MUHASEBE YRD. DOÇ. DR. HASAN ALKAN MUHASEBE SÜRECİ

MUHASEBE YRD. DOÇ. DR. HASAN ALKAN MUHASEBE SÜRECİ

MUHASEBE SÜRECS RECİ TANIM: (Muhasebenin tanımı gereği) Bir yıl boyunca yapılması gereken muhasebe işlemleri belirli bir sıra dahilinde gerçekleştirilir. Bu sürece muhasebe süreci denir. Muhasebe işlemleri belli bir tarihte başlar belli bir tarihte sona erer. Yani bir bütün olarak bir dönem içinde yapılır. İzleyen dönemde (ikinci, vb) aynı muhasebe işlemlerine yeniden başlanır. Yeni bir muhasebe süreci başlatılmış olur.

MUHASEBE SÜRECS RECİ Dönem başı (açılış) envanterinin yapılması, Açılış envanterine dayanarak açılış bilançosunun düzenlenmesi, Envanter bilgilerinin envanter defterine geçirilmesi, Açılış bilançosuna bağlı olarak açılış kaydının yapılması, Yevmiye defterine yapılan açılış kaydının büyük deftere geçirilmesi, Her gün yapılan günlük işlemlerin belge ve bilgilerin derlenmesi, bunlara göre yevmiye defterine kayıt ve oradan da büyük deftere kayıt yapılması, Ocak-Kasım ayları için aylık mizanların düzenlenmesi, Aralık ayı sonunda da genel geçici mizanın düzenlenmesi, Dönem sonu envanterinin yapılması ve bu bilgilerin envanter defterine kaydı, Dönem sonu işlemlerinin (envanter kayıtlarının yapılması), Kesin mizanın düzenlenmesi, Dönem sonu bilançosu ve Gelir Tablosunun düzenlenmesi E F A B D C

A- AÇILIŞ BİLANÇOSUNUN DÜZENLENMESİ VE HESAPLARIN AÇILIŞI Bir önceki slaytta yer alan ilk 5 maddeyi A olarak gösterdik ve açılış bilançosunun düzenlenmesi ve hesapların açılışı konu başlığı altında değerlendireceğiz. Dönem başı (açılış) envanterinin yapılması, Açılış envanterine dayanarak açılış bilançosunun düzenlenmesi, Envanter bilgilerinin envanter defterine geçirilmesi, Açılış bilançosuna bağlı olarak açılış kaydının yapılması, Yevmiye defterine yapılan açılış kaydının büyük deftere geçirilmesi

Dönem başı envanteri: Bir işletmenin başarılı olup olmadığının belirlenebilmesi ve dönem içindeki faaliyetlerinin varlıklar, sermaye ve borçlar üzerindeki etkisinin belirlenebilmesi için işletmenin işe başlama (dönem başı) durumunun bilinmesi gerekmektedir. Bu nedenle dönem başı envanterinin yapılması ve bunun açılış bilançosuna ve hesaplara yansıtılması gerekmektedir. İşletmeler işe başlama tarihinde ve bunu takip eden her muhasebe dönemi sonunda envanter çıkarmak ve bu sonuçları bilançoda göstermek zorundadır.

Envanter: VUK un 186. Maddesinde bilanço günündeki mevcutları, alacakları, ve borçları saymak, ölçmek, tartmak ve değerlemek suretiyle kesin ve ayrıntılı bir şekilde saptamak şeklinde tanımlanmaktadır Bu işlem yeni kurulan ve eskiden beri faaliyette bulunan işletmelerde farklı şekilde yapılır.

1-Yeni Kurulan İşletmelerde AçılışA ış Kaydının n Yapılmas lması Yeni kurulan bir işletmenin kuruluşta sahip olduğu varlıklar ve bu varlıkların sağlandığı kaynaklar envanter yapılarak belirlendikten sonra bir yandan envanter defterine kaydedilir. Envanter sonuçları bilançoda gösterilir. İlk kuruluş anında düzenlenen envanter çok ayrıntılı olmayabilir. Hatta bazen sadece nakitten oluşabilir.

Örnek: Tetik işletmesinin 1.8.2005 tarihinde yapılan envanterine ilişkin bilgiler şu şekildedir: Kasa:250.; Bankalar:4.900. (İş Bankası:2.400.; Garanti Bankası:2.500.) Demirbaşlar:290. (2 adet Masa 40; 2 adet koltuk 20., 2 adet dolap:15, 1 adet yazar kasa 80., 1 adet bilgisayar:125. 1 adet telefon:10.) Bina:4.560. Yukarıdaki gibi çıkarılan envanter önce envanter defterine işlenir. Bundan sonra açılış bilançosu düzenlenir.

VARLIKLAR=BORÇLAR +SERMAYE...Bilanço Denkliği 250. + 4.900+290. + 4.560. = BORÇLAR + SERMAYE BORÇLAR=0 olduğuna göre; SERMAYE=10.000.000. TL dir. Buna göre; AKTİF TETİK İŞL: 1.08.2005 Tar.Bil. PASİF I. DÖNEN VARLIKLAR KASA...... 250. BANKALAR......4.900. II. DURAN VARLIKLAR DEMİRBAŞLAR.....290. BİNALAR...... 4.560. AKTİF TOPLAMI.. 10.000. V. ÖZ KAYNAKLAR SERMAYE...10.000. PASİF TOPLAMI... 10.000.

Açılış bilançosu düzenlendikten sonra bilançodaki unsurlar kendi adlarını taşıyan ilgili hesaplara önce yevmiye defterine kaydedilir. (AÇILIŞ KAYDI) Örneğimizde yer alan Tetik işletmesinin açılış kaydı şu şekilde yapılabilir:

Yevmiye defterine açılış kaydı 1 1.08.2005 BORÇ ALACAK KASA HS... 250. BANKALAR HS... 4.900. BİNALAR HS... 4.560. DEMİRBAŞLAR HS... 290. SERMAYE HS... 1.8.2005 Tarihli Açılış Bilançosuna Göre Açılış Kaydı 10.000. Görüldüğü gibi, yevmiye defterine 5 hesapta kayıt yaptık. O halde büyük deftere de 5 hesap altında kayıt yapılacak demektir.

KASA HS BANKALAR HS 250.... 4.900.... DEMİRBAŞLAR 290.... 4.560. BİNALAR... SERMAYE.... 10.000 Büyük deftere açılış kayıtları

2-İşine Devam Eden İşletmelerde Dönembaşı Bil. Ve AçılışA ış Kaydı Bu tür işletmelerde bir önceki dönemin kapanış bilançosu dönem başı bilançosu olarak kabul edilir. O halde yapılacak tek iş, dönem sonu bilançosundaki 31.12...Tarihini 1.1...olarak değiştirmektir. Açılış kaydı ise yeni kurulan işletme yapılan açılış kaydının benzeri şekilde yapılmaktadır.

Örnek:Tetik işletmesinin 31.12.2005 Tarihli Kapanış Bilançosu şu şekildedir: AKTİF 31.12.2005 Tar.BİLANÇO PASİF I. DÖNEN VARLIKLAR KASA...... 250. BANKALAR......4.900. II. DURAN VARLIKLAR DEMİRBAŞLAR.....290. BİNALAR...... 4.560.. AKTİF TOPLAMI.. 10.000. V. ÖZ KAYNAKLAR SERMAYE...10.000. PASİF TOPLAMI... 10.000.

Buna göre 2006 yılı için açılış bilançosu ise aşağıdaki gibi düzenlenebilir: AKTİF 1.08.2006 Tar.BİLANÇO PASİF I. DÖNEN VARLIKLAR KASA...... 250. BANKALAR......4.900. II. DURAN VARLIKLAR DEMİRBAŞLAR.....290. BİNALAR...... 4.560. AKTİF TOPLAMI.. 10.000. V. ÖZ KAYNAKLAR SERMAYE...10.000. PASİF TOPLAMI... 10.000. Görüldüğü gibi, sadece tarih değişikliği yapılmıştır. Açılış kaydı ise bir önceki örnektekinin aynısıdır. (slayt10 ve slayt 11 e bakınız)

B - HER GÜN G N YAPILAN GÜNLG NLÜK İŞLEMLER LEMLERİN N BELGE VE BİLGB LGİLERİN DERLENMESİ,, BUNLARA GÖRE G YEVMİYE DEFTERİNE KAYIT VE ORADAN DA BÜYÜK B K DEFTERE KAYIT YAPILMASI Günlük İşlemlerin Belgelendirilmesi Muhasebenin temel kavramlarından birisi tarafsızlık ve belgelendirme kavramı olup bu kavram, muhasebe kayıtlarının gerçek durumu yansıtan ve usulüne uygun olarak düzenlenmiş objektif belgelere dayandırılması ve muhasebe kayıtlarına esas alınacak yöntemlerin seçilmesinde tarafsız ve ön yargısız davranılmasını gerektirir. İşletmeler faaliyetlerini sürdürürken varlıklarını, sermaye ve borçlarını etkileyen günlük işlemler gerçekleştirirler. Bu işlemler öncelikle fatura makbuz, dekont, senet, vb. belgeye bağlanmakta ve bu belgelere dayanarak muhasebe kayıtları tutulmaktadır

muhasebe belgesi veya kısaca belge; gerçekleşen bir işlemi kişi, yer, zaman, nitelik ve nicelik gibi açılardan saptayan, tanıtlayan ve kanıtlayan yazılı bir nesne olarak tanımlanabilir. Muhasebede yapılan her kayıt yazılı bir belgeye dayanmak zorundadır: Muhasebe defterlerine yapılan her kaydın mutlaka, işlemin gerçek durumunu yansıtan, usulüne uygun olarak düzenlenmiş ve işletme ile ilgili tüm finansal bilgi kullanıcılarına karşı ispat edici özelliği olan objektif bir belgeye dayandırılması gerekir. Ülkemizde muhasebe belgeleri ve bu belgelerin düzenlenme koşul ve esasları başta vergi kanunları olmak üzere. Türk Ticaret Kanunu ve sermaye piyasası mevzuatında ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiş bulunmaktadır. Belgelere örnekler: fatura, fişler, sevk irsaliyesi, taşıma irsaliyesi, ücret bordrosu, çek senet tahvil, gider pusulası, müstahsil makbuzu, vb.

Belgeler farklı açılardan sınıflandırılabilmektedir: Oluşumuna göre muhasebe belgeleri doğal belgeler alışlara ait satışlara ait giderlere ait tahsil ve ödeme belgeleri mahsup belgeleri diğer yapay belgeler İşletmedeki değişik işlevlerine göre muhasebe belgeleri Çeşitli yasalara göre düzenlenen muhasebe belgeleri NOT: sınıflandırma ve takip eden slaytta verilen açıklamalar bilgilendirme amacıyla verilmiştir. Okunması tavsiye olunur.

Alışlara ait belgeler: Mal ve hizmet satın alınması ile ilgili belgelerdir. Bu belgelerin başında fatura gelir. fatura alınması mümkün olmayan durumlarda fatura yerine geçen bir belge türü olan müstahsil makbuzu düzenlenir. Satışlara ait belgeler: Mal ve hizmet satışlarını belgelendirmek için düzenlenen belgelerdir. Bu belgelerin de başında fatura gelmektedir. Satış faturası genellikle toptan satışlar için düzenlenmektedir. İşletmede gerçekleşen perakende satışlar için fatura yerine geçen perakende satış vesikaları düzenlenir. Giderlere ait belgeler: Elektrik, su, telefon, vb gibi giderler yapıldıkça alınan belgelerdir. Bu belgelerin de başında fatura gelmektedir. Ancak, avukat, mali müşavir gibi serbest meslek erbabına yaptırılan işler için bunlara yapılan ödemeler sırasında alınan serbest meslek makbuzu da bir gider belgesidir. Ayrıca, hamala, gündelikçi gibi belge düzenlemesi mümkün olmayan kişilere yaptırılan işler için işletme tarafından düzenlenen gider pusulası diğer bir gider belgesidir. Diğerleri, perakende satış fişi veya yazar kasa fişleri Tahsil ve ödeme belgeleri: Kayıtlarda yer alan bir alacağın para veya para yerine geçen araçlarla tahsil edilmesi veya bir borcun yine para veya para yerine geçen araçlarla ödenmesi için düzenlenen belgelerdir. İşletme alacağını karşı taraftan; nakit veya çek olarak tahsil ederken kasa tahsil makbuzu düzenler; alacağına karşılık senet almış ise senet giriş bordrosu düzenler. Defter tutan tüccarlar arasında, bir taraf için tahsil makbuzu karşı taraf için ödeme makbuzudur. Ancak bazı durumlarda parayı veya çeki tahsil eden tarafın defter tutmaması nedeniyle tahsil makbuzu düzenlemesi mümkün değildir. Bu gibi hallerde tüccarın boçları için ödeme yaparken nakit veya çek ile yaptığı ödemeler için kasa ödeme makbuzu düzenleyerek, ödemeyi yaptığı tarafa imzalatıp muhafaza etmesi gerekir. Ödemenin senet ile yapılması halinde senet çıkış bordrosu düzenlenir. Mahsup belgeleri: Hesaba geçirme belgeleri olarak da adlandırılan bu belgeler, para ve para yerine geçen ödeme araçları tarafından kullanılmaktadır. Örneğin, bir bankanın bir işletmeyi neden belirterek boçlandırması halinde bu işlem için bir borç dekontu düzenlenir. Diğer yandan, bankanın işletmeyi yine bir neden belirterek alacaklandırması halinde bu kez alacak dekontu duzenlenir.

Yevmiye Defteri ve Yevmiye Defterine Kayıt

Yevmiye Defterine Kayıt 1- Yevmiye Defterinin Şekli ve Tanımı İşlemlerin muhasebe terimleri ile tarih sırasına göre ve VUK 215-219, TTK 60. Maddelerinde belirtilen kayıt disiplinine uygun olarak kaydedildiği defterlerdir. Bu defterlere yapılan kayıtlar hatalı olsa bile yevmiye defterindeki yevmiye maddesine dokunulmaz düzeltme için ayrıca düzeltme kaydı yapılır. (Bu durum ilerleyen slaytlarda örneklendirilecektir.)

Ülkemizde Yevmiye Defterinin Şekli Aşağıdaki gibidir: Bağlantı No 1 Madde No 2 Yevmiye Kaydı 3 BORÇ 4 ALACAK 5

Dönem boyunca işletmede ortaya çıkan olaylar belgelere dayandırarak önce fişlere ve bu fişlere dayanarak tarih sırasına göre yevmiye defterine yevmiye maddesi adı altında kaydedilir. Yevmiye maddesinde unsurları: Madde sıra numarası, Tarih, Borçlanacak hesap veya hesapların adları, Alacaklanacak hesap yada hesapların adları, Borçlanacak ve alacaklanacak hesapların tutarları, Açıklama, Büyük defter ilişki sütununda büyük defter sayfa numarası

Madde Çeşitleri Basit madde, Bileşik madde, Karma madde, Tamamlayıcı madde

Basit madde: Bir hesabın borçlanmasına karşılık bir hesabın alacaklandığı madde türüdür. Örnek: 15.11.2000 de Bankadan 50.000.000 TL çekilmiştir. KASA HS... Bankadan para çekilmesi 15.11.2000 BANKALAR HS... BORÇ 50.000.000 ALACAK 50.000.000

Bileşik madde: Birden fazla hesabın borçlanmasına karşılık bir hesabın alacaklandığı ya da bir hesabın borçlanmasına karşılık birden fazla hesabın alacaklandığı madde türüdür. Örnek. Daha önce verilen açılış kaydı örneğindeki madde 1 1.08.2005 KASA HS... BANKALAR HS... BİNALAR HS... DEMİRBAŞLAR HS... SERMAYE HS... 1.8.2005 Tarihli Açılış Bilançosuna Göre Açılış Kaydı BORÇ ALACAK 250. 4.900. 4.560. 290. 10.000.

SORU X işletmesi 04 Eylül 2006 tarihinde 1152 nolu fatura ile satıcı işletmeden 1 000 TL lik mal almış, karşılığında 500 TL lik nakit para ve 500 TL likte 11 Kasım 2006 vadeli ve 26 nolu bir senet imzalayarak vermiştir. İlgili yevmiye kaydını yapınız bunun hangi maddeye örnek olabileceğini söyleyiniz

04.09.2006 TİCARİ MALLAR HS... 1 000 KASA HS... BORÇ SENETLERİ HS 1152 Sayılı Fatura İle SATIN ALINAN MAL KARŞILIĞINDA ÖDENE PARA VE 11 KASIM 2006 TARİHLİ VE 26 NOLUSENET TUTARI 500 500 BİLEŞİK K MADDEYE ÖRNEKTİR

Karma (karışık) madde: Birden fazla hesabın borçlanıp ve alacaklandığı madde türüdür. Örnek: Bir önceki örnekte varlıkların kaynağı sadece sermaye olmayıp aynı zamanda yarısı da borç olsaydı 1 1.08.2005 BORÇ ALACAK KASA HS... 250. BANKALAR HS... 4.900 BİNALAR HS... 4.560. DEMİRBAŞLAR HS... 290. SERMAYE HS... 5.000. SATICILAR 5.000. 1.8.2005 Tarihli Açılış Bilançosuna Göre Açılış Kaydı

Tamamlayıcı madde: Daha önce noksan yada yanlış yazılmış bir maddeyi tamamlamak ya da düzeltmek amacıyla yapılan ve bir yevmiye maddesinin bazı unsurlarını kapsayan madde türüdür. Örnek: 1.8.1998 tarihinde bankaya 254.000. TL yatırılmış ve bunun kaydının aşağıdaki gibi yapıldığı tespit edilmiştir. BANKALAR HS... Bankaya para yatırılması 1.08.1998 KASA HS... BORÇ 245.000. ALACAK 254.000. HATANIN KAYNAĞI: Bankalar hesabı tutar olarak yanlış kaydedilmiştir. (9.000. TL eksik) 1.08.1998 BORÇ ALACAK BANKALAR HS... 9.000....maddenin tamamlanması

SORU: İşletme 50 000 TL si peşin 30 000TL si SENET KARŞILIĞI olmak üzere 80 000 TL lik mal almıştır. Kaydını yapınız hangi madde türü olduğunu belirtiniz? MAL HS... TARİH KASA HS... BORÇ SENETLERİ HS BORÇ 80 000 ALACAK 50 000 30 000 BİLEŞİK MADDEDİR.

YEVMİYE DEFTERİNE KAYITLA İLGİLİ BAZI ÖRNEKLER 1. İşletme 10 ocak 2005 tarihinde 100 000 nakit sermaye ile kurulmuştur. 2. 20 ocakta 10 000 nakit parayla mal almıştır 3.29 ocakta 5 000 TL lik mal satmıştır.bedelini peşin tahsil etmiştir. NOT Yukarıda belirtilen kayıtları yevmiye defterine yapınız. Her bir maddenin yevmiye kaydını yaptıktan sonra büyük defter kaydını yapılmış kabul ediniz.

KASA HS... SERMAYE HS... Ticari mal HS... 10.01.2005.açıklama 20.01.2005 Kasa HS....açıklama BORÇ 100 000 10 000 ALACAK 100 000 10 000 29.01.2005 Kasa HS... Yurt içi satışlar HS....açıklama 5 000 5 000

Büyük Defter ve Büyük k Deftere (Defter( Defter-i i Kebir) Kayıt

Günlük İşlemlerin Büyük B k Deftere (Defter( Defter-i i Kebir) Kaydı 1. Büyük k Defterin Tanımı ve Şekli İşletmelerin yapmış olduğu mali nitelikteki işlemlerin bir tasnife tabi tutularak niteliklerine göre bölündüğü (sınıfland flandırıldığı) hesapları bünyesinde toplayan deftere büyük defter denir. Büyük defter ciltli olabileceği gibi ayrı ayrı yapraklı veya kartlar halinde de tutulabilir. TTK 69. Maddesi ve VUK 182. Maddesi gereği tutulması zorunludur. Hesaplar sıralı bir şekilde olmalıdır. Bu sıralama; varlıklar, borçlar, öz sermaye, gelir ve maliyet hesapları şeklinde olmalıdır.

1. Büyük B k Defterin Tanımı ve Şekli Tarih BORÇ Madde No Açıklama Tutar...HESABI Tarih Madde No Açıklama ALACAK Tutar BORÇ...HESABI ALACAK

2. İşlemlerin Büyük B k Deftere Nakli Yevmiye defterine kaydedilmiş işlemlerin büyük deftere geçirilmesine muhasebe terimi olarak nakil denmektedir. 10.01.2005 BORÇ ALACAK KASA HS... SERMAYE HS... Ticari mal HS....açıklama 20.01.2005 Kasa HS....açıklama 100 000 10 000 100 000 10 000 29.01.2005 Kasa HS... Yurt içi satışlar HS....açıklama 5 000 5 000

Büyük defter kayıtları Kasa hesabı Sermaye hesabı 100 000 5 000 10 000 100 000 10 000 Ticari mal hesabı 10 000 Yurt içi satışlar hesabı

C- AYLIK MİZANLARIN M DÜZENLENMESD ZENLENMESİ

1- Mizanın Tanımı ve Şekli Tanım: Yevmiye defterine yapılan kayıtların büyük deftere doğru ve eksiksiz bir şekilde aktarılıp aktarılmadığının (naklinin) matematiksel kontrolünü sağlamak amacıyla kullanılan çizelgelere mizan denir. Hata olduğu ne kadar etken fark edilirse hatanın bulunması ve düzeltilmesi o kadar kolay olur. Bu yüzden her ayın sonunda mizan çıkarılması şeklinde genel bir uygulama söz konusudur. Bu mizanlara ait olduğu ayın ismi verilir. Ör: Ocak ayı mizanı, kasım ayı mizanı, vb. Aralık ayı sonu itibariyle düzenlenen kümülatif aylık mizana genel geçici mizan adı verilir. Çünkü, bu mizandan sonra işletmenin bir dönemlik çalışmalarının sonuçlarının alınabilmesi için envanter işlemleri yapılmaktadır.

Mizanın Şekli Sıra No...İŞLETMESİNİN...TARİHLİ...MİZANI Hesabın Adı TUTAR Borç Alacak Borç KALAN Alacak TOPLAM = =

2- Mizanın n DüzenlenmesiD Mizanlar belli dönemler sonunda ve genellikle de ay sonlarında düzenlenir. Bu işlem bilgisayarlı tutulan muhasebede kullanılan paket programın gereği olarak bilgisayarda otomatik olarak düzenlenmektedir. Elle tutulan muhasebede ise şu işlem sırasına göre düzenleme yapılmaktadır: Yevmiye defterinin toplamları alınır, Büyük defterdeki hesapların borç ve alacak toplamları alınır, Hesapların toplamları mizanın borç ve alacak tutarı sütununa yazılır, Her hesabın borç ve alacak kalanları bulunur ve ilgili sütuna yazılır, Her sütunun toplamı alınır ve eşitlikleri kontrol edilerek sağlanır.

Örnek:Acar İşletmesinin 31 MAYIS 1998 Tarihli büyük defter kayıtları aşağıdaki gibidir. Bu verileri kullanarak işletmenin 31 MAYIS 1998 tarihli mizanını düzenleyiniz. Kasa HS BANKALAR ALICILAR.................................... 900.000 850.000 1.400.000 900.000 650.000 400.000 ALACAK SEN. TİC. MAL.HS. DEMİRBAŞLAR.................................... 700.000 500.000 4.500.000 100.000 400.000...

SATICILAR BORÇ SENET. SERMAYE.................................... 300.000 1.200.000 250.000 950.000-500.000 YURT İÇİ SATIŞ PAZARLAMA SAT. DAĞ. GİD. GENEL YÖN. GİD.................................... - 4.000.000 120.000-180.000 -

MAYIS AYI MİZANI ACAR..İŞLETMESİNİN 31.7.1998 TARİHLİ MİZANI SIRA NO HESABIN ADI TUTAR BORÇ ALACAK KALAN BORÇ ALACAK 1 KASA 900.000 850.000 50.000-2 BANKALAR 1.400.000 900.000 500.000-3 ALICILAR 650.000 400.000 250.000-4 ALACAK SENETLERİ 700.000 500.000 200.000-5 TİC. MALLAR 4.500.000 100.000 4.400.000-6 DEMİRBAŞLAR 400.000-400.000-7 SATICILAR 300.000 1.200.000-900.000 8 BORÇ SENETLERİ 250.000 950.000-700.000 9 SERMAYE - 500.000-500.000. 10 YURTİÇİ SATIŞLAR - 4.000.000-4.000.000 11 PAZ. SAT.DAĞ. GİD 120.000-120.000-12 GENEL YÖNETİM GİD. 180.00-180.000 - TOPLAM 9.400.000 9.400.000 6.100.000 6.100.000 = Yevmiye defteri toplamına da eşit =

HATIRLATMA HER AY SONUNDA AYLIK MİZANLAR DÜZENLENİR. OCAK SONUNDA OCAK AYI MİZANI, ŞUBAT SONUNDA ŞUBAT AYI MİZANI,... ARALIK AYINA AİT OLAN VE 31 ARALIKTA DÜZENLENEN AYLIK MİZAN AYNI ZAMANDA GENEL GEÇİCİ MİZAN OLARAK ADLANDIRILMAKTADIR.

MUHASEBE SÜRECİ İLE İLGİLİ OLARAK ŞİMDİYE KADAR YAPTIĞIMIZ İŞLERİ ÖZETLEYECEK OLURSAK...! Dönem başı (açılış) envanterinin yapılması, Açılış envanterine dayanarak açılış bilançosunun düzenlenmesi, Envanter bilgilerinin envanter defterine geçirilmesi, Açılış bilançosuna bağlı olarak açılış kaydının yapılması, Yevmiye defterine yapılan açılış kaydının büyük deftere geçirilmesi, Her gün yapılan günlük işlemlerin belge ve bilgilerin derlenmesi, bunlara göre yevmiye defterine kayıt ve oradan da büyük deftere kayıt yapılması, Ocak-Kasım ayları için aylık mizanların düzenlenmesi ve Aralık ayı sonunda da genel geçici mizanın düzenlenmesi, BUNDAN SONRA YAPILACAK İŞLEMLER NELER OLMALI????

D- DÖNEM SONU ENVANTER İŞLEMLERİNİN YAPILMASI

Muhasebe süresince hazırlanan son mizan 31 Aralık..tarihli genel geçici mizandır. Genel geçici mizan dönem sonu işlemlerin başlangıcıdır. Ancak, genel geçici mizandaki toplamlar mevcutlar, alacaklar, borçlar ve sermaye ile birlikte gelir ve giderleri de göstermektedir. Halbuki gelir ve giderler bilançoda tek bir kalem olarak kar ya da zarar olarak gösterilmelidir. Bu noktadan hareketle kar veya zararı kesin olarak ortaya koyabilmek için dönem sonu işlemleri gerçekleştirilmektedir.

1- Mevcut alacaklar ve borçların fiili sayımlarının yapılması ve fiziksel miktarlarının tespiti(muhasebe dışı envanter) 2- Muhasebe dışı envanter sonuçlarıyla tespit edilen tutarlar esas alınarak gerekli düzeltme kayıtlarının yevmiye ve büyük defterde yapılması 3-Maliyet hesaplarının gelir ve gider hesaplarına gelir ve gider hesaplarının da K/Z hesabına devrinin yapılması ve dönem net karı ya da zararının bulunması

Envanter işlemleri her alıştan sonra (sürekli envanter) ya da Dönem sonunda (aralıklı envanter) şeklinde yapılabilir. Biz örneklerimizde dönem sonunu kullanmaktayız. Örneğin; monografilerde Devre sonuncuda yapılan sayım sonucunda şirketin depolarında..500 TL. değerinde mal bulunduğu anlaşılmıştır. Bankadaki paramıza 13 TL. faiz tahakkuk ettirildiği bildirilmiştir. Şeklinde envanter sonuçları hazır olarak verilebilmektedir.

DÖNEM SONU ENVANTER İŞLEMLERİNİN SIRASIYLA YAPILIŞINA İLİŞKİN ÖRNEĞİMİZİ İNCELEYELİM

Satılan malın maliyetinin bulunması Bu işlemde önemli olan ticari mallar hesabının durumudur. Bu yüzden ticari mallar hesabı ele alınarak işleme başlanır. Ticari Mal HS 550 100 650... Ticari mal hesabı yandaki gibi olsun. Dönem sonu mal mevcudunuz da 500 olsun (envanter sonucunda elde edilen değer veya problemlerde size hazır verilen değer) Verilere göre satılan ticari malın maliyeti = 650-500=150 şeklinde hesaplanacaktır. Bu tutar kural gereği Ticari mallar hesabına alacak satılan ticari mallar hesabına borç kaydedilecektir.

Şimdi, envanter sonuçlarıyla tespit edilen tutarlar esas alınarak gerekli düzeltme kayıtlarının yevmiye ve büyük defterde yapılması işlemini gerçekleştirelim.

TARİH SAT TİC MAL Maliyeti HS... TİCARİ MALLAR HS.. BORÇ 150 ALACAK 150 Ticari Mal HS Sat Tic.Mal HS 550 100... 150... 650 150 Yeni hesap Önceki durum Yeni kayıt Yeni kayıt

Satılan ticari malların maliyeti hesabının K/Z hesabına devredilmesi gerekmektedir. Burada Tic mallar, Satılan Tic mal mal Hs ve GYG Hs önemli hale gelmektedir.

borç alacak Dönem K/Z Hesabı Sat Tic. Mal Mal HS Genel Yönetim Giderleri Hs 172 150 22 GYG HS Sat Tic.Mal HS 22 22 yeni kayıt 150 150 yeni kayıt Dönem işlemleri sonundaki GYG HS durumu Hesap kapandı Dönem K/Z HS Hesap kapandı Yeni kayıt 172 Yeni hesap

BENZER ŞEKİLDE DÖNEM SONUNDA GELİR HESAPLARIDA K/Z HESABINA DEVREDİLİR Bu hesap grubunda dönem içinde sermayeyi arttırıcı işlemler yer alır. Örneğin; Yurt içi satışlar ve faiz gelirleri gibi.

Örneğin, bankadaki paramıza 13 TL Faiz tahakkuk etsin ve yurt içi satışlarımıza ait hesabın durumu da şu şekilde olsun YİS HS 75 160 Bu durumda yapılacak işlemler Bankalar HS Faiz gelirleri HS borç 13 alacak 13 Bankalar HS Faiz Gel. HS 325 (banka mevcudu) 13 13

borç alacak Yurt İçi Satışlar HS Faiz Gel HS Dönem K/Z Hesabı 235 13 248 YİS HS 235 75 160 Hesap kapandı Faiz Gel. HS 13 13 Hesap kapandı Dönem K/Z HS 172 248 Bundan sonra Dönem K/Z hesabı Dönem karı veya zararı hesabına devredilerek kapatılır Dönem K/Z HS 172 76 248 Hesabın kapanabilmesi için

Dönem K/Z HS Dönem Net Karı HS borç 76 alacak 76 Dönem Net Karı Yeni hesap Bu hesapta; Kayıt alacak kısmına yapılmışsa işletme karda borç kısmına yapılmışsa zarardadır. 76 Dönem K/Z HS 172 76 Yeni kayıt 248 248 248 Hesap kapandı

BU AŞAMADAN SONRA YAPILACAK İŞLEM KESİN N MİZANINM DÜZENLENMESİDİR. E- KESİN MİZANIN DÜZENLENMESİ

MİZAN ŞEKİL OLARAK DAHA ÖNCE DÜZENLENENLERLE AYNIDIR. Ancak, yeni yeni hesaplar gündeme gelmiştir. Veya eski hesaplar üzerine de yeni kayıtların yapıldığı durumlar olmuştur. Ayrıca, burada bütün maliyet, gelir ve gider hesapları kapanmış durumdadır. Yapılacak işlemler: Öncelikle mizanda yer alacak olan hesaplar ve sayısı bulunur. Her bir hesabın borç ve alacak tutarları mizana geçirilir. Her bir hesap için kalanlar bulunur. En son olarak da toplamlar alınır.

Aşağıda düzenlenmiş bir kesin mizan örneği görülmektedir....alkan...işletmesinin...tarihli..kesin...mizani SIRA NO HESABIN ADI TUTAR KALAN BORÇ ALACAK BORÇ ALACAK 1 KASA HS. 175.000 62.000 113.000-2 BANKALAR HS. 338.000-338.000-3 SERMAYE HS. - 1.100.000-1.100.000 4 SATICILAR HS. 40.000 315.000-275.000 5 TİCARİ MALLAR HS. 650.000 150.000 500.000-6 DEMİRBAŞLAR HS. 140.000-140.000-7 ALICILAR HS. 410.000 50.000 360.000-8 YURT İÇİ SATIŞLAR 235.000 235.000 - - 9 GEN.YÖNET. GİD.LERİ 22.000 22.000 - - 10 FAİZ GELİRLRİ HS 13.000 13.000 - - 11 SAT. MAL.MAL.HS. 150.000 150.000 - - 12 DÖNEM K/Z HS 278.000 248.000 - - 13 DÖNEM NET KARI - 76.000-76.000 14 TOPLAM 2.421.000 2.421.000 1.451.000 1.451.000

F- DÖNEM SONU BİLANÇOSU VE GELİR TABLOSUNUN DÜZENLENMESİ

KESİN MİZANDA BORÇ FAZLASI VEREN HESAPLAR AKTİF KARAKTERLİ HESAPLAR OLDUĞUNA GÖRE BİLANÇONUN AKTİFİNE YAZILIR KESİN MİZANDA ALACAK FAZLASI VEREN HESAPLAR PASİF KARAKTERLİ HESAPLAR OLDUĞUNA GÖRE BİLANÇONUN PASİFİNE YAZILIR KAPANIŞ BİLANÇOSU KESİN MİZANDA BORÇ FAZLASI VEREN HESAPLAR KESİN MİZANDA ALACAK FAZLASI VEREN HESAPLAR

Soru: Verilen açıklamalar yardımıyla aşağıda kesin mizanı verilen işlemlere ait kapanış bilançosunu düzenleyiniz....alkan...işletmesinin...tarihli..kesin...mizani SIRA NO HESABIN ADI TUTAR KALAN BORÇ ALACAK BORÇ ALACAK 1 KASA HS. 175.000 62.000 113.000-2 BANKALAR HS. 338.000-338.000-3 SERMAYE HS. - 1.100.000-1.100.000 4 SATICILAR HS. 40.000 315.000-275.000 5 TİCARİ MALLAR HS. 650.000 150.000 500.000-6 DEMİRBAŞLAR HS. 140.000-140.000-7 ALICILAR HS. 410.000 50.000 360.000-8 YURT İÇİ SATIŞLAR 235.000 235.000 - - 9 GEN.YÖNET. GİD.LERİ 22.000 22.000 - - 10 FAİZ GELİRLRİ HS 13.000 13.000 - - 11 SAT. MAL.MAL.HS. 150.000 150.000 - - 12 DÖNEM K/Z HS 278.000 248.000 - - 13 DÖNEM NET KARI - 76.000-76.000 14 TOPLAM 2.421.000 2.421.000 1.451.000 1.451.000

Kapanış bilançosunun ardından dönem net karı hesabının kontrolü olarak GELİR TABLOSU DÜZENLENİR. (Daha önce gelir tablosunun içeriği ve unsurları konusu anlatılmıştı. Hatırlay rlayınız.) ŞİMD MDİ biraz önce kullandığımız veriler yardımıyla bir gelir tablosunu birlikte düzenleyelim

.İşletmesinin.Dönemi Gelir Tablosu SATIŞLAR.235 Yurt İçi Satışlar..235 SATIŞLARIN MALİYETİ(-) 150 Satılan Tic. Malların Maliyeti FAALİYET GİDERLERİ (-)..22 GYG.22 Faaliyet Karı/zararı 63 DİĞER OLAĞAN GELİR VE KARLAR.13 Faiz gelirleri 13 Olağan kar ve zararlar 76 Olağan dışı gelir ve karlar - Olağan dışı gider yada zararlar - DÖNEM KARI.76

En son işlem i olarak da hesaplar kapatılır ve buna göre kapanış kayıtları yapılır. Hesapların kapatılması için; Kesin mizanda borç kalanı veren varlık hesapları borç kalanı kadar alacaklandırılır Kesin mizanda alacak kalanı veren kaynak hesapları alacak kalanı kadar borçlandırılır Anılan kayıtlar yevmiye defterine yapılır. Daha sonra yevmiye defterine yapılan bu kayıtlar büyük deftere aktarılarak hesaplar kapatılmış olur.

Örnek: aşağıdaki kesin mizan yardımıyla kapanış kayıtlarını yapınız ve hesapları kapatınız....alkan...işletmesinin...tarihli..kesin...mizani SIRA NO HESABIN ADI TUTAR KALAN BORÇ ALACAK BORÇ ALACAK 1 KASA HS. 175.000 62.000 113.000-2 BANKALAR HS. 338.000-338.000-3 SERMAYE HS. - 1.100.000-1.100.000 4 SATICILAR HS. 40.000 315.000-275.000 5 TİCARİ MALLAR HS. 650.000 150.000 500.000-6 DEMİRBAŞLAR HS. 140.000-140.000-7 ALICILAR HS. 410.000 50.000 360.000-8 YURT İÇİ SATIŞLAR 235.000 235.000 - - 9 GEN.YÖNET. GİD.LERİ 22.000 22.000 - - 10 FAİZ GELİRLRİ HS 13.000 13.000 - - 11 SAT. MAL.MAL.HS. 150.000 150.000 - - 12 DÖNEM K/Z HS 278.000 248.000 - - 13 DÖNEM NET KARI - 76.000-76.000 14 TOPLAM 2.421.000 2.421.000 1.451.000 1.451.000

Hesap adı Borç Alacak Sermaye Satıcılar Dönem Karı Kasa Bankalar Tic mallar Demirbaşlar Alıcılar 1 100 000 275 000 76 000 113 000 338 000 500 000 140 000 360 000..Yevmiye defterine kapanış kaydı.

Bundan sonra yapılacak işlem Yevmiye defterine yapılan kayıtların büyük deftere naklidir. Bu işlemde daha önce öğrendiğimiz şekilde yapılacaktır.