İHRACAT İTHALAT İŞLEMLERİ

İÇİNDEKİLER İHRACAT İTHALAT İŞLEMLERİ Birinci Bölüm ULUSLARARASI TİCARETTE TEMEL KAVRAMLAR 1. ULUSLARARASI TĠCARETTE TEMEL KAVRAMLAR... 1 GĠRĠġ... 3 1. 1. Uluslararası Ticaret Tanımları... 5 1. 2. Uluslararası Ticaretin BaĢlıca Amaçları... 8 1. 3. Uluslararası Ticaretin Türleri... 11 1.3.1. İthalat... 11 1.3.2. İhracat... 12 1.3.3.Transit Ticaret... 12 1. 4. Uluslararası Ticarette Pazara GiriĢ Yöntemleri... 13 1.4.1. Dış Ticaret Sermaye Şirketleri... 16 1.4.1.1. Dış Ticaret Sermaye Şirketlerinin Gelişimi ---------------------------------- 16 1.4.1.2. Dış Ticaret Sermaye Şirketi Olabilmenin Şartları -------------------------- 16 1.4.1.3. Dış Ticaret Sermaye Şirketi Statüsünün Geri Alınması ------------------- 17 1.4.1.4. Dış Ticaret Sermaye Şirketlerinin Avantajları ------------------------------ 18 1. 5. Uluslararası Ticaretin Yararları... 18 Örnek Olay: Durgunluğa Karşı Pazarı Çeşitlendirdiler... 21

viii İÇİNDEKİLER Ġkinci Bölüm ULUSLARARASI TİCARET İŞLEMLERİNDE KULLANILAN BELGELER 2. ULUSLARARASI TĠCARET ĠġLEMLERĠNDE KULLANILAN BELGELER... 27 2. 1. Gümrük Beyannamesi... 31 2. 2. DolaĢım Belgeleri (Movement Certıfıcate)... 34 2.2.1. A.TR Dolaşım Belgesi... 34 2.2.2. EUR.1 Dolaşım Sertifikası... 36 2. 3. Navlun Faturası... 38 2. 4. MenĢe ġahadetnamesi... 39 2. 5. Sağlık Sertifikası (Veteriner Hekim Sertifikası)... 43 2. 6. Bitki Sağlık Sertifikası... 43 2. 7. Ticari Fatura... 44 2. 8. Koli (Ambalaj) veya Çeki Listesi... 47 2. 9. Sigorta Belgesi... 48 2. 10. Manifesto... 50 2. 11. Ekspertiz/Analiz Raporu... 51 2. 12. Gümrük MüĢavirlik Faturası... 51 2. 13. Helal Belgesi... 52 2. 14. ATA Karnesi... 52 2. 15. KonĢimento (TaĢıma Belgeleri) / Bill Of Lading... 52 2.15. 1. Deniz Konşimentosu... 53 2.15. 2. Özellikli Konşimentolar... 54 2.15. 3. Diğer Taşıma Belgeleri... 54 2. 16. Tır Karnesi (Tır Carnet)... 57 2. 17. Kambiyo Senedi (The Bill of Exchange)... 58 2. 18. Uygunluk Belgesi... 59 2. 19. Ön Statü Belgesi... 60 2. 20. Serbest Bölge ĠĢleme Formu... 60 2. 21. Türk Limanları Yat Kayıt Belgesi... 60 2. 22. ĠĢlenmiĢ Tarım Ürünleri Beyan Formu/Analiz Sonuç Raporu... 60 2. 23. Ġthal EĢyasına Ait Kıymet Bildirim Formu... 60 2. 24. CITES Belgesi... 60 Özet... 61 Örnek Olay İŞİN SIRRI: İhracat Uluslararası Pazarlamadır......61

ULUSLARARASI TİCARET İŞLEMLERİ VE MUHASEBESİ ix Üçüncü Bölüm ULUSLARARASI TİCARETTE TESLİM ŞEKİLLERİ 3. ULUSLARARASI TĠCARETTE TESLĠM ġekġllerġ ------------------------------------ 67 3. 1. INCOTERMS 2010 --------------------------------------------------------------------------- 67 3. 2. Teslim ġekilleri -------------------------------------------------------------------------------- 72 3.2.1. Ticari İşletmede Teslim / Ex Works (EXW) ---------------------------------------- 72 3.2.2. Taşıyıcıya Teslim / Free CARRIER (FCA) ----------------------------------------- 73 3.2.3. Gemi Yanında Teslim / Free Alongside Ship (FAS) ------------------------------ 75 3.2.4. Gemiye Yüklenerek Teslim / Free on Board (FOB) ------------------------------- 76 3.2 5. Mal Bedeli veya Navlun / Cost and Freight (CFR) -------------------------------- 77 3.2.6. Mal Bedeli, Sigorta ve Navlun / Cost, Insurance and Freight (CIF) ------------ 78 3.2.7. Taşıma Ücreti Ödenmiş Olarak Teslim / Carriage Paid To (CPT) --------------- 78 3.2.8. Taşıma Ücreti ve Sigorta Ödenmiş Olarak Teslim/ Carriage and Insurance Paid To (CIP) ---------------------------------------------- 79 3.2.9. Terminalde Teslim/ Delivered At Terminal (DAT) -------------------------------- 80 3.2.10. Belirtilen Noktada Teslim / Delivered Ex Ship (DES) -------------------------- 80 3.2.11. Gümrük Resmi Ödenmiş Olarak Teslim / Delivered Duty Paid (DDP) -------- 81 Örnek Olay: Gelişen Dünya nın Teslimat Şekli D Tipi (Solareks) ---------------------------------- 83 Dördüncü Bölüm GÜMRÜK REJİMLERİ 4. GÜMRÜK REJĠMLERĠ ----------------------------------------------------------------------------- 85 4.1. Dâhilde ĠĢleme Rejimi ------------------------------------------------------------------------- 86 4.1.1. Dâhilde İşleme İzin Belgesinin Esasları --------------------------------------------- 86 4.1.2. Dâhilde İşleme Rejimi ile İlişkili Kuruluşlar ---------------------------------------- 88 4.1.3. Dâhilde İşleme İzin Belgesinin Alınması ------------------------------------------- 88 4.1.4. Dâhilde İşleme İzin Belgelerinin Süresi -------------------------------------------- 88 4.1.5. Dâhilde İşleme İzin Belgelerinin Kapatılması ------------------------------------- 89 4.1.6. Dâhilde İşleme İzin Belgesi Kapsamında Yurt İçi Alımlar ----------------------- 89 4.2. Hariçte ĠĢleme Rejimi -------------------------------------------------------------------------- 90 4.3. Ġhracat Rejimi ------------------------------------------------------------------------------------ 93 4.3.1. İhracat Sayılan Satış ve Teslimler ---------------------------------------------------- 94 4.3.2. Vergi, Resim ve Harç İstisnası -------------------------------------------------------- 95 4.3.3. Gümrük Vergilerinin Hesaplanması -------------------------------------------------- 95

x İÇİNDEKİLER 4.4. Gümrük Antrepo Rejimi ---------------------------------------------------------------------- 96 4.5. Gümrük Kontrolü Altında ĠĢleme Rejimi ------------------------------------------------ 101 4.6. Geçici Ġthalat Rejimi -------------------------------------------------------------------------- 102 4.7. Transit Rejimi ---------------------------------------------------------------------------------- 105 4.8. Serbest DolaĢıma GiriĢ Rejimi -------------------------------------------------------------- 107 Örnek Olay Gaziantep ten Dünyaya Antep Fıstığı... 113 BeĢinci Bölüm İHRACAT İŞLEMLERİ 5. ĠHRACAT ĠġLEMLERĠ ---------------------------------------------------------------------------- 117 5. 1. Ġhracat Kavramı ------------------------------------------------------------------------------- 118 5. 2. Ġhracat Türleri --------------------------------------------------------------------------------- 120 5.2.1. Konsinye İhracat -------------------------------------------------------------------------- 120 5.2.2. Bedelsiz İhracat ------------------------------------------------------------------------- 121 5.2.3. Ticari Kiralama Yoluyla İhracat ------------------------------------------------------ 122 5.2.4. Transit Rejimi --------------------------------------------------------------------------- 123 5.2.5. Sınır Ticaret Merkezleri ---------------------------------------------------------------- 125 5.2.6. Ön İzne Bağlı İhracat ------------------------------------------------------------------- 125 5.2.7. Kayda Bağlı İhracat -------------------------------------------------------------------- 125 5.2.8. İthal Etmiş Malların İhracı ----------------------------------------------------------- 126 5.2.9. Serbest Bölgelere Yapılacak İhracat -------------------------------------------------- 126 5.2.9.1. Serbest Bölgelerin Kurulması ve İşletilmesindeki Temel Amaçlar ----- 127 5.2.9.2. Serbest Bölgelerin İşlevleri --------------------------------------------------- 127 5.2.9.3. Serbest Bölgelerde Sağlanan Teşvik ve Avantajlar ----------------------- 127 5.2.9.4. Türkiye de Bulunan Serbest Bölgeler--------------------------------------- 127 5.2.9.5. Serbest Bölgelerde Faaliyet Ruhsatı Alabilmek İçin Başvuru İşlemleri 130 5. 3. Ġhracat Rejim Kararları --------------------------------------------------------------------- 132 5.3.1. İhracat Serbestîsi Kararı ve İhracatın Koordinasyonu ----------------------------- 134 5.3.2. İhracat Bedeli Dövizlerin Yurda Getirilmesi ---------------------------------------- 134 5. 4. Ġhracat Bedelinin Tahsil ġekilleri --------------------------------------------------------- 134 5. 5. Ġhracat Bedelinin Tahsil Süreleri ---------------------------------------------------------- 135 5. 6. Ġhracat Bedelinin Tahsili -------------------------------------------------------------------- 135 5. 7. Ġhracat Denetimleri -------------------------------------------------------------------------- 138 5. 8. Geçici Depolama Yerlerine Getirilen EĢyaların Bekleme Süreleri ----------------- 138 5. 9. Ġhracat Süreci ---------------------------------------------------------------------------------- 139 5. 10. ĠĢletmelerin BaĢlıca Finansman Yöntemleri -------------------------------------------- 140 Örnek Olay: Kaliteli ve Uygun Fiyatlı Ürün Müşterisini Yaratır... 141

ULUSLARARASI TİCARET İŞLEMLERİ VE MUHASEBESİ xi Altıncı Bölüm İTHALAT İŞLEMLERİ 6. ĠTHALAT ĠġLEMLERĠ -------------------------------------------------------------------------- 145 6. 1. Ġthalat Kavramı -------------------------------------------------------------------------------- 145 6.1.1. İthalatın İşleyiş Süreci ------------------------------------------------------------------ 147 6. 2. Ġthalat Rejimi Kararı ------------------------------------------------------------------------- 147 6. 3. Ġthalat Yönetmeliği ve Ġthalata ĠliĢkin Tebliğler ---------------------------------------- 149 6.3.1. Komisyon Bedellerinin İthalat Bedelinden Mahsubu ----------------------------- 151 6.3.2. İthalat Hesabının Kapatılması --------------------------------------------------------- 151 6.3.3. İthalat İşlemlerinde Müeyyide Uygulamaları --------------------------------------- 152 6.3.4. İthalat Denetimleri --------------------------------------------------------------------- 153 6.3.5. Kesin İthalat Başvurularında İstenilen Belgeler ------------------------------------ 153 6. 4. Ġthal Malların Sınıflandırılması (Türleri) ------------------------------------------------ 153 6.4.1. Bedelsiz İthalat -------------------------------------------------------------------------- 154 6.4.1.1. Bedelsiz İthalat Hakkından Yararlanma Koşulları --------------------- 154 6.4.1.2. Bedelsiz İthalatta Yetkili Gümrük İdareleri ----------------------------- 156 6.4.1.3. Bedelsiz İthalat Hakkından Yararlanamayacak Kimseler ------------- 156 6.4.1.4. Bedelsiz İthalata Müracaat Süreleri -------------------------------------- 156 6.4.1.5. Bedelsiz İthalat İzni Verilebilecek Kimseler---------------------------- 156 6.4.1.6. Müracaatta Aranacak Belgeler ------------------------------------------- 157 6.4.1.6.1. Bedelsiz İthalat Başvurularında İbraz Edilecek Belgeler -- 157 6.4.1.6.2. Türkiye Gümrük Bölgesi Dışında Sürdürülen Ekonomik Bir Faaliyetin Türkiye Gümrük Bölgesine Naklinin Şartları ve Müracaatta Aranacak Belgeler ------------------------------- 157 6. 5. Ġthalatta Dikkat Edilecek Hususlar --------------------------------------------------- 158 6. 6. Ġthalatta ĠĢlem Süreci -------------------------------------------------------------------- 158 6. 7. Ġthalatçı ĠĢletmelerin BaĢlıca Finansman Yöntemleri ----------------------------- 160 Örnek Olay: Tatlı Yedirip Tatlı Konuşanların Satışları Da Tatlı Olunca ----------------- 161

xii İÇİNDEKİLER Yedinci Bölüm KAMBİYO MEVZUATI 7. KAMBĠYO MEVZUATI -------------------------------------------------------------------------- 165 7. 1. Kambiyo nun Tanımı ve Kapsamı ------------------------------------------------------ 165 7.1.1. Kambiyo İşlemlerinde Kullanılan Bazı Kavramlar ----------------------------- 166 7.1.2. Türk Parası, Döviz İle Kıymetli Maden, Taş ve Eşyalara İlişkin Hükümler - 168 7.1.3. Sermaye Hareketleri ------------------------------------------------------------------ 171 7.1.4. Usul ve Müşterek Hükümler -------------------------------------------------------- 174 7.1.5. Görünmeyen İşlemler ---------------------------------------------------------------- 176 7.1.5.1. Merkez Bankası Şubelerince Yapılacak İşlemler --------------------- 178 7. 2. Ġhracat Bedeli Dövizlerin Yurda Getirilmesi ------------------------------------------ 178 7. 3. DıĢ Ticaret ĠĢlemlerinde Kambiyo Yükümlülükleri -------------------------------- 179 7. 4. Kambiyo ĠĢlemlerinde Kullanılan Belgeler ------------------------------------------- 179 7.4.1. Döviz Alım Belgesi (DAB) --------------------------------------------------------- 180 7.4.2. Döviz Satım Belgesi (DSB) --------------------------------------------------------- 181 7.4.3. Türk Parası Transfer Bildirim Formu --------------------------------------------- 181 7.4.4. Kambiyo Senedi / (The Bill of Exchange) ------------------------------------------ 182 Örnek Olay: Deri El İşçiliği Ürünleri Teknoloji Ürünlerini İhracatta Bütünlüyor -------- 184 Sekizinci Bölüm İHRACATÇI BİRLİKLERİ İLE İLİŞKİLERİ DÜZENLEME 8. ĠHRACATÇI BĠRLĠKLERĠ ĠLE ĠLĠġKĠLERĠ DÜZENLEME... 189 8. 1. Ġhracatçı Birliklerine Üyelik ĠĢlemleri... 189 8.1. 1. İhracatçılar Birliğine Üyelik İşlemi ve Süreci... 189 8.1. 2. İhracatçılar Birliğine Üyelik İçin Gerekli Evraklar... 193 8.1.2.1. Gerçek ve Tüzel Kişi İşletmeler İçin Gerekli Evraklar... 193 8. 2. Ġhracatçı Birliklerinde Onay... 194 8.2. 1. İhracatçı Birliklerinin Gelirleri ve Nispi Aidat... 194 Örnek Olay: Kalitenizi Belirli Bir Standarda Ulaştırırsanız Müşteriler Sizi Bulacaktır..195

ULUSLARARASI TİCARET İŞLEMLERİ VE MUHASEBESİ xiii ULUSLARARASI TİCARET İŞLEMLERİNDE MUHASEBE VE FİNANSMAN Birinci Bölüm ULUSLARARASI TİCARET İŞLEMLERİNDE MUHASEBE 1. ULUSLARARASI TĠCARET ĠġLEMLERĠNDE MUHASEBE... 199 1. 1. Muhasebenin Önemi... 201 1. 2. Uluslararası Ticaret Muhasebesi Ġçin Gerekli Ön Bilgiler... 202 1.2 1. Kambiyo, Döviz, Efektif ve Kur Kavramları... 203 1.2.2. Dış Ticaret İşlemlerinde Kambiyo Yükümlülükleri... 206 1. 3. Uluslararası Ticarette Hesap Planı... 206 1.3.1. Hesap Planı Düzenleme... 207 1.3.2. Uluslararası Ticarette Kullanılan Hesaplar... 208 1.3.2.1. Kasa Hesabı ve Yabancı Para Kasası İşlemleri... 208 1.3.2.2. Yabancı Paralı Alınan Çekler... 212 1.3.2.3. Yabancı Paralı Bankalar Hesabı... 215 1.3.2.4. Yabancı Paralı Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri... 218 1.3.2.5. Yurt Dışı Alacaklar... 220 1.3.2.6. Yabancı Para Cinsinden Alacak Senetleri... 223 1.3.2.7. Diğer Ticari Alacaklar Hesabı... 227 1.3.2.8. Yurt Dışı Üretim ve Stok Hesapları... 230 1.3.2.9. Yurt Dışı Avans Hesabı... 234 1.3.2.10. Duran Varlık Hesapları... 236 1.3.2.11. Yabancı Paralı Verilen Avanslar Hesabı... 241 1.3.2.12. Kredi Hesapları... 243 1.3.2.13. Yurt Dışı Satıcılar Hesabı... 245 1.2.2.14. Yabancı Para Cinsinden Borç Senetleri... 248 1.3.2.15. Gelir Tablosu Hesapları... 252 1.3.2.16. Maliyet Hesapları... 263 1. 3.2.17. Nazım Hesapları... 267 TEKDÜZEN HESAP PLANI... 269

xiv İÇİNDEKİLER Ġkinci Bölüm FİNANSMAN ARAÇLARI 2. FĠNANSMAN ARAÇLARI... 279 2. 1. Leasing (Finansal Kiralama)... 281 2.1.1. Finansal Kiralama (Leasing) Tanımı... 282 2.1.2. Leasingin Unsurları... 283 2.1.3. Leasing'e Konu Olabilecek Mallar... 285 2.1.4. Leasing Sisteminin İşleyişi... 286 2.1.5. Leasing Türleri... 287 2.1.6. Leasing in Ekonomik Etkileri... 288 2.1.7. KDV Uygulaması... 290 2.1.8. Leasing Sürecine İlişkin Muhasebe Uygulaması... 291 2. 2. Faktorink... 292 2.2.1. Faktöring Tanımı... 293 2.2.2. Faktöring in Fonksiyonları... 293 2.2.3. Faktöring İşleyişi... 294 2.2.4. Faktöringin Maliyeti... 295 2.2.5. Faktöringin Türleri... 296 2.2.5.1. Yurtiçi Faktöring... 296 2.2.5.1.1. Yurtiçi Faktorink Yoluyla Sağlanacak Avantajlar... 296 2.2.5.2. Yurtdışı Faktöring... 297 2.2.5.2.1. İhracat Faktöring... 297 2.2.5.2.1.1. İhracat Faktöring Türleri... 297 2.2.5.2.1.2. İhracat Faktöringi Yoluyla Sağlanacak Avantajlar... 298 2.2.5.2.2. İthalat Faktöring... 298 2.2.5.2.2.1. İthalat Faktöringi Yoluyla Sağlanacak Avantajlar... 299 2.2.6. Faktöring Şirketlerin Yapamayacakları İş ve İşlemler... 299 2.2.7. Faktöring İşlemi Yapmaya Uygun Başlıca Sektörler... 299 2.2.8. Faktöringin Ekonomik Etkileri... 300 2.3. Forfaiting... 301 2.3.1. Forfaiting Tanımı... 301 2.3.2. Forfaiting Süreci, Tarafları ve İşleyişi... 302 2.3.2.1. İhracatçının Forfaiteri Bilgilendirmesi... 303 2.3.2.2. Forfaiterin İhracatçıya Teklifini Sunması... 304 2.3.2.3. İhracatçı İle Forfaiter Arasında Sözleşme Yapılması... 304 2.3.2.4. Alacağın Forfaiter Tarafından Satın Alınması... 305

ULUSLARARASI TİCARET İŞLEMLERİ VE MUHASEBESİ xv 2.3.3. Forfaitingin Maliyeti... 305 2.3.3.1. Forfaiting İşleminin İthalatçıya Olan Maliyeti... 305 2.3.3.2. Forfaiting İşleminin İhracatçıya Olan Maliyeti... 305 2.3.4. Forfaitingin Avantaj ve Dezavantajları... 306 2.3.4.1.İhracatçı Açısından Avantajları ve Dezavantajları... 306 2.3.4.2. İthalatçı Açısından Avantajları ve Dezavantajları... 306 2.3.4.3. Forfaiter e Sağladığı Avantajlar ve Dezavantajlar... 307 2.3.4.4. Garantör e Sağladığı Avantajlar ve Dezavantajlar... 307 2.3.5. Forfaiting İşleminde Aranan Garantiler... 307 2 3.6. Forfaiting Finansmanında Riskler... 308 2.3.7. Forfaiting Yönteminin Doğuşu ve Türkiye'de Forfaiting Uygulaması... 309 2. 4. Türk Exımbank Kredileri... 310 2. 4.1. Eximbank Kredi Türleri... 311 2.4.1.1. Kısa Vadeli Eximbank Kredileri... 312 2.4.1.1.1. Sevk Öncesi İhracat Kredileri... 313 2.4.1.1.1.1. Sevk Öncesi TL İhracat Kredisi (SÖİK-TL). 314 2.4.1.1.2. Sevk Öncesi Döviz İhracat Kredisi (SÖİK-DVZ)... 316 2.4.1.2. Dış Ticaret Şirketleri (DTŞ) Kısa Vadeli İhracat Kredisi... 317 2.4.1.2.1. DTŞ Kısa Vadeli TL İhracat Kredisi... 317 2.4.1.2.2. DTŞ Kısa Vadeli Döviz İhracat Kredisi... 319 2.4.1.3. İhracata Hazırlık Kredileri... 320 2.4.1.3.1. İhracata Hazırlık TL Kredisi... 321 2.4.1.3.2. İhracata Hazırlık Döviz Kredisi... 322 2.4.1.4. KOBİ İhracata Hazırlık Kredileri... 322 2.4.1.4.1. KOBİ İhracata Hazırlık TL Kredisi... 322 2.4.1.4.2. KOBİ İhracata Hazırlık Döviz Kredisi... 326 2.4.2. Orta ve Uzun Vadeli Eximbank Kredileri... 326 2.4.2.1. Özellikli Krediler... 327 2.4.2.1.1.Yurt Dışı Mağazalar Yatırım Kredisi... 327 2.4.2.2. Gemi İnşa ve İhracatı Finansman Programı... 328 2.4.2.3. Yurt Dışı Müteahhitlik Hizmetlerine Yönelik Teminat Mektubu Programı... 330 2.4.3. Döviz Kazandırıcı Hizmetler Kapsamındaki Krediler... 331 2.4.3.1. Uluslararası Nakliyat Pazarlama Kredisi (Karayolu/Denizyolu/ Havayolu)... 331 2.4.3.2. Turizm Kredisi... 333 2.4.4. İslam Kalkınma Bankası Kaynaklı Krediler... 338 2.4.4.1. İhracat Finansmanı Programı... 338 2.4.4.2. İhracata Yönelik Üretim Finansman Kredisi Kredinin Amacı... 339 2.4.5. Ülke Kredi/Garanti Programı... 341 2.4.6. İhracat Kredi Sigortası... 343

xvi İÇİNDEKİLER Üçüncü Bölüm ÖDEME ŞEKİLLERİ VE MUHASEBE KAYITLARI 3. ÖDEME ġekġllerġ VE MUHASEBE KAYITLARI... 347 3.1. PeĢin Ödeme (Advance Payment / Prepayment)... 349 3.1.1. Peşin Ödeme Tarafları ve İşlem Akışı... 350 3.1.2. Peşin Ödeme Sürecinde İhracatçının Avantaj ve Dezavantajları... 352 3.2. Mal Mukabili Ödeme (Açık Hesap / Open Account)... 353 3.2.1. Mal Mukabili Ödemede İşlem Akışı... 354 3.2.2. Mal Mukabili Ödeme Tarafları... 355 3.3. Belge KarĢılığı (Vesaik Mukabili) Ödeme / Poliçeli SatıĢ (Documentary Collections /Cad)... 357 3.3.1. Belge Karşılığı Ödemede İşlem Akışı... 359 3.3.2. Belge Karşılığı Ödemede İhracatçının Riskleri ve Korunma Yöntemleri Belge Karşılığı Satışta İhracatçı Riskleri... 360 3. 4. Kabul Kredili Ödeme / (Acceptance Credit)... 361 3.4.1. Kabul Kredili Ödemede İşlem Akışı ve Tarafları... 362 3.4.2. Kredili Ödeme Şeklinde İhracatın Muhasebeleştirilmesi... 363 3.5. Konsinye Ġhracat - Konsinyasyon (Consignations)... 365 3.5.1. Konsinye Satış Şeklinde İhracat İşlemlerinin Muhasebeleştirilmesi... 366 3.6. Açık Hesap Ödeme ġeklinde Ġhracat... 369 3.7. Akreditif (Letter Of Credıt-L/C)... 370 3.7.1. Akreditif İşleminin Özellikleri... 371 3.7.2. Akreditifli Ödemede İşlem Akışı... 372 3.7.3. Akreditifli Ödemede Taraflar... 373 3.7.4. Akreditif Türleri... 374 3.7.4.1. Cayılabilir (Kabilirücu) Akreditif / Revocable... 374 3.7.4.2. Cayılamaz (Gayri Kabilirücu) Akreditif / Irrevocable... 374 3.7.4.3. Teyitli Akreditif (Confirmed L/C)... 375 3.7.4.4. Teyitsiz Akreditif (Unconfirmed L/C)... 375 3.7.4.5. Döner (Rotatif) Akreditif (Revolving Credit L/C)... 375 3.7.4.6. Peşin Ödemeli (Kırmızı Şartlı) Akreditif (Red-Clause L/C)... 375 3.7.4.7. Yeşil Şartlı Akreditif (Gren-Clause L/C)... 376 3.7.4.8. Karşılıklı Akreditif (Back-To-Back L/C)... 376 3.7.4.9. Devredilebilir Akreditif (Transferable L/C)... 376 3.7.4.10. Garanti Akreditifi / Teminat Akreditifi (Stand-by Credits)... 376 3.7.4.11. Yetki Mektupları... 377 3.7.4.12. Vadeli (Ödenmesi Ertelemeli) Akreditif (Deffered Payment).. 377 3.7.5. Akreditifin Başlıca Faydaları... 378 3.7.6. Akreditif İşlemlerinde Görülen Başlıca Sorunlar... 380 3.7.7. Akreditifli Satış Şeklinde İhracat İşlemlerinin Muhasebeleştirilmesi... 381

ULUSLARARASI TİCARET İŞLEMLERİ VE MUHASEBESİ xvii Dördüncü Bölüm ULUSLARARASI TİCARET İŞLEMLERİNDE KDV 4. ULUSLARARASI TĠCARET ĠġLEMLERĠNDE KDV... 385 4. 1. Ġhracat ĠĢlemlerinde KDV... 387 4. 2. Katma Değer Vergisi Kanunu (KDVK) ve Ġstisnaya ĠliĢkin Hükümler... 389 4. 3. Ġthalat ĠĢlemlerinde KDV Uygulaması... 390 4. 4. Ġhracat Süreci... 391 4. 5. KDV nin Ġadesi... 395 4. 6. Ġnternet Vergi Dairesi... 393 4.6.1. İnternet Vergi Dairesi Üzerinden Şifre Alınma Süreci... 395 4.6.2. Vergi Dairesi Üzerinden e-beyanname Düzenlemeye Yetkili Olanlar... 396 4. 7. Ġnternet Vergi Dairesi Üzerinden Katma Değer Vergisi (KDV1) Beyannamesinin Düzenlenmesi... 397 4.7.1. Genel Bilgiler Kulakçığı... 398 4.7.2. Matrah Kulakçığı... 398 4.7.2.1. Tevkifat Uygulanmayan İşlemler... 399 4.7.2.2. Kısmi Tevkifat Uygulanan İşlemler... 400 4.7.2.3. Diğer İşlemler... 400 4.7.3. İndirimler Kulakçığı... 401 4.7.3.1. İndirimler... 402 4.7.3.2. Bu Döneme Ait İndirilecek KDV Tutarının Oranlara Göre Dağılımı 402 4.7.4. İhraç Kaydıyla Teslimler Kulakçığı... 403 4.7.5. İstisnalar Diğer İade Hakkı Doğuran İşlemler Kulakçığı... 404 4.7.5.1. Kısmi İstisna Kapsamına Giren İşlemler Tablosu... 404 4.7.5.2. Tam İstisna Kapsamına Giren İşlemler... 405 4.7.5.3. Diğer İade Hakkı Doğuran İşlemler... 405 4.7.6. Düzenleme Bilgileri Kulakçığı... 407 4.7.7. Ekler Kulakçığı... 408 4.7.7.1. İade Hakkı Doğuran İşlemlerle İlgili Yüklenilen KDV Kulakçığı... 408 4.7.7.2. İndirilecek KDV Listesi Kulakçığı... 409 4.7.7.3. İhracat İstisnası ile İlgili Gümrük Beyannamesi ve Satış Faturaları Listesi Kulakçığı... 410 4.7.7.4. KDV Kanunun 13/f Maddesi Kapsamında Yüklenici Firmalara Yapılan Teslim ve Hizmetlere Ait Listesi Kulakçığı... 410 4. 8. KDV Ġade Talebine ĠliĢkin Ġnternet Vergi Dairesi Liste Alındısı... 411 4.8.1. İnternet Vergi Dairesinden KDV İade Talep Listelerinin Gönderilmesi için Şifre Alınması Süreci... 411 4.8.2. KDV İade Talebine İlişkin İnternet Vergi Dairesi Liste Alınması Süreci... 411 4. 9. KDV Ġade Alacağının Vergi ve SGK Borçlarına KarĢılık Mahsubu... 412 4.9.1. Mahsup Edilebilecek Borçlar... 412 4.9.1.1. İthalde Alınanlar Dışındaki Vergi Borçlarına Mahsup... 412 4.9.1.2. İthalde Alınan Vergilere Mahsup... 413

xviii İÇİNDEKİLER 4.9.1.3. SGK Prim Borçlarına Mahsup... 413 4.9.2. Mahsup Talebi... 413 4.9.2.1. Ortaklık Payı ve Ortaklık Tesis Tarihi... 414 4.9.3. Mahsup Talebinde Aranılan Belgeler... 414 4.9.3.1. Belge İbraz Edenlerin Yapacakları İşlemler... 416 4.9.4. Mahsup Sonrası Alacağın Nakden İadesi... 417 4. 10. Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Uygulamaları... 417 4.10.1. Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı nın Kuruluş Amaçları... 418 4. 11. Tekdüzen Hesap Planında Katma Değer Vergisi ile ilgili Hesaplar... 420 4. 12. Üretici-Ġhracatçı ĠĢletmelerde Ġhracatta Yüklenilen KDV lerin Tahsili... 423 BeĢinci Bölüm DEVLET YARDIMLARI VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 5. DEVLET YARDIMLARI VE MUHASEBELEġTĠRĠLMESĠ... 437 5.1. Devlet Yardımlarının Amacı... 439 5.2. Ġhracata Yönelik Devlet Yardımları Kapsamı... 440 5.3. Devlet Yardımlarının ÇeĢitleri... 440 5.3.1. Uluslararası Nitelikteki Yurt İçi İhtisas Fuarlarının Desteklenmesi... 441 5.3.2. Çevre Maliyetlerinin Desteklenmesi... 442 5.3.3. Araştırma- Geliştirme (Ar-Ge) Yardımı... 443 5.3.4. İstihdam Yardımı... 445 5.3.5. Yurt Dışı Fuar Katılımlarının Desteklenmesi... 445 5.3.6. Yurt Dışında Ofis-Mağaza Açma, İşletme ve Marka Tanıtım Faaliyetlerinin Desteklenmesi... 446 5.3.7. Yurt Dışı Fuar Katılımlarının Desteklenmesi Türk Ürünlerinin Yurtdışında Markalaşması, Türk Malı İmajının Yerleştirilmesi ve Turquality nin Desteklenmesi... 448 5.3.8. Pazar Araştırması ve Pazarlama Desteği... 450 5.3.9. Eğitim ve Danışmanlık Yardımı... 451 5.4. Devlet Yardımlarını Uygulayan Kamu KuruluĢları ve Destek Türleri... 453 5.4.1. Dış Ticaret Müsteşarlığı... 455 5.4.2. İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi (İGEME)... 456 5.4.2.1. İGEME Faaliyetleri... 457 5.4.2.2. İGEME İl Temsilcilikleri... 458 5.4.3. İhracatçı Birlikleri... 459 5.4.3.1. Görevleri... 459 5.4.3.2. Örgüt Yapısı... 459 5.4.4. İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV)... 460 5.4.5. Türk Patent Enstitüsü (TPE)... 464 5.4.5.1. Türk Patent Enstitüsü'nün Görevleri... 466 5.4.6. Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV)... 466 5.4.6.1. Finansman Kaynakları... 467

ULUSLARARASI TİCARET İŞLEMLERİ VE MUHASEBESİ xix 5.4.7. Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK)... 468 5. 5. Devlet Yardımlarına ĠliĢkin Uygulama ve Muhasebe Kayıtları... 470 Altıncı Bölüm İTHALAT İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 6. ĠTHALAT ĠġLEMLERĠNĠN MUHASEBELEġTĠRĠLMESĠ... 475 6.1. PeĢin Ġthalat ĠĢlemleri ve MuhasebeleĢtirilmesi... 477 6.2. Akreditifli Ġthalat ĠĢlemleri ve MuhasebeleĢtirilmesi... 479 6.2.1. Vadeli Akreditifle İthalat... 480 6.2.2. Görüldüğünde Ödemeli Akreditifle İthalat... 482 6.3. Mal Mukabili Ġthalat ĠĢlemleri ve MuhasebeleĢtirilmesi... 485 6.4. Vesaik Mukabili Ġthalat ĠĢlemleri ve MuhasebeleĢtirilmesi... 487 6.5. Kabul Kredili Ġthalat ĠĢlemlerinin MuhasebeleĢtirilmesi... 490 6.6. Ġthalat ĠĢlemlerinde Katma Değer Vergisi (KDV)... 495 6.6.1. İthalat İşlemlerinde KDV Uygulaması... 495 6.6.2. Teşvikli Yatırım Malları İthalatında KDV... 497 6. 7. Ġthalat Süreci... 499 EKLER -------------------------------------------------------------------------------------- 501 1. Başlıca Ekonomik Göstergeler... 503 2. Dış Ticaret Değerleri... 503 3. Kamu Finansmanı Mali Sektör... 504 4. Uluslararası Standart Sanayi Sınıflamasına Göre Yıllık İhracat... 504 5. Uluslararası Standart Sanayi Sınıflamasına Göre Yıllık İthalat... 504 6. Ödemeler Dengesi... 505 7. Geniş Ekonomik Grupların Sınıflamasına (GEGS) Göre İhracat... 506 8. Fiyat Faiz Hareketleri... 506 9. Türkiye'nin Sosyal Göstergeleri... 507 10. Türkiye nin 2001-2010 Yılları Arasında Ülkelere Göre İhracatı... 508 11. Türkiye nin 2001-2010 Yılları Arasında Ülkelere Göre İthalatı... 509 12. Ülke Gruplarına Göre İthalat... 511 13. Ülke Gruplarına Göre İhracat... 512 14. Bölgeler İtibariyle Firma Sayısı ve İhracat Değeri... 513 15. Bölgeler İtibariyle Firma Sayısı ve İthalat Değeri... 514 16. İhraç Değeri Yüksek Maddeler... 515 17. İthal Değeri Yüksek Maddeler... 515 18. Ülkeler İtibarı İle İzin Verilen Yabancı Sermaye... 516 19. İhracatımızda İlk 20 Fasıl... 516 20. İthalatımızdaki İlk 20 Fasıl... 517 21. Türkiye den İhracı Yasak Mallar Listesi... 518 22. Türkiye den İhracı Ön İzne Bağlı Mallar Listesi... 519 KAYNAKÇA... 521

xx İÇİNDEKİLER KISALTMALAR AB: BSMV: C/H: DAB: DBT: DFĠF: DĠĠB: DSB: DTH: EXĠMBANK: GB: GKS: KDV: KGV: KKDF: MÜSTEġARLIK: TCMB: TEBLĠĞ: TL: TPKK: TPTB USD: Avrupa Birliği Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi Cari Hesap Bankalarca Düzenlenen Döviz Alım Belgesi Döviz Beyan Tutanağı Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu Dâhilde İşleme İzin Belgesi Bankalarca Düzenlenen Döviz Satım Belgesi Döviz Tevdiat Hesabı Türkiye İhracat Kredi Bankası AŞ Gümrük Beyannamesi Genel Kredi Sözleşmesi Katma Değer Vergisi Kambiyo Gider Vergisi Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası İhracat, İhracat Sayılan Satış ve Teslimler ile Döviz Kazandırıcı Hizmet ve Faaliyetlerde Vergi, Resim ve Harç İstisnası Hakkındaki Tebliğ Türk Lirası Türk Parasının Kıymetini Koruma Mevzuatı Türk Parası Transfer Belgesi Amerikan Doları