DANS TERAPİ MSc Sevinç RENKVER Dokuz Eylül Üniversitesi 1
Dans terapi nedir? Tarihçesi İlkeleri Yaratıcı süreç Kimler yararlanabilir? Nerelerde uygulanabilir? Türk halk danslarıyla meditasyon, Meditatif dans Türkiye de İlk Meditatif Dans Uygulaması Nerede yapılmıştır? Huzurevi yaşlılarıyla bir uygulama Karşılaşılan Güçlükler Dünyada benzer araştırmalardan birkaç örnek. Kaynakça 2
DANS TERAPİ NEDİR? Duygusal, bilişsel, fiziksel, sosyal ve davranışsal koşulları iyileştirmek adına dans için hareket kullanımı bir çeşit psikoterapidir. Dans hareket terapisi zihin ve bedeni güçlendirir. Bu, fiziksel ve zihinsel iyileştirici bir ifade tedavisidir. 3
Dans etmek,insanın bedeni ile ruhu arasındaki birleştirici bütünlüğü sağlar. SOKRATES 4
Tarihçe; Türklerde dans, melodi ve ritim, Şamani inanç çerçevesinde en önemli hasta tedavi aracıydı. (Ergin 1971 ) Eski Türklerde müzik ve dansla tedavi sadece bir hekim işi değil, sosyo kültürel ve spritüel bir fenomendir.(güvenç 1990) Geleneksel batı tıbbı 1942 yılında Amerika da tedavi amacıyla dansı kullanmaya başlamıştır. 5
6
Dans Terapinin İlkeleri 1. Beden zihin birlikteliği bütünü etkileyen bir hareket değişimi yaratır. 2. Hareketi kişilik yaratır. 3. Terapist,terapötik ilişkide değilse hareket ile örnek yansıtma yapar,yol göstericidir. 4. Hareket fonksiyonu içeren bir sembol, bir delil bilinçsiz süreci başlatabilir. 5. Emprovizasyon yeni insan kişiliği yaratır. 6. Sessizlik beden zihin ruh bütünlüğü sağlayarak tüm vücudun terapi ihtiyacını karşılar. 7
Yaratıcı süreç Hazırlık Evresi 8
Bilinçli Harekete İzin Verme Evresi 9
Aydınlatma 10
Değerlendirme 11
NERELERDE UYGULANABİLİR? Ruh sağlığı rehabilitasyon birimleri Tıbbi merkezler Eğitim merkezleri Yaşlı çocuk bakımevleri Günlük bakım tesisleri Hastalık önleme merkezleri Sağlık geliştirilmesi programlarında 12
Kimler Yararlanabilir? Yaşlılar Öğrenme güçlüğü çekenler Otistikler Zihinsel engelliler Görme,işitme ve bedensel engelliler Yeme bozukluğu olanlar Parkinson hastaları Bütünsel doğuma hazırlananlar 13
Türk Halk Danslarıyla Meditasyon İLK DANS TERAPİ ÇALIŞMALARIM Almanya da bir uygulama 1990 Daha çok içeriği belli doğaçlamalarla ya da belirli hareket gruplarını dans terapistinin vermesiyle yapılan içsel bir çalışmadır. 14
Lindau Achberg Kültür Merkezi Almanya 1990 15
16
Meditatif Dans İnsan kişiliğinin yeniden doğuşu kendi iç dünyasının derinliğinden oluşur. Bedeni ve ruhu rahatlatmak için dansla meditasyon yapılmaktadır. (Lander Zohner; 1987) 17
Eğer dans başlarsa, orada sadece dans olur.. Düşünme hareket hissetme = meditatif dansın ana temasıdır. 18
Türkiye de ilk meditatif dans uygulaması nerede, nasıl yapılmıştır? Özellikle huzurevlerinde yaşayan yaşlıların ekonomik, fiziksel, çevresel ve sosyal kayıpları artmakta ve ortaya çıkan psiko sosyal sorunları nedeniyle, ruh sağlığı hizmetlerine duyulan ihtiyaç artmaktadır. Bu amaçla, İzmir Basın Sitesi Huzur evinde yaşlıların psiko sosyal uyumlarının arttırılmasında bir araç olarak halk danslarının meditatif etkileri araştırılmıştır. (Renkver; 1991) 19
20
Araştırma veri kaynakları ve uygulama biçimi Yer: İzmir Basın Sitesi Huzurevi Kişi Sayısı: 182 yaşlı arasından arşiv çalışması ile seçilen 52 yaşlı birey.(gönüllü olarak katılan 38 birey).(19 denek 19 kontrol gurubu). Yaş : 60 80 Uygulama Biçimi: Haftada 1 gün 2 saat. Süre: Üç ay. Yaşlılar hakkında bilgi edinmek için anket formu uygulanmıştır. Bu araştırmada kişisel gözlem çok önemlidir. 21
22
ARAŞTIRMA VERİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ DENEK GURUBU WİLLİAMS HEMŞİRE GÖZLEM FORMU DAĞILIMI ne: 11 nk: 8 Yaş Ortalaması: 67. 5 +_ 4.77 Uygulama Öncesi Toplam Puan: 24.16+_ 3.68 Uygulama Sonrası Toplam Puan : 25.68+_ 4.30 KONTROL GURUBU WİLLİAMS HEMŞİRE GÖZLEM FORMU DAĞILIMI ne: 11 nk: 8 Yaş Ortalaması: 68.5+_ 5.79 Williams Formu Toplam Puan: 24.05 +_ 3.56 Williams Formu Toplam Puan: 24.05+_ 3.73 23
WİLCOXON EŞLEŞTİRİLMİŞ İKİ ÖRNEK TESTİ TABLO T > T 32 > 5 P < 001 MANN WHİTNEY U TESTİ DENEK VE KONTROL GURUBU DAĞILIMLARI K: KONTROL GURUBU U: UYGULAMA GURUBU Tablo U < U2 238 < 244 P < 005 Buna göre iki gurup arasındaki farkın anlamlı olduğu ve huzurevi yaşlılarıyla dans terapi uygulamasının fiziksel zihinsel ve ruhsal yararları açısından uygun ve zevkli bir terapötik etkinlik olduğu söylenebilir. 24
Uygulama süreci gözlemleri ve ilginç anekdotlar Karşılaşılan güçlükler.. 25
Uygulamanın sonuçları Huzurevi nde gerçekleştirilen halk dansları uygulamaları ile yaşlı bireylerin kendilerine olan saygı ve sevgilerinin arttığı gözlenmiştir. Yaşlılıktaki sosyal çekilmeye yönelik davranışların ortadan kalktığı görülmüştür. Hafif depresyonlu yaşlılarda psikolojik sıkıntı, anksiyete duygusu azalmış,daha fazla kendine güven görülmüştür. Zihinsel bedensel ruhsal canlılık kazanmışlardır. Demanslı yaşlılarda halk dansları uygulaması geçmişle bugünü yansıttığından unutkanlığı giderici bir araç olup, bir gurup terapisi niteliğindedir. Bu uygulama yaşlıların yaşama isteğini arttırmıştır. 26
BENZER ARAŞTIRMALAR: (1) Dans terapi bağlamında demanslı kişilerin iletişimi. LAURİTZEN S.O2005 (2) Toplum Psikiyatrisi/Bir dinlenme evi olarak geriatrik hastaların dans hareket tedavisi.sandel sl.2005 (3) Yaşlılarda depresyon için tedavi etkinliğinin sistematik olarak gözden geçirilmesi.frazer.cristiensen 2005 (4) Parkinson hastalığında fonksiyonel mobility üzerine bir araç olarak tangonun etkileri HACKNEY KONTRAWİCH 2007 27
Yaşlılarda olumlu sonuçları görülen dans terapi uygulaması, 1992 yılından itibaren D.E.Ü. Meditatif Dans Topluluğu adı altında, topluluğa katılan üniversite öğrencileriyle de gözleme dayalı olarak yürütülmektedir. 28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
Kişisel deneyimim 1999 yılında bedensel engellilerle, dans terapi uygulamaları sonucunda,kaslarda ve eklemlerde spaztizitenin ortadan kalktığı ve özgüveni destekleyici bir uygulama olduğu gözlenmiştir. 2007 yılından itibaren ergen ve üstü değişik yaş gurupları ile çeşitli meslek sahipleriyle de Medibeça(meditatif bedensel ve ruhsal çalışma ) adı altında dans terapi uygulamaları yapılmakta olup;özellikle stres,depresyon,kaygı durumlarının ortadan kalktığı gözlemlenmektedir. 46
Ellerim Ruhumu Anlatır Ayaklarım Bedenimi Harekete Geçirir Ve Bedenim Özgürlük İçin Dans Eder 47
Son söz, Dans terapi uygulamalarının yalnız yaşlı bireylerde değil, tüm sosyal ve psikolojik özellik gösteren guruplarda destekleyici bir çalışma olarak; pisikiyatrist veya ilgili alan hekimlerinin gözetiminde dans terapi uzmanlarıyla birlikte uygulanıp, iyileştirici gücünden yararlanılması önerilmektedir. 48
Kaynakça (1) Wosien B. Der Weg Des tanzers CIP Titelaufnahme der Deutsches Bibliothek, München 1988. (2) Lander HM.Zohner M.Meditatives Tanzen Kreus Werlag,Stuttgart 1987. (3) Wosien,MG. Tanz Kösel Werlag. München 1985. (4) Wosien MG, Sakraler Tanz Der Drehtenz Der Mevlevi Derwische,Kösel Werlag Gmbh&Co.Cıp Titelaufnahme Der Deutsches Bibliothek.München 1988. (5) Demirsipahi C. Türk Halk Oyunları T.İ.B.Kültür Yayınları,Ankara 1975. (6) Ergin M Dede Korkut Kitabı,Milli Eğitim Basımevi,İstanbul 1971. (7) And M Gönlü Yüce Türk,Türk Dansları,Dost Yayınevi,Ankara 1958. 49
sevincrenkver@hotmail.com 50