ANAYASAMIZI HAZIRLIYORUZ - 2- Değerlendirme Raporu Birey Hak ve Özgürlükleri (I) Yaşam hakkı Kişi dokunulmazlığı Özel yaşamın gizliliği www.tkmm.net 1
2
1. YAŞAM HAKKI Yaşam Hakkı kutsal mı? Toplumun/devletin yaşam son verme hakkı (İdam) Kürtaj serbest olmalı mı, olacaksa hangi durumlarda? Bireyin kendi yaşamına son verme hakkı (İntihar, Ötenazi) Ortak Görüşler: - Yaşam hakkı kutsaldır, yasal güvence altında olması doğrudur. - Anayasada her türlü dokunulmazlık kaldırılmalı - Dokunulmazlıklar birey hak ve özgürlükleri sınırlandırıyor Farklı Görüşler: İdam konusunda -İdam cezası yeniden geri getirilmeli ve anayasada yer almalı - Çünkü cvaydırıcı ağır cezalara ihtitaç var. - Zaten İslam hukukunda kısasa kısas vardır. - Cinayet suçu işleyenler idam edilmeli. 3
- Kişi suçsuzsa yaşam hakkını savunmak gerekir, ancak suçlu kişinin yaşam hakkından önce suçsuz kişinin yaşam hakkı korunmalı *** -İdam bir insanlık suçudur, özgürlüklerin olduğu yerde idam olmamalı. - Bir insanın ölmesine ya da yaşamasına kim ne hakla karar verebilir? - Hüküm verildiğinde geri dönüşü olamayacak bir ceza. Ya yanlış karar verildiyse? Hukuk tarihi adli hatalrla dolu ve yanlış verilmiş karar idam ise geri dönüşü yok. - İdam cezasının varlığı caydırıcı olmuyor. İdamı cezasının var olduğu ülkelerde işlenen suç oranı, idamın yasaklandığı ülkelere oranla daha çok. -Affetmek, en büyük erdemdir. -Toplumun vicdanı her nedenle olursa olsun bir insanın hayatının yok edilmesiyle değil, suç işlemiş insanların topluma yeniden kazandırılmasıyla rahatlar. Yaşam Hakkı nın güvenceye alınması konusunda - Devlet bu konuda gerekli tedbirleri almalı. Bu devletin işidir. - Bunu sadece devletten beklememek gerekir. Kürtaj hakkında -Toplum korunma yöntemleriyle bilgilendirilirse kürtaja gerek kalmaz. - Kürtaj, yasak olmalı, bir canlının yaşam hakkı yok ediliyor. - Tıbbi açıdan zorunlu olan durumlarda yapılabilmeli. - Gayrimeşru bir ilişki söz konusuysa kürtaj yaptırılabilmeli. Ötenazi konusunda - Ötenazi hakkı olmamalı. - Çünkü hasta bir insan sağlıklı karar alamaz. Kendi isteğimizle ölemeyiz - Ötenazi hakkı kişi hak ve özgürlüğü kapsamındadır, artık yaşamk istemeyen bir insan buna kendisi karar vermelidir. 4
2. KİŞİ DOKUNULMAZLIĞI Vücut bütünlüğünün korunması Güvenlik güçlerinin müdahalesi İşkence, kötü muamele -İşkence hiçbir şekilde olmamalı Ortak Görüşler Farklı Görüşler Güvenlik güçlerinin müdahalesi - Güvenlik güçleri kişi dokunulmazlığının güvencesi olmalı, ama tam aksi uygulamalar var. - Güvenlik güçlerince orantılı güç kullanılmalı, hangi oranda ve ne zaman müdahale edileceğine dikkat edilmeli. - Güvenlik güçleri tahrik oldukları için sert müdahale ediyorlar. İşkence -İşkenceye maruz bırakılan kişi kimi durumlarda işkenceyi ispatlayamıyor, ispatlama yolunun kolaylaştıran düzenlemeler yapılmalı. -Kadına yönelik her türlü şiddetin engellenmesine yönelik düzenlemeler yapılmalı 5
Tecavüz -Tecavüz eden kişi iamla cezalandırılmalı. - Bu suça ilişkin verilen hapis cezası az, arttırılmalı. - Tecavüz eden kişi hadım edilmeli. - Bu tahrik çift taraflı. Güvenlik güçleri de önce tahrik ediyor, sonra müdahale ediyor. Kamu görevlileri tahrik edici davranışlara karşı tahrikle yanıt vermemeli. 6
3. ÖZEL YAŞAMIN GİZLİLİĞİ Gizliliğin korunması, ihlali Arama dinleme, gözetleme Ortak Görüşler: -Devlet, özel yaşamın gizliliğini korumakla yükümlüdür. Farklı Görüşler: Gizlilik ve ihlali -Devlet hiçbir koşulda özel hayatın gizliliğini ihlal edemez -Gerekiyorsa ihlal edilebilir Arama, Dinleme, Gözetleme: - Hiçbir zaman ve hiçbir şekilde yapılmamalı - Kimi durumlarda yapılabilir - Şüpheli kişilerin dinlenmesi ve kayıt altına alınmasında bir sakınca yok - Kamusal alanlarda güvenliğin sağlanabilmesi için kameralar olmalı 7
- Mahkeme kararı olmadan arama ve dinlenme yapılmamalı - Arama ve dinleme, kişilerin en ince hareket, davranış ya da özelliklerine ilişkin izlemeyi doğurur bu da hak ve özgürlükleri kısıtlar 8
BİREY HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİ Toplantı katılımcıları yaşam hakkı, kişi dokunulmazlığı ve özel yaşamın gizliliği konularına ilişkin fikirlerini dile getirirken bireysel hak ve özgürlüklerine ilişkin genel fikirlerini de sundular. Ortak Görüşler: - Sınırsız özgürlük olmamalı. Özgürlüğün sınırı, bir başkasının özgürlüğünün başladığı yere kadardır. Farklı görüşler: Birey hak ve özgürlüklerinin Anayasa daki yeri -Birey devlet karşısında güçsüz. Anayasa bireyin haklarının korunmasını garanti altına almalı. -Yasa yapmak yasaklamak la eş anlamlı olmamalı. Yasalar, özgürlükleri korumalı. 9
Hak ve Özgürlüklerin temeli nereye dayanmalı? -Hak ve özgürlüklere ilişkin düzenlemeler yapılırken batılı paradigmalar yerine İslamiyet in gerekliliklerine ilişkin düzenlemeler yapılmalı. -Doğu- batı ayrımı olmamalı. İnsanlık tarihinin insan haklarına ilişkin tüm birikimi iyi değerlendirilmeli Hak ve özgürliklerin kısıtlanması - Özgürlüğünün sınırını kişinin kendi koyabilir, yasalarda kısıtlama olmamalı. - Özgürlük kısıtlanmalı ama bu kısıtlama en az düzeyde olmalı. - Hak ve özgürlüklerle ilişkin anayasa maddeleri ama kelimesinyle başlayarak kısıtlamalara yol açmamalı. - Anayasada tanınmış hakların hayat bulmasında uygulayıcıların rolü önemli. Uygulayıcılar karar verirken kısıtlamalara gitmemeli. - Çıkartılan kimi kanun, KHK ya da yönetmelikler anayasada tanınmış olan hakları gözeterek ona uygun olarak çıkartılmalı. Suçun önlenmesi - Suç işlenmesini önlemek için suça eğilim sebebi bulunmalı. - Kişi suç işlemeden önce ne ile cezalandırılacağını bilirse o suçu işlemez - Eğitim suçun işlenme oranını azaltır ama suç işlenmesinin önlenebilmesi için sadece eğitim yeterli olmaz. Raporu hazırlayan: Melis Tantan (TkMM) 10
11
ANAYASAMIZI HAZIRLIYORUZ (Halk konuşuyor, TBMM dinliyor) Türkiye küçük Millet Meclisleri çalışmalarının yapıldığı illerde ve İstanbul un ilçelerinde belediyelerle işbirliği içinde yapılan bu toplantılar, anayasa konulu konferanslar değildir. Amaç, yeni anayasanın nasıl olması ve nasıl olmaması hakkında halkın görüşlerini düzenli, sistemli ve aynı konuda yapılan diğer çalışmalarla eşgüdüm içinde- toplayarak yeni anayasayı hazırlayacak olan TBMM ne sunmaktır. Aşağıdaki konuların herbiri, bu çalışmaya katılan bütün illerde ve İstanbul ilçelerinde eş zamanlı olarak tartışılacak, elde edilen Ortak Payda lar her ay bir basın toplantısıyla kamuoyuna açıklanacak ve en sonunda Ortak Paydalarımız adlı bir el kitabı haline getirilerek kamuoyuna ve Anayasa tartışmalarına girerken tüm milletvekillerine birer adet sunulacak. ANAYASA TARTIŞMALARINDA İLK 12 KONU (Kasım 2011 Ekim 2012) 1. Anayasa nın yapısı, hazırlanma ve oylanma süreci (Kasım2011) 2. Birey hak ve özgürlükleri -I- Yaşam hakkı, kişi dokunulmazlığı, özel yaşamın gizliliği (Aralık 2011) 3. Birey hak ve özgürlükleri -II- Düşünce, inanç, ifade, haberleşme, örgütlenme, toplantı ve gösteri (Ocak 2012) 4. Birey hak ve özgürlükleri -III- Hak arama, savunma, adil yargı (Şubat 2012) 5. Doğrudan ve temsili demokrasi, merkezi yerel yönetimler, şeffaflık (Mart 2012) 6. Devlet ve bireyin sosyo- ekonomik hak ve yükümlülüğü, mülkiyet, miras (Nisan 2012) 7. Devlet ve Toplum 1: Çalışma yaşamı, sendika, grev ve toplu sözleşme (Mayıs 2012) 8. Devlet ve Toplum 2: Eğitim, öğretim, bilim, sanat (Haziran 2012) 9. Devlet ve Toplum 3: Ayrımcılık, pozitif ayrımcılık, sağlık ve çevre (Temmuz 2012) 10. Devletin yapısı 1: Yasama (Ağustos 2012) 11. Devletin yapısı 2: Yürütme (Eylül 2012) 12. Devletin yapısı 3: Yargı (Ekim 2012) 12