HİSTEREKTOMİLERDE KISA DÖNEM SİSTEMİK PROFİLAKSİ Yrd. Doç. Dr. B.ERGUN, Dr. B. BAYSAL, Dr. N. BERKER, Prof. Dr. C. BABUNA(*) ÖZET L U. Istanbul Tıp Fakültesi Kadın Has talıkları ve Doğum Kliniğinde 'si kontrol grubu, 'si profılaksi grubu olmak üzere 40 hastada yapılan prospektif çalışmada thiamfenikolün jinekolojik operasyonlarda profılaktik değeri araştırıldı. Profilaksi yapılan grupta febril morbiditenin oldukça düşük(% 15), kontrol gru- -bunda ise(% 65) yüksek olduğu görüldü. Aynı zamanda kontrol grubunda hastanede kalma süresinin daha uzun olduğu tespit edildi. Bu sonuçlara göre jinekolojik operasyonlarda thiamfenikol ile yapılan profilaksın ın etkili bir yöntem olduğu vurgulanmaktadır. control group and of them prophylaxis group, in Istanbul Tıp Fact1l ty Gynecology and Obstetrics Clinic of Istanbul University. In the trial, the febryl the morbidity incidence of prophylaxis group was so low ( % 15), control group was apparently high (% 65). At the same time the hospitalization period was obviously longer than prophylaxis group. According to the results, the thiamphenicol prophylaxis is sig nificantly effective method in gynecological surgery. Key words: Thiamphenicol prophylaxis, Major morbidity. GİRİŞ Basit histerektomi sonrası enfeksiyöz Anahtar Kelimeler: Thiamfenikol profilaksisi, Majör morbidite. 30 ile % 60 arasında olduğu bildirilmekte komplikasyon sık görülmektedir. Sıklığın % dir (Tablo 1 ). Enfeksiyonlar genellikle lokalize ve iyi prognozludur. Bununla birlikte SUMMARY özellikle yüksek risk grubunda uzun süreli. We searched far the prophylactic value antibiyotik kullanımına uzun süre hastanede kalmaya ve enfeksiyonun yayımına sebep of the thiamphenicol in the prospective study which was applied to 40 patients, of them olur (1,5,7). (*) İstanbul Üniversit~s{ İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı 97
lıı,ı il.i l'ıi,, ZEYNEP KAMİL TIP BÜLTENi. Enfeksiyöz komplikasyonlarda başlıca mikroorganizmler operasyon sırasında derin dokulara taşınan vaginal floradır. Nadiren deri ve çevre kaynaklı, mikroorganizmler de görülebilir (3,5). TABLO 1. Lan cet Allen Bolling ve Plunket Breeden ve I\.fayo Moolgaoker ve ark. (1971) (1972) (1973) (1974) (1977) % 30 % 41-50 % 62 % 52 % 32,4 Sistemik olarak profilaktik antibiyotik kullanımı tartışmalıdır. Antibiyotik ve uygulama şekli en çok tartışılan konulardır (2,6),. Bu çalışmada thiamfenikol kullanılan hasta ile hiçbir sistemik ilaç kullanılmayan hastadan oluşan kontrol grubu karşılaştırıldı. MATERYAL VE METOD Jinekolojik cerrahinin en sık operasyonlarından olan basit histerektomileri çalışmamıza aldık. Böylece 1 Kasım-31 Aralık 1988 tarihleri arasında kliniğimizde yapılan vaginal ve abdominal histerektomiler çalışmaya alındı. Daha önce antibiyotik kullanmış olan veya yaygın neoplazmı olan hastalar çalışmaya alınmadı. Toplam 40 hastanın yaşla,,. rı 44 ile 65 arasında değişmekte idi. Bu hastalara herhangi bir vaginal lavaj operasyon öncesi dönemde uygulanmadı. Grup 1. Sistemik profilaktik kullanıl - -- anlar may _ Grup 2. Sistemik thiamfonikol profılak. sisi kullanılanlar Ant~biyotik hastalara preoperatif, post operatif 4., 8., 12. saaterde 750 mg.lık dozlarda intramüsküler olarak uygulandı. Thiamfenikol, parenteral uy~lanabim lirliği, proteine düşük bağlanma özelliği, dokulara hızlı diffüze olabilme özelliği ve potansiyel patolojik mikroorganizmalara bakterisidal etkisi nedeniyle seçildi. Ayrıca thiamfenikolde İ<loramfenikole özgü doza bağımlı ir~e ver~ible kemik iliği toksisitesi görülmemiştir. Postoperatif dönemde şu parametreler kullanıldı, Enfeksiyöz hastalık, hastanede kalma süresi ve terapötik amaçla antibiyotik kullanımı. Postoperatif hast~ık Tablo 2'ye göre Enfeksiyöz komplikasyonu değerlendirildi. ~ajör morbidite tanımı bildirilmekted~r. olması Morbidite olmaması - O ve 1. güne sınirlı ateş - 38 derece altında 2 günden az ateş Minör morbidite - 38 derece altında O, 1,2.günler dışında 2 günden fazla ateş görülmesi, m 38 derece üstünde 2. günde ateş görülmesi Majör morbidite - O, 1, 2. günler dışında 2 gün arka ar- 98
ERGUN BAYSAL BERKER - BABUNA Tablo 2 D E T; /.. \ E c E - 38,5 38. 37,5 MORB. YOK i M 1 N ö R ' 1.. "'\ MA~ÖR 1 1 \... _4 E R ' 5 kaya 38 dereceden yüksek ateş görülmesi olarak değerlendirildi. (Nichols 1973, Bolling ve Plunket 1973, Leight 1974, Clement 1975, Goldring 1975). BULGULAR Morbidite ile ilgili bulgular Tablo 3'te Tabloda kontrol grubu ve grubu Tablo 2 kriterlerine göre gösterilmiştir. profılaksi tasnif edilmiştir. İstatistiksel analizde özellikle profilaksi yapılmayan grupta majör morbidit~ oranının bariz olarak farklı olduğu görülmektedir (p<0.01). Hastanede kalma süresi Tablo 4'te tasnif edilmiştir. Tablo 5'te de operasyondan sonra antibiyotik kullanımına gerek duyulan hastalar tasnif edilmiştir. TARTIŞMA Sistemik kemoprofilaksi değişik otoriteler tarafından birbirine benzer sonuçlarla yapılmıştır. (Goosenberg 1969, Allen 1972, Boll ing ve Plunket 1973, Breeden ve Ma-: yo 1974, Baertschi ve Kuntz 1976 Willis ve ark. 1976) Kemoantibiyotik tedavisi bazılarınca 6-8 güne kadar uzatılmış, bazılarınca sadece 12 saat kullanılmıştır. Uzun süre kulanımın rezistan mutantlar veya dismikrobizm nedeni ile zararlı ve kullanışsız olduğu bildirilmiştir (3,4,5). Antibiyotik seçimi şu özelliklere dayandırılmalıdır. Enfeksiyon odağındaki patojenik endojen floraya etkili olmalıdır, patojenik flora üzerine uygulanan dozda bakterisidal etkili olmalıdır, düşük yan etki görülme sıklığına sahip olmalıdır. Uygun preparatı seçmek için endojen vagina! flo- - rayı bilmek gerekir. Nichols'a göre (1974) 99
-,o o Tablo '3 l.~orbiaite Görülmeyen ı ~.infir Morbidite ııe ı~~ajor lıı1or w b''d t ı ',ı e Toplam Kontrol grubu Tt:iamfenikol.Too1am 7( %:}5) 5(%25) 8( 1(,,40) 17{ 1185) 2(%10) l(x5) 24 7 9 40 NI m < z m "'CI '~ 3:: r -ıı :;;ı ',c:,...... m, z 'Iablo 4 Eastanede Kal!na Süresi 5-6 gün 7-B gün n...,. f' '1.,,., gt.:ncen az a 'Toplam TABLO 5: Kontrol Grubu 1 ( Z35) 10( ~50). 3( 7l15) Thiamfenikol 15(X75) " 5( ;s2 5 > Hasta Sayısı Kontrol grubu Thiamfen 6 (% 30) l ( 5
yaşa, menstrüel seklüse ve sosyal duruma göre değişmesine karşın vagina kalitatif olarak barsak florasından farklı olmayan, kantitatif olarak rol.de 105 olarak tahmin edilen areo-anaero bik flora içermektedir. Klinik parametrelerin bizce yapııan analizi literatürdeki verilere uymaktadır, Yapmış olduğumuz çalışmada kısa süreli sistemik profılaksi kontrol grubuna göre bariz şekilde enfeksiyöz komplikasyonları düşürmüştür. Literatürdeki kriterlere göre majör morbidite profilaktik tedavi kullanılmayan hastalarda yoğunlaşmaktadır. Nitekim bulgularımıza göı:e profilaksi yapılan grupta majör morbidite % 5 ve minör morbidite % 1 O olmak üzere toplam % 15 oranında febril morbidite gözlenmiş iken, kontrol grubunda % 40 majör, % 25 minör olmak üzere toplama % 65 febril morbidite gözlenmiştir. Özellikle majör morbidite sonuçlarına baktığımızda thiamfenikol prfılaksisinin febril morbiditeyi oldukça düşürdiiğü göze çarpmaktadır. Yine hastanede kalma süresi göz önüne alındığında profilaksi yapılan grupta hastaların % 75'inin 6 günde taburcu olduğu, kontrol grubunda ise ancak % 35'inin taburcu olduğu görülmüştür. Aradaki fark kontrol grubunda ortaya çıkan morbidite nedeniyle hastaların daha uzun süre hospitalize edilmelerinden kaynaklanmaktadır. Belirtilmesi gereken bir diğer konu da profilaksi yapılmayan grupta postoperatif dönemde tedavi amaçlı antibiyotik gereksiniminin ortaya çıkmasıdır. Tablo 5'de görüldüğü gibi kontrol grubunda 6 vakaya, profilaksi grubunda ancak 1 vakaya ilave antibiyotik tedavisi gerekmiştir. Thiamfenikol profilak.sisi ile ilgili benzer sonuçlar Moroni ve ark. tarafından (8) bulunmuş, thiamfenikol profılaksisinin enfeksiyöz morbiditeyi azalttığı ve hastaların daha kısa sürede taburcu edildikleri saptanmıştır. Thiamfenikol teorik olarak anaerobik türleri kapsayan spektrumundan ötürü tercih edilmiştir. Jinekolojik cerrahide postoperatif anaerobik etyolojili enfeksiyon sıklığı gerçeğinden hareket edilmiştir. SONUÇ Vaginanın açıldığı cerrahi operasyonları sık olarak lokal ve sistemik enfeksiyonlar izler. Kısa süreli peroperatif ve -- - postoperatif profilaktik antibiyotik kullanımının etkili olduğu görülmüştür. Çalışma sonuçlarının analizinde thiamfenikol uygulanan grupta kontrol grubuna göre majör morbidite görülme oranı ve buna bağlı olarak tedavi amaçlı antibiyotik kullanımının, hastanede kalma süresinin bariz olarak daha düşük olduğu görülmektedir. KAYNAKLAR 1. AllenJL, RamponeJP, Whedss CR: Use ofa pro phylactic antibiotic in elective major gynecologic operations. Obstet Gynecol39: 218, 1972. 2. Bolling DR, Plunkett GD: Prophylactic antibiotics for vagina! histerectomies. Obstet Gynecol 41: 689, 1973. 3. Breeden JT, Mayo JE: Low dose prophylactic an tibiotics in vagina! hysterectomy. Obsrnt Gynecol 43: 379, 1974. 4. ClementJE: Prophylactic antibiotics in hysterectomy. NC Med J. 36: 542, 1975. 5. GoosenbergJ, EurichJP, Schwarz RH: Prophylac 101
1 ı.ı,.,ıı 1, ZEYNEP KAMiL TIP BÜLTENİ tic antibiotics in vaginal hysterectomy. AmJ. Obstet Gynecol 105: 503, 1969. 6. Goorbach SL, Barlett JG: Anaerobic infections (lst part) N Engl J. M~d. 290: 1177, 1974. 7. Keiser G, Bolli P, Buchegger U: Hamatologische nebenwirkungen von chloramphenicol und thiam phımicol Schaweiz Med. Wochenschr 102: 1595, 1972. 8. M. Moroni, M. Baccolo, G. Cavalli, C. Belloni, N, Ferrari, and V. Sartor Antibiotics and Hospltals, pages 43 52, 1979 Alan R. Liss, Inc. il;: ı! ııı 11 iıi ':ı! ıı,,1.j,i!': ıılı i!i li!' 1;!:1 :ııı ıt,ı,,ı i'',, il!' 'I,! ıı:,; 111:1 ıııı ıı 1,!il \ 1 'lı ilı:!'ili :''I ''i' ı'.!,,, :ı-1:1:: 1. 1 t'i!