Prof. Dr. Ali GÜZEL Prof. Dr. Ali Rıza OKUR Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi Prof. Dr. Nurşen CANİKLİOĞLU Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU Yenilenmiş 14. Bası Beta
Yayın No : 2771 Hukuk Dizisi : 1360 1. Bası - Nisan 1988 - İSTANBUL 14. Bası - Ekim 2012 - İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-793 - 9 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m Yay m Da t m A.fi. ye ait tir. Her hak k sak l d r. Hiç bir bö lü mü ve pa rag ra f k s men ve ya ta ma men ya da özet halinde, fotokopi, faksimile veya baflka herhangi bir flekilde ço alt lamaz, da t lamaz. Normal ölçüyü aflan iktibaslar yap lamaz. Normal ve kanunî iktibaslarda kaynak gösterilmesi zorunludur. Dizgi : Beta Bas m A.Ş. Bask -Cilt : Pasifik Ofset Cihangir Mah. Güvercin Cad. No: 3 Baha İş Merkezi A Blok Avcılar / STANBUL Tel: 0212 412 17 77 (Sertifika No. 12027) Kapak Tasar m : Gülgonca Çarp k Beta BASIM YAYIM DA ITIM A.Ş. Narl bahçe Sokak No. 11 Ca alo lu - STANBUL Tel : (0-212) 511 54 32-519 01 77 Fax: (0-212) 513 87 05-511 36 50 www.betayayincilik.com
ÖN SÖZ Sosyal Güvenlik Hukukunun Ekim 2010 da yayınladığımız 13. baskısı, öğrencilerimizin ve diğer hukuk çevrelerinin yoğun ilgisi nedeniyle yine kısa sürede tükenmiştir. Yazarları için mutluluk kaynağı olan bu durum, 14. baskıyı hazırlama sorumluluğunu da beraberinde getirmiştir. Özellikle Sosyal Güvenlik alanında kitap yazmak, kum üzerine yazı yazmaya ya da şato inşa etmeye benzer; hukukçu olarak karmaşık konuları açıklığa kavuşturmanın sevincini yaşarken, mevzuat değişiklikleri veya yargı kararlarıyla gelen her yeni dalga, bir süre önce yazılmış olanları bir ölçüde anlamsız kılar ve görkemli olduğu sanılan kumdan şatoyu bir anda yok eder. Kitabımızın öteki baskıları gibi 13. baskısı da bu yazgıyı paylaşmıştır. Gerçekten, kamuoyunda geniş yankı uyandıran 25.8.1999 tarihli 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu nun getirdiği önemli değişikliklerin henüz tam olarak sonuçları değerlendirilmeden, çok sayıda KHK (616, 617, 618, 619) yürürlüğe konulmuş, bunların dayandığı yetki yasasının Anayasa Mahkemesi tarafından iptali üzerine ortaya çıkan yasal boşluğu gidermek amacıyla 2003 yılında 4904, 4947, 4956, 4958 sayılı yasalar çıkarılmıştır. Bu değişim rüzgarı, 2004 de de devam etmiş, 5073 ve 5198 sayılı Yasalar yürürlüğe konularak, sosyal güvenlik alanında önemli değişiklikler öngörülmüştür. Ancak mevzuattaki bu değişim rüzgarı, kısa bir süre sonra fırtınaya dönüşmüş ve Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde çok daha köklü değişiklikleri öngören ve isabetli bulmadığımız (bu konudaki ayrıntılı değerlendirmelerimiz için bkz. 8), Sosyal Güvenlik Sisteminde Reform veya Sosyal Güvenlik Sisteminde Yeniden Yapılandırma tartışma ve çalışmaları başlatılmıştır. Sosyal Güvenlik Kurumlarının açıklarının her yıl çığ gibi büyümesi ve zorunlu olarak bu açıkların genel bütçeden yapılan transferlerle kapatılmaya çalışılması, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığını, sistemin sorunlarına çözüm getirmek amacıyla, belirtilen reform kapsamında yeni bir sosyal güvenlik modeli arayışına yöneltmiştir. Söz konusu model tek çatı ve tek yasa modeli olarak adlandırılmakta, bu modelde mevcut sosyal güvenlik kuruluşları tümüyle ortadan kaldırılarak, tek bir sosyal güvenlik kurumuna dönüştürülmekte ve sosyal güvenlik hakları da tek bir yasa içinde düzenlenmektedir. Kitapta ayrıntılarını açıkladığımız bu reform kapsamında, kurumsal yapıda tek çatı esasını öngören 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu (RG, 20.5.2006,
IV 26173) yürürlüğe girmiş ve bu Yasa ile mevcut sosyal güvenlik kurumlarının (Sosyal Sigortalar Kurumu, Bağ-Kur ve T.C. Emekli Sandığı) tüzel kişilikleri sona erdirilmiş ve tümünün malvarlığı Sosyal Güvenlik Kurumu na devredilmiştir. Primli rejim kapsamındaki sosyal güvenlik hakları açısından ise, Tek Yasa olarak, 31.5.2006 tarihinde 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ka bul edilmiştir (RG.,16.6.2006, 26200). Ancak, bu Yasanın bazı önemli maddeleri, Anayasa Mahkemesinin 15.12.2006 tarihli kararıyla (E.2006/111, K. 2006/112, RG. 30.12. 2006, 26392/5.M) iptal edilmiş ve birçok hükmünün yürürlüğü durdurulmuştur. Bu gelişme üzerine, Yasanın yürürlük tarihi birçok kez ertelenmiş, Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda, 5510 sayılı Yasada toplam 283 değişiklik öngören yasalar ka bul edil miş (5655, 5754, 5763, 5797, 5838) ve ni ha yet bu de ği şik lik ler kap sa mında Yasanın bazı hükümlerinin farklı tarihlerde (1.1.2008; 30.4.2008; 1.7.2008) ve geri kalan hükümlerinin ise 2008 yılı Ekim ayı başında yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmış (m.108) ve bu tarih itibariyle Yasa yürürlüğe girmiştir. Ancak, 5510 sayılı Kanun ile de hedeflenen amaca ulaşmada başarılı olunamamış, Ekim 2008 de yü rür lü ğe gi ren bu Ka nun da, 18 değişik Kanunla (5655, 5754, 5763, 5774, 5787, 5838, 5917, 5921, 5947, 5951, 5997, 6009, 6111, 6191, 6270, 6283, 6322, 6353 sayılı kanunlar) bugüne kadar toplam 410 değişiklik yapılmıştır. 5510 sayılı Yasa tüm hükümleriyle yürürlüğe girmiş bulunmakla birlikte, Sosyal Güvenlik Sisteminde reform ile hedeflenen sosyal güvenlik hakları açısından tek yasa esası, ne yazık ki gerçekleştirilememiştir. Çünkü, 5510 sayılı Yasa, öngördüğü çok sayıdaki geçiş hükmü yanında, 506, 2925, 1479 ve 5434 sayılı Yasaların birçok hükmünü yürürlükte bırakmıştır. Özellikle devlet memurları ve diğer kamu görevlilerinin 5510 ve 5434 sayılı yasalara tabi olmaları açısından çok önemli bir ayırım yapılmıştır. Gerçekten, 5510 sayılı Yasanın yürürlüğünden önce 5434 sayılı Yasanın kapsamında olan devlet memurları ve diğer kamu görevlileri hakkında, eskiden olduğu gibi 5434 sayılı Yasanın uygulanması esası benimsenmiştir. Böylece, bazı hükümleri dışında yürürlükten kaldırılmış olan 5434 sayılı Yasanın bu kategoride yer alan devlet memurları hakkında aynen ve uzun süre uygulanmaya devam edilmesi söz konusu olmaktadır. Yasa yapma tekniği açısından ortaya çıkan bu çelişki dışında, devlet memurları arasında farklı yasalara tabi olma yönünden de, Anayasa hükümlerine ve Anayasa Mahkemesinin kararlarına açıkça aykırı düşen çok ciddi bir eşitsizlik yaratılmış bulunulmaktadır. Tüm bu yasal düzenlemeler dikkate alındığında, sosyal güvenlik hakları açısından 5510 sayılı Yasa dışında, anılan diğer yasaların çok sayıdaki hükmü ile bu Yasanın yürürlüğünden önce devlet memuru olanlar açısından 5434 sayılı Yasanın yürürlükten kaldırılmış tüm hükümlerinin uygulanması söz konusu olacaktır. Bu olgu, mevzuat dağınıklığını ortadan kaldırarak, tek yasa ile sigortalılar arasındaki norm ve standart birliğini sağlama amacıyla gerçekleştirilmek istenen reformun ne denli başarısız olduğunu ve yeni bir mevzuat karmaşıklığını ortaya çıkardığını çok
V açık olarak gözler önüne sermektedir. Bundan daha da önemli olarak, sosyal güvenlik sisteminde reform yapılarak, kara delik olarak nitelendirilen sosyal güvenlik kurumlarının bütçe açıklarını giderme hedefine de, ne yazık ki, ulaşılamamıştır. Ger çek ten, 2012 Yılı Programına göre, sosyal güvenlik kuruluşlarının, 2011 yılında toplam gelirlerinin 120,937 milyar TL, toplam giderlerinin 136,983 milyar TL ve gelir gider farkının 16,046 milyar TL olacağı öngörülmüştür. GSYH ya oran olarak, gelirlerin %9,44; giderlerin %10,69 ve açığın %1,25 olması hedeflenmiştir. 2012 yılında ise, gelir gider farkının 25,498 milyar TL olacağı, bunun GSYH ya oranının da %1,79 olacağı tahmin edilmektedir (DPT 2012 Yılı Programı, 70). Sosyal güvenlik reformunun, özellikle sağlık harcamalarındaki sürekli artış nedeniyle gelecek yıllarda da bu tabloyu değiştiremeyeceği söylenebilir. Kitabımızın bu yeni basısını hazırlarken mevzuattaki gelişmeler, kurumsal yapıda tek çatı esasını öngören 5502 sayılı Yasa yanında, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Yasasının genel sistematiği esas alınarak, kısa ve uzun vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası ayrıntılı bir biçimde açıklanmıştır. Ki ta bın 1-8, 12-14, 20-21, 25-26. pa rag raf la rı Prof. Dr. A. Gü zel; 22-24, 27-28. pa rag raf la rı Prof. Dr. A.R. Okur; 9-11, 15-19. pa rag raf la rı ise Prof. Dr. N. Ca nik lioğlu tarafından kaleme alınmıştır. Kitabın sistematiğinde ve metnin kaleme alınışında, öğrencilerimize, Sosyal Güvenlik Hukukunun temel esaslarını öğretmek amacı ön planda tutulmuştur. Bu nedenle, Türk Sosyal Güvenlik Sistemi, karmaşık yapısına karşın, bir bütün içinde ele alınıp incelenmiştir. Ondördüncü baskı hazırlanırken Ekim 2012 tarihine kadar olan mevzuat değişiklikleri, yargı kararları ve yeni yayınlar dikkate alınmış, kitap tümüyle gözden geçirilerek, bazı bölümler yeniden kaleme alınmıştır. Bu baskıdaki üstün çaba ve desteklerinden dolayı değerli çalışma arkadaşlarımız, Yard. Doç. Dr. Ar zu Ars lan Er türk, Yard. Doç. Dr. Sa im Ocak, Yard. Doç. Dr. Ercüment Özkaraca ya, Araştırma Görevlileri Deniz Ugan Çatalkaya, İpek Kocagil, Ca nan Ünal, Efe Yamakoğlu ve Arkın Gün e; ki ta bın diz gi ve say fa dü zen le me le rini, her zaman olduğu gibi bu kez de büyük bir titizlik ve özveriyle gerçekleştiren Veysel Coşkun ile Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş.nin değerli yöneticisi Seyhan Satar başta olmak üzere, kitabın baskı hizmetinde emeği geçen tüm çalışanlara, ayrı ayrı teşekkür borçluyuz. Ekim 2012 Ali GÜ ZEL Ali Rı za OKUR Nurşen CANİKLİOĞLU
İÇİNDEKİLER BİRİNCİ KISIM SOSYAL GÜVENLİK HUKUKUNA GİRİŞ Birinci Bölüm SOSYAL GÜVENLİK KAVRAMI VE TARİHSEL GELİŞİMİ 1. Sosyal Güvenlik Kavramı... 1 I. Sosyal Güvenlik ve Sosyal Riskler... 3 1. Genel Olarak... 3 2. Ortaya Çıkış Nedenlerine Göre Sosyal Riskler... 3 3. Sonuçlarına Göre Sosyal Riskler... 4 II. Geniş Anlamda Sosyal Güvenlik... 5 1. Sosyal Güvenlik ve Bireysel Ekonomik Güvence... 6 2. Sosyal Güvenliğin Önleyici Fonksiyonu... 7 3. Sosyal Güvenlik ve Kişiliğin Geliştirilmesi... 7 III. Dar Anlamda Sosyal Güvenlik... 9 IV. Geleneksel Koruma Tekniklerinin Yetersizliği ve Özgün Sosyal Güvenlik Sistemlerinin Kaçınılmazlığı... 10 1. Geleneksel Koruma Teknikleri... 10 2. Özgün Sosyal Güvenlik Sistemlerinden Bağımsız Sosyal Güvenlik Hukukuna... 14 2. Sosyal Güvenlik Sisteminin Tarihsel Gelişimi... 16 I. Sosyal Güvenlik Sistemlerinin Batı Ülkelerindeki Tarihsel Gelişimi... 16 A. Sosyal Güvenlik Sistemlerinin Oluşumunu Hazırlayan Ekonomik ve Sosyal Koşullar... 16 B. İlk Sosyal Güvenlik Sistemleri ve Özellikleri... 19 1. İş Kazaları ve Meslek Hastalıklarının Doğurdukları Zararın Tazminine İlişkin İlk Sistemler... 19 2. İlk Sosyal Sigorta Sistemleri... 19 3. Aile Yardımlarını Öngören İlk Sistemler... 23
VIII C. Çağdaş Sosyal Güvenlik Düşüncesine Öncülük Eden Sistemler... 24 1. 14 Ağustos 1935 Tarihli A.B.D. Sosyal Güvenlik Yasasının Öngördüğü Sistem... 27 2. Yeni Zelanda nın Sosyal Güvenlik Sistemi... 26 3. Yeni Bir Sosyal Güvenlik Kuramı: Beveridge Raporu... 26 II. Türk Sosyal Güvenlik Sisteminin Tarihsel Gelişimi... 28 1. Osmanlı İmparatorluğu Dönemi... 29 2. Cumhuriyetin İlanından Önceki Büyük Millet Meclisi Hükümeti Dönemi... 31 3. Cumhuriyet Dönemi... 33 3. Uluslararası Hukukta ve Avrupa Hukukunda Sosyal Güvenlik... 40 I. Uluslararası Hukuk Belgelerinde Yeni Bir Sosyal Güvenlik Anlayışı... 40 II. İnsan Hakları Evrensel Bildirisi... 41 III. Sosyal Güvenliğin Asgari Normlarına İlişkin Uluslararası Çalışma Örgütünün 102 Sayılı Sözleşmesi... 42 IV. Avrupa Konseyi Çerçevesinde Oluşturulan Sosyal Güvenlik Normları... 43 1. Avrupa Sosyal Şartı... 44 2. Avrupa Sosyal Güvenlik Kodu ve Avrupa Sosyal Güvenlik Sözleşmesi... 46 V. Avrupa Birliği Sosyal Güvenlik Hukuku... 47 1. Kurucu Antlaşmalarda Sosyal Güvenlik... 47 2. Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı... 50 3. Sosyal Güvenlik Alanındaki Tüzükler... 51 VI. İki Taraflı Sosyal Güvenlik Sözleşmeleri... 53 İkinci Bölüm SOSYAL GÜVENLİĞİN ÇAĞDAŞ EĞİLİMLERİ ve BOYUTLARI 4. Sosyal Güvenliğin Çağdaş İlke ve Eğilimleri... 55 I. İlke ve Eğilimleri Yönlendiren Etkenler... 55 II. Sosyal Güvenliğin Yaygınlaştırılması... 57 1. Kişiler Açısından Kapsamın Genişletilmesi... 57 2. Sosyal Riskler Açısından Kapsamın Genişletilmesi... 58 III. Yönetim ve Tekniklerde Bütünlük... 59 1. Yönetimde Teklik... 59 2. Tekniklerde Bütünlük... 60 IV. Devletin Sosyal Güvenliğin Finansmanına Katılması... 61
IX 5. Sosyal Güvenliğin Boyutları... 63 I. Toplu Bakış... 63 II. Sosyal Güvenlik ve Ekonomi... 63 1. Ülkelerin Ekonomik Gelişmişlik Düzeylerinin Sosyal Güvenlik Sistemlerine Etkisi... 64 2. Ekonomik Konjonktürün Sosyal Güvenlik Sistemlerine Etkisi... 65 3. Sosyal Güvenlik Sistemlerinin Ekonomik Yapı Üzerindeki Etkileri... 67 III. Sosyal Güvenlik ve Demografi... 69 1. Demografik Verilerin Sosyal Güvenlik Sistemlerine Etkisi... 69 2. Sosyal Güvenlik Sistemlerinin Demografik Yapıya Etkisi... 71 IV. Sosyal Güvenlik ve Sosyoloji... 72 1. Sosyolojik Verilerin Sosyal Güvenlik Sistemlerine Etkisi... 72 2. Sosyal Güvenlik Sistemlerinin Sosyolojik Verilere Etkisi... 73 6. Sosyal Güvenliğin Finansmanı... 75 I. Finansman Kaynakları... 75 1. İşçi ve İşverenlerin Sosyal Güvenliğin Finansmanına Katılmaları... 76 2. Devletin Ulusal Bütçeden Sosyal Güvenliğin Finansmanına Katkısı... 77 3. Finansman Kaynağı Olarak Vergiler... 79 II. Finansman Yöntemleri... 80 1. Kapitalizasyon (Fon Biriktirme) Yöntemi... 80 2. Dağıtım Yöntemi... 81 7. Sosyal Güvenlik Hukukunun Kaynakları ve Hukuk Sistemi İçindeki Yeri... 82 I. Sosyal Güvenlik Hukukunun Kaynakları... 82 1. Yasama Kaynakları... 82 2. Yürütme Kaynakları... 83 3. Yargı Kararları... 84 II. Sosyal Güvenlik Hukukunun Hukuk Sistemi İçindeki Yeri... 84 1. Sosyal Güvenliğin Kamu Hukuku İçinde Yer Alması... 84 2. Sosyal Güvenlik Hukuku ile İş Hukuku Arasındaki İlişki... 86 8. Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Reform... 87 I. Genel Bilgi... 87
X II. Reformun Gerekçeleri ve Öngörülen Model Açısından Değerlendirilmesi. 88 1. Reformun Gerekçeleri ve Öngörüleri... 88 2. Reformun Gerekçeleri ve Etkinliği Açısından Değerlendirilmesi... 89 III. Reform Kapsamında Gerçekleştirilen Yasal Düzenlemelerin Temel Esasları... 92 1. Kurumsal Yapıda Tek Çatı Esası: 5502 Sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Yasası... 92 2. Sosyal Sigorta Hakları Açısından Tek Yasa Esası: 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Yasası... 93 3. Primsiz Ödemeler Açısından Tek Yasaya Doğru... 99 İKİNCİ KISIM TÜRK SOSYAL GÜVENLİK HUKUKUNDA SOSYAL SİGORTALAR Birinci Bölüm SOSYAL SİGORTALARIN UYGULANMA ALANI - YÖNETİMİ FİNANSMANI (PRİMLER) 9. Sosyal Sigortaların Uygulanma Alanı... 101 I. Kişiler Açısından Uygulanma Alanı... 102 A. Toplu Bakış... 102 B. Sigortalı Sayılanlar... 103 1. İş Sözleşmesine Göre Çalışan Sigortalılar (m.4/i, a)... 103 2. Bağımsız Çalışanlar (m.4/i, b)... 129 3. Devlet Memurları ve Diğer Kamu Görevlileri (m.4/i, c)... 134 C. Sigortalı Sayılmayanlar... 136 1. İşverenin Ücretsiz Çalışan Eşi... 136 2. Konut İçinde Yapılan İşlerde Çalışanlar... 138 3. Ev Hizmetlerinde Çalışanlar... 138 4. Askerlik Hizmetlerini Er ve Erbaş Olarak Yapmakta Olanlar İle Yedek Subay Okulu Öğrencileri... 139 5. Yabancı Ülkede Sosyal Sigortaya Tabi Olduğunu Belgeleyenler...140 6. Yapım ve Üretim İşlerinde Çalışan Öğrenciler... 141 7. Sağlık Kurumlarında İşe Alıştırılmakta Olan Hasta veya Sakatlar... 142 8. Bağımsız Çalışanlar ve Devlet Memurlarından 18 Yaşından Küçük Olanlar... 143 9. Tarım İşlerinde Süreksiz İşlerde Çalışanlarla Tarımsal Faaliyette Bulunup Aylık Geliri Düşük Olanlar... 143
XI 10. Bağımsız Çalışanlardan Aylık Geliri Düşük Olanlar... 148 11. Kamu İdarelerinin Dış Temsilciliklerinde İstihdam Edilenler...149 12. Gençlik ve Spor Faaliyetlerinde Süreklilik Arz Etmeyecek Şekilde Görevlendirilenler... 149 D. Kısmen Sigortalı Sayılanlar... 149 1. Hükümlü ve Tutuklular... 150 2. Çıraklar ve İşletmelerde Mesleki Eğitim Gören Öğrenciler... 151 3. Stajyerler... 154 4. Üniversitede Kısmi Zamanlı Olarak Çalıştırılan Öğrenciler... 155 5. Harp Malulleri ile Vazife Malulü Olanlar... 157 6. Kursiyerler... 158 7. Yurt Dışına Çalışmak Üzere Gönderilenler... 158 8. 4046 sayılı Kanun Gereğince İş Kaybı Tazminatı Alanlar... 161 9. Sosyal Güvenlik Kurumlarından Malullük veya Emekli Aylığı Almakta Olanlar... 162 10. Taksiciler, Dolmuşçular ve Benzeri Nitelikteki Şehir İçi Toplu Taşıma Araçlarında Kısmi Süreli Çalışanlarla...... 164 11. Tarım veya Orman İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Olarak Çalışanların Sigortalılığı... 165 E. Sigortalılık Hallerinin Çakışması... 167 1. Zorunlu Sigortalılık Hallerinin Çakışması... 167 2. Zorunlu Sigortalılık ile İsteğe Bağlı Sigortalılığın Çakışması.. 171 3. Yasal Düzenlemeye Uygun Olmayan Sigortalılık Hali ve Türü İçin Prim Ödenmesi... 172 F. Sigortalılığın Başlangıcı: Zorunluluk İlkesi... 172 1. Zorunluluk İlkesi... 172 2. Sigortalılığın Başlangıcı... 174 3. Sigortalıların Kuruma Bildirilmesi... 177 G. Sigortalılık Süresi ve Sigortalılık Niteliğinin Sona Ermesi... 190 1. Sigortalılık Süresi... 190 2. Sigortalılık Niteliğinin Sona Ermesi... 194 3. Özel düzenleme: Hastalık ve Analık Hükümlerinde Sigortalılık Niteliğinin Yitirilmesi... 198 4. Sigortalılık Niteliğinin Sona Erdiğinin Kuruma Bildirilmesi... 199 5. Bildirim Yükümlülüğünün Yerine Getirilmemesinin Yaptırımı. 201
XII H. Sigortalılık Sürelerinin Birleştirilmesi... 202 1. 5510 Sayılı Kanundan Önceki Dönem... 202 2. 5510 Sayılı Kanun Dönemi... 205 I. İsteğe Bağlı Sigortalılık... 207 1. Genel Olarak... 207 2. İsteğe Bağlı Sigortadan Yararlanma Koşulları... 210 3. İsteğe Bağlı Sigortalılığın Başlaması ve Sona Ermesi... 214 4. Primlerin Ödenmesi... 215 5. İsteğe Bağlı Sigortalılığın Sonuçları... 216 İ. Sigortalının Aile Bireyleri... 218 1. Bakmakla Yükümlü Olunan Kimseler... 218 2. Hak Sahipleri... 219 J. İşveren, İşveren Vekili ve Alt İşveren Kavramları... 220 1. İşveren... 220 2. İşveren Vekili... 222 3. Alt İşveren... 223 II. Yer Açısından Uygulanma Alanı... 234 1. İşyeri Kavramı... 234 2. İşyerinin Sosyal Sigortalar Kurumuna Bildirilmesi... 237 10. Sosyal Sigortaların İdari Yönetimi... 248 I. Genel Olarak... 248 II. Sosyal Güvenlik Sisteminde Yeniden Yapılanma... 249 III. Sosyal Güvenlik Kurumu... 252 1. Genel Olarak... 252 2. Kurumun Organları... 253 IV. Sosyal Sigortalarda Denetim Mekanizması... 258 1. Dış Denetim... 259 2. İç Denetim... 259 3. Yargısal Denetim... 261 4. Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu... 264 V. Sosyal Sigortalar Kurumunun Hukuksal Yapısı... 265 1. Kurum Tüzel Kişiliğinin Hukuksal Niteliği... 265 2. Kurumun İşlemleri ve Malvarlığı... 267 11. Sosyal Sigortaların Finansman Kaynağı Olarak Primler... 268 I. Prim Kavramı ve Prim Oranları... 268
XIII 1. Prim Kavramı... 268 2. Prim Oranları... 269 II. Prim Matrahının Hesaplanması... 279 1. Primlerin Hesabında Esas Alınacak Kazançlar... 279 2. Prim Matrahına Dahil Edilmeyecek Kazançlar... 291 III. Sigortalının Günlük Kazancının Belirlenmesi ve Sınırları... 296 1. Günlük Kazancın Belirlenmesine İlişkin Temel Esaslar... 296 2. Aynı Zamanda Birden Fazla İşverenin İşinde Çalışan Sigortalının Primlerinin Hesaplanma Yöntemi... 297 3. Günlük Kazancın Alt ve Üst Sınırı... 298 IV. Aylık Prim ve Hizmet Belgesi, Kuruma Gönderilmesi ve Gönderilmemesinin Yaptırımı... 300 1. Aylık Prim ve Hizmet Belgesi... 300 2. Aylık Prim ve Hizmet Belgesinin Kurumca Re sen Düzenlenmesi ve Primlerin Re sen Hesaplanması... 309 3. Aylık Prim ve Hizmet Belgesinin Kuruma Verilmemesinin Yaptırımı: İdari Para Cezası... 316 4. Sigortalı Hizmetlerin (Sigortalılığın) Tespiti... 323 V. Primlerin Ödenmesi ve Ödenmemesinin Yaptırımı... 339 1. Prim Ödeme Yükümlüleri... 339 2. Primlerin Ödenme Süresi... 340 3. Primlerin Ödenmesine İlişkin Esaslar ve Tahsilatı Kolaylaştırıcı Düzenlemeler... 343 4. Sosyal Sigorta Primlerinde Teşvikler... 348 5. Primleri ve İdari Para Cezalarını Süresinde Ödememenin Yaptırımı: Gecikme Cezası ve Zammı ile Müteselsil Sorumluluk... 365 6. İşverenlerin Prim Borçlarının Ertelenmesi ve Yeniden Yapılandırılması (Taksitlendirilmesi)... 371 7. Kamu Kuruluşlarınca İhale Yoluyla Yaptırılan İşlerde İşverenlerin Kuruma Borcu Olmadığının Araştırılması ve Prim Borcunun Hakedişlerden Kesilmesi... 375 8. İhaleli İşler ile Özel Bina İnşaatı İşyerleri İçin Asgari İşçilik Tespiti ve İlişiksizlik Belgesi Verilmesi... 378 9. Prim Borçlarında Zamanaşımı... 382 10. Yersiz Alınan Primlerin Geri Verilmesi... 383
XIV İkinci Bölüm SOSYAL SİGORTA TÜRLERİ Birinci Alt Ayırım Kısa Vadeli Sigorta Türleri 12. İş Kazası ve Meslek Hastalığı Sigortası... 387 I. İş Kazaları ve Meslek Hastalıklarının Ürkütücü Boyutları ve Önleyici Tedbirlerin Kaçınılmazlığı... 387 1. İş Kazaları ve Meslek Hastalıklarının Ürkütücü Boyutları... 387 2. İş Kazaları ve Meslek Hastalıklarının Başlıca Nedenleri... 389 3. Kazaları Önleyici Tedbirlerin Kaçınılmazlığı... 390 II. İş Kazası ve Meslek Hastalığı Kavramları... 394 A. İş Kazası Kavramı... 394 1. Genel Olarak... 394 2. İş Kazasının Tanımı... 396 3. İş Kazasının Unsurları... 398 4. İş Kazasının Kuruma Bildirilmesi ve Kurum Tarafından Soruşturulması... 413 B. Meslek Hastalığı... 417 1. Meslek Hastalığı Kavramı... 417 2. Meslek Hastalığını Saptama Yöntemi... 420 III. Sigortalıya ve Hak Sahiplerine Sağlanan Yardımlar... 425 A. Sigortalıya Yapılacak Yardımlar... 426 1. Sağlık Yardımları... 426 2. Parasal Yardımlar... 427 B. Sigortalının Ölümü Halinde Hak Sahiplerine Yapılan Parasal Yardımlar... 444 1. Cenaze Giderlerinin Ödenmesi... 445 2. Eş ve Çocuklara Gelir (Ölüm Geliri) Bağlanması... 445 3. Evlenme Ödeneği... 451 4. Sigortalının Ana ve Babasına Gelir (Ölüm Geliri) Bağlanması... 452 5. Hak Sahiplerinin Gelirlerinin Başlangıcı, Kesilmesi ve Yeniden Bağlanması... 452 IV. İş Kazası veya Meslek Hastalığı Nedeniyle İşveren ve Üçüncü Kişilerin Sosyal Sigortalar Kurumu Karşısındaki Sorumluluğu... 453 A. İşverenin Sosyal Güvenlik Kurumu Karşısındaki Sorumluluğu... 454
XV 1. SSGSSK. m. 21 Çerçevesinde İşverenin Sorumluluğu... 454 2. Yasal Yükümlülüklerini Yerine Getirmeyen İşverenin Kurum Karşısındaki Sorumluluğu... 470 B. Üçüncü Kişilerin Kurum Karşısındaki Sorumluluğu... 476 13. Hastalık Sigortası... 479 I. Genel Olarak... 479 II. Sigortalıya Sağlanan Yardımlar... 480 A. Sağlık Yardımları... 480 B. Geçici İş Göremezlik Ödeneği... 481 1. Hak Kazanma Koşulları... 481 2. Miktarı ve Ödenmesi... 482 3. Geçici İşgöremezlik Ödeneğinin Verilmemesi, Geri Alınması veya Azaltılması... 484 III. Sigortalının Hastalığı Nedeniyle İşverenin ve Üçüncü Kişinin Sorumluluğu... 486 1. İşverenin Kurum Karşısındaki Sorumluluğu... 486 2. Üçüncü Kişinin Kurum Karşısındaki Sorumluluğu... 490 14. Analık Sigortası... 492 I. Genel Olarak... 492 II. Sigortalı Kadına veya Sigortalı Erkeğin Sigortalı Olmayan Karısına Sağlanan Yardımlar ve Koşulları... 493 1. Sağlık Hizmetleri... 493 2. Emzirme Ödeneği... 494 3. Geçici İş Göremezlik Ödeneği... 494 İkinci Alt Ayırım Uzun Vadeli Sigorta Türleri 15. Malullük Sigortası... 501 I. Genel Olarak... 501 II. Malullük Aylığı... 502 1. Aylık Bağlama Koşulları... 502 2. Aylığın Hesaplanma Yöntemi... 517 3. Aylıkların Başlangıcı, Ödenmesi ve Alt Sınırı... 521 4. Aylığın Değişmesi... 527 5. Aylığın Kesilmesi ve Yeniden Başlaması... 519 6. Gelir ve Aylıkların Birleşmesi... 531
XVI III. Devlet Memurları ve Diğer Kamu Görevlileri Açısından Özel Malullük Durumları: Vazife Malullüğü ve Harp Malullüğü... 532 1. Vazife Malullüğü... 532 2. Harp Malullüğü... 539 IV. Malullük Aylığı Alanlara Sağlanan Diğer Yardımlar... 541 1. Sağlık Yardımı... 541 2. İşe Alıştırma (Rehabilitasyon)... 542 3. Sosyal Yardım Zammı... 542 4. Yol Parası ve Zorunlu Giderler... 544 5. Devlet Memurlarına (m.4/i, c) Özgü Bir Yardım: Emekli İkramiyesi Ödenmesi... 544 V. Kurumun Bağladığı Malullük Aylığını Üçüncü Kişilere Rücuu... 545 16. Yaşlılık Sigortası... 546 I. Yaşlılık Sigortasının Amacı... 546 II. Yaşlılık Sigortası Yardımı: Yaşlılık Aylığı... 549 A. Yaşlılık Aylığı Koşulları... 550 1. Belirli Bir Yaşın Doldurulması ve Prim Ödeme Gün Sayısının Tamamlanması... 550 2. Sigortalının İşine veya Sağlık Durumuna Bağlı Olarak Yaş ve Prim Ödemeye İlişkin Özel Koşullar... 567 3. İşten Ayrılma... 578 4. Sigortalının Kuruma Başvurması... 581 B. Koşulları Etkileyen Nedenler... 583 1. Yaşla İlgili Olanlar... 583 2. Primle İlgili Olanlar... 584 3. Sigortalılık Süresi ve Prim Ödeme Gün Sayısını Etkileyen Nedenler... 586 C. Yaşlılık Aylığının Hesaplanması... 628 1. Genel Olarak... 628 2. Ortalama Aylık Kazanç... 628 3. Yaşlılık Aylığı Oranı... 630 4. Yaşlılık Aylığının Hesabında Geçiş Hükümleri... 631 5. Aylığın Başlangıç Tarihine Göre Güncelleme... 636 D. Yaşlılık Aylığına İlişkin Özel Düzenlemeler: Bazı Kamu Görevlilerinin Yaşlılık Aylıkları... 636 1. Cumhurbaşkanı, TBMM Başkanı ve Başbakana Aylık Bağlanması... 636 2. Yaş Haddinden, Kadrosuzluk ya da Disiplin Nedeniyle Resen Yaşlılık Aylığı Bağlanacak Haller... 640
XVII E. Yaşlılık Aylığının Ödenmesi... 642 1. Kurumca Yapılacak Yaşlılık Aylığı Tahsis İşlemleri... 642 2. Yaşlılık Aylığının Başlangıcı ve Ödenme Dönemleri... 642 3. Avans Ödenmesi... 645 4. Yaşlılık Aylığının Bildirimi... 646 5. Yaşlılık Aylığının Alt Sınırı ve Artırılması... 646 6. Değişen Gelir ve Aylıkların Başlangıcı... 647 7. Yersiz Ödemelerin Geri Alınması... 648 8. Yaşlılık Aylığının Devir ve Haciz Yasağı... 649 F. Yaşlılık Aylığının Kesilmesi ve Yeniden Bağlanması... 649 1. Genel Kural... 649 2. Sosyal Güvenlik Destek Primi Ödeyerek Çalışma... 653 G. Gelir ve Aylıkların Birleşmesi... 661 III. Toptan Ödeme... 663 IV. Yaşlılık Aylığı Alanlara Sağlanan Öteki Yardımlar... 665 1. Sağlık Yardımı... 665 2. Sosyal Yardım Zammı... 665 3. Kamu Görevlilerine İlişkin Özel Bir Yardım: Emekli İkramiyesi Ödenmesi... 666 V. Tarım İşlerinde Çalışanlara Bağlanacak Yaşlılık Aylığı... 671 1. Yaşlılık Aylığına Hak Kazanma Koşulları... 671 2. Yaşlılık Aylığı Geçiş Dönemi Özel Koşulları... 672 17. Ölüm Sigortası... 674 I. Genel Olarak... 674 II. Ölüm Sigortası Temel Yardımı: Ölüm Aylığı... 675 1. Ölüm Sigortası Yardımlarından Yararlanacaklar... 675 2. Ölüm Aylığının Koşulları... 677 3. Ölüm Aylığına Esas Olacak Sigortalı Aylığı... 691 4. Aylığın Hak Sahipleri Arasında Paylaştırılması... 694 5. Hak Sahiplerinin Kuruma Başvurması... 697 6. Ölüm Aylığının Başlangıcı... 697 7. Ölüm Aylığının Ödenmesi... 698 8. Aylıkların Alt ve Üst Sınırı... 698 9. Ölüm Aylıklarının Artırılması, Kesilmesi ve Yeniden Bağlanması ile Yoklama İşlemleri... 699 10. Aylıkların Birleşmesi... 705 11. Ölüm Aylığının Avans Olarak Ödenmesi ve Haciz Yasağı... 706 12. Yersiz Ödemelerin Geri Alınması... 707
XVIII III. Ölüm Sigortasından Sağlanan Diğer Yardımlar... 707 1. Toptan Ödeme... 707 2. Evlenme Ödeneği... 709 3. Cenaze Ödeneği... 710 4. Sağlık Yardımı... 711 5. Sosyal Yardım Zammı... 711 6. Kamu Görevlisinin Ölümü Halinde Özel Bir Yardım: Emekli İkramiyesi... 712 IV. Kurumun Bağladığı Ölüm Aylığını Üçüncü Kişilere Rücuu... 713 Üçüncü Bölüm 5510 SAYILI YASADAN ÖNCE SİGORTALI OLAN KAMU GÖREVLİLERİNE UYGULANACAK HÜKÜMLER 18. 5434 Sayılı Emekli Sandığı Kanunundan Kaynaklanan Hakları... 715 I. Genel Olarak... 715 II. Emekli Sandığı İştirakçilerine Aylık Bağlanması... 717 1. Emekli Aylığı... 717 2. Malullük Aylığı... 729 3. Dul ve Yetim Aylığı... 744 4. Aylık Alanlarla İlgili Ortak Kurallar... 752 5. Aylıkların Alt Sınırı... 760 III. Toptan Ödeme... 760 IV. Keseneklerin Geri Verilmesi... 760 19. Devlet Memuru ve Diğer Kamu Görevlilerinin 657 Sayılı Kanundan Kaynaklanan Hakları... 761 I. Hastalık İzni... 761 II. Aile Yardımı ve Doğum Yardımı Ödeneği... 761 III. Ölüm Yardımı... 763 Dördüncü Bölüm İŞSİZLİK SİGORTASI 20. İşsizlik Sigortasının Kapsamı-Yönetimi-Finansmanı... 765 I. Genel Olarak... 765 1. İşsizliğin Bireysel ve Toplumsal Etkileri... 765 2. İşsizlik ve Sosyal Güvenlik... 766 3. İşsizlik Sigortasının Amacı ve Özellikleri... 767
XIX II. İşsizlik Sigortasının Kapsamı... 770 1. Sigortalı Sayılanlar... 770 2. Sigortalı Sayılmayanlar... 772 3. Sigortalıların Tescili... 773 4. İşsizlik Sigortası Açısından İşveren, İşveren Vekili ve İşyeri Kavramları... 774 III. İşsizlik Sigortasının Yönetimi ve Finansmanı... 775 1. İdari Yönetimi... 775 2. Finansman (Gelir) Kaynakları ve Finansman Yöntemi... 776 21. İşsizlik Sigortası Yardımları... 780 I. İşsizlik Ödeneği... 780 1. İşsizlik Ödeneğine Hak Kazanma Koşulları... 780 2. İşsizlik Ödeneğinin Miktarı ve Ödenme Süresi... 789 II. Geçici İşsizlik Halinde İşçilere Kısa Çalışma Ödeneği Verilmesi... 792 III. Ücret Garanti Fonundan Ücret Ödemesi Yapılması... 794 IV. Sigorta Primlerinin Ödenmesi... 795 V. İş Bulma ve Mesleki Eğitim Yardımı... 796 ÜÇÜNCÜ KISIM GENEL SAĞLIK SİGORTASI 22. Temel Bilgiler... 799 I. Sağlık ve Hastalık... 799 II. Sağlık Hakkı ve Yaşam Hakkı... 801 1. 1961 Anayasası nda Sağlık Hakkı... 802 2. 1982 Anayasası nda Sağlık Hakkı... 802 3. Anayasa Mahkemesi Kararlarında Sağlık Hakkı... 803 III. Sağlık Hizmetleri... 808 1. Tanım... 809 2. Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri... 810 3. Sağlık Hizmetlerinin Çeşitleri... 812 4. Sağlık Hizmetlerinin Gelişimi... 815 5. Sağlık Hizmetlerinin Örgütlenmesi... 822 6. Sağlık Hizmetine Katılanların Hak ve Sorumlulukları... 840 IV. Sağlık Sistemleri... 858 1. Ulusal Sağlık Sistemi... 859 2. Hastalık Sigortası Sistemi... 859
XX 3. Liberal Sağlık Sistemi... 861 4. Sağlık Sistemlerinde Reform Uygulamaları... 862 23. Türkiye nin Sağlık Sistemi... 868 I. Genel Bilgiler... 868 II. Genel Sağlık Sigortasına Geçiş... 871 1. Tarihçe... 871 2. Genel Sağlık Sigortası Kanun Taslak ve Tasarıları... 875 3. Kanunun Hazırlanışı... 879 24. Genel Sağlık Sigortası... 887 I. Genel Sağlık Sigortasının Kapsamı... 887 1. 5510 s. Kanun m. 60 a göre... 887 2. Genel Sağlık Sigortası İşlemleri Yönetmeliği ne göre... 890 3. 6111 sayılı Kanun a göre... 891 4. 6191 sayılı Kanun a göre... 894 5. 665 s. KHK ye göre... 895 6. Genel Sağlık Sigortalısının Bakmakla Yükümlü Olduğu Kişiler... 895 A. Genel Olarak... 896 B. Eşler Açısından... 897 C. Çocuklar Açısından... 897 D. Anne ve Baba Açısından... 898 E. Askeri Öğrenciler Açısından... 898 7. Genel Sağlık Sigortalısının Bakmakla Yükümlü Olduğu Kişi Sayılmayanlar... 899 II. Genel Sağlık Sigortasının Genellenmesi ve Gelir Testi Uygulamaları... 900 1. Uygulama... 900 2. Gelir Testi Uygulanacak Kişiler... 903 3. Uygulamaya İlişkin Sorunlar... 905 4. Gelir Testi Uygulamasının Değerlendirilmesi... 906 III. Kapsam Dışında Kalanlar... 907 IV. Genel Sağlık Sigortalısının Tescili... 909 1. Bildirimsiz (Kendiliğinden) Tescil... 909 2. Bildirimli Tescil... 909 V. Genel Sağlık Sigortasından Yararlanma... 910 VI. Kapsamdaki Sağlık Hizmetleri... 913 1. Koruyucu Sağlık Hizmetleri... 914 2. Hastalık Halinde Sağlık Yardımı... 914
XXI 3. Analık Halinde Sağlık Yardımları... 915 4. Ağız ve Diş Tedavisi... 917 5. Diğer Sağlık Yardımları... 918 VII. Sağlık Yardımlarının Belirlenmesi... 919 VIII. Yurtdışında Tedavi... 920 1. Yurtdışında Tedavi Olanağından Yararlanabilecekler... 920 2. Gruplar Arasındaki Farklılıklar... 921 IX. Sağlıkla İlgili Diğer Yardımlar... 923 1. Yol Gideri ve Gündelik... 923 2. Refakatçi Gideri... 924 3. Yol, Yatak, Yemek Giderlerinin Saptanması... 924 X. Kapsam Dışındaki Sağlık Hizmetleri... 924 1. Estetik Amaçlı Sağlık Hizmetleri... 925 2. Sağlık Bakanlığınca İzin veya Ruhsat Verilmeyen Sağlık Hizmetleri... 925 3. Yabancıların Kronik Hastalıkları... 926 4. 63. madde Kapsamı Dışındaki Sağlık Hizmetleri... 926 XI. Sağlık Yardımlarının Koşulları... 926 1. Prim Koşulu... 926 2. Kimlik Bildirimi... 929 3. Sağlık Yardımlarının Süresi... 930 XII. Sağlık Hizmet Bedelleri... 930 1. Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu... 930 2. Gündelik, Yol, Yatak ve Yemek Giderleri... 931 3. Diğer Sağlık Hizmetleri... 931 XIII. Sağlık Hizmetlerinin Sunumu... 932 1. Sağlık Hizmet Sunucuları... 932 2. Sağlık Hizmet Bedellerinin Sunuculara Uyumu... 933 XIV. Katılım Payı... 936 1. Katılım Payı Alınacak Sağlık Hizmetleri... 936 2. Katılım Payı Alınmayacak Durumlar... 938 3. Katılım Paylarının Tahsili... 939 4. Katılım Payı İadesi... 940 XV. Hizmet Basamakları ve Sevk Zinciri... 941 1. Resmi Sağlık Kuruluşları... 942 2. Özel Sağlık Kuruluşları... 943 3. Basamaklandırılamayan Sağlık Kuruluşları... 943
XXII XVI. Sağlık Hizmetlerinin Sunumu ve İlave Ücret... 944 1. Kamu Dışındaki Sağlık Kuruluşlarında İlave Ücret... 944 2. Kamu Sağlık Hizmeti Sunucularında İlave Ücret... 945 3. İlave Ücretlerin Saptanması... 947 4. İlave Ücret Alınmayacak Haller... 947 XVII. Sağlık Hizmet Sunucularının Sınıflandırılması... 948 XVIII. Sağlık Hizmet Sunucularının Duyurulması... 948 XIX. Genel Sağlık Sigortasında Sorumluluk... 949 1. İşverenin Sorumluluğu... 949 2. Sigortalının Sorumluluğu... 950 3. Üçüncü Kişinin Sorumluluğu... 951 XX. Kayıt, Bildirim Zorunluluğu ve Gizlilik... 951 XXI. Kurumun Denetim Yetkisi... 951 XXII. Yaptırımlar... 952 1. İdari Para Cezası... 952 2. İdari Yaptırımlar ve Fesih... 953 3. Diğer Yaptırımlar... 954 XXII. Değerlendirme... 954 1. Türkçe Açısından... 955 2. Sistematik Açıdan... 956 3. Norm ve Standart Birliği Açısından... 956 4. İç Atıflar Açısından... 956 5. Normlar Hiyerarşisi Açısından... 957 6. OECD Verileri Açısından... 958 7. Artan Sağlık Harcamaları Açısından... 959 DÖRDÜNCÜ KISIM BİREYSEL EMEKLİLİK -TASARRUF VE YATIRIM SİSTEMİ 25. Genel Bilgi... 961 I. Sosyal Güvenlikte Bireysel Tasarruf ve Özel Sigorta Tekniği... 961 II. Bireysel Emeklilik Modelleri... 962 III. Emeklilik Fonları Konusunda Yabancı Ülke Deneyimleri ve Sisteme Yönelik Eleştiriler... 964 1. Yabancı Ülke Deneyimleri... 964 2. Sisteme Yönelik Eleştiriler... 965
XXIII 26. Türkiye de Bireysel Emeklilik Sisteminin Kurumsal Yapısı ve Bireysel Emeklilik Koşulları... 968 I. Kurumsal Yapı... 968 1. Emeklilik Şirketi... 968 2. Bireysel Emeklilik Aracıları... 969 II. Emeklilik Yatırım Fonları ve Portföy Yöneticileri... 971 III. Denetim... 972 1. İç Denetim... 972 2. Bağımsız Dış Denetim... 973 IV. Bireysel Emeklilik Sisteminde Tanınan Vergi Avantajları... 973 V. Bireysel Emeklilik Sistemine Katılma ve Emeklilik Aylığına Hak Kazanma Koşulları... 974 1. Bireysel Emeklilik Sisteminin Kişiler Açısından Kapsamı... 974 2. Emeklilik Sözleşmesi... 977 VI. Emekliliğe Hak Kazanma Koşulları ve Emeklilik Seçenekleri... 981 1. Emekliliğe Hak Kazanma Koşulları... 981 2. Emeklilik Seçenekleri... 981 BEŞİNCİ KISIM TÜRK SOSYAL GÜVENLİK HUKUKUNDA PRİMSİZ REJİM (SOSYAL YARDIM VE SOSYAL HİZMETLER) 27. Genel Bilgiler ve Sosyal Yardımlar... 983 I. Genel Bilgiler... 983 II. Primsiz Rejimle İlgili Tasarılar ve Kanunlar... 985 1. Primsiz Ödemeler Kanunu Tasarı Taslağı... 985 2. Sosyal Yardımlar ve Primsiz Ödemeler Kanunu Tasarısı Taslağı... 985 3. Sosyal Hizmetler ve Yardımlar Hakkında Kanun Tasarısı... 986 4. Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu... 986 5. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname... 987 III. Sosyal Yardımlar... 991 1. Ülkeye Hizmeti Geçmiş Vatandaşları Korumaya Yönelik Yardımlar... 991 2. Muhtaç Vatandaşları Korumaya Yönelik Yardımlar... 1000 3. Öğretmenliği Desteklemeye Yönelik Yardımlar... 1004 4. Konut Edindirmeye Yönelik Yardımlar... 1004 5. Başarılı Sporcuları Desteklemeye Yönelik Yardımlar... 1009
XXIV 28. Sosyal Hizmetler... 1011 I. Genel Olarak... 1011 II. Muhtaç, Çocuk, Sakat ve Yaşlılara Sağlanan Sosyal Hizmetler... 1012 1. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu... 1012 2. Özel Eğitim Hakkında 573 sayılı KHK... 1016 III. Sağlık Hizmetleri... 1017 1. 224 sayılı Kanun... 1022 2. 3359 sayılı Kanun... 1023 3. 3816 sayılı Kanun (Yeşil Kart Uygulaması)... 1030 IV. Konut Edindirme Hizmeti... 1032 Bibliyografya... 1035
KISALTMALAR AB : Avrupa Birliği ABD : Ankara Barosu Dergisi ad-rg : Adı geçen Resmi Gazete agm : adı geçen makale agr : adı geçen rapor AISS : Association Internationale de la Sécurité Sociale Amme Alacakları Tahsil Yön. : Sosyal Güvenlik Kurumunca 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna Göre Kullanılacak Yetkilere İlişkin Yönetmelik art : Article AYİM : Aysekir Yüksek İdare Mahkemesi AYM : Anayasa Mahkemesi AYMKD : Anayasa Mahkemesi Kararlar Dergisi Bağ-Kur : Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu BD : Baro Dergisi BKK : Bakanlar Kurulu Kararı bkz. : bakınız C : Cilt CSS : Code de la Sécurité Sociale Dan. : Danıştay Dan D. : Danıştay Dergisi değ. : değişik DİE : Devlet İstatistik Enstitüsü dn : Dipnot DPT : Devlet Planlama Teşkilatı E : Esas Fiili Hizmet Yön. : Fiili Hizmet Süresi Zammı Uygulamasının Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik geç. : geçici Gelir/Aylık Ödeme Teb. : Gelir/Aylık Ödeme ve Yoklama İşlemleri Hakkında Tebliğ
XXVI GSMH : Gayri Safi Milli Hasıla GSSİY : Genel Sağlık Sigortası İşlemleri Yönetmeliği Güç Kaybı Yön. : Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği Hak Ediş Yön. : Sosyal Güvenlik Kurumu Prim ve İdari Para Cezası Borçlarının Hakedişlerden Mahsubu, Ödenmesi ve İlişiksizlik Belgesinin Aranması Hakkında Yönetmelik HD : Hukuk Dergisi İBD : İstanbul Barosu Dergisi İHD : İş Hukuku Dergisi İHSGHD : İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuk Dergisi İHU : İş Hukuku Uygulaması İKİD : İlmi ve Kazai İçtihatlar Dergisi İLO : International Labour Office İsteğe Bağlı Teb. : İsteğe Bağlı Sigorta İşlemleri Hakkında Tebliğ İŞKUR : Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü İşyeri Tescili Teb. : 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Uyarınca İşyerlerinin Tesciline İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Tebliğ İZBD : İzmir Barosu Dergisi K : Karar Kamu Elemanları Denetim Yön.: Kamu İdarelerinin Denetim Elemanlarınca Yapılacak Tespitler Hakkında Yönetmelik Kamu Maluliyet Teb. : Kamu Görevlilerinin Maluliyet İşlemleri Hakkında Tebliğ Karş. : Karşılaştırınız KHK : Kanun Hükmünde Kararname Kısa Vadeli Sigorta Kolları Teb.: Kısa Vadeli Sigorta Kolları Uygulama Tebliği Kültür Prim Teşvik Yön. : Kültür Yatırım ve Girişimlerine Gelir Vergisi Stopajı, Sigorta Primi İşveren Payı ve Su Bedeli İndirimi İle Enerji Desteği Uygulamasına Dair Yönetmelik m. : madde MYÖ : Malullük, yaşlılık, ölüm No. : Numara Peşin Sermaye Değerleri Teb. : İş Kazası ve Meslek Hastalığı Sigortası Bakımından İşverenin, Üçüncü Kişilerin ve Sigortalıların Sorumluluğu ile Peşin Sermaye Değerlerinin Hesaplanmasıyla İlgili İşlemler Hakkında Tebliğ
XXVII Rev. fran. Aff. Soc. : Revue française des Affaires Sociales Rev. İnt. Trav. : Revue Internationale du Travail Rev. İnt. Séc. Soc : Revue İnternationale de Sécurité Sociale RG : Resmi Gazete s. : sayfa S. : Sayı SGKurumu : Sosyal Güvenlik Kurumu SGDD : Sosyal Güvenlik Dünyası Dergisi SGDP : Sosyal Güvenlik Destek Primi SSİY : Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği SSGSSK : Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu SSK. : Sosyal Sigortalar Kanunu SSKK : Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu SSKurumu : Sosyal Sigortalar Kurumu SSSİT : Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü SSYSK. Yön. : Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun Görev, Yetki, Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik. UÇÖ : Uluslararası Çalışma Örgütü t : tarih TEFE : Toptan Eşya Fiyat Endeksi TBK : Türk Borçlar Kanunu TBMM : Türkiye Büyük Millet Meclisi Tekstil İşv. D. : Tekstil İşveren Dergisi TÜFE : Tüketici Fiyat Endeksi T.C. : Türkiye Cumhuriyeti Uyuşm. Mah : Uyuşmazlık Mahkemesi vd : ve devamı Y : Yıl Yarg. : Yargıtay Yarg. 10 HD. : Yargıtay Onuncu Hukuk Dairesi YHGK : Yargıtay Hukuk Genel Kurulu YHD : Yasa Hukuk Dergisi YKD : Yargıtay Kararları Dergisi