MTMD ÇALIŞTAYI EDİRNE-2017 TESİSAT SEKTÖRÜNÜN GENEL DURUMU VE GELECEĞİ KANİ KORKMAZ
YAPI SEKTÖRÜNDE KAPASİTE İstanbul da 2016 senesinde ruhsat alan inşaat alanı Türkiye 202 milyon m 2 İstanbul %25 50 milyon m 2 İstanbul - Konut %54 27 milyon m 2 İstanbul Konut dışı %46 23 milyon m 2 Konut, Ofis, Otel, AVM vb. %25 12,5 milyon m 2 Ortak alan, Otopark, Depo vb. %21 10,5 milyon m 2 Yapıların %83 ü özel sektör %17 si devlet tarafından yapılmaktadır. 2
TASARIM OFİSLERİNİN KAPASİTESİ, DİĞER KURUMLARLA İLİŞKİLERİ VE GELECEĞİ - İstanbul ölçeğinde inşaat yatırımlarının kapasitesinin ve tescilli tasarım ofislerinin değerlendirilmesi. - Makine Mühendisleri Odası ( MMO ) + vize + büro tescili + sicil durum belgesi + eğitim + sertifika + yayınlar - Bakanlık, Belediye, İGDAŞ, İSKİ, TOKİ vb. - İşverenler ve işveren temsilcileri - Danışmanlar + yangın + leed / breeam + havuz + mutfak vb. 3
TASARIM OFİSİ YAPISAL DEĞERLENDİRME Değerlendirmeler genel olarak İstanbul için yapılmıştır. MMO tescilli büro sayısı ( 2017 yılı ) 225 adettir. > 40-50 adet büro; belge almak adına veya müteahhitlik yapıp gerekli olması durumunda, > 50-60 adet büro; çevre illerde ve İstanbul çevresindeki küçük bürolar (100 5.000 m 2 ) > 30-35 adet büro; malzeme satışı yanında proje yapan veya mimari ofis içinde yer alan vb. bürolar, > 60-70 adet büro; orta ölçekli projelerde ve zaman zaman büyük ölçekli projelerde (5.000 30.000 m 2 ) > 25-30 adet büro; büyük ölçekli projelerde (30.000 m 2 den büyük) Doğrudan tasarım ofisinde çalışan sayısının 1.200 1.500 olduğu tahmini yapılabilir. 4
Bu kapasitenin ofislere eşit dağılması durumunda 200.000 m 2 inşaat alanı düşer. > Çalışana yansıması 40.000 m 2 /YılxTeknik Eleman > Toplam bu işin karşılığı 50 milyon TL mi? şu anda >< İnşaat maliyeti ortalama = 1.500 TL/m 2 50 milyon $ mı? yoksa 100 milyon $ mı? 50 milyon m 2 x 1.500 TL/m 2 = 75 milyar TL >< Mekanik maliyet ortalama = 50 $/ m 2 = 180 TL/m 2 50 milyon m 2 x 180 TL/m 2 = 9 milyar TL Mekanik proje % 1 = Mekanik proje % 2 = 90 milyon TL 180 milyon TL 5
TASARIM OFİSLERİNİN SORUNLARI VE SEKTÖRE ETKİSİ - Kurumsal yapıların gelişmemiş olması, - İş kapasitesinde süreklilik olmaması, - Kademelenme / iş geçişkenliği olması, - Kümelenme olmaması, - Tasarımcılar arası dayanışma, - Tadilatlar, - Düşük toplam verimlilik, - Çalışan eleman sürekliliğinin olmaması, ücret, sosyal haklar ve gelecek kaygıları - Kamu desteklerinden mahrumiyet, - Kamu çalışanlarının aynı zamanda ofislerinin olması, - Cami, okul, yakınların işleri ücretsiz veya düşük ücretli yapılmasının etkileri, 6
- Enflasyonsuzluğun veya düşük enflasyonun etkisi, - Kişiye dayalı ofis yapılarının dinamiklerini kaybetmesi, - Sağlıklı ödeme akışının sürekli kötüleşmesi, - Büyük ölçekli projelerin olumsuz etkileri, - Sözleşmelerin içinden çıkılmaz şekilde tek taraflı olması, - Danışmanların ve kontrollerin sektör içindeki yerlerinin ve sorumluluklarının netleşmemesi, ( farklı uygulamalarda taraflı yaklaşımlar ) - Malzeme üreticisi ve satıcılarının olumlu-olumsuz etkileri, - İşveren ve işveren temsilcisinde tasarımcıların malzemecilerden çıkar sağladığı algısının oluşması, - Sektörün inşaat sektöründen az pay almasının tüm sektörü olumsuz etkilemesi 7
- Diğer Proje Disiplinleri ile İlişkiler + mimari + statik + elektrik + peyzaj + altyapı - proje kapsamı - bilgi aktarımı - otorite - iş süresi uyumu - iş bütünlüğü ve tasarım kültürü uyumu - Sorumlulukları + resmi idareye + idari şartnamelere + sözleşmeye + son tüketiciye + sektöre 8
- Mekanik yükleniciler ile ilişkiler - projeye uygun yüklenici seçimi, - tasarımcı yüklenici uyumu, - beklentilerin somutlaştırılması, - tasarımın yetersiz olarak yükleniciye iletilmesi ve yüklenicinin edilgenliği, - yüklenicilerin şartnameyi kendi lehlerine zorlaması - haksız rekabetle alınan işlerin kalite ve fiyat üzerindeki baskısı, - tasarımcının proje kontrollüğü ve malzeme onaylarında işin yanında olmak yerine işverenin yanında olması, - bütçe çalışmalarının yetersizliği ve bütçe sapmalarının çok fazla olmasına karşın (metrajların farkı) yaptırımların arttırılması - ihale sürecinde yaşananlardan ders çıkarılmaması 9
BİR OFİS DEĞERLENDİRMESİ Yıllık ortalama teklif sayısı 40 / 50 - Gerçekleşen nedenler % 15 20 - Bilinirlik % 50 60 - Referans % 20 25 - Fiyat uygunluğu % 10 15 - Sosyal etkiler % 5 10 - Gerçekleşmeyen nedenler % 80 85 - Fiyat uygunsuzluğu % 60 70 - Bilinirlik % 10 15 - Sosyal etkiler % 15 20 Yıllık teklif ortalaması Genel içindeki oran 2-2,5 milyon m 2 % 2 2,5 Yıllık yapılan iş ortalaması Geneldeki oranı 600-750 bin m 2 % 1-1,2 5. kategori ofislerinin bütündeki iş oranı % 30-33 10
11
12
13
14
15
16
GELECEK - Kapasite devamlılığı sorunu - Mevcut yapılardaki potansiyel - Bilimin insan faktörünü ortadan kaldırmasının etkileri - 2033 de inşaat işçiliğinin %88 ine ihtiyaç yok! - Yok mu? - Bu durumda teknik eleman ihtiyacı var mı? 17