HAVA KİRLİLİĞİ NEDİR? Havada katı, sıvı ve gaz şeklindeki yabancı maddelerin insan sağlığına, canlı hayatına ve ekolojik dengeye zararlı olabilecek miktar ve sürede bulunmasına HAVA KİRLİLİĞİ denir.
HAVA KİRLİLİĞİ KAYNAKLARI Hava kirliliği, kaynaklarına göre 2 ye ayrılır: 1- Doğal kaynaklar 2- Yapay kaynaklar
Doğal kaynaklar: Yanardağ faaliyetleri Orman yangınları Çöl tozları HAVA KİRLİLİĞİ KAYNAKLARI Açık arazideki hayvan türlerinin ve bitki örtüsünün bozulması
HAVA KİRLİLİĞİ KAYNAKLARI Yapay kaynaklar: Isınma Ulaşım Sanayi
Partiküller (PM) Ozon (O3) Azot Oksitler (NOx) Kükürtdioksit (SO2) Karbonmonoksit (CO) Uçucu Organik Bileşikler (UOB) Hidrokarbonlar Kurşun vb HAVA KİRLİTİCİLER NELERDİR?
Hava kirliliğinin etki şekli ve derecesi; yaş, dayanıklılık, maruz kalma süresi gibi kişisel faktörlere bağlı olup; Başlıca sağlık etkileri: HAVA KİRLİLİĞİNİN İNSAN SAĞLIĞINA ETKİLERİ Astım, allerji, Kronik obstrüktif akciğer Hastalığı (KOAH) ve Kanser
TÜRKİYE DE HAVA KİRLİLİĞİ Temiz hava hakkı platformunun 2015 yılında hazırladığı rapora göre: Dünya Sağlık Örgütü hava kalitesi limiti dikkate alındığında Türkiye de 81 ilin 41 inde bu limit aşılmıştır. Dünya Sağlık Örgütü nün limitlerine uygun 81 il içinde tek il Çankırı dır. Samsun, Bursa, Manisa, İstanbul, Adana, Kayseri ve Bursa daki istasyonlarda yılda 250 günden fazla süre boyunca hava kirleticilerinde PM10 belirlenen limitten fazla ölçülmüştür.
Tablo 1: EPA Hava Kalitesi İndeksi Hava Kalitesi İndeksi (AQI) Değerler Sağlık Endişe Seviyeleri Renkler Anlamı Hava Kalitesi İndeksi bu aralıkta olduğunda....hava kalitesi koşulları....bu renkler ile sembolize edilir....ve renkler bu anlama gelir. 0-50 İyi Yeşil 51-100 Orta Sarı 101-150 Hassas Turuncu 151-200 Sağlıksız Kırmızı 201-300 Kötü Mor Hava kalitesi memnun edici ve hava kirliliği az riskli veya hiç risk teşkil etmiyor. Hava kalitesi uygun fakat alışılmadık şekilde hava kirliliğine hassas olan çok az sayıdaki insanlar için bazı kirleticiler açısından orta düzeyde sağlık endişesi oluşabilir. Hassas gruplar için sağlık etkileri oluşabilir. Genel olarak kamunun etkilenmesi olası değildir. Herkes sağlık etkileri yaşamaya başlayabilir, hassas gruplar için ciddi sağlık etkileri söz konusu olabilir. Sağlık açısından acil durum oluşturabilir. Nüfusun tamamının etkilenme olasılığı yüksektir. 301-500 Tehlikeli Kahverengi Sağlık alarmı: Herkes daha ciddi sağlık etkileri ile karşılaşabilir.
Tablo 4: Hava Kalitesi Sınır Değerleri Kirletici Parametreler Kükürtdioksit SO 2 (µg/m 3 ) Partikül Madde PM10 (µg/m 3 ) Azotdioksit NO 2 (µg/m 3 ) Azotoksitler NOx (µg/m 3 ) Karbonmonoksit CO (mg/m 3 ) Ozon O 3 (µg/m 3 ) İnsan Sağlığı ve Ekosistemin Korunması İçin Hava Kalitesi Sınır Değerleri Sınır Değerler Ölçüm Periyodu Ülkemizde Uygulanan (2017 Yılı) AB Üye Ülkelerde Uygulanan Saatlik 410 350 Günlük 175 125 Uyarı Eşiği (3 ardışık saat) 500 500 Saatlik Aşım Sayısı - 24/Yıl Günlük Aşım Sayısı - 3/Yıl Uyum Takvimi 1.1.2019 Yıllık (Ekosistem) 20 20 1.1.2014 Günlük 70 50 Yıllık 48 40 Günlük Aşım Sayısı - 35/Yıl Saatlik 270 200 Yıllık 48 40 Uyarı Eşiği (3 ardışık saat) 400 400 Saatlik Aşım Sayısı - 18/Yıl 1.1.2019 1.1.2024 Yıllık (Ekosistem) 30 30 1.1.2014 8 saatlik Ortalama 10 10 1.1.2017 8 saatlik Ortalama 120 120 Bilgi Eşiği (saatlik) - 180 Uyarı Eşiği (saatlik) - 240 1.1.2022
ULUSAL MEVZUAT Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliği Yönetmeliği Isınmadan Kaynaklı Hava Kirliliği Yönetmeliği Satışa Sunulan Katı Yakıtların Denetimi- (Büyükşehir Belediyesi) Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği Egzoz Gazı emisyonu Kontrolü ile Benzin ve Motorin Kalitesi Yönetmeliği 2010/14 sayılı Genelge (Hava kirliliğinin Kontrolü ve önlenmesi) Mahalli Çevre Kurulu Kararları
BURSA DA HAVA KİRLİLİĞİ Nüfus olarak Türkiye nin 4. büyük şehri olan Bursa, gerek sanayileşme gerek kentleşme gerekse de ulaşımdan dolayı yoğun hava kirliliğiyle karşı karşıya kalan illerden birisidir. BURSA BURSA
2010/14 sayılı genelge ek-1
HAVA KALİTESİ İZLEME İSTASYONLARI Bursa da Uludağ Üniversitesi, Kültürpark, Soğanlı, Kestel, Beyazıt ve İnegöl de olmak üzere 6 adet hava kalitesi izleme istasyonu bulunmakta olup; bu istasyonlarda PM10, SO2, NO, NO2, NOX, O3 gibi klasik hava kirleticiler ölçülmektedir. Bu istasyonlardan alınan veriler saatlik ortalamalar şeklinde incelenerek doğrulama çalışmaları yapılmakta olup söz konusu verilerle aylık ve yıllık raporlar hazırlanarak www.havaizleme.gov.tr adresinde yayınlanmaktadır.
Hava kalitesi izleme istasyonları
HAVA KALİTESİ İZLEME İSTASYONLARI
HAVA KALİTESİ İZLEME İSTASYONLARI
BURSA DA HAVA KİRLİLİĞİÖNLEME ÇALIŞMALARI Hava Kirliliği ile ilgili olarak gerek Bursa Büyükşehir Belediyesi gerek Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü nce yoğun şekilde çalışmalar yapılmaktadır.
DENETİM YETKİSİ Çevre ve Orman Bakanlığı nın 29.06.2006 tarih ve B.18.0.ÇYG. 0.02.00.02/7530 Sayılı Yetki Devri Genelgesi (2006/19) kapsamında Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü (IKHKK) Yönetmeliği nin 4 üncü maddesinde satışa sunulan katı atıkların denetimi ve idari yaptırım kararını verme konusunda Bursa Büyükşehir Belediyesi yetkilendirilmiştir.
DENETLENEN YERLER Bu bağlamda 2006 tarihinden itibaren Bursa Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi tarafından aşağıda yer alan kurum ve kuruluşlar denetime tabi tutulmaktadır: Konutlar, Toplu Konutlar, Kooperatifler, siteler Okullar, üniversiteler Hastaneler, Resmi Daireler, İşyerleri, Sosyal Dinlenme Tesisleri Sanayide Ve Benzeri Yerlerde Isınma Amaçlı Kullanılan Yakma Tesisleri.
İL MAHALLİ ÇEVRE KURULLARI Bursa 2013/37 sayılı Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Genelgesinde "Yüksek Kirlilik Potansiyeli Bulunan İller" arasında tanımlanması ve 2014-2015 yıllarındaki hava kalitesi indeksinde Hassas ve zaman zaman sağlıksız olması sebebiyle 22.01.2015 tarihinde ve 10.12.2015 tarihinde düzenlenen İl Mahalli Çevre Kurullarında (İMÇK) hava kirliliğiyle ilgili olarak ısınma, ulaşım, sanayi kaynaklı önemli tedbirlerin alınması kararlaştırılmıştır.
10.12.2015 tarih ve 73 sayılı Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından evlerde ısı yalıtımı ve ısının korunması konusunda halkı bilgilendirme çalışması yapılması ve katı yakıt kullanan siteler ve binalarda kazan çıkışlarına filtre zorunluluğu getirilmesine Nilüfer, Yıldırım, Osmangazi, Gürsu, Kestel, ve İnegöl İlçe Merkezlerinde katı yakıt kullanan konut ve işyerlerinde(okul, hastane v.b. hariç) hava kalitesi indeksinin kötü olduğu günlerde kalorifer ve sobaların sabah 06.00-10.00 ve akşam 17.00-2100 saatleri arasında 42er saat yakılmasına ve halkın bilgilendirmesinin büyükşehir Belediyesince yapılması, hava kalitesi indeksinin sağlıksız olduğu günlerde konunun Valilikçe değerlendirilmesine, Ulaşıma Çıkan özel araçlarda kış döneminde hava kalitesi indeksinin kötü olduğu günlerde tek ve çift plaka uygulama zorunluluğu getirilmesine, hava kalitesinin indeksinin sağlıksız olduğu günlerde ise tek ve çift plaka uygulamasının Valilikçe değerlendirilmesine karar verilmiştir.
İL MAHALLİ ÇEVRE KURULLARI Bu doğrultuda Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Denetim Ekipleri tarafından yapılan denetimlerde ilgi mevzuat ve İ.M.Ç.K. Kararları doğrultusunda denetimler yapılmakta; mevzuata aykırı uygulamalar karşısında kurum, kuruluş ve vatandaşlar uyarılıyor, iyileştirmeler yaptırılıyor ve idari yaptırımlar uygulanmaktadır.
DENETİMLER 2016 senesinde çevre denetim ekipleri Bursa da hava kirliliğiyle ilgili 120 denetim yapmış olup, 71.200 TL cezai işlem uygulamıştır.
DENETİMLER Ulaşımdan kaynaklı hava kirliliği kapsamında Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ile koordineli denetimler gerçekleştirmektedir. Osmangazi, Yıldırım, Nilüfer, Kestel ve Gürsu İlçelerinde çalışan 355 özel halk otobüsünün 232 adeti Euro-5 ve üstü motorlara uygun yakıt kullanmaktadır.
DENETİMLER
TEMİZ HAVA EYLEM PLANI Marmara Bölgesi nde Hava Kalitesi Alanında Kurumsal Yapılandırma Projesi kapsamında Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği nde belirtilen hava kalitesi sınır değerlerinin AB standartlarına uygun hale getirilmesi amacıyla Bursa Temiz Hava Eylem Planı hazırlanmış olup, bu kapsamda uzun ve kısa vadede Büyükşehir Belediye Başkanlığımızca uygulanması planlanan eylem ve projeler geliştirilmiştir.
TEMİZ HAVA EYLEM PLANI Bu eylem planı kapsamında; Hafif Raylı Sistem Heykel, İnönü Caddesi, Kent Meydanı, Stadyum caddesi, Altıparmak, Heykel olmak üzere ring oluşturmaktadır. Oluşan ring ve dairesi içinde kalan alanın özel araç trafiğine yasaklanması, Araç park yerlerinin sayısı arttırılarak yol kenarlarına araç parkının yasaklanması, Şehirdeki katı yakıt kullanılan tüm binaların doğalgaza geçişinin sağlanması, Doğalgaz kullanımının teşvik edilebilmesi için ilk yatırım maliyetinin karşılanmasında maddi desteğin sağlanması gibi projelerin uygulamaya geçirilmesi planlanmaktadır.
İNEGÖL Gerek nüfusu gerek sanayisiyle Bursa da hava kirliliğinin en çok yaşandığı ilçelerden biri de İnegöl dür. Topografik özelliği açısından çukur bir yerde olan, bu nedenle oluşan rüzgar akımlarının etkisi az olan ilçede hava kirliliği zaman zaman sağlığımızı tehdit edecek boyutlara varmaktadır.
İNEGÖL İlçedeki hava kirliliğinin en büyük sebeplerinden biri mobilya sanayisi atıklarının yakılmasıdır.
İNEGÖL Bu doğrultuda Bursa Büyükşehir Belediyesi, İnegöl Kaymakamlığı, İnegöl Belediyesi, İnegöl Ticaret ve Sanayi Odası, İnegöl Marangozlar ve Mobilyacılar Odası, İnegöl Organize Sanayi Bölgesi ve Starwood Orman Ürünleri San. A.Ş. İnegöl Şubesi arasında bir protokol imzalanmış; buna göre, ücretsiz olarak ulusal atık taşıma formu ile taşınacak olan mobilya atıkları Starwood Orman Ürünleri San. A.Ş tesislerinde bertaraf edilecektir. Mobilya atıklarını ilgili şirkete vermeyip, kontrolsüz şekilde kendileri bertaraf eden veya mobilya atıklarını yakıt olarak kullananlara para cezası uygulanması kararlaştırılmıştır.
İNEGÖL
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ Küresel iklim değişikliği; fosil yakıtların kullanımı, arazi kullanımı değişiklikleri, ormansızlaştırma ve sanayi süreçleri gibi insan etkinlikleriyle atmosfere salınan sera gazı birikimlerindeki hızlı artışın doğal sera etkisini kuvvetlendirmesi sonucunda yerkürenin ortalama yüzey sıcaklıklarındaki artışı ve iklimde oluşan değişiklikleri ifade etmektedir.
Ana Sebepleri: İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ Karbondioksit(CO 2 ) enerji kullanımı, trafik, endüstriyel prosesler, ormanların yok olması, Metan(CH 4 ), enerji üretimi ve kullanımı, tarımsal faaliyetler, Azotoksitler(N 2 O), gübrelenmiş topraklar, biokütle yanması, fosil yakıtların yakılması, Kloroflorokarbonlar ( CFCs), endüstriyel aktiviteler, soğutma, aeresoller,den kaynaklanır.
Ana Etkileri: Deniz seviyesinde artış, Sel, fırtına, kuraklık gibi extreme hava koşulları İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ Bursa Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı Koordinasyonunda başlatılan Kentsel ve Kurumsal Karbon Ayakizi Envanteri ile Bursa İklim Değişikliği Eylem Planının Hazırlanması Projesi kapsamında; öncelikle sera gazı salım kaynakları belirlenerek toplanan veriler üzerinden kurumsal ve kent ölçeğinde sera gazı envanteri oluşturulmuş, ardından tespit edilen salım kaynaklarının azaltılmasına yönelik yapılabilecek eylemleri içeren Bursa İklim Değişikliği Eylem Planı hazırlanmıştır.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ Bu kapsamda; Halihazırda sürmekte olan projelerde iklim değişikliğinin etkilerini en aza indirecektir. Tabakhanelerde TERMAL DÖNÜŞÜM
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ Batı Atıksu Arıtma GES (Güneş Enerji Santrali) Tesisi Yıllık tahmini üretim: 180.000 kwh
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ARITMA ÇAMURU YAKMA TESİSİ- Demirtaş 100 ton/gün kapasiteli 2,5 mwh enerji üretimi
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BUSKİ SU DEPOLARINA YAPILAN HİDROELEKTRİK SANTRALLER 2 farklı santralden (Dobruca Arıtma Tesisi çıkışı ve Çekirge) Yıllık tahmini üretim: 9.000.000 kwh
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ Çöp depolama sahasında METAN GAZINDAN ENERJİ ELDESİ 9,8 Mwh enerji Yıllık 47 000 konutun ihtiyacına eşdeğer elektrik enerjisi üretimi
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ Otobüs filosunun yenilenmesi T2 Hattı
ÇEVRE PROTOKOLÜ Büyükşehir Belediyesi ile Uludağ Üniversitesi (UÜ) arasında, çevrenin korunması, çevre bilincinin geliştirilmesi ve sorunların çözümüne katkı sağlanması konusunda işbirliği protokolü imzalandı.
ÇEVRE PROTOKOLÜ Çevre sorunlarını tespit etmek, kurumsal çalışmalara yön vermek, kurumlar arası iletişimi gerçekleştirmek ve yerel kapasiteyi artırmak amacıyla 17 ilçede 357 muhtar, 60 sivil toplum kuruluşu, 262 kurum temsilcisinden oluşan toplam 679 kişinin katıldığı toplantılar gerçekleştirildi.
ÇEVRE PROTOKOLÜ Kamu Kurumlarının Temsilcileri, Üniversitelerden, Akademisyenler, İlgili Bölümlerin Temsilcilerinin ve vatandaşların katıldığı son çalıştayda tespit edilen çevre sorunları, yapılan ve yapılacak çalışmalar hakkında bilgi verildi.
YAPILMASI GEREKENLER Temiz havayı solumak tüm canlı varlıkların hakkı olduğundan, bu kapsamında Türkiye ve Bursa özelinde yapmamız gereken çalışmalar bulunmaktadır.
YAPILMASI GEREKENLER SANAYİ Teknik eleman sayısının ve sanayi tesislerinde yapılan planlı ve ani denetimlerin sayısının arttırılması. Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik Ek- 1 ve Ek-2 sinde yer alan tesislerin tamamının çevre izni/ çevre izni ve lisansı almalarının sağlanması.
YAPILMASI GEREKENLER SANAYİ Hava Kirliliği oluşturan kirletici vasfı yüksek tesislerin yerleşim yerlerinden uzak gerekli arıtma ve alt yapıya sahip bölgelere nakledilmesinin sağlanması. İlimizdeki dağınık ve münferit olarak faaliyet gösteren işletmelerin sektörel bazda bir araya getirilerek ihtisas organize sanayi bölgelerinin oluşturulması.
YAPILMASI GEREKENLER TRAFİK Özel ve Resmi Toplu Taşıma araçlarında şehir içinde hibrit ve elektrikli araçların sayısının arttırılması. Tüm Kamu Kurum ve kuruluşlarında şehir içinde kullanılan özel ve resmi araçlar için hibrit ve elektrikli araç kullanım zorunluluğunun getirilmesi. Bisiklet yollarının arttırılarak bisiklet kullanımının teşvik edilmesi. Toplu taşıma araçlarının kullanımının teşvik edilmesi.
YAPILMASI GEREKENLER ISINMA Doğalgaz kullanımının arttırılabilmesi için Valilik ve Belediyelerce kömür yardımı yerine doğalgaz için teşvik verilmesi Bireysel ısınma yerine sanayinin atık ısısının değerlendirilerek bölgesel ısıtmadan faydalanılması Jeotermal, güneş, rüzgâr gibi yenilenebilir enerjilerin ısınmada kullanılması Gaz yakıt veya doğalgaz kullanılan merkezi sistemli binalarda yanma verimi düşük ve modeli geçmiş sistemlerin yerine yüksek verim alınabilen brülör sistemlerin kullanılması (Brülörlerin kullanım süreleri, verimliliği Makina Mühendisleri odası, Üniversite tarafından belirlenebilir)
YAPILMASI GEREKENLER ISINMA Sıvı yakıt kullanılan bireysel ve merkezi sistemli binalarda yanma verimi düşük ve modeli geçmiş sistemlerin yerine yüksek verim alınabilen brülör sistemlerinin kullanılması (Brülörlerin kullanım süreleri, verimliliğin belirlenmesi Makina Mühendisleri odası ve Üniversite tarafından belirlenebilir.)
TEŞEKKÜRLER