TRANFORMATORLAR Genel Elektiksel Özelliklei ve Gücünün Belilenmesi TRGT ODABAŞ Fiziksel Temelle Giiş Tansfomatole geilim ve akımın ölçülmesi veya sinyal ve gücün taşınması gibi özel maksatla için dizayn edilile Tansfomaton dizayn ihtiyaçlaı; yglamanın geeklilikleine göe belileni Öneğin ölçü tansfomatolaında pime deveden sekonde deveye mümkün oldğ kada tam tansfe edilmesi, sinyal tansfomatonda sinyalin mümkün oldğ kada minimm distosiyonla tansfe edilmesi ve güç tansfomatolaında ise belilenen güç fekansında geilim bi seviyeden diğe bi seviyeye değiştiileek güç tansfeinin minimm güç kaybında geçekleştiilmesi isteni İnceleme kons güç ve dağıtım tansfomatolaının genel elektiksel özelliklei ve söz kons tansfomatolaın taşıma ve dağıtım güçleinin belilenmesidi istem geiliminin seçimi Eneji üetimi yapılan büyük istasyonladan b istasyonlaa zak mesafelede blnan eneji tüketimi yapılan bölgelee eneji iletimi yapılmaktadı Elektik enejisi taşınmasındaki yüksek geilim miktaı aşağıda veilen ifadele yadımıyla belilenebili Eneji nakil hattında 3-fazdaki kayıp p(%) p ( kw ) 3 R( Ω) ( A) () LL (kw) sistemin faz aası geilimi olmak üzee taşıma sistemi üzeinden nakladilen aktif güç P kw 3 LL kv A Cos () ( ) ( ) ( ) Denklem akım için düzenlenise P( kw ) ( A) (3) 3 LL ( kv ) Cos ve eşitliğinde yeine konsa p ( kw ) P( kw ) R( Ω) ( kv ) Cos (4) LL 4 eşitliğindende göüleceği üzee iletim kayıplaı sistem geilimi attıkca azalmaktakdı 4 ifadesi geilime göe düzenlenise belilenen hat kaybına göe geilim değei belilenebili P ( ) ( kw ) R( Ω) LL kv (5) elde edili Cos p kw ( )
istem geilimi seçimi bi ekonomik denge poblemidi Yüksek sistem geilimi taşıma kayıplaını azaltı fakat diğe yandan hat, kablo, bağlantı elemanlaı ve tansfomato maliyetlei ata 3 Geilim oanı ve Geilim düşümü(veya yükselmesi) Tansfomatoda geilim oanı tansfomaton sekondei açıkken yani sekonde teminalleine hehangi bi yük bağlanmadığı şatlada ölçülen pime ve sekonde sagıla aasındaki saım oanıdı Tansfomato yüklendiğnde sekonde geilim sadece sagıla aasındaki oana bağlı olaak değişmeyip aşağida açıklanan faktölee bağlı olaak değe alacaktı B faktöle Tansfomaton skonde teminalleindeki geilimi ve ve sekonde akımı aasındaki açısı sekonde yük akımının değei Tansfomaton Z T kısa deve empedansı ve b empedansın ve ( +, ) j bileşenlei di Şekil : Tansfomaton eşdeğe diyagamı B eşdeğe diyagamda Z 0 Tansfomaton boşta kayıplaını gösteen empedans(boşta tansfomato empedansı Z tansfomaton kısa deve empedansı 0 Tansfomaton boşta sekondee geilimi Tansfomaton sekondeine Z L yük empedansı bağlandığında sekonde teminalleinde olşan geilim Z L Tansfomaton sekondeine bağlanan yük empedansı
Şekil : Tansfomaton vektö diyagamı ekondeine yük bağlı olmadığı dmda tansfomaton sekonde teminalleinden oknan 0 boşta geilim değei ; tansfomaton sekondeine Z L yükünün bağlanması ile 0 geilimi değeine düşe Şekil deki vektö diyagamı dengeli 3-fazlı ve simetik yüklenmiş sisteme göe hazılanmıştımiknatıslama akımı nominal akımın % değeine haiz oldğ için etkisi vektö diyagamı çiziminde ihmal edilmişti Vektö diyagamından ( in Cos ) (6) Cos + in + 0 0 + geilim düşümü 0 ile aitmetik bi faktı ve aktif ve eaktif kısa deve geilimleidi n tansfomaton yüklenme oanı N N N Tansfomaton anma(nominal) akımı olmak üzee 0 ( Cos + in) + n ( in Cos ) n Cos + in in Cos yazaak % cinsinden 7 0 ifadesi açılaak n + 00 00 (8) yazılaak ve 8 ifadesi Mc-Laen seisine (7)
4 ( n ) ( n ) + n + (9) ifadesi elde edili 0 8 0 6 öz kons ifadede tansfomaton kısa deve empedans değei < %0 ise 9 ifadede 3 teim hesaba katılmaz k < %4 ise 9 ifadede ve 3 teim hesaba katılmaz k Hehangi bi (kva) yükü ile yüklenen tansfomaton sekonde geilimi 0 (0) olacaktı 00 7 ifadesinde çok küçük oldğndan yaklaşık olaak 0 ve k alındığında söz kons ifade büyük bi yaklaşıklıkla ( %) n k in k in k in () yazılabili B ifade yadımıyla N N tansfomato da he hangi biyüklenmede veya yük dabesinde tansfomaton sekonde teminalleinde meydana gelecek geilimin değei belilenebili Tansfomaton empedans geilimi k ( kısa deve geilimi ; tansfomaton sekonde teminallei kısa deve edilmişken tansfomaton sekondeinden N anma akımı geçmesini sağlamak için tansfomaton pimeine yglanan geilimdi Z () k 3 N K Anma empedans geilimi (eski deyimle nisbi kısa deve geilimi) empedens geiliminin tansfomaton anma geilimine oanının yüzdesi olaak ifade edili k k 00 (3) 0 Pk Aktif kısa deve geilimi 00 (4) k TN P tansfomaton anma gücünde yüklenme dmnda empedans kayıplaı Reaktif kısa deve geilimi (5) k
Önek Tansfomato kaakteistik değelei Anma gücü TN 500kVA Empedans kayıplaı Empedans geilimi % 6 P k 4kW (İmalatcı kataloğndan alını) k ( in 0,6) Cos 0,8 Tam yükteki geilimi blnacaktı P k TN k 4 00 00 %0,96 500 6 0,96 %5,93 n 0 n ( Cos + in) ( + 0,05930,6) + ( 0,00960,6 0,060,6) 0, 045 0,00960,8 + n ( in Cos) 0,045 0 ( 0,045 ) 0 0,955 0 0 4 Tansfomaton çıkış gücü ( kva) tansfomaton anma(nominal )gücü ( A) tansfomaton anma(nominal )akımı ( kva) veebileceği çıkış gücü 00 (6) Tansfomaton sekondeindeki güç faktöü P Cos 00 (7) Cos ise, çekilen aktif güç P
ÖRNEK Ykaıdaki önekte kaakteistiklei veilen tansfomatoda Cos + in 0,960,8 + 5,930,6 4,3 in Cos 0,960,8 5,930,8 4,6 n + ( n ) ( 4,6 ) 0 4,3 + 00 4,4 Tansfomaton veebileceği çıkış gücü 4,4 500 390kVA 00 00 Tansfomaton veebileceği aktif güç 4,4 P Cos 500 0,8 9kW 00 00 5 Kısa deve empedansı Tansfomato kllanıcılaı tansfomaton kısa deve empedansını bilmek zondadı Kısa deve empedansının bilinmesiyle Mevct ünitelele paalel işletme Geilim düşümünün sınılandıılması Kısa deve akımının sınılandıılması ve kısa deve hatalaına kaşı koma sistemi belilenebili Yüksek değeli kısa deve empedansına sahip tansfomatolada yüksek tansfomato iç geilim düşümlei ve kısa deve halinde düşük değeli kısa deve akımlaı meydana geli Küçük değeli kısa devee empedansına sahip tansfomatolada bnn tesi ol Kısa deve empedansının belilenmesi için aşağıda veilen esasla göz önünde blndlmalıdı Dabeli yüklee haiz sistemlede kllanılan tansfomatolada dinamik stablite açısından tansfomatolaın iç geilim düşümleinin küçük olması istenib nedenle kısa deve empedansı küçük seçili Dabesiz yüke haiz develede kısa deve akımını düşük değede ttmak için tansfomatolaın kısa deve empedanslaı yüksek seçili
Tansfomatolaın paalel işletme dmlaında paalel bağlama akım dabeleini azaltmak ve kısa deve akımlaını düşük ttmak için kısa deve empedansı büyük olan tansfomatola kllanılı Z T kısa deve empedansı genellikle k (p Veya %) olaak ifade edili ZT ( p) (8) k ZT k 00(%) (9) B ifadele -fazlı tansfomatola için geçelidi 3-fazlı tansfomatola için ZT 3 ( p) (0) k ZT k 3 00(%) () Ölçülen kısa deve geilim değeine dayanaak Z ohm cinsinden aşağıda veilen fomülden hesaplanı Z T Z k 00 (%) (%) k 00 (%) (%) k 300 k 00 () -fazlı tansfomato için (3) 3-fazlı sistemle için 3-fazlı tansfomato için pime taaftan göünen kısa deve empedansı (%) k Z TR (4) 00 3-fazlı tansfomato için sekonde taaftan göünen kısa deve empedansı Z (%) (5) 00 k 4 ve 5 ifadelei bibii ile oantılanısa Z Z N N (6) ifadesi elde edili Z kısa deve empedansı R aktif ve jx eaktif bileşenleden meydana geli P L tansfomato anma yükü ile yüklendiğinde yük kayıplaı olmak üzee
PL R (7), X Z R (8) Bna göe -fazlı tansfomato için R ( p) (9) R 00(%) (30) 3-fazlı tansfomato için R 3 ( p) (3) R 3 00(%) (3) ile PL yük kayıplaı ve tansfomato anma gücü aasında basit bi ifade blnabili R R PL ( p) (33) Aşağıda veilen ifadele - fazlı ve 3- fazlı tansfomaton he iki tipi için geçeli ifadeledi PL ( p) (34) PL 00(% )(35) X (p,%) (36) z 5 Kısa deve akımı ve kısa deve dayanımı Tansfomaton veebileceği maksimm kısa deve akımı K 00 (37) k Tansfomaton izin veilen kısa deve süesi t ma 0,5 k (saniye) (38) ampik ifadesiyle yaklaşık olaak belilenebili İzin veilen kısa deve süesi tansfomaton veebileceği tansfomaton sekonde teminalleinde meydana gelebilecek maksimm kısa deve akımı esas alınaak imalatcı fima taafından belileni ve tansfomato plakasında göülebili Ancak tansfomatoda pime taafta şebeke hat bağlantı empedanslaından dolayı (37) ifadesiyle belilenen büyüklükten daha düşük maksimm kısa deve akımı meydana gelib nedenle tansfomaton sekonde teminalleinde olşabilecek
maksimm kısa deve akımını belilemek için eneji alınan yeden bağlantı hatlaı dahil besleme devesi ile beabe kısa deve akımını hesab etmek geeki Kısa deve akımı asimetik ve simetik kısa deve akımının bileşimidiasimetik kısa deve akımının tepe değei simetik kısa deve akımının χ katıdı χ faktöü ise X oanına bağlıdıimetik kısa deve akımı tansfomato temik olaak zolaken asimetik kısa deve akımıda tansfomato mekanik olaak zola EC 76-5 göe χ faktölei DN VDE 57 53 Pat 5 e göe maksimm kısa deve süesi aşağıdaki değelei aşmayacaktı 630kVA kada saniye 630 kva -50 kva kada3 saniye 50 kva -350 kva kada4 saniye 350 kva- 00 000 kva 5 saniye
Tansfomaton aşıı yüklenme kapasitesi Doğal hava sikülasyon ile soğtlan yağlı tansfomaton aşıı yüklenme kapasitesinin DN-VDE 0536 ya göe tayini Veilen temel yük ve soğtma sıcaklığında tansfomaton aşıı yüklenme maksimm süesinin belilenmesi için 4 saat süesinde iki faklı yüklenme halinde abakla aşağıda veilmişti Şekil 3:Tansfomaton K ve K ve t değeleini veen abak Şekil 3 de K Başlangıç yükünün tansfomato nominal gücüne oanı K İzin veilen aşıı yükün tansfomaton nominal yüküne oanı t K aşıı yüklenme süesi (saat) θ oğtma sıcaklığı 0 C a K K K (38) K başlangıç yükü, maksimm izin veilen yük, tansfomaton nominal gücü Nomal şatla altında K ;,5 değeini aşmamalıdı Önek : 50 kva gücünde ONAN soğtmalı tansfomaton temel yüklenmesi 750 kva dı 0 0 C başlangıç sıcaklığında 4 saat süe ile aşıı yüklenme değei blnacaktı
750 K 0,6 şekil a dan t4 saat süe için K, 9 50 Aşıı yüklenme K,950 6kVA Aşağıdaki tabloda yağ soğtmalı tansfomatolaın izin veilen aşıı yüklenmelei DN 4 500 göe veilmişti Tablo İzin veilen aşıı yüklenme süesi (dakika) K Otalama hava sıcaklığı 0 0 C (4 saat otalaması) K 0,9 0,8 0,7 0,5 0,5 t(dakika) Otalama hava sıcaklığı 0 0 C (4 saat otalaması) K 0,9 0,8 0,7 0,5 0,5 t(dakika) Otalama hava sıcaklığı 30 0 C (4 saat otalaması) K 0,8 0,7 0,5 0,5 t(dakika) Otalama hava sıcaklığı 40 0 C (4 saat otalaması) K 0,7 0,5 0,5 t(dakika) Tansfomato DN 4 500,,,3,4 üekli yüklenme 46 57 65 658 700 79 30 96 333 358 39 47 39 84 3 60 8,5 9 4 45 6 37 06,6 64 83 05 9 40 58,8 35 48 59 68 84 98,0 8 35 4 53 63 49 605 659 75 750 46 33 350 394 43 49 9 56 8 98 3 5 8 04 68 93 0 35 54 50 68 8 03 9 9 39 48 6 75 8 7 38 48 49 30 383 49 5 99 46 76 0 35 7 98 7 96 6 46 5 70 95 4 39 53 7 89 5 3 44 56 5 8 6 34 47 5 63 98 56 87 69 39 5 84 05 38 64 8 30 49 64 9 9 40 3 8 4 K tip tansfomatolaın izin veilen aşıı yüklenmelei aşağıda veilen şekildev göülen eğileden belilenebili a) 50kVA-35kVA güçlei b) 400kVA-500kVA güçlei İzin veilen sıcaklık yükselmesi B sınıfı izolasyon için 80 K, F sınıfı izolasyon için 00K Şekil 4: Dökme eçine tansfomatolaın izin veilen aşıı yüklenmelei
3 Tansfomatolaın Gücünün Belilenmesi Güç tayininde iki dm göz önüne alını 3 Dabesiz yük çekilmesi dmnda Tansfomaton gücünün tayini Dabesiz yük ; ticaethanele, şehi şebekelei, fabikala, iş hanlaı gibi yeledeki elektik tesisleinde göz önüne alını B gibi yelede olşabilecek yük dabelei tansfomaton sekonde teminalleinde %5 den fazla geilim düşümü meydana getimiyosa dabesiz yük esasına göe tansfomato gücü belileni B sistemlede tansfomato için güç ihtiyacı belileniken kllanım faktöü k, eş zamanlık faktöü k ve sistemde etkili hamonik üeten cihazla va ise hamoniklein şebekeyi yükleme dm ve gelecekteki yük atışı göz önüne alını k kllanım faktöü : Nomal işletme şatlaında tesise bağlanacak yükün tüketimi nominal gücünden az olabili Zia hehangi bi makinayı tahik edecek bi elektik moto piyasada tahik edilen makınanın gücüyle aynı olaak blnmaz ve tahik edilen makinanın gücünün bi üst standad güçte moto kllanılıöneğin 40kVA elektiksel güçte olan bi elektik moto şebekeden 30kVA güç çekebili veya 5kVA gücünde olan bi takım tezgahı enfazla 8kVA yüklenebiliböyle dmlada şebekeye bağlanan hebi tüketicinin çekebileceği geçek yükün tahmininde kllanım faktöünden faydalanılı Kllanım faktöünün he bi tüketici için ayı ayı yglanmalıdıb faktö endüstiyel tesislede motola için 0,75-0,8 aası yglanabiliniken,akko telli lambalada olmaktadı Güç pizleine bağlanacak cihazla için cihazlaın yüklenme dm ayı ayı ele alınmalıdı k eşzamanlık faktöü : Ana dağıtım ve tali dağıtım panaolaı gibi he bi yük gplaı için ayı ayı belileni B faktöün tayini he bi devedeki tüketicilein azami devede olmalaına bağlı olan tüketim şatlaının ve tesisin detaylı olaak bilinmesini geektii B sebeble genel yglama için hassas değele veilmesi mümkün olmamakla bilikte ast gele tahmin edilmesi dmnda ; tesisin geektiği gibi çalışamıyacak deecede düşük değelede boytlandıılmasına veya geeğinden fazla yatıım masaflaına yol açacak şekilde aşıı boytlandıılmasına sebeb oleş zamanlık faktöü tesisin dizayn safhasında en fazla yüklenebileceği dm tesbit edileek zman pojeci taafından belilenmelidi Hamonik Yüklenmesi Tansfomatoladan akan hamonik akımladan dolayı sagıladaki kayıplaı ve eddy akımlaından dolayı tansfomato demi çekideğindeki demi kayıplaını attııla Bna ilave olaak geilim hamoniklei histeizisten dolayı demi kayıplaına neden olla Akımın THD (toplam hamonik distosiyon) n kaesi olaak sagıladaki kayıpla ata
Tansfomatoda hamonikleden dolayı İlave Yüklenmenin tahmin edilmesi Tansfomatolaa bağlı linee yükle için hamonik bastııcı filte elemanlaı kllanılmıyosa tansfomatola sistemde otaya çıkan hamonikle taafından ilave olaak yüklenile ve hamonik yüklenmele tansfomato hesabında göz önüne alınmalıdı Tansfomaton ilave yüklenmeleini belilemek için Şehi dağıtım şebekeleinde hamonik distosiyon seviyesi nisbeten düşük oldğndan %0-5 demi kayıplaında atış göz önüne alını Aşağıda veilen tansfomato için azalma faktöünü belilemek için ilgili eğiden faydalanılı (EEE 59 Application Gide 996) Şekil 5:Tansfomatoa bağlanan linee yükün toplam yüke oanına göe tansfomato azalma faktöü TE C5- standadı tansfomato için azalma faktöünü hamonik akımlaın fonksiyon olaak aşağıda veilen ifade ile belilemişti k + 0, 40 h h,6 T h T h h (39) h 5 + 7 + + 3 + Temel hamonik
Önek : Aşağıda veilen yükleme dmnda Kompesö fekens konvetöü ile deveye alınacaktı Yükleme dm ve kllanım faktöleiyle eş zamanlık faktöü aşağidaki çizelgede belitimişti Tansfomatodan çekilşecek yük 9 kva olaak göülmektedi Ancak linee olmayan yükleden dolayı seçilecek tansfomato b yüklein üstünde hamonık akımla taafından yüklenecekti Linee olmayan yükle 80,9+(3,6++)0,93,4 kva 3,4 Çekilen toplam güce oanı 00 % 34 şekilden tansfomato azalma faktöü 9 %30 olaak bln 9 0,30 eçilen standad tansfomato gücü 60 kva olacaktı Tansfomaton hamoniklele bilikte çekeceği yük 3kVA ( ) Eğe hamonikle göz önüne alınmasaydı tansfomato standad gücü 00kVA olaak belilenecek ve tansfomato 3, 3 %3 kada aşıı yüklenecekti 00 Şekil 6: Önekle ilgili yüklenme çizelgesi
Gelecekteki yük atışı: Tansfomaton gücü belileniken sistemin gelecekteki genişlemesi ve b genişlemeye bağlı yük olabileck atışlaının göz önüne alınması geeki Bnn için poje yapım safhasında geekli bilgilein temin edilmesi ve bna göe toplam gücün belilenmesi ve ayıca ana panoda geekli güçte yedek çıkış fideleinin göz önünde blndlması geeki Tesisin gelecekteki genişlemesi için hehangi bi bilgi yoksa tansfomaton gücü %5 kada daha fazla alınmalı ve ana dağıtım panosnda b yükü kaşılayacak en az bi adet yedek çıkış fidei blndlmalıdı Önek 3: Ykaıda blnan toplam güç için gelecekte olabilecek yük atışı 9(,5)5 kva 3,4 Linee olmayan yüklein toplam güce oanı 00 % eğiden tansfomato 5 azalma faktöü %3 olak belileni 5 Tansfomaton hamoniklele bilikte çekeceği yük 96,0 kva ( 0,3 ) eçilen standad tansfomato gücü 00 kva olacaktı 3 Dabeli yük çekilmesi dmnda Tansfomaton gücünün tayini Büyük güçte elektik motolaına diekt yol veilmesinde şebekeden moto nominal devi hızına eişinceye kada nominal akımının 6-7 katı kada şebekeden yol alma akımı çeke B gibi şebekelede eğe güç besleme sisteminde blnan eneji hatlaı ve özellikte tansfomato çekilen yol alma akımı göz önüne alınmadan seçildiğinde yüksek değede geilim çökmeleine ve bnn sonc olaak sistemde aydınlatma develeinde flike olaylaına ve moto klemensleine yeteli yol alma momenti sağlayamayacak kada aşıı düşük geilim gelmesiyle motolaın yol almamasına ve aşıı geilim düşümlei nedeniyle diğe elektik cihazlaının deve dışı olmasına kısaca sistemin dinamik stablitesinin bozlmasına neden oln Dinamik stablitenin bozlmaması için dabeli yük dmlaında tansfomato ana dağıtım panosnn ana baalaında geilim düşümünün %0 dan fazla olmaması isteni Ykadaki kitele göz önüne alındığında aşağıdaki kabllee göe dabeli yük dmlaında tansfomato gücü tayin edili Enejinin temin edildiği 54 /35 kv indiici mekezdeki ana indiici tansfomaton yüklenme dmnn ygn olması ve dabeli yük çekimi sıasında aşıı yüklenmeye neden olmaması geeki Bndan dolayı pojelendime safhasında mtlaka eneji dağıtım idaesiyle yüklenme dm hakkında bilgilendime yapılmalı ve bilgi alınmalı ve geekli değişikliklee gidilmelidieğe geekli mtabakat sağlanısa Moton yol alma sıasında dabeyi azaltmak için yol vemeyi deveye geekli güçte şönt kapasito bağlayaak sağlamalıdı(öz kons sistem ETMD degisi Ekim 004 sayısında Elektik Motol Tahik istemleinin Boytlandıılması yazısında açıklanmıştı) He ne kada indiici tansfomato sekonde geilimi sabit ttmak için yükte otomatik kademe değiştiici ile donatılmış isede aşıı yüklenme dmnda sekonde geilim atık sabit ttlamaz
İndiici Mekezle Tansfomato aasında ygn kesitte Eneji nakil hattı veya kablo hattı çekilmelidi Dabeli yük çekimi sıasında Eneji nakil hattı ile tansfomatodaki toplam geilim düşümü tansfomato sekonde teminalleinde %0 değeini aşmamalıdı B ise %0 geilim düşümünün ne kadalık kısmının eneji nakil hattında ne kadalık kısmının tansfomatoda olacağı sosn otaya çıkaı B ise optimm maliyeti veecek ekonomik denge poblemidi Dabeli yük çekme dmnda kllanılan ota geilim seviyesinde kllanılabilecek azami iletken kesitinde hat üzeindeki geilim düşümünün %0 değeinin üstüne çıkması ile sonçlanan yük ve hat znlğ dmlaında atık YG/OG indiici mekezin; tesisin yakınlaına yapılması geeğini otaya çıkaı Tansfomaton gücü ( %) n in in in () İfadesinden haeketle bln k k k N N tansfomaton sekondeinden çekilen toplam yük N T tansfomato için geeken güç olmak üzee T için düzenlenise T k in ( %) (40) ifadesiyle elde edili tansfomaton empedans geilimi (nisbi kısa deve geilimi) (%) k Önek 4: Şekil 7:
Şekilde 7 de göülen sistemde TR, sekondeindeki 35kV geilimi sabit ttmak için yükte kademe değiştiiciye haiz TR indiici tansfomatola 33/0 PGEON hatla bağlantısı yapılmıştı Şekildeki yükleme dmnda motoa diekt yol veildiğinde 6,3 kv baada geilim düşümünün %0 aşmaması için geekli tansfomato gücü blnacaktı Motoa yol veildiğinde Cos 0,35 in 0,937 Moton yol alma da çektiği güç Cos + in,40,35 +,40,937 3,94 + j0, M M M 53 L 850 kva yükün Cos 0,95 in 0, 3 oldğndan L L Cos + L in 0,850,95 + 0,850,3 0,8 + j0, 7MVA MVA L 3,MVA yüke ait güç faktöücos 0,95 in 0, 3 oldğndan L L Cos + L in 3,0,95 + 3,0,3 3,04 + j MVA Yol veme sıasında Eneji nakil hattından çekilen yük M + L + L 7,79 + j, 8MVA 7,69 +,8 4, 3MVA,8 0 Toplam yükün faz kayma açısı actan 56,57 7,79 Güç faktöü ise Cos Cos56,57 0,55 in 0, 835 Eneji Nakil Hattındaki geilim düşümü 0 3 LL 33Volt 3 L ENH % olaak geilim düşümü 4,30 3,5 ( R Cos + X in) 3 0,63( 0,3380,55 + 0,3480,835) ENH ENH 0,33 00 00 %0,74 olacaktı 3,5 LL 3
TR tansfomato sekonde baalaında en fazla %0 geilim düşümüne izin veildiğinden tansfomatoda izin veilen geilim düşümü % 0 %0,74 %9,9 olmalıdı TR tansfomatonn yol veme sıasındaki yükü ( 0,8 + 0,7) ( 3,94 + j0,53) + j 4,75 + 0, 80, 79MVA Tansfomato gücü T k in ( %) ifadesi yadımıyla %8 alındığında geeken tansfomato gücü k,79 T k in 80,835 8, 47MVA ( %) 9,9 tandad güç olaak 0 MVA seçili %6 alındığında geeken tansfomato gücü k,79 T k in 60,835 6, 35MVA 9,9 (%) tandad güç olaak 6,3 MVA seçili 4 Tansfomatolaın Paalel Çalıştıılmalaı Halinde Yük Dağılımı Paalel çalışan tansfomatola aynı geilim çevime oanına sahip fakat faklı kısa deve empedansına sahip ise tansfomatola aasındaki yük dağılımı aşağıdaki ifadeye göe belileni P K min PN (4) K P tansfomatonn üzeine aldığı yük P tansfomatonn nominal gücü N K tansfomatonn kısa deve empedansı n adet paalel çalışan tansfomatolada en küçük kısa deve empedansı K min Önek 4: 3-adet tansfomato paalel çalışacaktı Tansfomato Nominal gücü 800 kva,kısa deve empedansı %4,4 Tansfomato Nominal gücü 500 kva,kısa deve empedansı %4,8 3 Tansfomato Nominal gücü 35 kva, kısa deve empedansı %4,0
K min %4,0 Tansfomaton üzeine alabileceği maksimm yük K min 4 PN P 800 78kVA 4,4 K Tansfomaton üzeine alabileceği maksimm yük K min 4 PN P 500 47kVA K 4,8 3 Tansfomaton üzeine alabileceği maksimm yük K min 4 PN 3 P3 35 35kVA K 3 4 3-adet tansfomato paalel işletmede azami olaak toplam PTOP PN + PN + PN 3 78 + 47 + 35 460kVA yüklenebili KAYNAKLAR se and Maintenance of ELVM Oil immesed Distibtion Tansfomes Gope chneide Hamonic detection and Filteing Gope chneide Tansfomes iemens Powe Engineeing Gide Electic nstallation Handbook Volme iemens Electical Engineeing Handbook iemens witchgea Manal ABB Distibtion Tansfome Handbook ABB