakan Oenanthe lugens Karasırtlı Kuyrukkakan Oenanthe leucopyga Aktepeli Kuyrukkakan Turdus pilaris Tarla Ardıcı Turdus philomelos Öter Ardıç Turdus iliacus Kızıl Ardıç Turdus viscivorus Ökse Ardıcı Bıyıklıbaştankaralar Timalidae Aegithalos caudatus Uzunkuyruklu Baştankara DuvarTırmanışkuşugiller Tichodromadidae Tichodroma muraria Duvar Tırmaşıkkuşu Çulhakuşları Remizidae Remiz pendulinus Çulhakuşu Kargagiller Corvidae Corvus ruficollis Çöl Kuzgunu Corvus corax Kuzgun Sığırcıkgiller Sturnidae Sturnus vulgaris Sığırcık Acridotheres tristis Çiğdeci Ötücükuşgiller Passeridae Passer hispaniolensis Söğüt Serçesi Passer moabiticus Küçük serçe Passer montanus Ağaç Serçesi Carpospiza brachydactyla Çöl Serçesi Petronia xanthocollis Sarıboğazlı Serçe İspinozgiller Fringillidae Fringilla coelebs İspinoz Fringilla montifringilla Dağ İspinozu Rhodopechys sanguinea Alamecek Rhodospiza obsoleta Boz Alamecek Bucanetes mongolicus Doğu Alameceği Carpodacus rubicilla Büyük Çütre Pyrrhula pyrrhula Şakrakkuşu Kirazkuşugiller Emberizidae Emberiza hortulana Kirazkuşu Emberiza buchanani Doğu Kirazkuşu Emberiza bruniceps Kızılbaşlı Kirazkuşu Miliaria calandra Tarla Kirazkuşu 104

yukarıdaki tablolarda isimleri belirtilen ve koruma altına alınan fauna türleri, proje konusu saha içerisinde bulunmamaktadır. Faaliyet alanı içerisindeki fauna türleri geniş yayılımlı türler olup faaliyetin başlamasıyla beraber çevredeki arazilere doğru yöneleceklerdir. IUCN e göre koruma altına alınan fauna türleri şu şekilde sınıflandırılmıştır: EX (EXTINCT) Nesli Tükenmiş olan takson. CR (CRITICALLY Şiddetli tehdit altında olan takson.bu kategorideki türlerin nesilleri ENDANGERED) yakın gelecekte yok olma tehlikesi ile karşı karşıyadır. EN (ENDANGERED) VU (VULNERABLE) LR/nt (LOWER RISK/Near Threatened) LR/lc (LOWER RISK/Least Concern) Nesli tehlike altında olan takson. Bu kategorideki türlerin nesilleri şiddetli tehdit altında değildir, ancak yakın gelecekte yok olma tehlikesi sinyalleri vermektedir. Zarar görebilir. Düşük risk, nesli tehlike altında olmayan takson. Düşük risk, nesli gelecekte de tehlike altında olmayan takson. Bu sınıflandırmaya göre faaliyet alanında nesli şiddetli tehdit altında ve tehdit altında olan tür bulunmamaktadır. Faaliyet ile birlikte yaban hayatı türleri faaliyetin etki alanı dışına çıkacaktır. Antropojenik etkilere adapte olabilen canlılar ise yaşamlarını faaliyet alanı yakınında devam ettirecektir. Ayrıca IUCN tehlike kategorilerine giren türler ve diğer fauna türleri üzerine faaliyet ile avlanma, kasıtlı olarak yumurtalara zarar verme gibi olumsuz baskılar yapılmayacaktır. Bu yüzden mevcut yaban hayatının nesli tehdit edilmemiş olacaktır. Alanda yapılacak çalışmalardan dolayı hızlı hareket edebilen yaban hayvanları alanı terk edecektir. Yavaş hareket edenler canlılar ile (kaplumbağa, yılan gibi) karşılaşılması durumunda ise bu canlılar, kürek, sopa gibi materyaller ile zarar verilmeden alandan uzaklaştırılacaktır. Türkiye nin Kuşları (KİZİROĞLU, 1989) adlı esere dayanarak Ulusal ve Uluslararası Mevzuatla Koruma Altına Alınan ve proje alanı çevresinde tanımlanan bazı kuş türleri Red Data Book (ERZ, 1977; HEINWALD et all., 1981; BAYERISCHE STAATSMINISTEIUM 1982 a and b; GEEP 1984) kategorilerine göre şu şekilde sınıflandırılmıştır: A.1 Nesli tehlikede olanlar A.2 Şiddetli tehdit altında olanlar A.3 Tehdit altındakiler A.4 Potansiyel olarak tehlike sinyali verenler B Kategorileri Geçici-Transit türler Yine aynı esere göre bu kuş türlerinin Türkiye de bulundukları statüler ise şöyle sınıflandırılmıştır; G Göçmen türler Y Yerli türler T Transit göçer türler KZ Kış ziyaretçisi türler 105

Yukarıdaki bu sınıflamaya göre bölgede Nesli Tehlikede (A.1) olan veya tehdit altında (A.3) kuş türü bulunmamaktadır. Faaliyet alanında yukarıdaki Red Data kategorilerine giren türler gözlemlenememiş ancak literatür çalışmaları ve yöre halkının verdiği bilgiler ışığında listelere eklenmesi yararlı bulunmuştur. Bununla beraber söz konusu faaliyette bu türler üzerine zararlı herhangi bir biyolojik ve fiziksel etki bulunmamaktadır. EK V deki Duyarlı Yöreler Listesi Dikkate Alınarak Doğal Çevrenin Hassasiyet Derecesinin Değerlendirilmesi 1. Ülkemiz mevzuatı uyarınca korunması gerekli alanlar: a) 9/8/1983 tarihli ve 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu nun 2 nci maddesinde tanımlanan ve bu Kanunun 3 üncü maddesi uyarınca belirlenen "Milli Parklar", "Tabiat Parkları", "Tabiat Anıtları" ve "Tabiat Koruma Alanları" bulunmamaktadır. b) 1/7/2003 tarihli ve 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu uyarınca Çevre ve Orman Bakanlığı nca belirlenen "Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Yaban Hayvanı Yerleştirme Alanları", bulunmamaktadır. c) 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu nun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının "Tanımlar" başlıklı (a) bendinin 1, 2, 3 ve 5 inci alt bentlerinde "Kültür Varlıkları", "Tabiat Varlıkları", "Sit" ve "Koruma Alanı" olarak tanımlanan ve aynı kanun ile 17/6/1987 tarihli ve 3386 sayılı Kanunun (2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu nun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Maddelerin Eklenmesi Hakkında Kanun) ilgili maddeleri uyarınca tespiti ve tescili yapılan alanlar, bulunmamaktadır. Söz konusu projenin yapım aşamasında herhangi bir Kültür ve Tabiat Varlığına rastlanılması durumunda, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 4. Maddesi gereği en yakın mülki amire haber verilecektir. Bu hususu faaliyet sahibi taahhüt eder. ç) 22/3/1971 tarihli ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu kapsamında olan Su Ürünleri İstihsal ve Üreme Sahaları, bulunmamaktadır. d) 31/12/2004 tarihli ve 25687 sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği nin 17, 18, 19 ve 20 nci maddelerinde tanımlanan alanlar, bulunmamaktadır. e) 2/11/1986 tarihli ve 19269 sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği nin 49 uncu maddesinde tanımlanan "Hassas Kirlenme Bölgeleri", bulunmamaktadır. f) 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu nun 9 uncu maddesi uyarınca Bakanlar Kurulu tarafından "Özel Çevre Koruma Bölgeleri" olarak tespit ve ilan edilen alanlar, bulunmamaktadır. g) 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu na göre koruma altına alınan alanlar, bulunmamaktadır. ğ) 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu uyarınca orman alanı sayılan yerler, bulunmamaktadır. 106

h) 4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu gereğince yapı yasağı getirilen alanlar, bulunmamaktadır. ı) 26/1/1939 tarihli ve 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanunda belirtilen alanlar, bulunmamaktadır. i) 25/2/1998 tarihli ve 4342 sayılı Mera Kanununda belirtilen alanlar, bulunmamaktadır. j) 17/5/2005 tarihli ve 25818 sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği nde belirtilen alanlar bulunmamaktadır. 2. Ülkemizin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler uyarınca korunması gerekli alanlar: a) 20/2/1984 tarihli ve 18318 sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Avrupa nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi" (BERN Sözleşmesi) uyarınca koruma altına alınmış alanlardan "Önemli Deniz Kaplumbağası Üreme Alanları"nda belirtilen I. ve II. Koruma Bölgeleri, "Akdeniz Foku Yaşama ve Üreme Alanları", bulunmamaktadır. b) 12/6/1981 tarih ve 17368 sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Akdeniz in Kirlenmeye Karşı Korunması Sözleşmesi" (Barcelona Sözleşmesi) uyarınca korumaya alınan alanlar, bulunmamaktadır. ı) 23/10/1988 tarihli ve 19968 sayılı Resmî Gazete de yayımlanan "Akdeniz de Özel Koruma Alanlarının Korunmasına Ait Protokol" gereği ülkemizde "Özel Koruma Alanı" olarak belirlenmiş alanlar, bulunmamaktadır. ıı) 13/9/1985 tarihli Cenova Bildirgesi gereği seçilmiş Birleşmiş Milletler Çevre Programı tarafından yayımlanmış olan "Akdeniz de Ortak Öneme Sahip 100 Kıyısal Tarihi Sit" listesinde yer alan alanlar, bulunmamaktadır. ııı) Cenova Deklerasyonu nun 17. maddesinde yer alan "Akdeniz e Has Nesli Tehlikede Olan Deniz Türlerinin" yaşama ve beslenme ortamı olan kıyısal alanlar, bulunmamaktadır. c) 14/2/1983 tarihli ve 17959 sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Dünya Kültür ve Tabiat Mirasının Korunması Sözleşmesi"nin 1. ve 2. maddeleri gereğince Kültür Bakanlığı tarafından koruma altına alınan "Kültürel Miras" ve "Doğal Miras" statüsü verilen kültürel, tarihi ve doğal alanlar, bulunmamaktadır. ç) 17/5/1994 tarihli ve 21937 sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanların Korunması Sözleşmesi" (RAMSAR Sözleşmesi) uyarınca koruma altına alınmış alanlar bulunmamaktadır. d) 27/7/2003 tarihli ve 25181 sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Avrupa Peyzaj Sözleşmesi 107

3. Korunması gereken alanlar: a) Onaylı Çevre Düzeni Planlarında, mevcut özellikleri korunacak alan olarak tespit edilen ve yapılaşma yasağı getirilen alanlar (Tabii karakteri korunacak alan, biogenetik rezerv alanları, jeotermal alanlar ve benzeri), jeotermal kaynak bulunmaktadır. b) Tarım Alanları: Tarımsal kalkınma alanları, sulanan, sulanması mümkün ve arazi kullanma kabiliyet sınıfları I, II, III ve IV olan alanlar, yağışa bağlı tarımda kullanılan I. ve II. sınıf ile, özel mahsul plantasyon alanlarının tamamı, bulunmamaktadır. c) Sulak Alanlar: Doğal veya yapay, devamlı veya geçici, suların durgun veya akıntılı, tatlı, acı veya tuzlu, denizlerin gel-git hareketinin çekilme devresinde 6 metreyi geçmeyen derinlikleri kapsayan, başta su kuşları olmak üzere canlıların yaşama ortamı olarak önem taşıyan bütün sular, bataklık sazlık ve turbiyeler ile bu alanların kıyı kenar çizgisinden itibaren kara tarafına doğru ekolojik açıdan sulak alan kalan yerler, bulunmamaktadır. ç) Göller, akarsular, yeraltı suyu işletme sahaları, bulunmamaktadır. d) Bilimsel araştırmalar için önem arzeden ve/veya nesli tehlikeye düşmüş veya düşebilir türler ve ülkemiz için endemik olan türlerin yaşama ortamı olan alanlar, biyosfer rezervi, biyotoplar, biyogenetik rezerv alanları, benzersiz özelliklerdeki jeolojik ve jeomorfolojik oluşumların bulunduğu alanlar, bulunmamaktadır. 3.12. Projenin İşletme Aşamasında Kullanılacak Olan Termal Suyun Nereden Temin Edileceği, Suyun Temin Edileceği Kaynaklardan Alınacak Su Miktarı, Özellikleri, Debileri, Kaynak Koruma Alanı Etüdünün Hazırlanması (İlgili Kurumlar Tarafından Onaylı), Turizm Tesisi İçerisinde Termal Suyun Kullanım Alanlarının Ayrıntılı Belirtilmesi Projenin işletme aşamasında faydalanılacak olan termal su, Ek-4 de işletme ruhsatı verilen jeotermal kaynaktan sağlanacak olup, proje alanının batısında kuşuçuşu 4 km mesafededir. 108

TARAKLI TERMAL Termal tesislerde kullanılacak olan sıcak su, sahanın 4 km kadar batısında 281770 D/4475414 K koordinatlarında açılmış olan sıcak su sondajından sağlanacaktır. Proje sahası içerisinde herhangi bir sondaj faaliyetinde bulunulmayacaktır. Sondaj kuyusundan itibaren 200 inç çapındaki borularla, 4,67 km uzunluğundaki isale hattı ile proje alanına taşınacaktır. Termal suyun sıcaklığı, kaynaktan çıkarıldığı anda 48,5 ºC dir. Sondaj kuyusundan itibaren 200 inç çapındaki borularla, 4,67 km uzunluğundaki isale hattı ile proje alanına taşınan termal su, tesis bünyesinde dizayn edilecek olan ve Ek-13 de planı verilen eşanjör sisteminde insan vücudu için kullanılabilir sıcaklık olan 36-37 ºC ye kadar soğutulacaktır. Kullanılabilir sıcaklığa indirilen termal su, eşanjör ve borulama sistemi vasıtasıyla devremülklerdeki hamam ve havuzlara iletilecektir. Kaynaktan, yukarıda bahsedilen sondaj kuyusu ile çekilecek olan termal suyun saniyedeki debisi 130 litre olacaktır. Bu debi ile söz konusu kaynakta, günlük 38.000 kişilik bir nüfusa termal hizmet verebilecek potansiyel mevcuttur (Yapılan sondaj ve etüt çalışmaları sonucuna göre). Faydalanılacak olan termal su, tesis bünyesinde enerji üretme ve ısıtma gibi amaçlar için kullanılmayacak olup, sadece termal turizm hizmetleri için kullanılacaktır. Yararlanılacak olan termal suyun özellikleri-faydaları; Romatizmal Hastalıklar Dejeneratif eklem hastalıkları, İnflamatuar romatizmal hastalıklar Yumuşak doku romatizmaları ( Örn. Fibromyalji) Lokomotor Sistem ile ilgili durumlar Kronik bel ağrısı Diğer ağrılı durumlar Travmatik Lezyonlar Operasyonlar sonrası 109

Cilt Hastalıkları Psoriasis/Sedef Hastalığı Dermalt/Egzama Akne Sinir sistemi ile ilgili durumlar Nörovejetatif Distoniler (Örn, Sudeck Sendromu) Nevraljiler (Örn. Siyatalji) Endokrinal (hormonal) Durumlar Menstrüel Siklus Bozuklukları Endokrinal Disregülasyon Fonksiyonel Düzenleyici olarak Genel Sağlık Güçlendirme Her Yaşta (Wellness/Preventif kür) İleri Yaşlılık (Gençlik Kürü) Yararlanılacak olan termal suyun analiz raporları, Jeotermal kaynak için hazırlanan Jeotermal Alanı Koruma Raporu ise Ek-7 de sunulmuştur. 110

3.13. Proje Sahası İçerisinde Orman Alanı Bulunup Bulunmadığı, Varsa Orman Alanı Miktarının (m²) Belirtilmesi, Proje Sahasının Orman Alanları Dışında Bulunması Halinde; Proje Sahasının Bulunduğu Alana En Yakın Orman Alanı Mesafesi, Proje Sahasına En Yakın Orman Alanında Mescere Tipi (Proje Sahasının İşaretlendiği 1/25.000 Ölçekli Mescere Haritası, Orman Bölge Müdürlüğü Görüşü ve ÇED İnceleme Değerlendirme Formu) Adapazarı Orman Bölge Müdürlüğü, Geyve Orman İşletme Müdürlüğü, Taraklı Orman İşletme Şefliği sınırları içerisinde yer alan saha, Amenajman Planında 292 nolu bölme sınırlarında içinde Z-1 (açık alan) rumuzlu saha içerisinde kalmaktadır. (Amenajman (Mescere) Haritası ve Lejantı Ek-6 da verilmiştir.) Proje konusu saha içerisinde orman alanı bulunmamaktadır. Proje sahası sınırlarından itibaren sahanın etrafı ormanlık alandır. (Bkz.Ek-6. Orman Kadastro Hartası) ÇED e konu saha amenajman planında Z-1 meşcere tipindeki alanda kaldığından kapalılıktan, orman ağacı bulunmadığından cari artım ve servetten de söz edilemeyecektir. Saha Döküm Tablosu: ORMANLIK ORMANSIZ TOPLAM Bölme Meşçere İşletme Yaş Bonitet Gerçek Redüktif İşletme Alan GERÇEK No Tipi Sembol Sınıfı Sınıfı Sınıfı Alan(Ha) Alan(Ha) Sınıfı (Ha) ALAN Ha Çza j I III 30,1 - Z-1 H 8,73-292 Çzc1 H V III 3,8 - Z-2 H 1,5 - TOPLAM - - - 33,9 - - - 10,23 44,13 ÇED e konu edilen alan, Taraklı Serisi Amenajman planına göre, 292 no.lu bölme sınırları dahilinde ve Z-1 meşcere tipinde 8,73 ha. lık ziraat alanıdır. Etkilenecek tabii bitki türleri ve ne kadar alanda bu işlerin yapılacağı; ÇED e konu saha işletmeye alındığı taktirde, etkilenecek herhangi bir orman ağacı türü bulunmamaktadır. Adapazarı Orman Bölge Müdürlüğü görüşü ve ÇED İnceleme Değerlendirme Formu Ek-14 de sunulmuştur. 3.14. Projenin Mevcut Trafik Yüküne Olan Etkileri ve Alınacak Önlemler: (Projenin İnşaat ve İşletme Aşamasında Kullanılacak Yol Güzergahı, Projenin İnşaatı Aşamasındaki Trafik Yoğunluğunun Tespiti İle Alınacak Önlemler, Gürültü, Toz ve Buna Benzer Olumsuzlukların Çevreye ve İnsanlara Etkileri ve Alınacak Önlemler) Sahaya, Göynük-Taraklı karayolundan (D150), Hacıyakup köy yolu ayrımından 1 km.lik stabilize yol ile ulaşılmaktadır. Tesis içi ve tesis bağlantı yolları gerekli izinler alındıktan sonra açılacaktır. 111

Faaliyet Yeri Projenin inşaat ve işletme aşamasında kullanılacak yol güzergahı Ek-6 daki Vaziyet Planında gösterilmiştir. Proje alanı ve civarına ait trafik yükü durumunu gösterir haritalar aşağıda verilmektedir. 112

Faaliyet Yeri Şekil 19: Proje Alanı ve Civarına Ait Trafik Yükü Durumunu Gösterir Haritalar 113

Projenin arazi hazırlık (inşaat) ve işletme aşamalarında mevcut trafik yüküne olan etkileri iki ayrı başlık altında incelenmiştir. Arazi Hazırlık (İnşaat) Aşaması: Projenin toplam inşaat süresinin 3 yıl süreceği planlanmaktadır. Çıkarılan hafriyatın; bir kısmının (%90 ı) çevre ve peyzaj işleri düzenlemesinde kullanılması, kalan kısmının (%10 u) ise belediyeden gerekli izinler alındıktan sonra hafriyat döküm sahasına dökülmesi planlanmaktadır. Çevre ve peyzaj işleri düzenlemesinde kullanılması planlanan (tekrar kullanılacak) hafriyat, projenin inşaat aşamasında sahada geçici olarak oluşturulacak olan hafriyat depolama sahasında depolanacaktır. İnşası tamamlanan kısımların çevre ve peyzaj düzenlemesinde serilerek kullanılacaktır. Çıkarılacak hafriyatın belediyeye ait hafriyat döküm alanına nakliyesi ve inşaatlarda kullanılacak malzemelerin nakliyesinden dolayı, bölgedeki mevcut trafik yüküne ilave bir trafik yükü eklenecektir. Bu malzemeler, sahanın 900 m. güneyinde yer alan D150 Adapazarı-Taraklı karayolu kullanılarak sahaya getirilecektir. Bu karayolunun, projeden dolayı eklenecek ilave trafik yükü için genişliği ve kapasitesi yeterli seviyededir. Proje alanı için bu ulaşım güzergahı kullanılacak olup, Taraklı ilçe merkezi içerisinde bulunan trafik akışı bu durumdan etkilenmeyecektir. Tesis alanına karayolundan girilen tali bir giriş yolu bırakılacak, giriş-çıkışlarda trafik kurallarına hassasiyetle uyulacaktır. Proje alanı söz konusu karayoluna yakın konumda olduğu için kasaba yerleşimi içerisindeki trafik yükünü arttırmayacağı beklenmektedir. Bütün nakliye işlemleri sırasında 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve ilgili Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Nakliye esnasında gerekli bütün emniyet tedbirleri alınacaktır. Bu doğrultuda kamyon şaförlerine gerekli eğitimler verilecektir. Nakliye esnasında kamyonların hız sınırlarına uymasına dikkat edilecek ve malzemenin nihai nakliyesinde üzeri branda ile örtülecektir. Kamyonlara aks yükü doğrultusunda yükleme yapılacak olup, aşırı yükleme söz konusu olmayacaktır. Ayrıca yol üzerine uyarı tabelaları konacaktır.hiçbir akar veya kuru dere yatağı yol olarak kullanılmayacak veya bu maksatla herhangi bir müdahaleye maruz bırakılmayacaktır. Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğine göre, araçların üstü branda ile örtülecek, yükleme ve boşaltma yapılırken savurma yapılmadan yükleme yapılacaktır. Bunun yanında proje alanı ve araçların yol güzergahları sürekli olarak su ile spreylenecektir. Bütün işlemlerde Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinin belirlemiş olduğu sınırlarının altında toz çıkışı olacaktır. Faaliyette tüm işlemler sırasında 03.07.2009 tarih ve 27277 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Bu yönetmeliğin Ek-1 inde öngörülen önlemler alınacaktır. Bu önlemler; saha içi yollar düzenli olarak temizlenmeli, tozumaya karşı her türlü önlem alınmalı (sulama, süpürme vb), yollar bitümlü kaplama malzemeleri (asfalt vb.) ve/veya beton malzemelerle 114

kaplanması, Hammadde depolama alanının etrafının rüzgar kesici levha ve ağaçlarla çevrilmesi v.b sağlanacaktır. Ayrıca Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği 25. maddede Hafriyat Toprağı ile İnşaat/Yıkıntı Atıklarının Taşınması Sırasında Alınacak Önlemler de belirtilen hususlara da uyulacaktır. Sahadaki toz emisyonu, yollarda sulama işlemleri gibi tedbirlerle kontrol altına alınmaya çalışılacaktır. Bu şekilde trafikte araçlardan kaynaklanacak toz emisyonu en aza indirgenmiş olacaktır.. Tozlar, en yakın yerleşim yerlerine ulaşmadan UVS ve KVS Sınır Değerleri nin altına inmektedir ve yerleşim yerleri tozlardan etkilenmeyecektir. Ayrıca sahada çalışacak araç sürücülerinin; trafikte seyreden motorlu kara taşıtlarından kaynaklanan egzoz gazlarının neden olduğu hava kirliliğinden ve tehlikelerinden, canlıları ve çevreyi korumak amacıyla egzoz gazı kirleticilerinin azaltılmasını sağlamak ve ölçümler yaptırarak kontrol etmek üzere gerekli usul ve esasları belirleyen, 08.07.2005 tarih ve 25869 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Trafikte Seyreden Motorlu Kara Taşıtlarından Kaynaklanan Egzoz Gazı Emisyonlarının Kontrolüne Dair Yönetmelik hükümlerine uymaları sağlanacaktır. Projeden kaynaklanacak olan gürültü, toz miktarları, çevreye ve insanlara etkileri ile alınacak önlemler raporun 4.9 ve 4.10 maddelerinde detaylı olarak anlatılmıştır. İşletme Aşaması: Projenin işletme aşamasında, devremülk tesislerinden yararlanacak olan konukların tesise ulaşımında yine D150 Adapazarı-Taraklı karayolu kullanılacaktır. İşletme aşamasında tesise gelen konuklardan kaynaklanacak trafik oluşacak olup ilçe merkezi yerleşimi içerisinde herhangi bir olumsuz trafik yoğunluğu oluşması söz konusu olmayacaktır. Tesis içerisinde otopark ihtiyacı karşılanacaktır. Söz konusu proje için işletme aşamasında toz oluşumuna neden olacak herhangi bir faaliyet gerçekleştirilmeyecektir. Ayrıca tesisler, işletmeye açıldıktan sonra tesis içerisindeki yollar betonarme/asfalt olacağı için toz oluşumu söz konusu olmayacaktır. İlçe merkezine sadece gezi amaçlı seyahatler yapılacak olup, bu seyahatlerin de ilçe ekonomisine artı değer kazandıracağı düşünülmektedir. Taraklı ilçe merkezine yapılacak olan seyahatlerde de yine aynı güzergah kullanılacak olup, bu yollar asfalt zeminden oluştuğu için trafik kaynaklı herhangi bir toz oluşumu söz konusu olmayacaktır. Ayrıca trafikte seyreden motorlu kara taşıtlarından kaynaklanan egzoz gazlarının neden olduğu hava kirliliğinden ve tehlikelerinden, canlıları ve çevreyi korumak amacıyla egzoz gazı kirleticilerinin azaltılmasını sağlamak ve ölçümler yaptırarak kontrol etmek üzere gerekli usul ve esasları belirleyen, 08.07.2005 tarih ve 25869 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Trafikte Seyreden Motorlu Kara Taşıtlarından Kaynaklanan Egzoz Gazı Emisyonlarının Kontrolüne Dair Yönetmelik hükümlerine uymaları gerekmektedir. Bu konudaki bütün yasal sorumluluklar, devremülklerden faydalanacak olan araç sahibi konuklara ait olacaktır. Ayrıca bu sorumlulukların uygulanıp uygulanmadığı da, ilgili konulardaki resmi kamu kurum ve kuruluşlarının gözetiminde ve 115

sorumluluğunda olacaktır. Bu konuda projeden ve faaliyet sahibinden bağımsız olarak ilgili kurumların mevzuatlarına uyulacaktır. 3.15. Sosyo-Ekonomik Çevrenin Özellikleri 3.15.1. Ekonomik Özellikler (Yörenin Ekonomik Yapısını Oluşturan Başlıca Sektörler, Sektör Başına Nüfus Dağılımı) Osmanlı Devleti döneminde, Bağdat Yolu, Cumhuriyet döneminde ise Ankara yolunun Taraklı ilçesinden geçmesi ilçenin her alanda gelişmesine vesile olmuş, ekonomik yapısını memleket ortalamalarının üzerine çıkarmıştır. Taraklı da Cumhuriyet dönemiyle birlikte bölge halkının 1950 yılına kadar geçim kaynağı merkezde ipek böcekçiliği, köylerde ise haşhaş ekimine dayalı olmuştur. 1950-1965 yılları arası Taraklı da ticaret oldukça gelişmiş, Taraklı ticaret merkezi konumuna gelmiştir. Bu tarihlerde Taraklı-Nallıhan arasındaki köylerin ürettiği bütün ürünler, ceviz başta olmak üzere Taraklı tüccarları tarafından toplanarak İstanbul a pazarlanmıştır. 1965 ten sonra İstanbul-Ankara yolunun Bolu Dağı güzergahına alınmasıyla ilçe ekonomisi büyük bir gerileme yaşamıştır. O tarihten günümüze halkın geçim kaynağı tarım, hayvancılık, meyveciliktir. İlçe ekonomisinde; dokumacılık, kaşık yapımcılığı, tarak yapımcılığı, demircilik, semercilik, urgancılık, yabacılık, saraçlık, mutaflık, kunduracılık, bastonculuk gibi el sanatları da önemli yer tutar. İlçede; kültür turizmi, termal turizm, yayla turizmi, mağara turizmi, yamaç paraşütü turizm faaliyetleri de yapılmaktadır. Ayrıca bölgede yer alan termal su kaynaklarının varlığından dolayı termal turizm de gün geçtikçe önemini arttırarak ilçe ekonomisinde yerini almaktadır. Taraklı ya bağlı Hacıyakup Paşalar köyündeki Bizans döneminden kalma kil hamamı kaplıcaları, hastalıklarına şifa arayanlar tarafından tercih edilmektedir. Proje konusu faaliyet te termal turizm bölgesinde bulunmakta olup, termal turizm faaliyetleri kapsamında sağlık hizmeti vermeyi amaçlamaktadır. Yaklaşık olarak nüfusun %50 si köylerde, %50 si İlçe merkezinde yaşamaktadır.köylerde yaşayan ve toplam ilçe nüfusunun % 50 sini oluşturan nüfus, tarım, hayvancılık ve el sanatları ile uğraşmaktadır. Buğday, arpa, ayçiçeği, ceviz, nohut, patates, vişne, kiraz yetiştirilen ürünler arasındadır. Taraklı ilçesine bağlı 22 adet köy bulunmaktadır. Köylerin ekonomik yapısı ile ilgili detaylı bilgiler aşağıda sunulmuştur. 1. Yeniköy Köyü: İlçeye 5 km. uzaklıkta bulunan Yeniköy 1950 ler de yerleşim yeri olarak kurulmuş, ilçeye bağlı Alballar ve Kemaller köyü ile Bolu iline bağlı Göynük ilçesinin Kılavuzlar ve Dereiçi köylerinden göç eden aileler burada yerleşim yeri oluşturmuşlardır. 1992 yılına kadar ilçenin Mahdumlar köyü nün mahallesi iken, 1992 yılında muhtarlık 116

olmuştur. Köy 32 hane olup, nüfusu 217 kişidir. Taraklı ile Göynük ilçesi karayolu üzerinde yer almaktadır. Yeniköy, ekonomik yönden kalkınmış köylerden biridir. Köy halkı geçimini tarım, hayvancılık ve ticaretle sağlamaktadır. Köyde modern tarım aletlerinin tamamı bulunmaktadır. Yeniköy de büyük ve küçükbaş hayvan yetiştiriciliğinin yanında modern kümeslerde broiler tavuk da yetiştirilmektedir. 2. Uğurlu Köyü: İlçeye 16 km uzaklıkta bulunan Uğurlu köyü 28 hane olup nüfusu 122 kişidir. İlçenin kuzeyinde kalmaktadır. Yaylaya 2 km. uzaklıkta olması nedeniyle yayla köyü sayılmaktadır. Köy halkının geçim kaynakları tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Tarım bitkilerinden buğday, arpa ve ayçiçeği yetiştiriciliği ağırlıktadır. Hayvancılık gelişmekte olup, köyde 168 adet büyükbaş 264 adet küçükbaş hayvan mevcuttur. Bunun yanında arıcılıkla geçimini sağlayan ve köy ekonomisine katkı sağlayan aileler mevcuttur. 3. Tuzla Köyü: İlçeye 22 km uzaklıkta bulunan Tuzla köyü 3 yerleşim biriminden oluşmaktadır. Dağ köyü olup ilçenin en uzak köyüdür. Köy 20 hane olup nüfusu 66 kişidir. Köy dağ köyü olduğundan sürekli göç vermektedir. Köy halkının geçim kaynakları tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. 4. Sabırlar Köyü: İlçeye 14 km uzaklıkta bulunan Sabırlar köyü 2 ayrı yerleşim biriminden ve 41 haneden oluşmaktadır. Köyün nüfusu 148 kişidir. Köy halkının geçim kaynağı tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Azda olsa ailelerin kendi ihtiyaçlarını karşılayacak kadar meyvecilikte yapılmaktadır. 5. Poydular Köyü: İlçeye 16 km uzaklıkta bulunan Poydular köyü 16 haneden oluşmaktadır. Köyün nüfusu 83 kişidir. Buğday, arpa, fiğ ve ayçiçeği gibi ürünler yetiştirilmektedir. Geyve İlçesiyle sınır olmasından dolayı göç vermektedir. Köy halkının geçim kaynakları tarım, hayvancılık ve meyveciliğe dayanmaktadır. Bu köyde azda olsa cevizcilik yapılmaktadır. 6. Pirler Köyü: İlçeye 14 km uzaklıkta bulunan Pirler köyü 16 haneden oluşmuş 83 nüfuslu küçük bir köydür. Köy halkının geçim kaynağı tarım, hayvancılık ve meyveciliğe dayanmaktadır. 1993 yılında bu köy de Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfınca Vişnecilik projesi uygulanmış olup, köy halkına önemli ölçüde ekonomik gelir teşkil etmektedir. İlçe, Duman Köyünde bulunan Tarımsal Kalkınma Kooperatifinin üyesidir. 2001 yılında kooperatif aracılığıyla Tarım Bakanlığı ndan, kooperatif olarak 360.000.000.000 tl. süt sığırcılığı kredisi sağlanarak 500 adet kültür ırkı süt ineği sağlanmış, bu ineklerin 75 tanesi, bu köydeki üyelere verilmiştir. Yine son yıllarda bahçe sebzeciliği önem kazanmaya başlamıştır. 7. Mahtumlar Köyü: İlçeye 11 km uzaklıkta bulunan Mahdumlar köyü 68 hane olup nüfusu 402 kişidir. Mahdumlar köyü ekonomik yönden kalkınmasını tamamlamış halkının maddi durumu oldukça iyi olan köylerden biridir. Köy halkının geçim kaynakları tarım, hayvancılık, meyvecilik ve ticarettir. Köyde büyükbaş ve küçükbaş hayvancılığın yanında ileri derecede modern kümeslerde broiler kümes hayvancılığı yapılmaktadır. 117

8. Kemaller Köyü: Osmanlı döneminde Dodurga nahiyesi olan Kemaller köyü ilçeye 15 km uzaklıktadır. Köy 45 haneden oluşmaktadır. Köyde toplam 266 kişi yaşamaktadır. Kemaller köyü ilçe ile Karagöl Yaylası yolu üzerinde ve yayla eteklerinde kurulmuş bir köydür. Köy ekonomik yönden kalkınmasını sağlayan köylerden biridir. Köy halkının geçim kaynakları tarım, hayvancılık ve turistik el sanatları yapımına dayanmaktadır. Köyde 430 adet büyükbaş 80 adet küçükbaş hayvan mevcuttur. Geniş ve verimli topraklara sahip olmadığından hayvancılık ve el sanatları 1. sırada yer almaktadır. Köy halkının tamamına yakını turistik el sanatları olan ağaç oymacılığı işleriyle uğraşmaktadır. El sanatlarından kaşık, kepçe, çatal, maşa, ve hayvan figürleri yapılmaktadır. 9. İç Dereler Köyü: İlçeye 10 km uzaklıkta bulunan İçdereler köyü 90 haneden oluşmakta olup, nüfusu 350 kişidir. Köy halkının geçim kaynakları tarım ve hayvancılık, azda olsa nakliyeciliğe dayanmaktadır. 254 adet büyükbaş, 395 adet küçükbaş bulunmaktadır. 10. Hark Köyü: İlçe merkezine 17 km uzaklıkta bulunan Hark Köyü 3 ayrı yerleşim biriminden oluşmaktadır. 67 haneli 339 nüfuslu olan bu köy, dağ köyü olduğundan ekonomik olarak kalkınmasını sağlayamamıştır. Köy kalkının geçim kaynağı tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Bu köyde jeolojik olarak oluşmuş tabiat harikası Hark Kanyonu bulunmaktadır. Köy ekonomisinde hayvancılığın yanında havuç yetiştiriciliği 1. sırada gelmektedir. Ormanlık bir tepede kurulan bu köye kışın ulaşmak zordur. Rakım olarak yayla ile aynı seviyeye yakın bir durumdadır. Bu nedenle bahar ekimi yapılarak buğday, arpa ve fiğ yetiştirilmeye çalışılmaktadır. Ormanlık bir köy olması sebebiyle hayvancılıkta da ileriye gitmiş durumdadır. Köyde 208 adet büyükbaş, 846 adet küçükbaş hayvan bulunmaktadır. 11. Hacıyakup Köyü: İlçeye 15 km uzaklıkta bulunan Hacıyakup köyü 3 ayrı yerleşim biriminden oluşmaktadır. Bunlar Paşalar, Kıran ve Bayır mahalleleridir. Köy Taraklı-Geyve karayolu üzerinde bulunmaktadır. Köy 113 hane olup, nüfusu 652 kişidir. Ayrıca köyde romatizmaya kadın hastalıklarına ve sinir hastalıklarına iyi gelen 42 derece sıcaklıkta kil hamamı kaplıcaları bulunmaktadır. Köy halkının geçim kaynakları tarım-hayvancılık, meyvecilik ve nakliyeciliğe dayanmaktadır. Ekonomik olarak kalkınması oldukça iyi düzeydedir. Köyde modern tarım aletlerinin tamamı bulunmaktadır. Meyvecilik alanında, bilhassa üzüm yetiştiriciliği önemli ölçüde olup, vişne ve kiraz, ceviz, enginar ve son olarak domates alanında da bahçeler yeni yeni oluşmaktadır. Köylü elde ettiği ürünleri Geyve ve Taraklı pazarlarında satmaktadır. 12. Hacı Aliler Köyü: İlçeye 13 km uzaklıkta bulunan Hacı Aliler köyü 17 haneden oluşmaktadır. Köyün toplam nüfusu 67 kişidir. Köy halkının geçim kaynakları tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Bölge olarak son yıllarda meyveciliğe önem verilmiş olup, bu köyde de önemli ölçüde vişne ve kiraz yetiştiriciliği yapılmaktadır. 13. Duman Köyü: İlçeye 12 km.uzaklıkta bulunan Duman Köyü 44 hane olup, nüfusu 194 kişidir. İlçenin kuzeyinde kurulmuş olup, engebeli ve dağlık araziye sahip olmasına rağmen verimli topraklara sahiptir. Meyve yetiştiriciliği son yıllarda önem kazanmıştır. 118

Köy halkının geçim kaynağı tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Bu köyde az da olsa vişnecilik yapılmaktadır. Ayrıca bu köyde 2001 yılında çevre köyler olan Akçapınar, Hacıaliler, Pirler ve Çamtepe köylerininde ortak oldukları Tarımsal Kalkınma Kooperatifi kurulmuştur. Tarımsal Kalkınma Kooperatifi aracılığı ile 2001 yılında Tarım Bakanlığı ndan 500 adet süt ineği kredisi alınarak üyelere dağıtılmıştır. Tarımsal Kalkınma Kooperatifine üye olan bu köyler hayvansal ve tarımsal ürünlerini kooperatif aracılığı ile değerlendirmektedirler. 14. Esenyurt Köyü: İlçeye 12 km uzaklıkta bulunan Esenyurt köyü 46 hane olup, nüfusu 206 kişidir. İlçenin kuzeyinde kurulmuş olan bu köyün arazi yapısı oldukça engebelidir. Tarıma yeterli derecede elverişli olmasa da buğday, arpa, ayçiçeği yetiştirilmektedir. Bunun yanında el sanatları imalatı da köy ekonomisine oldukça katkı sağlamaktadır. Halkın geçim kaynağı tarım-hayvancılık ve el sanatlarından ağaç oymacılığına dayanmaktadır. 15. Doğancıl Köyü: İlçeye 15 km uzaklıkta olan Doğancıl köyü Doğancıl ve Eskiciler isimli iki ayrı yerleşim yerinden oluşmakta olup, 34 hane, nüfusu 93 kişidir. Köyün arazi yapısı dağlık ve ormanlıktır. Köy halkının geçim kaynağı tarımcılık ve hayvancılığa dayanmaktadır. Arazi dağlık ve engebeli olmasına rağmen son yıllarda meyveciliğe önem verilmektedir. 16. Dışdedeler Köyü: İlçeye 11 km uzaklıkta olan Dışdedeler köyü 62 hane olup, nüfusu 344 kişidir. Köy 3 yerleşim biriminden oluşmaktadır. Dağlık ve geniş bir araziye kurulmuştur. Köy halkının geçimi tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Son yıllarda bu köyde de kümes hayvancılığı broiler yetiştiriciliği yapılmaktadır. Bu köyde zengin mermer yatakları bulunmakta olup, özel sektör tarafından işletilmektedir. 17. Çay Köyü: İlçeye 10 km uzaklıkta olan Çay köyü 13 hane olup, nüfus 34 kişidir. İlçenin kuzeybatısında bulunan bu köy halkının geçim kaynağı tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Hayvancılığa önem verilmekte olan bu köyde; 35 adet büyükbaş 100 adet küçükbaş hayvan bulunmaktadır. Köy dağlık bir arazide olduğu ve köyde heyelan meydana geldiği için sürekli göç vermektedir. Köy iki mahalle olup bir mahallesi 4 haneden oluşmaktadır. Köyde yaşayan ailelerin tamamına yakınının Geyve ilçesinde evi bulunduğundan kışın nüfus azalmakta, ilkbahar mevsiminde ise nüfus artışı görülmektedir. Azda olsa köyde üzüm yetiştiriciliği görülmektedir. 18. Çamtepe Köyü: İlçeye 12 km uzaklıkta olan Çamtepe köyü 27 hane olup, nüfus 120 kişidir. İlçenin güneyinde kurulan bu köyün tarihçesi hakkında kesin bir bilgi olmamasına rağmen yaşlıların anlattığı rivayetlere göre Bilyas adlı bir kişinin memleketinden kaçarak buraya yerleştiği ve köyün bu kişi tarafından kurulduğu anlatılmaktadır. Köyün isminin Billaz olduğu ve ismini bu kişiden aldığı rivayet edilmektedir. Rivayete göre bu kişinin yanında 9 kazan altın getirdiği fakat akibetinin ne olduğu bilinmemektedir. Bilyas olan köyün adı 1970 yılında Çamtepe olarak değiştirilmiştir. Köy halkının geçimi tarım-hayvancılık ve meyveciliğe dayanmaktadır. Bu köyde 1993 yılında Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı nca vişne yetiştiriciliği projesi hazırlanmış ve ilk olarak bu köyde uygulamaya konulmuş şu anda köyün en büyük geçim kaynağı olmuştur. 7-8 bin dikili meyve ağacı 119

bulunmakta olup, yılda 200 tonluk meyve hasatı elde edilmektedir. Meyvecilikte ilçede 1. sırada yer almaktadır. 19. Aksu Köyü: İlçeye 6 km uzaklıkta olan Aksu köyü 51 hane olup, nüfusu 197 kişidir. İlçenin batısında ve Geyve ilçesi yolu üzerinde bulunan bu köyün muhtarlığına bağlı Davutlar, Madanlar ve Demirciler olmak üzere 3 yerleşim yeri bulunmaktadır. Köy halkının geçimi tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Tarım modern tarım aletleriyle yapılmakta olup, bilinçli tarım yapılmaktadır. Engebeli arazi yapısına sahip olan köyün verimli toprakları vardır. Tarım ürünlerinden buğday, arpa, nohut ve ayçiçeği yetiştirilmektedir. Köyden geçen Aksu çayı, vadisinde meyvecilik ve sebzecilik yapılmakta olup, köylünün ekonomisine önemli ölçüde katkı sağlamaktadır. Köyde, hayvancılık modern fenni ahırlarda yapılmaktadır. 20. Avdan Köyü: İlçeye 6 km uzaklıkta, 650 rakımlı olan Avdan köyü 32 hane olup, nüfusu 167 kişidir. Köye ait yaylasının olması nedeniyle yaz aylarında nüfusun büyük çoğunluğu yaylaya göç etmektedir. Yukarı mahalle ve aşağı mahalle olmak üzere iki mahalleden ibaret olup yüksekte olması sebebiyle ilçeye tepeden bakan güzel bir manzarası vardır. Köy halkı geçimini tarım ve hayvancılık ve bilhassa kümes hayvancılığı olan broiler yetiştiriciliği ile sağlamaktadır. 21. Alballar Köyü: İlçe merkezine 15 km uzaklıkta olan, Alballar köyü 28 hane olup, nüfusu 142 kişidir. Alballar köyü ilçenin kuzey doğusunda kurulmuş olup, Karagöl Yayla sına 5 km. uzaklıkta tabiatı ve doğal güzelliği ile şirin bir köydür. Köy halkı geçimini tarım ve hayvancılıkla sağlamalarına rağmen köyün temel geçim kaynağı turistik el sanatlarından, başta kaşık ve kepçe olmak üzere ağaç oymacılığıdır. Köye özgü küçük kaşık odaları ile atölyelerin olması yerli ve yabancı turistlerin oldukça ilgisini çekmektedir. Alballar Köyü ekonomik yönden kalkınmasını önemli ölçüde sağlamış olan köylerden olup tarım ürünlerinden buğday, arpa, fiğ, ile yayla köyünde patates yetiştirilmektedir. Köyde modern tarım aletlerinin tamamı bulunmaktadır. 22. Akçapınar Köyü: İlçenin güneyinde olup ilçe merkezine 15 km uzaklıkta olan, Akçapınar köyü 62 hane olup, bu köyde 234 kişi yaşamaktadır. Köyün tarihi hakkında önemli bir bilgi olmamasına rağmen ileriki yıllarda 6 haneden oluşan bu köy zamanla şimdiki halini almış olup yakın tarihte Bolu ilinden ilçeye bağlanmıştır. Köyün geçim kaynağı tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Köyde modern tarım araçlarıyla bilinçli tarım yapılmakta olup son yıllarda yetiştirilmeye başlanılan vişne ve kiraz nedeniyle meyvecilik köy ekonomisine önemli bir katkı sağlamaktadır. 3.15.2. Nüfus (Yöredeki Kentsel ve Kırsal Nüfus, Nüfus Hareketleri; Göçler, Nüfus Artış Oranları, Diğer Bilgiler) Sakarya İli, Taraklı İlçesi, Hacıyakup Köyü, Ulucami Mahallesi, Yukarıçay Mevkiinde gerçekleştirilmesi planlanan bu projenin inşaat ve işletme aşamalarında olası sosyo-ekonomik etkilerin değerlendirilmesi ve mevcut sosyo-ekonomik yapının belirlenmesi amacıyla Türkiye İstatistik Kurumu ndan elde edilen ve adrese dayalı nüfus kayıt verilerine göre değerlendirilmiştir. 120

Adrese dayalı nüfus kayıt verilerine göre Sakarya ilinin genel nüfusu 2011 yılı sonu itibari ile 664.813 tür. İlçeler itibariyle şehir, belde ve köy nüfusları aşağıdaki tabloda verilmektedir. Tablo 31: Sakarya İli 2011 Yılı İlçelere Göre İl/İlçe Merkezi ve Belde/Köy Nüfusu (ADNKS) İl/İlçe merkezi Belde/Köy Toplam Sakarya Toplam Erkek Kadın Toplam Erkek Kadın Toplam Erkek Kadın Adapazarı 239.284 120.132 119.152 12.396 6.264 6.132 251.68 126.396 125.284 Akyazı 41.738 20.706 21.032 41.759 20.849 20.91 83.497 41.555 41.942 Arifiye 32.527 16.45 16.077 5.362 2.67 2.692 37.889 19.12 18.769 Erenler 68.509 34.754 33.755 7.173 3.537 3.636 75.682 38.291 37.391 Ferizli 13.058 6.647 6.411 10.596 5.275 5.321 23.654 11.922 11.732 Geyve 21.317 10.724 10.593 25.575 12.618 12.957 46.892 23.342 23.55 Hendek 44.68 22.225 22.455 29.238 14.73 14.508 73.918 36.955 36.963 Karapürçek 7.388 3.75 3.638 4.923 2.445 2.478 12.311 6.195 6.116 Karasu 29.615 14.807 14.808 24.313 12.177 12.136 53.928 26.984 26.944 Kaynarca 5.244 2.642 2.602 18.046 9.212 8.834 23.29 11.854 11.436 Kocaali 11.841 5.942 5.899 10.362 5.11 5.252 22.203 11.052 11.151 Pamukova 16.566 8.308 8.258 10.412 5.219 5.193 26.978 13.527 13.451 Sapanca 32.732 16.38 16.352 5.357 2.7 2.657 38.089 19.08 19.009 Serdivan 89.011 44.842 44.169 8.033 3.984 4.049 97.044 48.826 48.218 Söğütlü 8.306 4.16 4.146 5.923 2.998 2.925 14.229 7.158 7.071 Taraklı 2.997 1.499 1.498 4.275 2.107 2.168 7.272 3.606 3.666 Toplam 664.813 333.968 330.845 223.743 111.895 111.848 888.556 445.863 442.693 Tablo 32: Taraklı İlçesi 2011 Yılı İlçelere Göre İl/İlçe Merkezi ve Belde/Köy Nüfusu (ADNKS) İl/İlçe merkezi Belde/Köy Toplam Sakarya Toplam Erkek Kadın Toplam Erkek Kadın Toplam Erkek Kadın Taraklı 2.997 1.499 1.498 4.275 2.107 2.168 7.272 3.606 3.666 Toplam 2.997 1.499 1.498 4.275 2.107 2.168 7.272 3.606 3.666 Tablo 33: Sakarya İli Aldığı Göç, Verdiği Göç, Net Göç ve Net Göç Hızı (2010-2011 Dönemi ADNKS) ADNKS 2011 Nüfusu Aldığı Göç Verdiği Göç Net Göç Net Göç Hızı Türkiye 74.724.269 2.420.181 2.420.181 0 0,00 Sakarya 888.556 28.537 24.633 3.904 4,40 121

3.15.3. Bölgenin Turizm Potansiyeli Uluslar arası Cittaslow (sakin şehir) ağına, 23.06.2011 tarihinde Sakarya nın Taraklı ilçesi kabul edilmiştir. Sakarya İli nin en güney ucunda yer alan Taraklı, 19. yy. kalma Osmanlı Dönemi evleri ve tarihi yapılarıyla önem arz eden bir ilçedir. Sokak dokusu bozulmayan Taraklı Evleri nin bulunduğu alan sit alanı ilan edilmiş ve korumaya alınmıştır. Bu alanda 120 adet tarihi ev bulunmaktadır. Yük taşıyanların dinlenmeleri için dinlenme taşları bulunan Arnavut Kaldırımlı sokakları ve bu sokakların buram buram tarih kokan Osmanlı Evleri ile Taraklı bir açık hava müzesi görünümündedir. Bu özellikleri sebebiyle son yıllarda ilçede turizm açısından belirgin bir canlanma görülmektedir. Yusufbey Mahallesinde bulunan yaklaşık beş asırlık çınar ağacı Kültür Bakanlığınca Doğal anıt olarak tescillenmiştir. 100 ila 300 yıllık evlerin süslediği Taraklı nın Osmangazi tarafından alınışından bu yana, halk tahtadan tarak ve kaşık yapımıyla uğraşmıştır. İlçeye ismini veren tarak yapımına çoktan son verilse de, ağaç oyma el işlerine devam edilmektedir. Cumbalı, renkli evleri, doğası, tertemiz sokak ve parkları ile önemli bir turizm talebine sahne olan ilçe denizden 800 metre yüksekliktedir. Bu konumu Taraklı yı, rutubetsiz, temiz havası, betona yenik düşmemiş, odun kokulu daracık sokakları ile nemli bir turistik çekim merkezi yapmaktadır. Taraklı İlçesinde, kültür turizmi, termal turizm, yayla turizmi, mağara turizmi, yamaç paraşütü turizm faaliyetleri yapılmaktadır. İlçedeki turizm faaliyetleri ile ilgili bilgiler aşağıda yer almaktadır: 122

Kültür Turizmi: Yusufbey mahallesinde bulunan yaklaşık beş Bakanlığınca doğal anıt olarak tescillenmiştir. asırlık çınar ağacı kültür Yavuz Sultan Selim in Veziri Yunuspaşa tarafından Mısır seferine giderken yaptırılan Yunuspaşa camii Sakarya İlindeki en eski tarihi eser olarak yaklaşık beş yıl önce Vakıflar Genel Müdürlüğünce onarımdan geçirilmiştir. Caminin doğusunda yer alan hamamında camii ile birlikte yapıldığı sanılmaktadır. İlçe merkezinde Yunus Paşa Cami ne yakın bir yerdedir. Hamamın ilk yapıldığı yıllarda, hamamdan çıkan buhar, yakınındaki Yunus Paşa Camii ni merkezi sistemle alttan ısıtılmasında kullanılmıştır. Yayla Turizmi: Karagöl Yaylası Taraklı nın 21 km kuzeydoğusunda Samanlı Dağları nın uzantısı olan dağlar üzerinde yer alıp deniz seviyesinden yüksekliği 1200 metredir. Etrafı tamamen çam, kayın, köknar ve meşe ağaçları ile kaplı olan Karagöl Yaylası, 567 hektar genişliğindeki alanıyla, bol oksijenli havası ve soğuk içme sularıyla doğal bir tedavi merkezidir. İlkbaharda karların erimesiyle sularla kaplanan yayla, nisan ayının ikinci yarısında, sular tamamen çekildikten sonra doğa harikası bir görünüme bürünmektedir. Yaylada her hafta cuma günleri pazar kurulur ve o gün akşama kadar çeşitli şenlikler yapılır. Tamamen ahşaptan yapılmış yayla evleri ilgi çekmektedir. Her yıl yurt içinden binlerce insanımız burada kamp kurup konaklamaktadır. Mağara Turizmi: Hark Kanyonu ve Mağarası: Taraklı, doğa turizmi açısından eşine az rastlanır yörelerden biridir. Yüz ölçümünün % 60 ı ormanlarla kaplı olan ilçe, coğrafi yapısıyla, bitki örtüsüyle, tabiat harikası mesire yerleri olan, Tuzla köyünden başlayan Hark kanyonu ve Mağarası, Karagöl Yaylası, Güngörmez Şelalesi, Kemer Köprüsü, Acısu, Hıdırlık Tepesi, Gürleyik Suyu, Belengermesi, Hamza Pınarı, Çile Pınarı, Ak Çeşme ve Çoban Çeşmesi yle görülmeye değer gerçekten şirin bir Anadolu parçasıdır. Yamaç Paraşütü Turizmi: Karagöl Yaylası, Taraklı ya 20 km uzaklıktadır. Çanak şeklindeki yayla, karlar eriyince su ile zümrüt yeşilliğinin evliliğine tanık olur. Arka fonda çam, meşe, kayın, köknar, şimşir, ardıç ağaçları vardır. Karagöl sadece yeşilsever lerin dünyası olmayıp, özellikle son yıllarda yamaç paraşütü, kanyoning, yürüyüş ve kamp meraklıları da buraya rağbet etmektedir. Termal Turizmi: Sıcak Su ve Maden Suyu Kaynakları: Sakarya ili kaplıca ve içmeler açısından oldukça zengin bir yapıya sahiptir. İldeki kaynakların başlıcaları şunlardır: -Kuzuluk Kaplıcaları: İl merkezine 29 km Akyazı ilçe merkezine 8 km. uzaklıkta bulunan kaplıcalar; deniz seviyesinden 100 m. yükseklikte meşe ağaçları arasında, birçok 123

su kaynaklarından meydana gelmiştir. Kaplıca binaları pavyonlar halinde inşa edimli olup, her biri özel kaynaklarla beslenmektedir. Esas kaplıca yanında Kuzuluk ve Kovak Maden Suyu, Soğuk Gazlı Su, Gencer Pavyon Suyu, Halk Hamamı kaynağı, Göz Suyu, Taş kaynağı, Tepe çamuru, Dere Kaynağı gibi sıcaklıkları 70 C ye kadar yükselen çeşitli kaynaklar mevcuttur. Kaplıca sularının iyi geldiği belirlenen rahatsızlıklar şöyledir; Ortopedik ameliyat ve kaza sonuçlarının rehabilitasyonu Kaynak suları mide, karaciğer, safra kesesi, damar sertliği, şeker, böbrek hastalıkları, lumbago, siyatik, romatizma, kadın hastalıkları, egzama, sedef gibi cilt hastalıkları üzerinde olumlu etkilere sahiptir. Mide, bağırsak, karaciğer ve safra kesesi hastalıkları ve kronik iltihapları Kan dolaşımı ve kalp hastalıkları İdrar yolları ve kadın hastalıkları Cilt ve deri hastalıkları Sinir sistemi rahatsızlıkları Solunum yolu hastalıkları Çocuk felci ve bazı çocuk hastalıkları Kireçlenme Kırık -çıkık sekeleri Aşırı kilolar Böbrek taşları Her türlü romatizmal hastalık Kuzuluk Kaplıcalarında başlıca şifalı sular aşağıda yer almaktadır. Kuzuluk Maden Suyu: Litresinde 1 gr. dan fazla serbest karbondioksit bulunan suda litredeki diğer maddeler toplamı 5 gr. dır. Bikarbonatlı sular grubuna giren suyun bileşiminde ayrıca 27 mgr. Bromür iyonu bulunması nedeniyle teskin edici özelliğe de sahiptir. Radyoaktivitesi 8.6 emandır. Kovuk Maden Suyu: Nitelik olarak Kuzuluk Maden Suyu nun aynıdır. Soğuk Gazlı Su: Serbest karbondioksit gazı tarafından zenginleştirilmiş olduğundan oligematik bromlu maden sular grubuna girmektedir. Gencer Pavyonu Suyu: 50ºC sıcaklıkta litresinde 2.3 gr. kuru madde bulunan su kalevi karbonatlarca zengindir. Bromür iyonu sayesinde teskin edici özelliği olan su, ağrılı hastalıklar üzerinde çok olumlu etkilere sahiptir. 124

Gündüz Pavyon Suyu: 50ºC sıcaklıkta olup reaksiyonu kalevidir. Bir miktar karbonik iyonu içerdiğinden özellikle cilt hastalıklarına iyi gelmektedir. Halk Hamamı Kaynağı: 50ºC sıcaklıkta olan kaynağa dayalı olarak; kaynak, ana özellikleri açısından Gencer Pavyonu Suyu na benzemekle beraber kükürtlü hidrojen içermektedir. 4 Numaralı Kaynak: 37 ºC ısıda, hafif karbonikli olan suyun 1 litresinde erimiş madde tutarı 1.8 gr.dır. Göz Suyu: Kükürtlü hidrojenli ve karbondioksit gazı bakımından zengin olan suyun ısısı 25 ºC dir. Taş Kaynağı: Kalevi karbonatlı orta dereceli asitli karbonikli bir sudur. Bileşiminde bromür ve iyodür bulunduğundan diğer sulardan ayrılır. Tepe Çamuru: 42 ºC ısıda olan bu su bromürce zengin kalevi karbonatlı sulardandır. Radyoaktif çamuru ağrılı hastalıklar üzerinde olumlu etki yapmaktadır Dere Kaynağı: 38 ºC ısıda olan suyun kükürtlü, kalevi karbonat oranı düşüktür. Taraklı İçmeler ve Acısu İçmesi: Taraklı ilçesinin Kayaboğazı Köyü ndeki bu içmeler mide ve cilt hastalıkları üzerinde olumlu etkiler göstermektedir. Acısu, Geyve ye bağlı Ahibaba köyündedir.sıcaklığı 26 C dir. İyi bir sofra suyu olmasının yanında mide ve bağırsak hastalıklarına iyi gelmektedir. Her ikisinde de tesis bulunmamasına rağmen yöre halkı tarafından kullanılmaktadır. Ilıca Köy İçmecesi; Geyvenin ılıca köyündedir. Çıktığı arazi köyün ortak malıdır, Debisi düşük, sıcaklığı 26 ºC dir. Bazı mide hastalıkları için faydalıdır. Kil Hamamı; Taraklı nın Paşalar köyündedir. 39ºC sıcaklığa sahip olup romatizma kadın hastalıkları ve sinir hastalıklarına iyi gelir. Proje konusu bölgede ve civarında yer alan termal su kaynaklarının varlığından dolayı termal turizm de gün geçtikçe önemini arttırarak ilçe ekonomisinde yerini almaktadır. 125

Taraklı ya bağlı Hacıyakup Paşalar köyündeki Bizans döneminden kalma kil hamamı kaplıcaları, hastalıklarına şifa arayanlar tarafından tercih edilmektedir. Proje konusu faaliyet te termal turizm bölgesinde bulunmakta olup, termal turizm faaliyetleri kapsamında sağlık hizmeti vermeyi amaçlamaktadır. 3.15.4. Yaratılacak İstihdam İmkanları ve İşsizlik TÜİK kayıtlarına göre, 2010 yılı için Sakarya ilindeki işgücü, işsizlik, istihdam oranları aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo 34: Sakarya İli 2010 Yılı İşgücü, İşsizlik, İstihdam Oranları (TÜİK) İŞGÜCÜNE KATILMA ORANI İŞSİZLİK ORANI İSTİHDAM ORANI % 95 Güven Aralığı % 95 Güven Aralığı % 95 Güven Aralığı İl adı Oran (%) Değişim katsayısı (%) Alt sınır Üst sınır Oran (%) Değişim katsayısı (%) Alt sınır Üst sınır Oran (%) Değişim katsayısı (%) Sakarya 52.5 1.8 50.7 54.4 11.4 9.1 9.4 13.5 46.5 2.3 44.4 48.7 Alt sınır Üst sınır Gerçekleştirilmesi planlanan bu projenin amacı; ülkemizde ve dünyada sağlık turizminde artan termal turizmin olumlu etkilerinin sonucunda öneminin hızla arttığı, termal turizmin artık dünyada sağlık sektöründe önemli bir yer tuttuğu bilinmektedir. Bununla birlikte ülkemizin termal yer altı kaynaklarının zengin olması özellikle bu zenginliklerin bu bölgede toplanması Sakarya, Yalova, Bursa illeri ve çevresi açısından yatırım ve turizm faaliyetlerinin gelişmesini sağlamaktadır. Tesisin kurulacağı alanın bu bölgede yer alması önemini arttırmaktadır. Bu bölgede termal suların gerekli bilimsel ve teknolojik önlemler alınarak, akışkan özelliklerinin değiştirilmeden kullanılması da termal turizm ve sağlık açısından tercih sebebi olmaktadır. Tüm bunların değerlendirilmesi sonucunda bu alanda sağlık termal turizm işletme tesisinin kurulması, hem ülke ve bölge için sağlık ve turizme katkı sağlanması hem de mevcut olan yer atı zenginliklerinin kullanılması ile ülkenin ve bölgenin ekonomik ve sosyal gelişimine katkıda bulunması amaçlanmıştır. Bu tesisin kurulması planlanırken çevreye olan olumsuz etkilerinin en az seviyede olması gerekmektedir. Bununla ilgili olarak tüm önlemler alınacaktır. Kurulması planlanan turizm kompleksinin ekonomiye de önemli girdiler sağlaması, bu bölgede belirli bir istihdam alanı oluşturması ayrıca bölgeye sağlayacağı önemli katkıların başında gelmektedir. 126

Hayata geçirilmesi planlanan proje ile tesise gelecek konuklar için Taraklı ilçe merkezine de gezi amaçlı seyahatler yapılacak olup, bu seyahatlerin de ilçe ekonomisine artı değer kazandıracağı düşünülmektedir. Projenin inşaat aşamasında 80 personel, işletme aşamasında ise 10 personel olmak üzere toplam da 90 kişilik bir nüfusa iş istihdamı sağlanacaktır (Projeye konu olan termal devremülk tesislerinin işletmeye açılmasıyla tesis bünyesinde 10 personelin (bahçe bakım elemanı, pazarlama-satış elemanı gibi) çalıştırılması planlanmaktadır.) Projenin inşaat ve işletme aşaması olmak üzere her iki aşamasında da çalıştırılacak personellerin, civar köy ve ilçe merkezinden tedarik edilmesi planlanmakta olduğundan, yöre ekonomisindeki 90 kişilik nüfusa da istihdam sağlanacak olup, projenin bu konuda yöre ekonomisine olumlu etkilerinin olacağı düşünülmektedir. 3.15.5. Beklenen Sosyo-Ekonomik Değişiklikler Gerçekleştirilmesi planlanan bu projenin amacı; ülkemizde ve dünyada sağlık turizminde artan termal turizmin olumlu etkilerinin sonucunda öneminin hızla arttığı, termal turizmin artık dünyada sağlık sektöründe önemli bir yer tuttuğu bilinmektedir. Bununla birlikte ülkemizin termal yer altı kaynaklarının zengin olması özellikle bu zenginliklerin bu bölgede toplanması Sakarya, Yalova, Bursa illeri ve çevresi açısından yatırım ve turizm faaliyetlerinin gelişmesini sağlamaktadır. Tesisin kurulacağı alanın bu bölgede yer alması önemini arttırmaktadır. Bu bölgede termal suların gerekli bilimsel ve teknolojik önlemler alınarak, akışkan özelliklerinin değiştirilmeden kullanılması da termal turizm ve sağlık açısından tercih sebebi olmaktadır. Tüm bunların değerlendirilmesi sonucunda bu alanda sağlık termal turizm işletme tesisinin kurulması, hem ülke ve bölge için sağlık ve turizme katkı sağlanması hem de mevcut olan yer atı zenginliklerinin kullanılması ile ülkenin ve bölgenin ekonomik ve sosyal gelişimine katkıda bulunması amaçlanmıştır. Bu tesisin kurulması planlanırken çevreye olan olumsuz etkilerinin en az seviyede olması gerekmektedir. Bununla ilgili olarak tüm önlemler alınacaktır. Kurulması planlanan turizm kompleksinin ekonomiye de önemli girdiler sağlaması, bu bölgede belirli bir istihdam alanı oluşturması ayrıca bölgeye sağlayacağı önemli katkıların başında gelmektedir. Hayata geçirilmesi planlanan proje ile tesise gelecek konuklar için Taraklı ilçe merkezine de gezi amaçlı seyahatler yapılacak olup, bu seyahatlerin de ilçe ekonomisine artı değer kazandıracağı düşünülmektedir. Projenin inşaat aşamasında 80 personel, işletme aşamasında ise 10 personel olmak üzere toplam da 90 kişilik bir nüfusa iş istihdamı sağlanacaktır (Projeye konu olan termal devremülk tesislerinin işletmeye açılmasıyla tesis bünyesinde 10 personelin (bahçe bakım elemanı, pazarlama-satış elemanı gibi) çalıştırılması planlanmaktadır.) Projenin inşaat ve işletme aşaması olmak üzere her iki aşamasında da çalıştırılacak personellerin, civar köy ve ilçe merkezinden tedarik edilmesi planlanmakta olduğundan, yöre ekonomisindeki 90 kişilik nüfusa da istihdam sağlanacak olup, projenin bu konuda yöre ekonomisine olumlu etkilerinin olacağı düşünülmektedir. 127

BÖLÜM 4: PROJENİN ÖNEMLİ ÇEVRESEL ETKİLERİ VE ALINACAK ÖNLEMLER 4.1. Arazinin Hazırlanması İçin Yapılacak İşler Kapsamında Nerelerde ve Ne Kadar Alanda Hafriyat Yapılacağı, Hafriyat Artığı Toprak, Taş, Kum vb. Maddelerin Nerelere Taşınacakları veya Hangi Amaçlar İçin Kullanılacakları, Hafriyat Sırasında Kullanılacak Malzemeler Gerçekleştirilmesi planlanan projede; toplam tapu alanı olan 87.383,97 m² lik sahanın, 87.381,140 m² lik (8,73 ha.) kısmının proje alanı olması planlanmaktadır. Ancak kazı yapılacak alan toplam 60.573,43 m² olacaktır. Toplam inşaat süresi 3 yıl, hafriyat/kazı süresi ise toplam 1,5 yıl olarak planlandığından; Bu yüzden yıllık kazılacak alan: 60.573,43 m 2 / 1,5 yıl = 40.382,28 m 2 olacaktır. (Kaynak:Yıldız Teknik Üni. Evsel ve ticari katı atıklarından geri kazanılabilir maddelerin potansiyelinin araştırılması Yüksek Lisans Tezi, Tez Danışmanı Doç. Dr. M. Talha GÖNÜLLÜ,1997.) İmar durumunu gösterir belgede Hmax=12,50m., Emsal Katsayısı=1,5, Çekme mesafesi=3 m. olarak görünmektedir. (Ek-2. İmar Durumu) Binaların temel derinliği 1,5 metre olarak kabul edildiğinde; oluşacak olan yıllık hafriyat miktarının; 40.382,28 m 2 /yıl x 1,5 m = 60.573,43 m 3 /yıl 60.573,42 m 3 /yıl x 1,6 m 3 /ton = 96.917,47 ton/yıl olacağı tahmin edilmektedir. (Söz konusu projede ortaya çıkacak hafriyat toprağının birim ağırlığı 1,6 ton/m 3 kabul edilmiştir.) Çıkarılan hafriyatın; bir kısmının (%90 ı) çevre ve peyzaj işleri düzenlemesinde kullanılması, kalan kısmının (%10 u) ise belediyeden gerekli izinler alındıktan sonra hafriyat döküm sahasına dökülmesi planlanmaktadır. Belediyeden gerekli izinler alındıktan sonra hafriyat döküm sahasına dökülecek hafriyat miktarı; 96.917,47 ton/yıl x %10 = 9.691,74 ton/yıl Belediyeden gerekli izinler alındıktan sonra hafriyat döküm sahasına dökülecek hafriyat, sahada depolanmayacak olup, kamyonlarla sürekli olarak, izin alınmış olan hafriyat döküm sahasına taşınacaktır. Çevre ve peyzaj işleri düzenlemesinde kullanılması planlanan (tekrar kullanılacak) hafriyat miktarı; 96.917,47 ton/yıl x %90 = 87.225,72 ton/yıl olacağı tahmin edilmektedir. 128

Çevre ve peyzaj işleri düzenlemesinde kullanılması planlanan (tekrar kullanılacak) hafriyat, projenin inşaat aşamasında sahada geçici olarak oluşturulacak olan hafriyat depolama sahasında (Ek-6 daki Vaziyet Planı nda gösterilen) depolanacaktır. İnşası tamamlanan kısımların çevre ve peyzaj düzenlemesinde serilerek kullanılacaktır. Sahadaki çalışma süresince (hafriyat ve inşaat işlemleri sırasında) kullanılacak olan ekipmanlar; Hafriyat malzemelerinin ve Demir vb. inşaat malzemeleri nakliyesi için 8 adet kamyon, Hafriyat işlerinde 2 adet kazıcı/yükleyici, Hafriyat işlerinde 2 adet ekskavatör, İnşaat işlerinde 1 adet beton pompası, İnşaat işlerinde beton nakli için 4 adet beton mikseri, Hafriyat ve peyzaj işlerinde 1 adet Silindir, Hafriyat ve inşaat işlerinde sahada tozumayı engellemek için 1 adet arazöz. Tablo 35: Sahada Hafriyat ve İnşaat İşlemleri Sırasında Kullanılacak Makine ve Ekipman CİNSİ ADEDİ dba Kazıcı /Yükleyici 2 110 Beton Pompası 1 105 Beton Mikseri 4 105 Silindir 1 102 Ekskavatör 2 106 Kamyon 8 85 Arazöz 1 85 İsale Hattı Güzergahında Yapılacak Kazı-Hafriyat Çalışmaları: Projenin işletme aşamasında faydalanılacak olan termal su, Ek-4 de işletme ruhsatı verilen jeotermal kaynaktan sağlanacak olup, proje alanının batısında kuşuçuşu 4 km mesafededir. Termal tesislerde kullanılacak olan sıcak su, sahanın 4 km kadar batısında 281770 D/4475414 K koordinatlarında açılmış olan sıcak su sondajından sağlanacaktır. Proje sahası içerisinde herhangi bir sondaj faaliyetinde bulunulmayacaktır. Sondaj kuyusundan itibaren 200 inç çapındaki borularla, 4,67 km uzunluğundaki isale hattı ile proje alanına taşınacaktır. 129

TARAKLI TERMAL Söz konusu isale hattının borularının yüzeyden 1,5 m. derinliğe döşenmesi sırasında kazı-hafriyat işlemleri yapılacaktır. (Bu işlemler sırasında çevresel etki olarak hafriyat atığı ortaya çıkacaktır.) Proje kapsamında yapılacak hafriyat işlemleri sırasında 18.03.2004 tarih ve 25406 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. İsale hattının geçeceği güzergah, tamamen orman arazisi olduğundan ilgili Orman İdaresi nden gerekli orman izinleri alındıktan sonra kazı-hafriyat işlemlerine başlanacaktır. Sondaj kuyusundan itibaren 200 inç çapındaki borular, 4,67 km. uzunluğundaki güzergahta yüzeyden 1,5 m. derinliğe konumlandırılacaktır. Bu güzergahta yapılacak kazı çalışmaları sonucu açığa çıkacak olan hafriyat, aynı güzergahta boru döşenmesi sırasında geri dolgu işleminde kullanılacaktır. Bu güzergahtaki hafriyat/kazı süresi toplam 1 ay olarak planlandığından; Oluşacak toplam hafriyat miktarı; Toplam kazılacak alan: 23.350 (5 m-genişlik x 4670 m-uzunluk (4,67 km)) m2/1 ay olacaktır. 23.350 m2 x 1,5 m (derinlik) = 35.025 m3/1 ay 35.025 m3/1 ay x 1,6 m3/ton (hafriyat toprağı yoğunluğu) = 56.040 ton/1 ay olacağı tahmin edilmektedir. (Söz konusu projede ortaya çıkacak hafriyat toprağının birim ağırlığı 1,6 ton/m3 kabul edilmiştir.) Çıkarılan hafriyatın tamamının, isale hattına boru döşenmesi sırasında geri dolguda kullanılması planlanmaktadır. İsale hattındaki çalışma süresince (hafriyat ve boru döşeme işlemleri sırasında) kullanılacak olan ekipmanlar; 130

Boru malzemeleri nakliyesi için 2 adet kamyon, Hafriyat işlerinde 1 adet kazıcı, Hafriyat işlerinde 1 adet ekskavatör, Hafriyat işlerinde 1 adet Silindir, Hafriyat işlerinde sahada tozumayı engellemek için 1 adet arazöz. 4.2. İnşaat ve İşletme Aşamalarında Proje Kapsamında Su Temini Sistemi Planı, Suyun Nereden Temin Edileceği, En Yakın İçme Suyu Kaynağı, Suyun Temin Edileceği Kaynaklardan Alınacak Su Miktarı ve Bu Suların Kullanım Amaçlarına Göre Miktarları, Proje Alanına Açılmış ve Açılacak Olan Kuyularla İlgili Bilgi (Açılması Planlanan Yer altı Suyu Kuyuları İçin Ankara DSİ 3. Bölge Müdürlüğünden Gerekli İzinlerin Alınması, Kuyu Kullanım Belgelerinin ÇED Raporuna Eklenmesi) Arazi Hazırlık (İnşaat) Aşaması: Projenin arazi hazırlama ve inşaat aşamasındaki su ihtiyacı, inşaat işlemleri esnasında çalışacak personelin ihtiyacı olan içme ve kullanma suyu, tesis inşaatı esnasında beton sulamasında kullanılacak olan su, sahadaki hafriyatın ve tesis inşası için gerekli olan inşaat malzemelerinin taşınması sırasında (nakliyesi) yollarda toz oluşumunu önlemek amacıyla kullanılacak su şeklinde olacaktır. suyu, İnşaat işlemleri esnasında çalışacak personelin ihtiyacı olan içme ve kullanma Projenin arazi hazırlık (inşaat) aşamasında 80 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Günlük su ihtiyacı, kişi başı 150 lt/gün dür. (Kaynak:Su Temini ve Atıksu Uzaklaştırılması Uygulamaları-1998, Prof.Dr.Dinçer OPACIK, Prof.Dr.Veysel EROĞLU) 80 kişi x 150 lt/gün-kişi = 12.000 lt/gün = 12 m³/gün su tüketimi olacaktır. Tesis inşaatı esnasında beton sulamasında ve nakliye için kullanılacak yollarda toz oluşumunu önlemek amacıyla kullanılacak olan su; Proje kapsamında beton sulamasında ve sahadaki tozumayı engellemek için kullanılacak olan su miktarı toplam 120 m³/gün olacağı tahmin edilmektedir. Sahada tozumayı engellemek amacı ile sahada ve araç yollarında arazöz ile spreyleme yapılacaktır. Arazi için yapılacak olan spreyleme su ihtiyacı, meteorolojik şartlar dikkate alınarak uygulanacaktır. Projenin arazi hazırlık (inşaat) aşamasında temin edilecek olan su miktarları ve nereden temin edileceği aşağıdaki tabloda verilmektedir: 131

Suyun Kullanım Amacı Miktarı (m³/gün) Personelin içme ve kullanma suyu 12 Beton sulaması ve kullanılacak yollarda 120 toz oluşumunu önlemek için sulama suyu Temin Edileceği Yer Taraklı Belediyesi su şebekesi Arazi hazırlık (inşaat) aşamasında kullanılacak olan suyun tamamının, yer altı kaynaklarından (açılması planlanan artezyen (derin) kuyular vasıtasıyla) temin edilmesi planlanıyordu. Ancak faaliyet sahibi; su temin planında değişiklik yaparak, projenin inşaat aşamasında gerekli olan suyu, Taraklı Belediyesi ile yapılan görüşmeler neticesinde, mevcut su şebekesinden temin etmeye karar vermiştir. Kullanılacak olan suyun Taraklı Belediyesi su şebekesinden sağlanacağına dair yazı Ek-12 de sunulmuştur. Proje alanına en yakın şehir şebekesine gerekli izinler alındıktan sonra bağlantı yapılacaktır. Temin edilecek olan su, sahada su deposunda depolanacaktır. İçme ve kullanma amaçlı suların, 17.02.2005 tarih ve 25730 sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren ve 31.07.2009 tarih ve 27305 sayı ile değişiklik yapılan İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkındaki Yönetmelik hükümlerine uygun olmasına dikkat edilecektir. İşletme Aşaması: Projenin işletme aşamasındaki su ihtiyacı; Termal devremülk tesislerine gelen konukların (misafirlerin) ve tesis bünyesinde çalışacak personelin ihtiyacı olan içme ve kullanma suyu, Devremülklerde kullanılacak olan termal su, Yeşil alanların sulanmasında kullanılacak su. şeklinde olacaktır. Termal devremülk tesislerine gelen konukların (misafirlerin) ve tesis bünyesinde çalışacak personelin ihtiyacı olan içme ve kullanma suyu, Devremülklerde kullanılacak olan termal su, Projenin işletme aşamasında tesis bünyesinde 10 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Ayrıca işletme aşamasında termal turizm tesisinin maksimum dolu olması halinde 3.052 (763 adet devremülk x 4 kişi/devremülk) kişinin konuk olacağı düşünülmektedir. İşletme aşamasında; 10 kişi tesis bünyesinde çalışacak personel, 3.052 kişi de tesislere gelecek konuk olmak üzere toplam 3.062 kişi için aşağıda hesaplamalar yapılmıştır. Günlük su ihtiyacı, kişi başı 150 lt/gün dür. (Kaynak:Su Temini ve Atıksu Uzaklaştırılması Uygulamaları-1998, Prof.Dr.Dinçer OPACIK, Prof.Dr.Veysel EROĞLU) 3.062 kişi x 150 lt/gün-kişi = 459.300 lt/gün = 459,3 m³/gün su tüketimi olacaktır. Projede kullanılacak işletme sırasında en önemli doğal kaynak, işletilmesi planlanan jeotermal su kaynağıdır. Termal turizm tesisi projesinin işletilmesi sırasında kullanılacak olan termal nitelikli suyun analiz raporları Ek-7 de sunulmuştur. Jeotermal 132

kaynağa ait işletme ruhsatı alınmış olup, Ek-4 te sunulmuştur. Termal tesislerde kullanılacak olan sıcak su, sahanın 4 km kadar batısında 281770 D/4475414 K koordinatlarında açılmış olan sıcak su sondajından sağlanacaktır. Proje sahası içerisinde herhangi bir sondaj faaliyetinde bulunulmayacaktır. Sondaj kuyusundan itibaren 200 inç çapındaki borularla, 4,67 km uzunluğundaki isale hattı ile proje alanına taşınacaktır. Termal suyun sıcaklığı, kaynaktan çıkarıldığı anda 48,5 ºC dir. Sondaj kuyusundan itibaren 200 inç çapındaki borularla, 4,67 km uzunluğundaki isale hattı ile proje alanına taşınan termal su, tesis bünyesinde dizayn edilecek olan ve Ek-13 de planı verilen eşanjör sisteminde insan vücudu için kullanılabilir sıcaklık olan 36-37 ºC ye kadar soğutulacaktır. Kullanılabilir sıcaklığa indirilen termal su, eşanjör ve borulama sistemi vasıtasıyla devremülklere ve sosyal tesislerdeki hamam ve havuzlara iletilecektir. Devremülklerde kullanılacak olan termal su miktarı ise 1.700 m³/gün olarak öngörülmektedir. Ayrıca 5686 kanun numaralı, 13.06.2007 tarih ve 26551 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu ve 11.12.2007 tarih ve 26727 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu Uygulama Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Yeşil alanların sulanmasında kullanılacak su, Toplam proje alanının 15.500 m² si yeşil alan olarak kullanılacaktır. Oluşturulacak olan yeşil alanların sulanmasında 124 m³/gün su tüketimi olacaktır. Termal devremülk tesislerine gelen konukların (misafirlerin) ve tesis bünyesinde çalışacak personelin ihtiyacı olan içme suyu damacanalarla ücreti mukabilinde su satış izin belgeli firmalardan temin edilecektir. Kullanma suyu ve yeşil alanların sulanmasında kullanılacak olan su ise gerekli izinler alındıktan sonra şehir su şebekesinden temin edilecektir. Projenin işletme aşamasında her türlü altyapı sistemi inşa edilecek olup projenin işletimi aşamasında bu altyapı sistemlerinden faydalanılacaktır. Projenin işletme aşamasında temin edilecek olan su miktarları ve nereden temin edileceği aşağıdaki tabloda verilmektedir: Suyun Kullanım Amacı Miktarı (m³/gün) Konukların ve tesis bünyesinde çalışacak olan personelin içme ve kullanma suyu 459,3 Temin Edileceği Yer İçme suyu, su satış izin belgeli firmalardan Kullanma suyu, Taraklı Belediyesi su şebekesi Devremülklerde kullanılacak olan termal su 1700 İşletme Ruhsatı Alınan Jeotermal Kaynaktan Yeşil alanların sulanmasında kullanılacak su 124 Taraklı Belediyesi su şebekesi 133

4.3. Projenin İnşaatı ve İşletme Aşamasında Oluşacak Muhtemel Atıkların (Evsel Nitelikli Atıklar, Atık Yağlar, Ambalaj Atıkları, Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıkları, Tıbbi Atıklar) Cinsi, Miktarı ve Bertaraf Yöntemleri (Atıklar Konusunda Tüm Değerlendirmelerin İlgili Yönetmeliklerin Tarih ve Sayıları Verilmek Suretiyle Atıfta Bulunularak İrdelenmesi) Termal turizm tesisi projesinin arazi hazırlık (inşaat) aşamaları ile işletme aşaması sırasında açığa çıkacak kirleticilerin hesaplamaları, maksimum kişi sayısına göre yapılmış olup, inşaat çalışmalarının etaplar halinde yapılacağı ve aynı anda maksimum 80 kişinin çalışacağı, işletme aşamasında ise işletmede toplam 10 kişinin çalışacağı düşünülmüştür. Ayrıca işletme aşamasında termal turizm tesisinin maksimum dolu olması halinde 3.052 kişinin konuk olacağı düşünülmektedir. Hesaplamalar bu değerler baz alınarak yapılmıştır. Katı Atıklar: Arazi Hazırlık (İnşaat) ve İşletme Aşaması: Projenin arazi hazırlık (inşaat) aşamasında 80 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Projenin arazi hazırlık (inşaat) aşamasında çalışacak olan personelden günlük evsel (çöpler) atıklar oluşacaktır. Kişi başı günlük çöp miktarı 1,34 kg olduğu kabulüyle (Kaynak:www.cedgm.gov.tr) oluşacak atık miktarları; İnşaat aşamasında; 80 kişi x 1,34 kg-kişi = 107,2 kg/gün evsel nitelikli katı atık oluşacaktır. İşletme aşamasında; Projenin işletme aşamasında tesis bünyesinde 10 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Ayrıca işletme aşamasında termal turizm tesisinin maksimum dolu olması halinde 3.052 (763 adet devremülk x 4 kişi/devremülk) kişinin konuk olacağı düşünülmektedir. İşletme aşamasında; 10 kişi tesis bünyesinde çalışacak personel, 3.052 kişi de tesislere gelecek konuk olmak üzere toplam 3.062 kişi için aşağıda hesaplamalar yapılmıştır. 3.062 kişi x 1,34 kg-kişi = 4.103,08 kg/gün evsel nitelikli katı atık oluşacaktır. Ortaya çıkacak bu atıklar, proje alanı içinde bulunacak en yakın çöp bidonlarına düzenli olarak atılarak Büyükşehir Belediyesi ne ait evsel atık deponi tesisine gönderilmesi sağlanmış olacaktır. Oluşacak evsel nitelikli kati atıkların toplanması, depolanması, geri kazanımı ve bertarafı, 05.04.2005 tarih ve 25777 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nde belirtilen ilgili maddelere göre yapılacaktır. Personelin ihtiyaçlarının giderilmesi sonucu oluşacak atıklar, yemek artıkları, ambalaj kağıdı, pet şişe, cam şişe vb. dir. Bu katı atıklar Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nin 8. maddesine uygun olarak, çevreye zarar vermeden bertarafını ve değerlendirilmesini kolaylaştırmak, çevre kirliliğini önlemek ve ekonomiye katkıda bulunmak amacıyla ayrı ayrı toplanarak biriktirilecektir ve bunlarla ilgili tedbirler alınacaktır. Katı atıkların toplanması ve taşınması aşamasında kati atıklar çevrenin olumsuz yönde etkilenmesine sebep olacak yerlere dökülmeyecek, ağzı kapalı standart çöp 134

kaplarında muhafaza edilerek toplanacak ve çevreyi kirletmeyecek şekilde kapalı özel araçlarla ilgili Belediyenin atık sahasında Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine göre bertaraf edilecektir. İşletme sırasında kaynaklanacak olan evsel nitelikli katı atıkların ayrı ayrı toplanması, taşınması, bertaraftı, geri kazanılması hususlarında Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nin ilgili hükümlerine uyulacaktır. Bu tür atıklar; deniz, göl, akarsu ve benzer alıcı ortamlara, çevrenin olumsuz yönde etkilenmesine neden olabilecek yerlere dökülmeyecektir. Ambalaj Atıkları: Arazi Hazırlık (İnşaat) ve İşletme Aşaması: Proje kapsamında çeşitli büro kullanımlarından kaynaklanacak kağıt-karton, naylon torba vb. atıkların oluşumu söz konusudur. Tesiste oluşması muhtemel ambalaj atıkları Taraklı Belediye Başkanlığı yada Sakarya Büyükşehir Belediyesi tarafından kurulan toplama sistemine bedelsiz olarak verilecektir. 24.08.2011 tarih ve 28035 Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Sahada oluşacak ambalaj atıklarının toplanması, nakliyesi ve bertarafı gibi işlemler için 24.08.2011 tarih ve 28035 Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği 23. Maddesi 1. fıkrası uyarınca, kullanılan malzemeye ve oluştuğu kaynağa bakılmaksızın, tüketim sonucu oluşan ambalaj atıkları çevre kirliliğinin azaltılması, düzenli depolama tesislerinden azami istifade edilmesi ve ekonomiye katkıda bulunulması amacıyla oluştukları yerlerde diğer atıklardan ayrı olarak biriktirilecektir. Biriktirilecek ambalaj atıkları, Teknik ve idari detayları Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenen Büyükşehir Belediyesi/Taraklı Belediyesi nin sözleşme imzalamış olduğu atık yönetim planı onaylanmış çevre lisanslı/geçici faaliyet belgeli (toplama ayırma/geri dönüşüm tesisi) firmalara bedelsiz olarak verilecektir. Proje kapsamında kaynaklanacak olan evsel nitelikli katı atıkların ayrı ayrı toplanması, taşınması, bertaraftı, geri kazanılması hususlarında Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nin ilgili hükümlerine uyulacaktır. 05.04.2005 tarih ve 25777 sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine uyulacaktır. 05.07.2008 tarih ve 26927 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliği nin ilgili hükümlerine uyulacaktır. Bu tür atıklar; deniz, göl, akarsu ve benzer alıcı ortamlara, çevrenin olumsuz yönde etkilenmesine neden olabilecek yerlere dökülmeyecektir. Söz konusu atıkların depolanması, taşınması ve bertarafı hususlarında 14.03.2005 tarih ve 25755 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ne ve 05.07.2008 tarih ve 26927 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliği nin ilgili hükümlerine uygun hareket edilecektir. 135

Tıbbi Atıklar: İnşaat Aşaması: 10.06.2003 tarih ve 25134 sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren "İş Kanunu" 81. Maddesi gereği 50 kişi ve üzerinde revir kurulması zorunludur. Sahaya kurulacak olan şantiye binası içerisine revir kurulacaktır. Projenin inşaat aşamasında çalışacak personel için yer alacak revir ve hasta muayene biriminden 1 gr/gün-işçi tıbbi atık oluşması tahmin edilmektedir. (DİE, 2005). Buna göre oluşması muhtemel tıbbi atık miktarı; 80 işçi-gün x 1 gr/gün-işçi = 80 gr/gün = 0,08 kg/gün civarında olacağı tahmin edilmektedir. Tıbbi atıkların hidrolik sistemle sıkıştırılmadan toplanmaları ve taşınmaları gerekmektedir. Tıbbi atık depolanması için birim hacim ağırlığı; 0.20 m 3 /ton olarak kabul edilirse, günlük tıbbi atık üretimi; 0,00008 ton / 0,2 m 3 /ton = 0,0004 m 3 /gün olacağı ön görülmektedir. Tıbbi atıklar bu iş için eğitilmiş personel tarafından diğer atıklardan ayrı olarak toplanacaktır. Tıbbi atıklar delinmeye ve taşınmaya dayanıklı 150 mikron kalınlığında kırmızı plastik torbalara konulacak, kırmızı torbalarda toplandıktan sonra şantiye bahçesinde özel olarak hazırlanacak tıbbi atık konteynırlarında muhafaza edilecek ve Taraklı Belediyesi tıbbi atık toplama ekiplerine teslim edilecektir. Konu ile ilgili olarak tıbbi atıkların, Taraklı Belediyesi tıbbi atık toplama ekipleri tarafından alınacağına dair yazı Ek-12 de verilmiştir. Tıbbi atıklarla ilgili Taraklı Belediyesi/Sakarya Büyükşehir Belediyesi nin anlaşma imzalamış olduğu firma ile sözleşme yapılacağını faaliyet sahibi taahhüt eder. İşletmede yara bandı, flaster band gibi atıklar dışında, Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Ek-2 de belirtilen (radyoaktif atıklar, enfeksiyöz atık vb.) türde tıbbi atık oluşmayacaktır. Olabilecek ciddi yaralanmalarda kişiye tesiste müdahale edilmeyerek, en yakın sağlık kuruluşuna gönderilecektir. Tesiste, 22.07.2005 tarih ve 25883 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 26.03.2010 tarih ve 27533 sayı, 30.03.2010 tarih ve 27537 sayı ile değişiklik yapılan Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ilgili hükümlerine uyulacaktır. İşletme Aşaması: Projenin işletme aşamasında, 10.06.2003 tarih ve 25134 sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren "İş Kanunu" 81. Maddesi gereği 50 kişi ve üzerinde revir kurulması zorunludur. Tesis bünyesinde 10 personel (bahçe bakım-sulama işleri, devremülklerin kiralanması için satış/pazarlama personeli vb.) çalıştırılması planlandığından revir kurulmayacaktır. 136

Atık Yağlar: Arazi Hazırlık (İnşaat) ve İşletme Aşaması: İnşaatların yapımı sırasında arazi üzerinde çalışma yapacak araçların bakımları, yağ değişimi vb. işlemler araçların yetkili servislerine yaptırılacaktır. Söz konusu değişimlerin sahada yapılması durumunda bu işlemlerden kaynaklanacak atık yağların, insan sağlığı ve çevreye yönelik zararlı etkisini önlemek amacıyla inşaat süresince 30.07.2008 tarih ve 26952 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğinin 18. Maddesine uygun olarak toplanması ve lisanslı tesislere gönderilerek bertaraf edilmesi sağlanacaktır. Bitkisel Atık Yağlar: İnşaat Aşaması: Proje kapsamında inşaat aşamasında şantiye alanına mutfak kurulacaktır. Şantiyelerde günlük bitkisel yağ tüketimi kişi başı yaklaşık 0,05 kg olmaktadır. Şantiyede 80 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Buna göre günlük 4 kg. bitkisel yağ kullanılması planlanmaktadır. Bir yıl boyunca şantiye alanında kullanılacak bitkisel atık yağ; 4 kg x 300 gün (300 gün/yıl) = 1.200 kg/yıl olacağı tahmin edilmektedir. Şantiye mutfağında kullanılacak yıllık bitkisel yağ miktarının % 40 ının (1.200 x 0.40 = 480 kg) atık yağa dönüşeceği düşünülürse; bu miktarın yaklaşık 480 kg bitkisel atık yağ olacağı tahmin edilmektedir. İşletme Aşaması: Söz konusu projenin işletme aşaması, devremülkler tamamlanıp hizmete açıldıktan sonra başlayacağı için, işletme aşamasındaki bütün yasal sorumluluklar, devremülklerde yaşayacak kişiler ve site yönetiminin olacaktır. Ayrıca bu sorumlulukların uygulanıp uygulanmadığı da, devremülklerde yaşayacak bireylerin, ilgili konulardaki resmi kamu kurum ve kuruluşlarının, belediyelerin gözetiminde ve sorumluluğunda olacaktır. Bu konuda projeden ve faaliyet sahibinden bağımsız olarak ilgili kurumların mevzuatlarına uyulacaktır. Söz konusu şantiyede ve işletme aşamasında devremülklerdeki mutfaklarda oluşacak bitkisel atık yağlar Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği ne göre lisanslı araçlarla lisanslı geri kazanım tesisine gönderilecek bu aşamaya kadar korozyona dayanıklı sızdırmasız kaplarda ayrı depolanacaktır. Tüm bu işlemler esnasında bitkisel yağların kullanımına ve kanalizasyon sistemine verilmemesine dikkat edilecektir. Söz konusu şantiye mutfağından ve işletme aşamasında devremülklerdeki mutfaklardan çıkacak bitkisel atık yağlar, 19.04.2005 tarih ve 25791 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayı ile değişiklik yapılan Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda diğer atıklardan ayrı olarak, sızdırmaz bidonlarda biriktirilecek ve lisanslı geri kazanım tesislerine gönderilmek üzere lisanslı taşıyıcılara teslim edilecektir. 137

Kontamine Üstübü: Arazi Hazırlık (İnşaat) ve İşletme Aşaması: Söz konusu projenin, arazi hazırlık (inşaat) aşamasında bakım, temizlik vb. işlemler sonucu oluşabilecek kontamine üstübü vb. atıklar ayrı toplanacak ve atık sahasında geçici depolandıktan sonra 14.03.2005 tarih ve 25755 sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 30.03.2010-27537 ve 30.10.2010-27744 ile değişiklik yapılan Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ne uygun lisanslı bertaraf tesislerine veya lisanslı geri dönüşüm tesislerine gönderilerek bertarafı sağlanacaktır. Projenin işletme aşamasında kontamine üstübü vb. atıkların oluşması söz konusu değildir. Atık Lastikler: Arazi Hazırlık (İnşaat) ve İşletme Aşaması: Söz konusu projenin, arazi hazırlık (inşaat) aşamasında çalışacak araçların bakımonarım vb. işlemler araçların yetkili servislerine yaptırılacaktır. Dolayısıyla sahada atık lastik oluşumu söz konusu değildir. Ancak lastik değişimlerinin sahada yapılması durumunda, bakımı yapılan araçlardan oluşabilecek atık lastikler lisanslı geri kazanım tesislerine gönderilecektir. Tesiste 25.11.2006 tarih ve 26357 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayı ile değişiklik yapılan Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği nin ilgili hükümlerine uyulacaktır. Atık Pil ve Akümülatörler: Arazi Hazırlık (İnşaat) Aşaması: Çalışma alanında atık pil oluşması durumunda 31.08.2004 tarih ve 25569 sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği nin 13. Maddesi uyarınca, atık piller evsel atıklardan ayrı toplanacak, pil ürünlerinin dağıtımını ve satışını yapan işletmelerce veya belediyelerce oluşturulacak toplama noktalarına atık piller teslim edilecektir. İnşaatların yapımı sırasında arazi üzerinde çalışma yapacak araçların bakımları, yağ değişimi vb. işlemler araçların yetkili servislerine yaptırılacaktır. Araçların akümülatörlerinin çalışma alanında değiştirilmesi durumunda 31.08.2004 tarih ve 25569 sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan 30.07.2008 tarih ve 26952 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayı ile değişiklik yapılan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği nin 13. Maddesi uyarınca, eski akümülatörler, akümülatör ürünlerinin dağıtım ve satışını yapan işletmeler ve araç bakımonarım yerlerini işletenlerin oluşturduğu geçici depolama yerlerine ücretsiz teslim edilecektir. 138

05.07.2008 tarih ve 26927 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Genel Esaslarına ilişkin Yönetmelik ve 26.03.2010 tarih ve 27533 sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik Hükümlerine uyulacaktır. İşletme Aşaması: Söz konusu proje tamamlandığı zaman devremülklerde konaklayacak insanların kullandığı araçların periyodik bakımları araçların yetkili servislerinde yapılacağından devremülk alanında atık akü oluşumu söz konusu olmayacaktır. Devremülklerde konaklayacak insanların kullanımı sonucu oluşacak atık piller ise kaynağında ayrılarak Taraklı/Sakarya Büyükşehir Belediyesi ne ait özel pil toplama kumbaralarına bırakılacaktır. Söz konusu atık pil ve akülerle ilgili olarak, 31.08.2004 tarih ve 25569 sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan 03.03.2005-25744, 31.07.2009-27305,30.03.2010-27537 ile değişiklik yapılan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği nin 13. Maddesi uyarınca, geçici depolama yerlerine ücretsiz teslim edilecektir. 05.07.2008 tarih ve 26927 sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Genel Esaslarına ilişkin Yönetmelik ve 26.03.2010 tarih ve 27533 sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik Hükümlerine uyulacaktır. Sahada oluşabilecek atıklar için, lisanslı tesislere verilene kadar gerekli olması durumunda geçici depolama sahası gerekli şartlar sağlandıktan sonra yapılabilecektir. Projenin işletme aşaması için; işletmenin Taraklı Termal Turizm A.Ş. tarafından yapılmaması durumunda ise işletmeyi yapacak firma/devremülk (site) yöneticiliğine Çevre Kanununa ve bağlı yönetmelikler ile ÇED Raporundaki taahhütlere uyulması gerektiği hususu bir sözleşmeye bağlanarak bildirilecek ve ÇED Yönetmeliği nin 21. maddesi gereğince gerekli işlemlerin yapılması sağlanacaktır. Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıkları: Arazi Hazırlık (İnşaat) Aşaması: Gerçekleştirilmesi planlanan projede; toplam tapu alanı olan 87.383,97 m² lik sahanın, 87.381,140 m² lik (8,73 ha.) kısmının proje alanı olması planlanmaktadır. Ancak kazı yapılacak alan toplam 60.573.43 m² olacaktır. Toplam inşaat süresi 3 yıl, hafriyat/kazı süresi ise toplam 1,5 yıl olarak planlandığından; Bu yüzden yıllık kazılacak alan: 60.573,43 m 2 / 1,5 yıl = 40.382,28 m 2 olacaktır. (Kaynak:Yıldız Teknik Üni. Evsel ve ticari katı atıklarından geri kazanılabilir maddelerin potansiyelinin araştırılması Yüksek Lisans Tezi, Tez Danışmanı Doç. Dr. M. Talha GÖNÜLLÜ,1997.) İmar durumunu gösterir belgede Hmax=12,50m., Emsal Katsayısı=1,5, Çekme mesafesi=3 m. olarak görünmektedir. (Ek-2. İmar Durumu) 139

Binaların temel derinliği 1,5 metre olarak kabul edildiğinde; oluşacak olan yıllık hafriyat miktarının; 40.382,28 m 2 /yıl x 1,5 m = 60.573,43 m 3 /yıl 60.573,42 m 3 /yıl x 1,6 m 3 /ton = 96.917,47 ton/yıl olacağı tahmin edilmektedir. (Söz konusu projede ortaya çıkacak hafriyat toprağının birim ağırlığı 1,6 ton/m 3 kabul edilmiştir.) Çıkarılan hafriyatın; bir kısmının (%90 ı) çevre ve peyzaj işleri düzenlemesinde kullanılması, kalan kısmının (%10 u) ise belediyeden gerekli izinler alındıktan sonra hafriyat döküm sahasına dökülmesi planlanmaktadır. Belediyeden gerekli izinler alındıktan sonra hafriyat döküm sahasına dökülecek hafriyat miktarı; 96.917,47 ton/yıl x %10 = 9.691,74 ton/yıl Belediyeden gerekli izinler alındıktan sonra hafriyat döküm sahasına dökülecek hafriyat, sahada depolanmayacak olup, kamyonlarla sürekli olarak, izin alınmış olan hafriyat döküm sahasına taşınacaktır. Çevre ve peyzaj işleri düzenlemesinde kullanılması planlanan (tekrar kullanılacak) hafriyat miktarı; 96.917,47 ton/yıl x %90 = 87.225,72 ton/yıl olacağı tahmin edilmektedir. Çevre ve peyzaj işleri düzenlemesinde kullanılması planlanan (tekrar kullanılacak) hafriyat, projenin inşaat aşamasında sahada geçici olarak oluşturulacak olan hafriyat depolama sahasında (Ek-6 daki Vaziyet Planı nda gösterilen) depolanacaktır. İnşası tamamlanan kısımların çevre ve peyzaj düzenlemesinde serilerek kullanılacaktır. Sahada şuandaki çalışmalar da çıkarılan hafriyat toprağı, Ek-6 daki Vaziyet Planı nda yeri gösterilen depolama sahasında, çevre-peyzaj işleri düzenlemesinde kullanılmak üzere depolanmaktadır. Ayrıca Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği 25. maddede Hafriyat Toprağı ile İnşaat/Yıkıntı Atıklarının Taşınması Sırasında Alınacak Önlemler de belirtilen hususlara da uyulacaktır. Hafriyatın hangi döküm sahasına döküleceği, yasal inşaat izinlerinin alınmasından sonra Taraklı Belediyesi ile yapılacak görüşmelerden sonra belli olacaktır. Atık Toprak ve Döküm Belgesi Taraklı Belediyesi nden alınacaktır. Yasal döküm alanına, taşıma izinleri alınmadan hafriyat döküm işlemlerine başlanmayacaktır. TARAKLI TERMAL, inşaattan kaynaklanan hafriyat toprağını Hafriyat Toprağı ve Yıkıntı Atıkları Kontrolü Yönetmeliği ile ilgili yönetmelik hususlarına göre çevreye rahatsızlık vermeyecek şekilde yönetmeliklerde belirtilen tedbirleri almak kaydıyla geçici olarak depolayacağını çevre ve park-bahçe 140

düzenlemesinde kullanacağını geri kalan hafriyat toprağını ise nihai depolama sahasına göndereceğini taahhüt eder. (763 Adet Termal Devremülk Tesisi) projesinde, proje alanında değerlendirilecek hafriyat toprağı ile ilgili hususlarda Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği 14. madde de Hafriyat Sırasında Alınacak Önlemler başlığı altında belirtilen hususlar ile 26. madde de Hafriyat Toprağının Tekrar Kullanılması ve Geri Kazanılması başlığı altında belirtilen hususlara uyulacaktır. Faaliyete geçilmesi ile birlikte çevre izni için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı na/sakarya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ne başvuru yapılacak olup, izin sürecinde gerekli şartlar sağlandıktan sonra çevre izni alınacağını faaliyet sahibi taahhüt eder. 4.4. Projenin İnşaatı ve İşletme Aşamasında Oluşacak Atıksuların Cins ve Miktarları (Evsel Nitelikli Atıksu, Bakım-Onarım ve İş Makinelerinden Kaynaklanan Atık Yağlar vb.), Bertaraf Yöntemleri (Arıtma Tesisi Akım Şeması, Kapasitesi) ve Deşarj Edileceği Ortamlar (Burada Gerekli İzinler Alınmalı ve İzin Belgeleri Rapora Eklenmelidir.) Atıksular: Arazi Hazırlık (İnşaat) Aşaması: Projenin inşaat aşamasındaki su ihtiyacı aşağıda sıralanmıştır. İnşaat işlemleri esnasında çalışacak personelin ihtiyacı olan içme ve kullanma suyu, Tesis inşaatı esnasında beton sulamasında kullanılacak olan su, Sahadaki hafriyatın ve tesis inşası için gerekli olan inşaat malzemelerinin taşınması sırasında (nakliyesi) yollarda toz oluşumunu önlemek amacıyla kullanılacak su. suyu, İnşaat işlemleri esnasında çalışacak personelin ihtiyacı olan içme ve kullanma Projenin arazi hazırlık (inşaat) aşamasında 80 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Günlük su ihtiyacı, kişi başı 150 lt/gün dür. (Kaynak:Su Temini ve Atıksu Uzaklaştırılması Uygulamaları-1998, Prof.Dr.Dinçer OPACIK, Prof.Dr.Veysel EROĞLU) 80 kişi x 150 lt/gün-kişi = 12.000 lt/gün = 12 m³/gün su tüketimi olacaktır. Günlük su tüketiminin tamamının atık suya dönüşeceği kabulüne göre hesaplanan günlük atık su miktarı 12.000 lt/gün (12 m³/gün) dür. Oluşabilecek bu evsel nitelikli (personel kaynaklı) atıksular, inşaat çalışmaları kapsamında, Lağım mecrası olmayan yerlerde yapılacak fosseptikler hakkındaki yönetmelik hükümlerine uygun olarak sahada şantiye alanında kurulacak olan sızdırmasız fosseptik çukurda (7,26 m x 1,5 m x 1,60 m ebadındaki 2 gözlü) depolanacaktır. (Bkz. Ek-15. Fosseptik Detay Planı). Fosseptik çukurun %80 doluluk oranına erişmesi durumunda içindeki atıksu, faaliyet sahibi tarafından kiralanacak olan vidanjör ile çektirilerek sahadan uzaklaştırılacaktır. Temizleme 141

işlemi sonrası alınacak konu ile ilgili belgeler, faaliyet sahibi tarafından ibraz edilmek üzere 5 yıl saklanacaktır. (31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği Madde 32 ) Tesis inşaatı esnasında beton sulamasında ve nakliye için kullanılacak yollarda toz oluşumunu önlemek amacıyla kullanılacak olan su; Proje kapsamında beton sulamasında ve sahadaki tozumayı engellemek için kullanılacak olan su miktarı toplam 120 m³/gün olacağı tahmin edilmektedir. Kullanılacak olan su gün içerisinde buharlaşacağından atık suya dönüşmeyecektir. Ayrıca inşaatların yapımı sırasında hazır beton sulama işlemi için her kat döküldükten sonra sabah ve akşam saatlerinde günde iki kez sulama yapılacaktır. Sulama işlemi beton suyu emene kadar devam edeceği için sonrasında sulama işlemine devam edilmeyeceğinden bu işlem sırasında atıksu oluşmayacaktır. Projenin inşaat aşamasındaki faaliyetlerden kaynaklanacak olan atıksu miktarları ve bertaraf şekilleri aşağıdaki tabloda verilmektedir: Suyun Kullanım Amacı İnşaat aşamasında çalışacak personelin içme ve kullanma suyu Beton sulamasında ve nakliye yollarında toz oluşumunu önlemek amacıyla kullanılacak olan su Oluşacak Atıksu Miktarı (m³/gün) 12 Atıksu Bertaraf Şekli (Deşarj Edileceği Ortam) Oluşabilecek bu evsel nitelikli (personel kaynaklı) atıksular, inşaat çalışmaları kapsamında, Lağım mecrası olmayan yerlerde yapılacak fosseptikler hakkındaki yönetmelik hükümlerine uygun olarak sahada şantiye alanında kurulacak olan sızdırmasız fosseptik çukurda (7,26 m x 1,5 m x 1,60 m ebadındaki 2 gözlü) depolanacaktır. (Bkz. Ek-15. Fosseptik Detay Planı). Fosseptik çukurun %80 doluluk oranına erişmesi durumunda içindeki atıksu, faaliyet sahibi tarafından kiralanacak olan vidanjör ile çektirilerek sahadan uzaklaştırılacaktır. - - 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ile 24.04.2011 tarih ve 27914 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Tesisin inşaat aşamasında oluşabilecek atıkların; Su Ürünleri Yönetmeliği nin 11 inci maddesi, EK-5 deki ilgili parametreler itibariyle kabul edilebilir değerlere bağlı kalınarak deşarj yapılacak ve sucul ekosisteme zarar verilmeyecektir. İşletme Aşaması: Projenin işletme aşamasındaki su ihtiyacı; 142

Termal devremülk tesislerine gelen konukların (misafirlerin) ve tesis bünyesinde çalışacak personelin ihtiyacı olan içme ve kullanma suyu, Devremülklerde kullanılacak olan termal su, Yeşil alanların sulanmasında kullanılacak su. şeklinde olacaktır. Termal devremülk tesislerine gelen konukların (misafirlerin) ve tesis bünyesinde çalışacak personelin ihtiyacı olan içme ve kullanma suyu, Devremülklerde kullanılacak olan termal su, Projenin işletme aşamasında tesis bünyesinde 10 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Ayrıca işletme aşamasında termal turizm tesisinin maksimum dolu olması halinde 3.052 (763 adet devremülk x 4 kişi/devremülk) kişinin konuk olacağı düşünülmektedir. İşletme aşamasında; 10 kişi tesis bünyesinde çalışacak personel, 3.052 kişi de tesislere gelecek konuk olmak üzere toplam 3.062 kişi için aşağıda hesaplamalar yapılmıştır. Günlük su ihtiyacı, kişi başı 150 lt/gün dür. (Kaynak:Su Temini ve Atıksu Uzaklaştırılması Uygulamaları-1998, Prof.Dr.Dinçer OPACIK, Prof.Dr.Veysel EROĞLU) 3.062 kişi x 150 lt/gün-kişi = 459.300 lt/gün = 459,3 m³/gün su tüketimi olacaktır. Günlük su tüketiminin tamamının atık suya dönüşeceği kabulüne göre hesaplanan günlük atık su miktarı 459.300 lt/gün (459,3 m³/gün) dür. Devremülklerde kullanılacak olan termal su miktarı 1.700 m³/gün olarak öngörülmektedir. Ayrıca 5686 kanun numaralı, 13.06.2007 tarih ve 26551 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu ve 11.12.2007 tarih ve 26727 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu Uygulama Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Yeşil alanların sulanmasında kullanılacak su, Toplam proje alanının 15.500 m² si yeşil alan olarak kullanılacaktır. Oluşturulacak olan yeşil alanların sulanmasında 124 m³/gün su tüketimi olacaktır. Yeşil alan sulamasında kullanılacak olan su, toprak tarafından emileceği için atıksuya dönüşmeyecektir. 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ile 24.04.2011 tarih ve 27914 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik te Madde 27. Yeraltından çıkarılarak enerji üretme ve ısıtma gibi çeşitli amaçlarla kullanılan jeotermal kaynak sularının debisi 10 L/sn ve üzerinde ise suyun alındığı formasyona reenjeksiyon ile bertaraf edilmesi zorunludur. 143

Reenjeksiyon ile bertaraf etmeyenlere işletme ruhsatı verilemez. Ancak, reenjeksiyonun mümkün olmadığının bilimsel olarak ispatlanması hâlinde; alıcı ortama deşarj edilecek olan suların içerisinde çözülmüş hâlde bulunan mineral ve elementlerin miktarlarının belirlenmesi için yapılacak jeokimyasal analizlerin sonucuna göre Bakanlıkça belirlenecek deşarj standartları esas alınarak izin verilebilir. (Değişik son fıkra:r.g-13/2/2008-26786) denilmektedir. Tesiste kullanılacak olan jeotermal su, ekte işletme ruhsatı (Bkz. Ek-4) sunulan jeotermal kaynaktan sağlanacaktır ancak enerji üretme ve ısıtma gibi amaçlar için kullanılmayacak olup sadece termal turizm hizmetleri için kullanılacaktır. Oluşabilecek bu evsel nitelikli atıksular ve termal atıksu, Taraklı Belediyesi ne ait mevcut kanalizasyon hattına verilerek deşarj edilecektir. Buradan kanalizasyon hattı vasıtasıyla toplanan atıksuların, Taraklı Belediyesi tarafından projelendirme ve yapım işlemleri devam eden Taraklı Belediyesi Atıksu Arıtma Tesisi nde arıtılması sağlanmış olacaktır. Konu ile ilgili olarak projeden kaynaklanacak olan atıksuların, belediyenin atıksu arıtma tesisine kabul edileceğine dair yazı Taraklı Belediyesi nden alınmış olup, Ek-12 de sunulmuştur. Taraklı Belediyesi tarafından projelendirme ve yapım işlemleri halen devam eden Taraklı Belediyesi Atıksu Arıtma Tesisi nin 2 yıl içerisinde tamamlanması planlanmaktadır (Bkz.Ek-12). Atıksu Arıtma Tesisi nin belirtilen sürede tamamlanıp faaliyete geçememesi (işletmeye alınamaması) durumunda ise faaliyet sahibi tarafından yaptırılacak olan paket arıtma tesisi ile ilgili Sakarya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ne bilgi verileceğini faaliyet sahibi taahhüt etmektedir. Atıksu Arıtma Tesisi nin belirtilen sürede tamamlanıp faaliyete geçememesi durumunda ise TARAKLI TERMAL tarafından paket arıtma tesisi yaptırılarak faaliyetten kaynaklanacak olan atıksular bu paket arıtma ünitesinde arıtılacaktır. Bu husus, faaliyet sahibinin taahhütü altındadır. Biyolojik Paket Arıtma Tesisi: Paket arıtma tesisi 300 m² lik bir alana inşa edilecektir. Arıtma tesisi ile ilgili detaylı bilgiler aşağıda verilmiştir. Paket arıtma tesisi 300 m² lik bir alana inşa (taşınabilir sistem-tank şeklinde) edilecektir. Termal atıksular ve evsel nitelikli atıksuyun arıtımında 2500 m³/gün kapasiteli paket arıtma sistemi kullanılacaktır. Giriş atıksu karakterizasyonu ve istenen arıtılmış su değerleri uygun atıksu arıtma sistemini belirlemektedir. Termal ve Evsel nitelikli atıksular mutfak, banyo, tuvalet, duş gibi yerlerden kaynaklanmakta olup askıda katı maddeler, biyokimyasal oksijen gereksinimi cinsinden ifade edilen organik maddeler ve deterjan içermektedir. Bu nitelikli suların arıtılması için pek çok yöntem geliştirilmiş olup bunların bazıları aşağıda sunulmuştur. a) Fiziksel arıtma (ızgara, kum tutucu vb.) b) Basit çöktürme c) Kimyasal arıtma (kimyasal koagülasyon + çöktürme) d) Biyolojik arıtma (havalandırma, çöktürme, stabilizasyon) Paket Tesisin Çalışma Şekli: Kanalizasyon hattı ile toplanan termal ve evsel nitelikli atıksular, kanalizasyon sistemiyle fosseptik kuyusuna, oradan da arıtma tesisine getirilecektir. Atıksuyla 144

taşınabilecek olan naylon, bez, kağıt vb. gibi katı maddelerin pompalarda ve tesisin diğer ünitelerinde tıkanmalara yol açmaması için, atıksu önce bir kaba ızgaradan geçirilecek ve adı geçen maddeler tutulacaktır. Izgara el ile temizlemeli olacaktır. Büyük boyutlu katı maddelerinden arındırılan atıksu terfi havuzunda toplanacaktır. Bu havuza yerleştirilecek pompa, seviye şalterleri kumandasında, atıksuyu otomatik olarak paket tesisine basacaktır. Paket tesis, çeşitli arıtma sistemlerinin olumlu ve ekonomik yanlarının birleştirilmesiyle meydana gelmiştir. Havalandırma, çökeltme, çamur deposu (stabilizasyon) ve klor temas bölümlerinden oluşan ve biyolojik aktif çamur ilkesiyle çalışan bir sistemdir. Havalandırma bölümünde basılan hava, dağıtma sistemi yardımıyla homojen bir şekilde dağıtılarak, aktif çamurun oluşabilmesi için gerekli olan oksijen sağlanır. Ayrıca bu bölümde tam karışım oluşturularak meydana gelen bakteri yumaklarının çökelmemesi de gerçekleştirilir. Mikroorganizmalar, üfleç ile sağlanan ve dağıtım boruları yardımıyla havalandırma tankına eşit aralıklarla dağıtılan havanın içindeki oksijeni kullanarak organik maddelerin oksitlenmesini sağlar. Havalandırma bölümünden çökeltme bölümüne 145

yerçekimiyle alınan atıksu, çökeltme işleminin daha küçük bir alanda yapılması ve verimin daha yüksek olması için kullanılan plakalı (lamelli) seperatörden geçerken askıda katı madde formundaki mikroorganizmalar uygun hidrolik koşullarda tankın dibine çöker ve bir çamur tabakası oluşturur. Çökeltme bölümünün üzerinden savaklanarak alınan durulmuş su, klor bölümüne verilerek klorlanır ve alıcı ortama deşarj edilir. Çökeltme bölümünde çökelen çamur, airlift ile çekilip havalandırma bölümüne geri verilerek bu bölümde mikroorganizma konsantrasyonunun sabit tutulması sağlanır. Stabilizasyon bölümünde biriken fazla çamur zaman zaman tesisten uzaklaştırılacaktır. Paket arıtma sistemlerinin işletilmesi çok kolay olduğu için kalifiye eleman ihtiyacı olmamakta olup, bu tip arıtma sistemlerinin başlıca kullanım alanları; tatil köyleri, turistik tesisler, konaklama tesisleri, köy ve kasabalar, toplu konut alanlarıdır. Tasarım Değerleri: a) Giriş Suyu: Tablo 8: Paket Arıtma Ünitesi Giriş Suyu Miktar ve Özellikleri Kullanıcı Sayısı 2500 kişi Atıksu Niteliği Evsel ve Termal Atıksu Su Kullanım Miktarı 150 lt/kişi-gün Günlük Debi 2.159,3 m³/gün toplam atıksu miktarı (1700 m³/gün termal atıksu, 459,3 m³/gün evsel nitelikli atıksu) Biyokimyasal Oksijen Gereksinimi 60 gr/kişi-gün (BOI 5 ) Toplam Organik Yük 2,4 kg/gün ph 6-9 (Kullanıcı 3062 kişi olmakla birlikte 3500 kişi için projelendirilecektir.) b) Çıkış Suyu: Arıtma ünitesi çıkış suyu, 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ile 30.11.2012 tarih ve 28483 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik Tablo-21 deki değerlere uygun olacaktır ve bu şartlar sağlandıktan sonra şehir kanalizasyon sistemine deşarj edilecektir. Bu husus, faaliyet sahibinin taahhütü altındadır. 146

Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği nde Belirtilen -Paket Arıtma Ünitesi Çıkış Suyu Parametreleri TABLO 21: EVSEL NİTELİKLİ ATIK SULARIN ALICI ORTAMA DEŞARJ STANDARTLARI (Değişik:RG-13/2/2008-26786) Tablo 21.1: Sektör: Evsel Nitelikli Atıksular* (Sınıf 1: Kirlilik Yükü Ham BOİ Olarak 5-120 Kg/Gün Arasında, Nüfus =84-2000) KOMPOZİT KOMPOZİT NUMUNE NUMUNE 2 SAATLİK 24 PARAMETRE BİRİM SAATLİK BİYOKİMYASAL OKSİJEN (mg/l) 50 45 İHTİYACI (BOİ 5 ) KİMYASAL OKSİJEN (mg/l) 180 120 İHTİYACI (KOİ) ASKIDA KATI MADDE (AKM) (mg/l) 70 45 ph - 6-9 6-9 * Köyler için tabloda verilen deşarj limitleri yada parametreler için en az %60 arıtma verimi uygulanacaktır (Değişik:RG-13/2/2008-26786) Tablo 21.2: Sektör: Evsel Nitelikli Atıksular (Sınıf 2: Kirlilik Yükü Ham BOİ Olarak 120-600 Kg/Gün, Nüfus = 2000-10000) KOMPOZİT KOMPOZİT NUMUNE NUMUNE 2 SAATLİK 24 SAATLİK PARAMETRE BİRİM BİYOKİMYASAL OKSİJEN İHTİYACI (mg/l) 50 45 (BOİ 5 ) KİMYASAL OKSİJEN İHTİYACI (KOİ) (mg/l) 160 110 ASKIDA KATI MADDE (AKM) (mg/l) 60 30 ph - 6-9 6-9 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ile 30.11.2012 tarih ve 28483 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Projenin işletme aşamasındaki faaliyetlerden kaynaklanacak olan atıksu miktarları ve bertaraf şekilleri aşağıdaki tabloda verilmektedir: Suyun Kullanım Amacı Oluşacak Atıksu Miktarı (m³/gün) Konukların ve tesis bünyesinde çalışacak olan personelin içme ve kullanma suyu 459,3 Devremülklerde kullanılacak olan termal su 1.700 Atıksu Bertaraf Şekli (Deşarj Edileceği Ortam) Taraklı Belediyesi kanalizasyon hattına verilerek uzaklaştırılacaktır. Taraklı Belediyesi ne ait Atıksu Arıtma Tesisi nin planlanan sürede tamamlanamaması halinde ise faaliyet sahibi tarafından paket arıtma tesisi yaptırılacaktır. Paket arıtma ünitesinden geçecek atıksular, kanalizasyona deşarj standartları sağlandıktan sonra kanalizasyon hattına deşarj edilecektir. Faaliyet sırasında yapılacak atıksu deşarjlarında Atık Suların Kanalizasyona Deşarj Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. 147

Proje alanında yapılacak faaliyetler sırasında, 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ile 30.11.2012 tarih ve 28483 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Tesisin işletme aşamasında oluşabilecek atıksuların; Su Ürünleri Yönetmeliği nin 11 inci maddesi, EK-5 deki ilgili parametreler itibariyle kabul edilebilir değerlere bağlı kalınarak deşarjı yapılacak ve sucul ekosisteme zarar verilmeyecektir. Atık Yağlar: Arazi Hazırlık (İnşaat) ve İşletme Aşaması: İnşaatların yapımı sırasında arazi üzerinde çalışma yapacak araçların bakımları, yağ değişimi vb. işlemler araçların yetkili servislerine yaptırılacaktır. Söz konusu değişimlerin sahada yapılması durumunda bu işlemlerden kaynaklanacak atık yağların, insan sağlığı ve çevreye yönelik zararlı etkisini önlemek amacıyla inşaat süresince 30.07.2008 tarih ve 26952 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğinin 18. Maddesine uygun olarak toplanması ve lisanslı tesislere gönderilerek bertaraf edilmesi sağlanacaktır. Bitkisel Atık Yağlar: İnşaat Aşaması: Proje kapsamında inşaat aşamasında şantiye alanına mutfak kurulacaktır. Şantiyelerde günlük bitkisel yağ tüketimi kişi başı yaklaşık 0,05 kg olmaktadır. Şantiyede 80 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Buna göre günlük 4 kg. bitkisel yağ kullanılması planlanmaktadır. Bir yıl boyunca şantiye alanında kullanılacak bitkisel atık yağ; 4 kg x 300 gün (300 gün/yıl) = 1.200 kg/yıl olacağı tahmin edilmektedir. Şantiye mutfağında kullanılacak yıllık bitkisel yağ miktarının % 40 ının (1.200 x 0.40 = 480 kg) atık yağa dönüşeceği düşünülürse; bu miktarın yaklaşık 480 kg bitkisel atık yağ olacağı tahmin edilmektedir. İşletme Aşaması: Söz konusu projenin işletme aşaması, devremülkler tamamlanıp hizmete açıldıktan sonra başlayacağı için, işletme aşamasındaki bütün yasal sorumluluklar, devremülklerde yaşayacak kişiler ve site yönetiminin olacaktır. Ayrıca bu sorumlulukların uygulanıp uygulanmadığı da, devremülklerde yaşayacak bireylerin, ilgili konulardaki resmi kamu kurum ve kuruluşlarının, belediyelerin gözetiminde ve sorumluluğunda olacaktır. Bu konuda projeden ve faaliyet sahibinden bağımsız olarak ilgili kurumların mevzuatlarına uyulacaktır. 148

Söz konusu şantiyede ve işletme aşamasında mutfaklarda oluşacak bitkisel atık yağlar Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği ne göre lisanslı araçlarla lisanslı geri kazanım tesisine gönderilecek bu aşamaya kadar korozyona dayanıklı sızdırmasız kaplarda ayrı depolanacaktır. Tüm bu işlemler esnasında bitkisel yağların kullanımına ve kanalizasyon sistemine verilmemesine dikkat edilecektir. Söz konusu şantiye mutfağından ve işletme aşamasında devremülklerdeki mutfaklardan çıkacak bitkisel atık yağlar, 19.04.2005 tarih ve 25791 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayı ile değişiklik yapılan Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda diğer atıklardan ayrı olarak, sızdırmaz bidonlarda biriktirilecek ve lisanslı geri kazanım tesislerine gönderilmek üzere lisanslı taşıyıcılara teslim edilecektir. 4.5. Projenin Yeraltı ve Yüzeysel Su Kaynaklarına Olabilecek Etkileri (Mevcut ve Planlanan Kullanımı), Proje Alanına Mesafeleri, Debileri ve Alınacak Önlemler Proje alanı ve etki alanındaki yüzeysel ve yer altı su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı, proje alanına mesafeleri, debileri ve alınacak önlemler raporun 3.9 başlığı altında irdelenmiştir. 4.6. Proje Alanında Yapılacak Peyzaj Çalışmaları (Kullanılacak Çim Türü, Gübre Türleri Çimlerin Gübrelenmesi Esnasında Kimyasal Gübrelerin Kullanılmasının Yer altı Sularına Olabilecek Etkileri ve Alınacak Önlemler İrdelenmelidir) Proje alanında yapılacak peyzaj çalışmaları kapsamında yapılacak işlemler, raporun 2.4 başlığı altında anlatılmıştır. Peyzaj çalışmalarında yeşil alanlarda kullanılacak gübre fiğ bitkisidir. Kullanılacak gübre türü olan fiğ ile ilgili bilgiler aşağıda verilmektedir. Fiğ: Bilimsel sınıflandırma Alem : Plantae Bölüm : Magnoliophyta Sınıf :Magnoliopsida Takım : Fabales Familya :Fabaceae Cins :Vicia Tür : V. Sativa Fiğ türleri içerisinde tarımı en yaygın yapılan adi fiğdir.yurdumuzun her bölgesinde yetiştirilmekte ve ekim alanı gittikçe genişlemektedir. Adi fiğden genellikle münavebe bitkisi, yeşil ot, kuru, silo yemi ve yeşil gübre olarak yararlanılmaktadır. Yeşil ve kuru otu hayvanlar için çok lezzetli ve besleyicidir. Yeşil otunda % 3-4, danesinde %20 nin üzerinde ham protein bulunur. Tek yıllık bir Baklagil yem bitkisi olan adi fiğ, ekim nöbeti içinde en uygun bitkilerden birisidir. Toprağa bol miktarda organik madde bırakır. 149

İklim ve Toprak İstekleri: Adi fiğin soğuğa dayanıklılığı azdır. Soğuk iklim bölgelerinde yazlık, ılıman iklim bölgelerinde ise kışlık olarak yetiştirilmektedir. Kışa dayanma gücü -8 ºC olup daha düşük derecelerde donmaktadır. Adi fiğler; nemli ılıman iklimlerde iyi gelişme gösterirler. Sıcak ve kuraklık arttıkça gelişme çok yavaşlar. Su tutma kapasitesi iyi olan orta ve ağır topraklar adi fiğ tarımına elverişlidir. Toprak ph nın nötr veya hafif alkali olması en uygunudur. Adi fiğ tarımına en elverişli topraklar; iyi direneli, tınlı topraklardır. Zayıf, kumlu ve kırtaban topraklarda adi fiğ verimi düşmektedir. Yeşil gübre olarak ekilen fiğ, dekara ortalama 400 kg organik madde, 10 kg saf azot sağlamaktadır. Bu amaçla fiğ tohumluğunun 10-12 kg/da kullanılması gerekir.(kaynak: http://www.gencziraat.com/tarla-bitkileri/adi-fig-yetistiriciligi-7.html) Alanda peyzaj uygulamaları başlarken; nebati toprağın çapalanmasının ardından fiğ bitkisi alana ekilecek, bitki boylandıktan sonra herhangi bir gübreleme yapılmadan bitki çapa makinasiyla çapalanıp toprağa karıştırılacaktır. Organik gübre olarak fiğ bitkisi, taban suyuna herhangi bir kimyasal madde karışımına yol açmayacak, ek gübreleme ihtiyacı olmadan tüm alanda gübreleme işlemi için kullanılacaktır. Yaklaşık bir hafta sonra çim tohumları ile alanda ekim yapılıp sulanmaya başlanacaktır. Bu işlem esnasında; 1- Taban suyuna kimyasal madde karışmaması, 2- Birden fazla gübreleme işlemine gerek olmaması, 3- Mümkün olduğunca organik madde kullanımı. sağlanmış olacaktır. Kullanılacak Çim Türü: Alan içerisinde kullanılacak olan çim tohumu 5 li karışım olacaktır. 5 li karışımın kullanım alanları şunlardır: Çim, peyzaj alanları, villa projeleri, çim yollar. 5 li karışımın içeriği şu şekildedir; % 25 Lolium perenne LOVER % 25 Lolium perenne RINGLES % 20 Festuca rubra rubra JASPER % 20 Festuca rubra commutata MONUELA % 10 Poa pratensis BLUECHIP 5li karışımın özellikleri: - Ilıman, soğuk iklime uygun, - Gölgeye dayanıklı, - Biçime uygun, 150

- Koyu renkli, - Çabuk çimlenme Peyzaj çalışmalarında yeşil alanlarda kullanılacak gübre fiğ bitkisi, çim türü ise 5 li karışımdır. Kullanılacak gübre tamamen bitkiye dayalı olduğundan ve kimyasal madde içermediğinden dolayı arazide yer altı sularına olumsuz bir etkisi söz konusu olmayacaktır. 4.7. Projenin İşletme Aşamasında Kullanılacak Olan Termal Suyun Bertaraf Yöntemleri, Deşarj Edileceği Ortamlar (5686 Sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu ve Buna Bağlı Olarak Çıkan Uygulama Yönetmeliği Hükümlerine Uyularak) Projenin işletme aşamasında devremülklerde kullanılacak olan termal su miktarı 1.700 m³/gün olarak öngörülmektedir. 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ile 24.04.2011 tarih ve 27914 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik te Madde 27. Yeraltından çıkarılarak enerji üretme ve ısıtma gibi çeşitli amaçlarla kullanılan jeotermal kaynak sularının debisi 10 L/sn ve üzerinde ise suyun alındığı formasyona reenjeksiyon ile bertaraf edilmesi zorunludur. Reenjeksiyon ile bertaraf etmeyenlere işletme ruhsatı verilemez. Ancak, reenjeksiyonun mümkün olmadığının bilimsel olarak ispatlanması hâlinde; alıcı ortama deşarj edilecek olan suların içerisinde çözülmüş hâlde bulunan mineral ve elementlerin miktarlarının belirlenmesi için yapılacak jeokimyasal analizlerin sonucuna göre Bakanlıkça belirlenecek deşarj standartları esas alınarak izin verilebilir. (Değişik son fıkra:r.g-13/2/2008-26786) denilmektedir. Tesiste kullanılacak olan jeotermal su, ekte işletme ruhsatı (Bkz. Ek-4) sunulan jeotermal kaynaktan sağlanacaktır ancak enerji üretme ve ısıtma gibi amaçlar için kullanılmayacak olup sadece termal turizm hizmetleri için kullanılacaktır. Oluşabilecek bu evsel nitelikli atıksular ve termal atıksu, Taraklı Belediyesi ne ait mevcut kanalizasyon hattına verilerek deşarj edilecektir. Buradan kanalizasyon hattı vasıtasıyla toplanan atıksuların, Taraklı Belediyesi tarafından projelendirme ve yapım işlemleri devam eden Taraklı Belediyesi Atıksu Arıtma Tesisi nde arıtılması sağlanmış olacaktır. Konu ile ilgili olarak projeden kaynaklanacak olan atıksuların, belediyenin atıksu arıtma tesisine kabul edileceğine dair yazı Taraklı Belediyesi nden alınmış olup, Ek-12 de sunulmuştur. Taraklı Belediyesi tarafından projelendirme ve yapım işlemleri halen devam eden Taraklı Belediyesi Atıksu Arıtma Tesisi nin 2 yıl içerisinde tamamlanması planlanmaktadır (Bkz.Ek-12). Atıksu Arıtma Tesisi nin belirtilen sürede tamamlanıp faaliyete geçememesi durumunda ise TARAKLI TERMAL tarafından paket arıtma tesisi yaptırılarak faaliyetten kaynaklanacak olan atıksular bu paket arıtma ünitesinde arıtılacaktır. Bu husus, faaliyet sahibinin taahhütü altındadır. Ayrıca 5686 kanun numaralı, 13.06.2007 tarih ve 26551 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu ve 11.12.2007 tarih ve 26727 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren 151

Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu Uygulama Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Faaliyet sırasında yapılacak atıksu deşarjlarında Atık Suların Kanalizasyona Deşarj Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Proje alanında yapılacak faaliyetler sırasında, 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ile 24.04.2011 tarih ve 27914 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Tesisin işletme aşamasında oluşabilecek atıksuların; Su Ürünleri Yönetmeliği nin 11 inci maddesi, EK-5 deki ilgili parametreler itibariyle kabul edilebilir değerlere bağlı kalınarak deşarjı yapılacak ve sucul ekosisteme zarar verilmeyecektir. 4.8. Projenin İşletme Aşamasında Isınma Amaçlı Kullanılacak Yakıt Cinsi ve Miktarı, Hava Kirliliğine Olabilecek Etkiler ve Alınacak Önlemler Proje kapsamında jeotermal kaynaktan ısıtma ve enerji üretme amaçları için yararlanılmayacak olup, bu su sadece termal turizm hizmetleri için kullanılacaktır. Projenin işletme aşamasında ısınma amaçlı doğalgaz kullanılacaktır. Gerekli izinler alındıktan sonra doğalgaz şebekesinden ücreti mukabilinde temin edilecektir. Doğalgaz; renksiz, kokusuz, rutubetsiz, kuru bir gazdır. Doğalgaz çevre dostu bir yakıt olup gaz halinde olmasından dolayı hava ile iyi karışır ve tam yanarak, is, kurum gibi zararlı madde çıkarmaz. İçerisinde yanmayan hiçbir madde yoktur. Ayrıca kükürt ve kükürtlü maddeler de olmadığı için kükürt dioksit gibi zehirleyici gaz açığa çıkarmaz. Ancak uygun koşulların oluşturulmaması sonucu tam yanma sağlanmazsa karbon monoksit oluşur. Tesiste yakıt olarak kullanılacak doğalgazın genel özellikleri Tablo 39 da verilmiştir. Tablo 36: Doğalgazın Özellikleri Parametre Değer Yoğunluk 0,7 kg/m³ Üst Isıl Değer 9155 kcal/m³ Bileşen Oran CH 4 % 98 C 2 H 6 % 0,4 C 3 H 8 % 0,14 C4H10 % 0,06 C 5 ve üzeri % 0,03 N 2 % 0,8 CO 2 % 0,03 Kaynak : Uluslararası Gaz Eğitim Teknoloji Araştırma Merkezi(www.ugetam.com) 13.01.2005 tarih ve 25699 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 27.01.2010 tarih ve 27475 sayı ile değişiklik yapılan Isınmadan Kaynaklanan Hava 152

Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Bu yönetmeliğe göre projenin işletme aşamasında gaz yakıtlı yakma tesisleri, Madde 12 Gaz yakıtlı yakma tesisleri başlığı altında değerlendirilerek burada belirtilen limit değerlere uyulacaktır. Faaliyet alanında, kullanılacak makineler vb. araç-ekipmanın çalıştırılması sırasında elektrik enerjisine ihtiyaç duyulacaktır. Tesis içerisinde makine kullanımı ve aydınlatmada elektrik enerjisi kullanılacaktır. Projenin işletme aşamasındaki elektrik ihtiyacı, gerekli izinler alındıktan sonra, en yakın enerji nakil hattından hat çekilerek temin edilecektir. 4.9. İnşaat ve İşletme Aşamasında Gürültü Oluşumu Projenin inşaat ve işletme aşamasında oluşacak gürültü hesaplamaları, değerlendirmesi ve alınacak kontrol tedbirleri Ek-17 de sunulan Akustik Rapor da yer almaktadır. 4.9.1.İnşaat Aşamasında Oluşacak Gürültünün Hesaplanması ve Değerlendirilmesi Projenin inşaat ve işletme aşamasında oluşacak gürültü hesaplamaları, değerlendirmesi ve alınacak kontrol tedbirleri Ek-17 de sunulan Akustik Rapor da yer almaktadır. 4.9.2. Arka Plan Gürültü Ölçümleri Projenin inşaat ve işletme aşamasında oluşacak gürültü hesaplamaları, değerlendirmesi ve alınacak kontrol tedbirleri Ek-17 de sunulan Akustik Rapor da yer almaktadır. 4.9.3.İşletme Aşamasında Oluşacak Gürültünün Hesaplanması ve Değerlendirilmesi Projenin inşaat ve işletme aşamasında oluşacak gürültü hesaplamaları, değerlendirmesi ve alınacak kontrol tedbirleri Ek-17 de sunulan Akustik Rapor da yer almaktadır. 4.9.4. Kontrol Tedbirleri Projenin inşaat ve işletme aşamasında oluşacak gürültü hesaplamaları, değerlendirmesi ve alınacak kontrol tedbirleri Ek-17 de sunulan Akustik Rapor da yer almaktadır. 153

4.10. Projenin İnşaatı Aşamasında Oluşacak Toz (Toz Yayma İşlemleri, Toz Miktarı, Hesaplama Yöntemi vb.) ve Alınacak Önlemler (Hafriyat Sırasında Hakim Rüzgar Etkisiyle Oluşabilecek Tozlanma vb. Çevresel Özellikler Göz Önünde Bulundurulmalıdır.) Toz Emisyonları: Arazi Hazırlık (İnşaat) Aşaması: Sahada yapılacak arazi hazırlık (inşaat) aşamasında kazı, dolgu, taşıma ve yükleme işlemleri esnasında toz emisyonu oluşumu söz konusu olacaktır. Bu emisyonlar; toprak yapısına (malzeme cinsi, rutubeti ve tane boyut dağılımı), kazıcı cinsine, yükleme boşaltma yüksekliğine, taşıyıcı araçların tonajına, hızına, tekerlek sayısına, kullanılan yolların yüzey kaplaması özelliklerine ve mesafeye bağlı olarak değişmektedir. Proje kapsamında oluşacak tozlanmanın miktarı hesaplanarak; toz oluşumunu minimuma indirgemek için kontrollü olarak çalışma yapılacak olup, kamyonların gelişgidişleri esnasında yolun tozumasını önlemek amacıyla yolda spreyleme yapılacaktır. Spreyleme için gerekli su miktarı, mevsime ve spreyleme yapılan suyun buharlaşma hızına göre değişmektedir. Rüzgar yönü dikkate alınarak kamyonların boşaltma yönü ayarlanacak, yükleme-boşaltma işlemleri yapılırken savurma yapılmadan ve yavaş bir şekilde yükleme yapılacak, hafriyat-malzemeleri taşıma sırasında kamyonların üstleri branda ile kapatılacaktır. Hava kirliliği konusunda 03.07.2009 ve 27277 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren (10.11.2012 tarih ve 28463 sayı ile değişiklik yapılan) Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine riayet edilecektir. Faaliyet sırasında çıkacak toz hesaplamalarında, faaliyetten kaynaklanacak toz hesaplamaları 03.07.2009 tarih ve 27277 sayılı Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Toz Emisyonu Kütlesel Debi Hesaplamalarında Kullanılacak Emisyon Faktörlerinden yararlanılmıştır. Tablo 37: Toz Emisyonu Kütlesel Debi Hesaplamalarında Kullanılacak Emisyon Faktörleri Kaynaklar Emisyon Faktörleri kg/ton Kontrolsüz Kontrollü Sökme 0,025 0,0125 Yükleme 0,010 0,005 Nakliye (gidiş-dönüş toplam mesafesi) 0,7 0,35 Boşaltma 0,010 0,005 Depolama 5,8 2,9 Arazi Hazırlık (İnşaat) Aşaması: - Hafriyatı Sırasında Oluşacak Toz Miktarı: Gerçekleştirilmesi planlanan projede; toplam tapu alanı olan 87.383,97 m² lik sahanın, 87.381,140 m² lik (8,73 ha.) kısmının proje alanı olması planlanmaktadır. Ancak kazı yapılacak alan toplam 60.573,43 olacaktır. 154

Toplam inşaat süresi 3 yıl, hafriyat/kazı süresi ise toplam 1,5 yıl olarak planlandığından; Bu yüzden yıllık kazılacak alan: 60.573,43 m 2 / 1,5 yıl = 40.382,28 m 2 olacaktır. (Kaynak:Yıldız Teknik Üni. Evsel ve ticari katı atıklarından geri kazanılabilir maddelerin potansiyelinin araştırılması Yüksek Lisans Tezi, Tez Danışmanı Doç. Dr. M. Talha GÖNÜLLÜ,1997.) İmar durumunu gösterir belgede Hmax=12,50m., Emsal Katsayısı=1,5, Çekme mesafesi=3 m. olarak görünmektedir. (Ek-2. İmar Durumu) Binaların temel derinliği 1,5 metre olarak kabul edildiğinde; oluşacak olan yıllık hafriyat miktarının; 40.382,28 m 2 /yıl x 1,5 m = 60.573,43 m 3 /yıl 60.573,42 m 3 /yıl x 1,6 m 3 /ton = 96.917,47 ton/yıl olacağı tahmin edilmektedir. (Söz konusu projede ortaya çıkacak hafriyat toprağının birim ağırlığı 1,6 ton/m 3 kabul edilmiştir.) Çıkarılan hafriyatın; bir kısmının (%90 ı) çevre ve peyzaj işleri düzenlemesinde kullanılması, kalan kısmının (%10 u) ise belediyeden gerekli izinler alındıktan sonra hafriyat döküm sahasına dökülmesi planlanmaktadır. Belediyeden gerekli izinler alındıktan sonra hafriyat döküm sahasına dökülecek hafriyat miktarı; 96.917,47 ton/yıl x %10 = 9.691,74 ton/yıl Belediyeden gerekli izinler alındıktan sonra hafriyat döküm sahasına dökülecek hafriyat, sahada depolanmayacak olup, kamyonlarla sürekli olarak, izin alınmış olan hafriyat döküm sahasına taşınacaktır. Çevre ve peyzaj işleri düzenlemesinde kullanılması planlanan (tekrar kullanılacak) hafriyat miktarı; 96.917,47 ton/yıl x %90 = 87.225,72 ton/yıl olacağı tahmin edilmektedir. Çevre ve peyzaj işleri düzenlemesinde kullanılması planlanan (tekrar kullanılacak) hafriyat, projenin inşaat aşamasında sahada geçici olarak oluşturulacak olan hafriyat depolama sahasında depolanacaktır. İnşası tamamlanan kısımların çevre ve peyzaj düzenlemesinde serilerek kullanılacaktır. Toz hesaplamaları yukarıda anlatılan bilgilere göre kontrollü ve kontrolsüz olmak üzere ayrı ayrı yapılmıştır. 155

Belediyeden gerekli izinler alındıktan sonra hafriyat döküm sahasına dökülecek hafriyat miktarı; Yıllık Hafriyat Miktarı : 9.691,74 ton/yıl Aylık Hafriyat Miktarı : 807,64 ton/ay Günlük Hafriyat Miktarı : 32,30 ton/gün Saatlik Hafriyat Miktarı : 4,03 ton/saat Çalışma Süresi :300 gün/yıl,12 ay/yıl,25 gün/ay,8 saat/gün Vardiya Sayısı : 1 Hafriyat toprağının taşınması sırasında 1 adet kamyon kullanılacaktır. Günlük hafriyat toprağı miktarı 32,30 ton civarında olup, (20 tonluk kamyon ile yapılacak sefer sayısı) gün içerisinde yapılacak sefer sayısı 2 olarak bulunur. Hafriyat toprağı sahada depolanmayacak olup, kamyonlarla gerekli izinler alındıktan sonra belediyenin hafriyat döküm sahasına dökülecektir. Sahadan alınan hafriyat, sahadan itibaren D150 Adapazarı- Taraklı ana karayoluna kadar olan 1 km.lik stabilize yol kullanılarak taşınacaktır. Tablo 38: Hafriyatı Sırasında Oluşacak Toz Miktarı (Kontrolsüz) Toz Emisyon Emisyon Debileri Faktörleri Değerleri Sökme 0,025 kg/ton 4,03 ton/saat x 0,025 kg/ton = 0,10 kg/saat Yükleme 0,01 kg/ton 4,03 ton/saat x 0,01 kg/ton = 0,04 kg/saat Nakliye 0,7 kg/km-araç (2 sefer/gün x 0,7 kg/km.araç x 2 km) 8 saat/gün = 0,35 kg/saat Emisyon Miktarı 0,49 kg/saat Tablo 39: Hafriyatı Sırasında Oluşacak Toz Miktarı (Kontrollü) Toz Emisyon Emisyon Debileri Faktörleri Değerleri Sökme 0,0125 kg/ton 4,03 ton/saat x 0,0125 kg/ton = 0,05 kg/saat Yükleme 0,005 kg/ton 4,03 ton/saat x 0,005 kg/ton = 0,02 kg/saat Nakliye 0,35 kg/km-araç (2 sefer/gün x 0,35 kg/km.araç x 2 km) 8 saat/gün = 0,17 kg/saat Emisyon Miktarı 0,24 kg/saat Çevre ve peyzaj işleri düzenlemesinde kullanılması planlanan (tekrar kullanılacak) hafriyat miktarı; 96.917,47 ton/yıl x %90 = 87.225,72 ton/yıl olacağı tahmin edilmektedir. Çevre ve peyzaj işleri düzenlemesinde kullanılması planlanan (tekrar kullanılacak) hafriyat, projenin inşaat aşamasında sahada geçici olarak oluşturulacak olan hafriyat depolama sahasında depolanacaktır. İnşası tamamlanan kısımların çevre ve peyzaj düzenlemesinde serilerek kullanılacaktır. Yıllık Hafriyat Miktarı : 87.225,72 ton/yıl Aylık Hafriyat Miktarı : 7.268,81 ton/ay Günlük Hafriyat Miktarı : 290,75 ton/gün Saatlik Hafriyat Miktarı : 36,34 ton/saat Çalışma Süresi :300 gün/yıl,12 ay/yıl,25 gün/ay,8 saat/gün Vardiya Sayısı : 1 Hafriyat toprağının taşınması sırasında 3 adet kamyon kullanılacaktır. Günlük hafriyat toprağı miktarı 290,75 ton civarında olup, kamyon başına sefer sayısı yaklaşık 5 156

(20 tonluk kamyon), gün içerisinde yapılacak toplam sefer sayısı da yaklaşık 15 olarak bulunur. Hafriyat (bitkisel) toprağı, sahanın geçici depolama alanına en uzak mesafesi olan 0,9 km (gidiş-geliş) alınmıştır. Sahada hafriyat, yaklaşık 5.000 m² lik (0,5 ha) alanda depolanacaktır. Tablo 40: Hafriyatı Sırasında Oluşacak Toz Miktarı (Kontrolsüz) Toz Emisyon Emisyon Debileri Faktörleri Değerleri Sökme 0,025 kg/ton 36,34 ton/saat x 0,025 kg/ton = 0,90 kg/saat Yükleme 0,01 kg/ton 36,34 ton/saat x 0,01 kg/ton = 0,36 kg/saat Nakliye 0,7 kg/km-araç (15 sefer/gün x 0,7 kg/km.araç x 0,9 km) 8 saat/gün = 1,18 kg/saat Boşaltma 0,01 kg/ton 36,34 ton/saat x 0,01 kg/ton = 0,36 kg/saat Depolama 5,8 kg toz/ha gün (5,8 kg toz/ha.gün x 0,5 ha) 8 sa/gün = 0,36 kg/saat Emisyon Miktarı 3,16 kg/saat Tablo 41: Hafriyatı Sırasında Oluşacak Toz Miktarı (Kontrollü) Toz Emisyon Emisyon Debileri Faktörleri Değerleri Sökme 0,0125 kg/ton 36,34 ton/saat x 0,0125 kg/ton = 0,45 kg/saat Yükleme 0,005 kg/ton 36,34 ton/saat x 0,005 kg/ton = 0,18 kg/saat Nakliye 0,35 kg/km-araç (15 sefer/gün x 0,35 kg/km.araç x 0,9 km) 8 saat/gün = 0,59 kg/saat Boşaltma 0,005 kg/ton 36,34 ton/saat x 0,005 kg/ton = 0,18 kg/saat Depolama 2,9 kg toz/ha gün (2,9 kg toz/ha.gün x 0,5 ha) 8 sa/gün = 0,18 kg/saat Emisyon Miktarı 1,58 kg/saat Tablo 42: Hafriyat Sırasında Oluşacak Toplam Toz Miktarları Toz Emisyon Faktörleri Miktarı Emisyon Miktarı (KONTROLLÜ) (KONTROLSÜZ) Hafriyatın İzinli Döküm Sahasına Taşınmasında 0,49 kg/saat 0,24 kg/saat Hafriyatın Saha İçinde Geçici Depolanmasında 3,16 kg/saat 1,58 kg/saat TOPLAM 3,65 kg/saat 1,82 kg/saat Hafriyat sırasında sürekli olarak meydana gelecek toz debileri kontrolsüz durumda; Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Tablo 2.1 Kütlesel Debiler için verilen "1 kg/saat'lik" değerinin üzerinde olduğundan, yönetmelik gereği toz yayılım modellemesi yapılması gerekmektedir. Aşağıdaki hesaplamalar, en kötü koşullar dikkate alınarak kontrolsüz duruma göre yapılmıştır. KONTROLSÜZ MODELLEME HESABI: Hafriyat sırasında sürekli olarak meydana gelebilecek olan tozun yayılım modellemesi: Uh Değerinin hesaplanması Uh=UR(h/Za) M formülü kullanılır. (Çevre Mevzuatı, Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği, Bölüm 6.11,sayfa 64, formül IV) *M için aşağıdaki değerler alınır. 157

Yayılma Sınıfı M A(Çok kararsız) 0.09 *B(kararsız) 0.20 *C/I(Nötral) 0.22 C/II(Nötral) 0.28 D(kararlı) 0.37 E(çok kararlı) 0.42 Hesaplamalarda Kullanılan Değerler Za =10 m değeri anemometrenin yerden olan yüksekliği, h=10 m ise araçların hareketi sırasında tozun çıkabileceği yükseklik (*Kaynak;Müezzinoğlu A,D.E.Ü,1997) Tablo 43: Rüzgar verilerinin sınıflanması YÖN YAYILMA UA(m/sn) UR(m/sn) UH(m/sn) N B 2 2 2.8 NNE B 2 2 2.8 NE B 2,3 2 2.8 ENE C/I 3,8 3 4.3 E C/I 3.3 3 4.3 ESE B 2,7 3 4.1 SE B 1,6 1.5 2.1 SSE B 1,8 1.5 2.1 S B 2,5 3 4.1 SSW C/I 3,6 3 4.3 SW B 3,2 3 4.1 WSW C/I 3,7 3 4.3 W C/I 3,8 3 4.3 WNW B 3,2 3 4.1 NW B 2 2 2.8 NNW B 1,9 2 2.0 Hesaplamalar sonucunda, yönlere göre yayılma sınıfı ise B ve C/I değeri kapalılık miktarı 5/8 oranına göre (Sakarya meteorolojik verileri göz önüne alınarak) hesaplanmıştır. Tozun dağılım modellemesinde Çevre Mevzuatı, Formül II kullanılmıştır. 6 2 2 2 x Qi y ( z h ) ( z h) Vdi h C i ( x, y, z ) = exp [ exp[ ] exp[ exp exp + + U Uh h ( ) y z 2 10 2 1 2 3600 2 σ σ 2 2 2 2 2 2 0 z 2 σ σ σ σ z ( ) π π ξ y z z σ ξ δξ (ζ ) : x yönünde integrasyon değişkeni x,y,z : Tepe noktasında kartezyen koordinatlar (x, yayılma yönünde ve bu yayılma yönüne dik durumlarda) Y : yatay (verilen örnekte 0) Z : dikey ( Havada asılı partiküllerde 2, çöken tozlarda 0 alınmıştır) C(x,y,z) :Tepe noktasında herhangi bir yayılma durumu için hava kirlenmesine katkı değeri (mg/m3 ), (1µ g=0,001 mg.dir.) Q : Emisyon kaynağından çıkan emisyonların kütlesel debisi Z : Tepe noktasının zeminden yüksekliği (m) ] 158

Uh (havada asılı partiküllerde 2, çöken tozlarda 0 alınmıştır) : Rüzgar hızı (m/s) Çöken Toz Miktarı Hesabı: d(x,y)= 28800 i=1 4 V di x Ci(x,y,0) Hafriyat sonrası meydana gelen tozun %80 ini (Edinilen tecrübelere göre) 10 µ dan büyük partiküller oluşturmaktadır. (*Kaynak; Müezzinoğlu.A,D.E.Ü,1997) Q= 2,92 kg/saat (Sürekli olarak meydana gelen toz miktarı) h=10 m z=2 alınmıştır. Vdi=0,05 m/s Tablo 44: Çöken Tozların Dağılımı (mg/m2. Saat) d=100 d=200 d=300 d=400 d=500 HAVA YÖN m m m m m d=600 m d=700 m d=800 m d=900 m d=1000 m d=1250 m d=1500 m d=1750 d=2000 m m B N 141.92 40.72 18.89 10.89 7.09 4.99 3.71 2.87 2.28 1.86 1.21 0.85 0.63 0.49 B NNE 242.66 80.20 39.65 23.82 16.00 11.55 8.76 6.89 5.57 4.61 3.09 2.22 1.68 1.32 B NE 485.33 160.41 79.30 47.65 32.00 23.09 17.51 13.78 11.15 9.22 6.17 4.45 3.37 2.65 C/I ENE 313.30 103.55 51.19 30.76 20.66 14.91 11.31 8.89 7.20 5.95 3.99 2.87 2.17 1.71 C/I E 183.23 52.57 24.38 14.06 9.16 6.45 4.79 3.70 2.95 2.41 1.56 1.10 0.82 0.63 B ESE 189.22 54.29 25.18 14.52 9.45 6.66 4.95 3.82 3.05 2.49 1.62 1.14 0.84 0.65 B SE 283.83 81.44 37.77 21.78 14.18 9.98 7.42 5.73 4.57 3.73 2.42 1.70 1.27 0.98 B SSE 189.22 54.29 25.18 14.52 9.45 6.66 4.95 3.82 3.05 2.49 1.62 1.14 0.84 0.65 B S 189.22 54.29 25.18 14.52 9.45 6.66 4.95 3.82 3.05 2.49 1.62 1.14 0.84 0.65 C/I SSW 183.23 52.57 24.38 14.06 9.16 6.45 4.79 3.70 2.95 2.41 1.56 1.10 0.82 0.63 B SW 283.83 81.44 37.77 21.78 14.18 9.98 7.42 5.73 4.57 3.73 2.42 1.70 1.27 0.98 C/I WSW 137.42 39.43 18.29 10.54 6.87 4.83 3.59 2.78 2.21 1.81 1.17 0.83 0.61 0.47 C/I W 156.65 51.78 25.60 15.38 10.33 7.45 5.65 4.45 3.60 2.98 1.99 1.43 1.09 0.85 B WNW 94.61 27.15 12.59 7.26 4.73 3.33 2.47 1.91 1.52 1.24 0.81 0.57 0.42 0.33 B NW 94.61 27.15 12.59 7.26 4.73 3.33 2.47 1.91 1.52 1.24 0.81 0.57 0.42 0.33 B NNW 195.81 56.18 26.06 15.02 9.78 6.89 5.12 3.96 3.15 2.57 1.67 1.18 0.87 0.67 159

ÇÖKEN TOZLARIN DAĞILIMI 500 N NNW NNE NW 400 300 WNW 200 100 W 0 WSW SW SSW SSE S NE SE ENE E ESE d=100 m d=200 m d=300 m d=400 m d=500 m d=600 m d=700 m d=800 m d=900 m d=1000 m Şekil 20: Çöken Tozların Dağılımı Havada Asılı Partikül Miktarı için C(x,y,z); Q=0,73 kg/saat (10µ dan küçük partiküller için) h=10 m (edinilen tecrübelere göre ) z=2 m olarak alınmıştır. Vdi=0,01 m/s z=2 alınmıştır. Vdi=0,05 m/s Tablo 45: Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı (µg/m3) C=100 C=200 C=300 C=400 C=500 C=600 C=700 HAVA YÖN m m m m m m m C=800 m C=900 m C=1000 m C=1250 m C=1500 m C=1750 C=2000 m m B N 24.55 7.06 3.28 1.89 1.23 0.87 0.64 0.50 0.40 0.32 0.21 0.15 0.11 0.08 B NNE 41.93 13.90 6.88 4.13 2.78 2.00 1.52 1.20 0.97 0.80 0.54 0.39 0.29 0.23 B NE 83.86 27.80 13.76 8.27 5.55 4.01 3.04 2.39 1.94 1.60 1.07 0.77 0.58 0.46 C/I ENE 54.14 17.95 8.88 5.34 3.59 2.59 1.96 1.54 1.25 1.03 0.69 0.50 0.38 0.30 C/I E 31.70 9.12 4.23 2.44 1.59 1.12 0.83 0.64 0.51 0.42 0.27 0.19 0.14 0.11 B ESE 32.73 9.42 4.37 2.52 1.64 1.16 0.86 0.66 0.53 0.43 0.28 0.20 0.15 0.11 B SE 49.10 14.13 6.56 3.78 2.46 1.73 1.29 1.00 0.79 0.65 0.42 0.30 0.22 0.17 B SSE 32.73 9.42 4.37 2.52 1.64 1.16 0.86 0.66 0.53 0.43 0.28 0.20 0.15 0.11 B S 32.73 9.42 4.37 2.52 1.64 1.16 0.86 0.66 0.53 0.43 0.28 0.20 0.15 0.11 C/I SSW 31.70 9.12 4.23 2.44 1.59 1.12 0.83 0.64 0.51 0.42 0.27 0.19 0.14 0.11 B SW 49.10 14.13 6.56 3.78 2.46 1.73 1.29 1.00 0.79 0.65 0.42 0.30 0.22 0.17 C/I WSW 23.77 6.84 3.17 1.83 1.19 0.84 0.62 0.48 0.38 0.31 0.20 0.14 0.11 0.08 C/I W 27.07 8.97 4.44 2.67 1.79 1.29 0.98 0.77 0.62 0.52 0.35 0.25 0.19 0.15 B WNW 16.37 4.71 2.19 1.26 0.82 0.58 0.43 0.33 0.26 0.22 0.14 0.10 0.07 0.06 B NW 16.37 4.71 2.19 1.26 0.82 0.58 0.43 0.33 0.26 0.22 0.14 0.10 0.07 0.06 B NNW 33.87 9.74 4.52 2.61 1.70 1.20 0.89 0.69 0.55 0.45 0.29 0.20 0.15 0.12 160

HAVADA ASILI PARTÜKÜLLERİN DAĞILIMI NNW NW WNW W WSW SW 100 N NNE 80 60 40 20 0 NE ENE E ESE SE C=100 m C=200 m C=300 m C=400 m C=500 m C=600 m C=700 m C=800 m C=900 m C=1000 m SSW S SSE Şekil 21: Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı Tablo 46: Tesis Etki Alanında UVS ve KVS Sınır Değerleri Parametre Havada Asılı Partikül Madde (PM 10) Çöken toz Sınır değer [µg/m 3 ] YIL Süre [CO mg/m 3 ] [Çöken toz mg/m 2 2012 2013 gün] KVS 300* 140 100 UVS 150* 78 60 KVS 650* 442 390 UVS 350* 238 210 Bu değerler 01.01.2014 tarihine kadar geçerlidir.01.01.2014 tarihinden sonra ilgili mevzuata göre tekrar düzenlenecektir. *Sınır değer 2014 yılı hedeflerine ulaşılana kadar yıllık eşit olarak azaltılacaktır. Tablolar gösteriyor ki; ortaya çıkan değerlerden havada asılı partikülleri 100 m den sonra, Çöken tozları değerleri; 100 m den sonra UVS ve KVS değerlerinin altına düşmektedir. Proje konusu sahaya en yakın konut, yaklaşık 520 m. güneydoğusundaki Taraklı ilçesine bağlı konuttur. Tozlar, en yakın yerleşim yerine ulaştığında Tablo 23: Tesis Etki Alanında UVS ve KVS Sınır Değerleri nin altında yer almaktadır ve yerleşim yerleri tozlardan etkilenmeyecektir. Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğine göre, araçların üstü branda ile örtülecek, yükleme ve boşaltma yapılırken savurma yapılmadan yükleme yapılacaktır. Bunun yanında proje alanı ve araçların yol güzergahları sürekli olarak su ile spreylenecektir. Bütün işlemlerde Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinin belirlemiş olduğu sınırlarının altında toz çıkışı olacaktır. 161

Faaliyette tüm işlemler sırasında 03.07.2009 tarih ve 27277 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Bu yönetmeliğin Ek-1 inde öngörülen önlemler alınacaktır. Bu önlemler; saha içi yollar düzenli olarak temizlenmeli, tozumaya karşı her türlü önlem alınmalı (sulama, süpürme vb), yollar bitümlü kaplama malzemeleri (asfalt vb.) ve/veya beton malzemelerle kaplanması, Hammadde depolama alanının etrafının rüzgar kesici levha ve ağaçlarla çevrilmesi v.b sağlanacaktır. Ayrıca Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği 25. maddede Hafriyat Toprağı ile İnşaat/Yıkıntı Atıklarının Taşınması Sırasında Alınacak Önlemler de belirtilen hususlara da uyulacaktır. Hafriyatın hangi döküm sahasına döküleceği, yasal inşaat izinlerinin alınmasından sonra Taraklı Belediyesi ile yapılacak görüşmelerden sonra belli olacaktır. Atık Toprak ve Döküm Belgesi Taraklı Belediyesi nden alınacaktır. Yasal döküm alanına taşıma izinleri alınmadan hafriyat işlemlerine başlanmayacaktır. TARAKLI TERMAL, inşaattan kaynaklanan hafriyat toprağını Hafriyat Toprağı ve Yıkıntı Atıkları Kontrolü Yönetmeliği ile ilgili yönetmelik hususlarına göre çevreye rahatsızlık vermeyecek şekilde yönetmeliklerde belirtilen tedbirleri almak kaydıyla geçici olarak depolayacağını çevre ve park-bahçe düzenlemesinde kullanacağını geri kalan hafriyat toprağını ise nihai depolama sahasına göndereceğini taahhüt eder. (763 Adet Termal Devremülk Tesisi) projesinde, proje alanında değerlendirilecek hafriyat toprağı ile ilgili hususlarda Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği 14. madde de Hafriyat Sırasında Alınacak Önlemler başlığı altında belirtilen hususlar ile 26. madde de Hafriyat Toprağının Tekrar Kullanılması ve Geri Kazanılması başlığı altında belirtilen hususlara uyulacaktır. Modelleme çalışması, oluşacak kümülatif toz emisyonunu oluşturacak kaynakların hepsinin bir anda olduğu varsayılarak yapılmıştır. Bu durum model çalışmalarında bir zorunluluk olmasına rağmen, pratikte sahadaki tüm emisyon yayıcı kaynakların aynı anda çalışması söz konusu değildir. Sahadaki toz emisyonu, yollarda sulama işlemleri gibi tedbirlerle kontrol altına alınmaya çalışılacaktır. Bu şekilde toz emisyonu en aza indirgenecektir Tozlar, en yakın yerleşim yerlerine ulaşmadan UVS ve KVS Sınır Değerleri nin altına inmektedir ve yerleşim yerleri tozlardan etkilenmeyecektir. İşletme Aşaması: Söz konusu proje için işletme aşamasında toz oluşumuna neden olacak herhangi bir faaliyet gerçekleştirilmeyecektir. Ayrıca tesisler, işletmeye açıldıktan sonra tesis içerisindeki yollar betonarme/asfalt olacağı için toz oluşumu söz konusu olmayacaktır. 162

4.11. Yağışa Bağlı Sel, Göllenme, Taşkın ve Yer altı Suyu Baskınını Önleme ve Drenaj İle İlgili İşlemler Proje alanı civarında taşkın oluşturabilecek derecede bir yükselti bulunmamaktadır. Ayrıca bölgede taşkın riski oluşturacak yüksek debili ve beslenme alanına sahip bir akarsu bulunmamaktadır. Bu nedenle taşkın, sel, göllenme ve yeraltısuyu baskın riski yoktur. Ancak tedbiren yerleşim bölgesinin yüksek kotlara bakan kısımlarında gelen yağmur sularını drene edecek şekilde kuşaklama kanalları yapılacaktır. 4.12. Projenin Etki Alanı İçerisindeki Tarım Alanlarına Olabilecek Etkiler ve Alınacak Önlemler (1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu Kapsamında Değerlendirilmesi), (Projenin Toprak Kanunu, 5403 Sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu İle İlgili Diğer Kanun ve Mevzuatları Çerçevesinde Değerlendirmesi Faaliyet alanı; Sakarya İli, Taraklı İlçesi sınırlarındadır. Söz konusu saha, 1/100.000 ölçekli ADAPAZARI h-24 paftası içersindedir. Sakarya İl Özel İdaresi İl Genel Meclis Başkanlığı nın 07/01/2010 tarih ve 10 nolu kararı ile Sakarya Büyükşehir Belediye Meclisinin 11/01/2010 tarih ve 1/22 nolu kararları ile onanan, üzerinde proje sahasının işaretlendiği Sakarya iline ait 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı, lejandı ve plan hükümleri (Aslı Gibidir Onaylı) Ek-8 de verilmiştir. Sahaya ait, Sakarya İl Özel İdaresi, Yapı Kontrol Müdürlüğü görüş yazısında; ( Ek-8) Sakarya İli, 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında söz konusu proje sahasının bulunduğu alan leke olarak Marjinal Tarım Alanları lejantında kalmakta olup, bu bölgede Termal Turizm ikonu bulunmaktadır. denilmektedir. Proje alanı ve civarı Termal Turizm Alanı nda kalmakta olduğundan, Toprak Kanunu, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu açısından sakınca yoktur. 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ve ilgili yönetmeliklerin hükümlerine uyulacaktır. Proje alanı ve civarında 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu ve Su Ürünleri Yönetmeliği nde belirtilen Su Ürünleri İstihsal Yerleri bulunmamaktadır. Ayrıca faaliyetteki işlemlerden kaynaklanacak atıklar, atıksular da 1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu ve Su Ürünleri Yönetmeliği kapsamında, herhangi bir su ürünleri İstihsal yerine deşarj edilmeyecektir. Deniz, göl, akarsu ve benzer alıcı ortamlara, çevrenin olumsuz yönde etkilenmesine neden olabilecek yerlere deşarj edilmeyecektir. Bu husus, faaliyet sahibinin taahhüdü altındadır. Konu ile ilgili olarak, 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 25.03.2012 tarih ve 28244 sayılı Resmi Gazete ile değişiklik yapılan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. 163

4.13. Projenin Flora ve Fauna Üzerine Etkileri, Alınacak Önlemler, Önemli Olabilecek Türlerin Yaşam Ortamlarına Etkiler ve Koruma Kriterleri Projenin Flora-Fauna üzerine etkileri, alınacak önlemler, önemli olabilecek türlerin yaşam ortamlarına etkiler ve koruma kriterleri raporun 3.11 başlığı altında değerlendirilmiştir. 4.14. Proje Sahasının Orman Alanlarına Mesafesine Göre Olumsuz Etkiler ve Etki Azaltıcı Tedbirler, Orman Yangınlarına Karşı Alınacak Önlemler Adapazarı Orman Bölge Müdürlüğü, Geyve Orman İşletme Müdürlüğü, Taraklı Orman İşletme Şefliği sınırları içerisinde yer alan saha, Amenajman Planında 292 nolu bölme sınırlarında içinde Z-1 (açık alan) rumuzlu saha içerisinde kalmaktadır. (Amenajman (Mescere) Haritası ve Lejantı Ek-6 da verilmiştir.) Proje konusu saha içerisinde orman alanı bulunmamaktadır. Proje sahası sınırlarından itibaren sahanın etrafı ormanlık alandır. (Bkz.Ek-6. Orman Kadastro Hartası) ÇED e konu saha, işletmeye alındığı taktirde, etkilenecek herhangi bir orman ağacı türü bulunmamaktadır. Adapazarı Orman Bölge Müdürlüğü görüşü ve ÇED İnceleme Değerlendirme Formu Ek-14 de sunulmuştur. Sahada olabilecek herhangi bir kaza, yangın veya sabotaj ihtimaline karşı işletme hiçbir zaman boş bırakılmayacak, bunun için sahada sürekli bir bekçi bulundurulmaktadır ve bulundurulacaktır. Tüm bu kazaları azaltmak ve engellemek için personele eğitim verilecek, gerekli uyarılar yapılacak ve ilgili yerlere uyarı levhaları asılacaktır. Proje alanına, çalışanların dışında başka bir kimsenin girmesi de engellenecektir. Saha, herhangi bir tehlike halinde personel tarafından acilen boşaltılacaktır. Proje alanında, çıkabilecek herhangi bir yangına karşı çalışan eleman sayısı kadar yangın söndürme ekipmanı (yangın söndürme tüpü, su kovası, kazma, kürek vs.) hazır bulundurulacaktır. Yapılacak işlemler sırasında yangın ihtimaline karşı her türlü tedbir alınacak ve ilgili İdare ile ilişki kurulacaktır. Herhangi bir yangın çıkması durumunda ilk müdahale ile birlikte, en yakın itfaiyeye ve gerekli birimlere haber verilecektir. Faaliyetle ilgili İtfaiye Raporu alınacaktır. Acil Eylem Planı ile ilgili yapılan çalışmalar İl Sivil Savunma Müdürlüğü ne onaylatılacaktır. Çalışanlar arasında kurtarma ve söndürme ekipleri oluşturularak, acil durumlarda yardım istenecek kurum ve kuruluşların listesi ile irtibat numaraları şantiye binasında herkesçe görülebilecek şekilde yerleştirilecektir. Kullanılacak ekipmanların bakımları da rutin olarak yaptırılarak kaza ve olası yangın riski minimize edilecektir. 164

4.15. Projeye İlişkin Güncel Olarak Yapılmış Deprem Risk Analizi, Sıvılaşma Riski ve Deprem Riskine Karşı Alınacak Önlemler Proje alanı silttaşı üzerinde yer alan örtü birimde sıvılaşma riski yoktur. İnceleme alanında çığ düşmesi, heyelan, kaya düşmesi, sel baskını gibi afet riskleri bulunmamaktadır. İnceleme alanında sıvılaşma riski mevcut değildir. İnceleme alanının 1. Derece Deprem Bölgesi nde olmasından dolayı en büyük afet kaynağı olarak deprem sayılabilir. İnceleme alanı düşük eğime sahip olması ve anakaya üzerindeki örtü birimlerin sıkı-çok sıkı özellikte olmalarından dolayı kütle hareketleri açısından herhangi bir sorun bulunmamaktadır. İnceleme alanı yerleşime uygunluk açısından uygun alanlar: UA-1 (zemin ortamlar) UA-2 (kaya ortamlar) olarak nitelendirilmiştir. Uygun alanlar: UA-1 (zemin ortamlar) da silttaşı üzerindeki örtü kalınlığı 3,00-15,00 m. arasındadır. Mevcut durumda heyelan, kaya düşmesi, çığ düşmesi, sıvılaşma ve sel baskını riskleri bulunmamaktadır. (Bkz.Ek-7. Sondaja Dayalı Zemin ve Temel Etüt Raporu, Mevzi İmar Planına Esas Jeolojik ve Jeoteknik Etüt Raporu) Sahada zeminle ilgili etüt çalışmaları yapılmış olup, deprem riskine karşı alınacak önlemler, raporun 3.4 ve 3.5 başlıkları altında anlatılmıştır. 4.16. Nüfus Hareketleri (İnşaat ve İşletme Döneminde Sağlanacak İstihdam, Yerleşimlere Olabilecek Etkiler, Ekonomik Değişiklikler, Göç Hareketi) Nüfus hareketleri, inşaat ve işletme döneminde sağlanacak istihdam, yerleşimlere olabilecek etkiler, ekonomik değişiklikler ve göç hareketi raporun 3.15 başlığı altında detaylı olarak anlatılmıştır. 4.17. Tehlikeli Durumlar İçin Acil Eylem Planı (Yangın, Kaza, Çarpışma vb. İçin Alınacak Önlemler, Gerekli Müdahale Ekipmanları), İlkyardım İmkanları Projenin inşaatı sırasında ortaya çıkabilecek olan kazalar; makine-ekipman kullanımı sırasında ve çalışan personelin dikkatsizliği sonucu ortaya çıkabilecek olan iş kazalarıdır. Hazır beton ve diğer malzemelerin taşınmasında, temel kazılarında ve hafriyat taşımalarında yürürlükteki mevzuata titizlikle uyulacaktır. Arazinin temel kazı uygulamaları için, temel kazısı, arazinin geoteknik özelliklerine göre yapılacaktır. Arazi CAT 955, CAT D8 veya eşdeğeri kazı makineleri kazılabilir özellikte olduğundan patlayıcı madde kullanılmayacaktır. İnşaat kazı alanı içinde ve dışında bu konuda gerekli uyarıcı ikaz levhaları yerleştirilecektir. Söz konusu projede, tünel kalıp sistemi ile inşa işlemleri yapılacağından iş ve iş güvenliği açısından gerekli tedbirler bu sisteme göre alınacaktır. İnşaat esnasında kullanılan malzemelerin uygun olup olmadığı ve bunlardan kaynaklanabilecek kaza riski durumları ve konu ile ilgili alınan tedbirlerin yeterli olup olmadığı gibi hususlar TARAKLI TERMAL tarafından sürekli izlenecek ve denetlenecektir. (763 Adet Termal Devremülk Tesisi) projesinde, devremülk inşaatlarında uyulması gerekli aşağıdaki genel şantiye talimatlarına; 165

1. Şantiye içinde iş güvenliğine uygun tabelalar asılacaktır. 2. Şantiye çevresi uygun malzeme ile çevrilecek ve içeri yabancıların girmesi engellenecektir. 3. Şantiye içerisinde kesinlikle baret takılacaktır. 4. İki metreden yüksek iskelelerde emniyet kemeri kullanılacaktır. 5. Elektrikli testerelerde koruma kalkanı olacak, kullanıcılar mutlaka koruyucu gözlüğü takacaktır. 6. Fişsiz, izolesi soyulmuş elektrik kabloları kesinlikle kullanılmayacak, elektrikli el aletlerinin ve seyyar kabloların tamiratları yetkili servis tarafından yapılacaktır. 7. Zemin ve katlardaki boşluklara korkuluk yapılıp, ikaz bantlarıyla ikaz edilecektir. 8. Gece çalışmalarında iş sahası ve geçiş bölgeleri yeterli derecede aydınlatılacaktır. 9. İnşaat bloklarından gelişi güzel malzeme atılmayacak, atıldığı bölgeye ikaz şeridi çekilip, bölgeye gözlemci bırakılacak, 10. Tünel kalıp çalışmalarında emniyet fileleri iskelelerde mutlaka takılı olacaktır. 11. Vinç sepetlerinde sepet boyunu aşacak malzeme taşınmayacak, sepetlerde işçi bulunmayacak, vinçlerin hareket ve tehdit sahasında çalışma yapılmayacaktır. 12. Vinçlerin halatları, apartları ve apart milleri kontrol edilecek, zedelenmiş olanlar değiştirilecektir. 13. Gazlı, tozlu, tinerli çalışmalarda amacına uygun maskeler ve eldivenler kullanılacaktır. 14. Bina ve çevresinde ayrıca iş makineleri etrafında dinlenilmeyecek ve uyunmayacaktır. 15. İşçi yatakhanelerinde yemek yenmeyecek ve tüp bulundurulmayacaktır. 16. Şantiye güvenlik görevlilerinin talimatlarına uyulacaktır. 17. Şantiyede, en yakın güvenlik birimlerinin telefonları yazılı olarak bulundurulacaktır. 18. Şantiyede en yakın sağlık birimleri ile ambulans servislerinin telefonları yazılı olarak bulundurulacaktır. titizlikle uyulacaktır. 166

ACİL MÜDAHALE PLANI: İşletmede herhangi bir doğal afet, kaza, yangın, çarpışma, sabotaj vb gibi durumlarda uygulanacak bir Acil Durum planı oluşturulacaktır. Potansiyel olayları ve acil durumlar ve bunlara karşı alınacak önlemler tanımlanacak, bunlardan kaynaklanacak hastalık veya yaralanmaları önleme veya azaltmaya yönelik plan ve prosedürler oluşturulacak, belli aralıklarla gözden geçirilecek ve sürekliliği sağlanacaktır. Acil durum planında; Her bölüm için yangın ekibi, Olası kaza ve acil durumlar, Acil çıkış yerleri, işaretlemeler, Çalışma ortamı acil boşaltma prosedürleri, Acil görevlendirilecek çalışanlar ve bölümleri, Ziyaretçiler de dahil olmak üzere tüm personelin yapacakları, Organizasyon dışı kurumlarla iletişim yöntemleri, Yasal kuruluşlarla ve toplumla iletişim yöntemleri belirlenecektir. İşletmede Acil müdahale planını oluşturmak ve uygulamak üzere Teknik Destek Sorumlusu görevlendirilecektir. Acil müdahale planı çerçevesinde personele gerekli eğitimler verilecektir. Faaliyetler sırasında ortaya çıkabilecek olan kazalara karşı İş ve İşçi Sağlığı Kanunun belirlemiş olduğu hususlara riayet edilecektir. Sahada olabilecek herhangi bir kaza, yangın veya sabotaj ihtimaline karşı işletme hiçbir zaman boş bırakılmayacak, bunun için sahada sürekli bir bekçi bulundurulmaktadır ve bulundurulacaktır. Sahada araç, makine ve teçhizatın kullanımından dolayı iş kazaları olabilir. Tüm bu kazaları azaltmak ve engellemek için personele eğitim verilecek, gerekli uyarılar yapılacak ve ilgili yerlere uyarı levhaları asılacaktır. Proje alanına, çalışanların dışında başka bir kimsenin girmesi de engellenecektir. Saha, herhangi bir tehlike halinde personel tarafından acilen boşaltılacaktır. Proje alanında, çıkabilecek herhangi bir yangına karşı çalışan eleman sayısı kadar yangın söndürme ekipmanı (yangın söndürme tüpü, su kovası, kazma, kürek vs.) hazır bulundurulacaktır. Yapılacak işlemler sırasında yangın ihtimaline karşı her türlü tedbir alınacak ve ilgili İdare ile ilişki kurulacaktır. Herhangi bir yangın çıkması durumunda ilk müdahale ile birlikte, en yakın itfaiyeye ve gerekli birimlere haber verilecektir. Faaliyetle ilgili İtfaiye Raporu alınacaktır. Acil Eylem Planı ile ilgili yapılan çalışmalar İl Sivil Savunma Müdürlüğü ne onaylatılacaktır. Çalışanlar arasında kurtarma ve söndürme ekipleri oluşturularak, acil durumlarda yardım istenecek kurum ve kuruluşların listesi ile irtibat numaraları şantiye binasında herkesçe görülebilecek şekilde yerleştirilecektir. Kullanılacak ekipmanların bakımları rutin olarak yaptırılarak kaza riski minimize edilecektir. Ayrıca olası bir iş kazası ihtimaline karşı proje alanında uygun bir yerde yeterli donanımda bir ecza dolabı ve en yakın sağlık ocağına ulaşmak için bir araç hazır bulundurulacaktır. 167

Acil Müdahale Planı aşağıda verilmiştir. Şekil 22: Acil Müdahale Planı Belli aralıklarla yangın, deprem vb. durumlar için tatbikat yapılacak, ihtiyaç duyulacak ekipmanlar belirlenecek ve sağlanacaktır. Tatbikatlar dökümante edilecek, mevcut planlar değerlendirilip güncelleştirilecektir. Proje kapsamındaki faaliyetlerde insan sağlığı ve çevre açısından riskli ve tehlikeli bir durum yoktur. Sadece dikkatsizlikten kaynaklanan iş kazaları olabilir. Bu durumda ilk müdahale, revirde bulundurulacak ilk yardım malzemesi ile sağlanacaktır, daha sonra da yaralı, en yakın sağlık kuruluşuna tedavisinin yapılması için götürülecektir. Ayrıca sahadaki faaliyetin tüm aşamalarında 22.05.2003 tarih ve 4857 sayılı İş Kanunu ile İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Yönetmeliği ilgili hükümlerinin belirlediği kişisel koruyucu önlemler (koruyucu giysiler, kask vs.) yerine getirilecektir. Proje konusu faaliyette; 21 Kasım 2008 tarih ve 27061 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 16 Ağustos 2011 tarih ve 28027 sayılı Resmi Gazete ile değişiklik yapılan Çevre Denetimi Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Proje konusu faaliyet, 29.04.2009 tarih ve 27214 sayılı Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik ve 14.09.2012 tarih ve 28411 sayılı Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik kapsamında işletmeye geçilmesi ile birlikte gerekli tüm çevre izin/lisansları alınacaktır. Faaliyet alanı ve yakın çevresinde sel, kaya düşmesi, heyelan, çökme vb. tehlikeler mevcut değildir. Ayrıca topoğrafik durum incelendiğinde su baskını türü 168

afetlerin oluşmayacağı anlaşılmaktadır. Ancak hertürlü ihtimale karşı gerekli uyarı levhaları asılacaktır. Deprem haritası ve Jeolojik haritaları raporun ilgili bölümlerinde verilmiştir. Projenin tamamlanması döneminde insan sağlığını ya da çevreyi etkileyecek kaza riski bulunmamaktadır. 4.18. Diğer Faaliyetler Proje kapsamında gerçekleştirilmesi planlanan tüm faaliyetler yukarıdaki başlıklarda anlatılmıştır. BÖLÜM 5: HALKIN KATILIMI (Projeden Etkilenmesi Muhtemel Yöre Halkının Nasıl ve Hangi Yöntemlerle Bilgilendirildiği, Proje İle İlgili Halkın Görüşlerinin ve Konu İle İlgili Açıklamaların ÇED Raporuna Yansıtılması) 17.07.2008 tarih ve 26939 sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren ve 30.06.2011 tarih ve 27980 sayı ile değişkilik yapılan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği nin 9. maddesi gereğince, halkı yatırım hakkında bilgilendirmek ve projeye ilişkin görüş ve önerilerini almak üzere; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve Sakarya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ile mutabakat sağlanarak, 03.05.2012 tarihinde saat :14.00 te, Sakarya İli, Taraklı İlçesi, Evliya Çelebi Cad. Ulucami Mah. adresindeki, faaliyet sahibi olan Taraklı Termal Turizm A.Ş. ye ait Tanıtım Ofisinde toplantı tertip edilmiştir. Yöre halkının toplantıya katılımının sağlanması amacıyla, bir yerel, bir de ulusal gazete olmak üzere iki gazeteye, toplantı yerini ve saatini bildirir ilan verilmiştir. Ayrıca Taraklı Kaymakanlığı, Taraklı Belediyesi, Hacıyakup Köyü Muhtarlığına ve toplantı yerine ilanlar asılmıştır. Yöre halkının faaliyet sırasında oluşacak çevresel kirlilikten etkilenmemesi için alınması gereken bütün önlemler ilgili bölümlerde taahhüt edilmiştir. Toplantı başlangıcında Sakarya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ÇED İzin ve Denetim Şube Müdürü Sinan KOCAKAPLAN toplantıyı başlatmış ve toplantı hakkında bilgi verdikten sonra, firma adına Ahmet İSKENDER ve yeterlik sahibi kuruluşun yetkilisi Murat UÇUM proje ile ilgili olarak yöre halkına projenin kapasitesi, çalışma şartları, çevresel etkileri ve alınacak önlemler hakkında görsel sunum yaparak bilgiler vermiştir. Anlatımın ardından yöre halkına, proje ile ilgili, soru, görüş ve önerilerini sunmak üzere söz hakkı verilmiştir. Verilen bilgiler ile halkın soruları cevaplanmaya çalışılmıştır. Yöre halkı; söz konusu proje ile birlikte civar köy ve ilçe merkezindeki genç nüfusa istihdam sağlanacağı ve hayata geçirilmesi planlanan projenin ilçe ekonomisini canlandıracağını dile getirerek projenin gerçekleştirilmesine olumlu baktıklarını beyan etmişlerdir. Halkın genel tutumu proje konusunda olumlu olarak gözlenmiştir. Özellikle termal turizm bölgesi olan bu yörede böyle bir tesisin yapılacak olması bu faaliyetin ilçe 169

merkezine ve civar köye olumlu sosyo-ekonomik girdiler sağlayacak olması halk tarafından bilinmekte ve desteklenmektedir. BÖLÜM 6: İZLEME PROGRAMI 6.1. Faaliyetin İnşaatı İçin Önerilen İzleme Programı, Faaliyetin İşletmesi ve İşletme Sonrası İçin Önerilen İzleme Programı ve Acil Müdahale Planı Sahada yapılacak izleme; aşağıda verilen ÇED Raporlarında Verilen Taahhütlere Ait Yatırımın İnşaat Dönemi İzleme-Kontrol Formu ile bakanlıkça belirlenen aralıklarla bakanlığa sunulacaktır. ÇED RAPORLARINDA VERİLEN TAAHHÜTLERE AİT YATIRIMIN İNŞAAT DÖNEMİ İZLEME-KONTROL FORMU ÇED Raporunu Hazırlayan Kurum/Kuruluş Adı: Yeterlik Belge No: ÇED Olumlu Karar Tarihi: Proje Adı: Proje Adresi: Proje Sahibi: Proje Sahibi Tel/ Faks: Proje sahibinin Adresi: Proje Sahibinin Yetkilendirdiği Kurum/Kuruluş Adı: Yeterlik Belge No: İzleme Raporu Sunum Periyodu: ( ) 3 ayda bir ( ) 6 ayda bir ( )Yılda bir ( )Diğer İnşaat başlangıç tarihi: İnşaata Başlanmamış ise nedeni: Yatırımın işletmeye geçiş tarihi: İzleme-Kontrol Tarihleri: (açıklama 1) Koordinat (2) TAAHHÜT EDİLEN MEVCUT DURUM Tesise ait koordinatlar (saat yönünde ve sıralı) Tesise ait koordinatlar X: Y: X: Y: (saat yönünde sıralı) TAAHHÜT EDİLEN MEVCUT DURUM Çalışan Personel Sayısı Hafriyat atıkları nasıl bertaraf ediliyor? Bertaraf Alanları ve Koordinatları Bitkisel toprağın geçici depolanması ve koordinatları Bitkisel Toprak koruma tedbirleri, Bitkisel toprak nerede kullanılacak? Kullanılacak su miktarı (m 3 /gün) ve nereden temin ediliyor? Nerelerde kullanılacak? Evsel atık su miktarı ve bertaraf yöntemi Evsel katı atık miktarı ve bertaraf yöntemi Ömrünü yitirmiş, kullanılmış lastiklerin geçici depolanması ve bertaraf yöntemi Alanda oluşan tozuma nasıl gideriliyor? Projenin malzeme ihtiyacı nereden 170

karşılanıyor? Kum-Çakıl, geçirimsiz kiltoprak ve kaya ocağı var mı? Varsa alınan önlemler Hazır Beton Tesisleri ve Kırma-Eleme Tesisi var mı? Emisyon izin belgesi var mı? Doğal ortamlarda(dere yatakları, sulak alanlar v.s) çalışma esnasında alınacak önlemler nelerdir? Atık yağ kaynakları nelerdir, depolama ve bertaraf yöntemi Tehlikeli atık kaynakları nelerdir, depolama ve bertaraf yöntemi Kullanılan iş makineleri ve diğer donanımdan kaynaklanan gürültüyü önleyici tedbirler Tesiste revir var mı, var ise oluşan tıbbi atıkların geçici depolanması ve bertaraf yöntemi Orman, tarım, mera alanları kullanılacaksa alanların genişliği ne? Alınacak izinler hakkında bilgi İşletmeden kaynaklı atık sular için arıma tesisi inşaatı tamamlandı mı? Tesisin işletmesi aşamasın da emisyon kaynaklarında alınacak tedbirler alındı mı? Tesisin işletmesi aşamasında oluşacak atık yağlar ve tehlikeli atıklar için geçici depolama yapıldı mı? Şantiyenin sökümü ve sonrasında yapılacak rehabilitasyon çalışmaları TAAHHÜT EDİLEN MEVCUT DURUM Kurum/Kuruluşun yetkilisinin imzası ve kaşesi Not: 1-Bu formdaki süreler ÇED Olumlu Karar Tarihinden itibaren başlar ve belirtilen sürede izleme-kontrol yapılarak Bakanlığa 20 iş günü içinde sunulur. 2-Formda verilen taahhütlerle ilgili fotoğraflar ve belgeler formun ekinde sunulacaktır. 3-Formda verilmeyen diğer taahhütler varsa ekte verilecektir 4-İşletme aşamasında izinlere esas taahhütler detaylı anlatılacaktır. ÇED Raporlarında Verilen Taahhütlere Ait Yatırımın İnşaat Dönemi İzleme- Kontrol Formunda belirtilen kriterlere göre sahada izleme çalışmaları değerlendirilerek, İzleme- Kontrol formları bakanlıkça belirlenen aralıklarla bakanlığa sunulacaktır. İnşaat Aşamasında İzlenecek Süreç: - Altyapı İnşaatının yapılması, - Temel inşaatının yapılması, - Binaların inşası, - Çevre düzenlemesi ve peyzaj çalışmalarının yapılması aşamalarından oluşmaktadır. Projede, toplam inşaat süresi 3 yıl, hafriyat/kazı süresi ise toplam 1,5 yıl olarak planlanmaktadır. Yapılması planlanan işlemlerle ilgili süreç raporun 1.6 başlığı altında zamanlama tablo ve grafikleri verilerek detaylı olarak anlatılmıştır. Tüm bu aşamaları 171

kapsayan ve değerlendiren izleme-kontrol çalışmaları dökümante edilecek ve Bakanlığınıza sunulacaktır. Projeye İlişkin İşletme (ÇED Sürecinden Sonra Alınacak İzinler) Süreci şu aşamalardan oluşacaktır: - İnşaatların tamamlanmasıyla birlikte yapı ruhsatlarının ve yangın ruhsatlarının alınması, - Turizm Tesisi Faaliyet İzninin alınması, - İşletme İzninin alınması, - İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının alınması - Gerekli çevre izin/lisanslarının alınması şeklinde olacaktır. İşletme aşaması kapsamında izlenecek süreç te raporun 1.6 başlığı altında zamanlama tablo ve grafikleri verilerek detaylı olarak anlatılmıştır. Tüm bu aşamaları kapsayan ve değerlendiren izleme-kontrol çalışmaları dökümante edilecek ve faaliyet sahibi tarafından saklanacak, gerektiğinde ilgili kurum ve kuruluşlara beyan edilecektir. 6.2. ÇED Olumlu Belgesinin Verilmesi Durumunda, Yeterlik Tebliği nde Yeterlik Belgesi Alan Kurum/Kuruluşların Yükümlülükleri Başlığının Dördüncü Maddesinde Yer Alan Hususların Gerçekleştirilmesi İle İlgili Program 18.12.2009 tarih ve 274361 sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Yeterlilik Belgesi Tebliği gereği, ÇED Olumlu Kararı verilen projelerle ilgili proje sahibi, bu Tebliğ kapsamında yetkilendirilmiş kurum/kuruluşlardan herhangi birine, yatırımın başlangıç ve inşaat dönemlerinde belirtilen taahhütlerin yerine getirilip getirilmediğini, yatırımın işletmeye geçişine kadar proje sahasına giderek, yerinde izleme kontrolünü yaptırmakla yükümlüdür. İlgili ÇED Daire Başkanlıkları, proje sahibi tarafından yetkilendirilmiş kurum/kuruluşu bu Tebliğin Ek-4 formuyla Daire Başkanlığına bildirir. Proje sahibi tarafından yetkilendirilen kurum/kuruluş, bu Tebliğin Ek-4 ünde yer alan ÇED Raporlarında Verilen Taahhütlere Ait Yatırımın İnşaat Dönemi İzleme-Kontrol Formunu doldurarak Nihai ÇED Raporunda belirtilen izleme-kontrol süreleri sonundan itibaren yirmi iş gününde Bakanlığa iletmekle yükümlüdür. Kurum/kuruluşun yeterlik belgesinin iptal edilmesi veya kuruluşun kapanması halinde, bu durumun proje sahibine bildirilmesinden itibaren bir ay içerisinde, proje sahibi yeterlik belgesi almış diğer kurum/kuruluşlardan herhangi biriyle sözleşme yaparak Bakanlığa bildirmekle, ilgili kurum/kuruluş bu Tebliğin Ek-4 ÇED Raporlarında Verilen Taahhütlere Ait Yatırımın İnşaat Dönemi İzleme-Kontrol Formunu doldurarak Nihai ÇED Raporunda belirtilen izleme-kontrol süreleri sonundan itibaren yirmi iş gününde Bakanlığa iletmekle yükümlüdür. Sahada yapılacak izleme; aşağıda verilen ÇED Raporlarında Verilen Taahhütlere Ait Yatırımın İnşaat Dönemi İzleme-Kontrol Formu ile bakanlıkça belirlenen aralıklarla bakanlığa sunulacaktır. 172

ÇED RAPORLARINDA VERİLEN TAAHHÜTLERE AİT YATIRIMIN İNŞAAT DÖNEMİ İZLEME-KONTROL FORMU ÇED Raporunu Hazırlayan Kurum/Kuruluş Adı: Yeterlik Belge No: ÇED Olumlu Karar Tarihi: Proje Adı: Proje Adresi: Proje Sahibi: Proje Sahibi Tel/ Faks: Proje sahibinin Adresi: Proje Sahibinin Yetkilendirdiği Kurum/Kuruluş Adı: Yeterlik Belge No: İzleme Raporu Sunum Periyodu: ( ) 3 ayda bir ( ) 6 ayda bir ( )Yılda bir ( )Diğer İnşaat başlangıç tarihi: İnşaata Başlanmamış ise nedeni: Yatırımın işletmeye geçiş tarihi: İzleme-Kontrol Tarihleri: (açıklama 1) Koordinat (2) TAAHHÜT EDİLEN MEVCUT DURUM Tesise ait koordinatlar (saat yönünde ve sıralı) Tesise ait koordinatlar X: Y: X: Y: (saat yönünde sıralı) TAAHHÜT EDİLEN MEVCUT DURUM Çalışan Personel Sayısı Hafriyat atıkları nasıl bertaraf ediliyor? Bertaraf Alanları ve Koordinatları Bitkisel toprağın geçici depolanması ve koordinatları Bitkisel Toprak koruma tedbirleri, Bitkisel toprak nerede kullanılacak? Kullanılacak su miktarı (m 3 /gün) ve nereden temin ediliyor? Nerelerde kullanılacak? Evsel atık su miktarı ve bertaraf yöntemi Evsel katı atık miktarı ve bertaraf yöntemi Ömrünü yitirmiş, kullanılmış lastiklerin geçici depolanması ve bertaraf yöntemi Alanda oluşan tozuma nasıl gideriliyor? Projenin malzeme ihtiyacı nereden karşılanıyor? Kum-Çakıl, geçirimsiz kiltoprak ve kaya ocağı var mı? Varsa alınan önlemler Hazır Beton Tesisleri ve Kırma-Eleme Tesisi var mı? Emisyon izin belgesi var mı? TAAHHÜT EDİLEN MEVCUT DURUM Doğal ortamlarda(dere yatakları, sulak alanlar v.s) çalışma esnasında alınacak önlemler nelerdir? Atık yağ kaynakları nelerdir, depolama ve bertaraf yöntemi Tehlikeli atık kaynakları nelerdir, depolama ve bertaraf yöntemi Kullanılan iş makineleri ve diğer donanımdan kaynaklanan gürültüyü önleyici tedbirler Tesiste revir var mı, var ise oluşan tıbbi 173

atıkların geçici depolanması ve bertaraf yöntemi Orman, tarım, mera alanları kullanılacaksa alanların genişliği ne? Alınacak izinler hakkında bilgi İşletmeden kaynaklı atık sular için arıma tesisi inşaatı tamamlandı mı? Tesisin işletmesi aşamasın da emisyon kaynaklarında alınacak tedbirler alındı mı? Tesisin işletmesi aşamasında oluşacak atık yağlar ve tehlikeli atıklar için geçici depolama yapıldı mı? Şantiyenin sökümü ve sonrasında yapılacak rehabilitasyon çalışmaları Kurum/Kuruluşun yetkilisinin imzası ve kaşesi Not: 1-Bu formdaki süreler ÇED Olumlu Karar Tarihinden itibaren başlar ve belirtilen sürede izleme-kontrol yapılarak Bakanlığa 20 iş günü içinde sunulur. 2-Formda verilen taahhütlerle ilgili fotoğraflar ve belgeler formun ekinde sunulacaktır. 3-Formda verilmeyen diğer taahhütler varsa ekte verilecektir 4-İşletme aşamasında izinlere esas taahhütler detaylı anlatılacaktır. 174

BÖLÜM 7: YUKARIDA VERİLEN BAŞLIKLARA GÖRE TEMİN EDİLEN BİLGİLERİN TEKNİK OLMAYAN BİR ÖZETİ (Projenin İnşaat ve İşletme Aşamalarında Yapılması Planlanan Tüm Çalışmaların ve Çevresel Etkiler İçin Alınması Öngörülen Tüm Önlemlerin, Mümkün Olduğunca Basit, Teknik Terim İçermeyecek Şekilde ve Halkın Anlayabileceği Sadelikte Anlatılması) TARAKLI TERMAL tarafından Sakarya İli, Taraklı İlçesi, Hacıyakup Köyü, Ulucami Mahallesi, Yukarıçay Mevkii, 30-31 Pafta, 3168 Parsel nolu 87.383,97 m² lik sahanın, 87.381,140 m² lik (8,73 ha) kısmında (763 Adet Termal Devremülk Tesisi) işletilmesi planlanmaktadır. Gerçekleştirilmesi planlanan bu projenin amacı; ülkemizde ve dünyada sağlık turizminde artan termal turizmin olumlu etkilerinin sonucunda öneminin hızla arttığı, termal turizmin artık dünyada sağlık sektöründe önemli bir yer tuttuğu bilinmektedir. Bununla birlikte ülkemizin termal yer altı kaynaklarının zengin olması özellikle bu zenginliklerin bu bölgede toplanması Sakarya, Yalova, Bursa illeri ve çevresi açısından yatırım ve turizm faaliyetlerinin gelişmesini sağlamaktadır. Tesisin kurulacağı alanın bu bölgede yer alması önemini arttırmaktadır. Bu bölgede termal suların gerekli bilimsel ve teknolojik önlemler alınarak, akışkan özelliklerinin değiştirilmeden kullanılması da termal turizm ve sağlık açısından tercih sebebi olmaktadır. Tüm bunların değerlendirilmesi sonucunda bu alanda sağlık termal turizm işletme tesisinin kurulması, hem ülke ve bölge için sağlık ve turizme katkı sağlanması hem de mevcut olan yer atı zenginliklerinin kullanılması ile ülkenin ve bölgenin ekonomik ve sosyal gelişimine katkıda bulunması amaçlanmıştır. Bu tesisin kurulması planlanırken çevreye olan olumsuz etkilerinin en az seviyede olması gerekmektedir. Bununla ilgili olarak tüm önlemler alınacaktır. Kurulması planlanan turizm kompleksinin ekonomiye de önemli girdiler sağlaması, bu bölgede belirli bir istihdam alanı oluşturması ayrıca bölgeye sağlayacağı önemli katkıların başında gelmektedir. Ayrıca söz konusu proje ile takriben 3.052 kişiye termal sağlık-turizm hizmeti verilmesi planlanmaktadır. Yapılacak yatırımla; işletme ruhsatı alınan jeotermal kaynaktan sağlık sektöründe yararlanılması, ekonomiye kazandırılarak termal su kaynaklarının değerlendirilmesini, istihdama katkı, katma değer yaratılması ve ulusal ekonomiye katkı sağlanması amaçlanmaktadır. Planlanan turizm yatırımının en yakın yerleşim yeri olan Taraklı İlçesi başta olmak üzere ilçe, il, bölge ve hatta ülke ölçeğinde sosyo-ekonomik açıdan olumlu yönde girdilerinin olacağı düşünülmektedir. Ayrıca turizm potansiyelinin yüksek olduğu yöreleri korumak, kullanmak, sektörel kalkınmayı ve planlı gelişimi sağlamak, ekonomik verimliliği artırmak, kültür ve turizme dönük kullanımların ağırlıklı olduğu bölgelerdeki koruma ve gelişmeyi sağlamak, çarpık yapılaşmayı önlemek düşüncesiyle Termal Turizm Merkezi ve dünya çapındaki 180 sakin şehirden birisi (Taraklı İlçesi) ilan edilen bu bölgede bu hususlara hizmet edecek bir proje olduğu düşünülmektedir. Kurulması planlanan turizm kompleksinin ekonomiye de önemli girdiler sağlaması, bu bölgede belirli bir istihdam alanı oluşturması ayrıca bölgeye sağlayacağı önemli katkıların başında gelmektedir. 175

Yukarıda tanımlanan işin, çevre üzerine etkilerini araştırmak ve olumsuz etkileri minimize etmenin teknik koşullarını sağlamak projenin başlıca amaçlarından birisidir. Termal turizm tesisi kapsamında planlanmış olan turizm kompleksi işlev ve kapasite açısından hizmet ömrü sınırsız olarak öngörülmektedir. Proje kapsamında inşa edilecek devremülkler en üst düzey inşaat teknolojilerine göre yapılacağından ve yararlanılacak-işletilecek olan jeotermal kaynağın işletme ruhsat süresi 30 yıl olduğundan dolayı proje ömrü olarak en az 30 senelik ömre sahip olacağı düşünülmektedir. (Ek-4. Jeotermal Kaynak İşletme Ruhsatı) Termal tesis projesinin yapılması planlanan alana ait, İmar Durumu ve Aplikasyon Krokileri Ek-2 de verilmiştir. Proje kapsamında yapılması planlanan devremülk sayısı 763 olup, 35 blok olacak şekilde inşa edilecektir. Sahada şuan itibariyle 14 bloğun temel kazı-dolgu işlemleri tamamlanmış (609 devremülk dairenin kaba beton işlemleri) durumdadır. (6 adedi A Tipi Blok, 8 Adedi de B Tipi Blok olmak üzere) (Bkz. Proje Alanı Fotoğrafları) Saha ve çevresine ait ölçekli Topoğrafik Harita, Yer Bulduru Haritası, Uydu Fotoğrafı Ek-6 da verilmiştir. Sahaya, Göynük-Taraklı karayolundan (D150), Hacıyakup köy yolu ayrımından 1 km.lik stabilize yol ile ulaşılmaktadır. Tesis içi ve tesis bağlantı yolları gerekli izinler alındıktan sonra açılacaktır. Proje konusu sahaya en yakın konut, yaklaşık 520 m. güneydoğusundaki Taraklı ilçesine bağlı konuttur. Saha, güneydoğusundaki Taraklı ilçe merkezine yaklaşık 1,1 km., kuzeybatısındaki Hacıyakup köy merkezine ise yaklaşık 5 km. mesafededir. Saha, güneydoğusunda bulunan seralara 200 m. mesafededir. Proje, arazi hazırlık (inşaat) ve işletme aşamasından oluşacaktır. Arazi hazırlık aşamasında; temel-kazı çalışmaları, şantiye, tesisin kurulması v.b işler yapılacaktır. İşletme aşamasında ise termal turizmine hizmete başlanacaktır. Proje alanı çevresinde ormanlık alanlar mevcut olup, yakın çevresinde herhangi bir yapı bulunmamaktadır. Yapılacak tesisin alanı termal turizm yatırımlarının bulunduğu bölgededir. Burada termal turizme; 59.441,59 m 2 lik taban alanda (bütün blokların toplam taban alanı), 29 blok halinde Zemin+3 Kat olacak şekilde toplam 667 adet A tipi (1+1) devremülk daire ile, 9.970,62 m 2 lik taban alanda (bütün blokların toplam taban alanı), 6 blok halinde Zemin+3 Kat olacak şekilde toplam 96 adet B tipi (2+1) devremülk daire, olmak üzere toplam 763 adet devremülk ile hizmet verilmesi planlanmaktadır. 176

Termal tesislerin yapılması düşünülen alanın, bölgenin jeolojik ve jeoteknik etütler açısından uygun alan olması, faaliyet sahibine ait tapulu arazi olması, çevresel ve eğim açısından uygun bir konumda olması ve işletilmesi planlanan jeotermal kaynağın saha yakınındaki mevcudiyeti gibi sebeplerle bu bölge proje alanı olarak seçilmiştir. Sahadaki jeotermal kaynak, doğal bir süreç sonucu yeryüzünün bazı yerlerinde oluşmaktadır. Bu yüzden termal turizm faaliyetleri, yer alternatifi olmayan faaliyetlerdir. Ancak alınan önlemler ve kullanılan teknoloji bakımından alternatifler oluşturulması mümkündür. Yukarıda sunulan, Termal turizm işletmesi faaliyeti esnasında kullanılacak yöntemler ve ekipmanlar, günün teknolojisine uygun olarak seçilmiştir. Sonuç olarak, bu proje ve yer için farklı bir alternatif düşünülmemiştir. Ayrıca proje alanı, coğrafi konumu itibariyle tarihi zenginliklere sahip bir bölgede yer almakta (Taraklı İlçesi) ve termal turizm işletmesinden faydalanacak olan konukların (misafirlerin) ulaşımı için uygun yerde oluşu, civarındaki karayollarının mevcudiyeti gibi nedenlerle de seçilmiştir. Yukarıda yeri ve kurulum alanı verilen proje 35 Blok olup, 763 Daire (devremülk) inşa edilecektir. Proje yapımı tek etap şeklinde planlanmıştır. Devremülklerin bitiş ve termal turizmi kullanımına geçiş süresi, 2014-Aralık ayı olarak öngörülmektedir. Toplam Proje bedeli 11.175.000 TL olarak belirlenmiştir. Projede finans kaynağı olarak; % 30 faaliyet (proje) sahibine ait öz kaynaklar, % 70 ise inşa edilip satılması planlanan devremülk satışından elde edilecek kaynaklar kullanılacaktır. Faaliyet alanı; Sakarya İli, Taraklı İlçesi sınırlarındadır. Söz konusu saha, 1/100.000 ölçekli ADAPAZARI h-24 paftası içerisindedir. Sakarya İl Özel İdaresi İl Genel Meclis Başkanlığı nın 07/01/2010 tarih ve 10 nolu kararı ile Sakarya Büyükşehir Belediye Meclisinin 11/01/2010 tarih ve 1/22 nolu kararları ile onanan, üzerinde proje sahasının işaretlendiği Sakarya iline ait 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı, lejandı ve plan hükümleri (Aslı Gibidir Onaylı) Ek-8 de verilmiştir. Sahaya ait, Sakarya İl Özel İdaresi, Yapı Kontrol Müdürlüğü görüş yazısında; ( Ek-8) Sakarya İli, 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında söz konusu proje sahasının bulunduğu alan leke olarak Marjinal Tarım Alanları lejantında kalmakta olup, bu bölgede Termal Turizm ikonu bulunmaktadır. denilmektedir. Proje sahasının yer aldığı termal turizm alanı, Söz konusu planın hükümleri Madde III.23.2. kısmında; Termal Turizm Alanları-Termomineral su banyosu, içme, inhalasyon, çamur banyosu gibi çeşitli türdeki yöntemlerin yanında iklim kürü, fizik tedavi, rehabilitasyon, egzersiz, psikoterapi, diyet gibi destek tedavilerinin birleştirilmesi ile yapılan kür (tedavi) uygulamalarının yanı sıra termal suların eğlence ve rekreasyon amaçlı kullanımı ile meydana gelen turizm türünün (Kaplıca Turizmi) yapıldığı alanlardır. şeklinde ifade edilmektedir. 177

Proje alanında; ilan edilmiş özel statülü alan, sulak alan, turizm alanı, doğal, kentsel ve arkeolojik sit alanı, kentsel sit alanı, içme suyu havzası, özel çevre koruma alanı, milli park, yaban hayatı geliştirme sahası bulunmamaktadır. Saha, 1. derece doğal sit ilan edilen güneydoğusundaki Taraklı ilçe merkezine yaklaşık 1,1 km mesafededir. Proje alanı; Sakarya İli, Taraklı İlçesi sınırlarında yer almaktadır. Proje konusu sahaya en yakın konut, yaklaşık 520 m. güneydoğusundaki Taraklı ilçesine bağlı konuttur. Proje Etki alanı olarak, sahanın güneydoğusunda bulunan en yakın yerleşim yeri olan 1,1 km mesafedeki Taraklı ilçe merkezi belirlenmiştir. (Ek-10. Proje Etki Alanı Uydu Haritası) Taraklı ilçe merkezinin, projeden etkilenecek alan olarak belirlenmesinin nedeni, söz konusu proje sahasına en yakın yerleşim birimi olmasıdır. Proje sahasında herhangi bir tarımsal faaliyet yapılmamaktadır. Ayrıca yakın civarda hiçbir endüstriyel faaliyet de bulunmadığı için bölgede herhangi bir yüzeysuyu kullanımı mevcut değildir. Sadece Aksu Deresi ve Göynük Çayı kenarındaki sahalarda küçük ölçekte tarım yapılmaktadır. Taraklı ilçesi ormanlık bir arazi yapısına sahip olup dar bir vadide kurulmuştur. Etrafı yüksek dağ ve tepelerle çevrilidir. Deniz seviyesinden yüksekliği 485 metredir. Proje sahasının yakın civarında herhangi bir göl, gölet, baraj bulunmamaktadır. En yakın mesafedeki Çubuk Gölü 30 km uzaklıktadır ve farklı bir yan havzada bulunmaktadır. En yakın mesafedeki baraj ise yine farklı bir havzada olan ve proje sahasına kuş uçuşu yaklaşık 27 km mesafede olan Çayköy Barajıdır. Proje alanı civarında taşkın oluşturabilecek derecede bir yükselti bulunmamaktadır. Ayrıca bölgede taşkın riski oluşturacak yüksek debili ve beslenme alanına sahip bir akarsu bulunmamaktadır. Bu nedenle taşkın, sel, göllenme ve yeraltısuyu baskın riski yoktur. Projenin işletme aşamasında faydalanılacak olan termal su, Ek-4 de işletme ruhsatı verilen jeotermal kaynaktan sağlanacak olup, proje alanının batısında kuşuçuşu 4 km mesafededir. Termal tesislerde kullanılacak olan sıcak su, sahanın 4 km kadar batısında 281770 D/4475414 K koordinatlarında açılmış olan sıcak su sondajından sağlanacaktır. Proje sahası içerisinde herhangi bir sondaj faaliyetinde bulunulmayacaktır. Sondaj kuyusundan itibaren 200 inç çapındaki borularla, 4,67 km uzunluğundaki isale hattı ile proje alanına taşınacaktır. Termal suyun sıcaklığı, kaynaktan çıkarıldığı anda 48,5 ºC dir. Sondaj kuyusundan itibaren 200 inç çapındaki borularla, 4,67 km uzunluğundaki isale hattı ile proje alanına taşınan termal su, tesis bünyesinde dizayn edilecek olan ve Ek-13 de planı verilen eşanjör sisteminde insan vücudu için kullanılabilir sıcaklık olan 36-37 ºC ye kadar 178

soğutulacaktır. Kullanılabilir sıcaklığa indirilen termal su, eşanjör ve borulama sistemi vasıtasıyla devremülklere ve sosyal tesislerdeki hamam ve havuzlara iletilecektir. Proje konusu saha içerisinde orman alanı bulunmamaktadır. Proje sahası sınırlarından itibaren sahanın etrafı ormanlık alandır. (Bkz.Ek-6. Orman Kadastro Hartası) Hayata geçirilmesi planlanan proje ile tesise gelecek konuklar için Taraklı ilçe merkezine de gezi amaçlı seyahatler yapılacak olup, bu seyahatlerin de ilçe ekonomisine artı değer kazandıracağı düşünülmektedir. Projenin inşaat aşamasında 80 personel, işletme aşamasında ise 10 personel olmak üzere toplam da 90 kişilik bir nüfusa iş istihdamı sağlanacaktır (Projeye konu olan termal devremülklerin işletmeye açılmasıyla tesis bünyesinde 10 personelin çalıştırılması planlanmaktadır.) Projenin inşaat ve işletme aşaması olmak üzere her iki aşamasında da çalıştırılacak personellerin, civar köy ve ilçe merkezinden tedarik edilmesi planlanmakta olduğundan, yöre ekonomisindeki 90 kişilik nüfusa da istihdam sağlanacak olup, projenin bu konuda yöre ekonomisine olumlu etkilerinin olacağı düşünülmektedir. Gerçekleştirilmesi planlanan projede; toplam tapu alanı olan 87.383,97 m² lik sahanın, 87.381,140 m² lik (8,73 ha.) kısmının proje alanı olması planlanmaktadır. Ancak kazı yapılacak alan toplam 60.573.43 m² olacaktır. Toplam inşaat süresi 3 yıl, hafriyat/kazı süresi ise toplam 1,5 yıl olarak planlandığından; Bu yüzden yıllık kazılacak alan: 60.573,43 m 2 / 1,5 yıl = 40.382,28 m 2 olacaktır. (Kaynak:Yıldız Teknik Üni. Evsel ve ticari katı atıklarından geri kazanılabilir maddelerin potansiyelinin araştırılması Yüksek Lisans Tezi, Tez Danışmanı Doç. Dr. M. Talha GÖNÜLLÜ,1997.) Binaların temel derinliği 1,5 metre olarak kabul edildiğinde; oluşacak olan yıllık hafriyat miktarının; 40.382,28 m 2 /yıl x 1,5 m = 60.573,43 m 3 /yıl 60.573,42 m 3 /yıl x 1,6 m 3 /ton = 96.917,47 ton/yıl olacağı tahmin edilmektedir. (Söz konusu projede ortaya çıkacak hafriyat toprağının birim ağırlığı 1,6 ton/m 3 kabul edilmiştir.) Çıkarılan hafriyatın; bir kısmının (%90 ı) çevre ve peyzaj işleri düzenlemesinde kullanılması, kalan kısmının (%10 u) ise belediyeden gerekli izinler alındıktan sonra hafriyat döküm sahasına dökülmesi planlanmaktadır. Belediyeden gerekli izinler alındıktan sonra hafriyat döküm sahasına dökülecek hafriyat miktarı; 96.917,47 ton/yıl x %10 = 9.691,74 ton/yıl Belediyeden gerekli izinler alındıktan sonra hafriyat döküm sahasına dökülecek hafriyat, sahada depolanmayacak olup, kamyonlarla sürekli olarak, izin alınmış olan hafriyat döküm sahasına taşınacaktır. 179

Çevre ve peyzaj işleri düzenlemesinde kullanılması planlanan (tekrar kullanılacak) hafriyat miktarı; 96.917,47 ton/yıl x %90 = 87.225,72 ton/yıl olacağı tahmin edilmektedir. Çevre ve peyzaj işleri düzenlemesinde kullanılması planlanan (tekrar kullanılacak) hafriyat, projenin inşaat aşamasında sahada geçici olarak oluşturulacak olan hafriyat depolama sahasında (Ek-6 daki Vaziyet Planı nda gösterilen) depolanacaktır. İnşası tamamlanan kısımların çevre ve peyzaj düzenlemesinde serilerek kullanılacaktır. Arazi Hazırlık (İnşaat) Aşaması: Projenin arazi hazırlama ve inşaat aşamasındaki su ihtiyacı, inşaat işlemleri esnasında çalışacak personelin ihtiyacı olan içme ve kullanma suyu, tesis inşaatı esnasında beton sulamasında kullanılacak olan su, sahadaki hafriyatın ve tesis inşası için gerekli olan inşaat malzemelerinin taşınması sırasında (nakliyesi) yollarda toz oluşumunu önlemek amacıyla kullanılacak su şeklinde olacaktır. suyu, İnşaat işlemleri esnasında çalışacak personelin ihtiyacı olan içme ve kullanma Projenin arazi hazırlık (inşaat) aşamasında 80 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Günlük su ihtiyacı, kişi başı 150 lt/gün dür. (Kaynak:Su Temini ve Atıksu Uzaklaştırılması Uygulamaları-1998, Prof.Dr.Dinçer OPACIK, Prof.Dr.Veysel EROĞLU) 80 kişi x 150 lt/gün-kişi = 12.000 lt/gün = 12 m³/gün su tüketimi olacaktır. Tesis inşaatı esnasında beton sulamasında ve nakliye için kullanılacak yollarda toz oluşumunu önlemek amacıyla kullanılacak olan su; Proje kapsamında beton sulamasında ve sahadaki tozumayı engellemek için kullanılacak olan su miktarı toplam 120 m³/gün olacağı tahmin edilmektedir. Sahada tozumayı engellemek amacı ile sahada ve araç yollarında arazöz ile spreyleme yapılacaktır. Arazi için yapılacak olan spreyleme su ihtiyacı, meteorolojik şartlar dikkate alınarak uygulanacaktır. Projenin arazi hazırlık (inşaat) aşamasında temin edilecek olan su miktarları ve nereden temin edileceği aşağıdaki tabloda verilmektedir: Suyun Kullanım Amacı Miktarı (m³/gün) Personelin içme ve kullanma suyu 12 Beton sulaması ve kullanılacak yollarda 120 toz oluşumunu önlemek için sulama suyu Temin Edileceği Yer Taraklı Belediyesi su şebekesi Arazi hazırlık (inşaat) aşamasında kullanılacak olan suyun tamamının, yer altı kaynaklarından (açılması planlanan artezyen (derin) kuyular vasıtasıyla) temin edilmesi 180

planlanıyordu. Ancak faaliyet sahibi; su temin planında değişiklik yaparak, projenin inşaat aşamasında gerekli olan suyu, Taraklı Belediyesi ile yapılan görüşmeler neticesinde, mevcut su şebekesinden temin etmeye karar vermiştir. Kullanılacak olan suyun Taraklı Belediyesi su şebekesinden sağlanacağına dair yazı Ek-12 de sunulmuştur. Proje alanına en yakın şehir şebekesine gerekli izinler alındıktan sonra bağlantı yapılacaktır. Temin edilecek olan su, sahada su deposunda depolanacaktır. İçme ve kullanma amaçlı suların, 17.02.2005 tarih ve 25730 sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren ve 31.07.2009 tarih ve 27305 sayı ile değişiklik yapılan İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkındaki Yönetmelik hükümlerine uygun olmasına dikkat edilecektir. İşletme Aşaması: Projenin işletme aşamasındaki su ihtiyacı; Termal devremülk tesislerine gelen konukların (misafirlerin) ve tesis bünyesinde çalışacak personelin ihtiyacı olan içme ve kullanma suyu, Devremülklerde kullanılacak olan termal su, Yeşil alanların sulanmasında kullanılacak su. şeklinde olacaktır. Termal devremülk tesislerine gelen konukların (misafirlerin) ve tesis bünyesinde çalışacak personelin ihtiyacı olan içme ve kullanma suyu, Devremülklerde kullanılacak olan termal su, Projenin işletme aşamasında tesis bünyesinde 10 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Ayrıca işletme aşamasında termal turizm tesisinin maksimum dolu olması halinde 3.052 (763 adet devremülk x 4 kişi/devremülk) kişinin konuk olacağı düşünülmektedir. İşletme aşamasında; 10 kişi tesis bünyesinde çalışacak personel, 3.052 kişi de tesislere gelecek konuk olmak üzere toplam 3.062 kişi için aşağıda hesaplamalar yapılmıştır. Günlük su ihtiyacı, kişi başı 150 lt/gün dür. (Kaynak:Su Temini ve Atıksu Uzaklaştırılması Uygulamaları-1998, Prof.Dr.Dinçer OPACIK, Prof.Dr.Veysel EROĞLU) 3.062 kişi x 150 lt/gün-kişi = 459.300 lt/gün = 459,3 m³/gün su tüketimi olacaktır. Projede kullanılacak işletme sırasında en önemli doğal kaynak, işletilmesi planlanan jeotermal su kaynağıdır. Termal turizm tesisi projesinin işletilmesi sırasında kullanılacak olan termal nitelikli suyun analiz raporları Ek-7 de sunulmuştur. Jeotermal kaynağa ait işletme ruhsatı alınmış olup, Ek-4 te sunulmuştur. Termal tesislerde kullanılacak olan sıcak su, sahanın 4 km kadar batısında 281770 D/4475414 K koordinatlarında açılmış olan sıcak su sondajından sağlanacaktır. Proje sahası içerisinde herhangi bir sondaj faaliyetinde bulunulmayacaktır. Sondaj kuyusundan itibaren 200 inç çapındaki borularla, 4,67 km uzunluğundaki isale hattı ile proje alanına taşınacaktır. Termal suyun sıcaklığı, kaynaktan çıkarıldığı anda 48,5 ºC dir. Sondaj kuyusundan itibaren 200 inç çapındaki borularla, 4,67 km uzunluğundaki isale hattı ile proje alanına taşınan termal su, tesis bünyesinde dizayn edilecek olan ve Ek-13 de planı verilen eşanjör 181

sisteminde insan vücudu için kullanılabilir sıcaklık olan 36-37 ºC ye kadar soğutulacaktır. Kullanılabilir sıcaklığa indirilen termal su, eşanjör ve borulama sistemi vasıtasıyla devremülklere ve sosyal tesislerdeki hamam ve havuzlara iletilecektir. Devremülklerde kullanılacak olan termal su miktarı 1.700 m³/gün olarak öngörülmektedir. Ayrıca 5686 kanun numaralı, 13.06.2007 tarih ve 26551 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu ve 11.12.2007 tarih ve 26727 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu Uygulama Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Yeşil alanların sulanmasında kullanılacak su, Toplam proje alanının 15.500 m² si yeşil alan olarak kullanılacaktır. Oluşturulacak olan yeşil alanların sulanmasında 124 m³/gün su tüketimi olacaktır. Termal devremülk tesislerine gelen konukların (misafirlerin) ve tesis bünyesinde çalışacak personelin ihtiyacı olan içme suyu damacanalarla ücreti mukabilinde su satış izin belgeli firmalardan temin edilecektir. Kullanma suyu ve yeşil alanların sulanmasında kullanılacak olan su ise gerekli izinler alındıktan sonra şehir su şebekesinden temin edilecektir. Projenin işletme aşamasında her türlü altyapı sistemi inşa edilecek olup projenin işletimi aşamasında bu altyapı sistemlerinden faydalanılacaktır. Projenin işletme aşamasında temin edilecek olan su miktarları ve nereden temin edileceği aşağıdaki tabloda verilmektedir: Suyun Kullanım Amacı Miktarı (m³/gün) Konukların, tesiste çalışacak personelin içme ve kullanma suyu 459,3 Temin Edileceği Yer İçme suyu, su satış izin belgeli firmalardan Kullanma suyu, Taraklı Belediyesi su şebekesi Devremülklerde kullanılacak olan termal su 1700 İşletme Ruhsatı Alınan Jeotermal Kaynaktan Yeşil alanların sulanmasında kullanılacak su 124 Taraklı Belediyesi su şebekesi Termal turizm tesisi projesinin arazi hazırlık (inşaat) aşamaları ile işletme aşaması sırasında açığa çıkacak kirleticilerin hesaplamaları, maksimum kişi sayısına göre yapılmış olup, inşaat çalışmalarının tek etap halinde yapılacağı ve aynı anda maksimum 80 kişinin çalışacağı, işletme aşamasında ise işletmede toplam 10 kişinin çalışacağı düşünülmüştür. Ayrıca işletme aşamasında termal turizm tesisinin maksimum dolu olması halinde 3.052 kişinin konuk olacağı düşünülmektedir. Hesaplamalar bu değerler baz alınarak yapılmıştır. 182

Katı Atıklar: Arazi Hazırlık (İnşaat) ve İşletme Aşaması: Projenin arazi hazırlık (inşaat) aşamasında 80 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Projenin arazi hazırlık (inşaat) aşamasında çalışacak olan personelden günlük evsel (çöpler) atıklar oluşacaktır. Kişi başı günlük çöp miktarı 1,34 kg olduğu kabulüyle (Kaynak:www.cedgm.gov.tr) oluşacak atık miktarları; İnşaat aşamasında; 80 kişi x 1,34 kg-kişi = 107,2 kg/gün evsel nitelikli katı atık oluşacaktır. İşletme aşamasında; Projenin işletme aşamasında tesis bünyesinde 10 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Ayrıca işletme aşamasında termal turizm tesisinin maksimum dolu olması halinde 3.052 (763 adet devremülk x 4 kişi/devremülk) kişinin konuk olacağı düşünülmektedir. İşletme aşamasında; 10 kişi tesis bünyesinde çalışacak personel, 3.052 kişi de tesislere gelecek konuk olmak üzere toplam 3.062 kişi için aşağıda hesaplamalar yapılmıştır. 3.062 kişi x 1,34 kg-kişi = 4.103,08 kg/gün evsel nitelikli katı atık oluşacaktır. Ortaya çıkacak bu atıklar, proje alanı içinde bulunacak en yakın çöp bidonlarına düzenli olarak atılarak Büyükşehir Belediyesi ne ait evsel atık deponi tesisine gönderilmesi sağlanmış olacaktır. Oluşacak evsel nitelikli kati atıkların toplanması, depolanması, geri kazanımı ve bertarafı, 05.04.2005 tarih ve 25777 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nde belirtilen ilgili maddelere göre yapılacaktır. Personelin ihtiyaçlarının giderilmesi sonucu oluşacak atıklar, yemek artıkları, ambalaj kağıdı, pet şişe, cam şişe vb. dir. Bu katı atıklar Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nin 8. maddesine uygun olarak, çevreye zarar vermeden bertarafını ve değerlendirilmesini kolaylaştırmak, çevre kirliliğini önlemek ve ekonomiye katkıda bulunmak amacıyla ayrı ayrı toplanarak biriktirilecektir ve bunlarla ilgili tedbirler alınacaktır. Katı atıkların toplanması ve taşınması aşamasında kati atıklar çevrenin olumsuz yönde etkilenmesine sebep olacak yerlere dökülmeyecek, ağzı kapalı standart çöp kaplarında muhafaza edilerek toplanacak ve çevreyi kirletmeyecek şekilde kapalı özel araçlarla ilgili Belediyenin atık sahasında Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine göre bertaraf edilecektir. İşletme sırasında kaynaklanacak olan evsel nitelikli katı atıkların ayrı ayrı toplanması, taşınması, bertaraftı, geri kazanılması hususlarında Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nin ilgili hükümlerine uyulacaktır. Bu tür atıklar; deniz, göl, akarsu ve benzer alıcı ortamlara, çevrenin olumsuz yönde etkilenmesine neden olabilecek yerlere dökülmeyecektir. 183

Ambalaj Atıkları: Arazi Hazırlık (İnşaat) ve İşletme Aşaması: Proje kapsamında çeşitli büro kullanımlarından kaynaklanacak kağıt-karton, naylon torba vb. atıkların oluşumu söz konusudur. Tesiste oluşması muhtemel ambalaj atıkları Taraklı Belediye Başkanlığı yada Sakarya Büyükşehir Belediyesi tarafından kurulan toplama sistemine bedelsiz olarak verilecektir. 24.08.2011 tarih ve 28035 Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Sahada oluşacak ambalaj atıklarının toplanması, nakliyesi ve bertarafı gibi işlemler için 24.08.2011 tarih ve 28035 Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği 23. Maddesi 1. fıkrası uyarınca, kullanılan malzemeye ve oluştuğu kaynağa bakılmaksızın, tüketim sonucu oluşan ambalaj atıkları çevre kirliliğinin azaltılması, düzenli depolama tesislerinden azami istifade edilmesi ve ekonomiye katkıda bulunulması amacıyla oluştukları yerlerde diğer atıklardan ayrı olarak biriktirilecektir. Biriktirilecek ambalaj atıkları, Teknik ve idari detayları Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenen Büyükşehir Belediyesi/Taraklı Belediyesi nin sözleşme imzalamış olduğu atık yönetim planı onaylanmış çevre lisanslı/geçici faaliyet belgeli (toplama ayırma/geri dönüşüm tesisi) firmalara bedelsiz olarak verilecektir. Proje kapsamında kaynaklanacak olan evsel nitelikli katı atıkların ayrı ayrı toplanması, taşınması, bertaraftı, geri kazanılması hususlarında Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nin ilgili hükümlerine uyulacaktır. 05.04.2005 tarih ve 25777 sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine uyulacaktır. 05.07.2008 tarih ve 26927 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliği nin ilgili hükümlerine uyulacaktır. Bu tür atıklar; deniz, göl, akarsu ve benzer alıcı ortamlara, çevrenin olumsuz yönde etkilenmesine neden olabilecek yerlere dökülmeyecektir. Söz konusu atıkların depolanması, taşınması ve bertarafı hususlarında 14.03.2005 tarih ve 25755 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ne ve 05.07.2008 tarih ve 26927 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliği nin ilgili hükümlerine uygun hareket edilecektir. Tıbbi Atıklar: İnşaat Aşaması: 10.06.2003 tarih ve 25134 sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren "İş Kanunu" 81. Maddesi gereği 50 kişi ve üzerinde revir kurulması zorunludur. Sahaya kurulacak olan şantiye binası içerisine revir kurulacaktır. Projenin inşaat aşamasında çalışacak personel için yer alacak revir ve hasta muayene biriminden 1 gr/gün-işçi tıbbi atık oluşması tahmin edilmektedir. (DİE, 2005). Buna göre oluşması muhtemel tıbbi atık miktarı; 184

80 işçi-gün x 1 gr/gün-işçi = 80 gr/gün = 0,08 kg/gün civarında olacağı tahmin edilmektedir. Tıbbi atıkların hidrolik sistemle sıkıştırılmadan toplanmaları ve taşınmaları gerekmektedir. Tıbbi atık depolanması için birim hacim ağırlığı; 0.20 m 3 /ton olarak kabul edilirse, günlük tıbbi atık üretimi; 0,00008 ton / 0,2 m 3 /ton = 0,0004 m 3 /gün olacağı ön görülmektedir. Tıbbi atıklar bu iş için eğitilmiş personel tarafından diğer atıklardan ayrı olarak toplanacaktır. Tıbbi atıklar delinmeye ve taşınmaya dayanıklı 150 mikron kalınlığında kırmızı plastik torbalara konulacak, kırmızı torbalarda toplandıktan sonra şantiye bahçesinde özel olarak hazırlanacak tıbbi atık konteynırlarında muhafaza edilecek ve Taraklı Belediyesi tıbbi atık toplama ekiplerine teslim edilecektir. Konu ile ilgili olarak tıbbi atıkların, Taraklı Belediyesi tıbbi atık toplama ekipleri tarafından alınacağına dair yazı Ek-12 de verilmiştir. İşletmede yara bandı, flaster band gibi atıklar dışında, Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Ek-2 de belirtilen (radyoaktif atıklar, enfeksiyöz atık vb.) türde tıbbi atık oluşmayacaktır. Olabilecek ciddi yaralanmalarda kişiye tesiste müdahale edilmeyerek, en yakın sağlık kuruluşuna gönderilecektir. Tesiste, 22.07.2005 tarih ve 25883 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 26.03.2010 tarih ve 27533 sayı, 30.03.2010 tarih ve 27537 sayı ile değişiklik yapılan Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ilgili hükümlerine uyulacaktır. İşletme Aşaması: Projenin işletme aşamasında, 10.06.2003 tarih ve 25134 sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren "İş Kanunu" 81. Maddesi gereği 50 kişi ve üzerinde revir kurulması zorunludur. Tesis bünyesinde 10 personel (bahçe bakım-sulama işleri, devremülklerin kiralanması için satış/pazarlama personeli vb.) çalıştırılması planlandığından revir kurulmayacaktır. Atık Yağlar: Arazi Hazırlık (İnşaat) ve İşletme Aşaması: İnşaatların yapımı sırasında arazi üzerinde çalışma yapacak araçların bakımları, yağ değişimi vb. işlemler araçların yetkili servislerine yaptırılacaktır. Söz konusu değişimlerin sahada yapılması durumunda bu işlemlerden kaynaklanacak atık yağların, insan sağlığı ve çevreye yönelik zararlı etkisini önlemek amacıyla inşaat süresince 30.07.2008 tarih ve 26952 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğinin 18. Maddesine uygun olarak toplanması ve lisanslı tesislere gönderilerek bertaraf edilmesi sağlanacaktır. 185

Bitkisel Atık Yağlar: İnşaat Aşaması: Proje kapsamında inşaat aşamasında şantiye alanına mutfak kurulacaktır. Şantiyelerde günlük bitkisel yağ tüketimi kişi başı yaklaşık 0,05 kg olmaktadır. Şantiyede 80 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Buna göre günlük 4 kg. bitkisel yağ kullanılması planlanmaktadır. Bir yıl boyunca şantiye alanında kullanılacak bitkisel atık yağ; 4 kg x 300 gün (300 gün/yıl) = 1.200 kg/yıl olacağı tahmin edilmektedir. Şantiye mutfağında kullanılacak yıllık bitkisel yağ miktarının % 40 ının (1.200 x 0.40 = 480 kg) atık yağa dönüşeceği düşünülürse; bu miktarın yaklaşık 480 kg bitkisel atık yağ olacağı tahmin edilmektedir. İşletme Aşaması: Söz konusu projenin işletme aşaması, devremülkler tamamlanıp hizmete açıldıktan sonra başlayacağı için, işletme aşamasındaki bütün yasal sorumluluklar, devremülklerde yaşayacak kişiler ve site yönetiminin olacaktır. Ayrıca bu sorumlulukların uygulanıp uygulanmadığı da, devremülklerde yaşayacak bireylerin, ilgili konulardaki resmi kamu kurum ve kuruluşlarının, belediyelerin gözetiminde ve sorumluluğunda olacaktır. Bu konuda projeden ve faaliyet sahibinden bağımsız olarak ilgili kurumların mevzuatlarına uyulacaktır. Söz konusu şantiyede ve işletme aşamasında devremülklerdeki mutfaklarda oluşacak bitkisel atık yağlar Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği ne göre lisanslı araçlarla lisanslı geri kazanım tesisine gönderilecek bu aşamaya kadar korozyona dayanıklı sızdırmasız kaplarda ayrı depolanacaktır. Tüm bu işlemler esnasında bitkisel yağların kullanımına ve kanalizasyon sistemine verilmemesine dikkat edilecektir. Söz konusu şantiye mutfağından ve işletme aşamasında devremülklerdeki mutfaklardan çıkacak bitkisel atık yağlar, 19.04.2005 Tarih ve 25791 Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayı ile değişiklik yapılan Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda diğer atıklardan ayrı olarak, sızdırmaz bidonlarda biriktirilecek ve lisanslı geri kazanım tesislerine gönderilmek üzere lisanslı taşıyıcılara teslim edilecektir. Kontamine Üstübü: Arazi Hazırlık (İnşaat) ve İşletme Aşaması: Söz konusu projenin, arazi hazırlık (inşaat) aşamasında bakım, temizlik vb. işlemler sonucu oluşabilecek kontamine üstübü vb. atıklar ayrı toplanacak ve atık sahasında geçici depolandıktan sonra 14.03.2005 tarih ve 25755 sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 30.03.2010-27537 ve 30.10.2010-27744 ile değişiklik yapılan Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ne uygun lisanslı bertaraf tesislerine veya lisanslı geri dönüşüm tesislerine gönderilerek bertarafı sağlanacaktır. 186

Projenin işletme aşamasında kontamine üstübü vb. atıkların oluşması söz konusu değildir. Atık Lastikler: Arazi Hazırlık (İnşaat) ve İşletme Aşaması: Söz konusu projenin, arazi hazırlık (inşaat) aşamasında çalışacak araçların bakımonarım vb. işlemler araçların yetkili servislerine yaptırılacaktır. Dolayısıyla sahada atık lastik oluşumu söz konusu değildir. Ancak lastik değişimlerinin sahada yapılması durumunda, bakımı yapılan araçlardan oluşabilecek atık lastikler lisanslı geri kazanım tesislerine gönderilecektir. Tesiste 25.11.2006 tarih ve 26357 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayı ile değişiklik yapılan Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği nin ilgili hükümlerine uyulacaktır. Atık Pil ve Akümülatörler: Arazi Hazırlık (İnşaat) Aşaması: Çalışma alanında atık pil oluşması durumunda 31.08.2004 tarih ve 25569 sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği nin 13. Maddesi uyarınca, atık piller evsel atıklardan ayrı toplanacak, pil ürünlerinin dağıtımını ve satışını yapan işletmelerce veya belediyelerce oluşturulacak toplama noktalarına atık piller teslim edilecektir. İnşaatların yapımı sırasında arazi üzerinde çalışma yapacak araçların bakımları, yağ değişimi vb. işlemler araçların yetkili servislerine yaptırılacaktır. Araçların akümülatörlerinin çalışma alanında değiştirilmesi durumunda 31.08.2004 tarih ve 25569 sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan 30.07.2008 tarih ve 26952 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayı ile değişiklik yapılan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği nin 13. Maddesi uyarınca, eski akümülatörler, akümülatör ürünlerinin dağıtım ve satışını yapan işletmeler ve araç bakımonarım yerlerini işletenlerin oluşturduğu geçici depolama yerlerine ücretsiz teslim edilecektir. 05.07.2008 tarih ve 26927 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Genel Esaslarına ilişkin Yönetmelik ve 26.03.2010 tarih ve 27533 sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik Hükümlerine uyulacaktır. İşletme Aşaması: Söz konusu proje tamamlandığı zaman devremülklerde konaklayacak insanların kullandığı araçların periyodik bakımları araçların yetkili servislerinde yapılacağından devremülk alanında atık akü oluşumu söz konusu olmayacaktır. Devremülklerde konaklayacak insanların kullanımı sonucu oluşacak atık piller ise kaynağında ayrılarak Taraklı/Sakarya Büyükşehir Belediyesi ne ait özel pil toplama kumbaralarına bırakılacaktır. 187

Söz konusu atık pil ve akülerle ilgili olarak, 31.08.2004 tarih ve 25569 sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan 03.03.2005-25744, 31.07.2009-27305,30.03.2010-27537 ile değişiklik yapılan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği nin 13. Maddesi uyarınca, geçici depolama yerlerine ücretsiz teslim edilecektir. 05.07.2008 tarih ve 26927 sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Genel Esaslarına ilişkin Yönetmelik ve 26.03.2010 tarih ve 27533 sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik Hükümlerine uyulacaktır. Atıksular: Arazi Hazırlık (İnşaat) Aşaması: Projenin inşaat aşamasındaki su ihtiyacı aşağıda sıralanmıştır. İnşaat işlemleri esnasında çalışacak personelin ihtiyacı olan içme ve kullanma suyu, Tesis inşaatı esnasında beton sulamasında kullanılacak olan su, Sahadaki hafriyatın ve tesis inşası için gerekli olan inşaat malzemelerinin taşınması sırasında (nakliyesi) yollarda toz oluşumunu önlemek amacıyla kullanılacak su. suyu, İnşaat işlemleri esnasında çalışacak personelin ihtiyacı olan içme ve kullanma Projenin arazi hazırlık (inşaat) aşamasında 80 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Günlük su ihtiyacı, kişi başı 150 lt/gün dür. (Kaynak:Su Temini ve Atıksu Uzaklaştırılması Uygulamaları-1998, Prof.Dr.Dinçer OPACIK, Prof.Dr.Veysel EROĞLU) 80 kişi x 150 lt/gün-kişi = 12.000 lt/gün = 12 m³/gün su tüketimi olacaktır. Günlük su tüketiminin tamamının atık suya dönüşeceği kabulüne göre hesaplanan günlük atık su miktarı 12.000 lt/gün (12 m³/gün) dür. Oluşabilecek bu evsel nitelikli (personel kaynaklı) atıksular, inşaat çalışmaları kapsamında, Lağım mecrası olmayan yerlerde yapılacak fosseptikler hakkındaki yönetmelik hükümlerine uygun olarak sahada şantiye alanında kurulacak olan sızdırmasız fosseptik çukurda (7,26 m x 1,5 m x 1,60 m ebadındaki 2 gözlü) depolanacaktır. (Bkz. Ek-15. Fosseptik Detay Planı). Fosseptik çukurun %80 doluluk oranına erişmesi durumunda içindeki atıksu, faaliyet sahibi tarafından kiralanacak olan vidanjör ile çektirilerek sahadan uzaklaştırılacaktır. Temizleme işlemi sonrası alınacak konu ile ilgili belgeler, faaliyet sahibi tarafından ibraz edilmek üzere 5 yıl saklanacaktır. (31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği Madde 32 ) Tesis inşaatı esnasında beton sulamasında ve nakliye için kullanılacak yollarda toz oluşumunu önlemek amacıyla kullanılacak olan su; Proje kapsamında beton sulamasında ve sahadaki tozumayı engellemek için kullanılacak olan su miktarı toplam 120 m³/gün olacağı tahmin edilmektedir. Kullanılacak olan su gün içerisinde buharlaşacağından atık suya dönüşmeyecektir. 188

Ayrıca inşaatların yapımı sırasında hazır beton sulama işlemi için her kat döküldükten sonra sabah ve akşam saatlerinde günde iki kez sulama yapılacaktır. Sulama işlemi beton suyu emene kadar devam edeceği için sonrasında sulama işlemine devam edilmeyeceğinden bu işlem sırasında atıksu oluşmayacaktır. Projenin inşaat aşamasındaki faaliyetlerden kaynaklanacak olan atıksu miktarları ve bertaraf şekilleri aşağıdaki tabloda verilmektedir: Suyun Kullanım Amacı İnşaat aşamasında çalışacak personelin içme ve kullanma suyu Beton sulamasında ve nakliye yollarında toz oluşumunu önlemek amacıyla kullanılacak olan su Oluşacak Atıksu Miktarı (m³/gün) 12 Atıksu Bertaraf Şekli (Deşarj Edileceği Ortam) Oluşabilecek bu evsel nitelikli (personel kaynaklı) atıksular, inşaat çalışmaları kapsamında, Lağım mecrası olmayan yerlerde yapılacak fosseptikler hakkındaki yönetmelik hükümlerine uygun olarak sahada şantiye alanında kurulacak olan sızdırmasız fosseptik çukurda (7,26 m x 1,5 m x 1,60 m ebadındaki 2 gözlü) depolanacaktır. (Bkz. Ek-15. Fosseptik Detay Planı). Fosseptik çukurun %80 doluluk oranına erişmesi durumunda içindeki atıksu, faaliyet sahibi tarafından kiralanacak olan vidanjör ile çektirilerek sahadan uzaklaştırılacaktır. - - 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ile 24.04.2011 tarih ve 27914 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Tesisin inşaat aşamasında oluşabilecek atıkların; Su Ürünleri Yönetmeliği nin 11 inci maddesi, EK-5 deki ilgili parametreler itibariyle kabul edilebilir değerlere bağlı kalınarak deşarj yapılacak ve sucul ekosisteme zarar verilmeyecektir. İşletme Aşaması: Projenin işletme aşamasındaki su ihtiyacı; Termal devremülk tesislerine gelen konukların (misafirlerin) ve tesis bünyesinde çalışacak personelin ihtiyacı olan içme ve kullanma suyu, Devremülklerde kullanılacak olan termal su, Yeşil alanların sulanmasında kullanılacak su. şeklinde olacaktır. 189

Termal devremülk tesislerine gelen konukların (misafirlerin) ve tesis bünyesinde çalışacak personelin ihtiyacı olan içme ve kullanma suyu, Devremülklerde kullanılacak olan termal su, Projenin işletme aşamasında tesis bünyesinde 10 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Ayrıca işletme aşamasında termal turizm tesisinin maksimum dolu olması halinde 3.052 (763 adet devremülk x 4 kişi/devremülk) kişinin konuk olacağı düşünülmektedir. İşletme aşamasında; 10 kişi tesis bünyesinde çalışacak personel, 3.052 kişi de tesislere gelecek konuk olmak üzere toplam 3.062 kişi için aşağıda hesaplamalar yapılmıştır. Günlük su ihtiyacı, kişi başı 150 lt/gün dür. (Kaynak:Su Temini ve Atıksu Uzaklaştırılması Uygulamaları-1998, Prof.Dr.Dinçer OPACIK, Prof.Dr.Veysel EROĞLU) 3.062 kişi x 150 lt/gün-kişi = 459.300 lt/gün = 459,3 m³/gün su tüketimi olacaktır. Günlük su tüketiminin tamamının atık suya dönüşeceği kabulüne göre hesaplanan günlük atık su miktarı 459.300 lt/gün (459,3 m³/gün) dür. Devremülklerde kullanılacak olan termal su miktarı 1.700 m³/gün olarak öngörülmektedir. Ayrıca 5686 kanun numaralı, 13.06.2007 tarih ve 26551 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu ve 11.12.2007 tarih ve 26727 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu Uygulama Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Yeşil alanların sulanmasında kullanılacak su, Toplam proje alanının 15.500 m² si yeşil alan olarak kullanılacaktır. Oluşturulacak olan yeşil alanların sulanmasında 124 m³/gün su tüketimi olacaktır. Yeşil alan sulamasında kullanılacak olan su, toprak tarafından emileceği için atıksuya dönüşmeyecektir. 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ile 24.04.2011 tarih ve 27914 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik te Madde 27. Yeraltından çıkarılarak enerji üretme ve ısıtma gibi çeşitli amaçlarla kullanılan jeotermal kaynak sularının debisi 10 L/sn ve üzerinde ise suyun alındığı formasyona reenjeksiyon ile bertaraf edilmesi zorunludur. Reenjeksiyon ile bertaraf etmeyenlere işletme ruhsatı verilemez. Ancak, reenjeksiyonun mümkün olmadığının bilimsel olarak ispatlanması hâlinde; alıcı ortama deşarj edilecek olan suların içerisinde çözülmüş hâlde bulunan mineral ve elementlerin miktarlarının belirlenmesi için yapılacak jeokimyasal analizlerin sonucuna göre Bakanlıkça belirlenecek deşarj standartları esas alınarak izin verilebilir. (Değişik son fıkra:r.g-13/2/2008-26786) denilmektedir. Tesiste kullanılacak olan jeotermal su, ekte işletme ruhsatı (Bkz. 190

Ek-4) sunulan jeotermal kaynaktan sağlanacaktır ancak enerji üretme ve ısıtma gibi amaçlar için kullanılmayacak olup sadece termal turizm hizmetleri için kullanılacaktır. Oluşabilecek bu evsel nitelikli atıksular ve termal atıksu, Taraklı Belediyesi ne ait mevcut kanalizasyon hattına verilerek deşarj edilecektir. Buradan kanalizasyon hattı vasıtasıyla toplanan atıksuların, Taraklı Belediyesi tarafından projelendirme ve yapım işlemleri devam eden Taraklı Belediyesi Atıksu Arıtma Tesisi nde arıtılması sağlanmış olacaktır. Konu ile ilgili olarak projeden kaynaklanacak olan atıksuların, belediyenin atıksu arıtma tesisine kabul edileceğine dair yazı Taraklı Belediyesi nden alınmış olup, Ek-12 de sunulmuştur. Taraklı Belediyesi tarafından projelendirme ve yapım işlemleri halen devam eden Taraklı Belediyesi Atıksu Arıtma Tesisi nin 2 yıl içerisinde tamamlanması planlanmaktadır (Bkz.Ek-12). Atıksu Arıtma Tesisi nin belirtilen sürede tamamlanıp faaliyete geçememesi durumunda ise TARAKLI TERMAL tarafından paket arıtma tesisi yaptırılarak faaliyetten kaynaklanacak olan atıksular bu paket arıtma ünitesinde arıtılacaktır. Bu husus, faaliyet sahibinin taahhütü altındadır. Projenin işletme aşamasındaki faaliyetlerden kaynaklanacak olan atıksu miktarları ve bertaraf şekilleri aşağıdaki tabloda verilmektedir: Suyun Kullanım Amacı Oluşacak Atıksu Miktarı (m³/gün) Konukların, tesiste çalışacak personelin içme ve kullanma suyu 459,3 Devremülklerde kullanılacak olan termal su 1.700 Atıksu Bertaraf Şekli (Deşarj Edileceği Ortam) Taraklı Belediyesi kanalizasyon hattına verilerek uzaklaştırılacaktır. Taraklı Belediyesi ne ait Atıksu Arıtma Tesisi nin planlanan sürede tamamlanamaması halinde ise faaliyet sahibi tarafından paket arıtma tesisi yaptırılacaktır. Paket arıtma ünitesinden geçecek atıksular, kanalizasyona deşarj standartları sağlandıktan sonra kanalizasyon hattına deşarj edilecektir. Faaliyet sırasında yapılacak atıksu deşarjlarında Atık Suların Kanalizasyona Deşarj Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Proje alanında yapılacak faaliyetler sırasında, 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ile 24.04.2011 tarih ve 27914 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Tesisin işletme aşamasında oluşabilecek atıksuların; Su Ürünleri Yönetmeliği nin 11 inci maddesi, EK-5 deki ilgili parametreler itibariyle kabul edilebilir değerlere bağlı kalınarak deşarjı yapılacak ve sucul ekosisteme zarar verilmeyecektir. Alanda peyzaj uygulamaları başlarken; nebati toprağın çapalanmasının ardından fiğ bitkisi alana ekilecek, bitki boylandıktan sonra herhangi bir gübreleme yapılmadan bitki çapa makinasiyla çapalanıp toprağa karıştırılacaktır. Organik gübre olarak fiğ bitkisi, taban suyuna herhangi bir kimyasal madde karışımına yol açmayacak, ek gübreleme ihtiyacı olmadan tüm alanda gübreleme işlemi için kullanılacaktır. 191

Yaklaşık bir hafta sonra çim tohumları ile alanda ekim yapılıp sulanmaya başlanacaktır. Bu işlem esnasında; 4- Taban suyuna kimyasal madde karışmaması, 5- Birden fazla gübreleme işlemine gerek olmaması, 6- Mümkün olduğunca organik madde kullanımı. sağlanmış olacaktır. Peyzaj çalışmalarında yeşil alanlarda kullanılacak gübre fiğ bitkisi, çim türü ise 5 li karışımdır. Kullanılacak gübre tamamen bitkiye dayalı olduğundan ve kimyasal madde içermediğinden dolayı arazide yer altı sularına olumsuz bir etkisi söz konusu olmayacaktır. Proje kapsamında jeotermal kaynaktan ısıtma ve enerji üretme amaçları için yararlanılmayacak olup, bu su sadece termal turizm hizmetleri için kullanılacaktır. Projenin işletme aşamasında ısınma amaçlı doğalgaz kullanılacaktır. Gerekli izinler alındıktan sonra doğalgaz şebekesinden ücreti mukabilinde temin edilecektir. Faaliyet alanında, kullanılacak makineler vb. araç-ekipmanın çalıştırılması sırasında elektrik enerjisine ihtiyaç duyulacaktır. Tesis içerisinde makine kullanımı ve aydınlatmada elektrik enerjisi kullanılacaktır. Projenin işletme aşamasındaki elektrik ihtiyacı, gerekli izinler alındıktan sonra, en yakın enerji nakil hattından hat çekilerek temin edilecektir. Projenin inşaat ve işletme aşamasında oluşacak gürültü hesaplamaları, değerlendirmesi ve alınacak kontrol tedbirleri; hazırlanma aşaması devam eden Akustik Rapor da yer almaktadır. Akustik Rapor tamamlandıktan sonra Bakanlığınıza sunulacaktır. Bu husus, faaliyet sahibinin taahhütü altındadır. Toz Emisyonları: Arazi Hazırlık (İnşaat) Aşaması: Sahada yapılacak arazi hazırlık (inşaat) aşamasında kazı, dolgu, taşıma ve yükleme işlemleri esnasında toz emisyonu oluşumu söz konusu olacaktır. Bu emisyonlar; toprak yapısına (malzeme cinsi, rutubeti ve tane boyut dağılımı), kazıcı cinsine, yükleme boşaltma yüksekliğine, taşıyıcı araçların tonajına, hızına, tekerlek sayısına, kullanılan yolların yüzey kaplaması özelliklerine ve mesafeye bağlı olarak değişmektedir. Proje kapsamında oluşacak tozlanmanın miktarı hesaplanarak; toz oluşumunu minimuma indirgemek için kontrollü olarak çalışma yapılacak olup, kamyonların gelişgidişleri esnasında yolun tozumasını önlemek amacıyla yolda spreyleme yapılacaktır. Spreyleme için gerekli su miktarı, mevsime ve spreyleme yapılan suyun buharlaşma hızına göre değişmektedir. Rüzgar yönü dikkate alınarak kamyonların boşaltma yönü ayarlanacak, yükleme-boşaltma işlemleri yapılırken savurma yapılmadan ve yavaş bir şekilde yükleme yapılacak, hafriyat-malzemeleri taşıma sırasında kamyonların üstleri branda ile kapatılacaktır. Hava kirliliği konusunda 03.07.2009 ve 27277 sayılı Resmi 192

Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren (10.11.2012 tarih ve 28463 sayı ile değişiklik yapılan) Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine riayet edilecektir. Bu yönetmeliğin Ek-1 inde öngörülen önlemler alınacaktır. Bu önlemler; saha içi yollar düzenli olarak temizlenmeli, tozumaya karşı her türlü önlem alınmalı (sulama, süpürme vb), yollar bitümlü kaplama malzemeleri (asfalt vb.) ve/veya beton malzemelerle kaplanması, Hammadde depolama alanının etrafının rüzgar kesici levha ve ağaçlarla çevrilmesi v.b sağlanacaktır. Ayrıca Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği 25. maddede Hafriyat Toprağı ile İnşaat/Yıkıntı Atıklarının Taşınması Sırasında Alınacak Önlemler de belirtilen hususlara da uyulacaktır. Hafriyatın hangi döküm sahasına döküleceği, yasal inşaat izinlerinin alınmasından sonra Taraklı Belediyesi ile yapılacak görüşmelerden sonra belli olacaktır. Atık Toprak ve Döküm Belgesi Taraklı Belediyesi nden alınacaktır. Yasal döküm alanına taşıma izinleri alınmadan hafriyat işlemlerine başlanmayacaktır. TARAKLI TERMAL, inşaattan kaynaklanan hafriyat toprağını Hafriyat Toprağı ve Yıkıntı Atıkları Kontrolü Yönetmeliği ile ilgili yönetmelik hususlarına göre çevreye rahatsızlık vermeyecek şekilde yönetmeliklerde belirtilen tedbirleri almak kaydıyla geçici olarak depolayacağını çevre ve park-bahçe düzenlemesinde kullanacağını geri kalan hafriyat toprağını ise nihai depolama sahasına göndereceğini taahhüt eder. (763 Adet Termal Devremülk Tesisi) projesinde, proje alanında değerlendirilecek hafriyat toprağı ile ilgili hususlarda Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği 14. madde de Hafriyat Sırasında Alınacak Önlemler başlığı altında belirtilen hususlar ile 26. madde de Hafriyat Toprağının Tekrar Kullanılması ve Geri Kazanılması başlığı altında belirtilen hususlara uyulacaktır. Modelleme çalışması, oluşacak kümülatif toz emisyonunu oluşturacak kaynakların hepsinin bir anda olduğu varsayılarak yapılmıştır. Bu durum model çalışmalarında bir zorunluluk olmasına rağmen, pratikte sahadaki tüm emisyon yayıcı kaynakların aynı anda çalışması söz konusu değildir. Sahadaki toz emisyonu, yollarda sulama işlemleri gibi tedbirlerle kontrol altına alınmaya çalışılacaktır. Bu şekilde toz emisyonu en aza indirgenecektir. Tozlar, en yakın yerleşim yerlerine ulaşmadan UVS ve KVS Sınır Değerleri nin altına inmektedir ve yerleşim yerleri tozlardan etkilenmeyecektir. İşletme Aşaması: Söz konusu proje için işletme aşamasında toz oluşumuna neden olacak herhangi bir faaliyet gerçekleştirilmeyecektir. Ayrıca tesisler, işletmeye açıldıktan sonra tesis içerisindeki yollar betonarme/asfalt olacağı için toz oluşumu söz konusu olmayacaktır. 193

Proje alanı civarında taşkın oluşturabilecek derecede bir yükselti bulunmamaktadır. Ayrıca bölgede taşkın riski oluşturacak yüksek debili ve beslenme alanına sahip bir akarsu bulunmamaktadır. Bu nedenle taşkın, sel, göllenme ve yeraltısuyu baskın riski yoktur. Ancak tedbiren yerleşim bölgesinin yüksek kotlara bakan kısımlarında gelen yağmur sularını drene edecek şekilde kuşaklama kanalları yapılacaktır. Sahada olabilecek herhangi bir kaza, yangın veya sabotaj ihtimaline karşı işletme hiçbir zaman boş bırakılmayacak, bunun için sahada sürekli bir bekçi bulundurulmaktadır ve bulundurulacaktır. Tüm bu kazaları azaltmak ve engellemek için personele eğitim verilecek, gerekli uyarılar yapılacak ve ilgili yerlere uyarı levhaları asılacaktır. Proje alanına, çalışanların dışında başka bir kimsenin girmesi de engellenecektir. Saha, herhangi bir tehlike halinde personel tarafından acilen boşaltılacaktır. Proje alanında, çıkabilecek herhangi bir yangına karşı çalışan eleman sayısı kadar yangın söndürme ekipmanı (yangın söndürme tüpü, su kovası, kazma, kürek vs.) hazır bulundurulacaktır. Yapılacak işlemler sırasında yangın ihtimaline karşı her türlü tedbir alınacak ve ilgili İdare ile ilişki kurulacaktır. Herhangi bir yangın çıkması durumunda ilk müdahale ile birlikte, en yakın itfaiyeye ve gerekli birimlere haber verilecektir. Faaliyetle ilgili İtfaiye Raporu alınacaktır. Acil Eylem Planı ile ilgili yapılan çalışmalar İl Sivil Savunma Müdürlüğü ne onaylatılacaktır. Çalışanlar arasında kurtarma ve söndürme ekipleri oluşturularak, acil durumlarda yardım istenecek kurum ve kuruluşların listesi ile irtibat numaraları şantiye binasında herkesçe görülebilecek şekilde yerleştirilecektir. Kullanılacak ekipmanların bakımları da rutin olarak yaptırılarak kaza ve olası yangın riski minimize edilecektir. Faaliyet alanı ve yakın çevresinde sel, kaya düşmesi, heyelan, çökme vb. tehlikeler mevcut değildir. Ayrıca topoğrafik durum incelendiğinde su baskını türü afetlerin oluşmayacağı anlaşılmaktadır. Ancak hertürlü ihtimale karşı gerekli uyarı levhaları asılacaktır. Deprem haritası ve Jeolojik haritaları raporun ilgili bölümlerinde verilmiştir. Projenin tamamlanması döneminde insan sağlığını ya da çevreyi etkileyecek kaza riski bulunmamaktadır. ÇED Raporlarında Verilen Taahhütlere Ait Yatırımın İnşaat Dönemi İzleme- Kontrol Formunda belirtilen kriterlere göre sahada izleme çalışmaları değerlendirilerek, İzleme- Kontrol formları bakanlıkça belirlenen aralıklarla bakanlığa sunulacaktır. 194

BÖLÜM 8: SONUÇLAR (Yapılan Tüm Açıklamaların Özeti, Projenin Önemli Çevresel Etkilerinin Sıralandığı ve Projenin Gerçekleşmesi Halinde Olumsuz Çevresel Etkilerin Önlenmesinde Ne Ölçüde Başarı Sağlanabileceğinin Belirtildiği Genel Bir Değerlendirme, Proje Kapsamında Alternatifler Arası Seçimler ve Bu Seçimlerin Nedenleri) TARAKLI TERMAL tarafından Sakarya İli, Taraklı İlçesi, Hacıyakup Köyü, Ulucami Mahallesi, Yukarıçay Mevkii, 30-31 Pafta, 3168 Parsel nolu 87.383,97 m² lik sahanın, 87.381,140 m² lik (8,73 ha) kısmında (763 Adet Termal Devremülk Tesisi) işletilmesi planlanmaktadır. Gerçekleştirilmesi planlanan bu projenin amacı; ülkemizde ve dünyada sağlık turizminde artan termal turizmin olumlu etkilerinin sonucunda öneminin hızla arttığı, termal turizmin artık dünyada sağlık sektöründe önemli bir yer tuttuğu bilinmektedir. Bununla birlikte ülkemizin termal yer altı kaynaklarının zengin olması özellikle bu zenginliklerin bu bölgede toplanması Sakarya, Yalova, Bursa illeri ve çevresi açısından yatırım ve turizm faaliyetlerinin gelişmesini sağlamaktadır. Tesisin kurulacağı alanın bu bölgede yer alması önemini arttırmaktadır. Bu bölgede termal suların gerekli bilimsel ve teknolojik önlemler alınarak, akışkan özelliklerinin değiştirilmeden kullanılması da termal turizm ve sağlık açısından tercih sebebi olmaktadır. Tüm bunların değerlendirilmesi sonucunda bu alanda sağlık termal turizm işletme tesisinin kurulması, hem ülke ve bölge için sağlık ve turizme katkı sağlanması hem de mevcut olan yer atı zenginliklerinin kullanılması ile ülkenin ve bölgenin ekonomik ve sosyal gelişimine katkıda bulunması amaçlanmıştır. Bu tesisin kurulması planlanırken çevreye olan olumsuz etkilerinin en az seviyede olması gerekmektedir. Bununla ilgili olarak tüm önlemler alınacaktır. Kurulması planlanan turizm kompleksinin ekonomiye de önemli girdiler sağlaması, bu bölgede belirli bir istihdam alanı oluşturması ayrıca bölgeye sağlayacağı önemli katkıların başında gelmektedir. Ayrıca söz konusu proje ile takriben 3.052 kişiye termal sağlık-turizm hizmeti verilmesi planlanmaktadır. Yapılacak yatırımla; işletme ruhsatı alınan jeotermal kaynaktan sağlık sektöründe yararlanılması, ekonomiye kazandırılarak termal su kaynaklarının değerlendirilmesini, istihdama katkı, katma değer yaratılması ve ulusal ekonomiye katkı sağlanması amaçlanmaktadır. Planlanan turizm yatırımının en yakın yerleşim yeri olan Taraklı İlçesi başta olmak üzere ilçe, il, bölge ve hatta ülke ölçeğinde sosyo-ekonomik açıdan olumlu yönde girdilerinin olacağı düşünülmektedir. Ayrıca turizm potansiyelinin yüksek olduğu yöreleri korumak, kullanmak, sektörel kalkınmayı ve planlı gelişimi sağlamak, ekonomik verimliliği artırmak, kültür ve turizme dönük kullanımların ağırlıklı olduğu bölgelerdeki koruma ve gelişmeyi sağlamak, çarpık yapılaşmayı önlemek düşüncesiyle Termal Turizm Merkezi ve dünya çapındaki 180 sakin şehirden birisi (Taraklı İlçesi) ilan edilen bu bölgede bu hususlara hizmet edecek bir proje olduğu düşünülmektedir. Kurulması planlanan turizm kompleksinin ekonomiye de önemli girdiler sağlaması, bu bölgede belirli bir istihdam alanı oluşturması ayrıca bölgeye sağlayacağı önemli katkıların başında gelmektedir. 195

Yukarıda tanımlanan işin, çevre üzerine etkilerini araştırmak ve olumsuz etkileri minimize etmenin teknik koşullarını sağlamak projenin başlıca amaçlarından birisidir. Termal turizm tesisi kapsamında planlanmış olan turizm kompleksi işlev ve kapasite açısından hizmet ömrü sınırsız olarak öngörülmektedir. Proje kapsamında inşa edilecek devremülkler en üst düzey inşaat teknolojilerine göre yapılacağından ve yararlanılacak-işletilecek olan jeotermal kaynağın işletme ruhsat süresi 30 yıl olduğundan dolayı proje ömrü olarak en az 30 senelik ömre sahip olacağı düşünülmektedir. (Ek-4. Jeotermal Kaynak İşletme Ruhsatı) Termal tesis projesinin yapılması planlanan alana ait, İmar Durumu ve Aplikasyon Krokileri Ek-2 de verilmiştir. Proje kapsamında yapılması planlanan devremülk sayısı 763 olup, 35 blok olacak şekilde inşa edilecektir. Sahada şuan itibariyle 14 bloğun temel kazı-dolgu işlemleri tamamlanmış (609 devremülk dairenin kaba beton işlemleri) durumdadır. (6 adedi A Tipi Blok, 8 Adedi de B Tipi Blok olmak üzere) (Bkz. Proje Alanı Fotoğrafları) Saha ve çevresine ait ölçekli Topoğrafik Harita, Yer Bulduru Haritası, Uydu Fotoğrafı Ek-6 da verilmiştir. Sahaya, Göynük-Taraklı karayolundan (D150), Hacıyakup köy yolu ayrımından 1 km.lik stabilize yol ile ulaşılmaktadır. Tesis içi ve tesis bağlantı yolları gerekli izinler alındıktan sonra açılacaktır. Proje konusu sahaya en yakın konut, yaklaşık 520 m. güneydoğusundaki Taraklı ilçesine bağlı konuttur. Saha, güneydoğusundaki Taraklı ilçe merkezine yaklaşık 1,1 km., kuzeybatısındaki Hacıyakup köy merkezine ise yaklaşık 5 km. mesafededir. Saha, güneydoğusunda bulunan seralara 200 m. mesafededir. Proje, arazi hazırlık (inşaat) ve işletme aşamasından oluşacaktır. Arazi hazırlık aşamasında; temel-kazı çalışmaları, şantiye, tesisin kurulması v.b işler yapılacaktır. İşletme aşamasında ise termal turizmine hizmete başlanacaktır. Proje alanı çevresinde ormanlık alanlar mevcut olup, yakın çevresinde herhangi bir yapı bulunmamaktadır. Yapılacak tesisin alanı, termal turizm yatırımlarının bulunduğu bölgededir. Burada termal turizme; 59.441,59 m 2 lik taban alanda (bütün blokların toplam taban alanı), 29 blok halinde Zemin+3 Kat olacak şekilde toplam 667 adet A tipi (1+1) devremülk daire ile, 9.970,62 m 2 lik taban alanda (bütün blokların toplam taban alanı), 6 blok halinde Zemin+3 Kat olacak şekilde toplam 96 adet B tipi (2+1) devremülk daire, olmak üzere toplam 763 adet devremülk ile hizmet verilmesi planlanmaktadır. 196

Termal tesislerin yapılması düşünülen alanın, bölgenin jeolojik ve jeoteknik etütler açısından uygun alan olması, faaliyet sahibine ait tapulu arazi olması, çevresel ve eğim açısından uygun bir konumda olması ve işletilmesi planlanan jeotermal kaynağın saha yakınındaki mevcudiyeti gibi sebeplerle bu bölge proje alanı olarak seçilmiştir. Sahadaki jeotermal kaynak, doğal bir süreç sonucu yeryüzünün bazı yerlerinde oluşmaktadır. Bu yüzden termal turizm faaliyetleri, yer alternatifi olmayan faaliyetlerdir. Ancak alınan önlemler ve kullanılan teknoloji bakımından alternatifler oluşturulması mümkündür. Yukarıda sunulan, Termal turizm işletmesi faaliyeti esnasında kullanılacak yöntemler ve ekipmanlar, günün teknolojisine uygun olarak seçilmiştir. Sonuç olarak, bu proje ve yer için farklı bir alternatif düşünülmemiştir. Ayrıca proje alanı, coğrafi konumu itibariyle tarihi zenginliklere sahip bir bölgede yer almakta (Taraklı İlçesi) ve termal turizm işletmesinden faydalanacak olan konukların (misafirlerin) ulaşımı için uygun yerde oluşu, civarındaki karayollarının mevcudiyeti gibi nedenlerle de seçilmiştir. Proje yapımı tek etap şeklinde planlanmıştır. Devremülklerin bitiş ve termal turizmi kullanımına geçiş süresi, 2014-Aralık ayı olarak öngörülmektedir. Toplam Proje bedeli 11.175.000 TL olarak belirlenmiştir. Projede finans kaynağı olarak; % 30 faaliyet (proje) sahibine ait öz kaynaklar, % 70 ise inşa edilip satılması planlanan devremülk satışından elde edilecek kaynaklar kullanılacaktır. Faaliyet alanı; Sakarya İli, Taraklı İlçesi sınırlarındadır. Söz konusu saha, 1/100.000 ölçekli ADAPAZARI h-24 paftası içerisindedir. Sakarya İl Özel İdaresi İl Genel Meclis Başkanlığı nın 07/01/2010 tarih ve 10 nolu kararı ile Sakarya Büyükşehir Belediye Meclisinin 11/01/2010 tarih ve 1/22 nolu kararları ile onanan, üzerinde proje sahasının işaretlendiği Sakarya iline ait 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı, lejandı ve plan hükümleri (Aslı Gibidir Onaylı) Ek-8 de verilmiştir. Sahaya ait, Sakarya İl Özel İdaresi, Yapı Kontrol Müdürlüğü görüş yazısında; ( Ek-8) Sakarya İli, 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında söz konusu proje sahasının bulunduğu alan leke olarak Marjinal Tarım Alanları lejantında kalmakta olup, bu bölgede Termal Turizm ikonu bulunmaktadır. denilmektedir. Proje sahasının yer aldığı termal turizm alanı, Söz konusu planın hükümleri Madde III.23.2. kısmında; Termal Turizm Alanları-Termomineral su banyosu, içme, inhalasyon, çamur banyosu gibi çeşitli türdeki yöntemlerin yanında iklim kürü, fizik tedavi, rehabilitasyon, egzersiz, psikoterapi, diyet gibi destek tedavilerinin birleştirilmesi ile yapılan kür (tedavi) uygulamalarının yanı sıra termal suların eğlence ve rekreasyon amaçlı kullanımı ile meydana gelen turizm türünün (Kaplıca Turizmi) yapıldığı alanlardır. şeklinde ifade edilmektedir. 197

Proje alanında; ilan edilmiş özel statülü alan, sulak alan, turizm alanı, doğal, kentsel ve arkeolojik sit alanı, kentsel sit alanı, içme suyu havzası, özel çevre koruma alanı, milli park, yaban hayatı geliştirme sahası bulunmamaktadır. Saha, 1. derece doğal sit ilan edilen güneydoğusundaki Taraklı ilçe merkezine yaklaşık 1,1 km mesafededir. Proje alanı; Sakarya İli, Taraklı İlçesi sınırlarında yer almaktadır. Proje konusu sahaya en yakın konut, yaklaşık 520 m. güneydoğusundaki Taraklı ilçesine bağlı konuttur. Proje Etki alanı olarak, sahanın güneydoğusunda bulunan en yakın yerleşim yeri olan 1,1 km mesafedeki Taraklı ilçe merkezi belirlenmiştir. (Ek-10. Proje Etki Alanı Uydu Haritası) Taraklı ilçe merkezinin, projeden etkilenecek alan olarak belirlenmesinin nedeni, söz konusu proje sahasına en yakın yerleşim birimi olmasıdır. Proje sahasında herhangi bir tarımsal faaliyet yapılmamaktadır. Ayrıca yakın civarda hiçbir endüstriyel faaliyet de bulunmadığı için bölgede herhangi bir yüzeysuyu kullanımı mevcut değildir. Sadece Aksu Deresi ve Göynük Çayı kenarındaki sahalarda küçük ölçekte tarım yapılmaktadır. Taraklı ilçesi ormanlık bir arazi yapısına sahip olup dar bir vadide kurulmuştur. Etrafı yüksek dağ ve tepelerle çevrilidir. Deniz seviyesinden yüksekliği 485 metredir. Proje sahasının yakın civarında herhangi bir göl, gölet, baraj bulunmamaktadır. En yakın mesafedeki Çubuk Gölü 30 km uzaklıktadır ve farklı bir yan havzada bulunmaktadır. En yakın mesafedeki baraj ise yine farklı bir havzada olan ve proje sahasına kuş uçuşu yaklaşık 27 km mesafede olan Çayköy Barajıdır. Proje alanı civarında taşkın oluşturabilecek derecede bir yükselti bulunmamaktadır. Ayrıca bölgede taşkın riski oluşturacak yüksek debili ve beslenme alanına sahip bir akarsu bulunmamaktadır. Bu nedenle taşkın, sel, göllenme ve yeraltısuyu baskın riski yoktur. Projenin işletme aşamasında faydalanılacak olan termal su, Ek-4 de işletme ruhsatı verilen jeotermal kaynaktan sağlanacak olup, proje alanının batısında kuşuçuşu 4 km mesafededir. Termal tesislerde kullanılacak olan sıcak su, sahanın 4 km kadar batısında 281770 D/4475414 K koordinatlarında açılmış olan sıcak su sondajından sağlanacaktır. Proje sahası içerisinde herhangi bir sondaj faaliyetinde bulunulmayacaktır. Sondaj kuyusundan itibaren 200 inç çapındaki borularla, 4,67 km uzunluğundaki isale hattı ile proje alanına taşınacaktır. Termal suyun sıcaklığı, kaynaktan çıkarıldığı anda 48,5 ºC dir. Sondaj kuyusundan itibaren 200 inç çapındaki borularla, 4,67 km uzunluğundaki isale hattı ile proje alanına taşınan termal su, tesis bünyesinde dizayn edilecek olan ve Ek-13 de planı verilen eşanjör sisteminde insan vücudu için kullanılabilir sıcaklık olan 36-37 ºC ye kadar soğutulacaktır. Kullanılabilir sıcaklığa indirilen termal su, eşanjör ve borulama sistemi vasıtasıyla devremülklere ve sosyal tesislerdeki hamam ve havuzlara iletilecektir. 198

Proje konusu saha içerisinde orman alanı bulunmamaktadır. Proje sahası sınırlarından itibaren sahanın etrafı ormanlık alandır. (Bkz.Ek-6. Orman Kadastro Hartası) Hayata geçirilmesi planlanan proje ile tesise gelecek konuklar için Taraklı ilçe merkezine de gezi amaçlı seyahatler yapılacak olup, bu seyahatlerin de ilçe ekonomisine artı değer kazandıracağı düşünülmektedir. Projenin inşaat aşamasında 80 personel, işletme aşamasında ise 10 personel olmak üzere toplam da 90 kişilik bir nüfusa iş istihdamı sağlanacaktır (Projeye konu olan termal devremülklerin işletmeye açılmasıyla tesis bünyesinde 10 personelin çalıştırılması planlanmaktadır.) Projenin inşaat ve işletme aşaması olmak üzere her iki aşamasında da çalıştırılacak personellerin, civar köy ve ilçe merkezinden tedarik edilmesi planlanmakta olduğundan, yöre ekonomisindeki 90 kişilik nüfusa da istihdam sağlanacak olup, projenin bu konuda yöre ekonomisine olumlu etkilerinin olacağı düşünülmektedir. Gerçekleştirilmesi planlanan projede; toplam tapu alanı olan 87.383,97 m² lik sahanın, 87.381,140 m² lik (8,73 ha.) kısmının proje alanı olması planlanmaktadır. Ancak kazı yapılacak alan toplam 60.573.43 m² olacaktır. Toplam inşaat süresi 3 yıl, hafriyat/kazı süresi ise toplam 1,5 yıl olarak planlandığından; Bu yüzden yıllık kazılacak alan: 60.573.43 m 2 / 1,5 yıl = 40.382,28 m 2 olacaktır. (Kaynak:Yıldız Teknik Üni. Evsel ve ticari katı atıklarından geri kazanılabilir maddelerin potansiyelinin araştırılması Yüksek Lisans Tezi, Tez Danışmanı Doç. Dr. M. Talha GÖNÜLLÜ,1997.) Binaların temel derinliği 1,5 metre olarak kabul edildiğinde; oluşacak olan yıllık hafriyat miktarının; 40.382,28 m 2 /yıl x 1,5 m = 60.573,43 m 3 /yıl 60.573,43 m 3 /yıl x 1,6 m 3 /ton = 96.917,48 ton/yıl olacağı tahmin edilmektedir. (Söz konusu projede ortaya çıkacak hafriyat toprağının birim ağırlığı 1,6 ton/m 3 kabul edilmiştir.) Çıkarılan hafriyatın; bir kısmının (%90 ı) çevre ve peyzaj işleri düzenlemesinde kullanılması, kalan kısmının (%10 u) ise belediyeden gerekli izinler alındıktan sonra hafriyat döküm sahasına dökülmesi planlanmaktadır. Belediyeden gerekli izinler alındıktan sonra hafriyat döküm sahasına dökülecek hafriyat miktarı; 96.917,47 ton/yıl x %10 = 9.691,74 ton/yıl Belediyeden gerekli izinler alındıktan sonra hafriyat döküm sahasına dökülecek hafriyat, sahada depolanmayacak olup, kamyonlarla sürekli olarak, izin alınmış olan hafriyat döküm sahasına taşınacaktır. 199

Çevre ve peyzaj işleri düzenlemesinde kullanılması planlanan (tekrar kullanılacak) hafriyat miktarı; 96.917,47 ton/yıl x %90 = 87.225,72 ton/yıl olacağı tahmin edilmektedir. Çevre ve peyzaj işleri düzenlemesinde kullanılması planlanan (tekrar kullanılacak) hafriyat, projenin inşaat aşamasında sahada geçici olarak oluşturulacak olan hafriyat depolama sahasında (Ek-6 daki Vaziyet Planı nda gösterilen) depolanacaktır. İnşası tamamlanan kısımların çevre ve peyzaj düzenlemesinde serilerek kullanılacaktır. Arazi Hazırlık (İnşaat) Aşaması: Projenin arazi hazırlama ve inşaat aşamasındaki su ihtiyacı, inşaat işlemleri esnasında çalışacak personelin ihtiyacı olan içme ve kullanma suyu, tesis inşaatı esnasında beton sulamasında kullanılacak olan su, sahadaki hafriyatın ve tesis inşası için gerekli olan inşaat malzemelerinin taşınması sırasında (nakliyesi) yollarda toz oluşumunu önlemek amacıyla kullanılacak su şeklinde olacaktır. suyu, İnşaat işlemleri esnasında çalışacak personelin ihtiyacı olan içme ve kullanma Projenin arazi hazırlık (inşaat) aşamasında 80 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Günlük su ihtiyacı, kişi başı 150 lt/gün dür. (Kaynak:Su Temini ve Atıksu Uzaklaştırılması Uygulamaları-1998, Prof.Dr.Dinçer OPACIK, Prof.Dr.Veysel EROĞLU) 80 kişi x 150 lt/gün-kişi = 12.000 lt/gün = 12 m³/gün su tüketimi olacaktır. Tesis inşaatı esnasında beton sulamasında ve nakliye için kullanılacak yollarda toz oluşumunu önlemek amacıyla kullanılacak olan su; Proje kapsamında beton sulamasında ve sahadaki tozumayı engellemek için kullanılacak olan su miktarı toplam 120 m³/gün olacağı tahmin edilmektedir. Sahada tozumayı engellemek amacı ile sahada ve araç yollarında arazöz ile spreyleme yapılacaktır. Arazi için yapılacak olan spreyleme su ihtiyacı, meteorolojik şartlar dikkate alınarak uygulanacaktır. Projenin arazi hazırlık (inşaat) aşamasında temin edilecek olan su miktarları ve nereden temin edileceği aşağıdaki tabloda verilmektedir: Suyun Kullanım Amacı Miktarı (m³/gün) Personelin içme ve kullanma suyu 12 Beton sulaması ve kullanılacak yollarda 120 toz oluşumunu önlemek için sulama suyu Temin Edileceği Yer Taraklı Belediyesi su şebekesi Arazi hazırlık (inşaat) aşamasında kullanılacak olan suyun tamamının, yer altı kaynaklarından (açılması planlanan artezyen (derin) kuyular vasıtasıyla) temin edilmesi planlanıyordu. Ancak faaliyet sahibi; su temin planında değişiklik yaparak, projenin inşaat 200

aşamasında gerekli olan suyu, Taraklı Belediyesi ile yapılan görüşmeler neticesinde, mevcut su şebekesinden temin etmeye karar vermiştir. Kullanılacak olan suyun Taraklı Belediyesi su şebekesinden sağlanacağına dair yazı Ek-12 de sunulmuştur. Proje alanına en yakın şehir şebekesine gerekli izinler alındıktan sonra bağlantı yapılacaktır. Temin edilecek olan su, sahada su deposunda depolanacaktır. İçme ve kullanma amaçlı suların, 17.02.2005 tarih ve 25730 sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren ve 31.07.2009 tarih ve 27305 sayı ile değişiklik yapılan İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkındaki Yönetmelik hükümlerine uygun olmasına dikkat edilecektir. İşletme Aşaması: Projenin işletme aşamasındaki su ihtiyacı; Termal devremülk tesislerine gelen konukların (misafirlerin) ve tesis bünyesinde çalışacak personelin ihtiyacı olan içme ve kullanma suyu, Devremülklerde kullanılacak olan termal su, Yeşil alanların sulanmasında kullanılacak su. şeklinde olacaktır. Termal devremülk tesislerine gelen konukların (misafirlerin) ve tesis bünyesinde çalışacak personelin ihtiyacı olan içme ve kullanma suyu, Devremülklerde kullanılacak olan termal su, Projenin işletme aşamasında tesis bünyesinde 10 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Ayrıca işletme aşamasında termal turizm tesisinin maksimum dolu olması halinde 3.052 (763 adet devremülk x 4 kişi/devremülk) kişinin konuk olacağı düşünülmektedir. İşletme aşamasında; 10 kişi tesis bünyesinde çalışacak personel, 3.052 kişi de tesislere gelecek konuk olmak üzere toplam 3.062 kişi için aşağıda hesaplamalar yapılmıştır. Günlük su ihtiyacı, kişi başı 150 lt/gün dür. (Kaynak:Su Temini ve Atıksu Uzaklaştırılması Uygulamaları-1998, Prof.Dr.Dinçer OPACIK, Prof.Dr.Veysel EROĞLU) 3.062 kişi x 150 lt/gün-kişi = 459.300 lt/gün = 459,3 m³/gün su tüketimi olacaktır. Projede kullanılacak işletme sırasında en önemli doğal kaynak, işletilmesi planlanan jeotermal su kaynağıdır. Termal turizm tesisi projesinin işletilmesi sırasında kullanılacak olan termal nitelikli suyun analiz raporları Ek-7 de sunulmuştur. Jeotermal kaynağa ait işletme ruhsatı alınmış olup, Ek-4 te sunulmuştur. Termal tesislerde kullanılacak olan sıcak su, sahanın 4 km kadar batısında 281770 D/4475414 K koordinatlarında açılmış olan sıcak su sondajından sağlanacaktır. Proje sahası içerisinde herhangi bir sondaj faaliyetinde bulunulmayacaktır. Sondaj kuyusundan itibaren 200 inç çapındaki borularla, 4,67 km uzunluğundaki isale hattı ile proje alanına taşınacaktır. Termal suyun sıcaklığı, kaynaktan çıkarıldığı anda 48,5 ºC dir. Sondaj kuyusundan itibaren 200 inç çapındaki borularla, 4,67 km uzunluğundaki isale hattı ile proje alanına taşınan termal su, tesis bünyesinde dizayn edilecek olan ve Ek-13 de planı verilen eşanjör sisteminde insan vücudu için kullanılabilir sıcaklık olan 36-37 ºC ye kadar soğutulacaktır. 201

Kullanılabilir sıcaklığa indirilen termal su, eşanjör ve borulama sistemi vasıtasıyla devremülklere ve sosyal tesislerdeki hamam ve havuzlara iletilecektir. Devremülklerde kullanılacak olan termal su miktarı 1.700 m³/gün olarak öngörülmektedir. Ayrıca 5686 kanun numaralı, 13.06.2007 tarih ve 26551 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu ve 11.12.2007 tarih ve 26727 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu Uygulama Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Yeşil alanların sulanmasında kullanılacak su, Toplam proje alanının 15.500 m² si yeşil alan olarak kullanılacaktır. Oluşturulacak olan yeşil alanların sulanmasında 124 m³/gün su tüketimi olacaktır. Termal devremülk tesislerine gelen konukların (misafirlerin) ve tesis bünyesinde çalışacak personelin ihtiyacı olan içme suyu damacanalarla ücreti mukabilinde su satış izin belgeli firmalardan temin edilecektir. Kullanma suyu ve yeşil alanların sulanmasında kullanılacak olan su ise gerekli izinler alındıktan sonra şehir su şebekesinden temin edilecektir. Projenin işletme aşamasında her türlü altyapı sistemi inşa edilecek olup projenin işletimi aşamasında bu altyapı sistemlerinden faydalanılacaktır. Projenin işletme aşamasında temin edilecek olan su miktarları ve nereden temin edileceği aşağıdaki tabloda verilmektedir: Suyun Kullanım Amacı Miktarı (m³/gün) Konukların, tesiste çalışacak personelin içme ve kullanma suyu 459,3 Temin Edileceği Yer İçme suyu, su satış izin belgeli firmalardan Kullanma suyu, Taraklı Belediyesi su şebekesi Devremülklerde kullanılacak olan termal su 1700 İşletme Ruhsatı Alınan Jeotermal Kaynaktan Yeşil alanların sulanmasında kullanılacak su 124 Taraklı Belediyesi su şebekesi Termal turizm tesisi projesinin arazi hazırlık (inşaat) aşamaları ile işletme aşaması sırasında açığa çıkacak kirleticilerin hesaplamaları, maksimum kişi sayısına göre yapılmış olup, inşaat çalışmalarının tek etap halinde yapılacağı ve aynı anda maksimum 80 kişinin çalışacağı, işletme aşamasında ise işletmede toplam 10 kişinin çalışacağı düşünülmüştür. Ayrıca işletme aşamasında termal turizm tesisinin maksimum dolu olması halinde 3.052 kişinin konuk olacağı düşünülmektedir. Hesaplamalar bu değerler baz alınarak yapılmıştır. 202

Katı Atıklar: Arazi Hazırlık (İnşaat) ve İşletme Aşaması: Projenin arazi hazırlık (inşaat) aşamasında 80 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Projenin arazi hazırlık (inşaat) aşamasında çalışacak olan personelden günlük evsel (çöpler) atıklar oluşacaktır. Kişi başı günlük çöp miktarı 1,34 kg olduğu kabulüyle (Kaynak:www.cedgm.gov.tr) oluşacak atık miktarları; İnşaat aşamasında; 80 kişi x 1,34 kg-kişi = 107,2 kg/gün evsel nitelikli katı atık oluşacaktır. İşletme aşamasında; Projenin işletme aşamasında tesis bünyesinde 10 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Ayrıca işletme aşamasında termal turizm tesisinin maksimum dolu olması halinde 3.052 (763 adet devremülk x 4 kişi/devremülk) kişinin konuk olacağı düşünülmektedir. İşletme aşamasında; 10 kişi tesis bünyesinde çalışacak personel, 3.052 kişi de tesislere gelecek konuk olmak üzere toplam 3.062 kişi için aşağıda hesaplamalar yapılmıştır. 3.062 kişi x 1,34 kg-kişi = 4.103,08 kg/gün evsel nitelikli katı atık oluşacaktır. Ortaya çıkacak bu atıklar, proje alanı içinde bulunacak en yakın çöp bidonlarına düzenli olarak atılarak Büyükşehir Belediyesi ne ait evsel atık deponi tesisine gönderilmesi sağlanmış olacaktır. Oluşacak evsel nitelikli kati atıkların toplanması, depolanması, geri kazanımı ve bertarafı, 05.04.2005 tarih ve 25777 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nde belirtilen ilgili maddelere göre yapılacaktır. Personelin ihtiyaçlarının giderilmesi sonucu oluşacak atıklar, yemek artıkları, ambalaj kağıdı, pet şişe, cam şişe vb. dir. Bu katı atıklar Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nin 8. maddesine uygun olarak, çevreye zarar vermeden bertarafını ve değerlendirilmesini kolaylaştırmak, çevre kirliliğini önlemek ve ekonomiye katkıda bulunmak amacıyla ayrı ayrı toplanarak biriktirilecektir ve bunlarla ilgili tedbirler alınacaktır. Katı atıkların toplanması ve taşınması aşamasında kati atıklar çevrenin olumsuz yönde etkilenmesine sebep olacak yerlere dökülmeyecek, ağzı kapalı standart çöp kaplarında muhafaza edilerek toplanacak ve çevreyi kirletmeyecek şekilde kapalı özel araçlarla ilgili Belediyenin atık sahasında Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine göre bertaraf edilecektir. İşletme sırasında kaynaklanacak olan evsel nitelikli katı atıkların ayrı ayrı toplanması, taşınması, bertaraftı, geri kazanılması hususlarında Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nin ilgili hükümlerine uyulacaktır. Bu tür atıklar; deniz, göl, akarsu ve benzer alıcı ortamlara, çevrenin olumsuz yönde etkilenmesine neden olabilecek yerlere dökülmeyecektir. 203

Ambalaj Atıkları: Arazi Hazırlık (İnşaat) ve İşletme Aşaması: Proje kapsamında çeşitli büro kullanımlarından kaynaklanacak kağıt-karton, naylon torba vb. atıkların oluşumu söz konusudur. Tesiste oluşması muhtemel ambalaj atıkları Taraklı Belediye Başkanlığı yada Sakarya Büyükşehir Belediyesi tarafından kurulan toplama sistemine bedelsiz olarak verilecektir. 24.08.2011 tarih ve 28035 Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Sahada oluşacak ambalaj atıklarının toplanması, nakliyesi ve bertarafı gibi işlemler için 24.08.2011 tarih ve 28035 Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği 23. Maddesi 1. fıkrası uyarınca, kullanılan malzemeye ve oluştuğu kaynağa bakılmaksızın, tüketim sonucu oluşan ambalaj atıkları çevre kirliliğinin azaltılması, düzenli depolama tesislerinden azami istifade edilmesi ve ekonomiye katkıda bulunulması amacıyla oluştukları yerlerde diğer atıklardan ayrı olarak biriktirilecektir. Biriktirilecek ambalaj atıkları, Teknik ve idari detayları Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenen Büyükşehir Belediyesi/Taraklı Belediyesi nin sözleşme imzalamış olduğu atık yönetim planı onaylanmış çevre lisanslı/geçici faaliyet belgeli (toplama ayırma/geri dönüşüm tesisi) firmalara bedelsiz olarak verilecektir. Proje kapsamında kaynaklanacak olan evsel nitelikli katı atıkların ayrı ayrı toplanması, taşınması, bertaraftı, geri kazanılması hususlarında Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nin ilgili hükümlerine uyulacaktır. 05.04.2005 tarih ve 25777 sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine uyulacaktır. 05.07.2008 tarih ve 26927 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliği nin ilgili hükümlerine uyulacaktır. Bu tür atıklar; deniz, göl, akarsu ve benzer alıcı ortamlara, çevrenin olumsuz yönde etkilenmesine neden olabilecek yerlere dökülmeyecektir. Söz konusu atıkların depolanması, taşınması ve bertarafı hususlarında 14.03.2005 tarih ve 25755 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ne ve 05.07.2008 tarih ve 26927 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliği nin ilgili hükümlerine uygun hareket edilecektir. Tıbbi Atıklar: İnşaat Aşaması: 10.06.2003 tarih ve 25134 sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren "İş Kanunu" 81. Maddesi gereği 50 kişi ve üzerinde revir kurulması zorunludur. Sahaya kurulacak olan şantiye binası içerisine revir kurulacaktır. Projenin inşaat aşamasında çalışacak personel için yer alacak revir ve hasta muayene biriminden 1 gr/gün-işçi tıbbi atık oluşması tahmin edilmektedir. (DİE, 2005). Buna göre oluşması muhtemel tıbbi atık miktarı; 204

80 işçi-gün x 1 gr/gün-işçi = 80 gr/gün = 0,08 kg/gün civarında olacağı tahmin edilmektedir. Tıbbi atıkların hidrolik sistemle sıkıştırılmadan toplanmaları ve taşınmaları gerekmektedir. Tıbbi atık depolanması için birim hacim ağırlığı; 0.20 m 3 /ton olarak kabul edilirse, günlük tıbbi atık üretimi; 0,00008 ton / 0,2 m 3 /ton = 0,0004 m 3 /gün olacağı ön görülmektedir. Tıbbi atıklar bu iş için eğitilmiş personel tarafından diğer atıklardan ayrı olarak toplanacaktır. Tıbbi atıklar delinmeye ve taşınmaya dayanıklı 150 mikron kalınlığında kırmızı plastik torbalara konulacak, kırmızı torbalarda toplandıktan sonra şantiye bahçesinde özel olarak hazırlanacak tıbbi atık konteynırlarında muhafaza edilecek ve Taraklı Belediyesi tıbbi atık toplama ekiplerine teslim edilecektir. Konu ile ilgili olarak tıbbi atıkların, Taraklı Belediyesi tıbbi atık toplama ekipleri tarafından alınacağına dair yazı Ek-12 de verilmiştir. İşletmede yara bandı, flaster band gibi atıklar dışında, Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Ek-2 de belirtilen (radyoaktif atıklar, enfeksiyöz atık vb.) türde tıbbi atık oluşmayacaktır. Olabilecek ciddi yaralanmalarda kişiye tesiste müdahale edilmeyerek, en yakın sağlık kuruluşuna gönderilecektir. Tesiste, 22.07.2005 tarih ve 25883 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 26.03.2010 tarih ve 27533 sayı, 30.03.2010 tarih ve 27537 sayı ile değişiklik yapılan Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ilgili hükümlerine uyulacaktır. İşletme Aşaması: Projenin işletme aşamasında, 10.06.2003 tarih ve 25134 sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren "İş Kanunu" 81. Maddesi gereği 50 kişi ve üzerinde revir kurulması zorunludur. Tesis bünyesinde 10 personel (bahçe bakım-sulama işleri, devremülklerin kiralanması için satış/pazarlama personeli vb.) çalıştırılması planlandığından revir kurulmayacaktır. Atık Yağlar: Arazi Hazırlık (İnşaat) ve İşletme Aşaması: İnşaatların yapımı sırasında arazi üzerinde çalışma yapacak araçların bakımları, yağ değişimi vb. işlemler araçların yetkili servislerine yaptırılacaktır. Söz konusu değişimlerin sahada yapılması durumunda bu işlemlerden kaynaklanacak atık yağların, insan sağlığı ve çevreye yönelik zararlı etkisini önlemek amacıyla inşaat süresince 30.07.2008 tarih ve 26952 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğinin 18. Maddesine uygun olarak toplanması ve lisanslı tesislere gönderilerek bertaraf edilmesi sağlanacaktır. 205

Bitkisel Atık Yağlar: İnşaat Aşaması: Proje kapsamında inşaat aşamasında şantiye alanına mutfak kurulacaktır. Şantiyelerde günlük bitkisel yağ tüketimi kişi başı yaklaşık 0,05 kg olmaktadır. Şantiyede 80 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Buna göre günlük 4 kg. bitkisel yağ kullanılması planlanmaktadır. Bir yıl boyunca şantiye alanında kullanılacak bitkisel atık yağ; 4 kg x 300 gün (300 gün/yıl) = 1.200 kg/yıl olacağı tahmin edilmektedir. Şantiye mutfağında kullanılacak yıllık bitkisel yağ miktarının % 40 ının (1.200 x 0.40 = 480 kg) atık yağa dönüşeceği düşünülürse; bu miktarın yaklaşık 480 kg bitkisel atık yağ olacağı tahmin edilmektedir. İşletme Aşaması: Söz konusu projenin işletme aşaması, devremülkler tamamlanıp hizmete açıldıktan sonra başlayacağı için, işletme aşamasındaki bütün yasal sorumluluklar, devremülklerde yaşayacak kişiler ve site yönetiminin olacaktır. Ayrıca bu sorumlulukların uygulanıp uygulanmadığı da, devremülklerde yaşayacak bireylerin, ilgili konulardaki resmi kamu kurum ve kuruluşlarının, belediyelerin gözetiminde ve sorumluluğunda olacaktır. Bu konuda projeden ve faaliyet sahibinden bağımsız olarak ilgili kurumların mevzuatlarına uyulacaktır. Söz konusu şantiyede ve işletme aşamasında devremülklerdeki mutfaklarda oluşacak bitkisel atık yağlar Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği ne göre lisanslı araçlarla lisanslı geri kazanım tesisine gönderilecek bu aşamaya kadar korozyona dayanıklı sızdırmasız kaplarda ayrı depolanacaktır. Tüm bu işlemler esnasında bitkisel yağların kullanımına ve kanalizasyon sistemine verilmemesine dikkat edilecektir. Söz konusu şantiye mutfağından ve işletme aşamasında devremülklerdeki mutfaklardan çıkacak bitkisel atık yağlar, 19.04.2005 Tarih ve 25791 Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayı ile değişiklik yapılan Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda diğer atıklardan ayrı olarak, sızdırmaz bidonlarda biriktirilecek ve lisanslı geri kazanım tesislerine gönderilmek üzere lisanslı taşıyıcılara teslim edilecektir. Kontamine Üstübü: Arazi Hazırlık (İnşaat) ve İşletme Aşaması: Söz konusu projenin, arazi hazırlık (inşaat) aşamasında bakım, temizlik vb. işlemler sonucu oluşabilecek kontamine üstübü vb. atıklar ayrı toplanacak ve atık sahasında geçici depolandıktan sonra 14.03.2005 tarih ve 25755 sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 30.03.2010-27537 ve 30.10.2010-27744 ile değişiklik yapılan Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ne uygun lisanslı bertaraf tesislerine veya lisanslı geri dönüşüm tesislerine gönderilerek bertarafı sağlanacaktır. 206

Projenin işletme aşamasında kontamine üstübü vb. atıkların oluşması söz konusu değildir. Atık Lastikler: Arazi Hazırlık (İnşaat) ve İşletme Aşaması: Söz konusu projenin, arazi hazırlık (inşaat) aşamasında çalışacak araçların bakımonarım vb. işlemler araçların yetkili servislerine yaptırılacaktır. Dolayısıyla sahada atık lastik oluşumu söz konusu değildir. Ancak lastik değişimlerinin sahada yapılması durumunda, bakımı yapılan araçlardan oluşabilecek atık lastikler lisanslı geri kazanım tesislerine gönderilecektir. Tesiste 25.11.2006 tarih ve 26357 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayı ile değişiklik yapılan Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği nin ilgili hükümlerine uyulacaktır. Atık Pil ve Akümülatörler: Arazi Hazırlık (İnşaat) Aşaması: Çalışma alanında atık pil oluşması durumunda 31.08.2004 tarih ve 25569 sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği nin 13. Maddesi uyarınca, atık piller evsel atıklardan ayrı toplanacak, pil ürünlerinin dağıtımını ve satışını yapan işletmelerce veya belediyelerce oluşturulacak toplama noktalarına atık piller teslim edilecektir. İnşaatların yapımı sırasında arazi üzerinde çalışma yapacak araçların bakımları, yağ değişimi vb. işlemler araçların yetkili servislerine yaptırılacaktır. Araçların akümülatörlerinin çalışma alanında değiştirilmesi durumunda 31.08.2004 tarih ve 25569 sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan 30.07.2008 tarih ve 26952 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayı ile değişiklik yapılan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği nin 13. Maddesi uyarınca, eski akümülatörler, akümülatör ürünlerinin dağıtım ve satışını yapan işletmeler ve araç bakımonarım yerlerini işletenlerin oluşturduğu geçici depolama yerlerine ücretsiz teslim edilecektir. 05.07.2008 tarih ve 26927 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Genel Esaslarına ilişkin Yönetmelik ve 26.03.2010 tarih ve 27533 sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik Hükümlerine uyulacaktır. İşletme Aşaması: Söz konusu proje tamamlandığı zaman devremülklerde konaklayacak insanların kullandığı araçların periyodik bakımları araçların yetkili servislerinde yapılacağından devremülk alanında atık akü oluşumu söz konusu olmayacaktır. Devremülklerde konaklayacak insanların kullanımı sonucu oluşacak atık piller ise kaynağında ayrılarak Taraklı/Sakarya Büyükşehir Belediyesi ne ait özel pil toplama kumbaralarına bırakılacaktır. 207

Söz konusu atık pil ve akülerle ilgili olarak, 31.08.2004 tarih ve 25569 sayılı Resmi Gazete de Yayımlanan 03.03.2005-25744, 31.07.2009-27305,30.03.2010-27537 ile değişiklik yapılan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği nin 13. Maddesi uyarınca, geçici depolama yerlerine ücretsiz teslim edilecektir. 05.07.2008 tarih ve 26927 sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Genel Esaslarına ilişkin Yönetmelik ve 26.03.2010 tarih ve 27533 sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik Hükümlerine uyulacaktır. Atıksular: Arazi Hazırlık (İnşaat) Aşaması: Projenin inşaat aşamasındaki su ihtiyacı aşağıda sıralanmıştır. İnşaat işlemleri esnasında çalışacak personelin ihtiyacı olan içme ve kullanma suyu, Tesis inşaatı esnasında beton sulamasında kullanılacak olan su, Sahadaki hafriyatın ve tesis inşası için gerekli olan inşaat malzemelerinin taşınması sırasında (nakliyesi) yollarda toz oluşumunu önlemek amacıyla kullanılacak su. suyu, İnşaat işlemleri esnasında çalışacak personelin ihtiyacı olan içme ve kullanma Projenin arazi hazırlık (inşaat) aşamasında 80 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Günlük su ihtiyacı, kişi başı 150 lt/gün dür. (Kaynak:Su Temini ve Atıksu Uzaklaştırılması Uygulamaları-1998, Prof.Dr.Dinçer OPACIK, Prof.Dr.Veysel EROĞLU) 80 kişi x 150 lt/gün-kişi = 12.000 lt/gün = 12 m³/gün su tüketimi olacaktır. Günlük su tüketiminin tamamının atık suya dönüşeceği kabulüne göre hesaplanan günlük atık su miktarı 12.000 lt/gün (12 m³/gün) dür. Oluşabilecek bu evsel nitelikli (personel kaynaklı) atıksular, inşaat çalışmaları kapsamında, Lağım mecrası olmayan yerlerde yapılacak fosseptikler hakkındaki yönetmelik hükümlerine uygun olarak sahada şantiye alanında kurulacak olan sızdırmasız fosseptik çukurda (7,26 m x 1,5 m x 1,60 m ebadındaki 2 gözlü) depolanacaktır. (Bkz. Ek-15. Fosseptik Detay Planı). Fosseptik çukurun %80 doluluk oranına erişmesi durumunda içindeki atıksu, faaliyet sahibi tarafından kiralanacak olan vidanjör ile çektirilerek sahadan uzaklaştırılacaktır. Temizleme işlemi sonrası alınacak konu ile ilgili belgeler, faaliyet sahibi tarafından ibraz edilmek üzere 5 yıl saklanacaktır. (31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği Madde 32 ) Tesis inşaatı esnasında beton sulamasında ve nakliye için kullanılacak yollarda toz oluşumunu önlemek amacıyla kullanılacak olan su; Proje kapsamında beton sulamasında ve sahadaki tozumayı engellemek için kullanılacak olan su miktarı toplam 120 m³/gün olacağı tahmin edilmektedir. Kullanılacak olan su gün içerisinde buharlaşacağından atık suya dönüşmeyecektir. 208

Ayrıca inşaatların yapımı sırasında hazır beton sulama işlemi için her kat döküldükten sonra sabah ve akşam saatlerinde günde iki kez sulama yapılacaktır. Sulama işlemi beton suyu emene kadar devam edeceği için sonrasında sulama işlemine devam edilmeyeceğinden bu işlem sırasında atıksu oluşmayacaktır. Projenin inşaat aşamasındaki faaliyetlerden kaynaklanacak olan atıksu miktarları ve bertaraf şekilleri aşağıdaki tabloda verilmektedir: Suyun Kullanım Amacı İnşaat aşamasında çalışacak personelin içme ve kullanma suyu Beton sulamasında ve nakliye yollarında toz oluşumunu önlemek amacıyla kullanılacak olan su Oluşacak Atıksu Miktarı (m³/gün) 12 Atıksu Bertaraf Şekli (Deşarj Edileceği Ortam) Oluşabilecek bu evsel nitelikli (personel kaynaklı) atıksular, inşaat çalışmaları kapsamında, Lağım mecrası olmayan yerlerde yapılacak fosseptikler hakkındaki yönetmelik hükümlerine uygun olarak sahada şantiye alanında kurulacak olan sızdırmasız fosseptik çukurda (7,26 m x 1,5 m x 1,60 m ebadındaki 2 gözlü) depolanacaktır. (Bkz. Ek-15. Fosseptik Detay Planı). Fosseptik çukurun %80 doluluk oranına erişmesi durumunda içindeki atıksu, faaliyet sahibi tarafından kiralanacak olan vidanjör ile çektirilerek sahadan uzaklaştırılacaktır. - - 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ile 24.04.2011 tarih ve 27914 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Tesisin inşaat aşamasında oluşabilecek atıkların; Su Ürünleri Yönetmeliği nin 11 inci maddesi, EK-5 deki ilgili parametreler itibariyle kabul edilebilir değerlere bağlı kalınarak deşarj yapılacak ve sucul ekosisteme zarar verilmeyecektir. İşletme Aşaması: Projenin işletme aşamasındaki su ihtiyacı; Termal devremülk tesislerine gelen konukların (misafirlerin) ve tesis bünyesinde çalışacak personelin ihtiyacı olan içme ve kullanma suyu, Devremülklerde kullanılacak olan termal su, Yeşil alanların sulanmasında kullanılacak su. şeklinde olacaktır. 209

Termal devremülk tesislerine gelen konukların (misafirlerin) ve tesis bünyesinde çalışacak personelin ihtiyacı olan içme ve kullanma suyu, Devremülklerde kullanılacak olan termal su, Projenin işletme aşamasında tesis bünyesinde 10 kişinin çalıştırılması planlanmaktadır. Ayrıca işletme aşamasında termal turizm tesisinin maksimum dolu olması halinde 3.052 (763 adet devremülk x 4 kişi/devremülk) kişinin konuk olacağı düşünülmektedir. İşletme aşamasında; 10 kişi tesis bünyesinde çalışacak personel, 3.052 kişi de tesislere gelecek konuk olmak üzere toplam 3.062 kişi için aşağıda hesaplamalar yapılmıştır. Günlük su ihtiyacı, kişi başı 150 lt/gün dür. (Kaynak:Su Temini ve Atıksu Uzaklaştırılması Uygulamaları-1998, Prof.Dr.Dinçer OPACIK, Prof.Dr.Veysel EROĞLU) 3.062 kişi x 150 lt/gün-kişi = 459.300 lt/gün = 459,3 m³/gün su tüketimi olacaktır. Günlük su tüketiminin tamamının atık suya dönüşeceği kabulüne göre hesaplanan günlük atık su miktarı 459.300 lt/gün (459,3 m³/gün) dür. Devremülklerde kullanılacak olan termal su miktarı 1.700 m³/gün olarak öngörülmektedir. Ayrıca 5686 kanun numaralı, 13.06.2007 tarih ve 26551 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu ve 11.12.2007 tarih ve 26727 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu Uygulama Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Yeşil alanların sulanmasında kullanılacak su, Toplam proje alanının 15.500 m² si yeşil alan olarak kullanılacaktır. Oluşturulacak olan yeşil alanların sulanmasında 124 m³/gün su tüketimi olacaktır. Yeşil alan sulamasında kullanılacak olan su, toprak tarafından emileceği için atıksuya dönüşmeyecektir. 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ile 24.04.2011 tarih ve 27914 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik te Madde 27. Yeraltından çıkarılarak enerji üretme ve ısıtma gibi çeşitli amaçlarla kullanılan jeotermal kaynak sularının debisi 10 L/sn ve üzerinde ise suyun alındığı formasyona reenjeksiyon ile bertaraf edilmesi zorunludur. Reenjeksiyon ile bertaraf etmeyenlere işletme ruhsatı verilemez. Ancak, reenjeksiyonun mümkün olmadığının bilimsel olarak ispatlanması hâlinde; alıcı ortama deşarj edilecek olan suların içerisinde çözülmüş hâlde bulunan mineral ve elementlerin miktarlarının belirlenmesi için yapılacak jeokimyasal analizlerin sonucuna göre Bakanlıkça belirlenecek deşarj standartları esas alınarak izin verilebilir. (Değişik son fıkra:r.g-13/2/2008-26786) denilmektedir. Tesiste kullanılacak olan jeotermal su, ekte işletme ruhsatı (Bkz. 210

Ek-4) sunulan jeotermal kaynaktan sağlanacaktır ancak enerji üretme ve ısıtma gibi amaçlar için kullanılmayacak olup sadece termal turizm hizmetleri için kullanılacaktır. Oluşabilecek bu evsel nitelikli atıksular ve termal atıksu, Taraklı Belediyesi ne ait mevcut kanalizasyon hattına verilerek deşarj edilecektir. Buradan kanalizasyon hattı vasıtasıyla toplanan atıksuların, Taraklı Belediyesi tarafından projelendirme ve yapım işlemleri devam eden Taraklı Belediyesi Atıksu Arıtma Tesisi nde arıtılması sağlanmış olacaktır. Konu ile ilgili olarak projeden kaynaklanacak olan atıksuların, belediyenin atıksu arıtma tesisine kabul edileceğine dair yazı Taraklı Belediyesi nden alınmış olup, Ek-12 de sunulmuştur. Taraklı Belediyesi tarafından projelendirme ve yapım işlemleri halen devam eden Taraklı Belediyesi Atıksu Arıtma Tesisi nin 2 yıl içerisinde tamamlanması planlanmaktadır (Bkz.Ek-12). Atıksu Arıtma Tesisi nin belirtilen sürede tamamlanıp faaliyete geçememesi durumunda ise TARAKLI TERMAL tarafından paket arıtma tesisi yaptırılarak faaliyetten kaynaklanacak olan atıksular bu paket arıtma ünitesinde arıtılacaktır. Bu husus, faaliyet sahibinin taahhütü altındadır. Projenin işletme aşamasındaki faaliyetlerden kaynaklanacak olan atıksu miktarları ve bertaraf şekilleri aşağıdaki tabloda verilmektedir: Suyun Kullanım Amacı Oluşacak Atıksu Miktarı (m³/gün) Konukların ve tesis bünyesinde çalışacak olan personelin içme ve kullanma suyu 459,3 Devremülklerde kullanılacak olan termal su 1.700 Atıksu Bertaraf Şekli (Deşarj Edileceği Ortam) Taraklı Belediyesi kanalizasyon hattına verilerek uzaklaştırılacaktır. Taraklı Belediyesi ne ait Atıksu Arıtma Tesisi nin planlanan sürede tamamlanamaması halinde ise faaliyet sahibi tarafından paket arıtma tesisi yaptırılacaktır. Paket arıtma ünitesinden geçecek atıksular, kanalizasyona deşarj standartları sağlandıktan sonra kanalizasyon hattına deşarj edilecektir. Faaliyet sırasında yapılacak atıksu deşarjlarında Atık Suların Kanalizasyona Deşarj Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Proje alanında yapılacak faaliyetler sırasında, 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ile 24.04.2011 tarih ve 27914 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Tesisin işletme aşamasında oluşabilecek atıksuların; Su Ürünleri Yönetmeliği nin 11 inci maddesi, EK-5 deki ilgili parametreler itibariyle kabul edilebilir değerlere bağlı kalınarak deşarjı yapılacak ve sucul ekosisteme zarar verilmeyecektir. Alanda peyzaj uygulamaları başlarken; nebati toprağın çapalanmasının ardından fiğ bitkisi alana ekilecek, bitki boylandıktan sonra herhangi bir gübreleme yapılmadan bitki çapa makinasiyla çapalanıp toprağa karıştırılacaktır. Organik gübre olarak fiğ bitkisi, taban suyuna herhangi bir kimyasal madde karışımına yol açmayacak, ek gübreleme ihtiyacı olmadan tüm alanda gübreleme işlemi için kullanılacaktır. 211

Yaklaşık bir hafta sonra çim tohumları ile alanda ekim yapılıp sulanmaya başlanacaktır. Bu işlem esnasında; 7- Taban suyuna kimyasal madde karışmaması, 8- Birden fazla gübreleme işlemine gerek olmaması, 9- Mümkün olduğunca organik madde kullanımı. sağlanmış olacaktır. Peyzaj çalışmalarında yeşil alanlarda kullanılacak gübre fiğ bitkisi, çim türü ise 5 li karışımdır. Kullanılacak gübre tamamen bitkiye dayalı olduğundan ve kimyasal madde içermediğinden dolayı arazide yer altı sularına olumsuz bir etkisi söz konusu olmayacaktır. Proje kapsamında jeotermal kaynaktan ısıtma ve enerji üretme amaçları için yararlanılmayacak olup, bu su sadece termal turizm hizmetleri için kullanılacaktır. Projenin işletme aşamasında ısınma amaçlı doğalgaz kullanılacaktır. Gerekli izinler alındıktan sonra doğalgaz şebekesinden ücreti mukabilinde temin edilecektir. Faaliyet alanında, kullanılacak makineler vb. araç-ekipmanın çalıştırılması sırasında elektrik enerjisine ihtiyaç duyulacaktır. Tesis içerisinde makine kullanımı ve aydınlatmada elektrik enerjisi kullanılacaktır. Projenin işletme aşamasındaki elektrik ihtiyacı, gerekli izinler alındıktan sonra, en yakın enerji nakil hattından hat çekilerek temin edilecektir. Projenin inşaat ve işletme aşamasında oluşacak gürültü hesaplamaları, değerlendirmesi ve alınacak kontrol tedbirleri; hazırlanma aşaması devam eden Akustik Rapor da yer almaktadır. Akustik Rapor tamamlandıktan sonra Bakanlığınıza sunulacaktır. Bu husus, faaliyet sahibinin taahhütü altındadır. Toz Emisyonları: Arazi Hazırlık (İnşaat) Aşaması: Sahada yapılacak arazi hazırlık (inşaat) aşamasında kazı, dolgu, taşıma ve yükleme işlemleri esnasında toz emisyonu oluşumu söz konusu olacaktır. Bu emisyonlar; toprak yapısına (malzeme cinsi, rutubeti ve tane boyut dağılımı), kazıcı cinsine, yükleme boşaltma yüksekliğine, taşıyıcı araçların tonajına, hızına, tekerlek sayısına, kullanılan yolların yüzey kaplaması özelliklerine ve mesafeye bağlı olarak değişmektedir. Proje kapsamında oluşacak tozlanmanın miktarı hesaplanarak; toz oluşumunu minimuma indirgemek için kontrollü olarak çalışma yapılacak olup, kamyonların gelişgidişleri esnasında yolun tozumasını önlemek amacıyla yolda spreyleme yapılacaktır. Spreyleme için gerekli su miktarı, mevsime ve spreyleme yapılan suyun buharlaşma hızına göre değişmektedir. Rüzgar yönü dikkate alınarak kamyonların boşaltma yönü ayarlanacak, yükleme-boşaltma işlemleri yapılırken savurma yapılmadan ve yavaş bir şekilde yükleme yapılacak, hafriyat-malzemeleri taşıma sırasında kamyonların üstleri branda ile kapatılacaktır. Hava kirliliği konusunda 03.07.2009 ve 27277 sayılı Resmi 212

Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren (10.11.2012 tarih ve 28463 sayı ile değişiklik yapılan) Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine riayet edilecektir. Bu yönetmeliğin Ek-1 inde öngörülen önlemler alınacaktır. Bu önlemler; saha içi yollar düzenli olarak temizlenmeli, tozumaya karşı her türlü önlem alınmalı (sulama, süpürme vb), yollar bitümlü kaplama malzemeleri (asfalt vb.) ve/veya beton malzemelerle kaplanması, Hammadde depolama alanının etrafının rüzgar kesici levha ve ağaçlarla çevrilmesi v.b sağlanacaktır. Ayrıca Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği 25. maddede Hafriyat Toprağı ile İnşaat/Yıkıntı Atıklarının Taşınması Sırasında Alınacak Önlemler de belirtilen hususlara da uyulacaktır. Hafriyatın hangi döküm sahasına döküleceği, yasal inşaat izinlerinin alınmasından sonra Taraklı Belediyesi ile yapılacak görüşmelerden sonra belli olacaktır. Atık Toprak ve Döküm Belgesi Taraklı Belediyesi nden alınacaktır. Yasal döküm alanına taşıma izinleri alınmadan hafriyat işlemlerine başlanmayacaktır. TARAKLI TERMAL, inşaattan kaynaklanan hafriyat toprağını Hafriyat Toprağı ve Yıkıntı Atıkları Kontrolü Yönetmeliği ile ilgili yönetmelik hususlarına göre çevreye rahatsızlık vermeyecek şekilde yönetmeliklerde belirtilen tedbirleri almak kaydıyla geçici olarak depolayacağını çevre ve park-bahçe düzenlemesinde kullanacağını geri kalan hafriyat toprağını ise nihai depolama sahasına göndereceğini taahhüt eder. (763 Adet Termal Devremülk Tesisi) projesinde, proje alanında değerlendirilecek hafriyat toprağı ile ilgili hususlarda Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği 14. madde de Hafriyat Sırasında Alınacak Önlemler başlığı altında belirtilen hususlar ile 26. madde de Hafriyat Toprağının Tekrar Kullanılması ve Geri Kazanılması başlığı altında belirtilen hususlara uyulacaktır. Modelleme çalışması, oluşacak kümülatif toz emisyonunu oluşturacak kaynakların hepsinin bir anda olduğu varsayılarak yapılmıştır. Bu durum model çalışmalarında bir zorunluluk olmasına rağmen, pratikte sahadaki tüm emisyon yayıcı kaynakların aynı anda çalışması söz konusu değildir. Sahadaki toz emisyonu, yollarda sulama işlemleri gibi tedbirlerle kontrol altına alınmaya çalışılacaktır. Bu şekilde toz emisyonu en aza indirgenecektir. Tozlar, en yakın yerleşim yerlerine ulaşmadan UVS ve KVS Sınır Değerleri nin altına inmektedir ve yerleşim yerleri tozlardan etkilenmeyecektir. İşletme Aşaması: Söz konusu proje için işletme aşamasında toz oluşumuna neden olacak herhangi bir faaliyet gerçekleştirilmeyecektir. Ayrıca tesisler, işletmeye açıldıktan sonra tesis içerisindeki yollar betonarme/asfalt olacağı için toz oluşumu söz konusu olmayacaktır. 213

Proje alanı civarında taşkın oluşturabilecek derecede bir yükselti bulunmamaktadır. Ayrıca bölgede taşkın riski oluşturacak yüksek debili ve beslenme alanına sahip bir akarsu bulunmamaktadır. Bu nedenle taşkın, sel, göllenme ve yeraltısuyu baskın riski yoktur. Ancak tedbiren yerleşim bölgesinin yüksek kotlara bakan kısımlarında gelen yağmur sularını drene edecek şekilde kuşaklama kanalları yapılacaktır. Sahada olabilecek herhangi bir kaza, yangın veya sabotaj ihtimaline karşı işletme hiçbir zaman boş bırakılmayacak, bunun için sahada sürekli bir bekçi bulundurulmaktadır ve bulundurulacaktır. Tüm bu kazaları azaltmak ve engellemek için personele eğitim verilecek, gerekli uyarılar yapılacak ve ilgili yerlere uyarı levhaları asılacaktır. Proje alanına, çalışanların dışında başka bir kimsenin girmesi de engellenecektir. Saha, herhangi bir tehlike halinde personel tarafından acilen boşaltılacaktır. Proje alanında, çıkabilecek herhangi bir yangına karşı çalışan eleman sayısı kadar yangın söndürme ekipmanı (yangın söndürme tüpü, su kovası, kazma, kürek vs.) hazır bulundurulacaktır. Yapılacak işlemler sırasında yangın ihtimaline karşı her türlü tedbir alınacak ve ilgili İdare ile ilişki kurulacaktır. Herhangi bir yangın çıkması durumunda ilk müdahale ile birlikte, en yakın itfaiyeye ve gerekli birimlere haber verilecektir. Faaliyetle ilgili İtfaiye Raporu alınacaktır. Acil Eylem Planı ile ilgili yapılan çalışmalar İl Sivil Savunma Müdürlüğü ne onaylatılacaktır. Çalışanlar arasında kurtarma ve söndürme ekipleri oluşturularak, acil durumlarda yardım istenecek kurum ve kuruluşların listesi ile irtibat numaraları şantiye binasında herkesçe görülebilecek şekilde yerleştirilecektir. Kullanılacak ekipmanların bakımları da rutin olarak yaptırılarak kaza ve olası yangın riski minimize edilecektir. Faaliyet alanı ve yakın çevresinde sel, kaya düşmesi, heyelan, çökme vb. tehlikeler mevcut değildir. Ayrıca topoğrafik durum incelendiğinde su baskını türü afetlerin oluşmayacağı anlaşılmaktadır. Ancak hertürlü ihtimale karşı gerekli uyarı levhaları asılacaktır. Deprem haritası ve Jeolojik haritaları raporun ilgili bölümlerinde verilmiştir. Projenin tamamlanması döneminde insan sağlığını ya da çevreyi etkileyecek kaza riski bulunmamaktadır. ÇED Raporlarında Verilen Taahhütlere Ait Yatırımın İnşaat Dönemi İzleme- Kontrol Formunda belirtilen kriterlere göre sahada izleme çalışmaları değerlendirilerek, İzleme- Kontrol formları bakanlıkça belirlenen aralıklarla bakanlığa sunulacaktır. Projede belirtilen tesisin malzeme seçimi, inşaası, işletmeye alınması ve çalıştırılmasında ulusal ve uluslar arası standartlara ve ilgili mevzuata uygun olacaktır. Sahada işletmeye geçmeden önce 10.08.2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre GSM Ruhsatı alınacaktır Projede belirtilen tesisler, işletme faaliyete kapatıldıktan sonraki işlemlerde ÇED Raporunda belirtilen taahhütler ve 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu, 4857 sayılı İş 214

Kanunu, 2872 sayılı Çevre Kanunu, 4856 ve 5491 sayılı Kanunlara Yasalara ve bu kanunlara istinaden çıkan tüzük ve yönetmelikler ile ilgili mevzuata uyulacaktır. Buna müteakip; Faaliyet esnasında ilgili tebliğler ile 2872 sayılı Çevre Kanunu ve bu kanuna istinaden çıkarılan Yönetmeliklerin ilgili hükümlerine uyulacak ve diğer ilgili kurum ve kuruluşlarca mer i mevzuat çerçevesinde öngörülen gerekli tüm izin ve tedbirlerin alınması ekolojik dengenin bozulmamasına, çevrenin korunması ve geliştirilmesine yönelik tedbirlere riayet edilecektir. Söz konusu projenin yukarıda sayılan yönetmelik hükümlerine, ekte sunulan kamu kurum ve kuruluşların görüş ve kanaatlerine ve anlatılan diğer tedbirlere uyulması kaydıyla anılan yerde faaliyete geçmesinde sakınca olmadığı ve başarılı bir projenin hayata geçirileceği düşünülmektedir. Sonuç olarak ; dosyada belirtilen tedbirlerin alınması ve ; 4857 sayılı İş Kanunu 2872 sayılı Çevre Kanunu İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü (11.01.1974 tarih ve 14765 sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği (09.12.2003 tarih ve 25311 sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir) Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği (03.07.2009 tarih ve 27277 sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) (10.11.2012-28463 ile değişiklik yapıldı) Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği (04.06.2010 tarih ve 27601 sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) (27.04.2011-27917 ile değişiklik yapıldı) Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği (13.02.2008 tarih ve 26786 sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) (13.02.2008-26786/ 30.03.2010-27537/ 24.04.2011-27914 ile değişiklik yapıldı) Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği (14.3.1991 tarih ve 20814 sayılı Resmi Gazete de yayımlanmış; 03.04.1991 tarih ve 20834 sayılı Resmi Gazete de 22.02.1992 tarih ve 21150 sayılı Resmi Gazete de 02.11.1994 tarih ve 22099 sayılı Resmi Gazete de 15.09.1998 tarih ve 23464 sayılı Resmi Gazete de 18.08.1999 tarih ve 23790 sayılı Resmi Gazete de 29.04.2000 tarih ve 24034 sayılı Resmi Gazete de 25.04.2002 tarih ve 24736 sayılı Resmi Gazete de 05.04.2005 tarih ve 25777 sayılı Resmi Gazete de 26.03.2010 tarih ve 27533 sayılı Resmi Gazete de değişiklik yapılmıştır. Tıbbî Atıkların Kontrolü Yönetmeliği (22.07.2005 tarih ve 25883 sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) 215

( 30.03.2010-27537 ile değişiklik yapıldı.) Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği (14.03.2005 tarih ve 25755 sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) ( 30.03.2010-27537 ve 30.10.2010-27744 ile değişiklik yapıldı.) Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik (08.06.2010 tarih ve 27605 sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Çevre Denetimi Yönetmeliği (21.11.2008 tarih ve 27061 sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş, (22.10.2009 tarih ve 27384, 12.11.2010 tarih ve 27757, 16.08.2011 tarih ve 28027 sayı ile değişiklik yapılmıştır.) Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği (17.07.2008 tarih ve 26939 sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) (19.12.2009-27437,14.04.2011-27905 ve 30.06.2011 27980 ile değişiklik yapıldı) Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği (30.07.2008 tarih ve 26952 sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) ( 31.07.2009-27284 ve 30.03.2010-27537 ile değişiklik yapıldı.) Hava Kalitesi Değerlendirme Ve Yönetimi Yönetmeliği (06.06.2008 tarih ve 26898 sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği (24.08.2011 tarih ve 28035 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği (31.07.2009 tarih ve 27284 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) ( 31.07.2009-27305 ve 30.03.2010-27537 ile değişiklik yapıldı) Su Ürünleri Yönetmeliği (10.03.1995 tarih ve 22223 sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. (09.08.2005-25901 ve 07.01.2010-27455 ile değişiklik yapıldı) Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği (13.1.2005 tarih ve 25699 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) (01.03.2008-26803 ve 07.02.2009-27134 ve 27.01.2010-27475 ile değişiklik yapıldı) Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği (19.04.2005 tarih ve 25791 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.)(30.03.2010-27537 ile değişiklik yapıldı) Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği (17.5.2005 tarih ve 25818 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.)( 26.08.2010-27684 ile değişiklik yapıldı) Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği (04.04.2009 tarih ve 27190 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) 216

Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği (25.11.2006 tarih ve 26357 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) ( 30.03.2010-27537 ile değişiklik yapıldı) Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik (06.03.2006 tarih ve 26100 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik (05.07.2008 tarih ve 26927 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik (29.04.2009 tarih ve 27214 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) (24.12.209 27442,24.02.2010-27503,25.04.2010-27562,16.08.2011-28027, 31.12.2011-28159, 14.09.2012-28411 sayı ile değişiklik yapıldı.) İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik (10.08.2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) (13.04.2007-26492 ve 25.07.2010-27652 ile değişiklik yapıldı) İşletme Belgesi Hakkında Yönetmelik (04.12.2009 tarih ve 27422 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik (26.03.2010 tarih ve 27533 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) İnsani Tüketim Amaçlı Sular Yönetmeliği (17.02.2005 tarih ve 25730 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) ( 31.07.2009-27305 ile değişiklik yapıldı) Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik 26.07.2002 tarih ve 24822 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. (11.06.2004-25489 sayılı değişiklik yapıldı) hükümlerine uyulacaktır. 217

EKLER (İlgili Bölümlerde Belirtilen Bilgi, Belge, Plan ve Haritalar ve Bunlara Ait Lejantlar Raporun Hazırlanmasında Kullanılan ve Çeşitli Kuruluşlardan Sağlanan Bilgi, Belge ve Tekniklerden Rapor Metninde Sunulamayanlar) Ek-1: Tapu Senedi Ek-2: İmar Durumu ve Aplikasyon Krokileri Ek-3: Mimari Projeler (Vaziyet-Genel Yerleşim Planı) Ek-4: Jeotermal Kaynak İşletme Ruhsatı Ek-5: Zamanlama Tabloları Ek-6: Topoğrafik Haritası, Yer Bulduru Haritası, Vaziyet Planı, Uydu Fotoğrafı, Orman Kadastro Haritası, Amenajman (Mescere) Haritası Ek-7:Termal Suyun Analiz Raporları, Sondaja Dayalı Zemin ve Temel Etüt Raporu, Jeolojik-Jeoteknik Etüt Raporu, Kaynak Koruma Çalışması Planı Ek-8:1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı, Lejandı ve Plan Hükümleri ve Sakarya İl Özel İdaresi, Yapı Kontrol Müdürlüğü Görüş Yazısı Ek-9: 1/25.000 Ölçekli Topoğrafik Harita Ek-10: Proje Etki Alanı Uydu Haritası Ek-11:1/25.000 Ölçekli Genel Jeoloji Haritası, 1/5.000 Ölçekli Jeoloji Haritası, 1/25.000 Ölçekli Hidrojeoloji Haritası, Ek-12: Taraklı Belediyesi nden Alınan İzin Yazıları Ek-13: Eşanjör Sistemi Planı Ek-14:Adapazarı Orman Bölge Müdürlüğü Görüşü ve ÇED İnceleme Değerlendirme Formu Ek-15: Fosseptik Detay Planı Ek-16: Sözleşme Ek-17: Akustik Rapor Ek-18: İmar Planları ve Belediye Meclis Karar Yazısı 218

EK-1: Tapu Seneti

EK-2 : İmar Durumu ve Aplikasyon Krokileri

EK-3: Mimari Projeler (Vaziyet-Genel Yerleşim Planı)

EK-4: Jeotermal Kaynak İşletme Ruhsatı

EK-5: Zamanlama Tabloları

EK-6: Topoğrafik Haritası, Yer Bulduru Haritası, Vaziyet Planı, Uydu Fotoğrafı, Orman Kadastro Haritası, Amenajman (Mescere) Haritası

EK-7: Termal Suyun Analiz Raporları, Sondaja Dayalı Zemin ve Temel Etüt Raporu, Jeolojik-Jeoteknik Etüt Raporu, Kaynak Koruma Çalışması Planı

EK-8: 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı, Lejandı ve Plan Hükümleri ve Sakarya İl Özel İdaresi, Yapı Kontrol Müdürlüğü Görüş Yazısı

EK-9: 1/25.000 Ölçekli Topoğrafik Harita

EK-10: Proje Etki Alanı Uydu Haritası

EK-11: 1/25.000 Ölçekli Genel Jeoloji Haritası, 1/5.000 Ölçekli Jeoloji Haritası, 1/25.000 Ölçekli Hidrojeoloji Haritası

EK-12: Taraklı Belediyesi nden Alınan İzin Yazıları

EK-13: Eşanjör Sistemi Planı

EK-14: Adapazarı Orman Bölge Müdürlüğü Görüşü ve ÇED İnceleme Değerlendirme Formu

EK-15: Fosseptik Detay Planı

EK-16: Sözleşme

EK-17: Akustik Rapor

EK-18: İmar Planları ve Belediye Meclis Karar Yazısı

NOTLAR VE KAYNAKLAR Atalay, L, 1994, Türkiye Vejetasyon Coğrafyası-Vegetation Geography of Turkey Baytop, T., 1978, Türkiye Bitki Adları Sözlüğü Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yayınları Birch, W. J., Pegden, M., 2000, Tmproved Prediction of Ground Vibrations From Blasting At Quarries, Mining Technology, Volume 109, Number 2, pp. 102-106(5). Demirsoy, A., Yaşamin Temel Kurallari-Omurgalilar/Amniyota Sürüngenler, Amfibiler, Memeliler) Forssblad, L., 1981, Vibratory Soil and Rock Fill Compaction, Solna, Sweden: Dynapac Maskin AB. IUCN Red List of Threatened Species, 2004, The Red List Consortium web Page (http://www.redlist.org) İller Bankası, Atıksu Arıtma Tesisleri Proses-işletme-Bakim El Kitabi Eylül 1989 Atik Yağların Kontrolü Yönetmeliği Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Hava Kalitesinin Kontrolü Yönetmeliği Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliği Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Maden Kanunu Uygulama Yönetmeliği Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü 2012-2013 Av Dönemi Merkez Av komisyonu Kararı Rau, J.G., Wooten, D.C., 1980, Environmental Tmpact Analysis Handbook, McGraw-Hill, Tnc. Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Sakarya İl Çevre Durum Raporu, 2009 Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği USEPA, 1995, User's Guide for The Tndustrial Source Complex (TSC3) Dispersion Models, Volume TT - Description of Model Algorithms www.csb.gov.tr www.cedgm.gov.tr www.tarim.gov.tr www.dpt.gov.tr www.die.gov.tr www.meteor.gov.tr www.ogm.gov.tr www.migem.gov.tr 237

ÇED RAPORUNU HAZIRLAYANLARIN TANITIMI Yeterlilik Belgesi Tebliği kapsamında ÇED Raporunu Hazırlayanların Tanıtımı: Adı soyadı, mesleği, özgeçmişi, referansları ve dosyadan sorumlu olduğunu belirten imzası. 238