TÜRKİYE DE TARIMIN GELECEĞİ ve AVANTAJLAR Halil AGAH Kıdemli Kırsal Kalkınma Uzmanı 22 Kasım 2016, İSTANBUL 1
2 SUNUM PLANI TARIMDA KÜRESELLEŞME TÜRK TARIM SEKTÖRÜ VE SON YILLARDAKİ GELİŞMELER TARIMDA FINANSMAN VE SİGORTA TARIMDA YATIRIM FIRSATLARI TARIMDA VİZYON
3 TARIMIN KÜRESEL SORUNLARI İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ GIDA GÜVENCESİ KURAKLIK GIDA GÜVENLİĞİ Yağış rejimi değişikliği Arz talep dengesizliği Sıcaklık artışı Halk sağlığı Sel ve su baskınları Fiyat artışları Çölleşme Güvenli gıda tüketimi SU YÖNETİMİ SALGIN HASTALIKLAR Havza yönetimi Sınır aşan hastalıklar Modern sulama sistemleri Kuş gribi, vb.
4 TARIMDA KÜRESEL KAVRAMLAR Enerji Tarımı Organik Tarım Topraksız Tarım İyi Tarım Uygulamaları Tüketici Odaklı Tarım Gıda Güvenliği ve Güvencesi Işınlanmış ve Fonksiyonel Gıdalar Biyoteknoloji Biyoçeşitlilik Havza Yönetimi Sürdürülebilir Tarım Hassas Tarım
TARIMDA FİYATLARIN SEYRİ-1 5
TARIMDA FİYATLARIN SEYRİ-2 6
TARIMDA FİYATLARIN SEYRİ-3 7
8 TARIM SEKTÖRÜ ve SON YILLARDAKİ GELİŞMELER
TARIMDA MARKALAŞMA ÜRETİM BAKIMINDAN 9 Türk fındığı Türk lokumu Türk kayısısı Türk inciri Türk üzümü ve daha birçok ürün Türkiye de yaklaşık 145 FARKLI ürün Ticari amaçla yetiştirilmektedir. TÜRKİYE; 5 üründe dünya BİRİNCİSİ, 23 üründe dünyada İLK 5 arasında İHRACAT BAKIMINDAN TÜRKİYE; Türkiye nin küresel rekabette, ürünleri markalaşma eğiliminde olan en önemli sektörü TARIM dır. 5 üründe dünya BİRİNCİSİ, 15 üründe ise dünyada İLK 5 ülke arasındadır
TÜRKİYE EKONOMİSİNDE TARIM 10 2015 yılında %8 lik büyüme hızı ve GSMY ya yaklaşık 125 milyar TL lik katkısı olmuştur. Tarım ve gıda ürünleri ihracatı 17 milyar ABD doları ve ithalatı ise 12 milyar ABD olarak gerçekleşmiştir. Tarım Sektörünün; istihdamdaki payı % 26 dır.
87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99,00,01,02,03,04,05,06,07 TARIMSAL BÜYÜME 11 GSYIH BÜYÜME ORANLARI İLİŞKİSİ Türkiye Tarım 8 7 9.6 7.4 9.3 5.3 9.4 8.4 6.6 6.9 4.5 0.4 4.3 1.3 4.6 2.7 1.3-7.7-5.7-8.1-7.3 Son 20 yılın 16 sında Türkiye GSYIH ve Tarımsal GSYIH Büyümesi aynı eğilimdedir İstisna yıllar hariç Türk tarımı bir yıl yüksek, bir yıl düşük büyüme göstermektedir. Tarımsal Büyüme ülke büyümesine 0,4 0,8 puan etki etmektedir Tarımsal büyüme doğa koşullarından ve kuraklıktan etkilenmektedir.
GIDA SEKTÖRÜ 12 TEMEL GIDA SEKTÖRLERİ DAĞILIMI İşlenmiş meyve ve sebze 9% Diğer 6% Bitkisel Yağlar 6% Tahıl ve Nişasta Ürünleri 38% Şeker ve Türevleri 11% Et ve Et Ürünleri 15% Süt Ürünleri 15% TÜRK GIDA SEKTÖRÜ Yaklaşık 200.000 adet faklı ürün ve markadan oluşmaktadır
YAŞ MEYVE VE SEBZE 13 ÖNEMLİ 10 İHRAÇ MEYVE VE SEBZE Domates Limon Mandarin Kiraz Vişne İHRACAT YAPILAN İLK 5 ÜLKE Rusya Federasyonu (!) Almanya Romanya Ukrayna Suudi Arabistan Üzüm Portakal Greyfurt Biber Şeftali
ORGANİK TARIM 14 Potansiyel Organik Tarım Alanımız; 1 MİLYON HA Su ürünlerinde TÜRKİYE dünyada en hızlı büyüyen 3. ülkedir Kaynak; TKB, 2008
BİYO-ENERJİ 15 TÜRKİYE YILLIK BİYOYAKIT ÜRETİM KAPASİTESİ Biyo etanol 300 bin ton Biyodizel 1.5 milyon ton 2010 YILI ÜLKE PROJEKSİYONLARI Kanada da % 5, AB 27 de % 5.75 ve ABD de % 10 kullanım Brezilya, Çin ve Arjantin ise mevcut üretimlerini % 85 % 100 oranında artırmayı öngörmektedir
16 TARIMDA FİNANSMAN ve SİGORTA
TARIMSAL FİNANSMAN ve SİGORTA 17 FİNANSMAN KAYNAKLARI * BAKANLIK DESTEKLERİ Doğrudan destekler Primler Kırsal kalkınma destekleri Kooperatif destekleri * KREDİLER TKK kredileri Ziraat Bankası kredileri * TARIM SİGORTASI TARSİM Özel Sigortalar
TARIMDA YATIRIM FIRSATLARI 18
TARIMDA BÖLGESEL GÜÇ 19 TÜRKİYE BULUNDUĞU COĞRAFYADA; Dinamik bir ekonomi ve büyük bir iç pazar, Rekabetçi bir endüstriye sahip, Kalifiye ve ucuz iş gücü barındıran Yabancı yatırımcılara sayısız fırsatlar sunan bir ülkedir. AYRICA TÜRKİYE; Dünya çapında onay gören İşlevsel bir Piyasa Ekonomisine sahiptir. TARIM SEKTÖRÜ ise bu ekonomi içerisinde önemli bir yer almaktadır.
TİCARET KÖPRÜSÜ 20 TÜRKİYE Dünya GSMH ve Nüfusunun % 20 sine, 4 saatlik uçuş mesafesindedir. AVRUPA GSYIH; 15 trilyon 851 Dolar Nüfus; 657 milyon RUSYA FEDERASYONU GSYIH; 766 milyar Dolar Nüfus; 145 milyon TÜRKİ CUMHURİYETLERİ GSYIH; 113 milyar Dolar Nüfus; 75 milyon ORTA DOĞU ve K.AFRİKA GSYIH; 1.2 milyar Dolar Nüfus; 311 milyon
TARIMDA YATIRIM FIRSATLARI 21 Dinamik ve genç nüfus yapısı Ucuz ve kalifiye iş gücü Gelişmiş sanayi ve ticaret altyapısı İŞGÜCÜ MALİYETİ (Euro) Elverişli kara, hava ve deniz ulaşımı 934 Üretime elverişli toprak Kaliteli üretim 558.4 547.2 529.8 419.3 371.1 Uygun iklim koşulları Önemli pazarlara yakınlık Slovenya Çek Cum. Polonya Macaristan Slovakya Türkiye Kaynak; ILO
TARIMDA VİZYON 22
VİZYON-TARIMSAL DESTEKLER 23 TARIMSAL DESTEKLEMELER Üretim ve verimliliğin esas alınması Bölgelere göre hakim ürünün desteklenmesi Arz açığı ve ihracat potansiyeli olan ürünlere öncelik verilmesi Hayvancılık desteklerinin sadeleştirilmesi Gübre ve mazot desteklerine devam edilmesi (?) Sertifikalı tohumun desteklenmesi (çiftçi ve üretici) (?) Kırsal Kalkınma Yatırımları desteklerinin artırılması AR GE desteklerinin artırılması
VİZYON-BİTKİSEL ÜRETİM 24 STRATEJİLER Organik tarım Yerli tohumculuk Sözleşmeli üretim İyi tarım uygulamaları Topraksız tarım Seracılık ve örtü altı üretim Çay bahçelerinin yenilenmesi ve organik çay Makilik, çalılık ve taşlık arazilerin ıslahı ve özel ürün amaçlı kullanımı
VİZYON-HAYVANCILIK 25 STRATEJİLER İşletme ölçeklerinin büyütülmesi Entegre hayvancılık işletmelerinin kurulması Organize hayvancılık bölgeleri Damızlık hayvan yetiştirenlerin desteklenmesi Su ürünlerinde yetiştiricilik ve ihracatın teşviki Beyaz et, yumurta üretiminin artırılması Hayvanların kayıt altına alınması ve hareketlerinin kontrolü Hastalıklardan ari bölgeler oluşturma ve hastalıklar ile mücadele Küçükbaş hayvancılığına özel önem verilmesi Yem bitkileri üretiminin artırıması
SORULARINIZ? 26
27 Halil AGAH halilagah@gmail.com TEŞEKKÜRLER