TABURCUYUZ, YA SONRASI? Uzm. Hemş. Emel DİLEK Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi İç Hastalıkları ABD
Annem, 67 yaşında, Emekli öğretmen, HT hastası, 2002 yılında geçirmiş olduğu beyin ameliyatı sonrası sol hemiplejisi olan dünya tatlısı bir insandır.
Yaz aylarında aniden gelişen yüksek ateş, yüksek tansiyon ve bilinç bulanıklığı şikayetleriyle hastaneye başvurduğumuzda Ege Üniversitesi Hastanesi İç Hastalıkları Kliniği ne yatırılmıştır. Yapılan tetkik ve tahliller sonucu İYE saptanan annemin tedavisine hemen başlanmış ve kısa sürede sonuç alınmıştır.
Hastaneden taburcu edilen annem bir hafta sonra bu sefer diyare şikayetiyle tekrar hastaneye yatırılmıştır. Tedavisi tekrardan düzenlenen annem sağaltımı sağlandıktan sonra evine gönderilmiştir. Ancak, annemin, benzer şikayetlerle iki kere daha hastaneye yatışı olmuştur.
Gelişen ani hastalık durumundan önce kendi yemeğini yiyebilen, iletişim kurabilen, yardımla da olsa yürüyebilen, tuvalete gidebilen annem artık yemeğini yerken destek alan, konuşma güçlüğü çeken, yürüyemediği için tuvalet ihtiyacını yerinde karşılayan yatağa bağımlı birey haline gelmişti.
Üst üste tekrarlayan hastalık durumu ve her seferinde hastaneye yatmak, annem ve ona bakım veren bizler için de başa çıkması zor bir durum haline gelmişti.
GERÇEKLER
GERÇEKLER-1 Taburcu olmuştuk, artık evimizdeydik. Ama hastanedeki bakım ve tedaviyi evde de devam ettirmemiz gerekiyordu. Annem yatağa bağımlıydı. Öncelikle, bası yarası gelişmemesi için havalı yatak temin etmeliydik. Ama bunu nasıl yapacaktık?
SORU-1 Havalı yatak temini için hangi kurum destek olabilir? Yerel Yönetimler Halk Sağlığı Müdürlüğü Aile ve Sosyal Politikalar Özel Kurumlar Evet Hayır Nasıl?
GERÇEKLER-2 Sürekli kullanması gereken ilaçları vardı. Bu ilaçların düzenli olarak aile hekimine yazdırılması ve eczaneden temin edilmesi gerekiyordu. Aile hekimi ise hastayı görmeden ilaç yazmıyordu. Ama annem yatağa bağımlıydı, bunu nasıl yapacaktık?
SORU-2 İlaçlarım konusunda hangi kurum yardımcı olabilir? Yerel Yönetimler Halk Sağlığı Müdürlüğü Aile ve Sosyal Politikalar Özel Kurum lar Evet Hayır Nasıl?
GERÇEKLER-3 Tedaviye yanıtın değerlendirilmesi için düzenli olarak kan ve gaita tahlillerinin yapılması gerekiyordu. Ben hemşireydim, tahlillerini yaptırabiliyordum. Ama hemşire olmasaydım bunları nasıl yaptıracaktık?
SORU-3 Tetkik ve tahlillerin yapılmasında hangi kurum destek olabilir? Yerel Yönetimler Halk Sağlığı Müdürlüğü Aile ve Sosyal Politikalar Özel Kurumlar Evet Hayır Nasıl?
GERÇEKLER-4 Evde bulunduğumuz süre zarfında annemin cildinde bazı sorunlar gelişti. Aile hekimi ile görüştük. Gelip muayene edeceğini söyledi. İş yoğunluğundan dolayı ancak 2 gün sonra gelebildi. Geldiğinde 1 hafta geçmişti, annemin genel durumunda dermatoloji hekiminin değerlendirmesini uygun buldu. kötüleşme başlamıştı, hastaneye yatması gerekiyordu.
Hastaneye gitmek için ambulans beklerken, annemi muayene etmek için aile hekiminin bahsettiği dermatoloji doktoru gelmişti. Ama biz zaten o gün yatış için hastaneye gidecektik. Kayıt tutuldu, muayene yapılmadı. Taburcu olduktan sonra gerekirse tekrar haber vermemiz söylendi. İhtiyaç duyulduğunda değil de üzerinden 1 hafta geçtikten sonra gelmeleri ne kadar doğruydu bilmiyordum.
SORU-4 Kurumlar arası koordinasyon nasıl sağlanabilir? Yerel Yönetimler Halk Sağlığı Müdürlüğü Aile ve Sosyal Politikalar Özel Kurumlar
GERÇEKLER-5 Annemin çok sık hastaneye yatışı olmuştu. Her hastaneye yatış ve çıkışta özel ambulans ayarlıyorduk. Bu durum ciddi bir maddi destek gerektiriyor. Acaba kurumun ya da Sağlık Bakanlığı nın hastaneye\eve transfer hizmeti var mıdır? Eğer varsa bu hizmetten nasıl yararlanabiliriz?
SORU-5 Transfer\ulaşım hizmetlerinde hangi kurum destek olabilir? Yerel Yönetimler Halk Sağlığı Müdürlüğü Aile ve Sosyal Politikalar Özel Kurumlar Evet Hayır Nasıl?
GERÇEKLER-6 Bütün bu hastalık süreci boyunca, sık tekrarlayan hastaneye yatış çıkışlar, yeni ilaçların eklenip çıkarılması, mevcut durumunun bozulup yatağa bağımlı hale gelmesi annemin psikolojisini de etkilemişti. Hastanede yattığı sürede psikiyatri konsültasyonuyla ilaç tedavisine başlanmıştı. Ama sadece bu, yeterli olmuyordu.
Psikososyal destek için özel psikolog ayarlamıştım. Her hafta eve geliyordu. Terapiyle, hobi uğraşılarıyla annem kendini biraz daha iyi hissediyordu. Ama bu durum da diğerleri gibi ciddi maddi destek gerektiriyordu. Acaba bu ihtiyacımızı Sağlık Bakanlığı nın hizmetlerinden veya özel kurumların uygulamalarından nasıl karşılayabiliriz?
SORU-6 Psikolojik ve sosyal yardım için hangi kurumdan destek alabiliriz? Yerel Yönetimler Halk Sağlığı Müdürlüğü Aile ve Sosyal Politikalar Özel Kurumlar Evet Hayır Nasıl?
GERÇEKLER-7 Annem yatağa bağımlıydı. Hem bası yarası oluşumunu önlemek hem mevcut kan dolaşımının devamlılığını sağlamak hem de eskisi gibi bastonunu kullanır duruma gelmesi için fizik tedaviye ihtiyacı vardı. Bunun için hergün devlet hastanesi\üniversite hastanesine gitmemiz mümkün değildi çünkü ulaşım sıkıntımız vardı.
Sosyal güvencesinin desteklediği özel fizik tedavi merkezleriyle görüştüm. Bu merkezlerin servisi vardı, gelip hastayı evden alıyorlardı. Ama o kadar. Evden servise kadar hastanın nasıl gideceğine karışmıyorlardı. Yine özel fizyoterapist ayarlamıştım.
SORU-7 Fizyoterapi konusunda hangi kurum destek olabilir? Yerel Yönetimler Halk Sağlığı Müdürlüğü Aile ve Sosyal Politikalar Özel Kurumlar Evet Hayır Nasıl?
Bakım hizmeti uzadıkça ve çeşitlendikçe aile bütçesindeki yük de artıyordu.
GERÇEKLER-8 Ben anneme bakım veren kişiyim ama aynı zamanda hemşire olarak çalışan da bir bireyim. İkisini aynı anda yapmam imkansız. İlk başta yıllık izin kullandım. Ama sonradan öğrendim ki, anneme bakmakla yükümlü olduğuma dair bir rapor alabiliyormuşum; 3+3 toplam 6 ay rapor kullandım.
Raporum bittikten sonra tekrar işe başlamam gerekiyor. Peki ama ben çalışmaya başlayınca annemle kim ilgilenecekti? Bu konuda profesyonel bir yardıma ihtiyacım vardı.
SORU-8 Rapor almak vb yasal haklarım konusunda hangi kurum destek olabilir? Yerel Yönetimler Halk Sağlığı Müdürlüğü Aile ve Sosyal Politikalar Özel Kurumlar Evet Hayır Nasıl?
GERÇEKLER-9 Aile içi çatışmalarımız tabi ki oldu. Hem annem hem babam hem de ben yoğun bir fiziksel ve duygusal stres yaşıyorduk. Yaşadığımız bu stres kendi enerjimizin düşmesine, sosyal yaşantımızın olumsuz etkilenmesine ve anneme verdiğimiz bakımın kalitesinin düşmesine neden oluyordu.
Evde profesyonel bakım verecek birine ihtiyacım vardı.
Peki ama evde bakım hizmetinden yararlanmak için nereye başvurmak gerekiyor? Hastanede bulunan bütün branşlar evde bakım hizmetine giriyor mu?
SORU-9 Evde sağlık ve bakım hizmeti için hangi kurum destek olabilir? Yerel Yönetimler Halk Sağlığı Müdürlüğü Aile ve Sosyal Politikalar Özel Kurumlar Evet Hayır Nasıl?