OSMANLI MİNYATÜR MÜZESİ IŞIL GÜNDOĞDU, MÜNEVVER ASLAN, ELİF BERBER Tasarım Belgesi BBY 370 Müzelerde Bilgi Yönetimi 28/03/2016 Öz Bu belge sitenin teklif ve analiz aşamasından tasarım aşamaları hakkında bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Tasarım belgesinde sitenin sistem mimarisi, üstveri tasarımı, arayüz tasarımı hakkında bilgi verilmiştir. Sitenin menü çubuğunda bulunan sayfalar için wireframe yapıları hazırlanmıştır. Bunun dışında üstveri alanları ayrıntılı bir şekilde örneklendirilerek verilmiştir. Acemi ve deneyimli kullanıcılar için ne gibi alanların bulunduğuna değinilmiştir. Kapsam Osmanlı minyatür müzesi kullanıcıların memnuniyetini kazanarak her zaman ziyaret edilebilecek bir müze konumuna gelmeyi hedeflemektedir. Müze kullanımını alışkanlık haline getirmek, tarihimiz hakkında bilgi vermek, kullanıcıların ulusal değerlerinin gelişmesine katkıda bulunmak ve görsellikle bellekte kalıcılığı sağlamak en temel hedeflerimizdir. Osmanlı minyatür müzesi sanal müze niteliği taşıdığı için her an her yerden ulaşmak isteyen, daha çok maddi sıkıntısı olan, zamanları kısıtlı olduğu müzeleri gezmeye gidemeyen, tarihe ilgisi olan, araştırmayı, öğrenmeyi seven ve güncel, doğru bilgi edinmek isteyen kullanıcılarımızın beklentilerini karşılayacaktır.
Sitenin Mimari Tasarım Oluşturduğumuz müze sitesi Osmanlı minyatürlerini belirli koleksiyonlar altında kullanıcıya sunmayı amaçlamaktadır. Bu amaç kapsamında bir müze sitesinde bulunması gereken özellikler neler, tasarımı nasıl olmalı bu gibi etmenler göz önünde bulundurularak omeka yazılımıyla yapılabilecek her türlü tasarım olacaktır sitede. Öncelikle site için bir logo kullanılmıştır. Logodan ziyade banner kullanılmıştır. Bu sebeple sitenin içeriği site başlığında belirtilmiştir. Ayrıca sitenin tanıtımı ve içeriğini savunan ve destekleyen bir slogan oluşturulmuştur. Bunun dışında yatay dolaşım çubuğu kullanılmıştır. Bu dolaşım çubuğunda İtemleri Tara, Koleksiyonları Tara, Hakkımızda ve İletişim alanları yer almaktadır. Bu sayfalar hem tema tasarımında bunun Navigasyon alanında veya Simple Pages eklenti alanından eklenebilmektedir. Sitede kullanıcıların nesnelerde, koleksiyonda arama yapabilmeleri için arama kutucuğu bulunmaktadır. Site kullanıcı yormayan, düşündürmeyen sade bir tasarıma sahiptir. Anasayfa olarak İtemleri Tara alanı belirlenmiştir. Burada nesneler en son eklenen nesnelerden başlayarak sıralanmıştır. Ayrıca toplam kaç nesnenin yer aldığı da Omeka nın sağladığı yararlardan biridir. Site Haritası;
Wireframe Anasayfa;
İtemleri Tara;
Koleksiyonları Tara;
Hakkımızda;
İletişim; Üstveri Tasarımı Bir önceki analiz belgesinde başlık, konu, tanımlama, yazar, kaynak, yayıncı, biçim, haklar, dil ve tür Dublin core alanları belirlenmişti. Bu alanlar hem nesne eklemede hem de koleksiyon eklemede kullanılmıştır. Başlık; nesne ve koleksiyona verilen isim olarak nitelendirilebilir. Konu; nesne ve koleksiyonların konusunun ne olduğu, kısa bir tanımlamasının yapıldığı alandır. Tanımlama; nesne ve koleksiyonun tanımının yapıldığı, özelliklerinin yapıldığı, kullanıcıların nesne ve koleksiyon bilgilerinin yer aldığı bölümdür. Gün/Tarih; koleksiyon ve minyatürün ortaya çıkış tarihinin ya da tarih tam belli değilse oluşturulduğu dönemin yer aldığı alandır. Kaynak; nesne ve koleksiyonun kaynağının belirtildiği alandır. Ancak daha nesne hakkında verilen bilgilerin kaynağı belirtilmektedir. Örneğin linklendirme yoluyla alıntının kaynağına ulaşım sağlamak gibi. Yazar; bu alan nesneler için kullanılmaktadır. Minyatürleri oluşturan kişilerin adları yer almaktadır. Yayıncı; oluşturulan müze koleksiyonlarının,
nesnelerin yani kısaca içerikleri yayınlanmasını sağlayanın yer aldığı alandır. Biz bu alanı Omeka olarak belirledik. Çünkü bizim müzemizin içeriklerinin yayınlanmasını ve yönetilmesini sağlayan yazılım Omeka yazılımıdır. Biçim; bu alanda sadece nesnelerin biçimlerini belirtmek için kullanılmıştır. Örneğin, png, jpg, doc vb. gibi. Minyatürler için kullanılan tür jpg dir. Dil; koleksiyon ve nesne dilinin belirtildiği alandır. Sitede yer alan minyatür ve koleksiyonlar için kullanılan dil Türkçedir. Haklar; hem koleksiyonlar hem de nesneler için tek tek telif hakkı belirtilebilir. Biz telif haklarının Creative Commons Turkey (http://creativecommons.org.tr/ ) telif hakları lisanlarının bulunduğu alandan seçtiğimiz lisansın kodunu haklar alanına gömerek belirttik. Tür; koleksiyon ve nesnelerin türünün yer aldığı alandır. Resim, dosya, video vb. türler gibi. Olmazsa olmaz üstveri alanları nesneler için; başlık, konu, dil, tür, yayıncı, tanımlama, biçim ve kaynak alanlarıdır. Fakat gün, yazar ve haklar alanları bütün nesnelerde yer almamaktadır. Çünkü bazı nesnelerin yazar ve gün bilgilerine erişilememiştir. Haklar kısmı ise koleksiyon tanımlamalarında genel olarak belirtilmiştir. Koleksiyonlar için olmazsa olmaz alanları ise başlık, konu, dil, yayıncı, tanımlama, konu, haklar, biçim ve tarih kısmıdır. Kendini tekrar eden Dublin core alanları ise başlık ve konu alanıdır. Örnekler aşağıdadır; Minyatürler için Dublin core örneği;
Koleksiyonlar için Dublin Core örneği; Arayüz Tasarımı Sitede yatay dolaşım çubuğu yer almaktadır. Menüde yer alan bölümler İtemleri Tara, Koleksiyonları Tara, Hakkımızda ve İletişim dir. Hakkımızda alanının alt menüleri olarak Amaç ve Görevler bölümleri yer almaktadır. Anasayfa bölümünde siteye en son yüklenen itemler, ayrıcalıklı koleksiyon ve item kısımları yer almaktadır. Ayrıca sitenin banneri logosu olan Osmanlı Minyatür Müzesi kısmına tıklandığına anasayfa açılmaktadır.
İtemleri Tara bölümünde siteye yüklenen nesneler yani minyatürlerin tamamı en son yüklenenden itibaren yer almaktadır. Ayrıca bu alanda üst kısımda Tümünü Tara-Etikete Göre Tara-İtemleri Ara kısmı yer almaktadır. Tümünü Tara kısmında yüklenen bütün nesneler yer almaktadır. Etikete Göre Tara kısmında minyatürlere verilen tüm etiketler yer almaktadır. Buradan istenilen etikete tıklanarak o minyatüre erişim sağlanabilir. İtemleri Ara kısmında ise daha gelişmiş arama yapabilme imkanı yer almaktadır.
Koleksiyonları Tara bölümünde sitede oluşturan koleksiyonlar yer almaktadır. Bu sitedeki koleksiyonlar: Olayları Öykülendiren Minyatürler, Portre Minyatürler, Peyzaj Minyatürler ve Bilimsel İçerikli Minyatüler dir.
Hakkımızda bölümünde içerikler alt alan Amaç ve Görevler kısımlarında yer almaktadır. Amaç kısmında sitenin kurulma amacı, hedefleri ve kısaca kapsamı yer almaktadır. Görevler kısmında site yöneticilerinin sitenin yaşabilmesi için, daima güncel ve gelişim için ne gibi görevleri olduğu bulunmaktadır.
İletişim kısmında kullanıcıların dilek, öneri ve şikayetlerini iletebilmeleri için yöneticilerin mail adresleri yer almaktadır. Ayrıca şu mevcut değil fakat ekleme imkanı bulunursa bir iletişim formu eklenecektir. Biz şu an elektronik ortamda bir müze kurduğumuz için müze adres bilgisi yer almamaktadır. Fakat şu unutulmamalıdır ki müzelerin web sitelerinde mutlaka müze adres bilgisi ve ulaşımının nasıl olduğu bilgisi mutlaka yer almalıdır. Yukarıda menüde bulunan İtemleri Tara bölümünün içinde gelişmiş arama imkanı sunan İtemleri Tara alanının olduğu belirtilmişti. Bu alan siteye daha hakim olan, nasıl bir arama stratejiyle nesnelere ulaşacağını bilen veya Omeka yazılımının kullanımı hakkında bilgi sahibi olan kullanıcılar için daha uygundur. Daha doğrusu acemi kullanıcılar için diğer iki arama özelliği daha iyi bir sonuç verecektir. Fakat İtemleri Tara kısmı deneyimli kullanıcılar için daha uygundur. Burada belirli bölüme göre(dublin Core alanları), koleksiyona göre, türe göre(resim, metin, web sitesi, ses, fiziksel obje vb.), kullanıcıya göre(buradan kullanıcıdan kasıt siteyi yöneten, içerikleri yükleyen iç kullanıcılar diyebiliriz), etikete göre, kamu ve özel itemlere göre ve ayrıcalıklı ayrıcalıklı olmayan itemlere göre tarama alanları bulunmaktadır.
Etikete Göre Tara bölümü. İtemleri Tara bölümü. Arayüz tasarımı oldukça sade bir şekildedir. Bu Omeka nın da sağladığı avantajlardan bir tanesidir. Öncelikle sayfalar arasında çok fazla geçiş yoktur. Bu durum kullanıcıların aradıklarına kolay bir şekilde, kaybolmadan erişebilmelerini sağlar. Farklı sayfa yönlendirmeleri sadece nesnelerinin kaynaklarını belirtmek için kullanılmıştı
Proje Planı ve Uygulama Takvimi Kırmızı olan alan işlemin gerçekleştiğini belirtmektedir. Kaynakça Sadece Omeka üzerindeki tasarım aşamaları anlatılmıştır.