Hipofiz Hormonları. Polipeptit, 9 aa. Polipeptit 9 aa



Benzer belgeler
Hipotalamus hormonları. Leptin 1/30/2012 HİPOFİZ ÖN LOP HORMONLARI. Growth hormon : Büyüme hormonu Somatotropin

Sunum planı. Hipofiz Epifiz Tiroid Paratiroid ve Pankreas hormonları

GENEL SORU ÇÖZÜMÜ ENDOKRİN SİSTEM

ENDOKRİN BEZ EKZOKRİN BEZ. Tiroid bezi. Deri. Hormon salgısı. Endokrin hücreler Kanal. Kan akımı. Ter bezi. Ekzokrin hücreler

KONU 5 ENDOKRİN SİSTEM

ENDOKRİN SİSTEME GENEL BAKIŞ. İngilizce Aslından Çeviren ve Yayına Hazırlayan : Uğur AYDOĞAN. Gazi Üniversitesi

YDUS İÇİN TARİHİ FIRSAT

Hipotalamus ve Hipofiz Hormon Denetim Süreçleri. Ders Öğretim Üyesi: Prof. Dr. T. Demiralp v1: 30 Nisan 2009

E DOK O RİN İ S İ S S İ T S EM

11. SINIF KONU ANLATIMI 29 ENDOKRİN SİSTEM 4 BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ (ADRENAL BEZLER)

Endokrin farmakoloji 1 (hipofiz hormonları, tiroid hormonları, adrenal korteks hormonları) Prof. Dr. Öner Süzer

Endokrin sistem fizyolojisi

Reprodüktif Endokrinoloji. Prof. Dr. Mithat EVECEN

ENDOKRİN SİSTEM ANATOMİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ

TIBBI TERMİNOLOJİ ÖZET ÜNİTE

Salgısını görev yerine bir salgı kanalıyla ulaştıran bezlerdir. Gözyaşı, tükrük, süt ve ter bezleri bu gruba girer.

Reprodüktif Endokrinoloji. Prof. Dr. Mithat EVECEN

Polipeptitler ve proteinler Aminoasitlerden türeyen hormonlar

ENDOKRİN (HORMONAL) SİSTEM

1. Üretildikleri yerden hedef doku ve organlara kan ile taşınırlar. 2. Her hormonun etkilediği hücre, doku ve organ farklıdır.

ENDOKRİN SİSTEM FİZYOLOJİSİ. Yrd.Doç.Dr. Önder AYTEKİN

Egzersizde Hormonal Değişimler Ve Düzenleme PROF.DR.MİTAT KOZ

Tiroit hormonları 1. Folliküler hücrelerden sentezlenen hormonlar: Tiroksin (T 4. , tetraiyodotironin) (triiyodotironin) T 3

HORMONLARIN ETKİ MEKANİZMALARI

ENDOKRİN SİSTEM. Selin Hoca

Hipotalamo-hipofizer Hormonlar

ÜNİTE 10. Hormonlar. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler

4 Endokrin Sistem ÜNİTE. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler. Bu üniteyi çalıştıktan sonra,

(İÇ SALGI BEZİ) ENDOKRİN SİSTEM

ENDOKRİN SİSTEM #4 SELİN HOCA

Adrenal Korteks Hormonları

Endokrin Sistem ve hastalıkları. Uz. Fzt. Nazmi ŞEKERCİ

Endokrin Sistem ve hastalıkları. Uz.Dr.Aydan Ünsal 2 Mart saglık meslek okulu hastalık bilgisi dersi

EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın

ADRENAL KORTEKS HORMONLARI GLİKOKORTİKOİDLER. Doç. Dr. Fadıl Özyener Fizyoloji Anabilim Dalı

İntrasellüler Sıvı (Hücre İçi Sıvı) Extrasellüler Sıvı (Hücre Dışı Sıvı) Total Vücut Suyu 60 = 42 lt Vücut Sıvı Bölmelerini Etkileyen Faktörler

Konjenital adrenal hiperplazi

HORMONLAR GÖREVLERİ VE EKSİKLİĞİNDE GÖRÜLEN HASTALIKLAR

GROWTH HORMON. Klinik Laboratuvar Testleri

LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU

BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ...

GnRH LH Gonadotropinler FSH Leydig hücresi Sertoli hücresi. Transkripsiyon Transkripsiyon

GLANDULAE ENDOCRINAE Hormon adı verilen bir salgı yaparlar Salgılarını doğrudan kana verirler, Akıtıcı kanala ihtiyaç duymazlar.

ADIM ADIM YGS LYS Adım BOŞALTIM SİSTEMİ 3

Hipofiz gelişimi. Hipofiz ektodermden gelişir.adenohipofiz Rathke kesesinden,nörohipofiz ise infindubulumdan gelişir.

E2 (ESTRADIPL) Normal Değerler: Erkek: <62 pg/ml Kadın:

Prof. Dr. Mehmet ALİ MALAS

Egzersiz ve Hormonlar: Yanlış kullanım ve Doping

GEBELİK ENDOKRİNOLOJİSİ GEBELİK ENDOKRİNOLOJİSİ

ENDOKRİN SİSTEM HASTALIKLARI. Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire

ENDOKRİN SİSTEM FİZYOLOJİSİ

EGZERSİZİN ENDOKRİN SİSTEME ETKİLERİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ

MAKEDONYA BİYOLOGLAR BİRLİĞİ. Çözümler. Sağ kulakçık. Аntijen ve antikorlar. Аsetilholin. Karaciğer. Са-iyonları ve ATP. Distal tubülde.

Hücre reseptörleri. Doç. Dr. Çiğdem KEKİK ÇINAR

* Kemoreseptör *** KEMORESEPTÖR REFLEKS

DÖNEM 2- I. DERS KURULU AMAÇ VE HEDEFLERİ

HORMONLAR Hormon tanımı ve hormonların temel özellikleri Hipotalamik düzenleyici hormonlar, Antidiüretik hormon (ADH) oksitosin, Prostaglandinler,

DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM

EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II IV. KURUL DERS PROGRAMI (ÜRO-GENİTAL ve ENDOKRİN SİSTEM) 05 MART NİSAN 2018 (7 HAFTA)

EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II IV. KURUL DERS PROGRAMI (ÜRO-GENİTAL ve ENDOKRİN SİSTEM) 04 MART NİSAN 2019 (7 HAFTA)

Pankreas hem endokrin hem de ekzokrin fonksiyona sahip bir bezdir. Ekzokrin fonksiyonu bikarbonat ve sindirim enzimlerini oluşturmaktır.

Otonom Sinir Sistemi - II. Dr. Ersin O. Koylu EÜTF Fizyoloji Ab. D.

ÜNİTE 4:HAYVANLARDA KİMYASAL SİNYALLER

ÜNİTE TEMEL ANATOMİ İÇİNDEKİLER. Doç. Dr. İsmail MALKOÇ HEDEFLER ENDOKRİN SİSTEM (SYSTEMA ENDOCRINAE)

DEKSAMETAZON SÜPRESYON TESTİ

hormon endokrin hormonlar doku hormonları lokal hormonlar parakirin hormonlar

DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM

Böbreklerin İşlevi. D Si C Dr. Sinan Canan Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji A.D.

Doğum Sonrası (post-natal) Büyüme

Ayxmaz/biyoloji Homeostasi

Steroid hormonlar HORMONLAR. Hormon Biyokimyası. Hormonların yapıları. Hormonların etkileri. Amino asit yapılı hormonlar

YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI. Dönem II. TIP 2040 ENDOKRİN ve ÜROGENİTAL SİSTEMLER DERS KURULU

HORMONLAR. Prof.Dr.Beyhan ÖMER Tıbbi Biokimya Anabilim D

-Sinir sistemi ve endokrin sistemi karşılaştıralım:

HORMONLAR. Hormon Biyokimyası. Hormonların yapıları. Hormonların etkileri 1/30/2012. Prof.Dr.Dildar Konukoğlu

Aldosteron tansiyon ve vücut sıvı dengesini ayarlayan böbrek üstü bezlerinden salgılanan bir hormondur. Kandaki miktarına bakılır.

LABORATUVAR TESTLERİNİN KLİNİK YORUMU

Endokrin Sistem. Paratiroid Tiroid Pankreas Surrenal bez. Dr.Murat TOSUN

Vitamin D Prof. Dr. Gülçin Saltan İşcan AÜEF Farmakognozi ABD

adrenalin, noradrenalin, dopamin

EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II IV. KURUL DERS PROGRAMI (ÜRO-GENİTAL ve ENDOKRİN SİSTEM) (07 MART NİSAN 2016)

BÖBREKÜSTÜ BEZİ. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ Biyokimya 1

ARI ZEHİRİ BİLEŞİMİ, ÖZELLİKLERİ, ETKİ MEKANİZMASI. Dr. Bioch.Cristina Mateescu APİTERAPİ KOMİSYONU

ÜNİTE TIBBİ TERMİNOLOJİ İÇİNDEKİLER. Doç. Dr. İsmail MALKOÇ HEDEFLER ENDOKRİN SİSTEM

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Kan Akımı ml/dk. Kalp Debisi DOLAŞIM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ VII. Dr. Nevzat KAHVECİ

Hormonlar Yrd. Doç. Dr. Serkan SAYINER

Dehidroepiandrosteron- sülfat; DHEA-sülfat testi;

İNSAN VÜCUDU İLE TANIŞMA...

DÖNEM 2 KURUL EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM II IV. KURUL DERS PROGRAMI (ÜRO-GENĠTAL ve ENDOKRĠN SĠSTEM)

DEKSAMETAZON SÜPRESYON TESTİ

ENDOKRİN SİSTEM FİZYOLOJİSİ ENDOKRİN SİSTEM ENDOKRİN SİSTEM ENDOKRİN SİSTEM. Anabolizma 19/11/2015 ENDOKRİN SİSTEM. Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire

Bakır (Cu) Bakır anemi de kritik bir rol oynar.

TRAVMAYA METABOLİK VE ENDOKRİN CEVAP. Prof. Dr. Süphan ERTÜRK CTF Genel Cerrahi ABD

ENG Mesleki İngilizce-II İNGİLİZCE ENG Mesleki İngilizce-II İNGİLİZCE

Arka Beyin Medulla Omuriliğin beyne bağlandığı bölge kalp atışı, nefes, kan basıncı Serebellum (beyincik) Kan faaliyetleri, denge Pons (köprü)

BÖBREKÜSTÜ BEZİ FİZYOPATOLOJİSİ

KADIN İNFERTİLİTESİNDE LABORATUVARIN ROLÜ

ADRENAL YETMEZLİK VE ADDİSON. Doç. Dr. Mehtap BULUT Bursa Şevket Yılmaz EAH Acil Tıp Kliniği

Transkript:

Hipofiz Hormonları Oksitosin Vazopressin (Antidiüretik hormon, ADH) Melanosit-stimulan hormon (MSH) Polipeptit, 9 aa Polipeptit 9 aa α polipeptid = 13 aa β poiypeptid = 18 aa γ polipeptid = 12aa -Uteruskasılması Süt çıkışı - Emme refleksine cevap - Ekstraselüler [Na + ] a hassas osmoreseptorle kan basıncını düzenler - Distal tubullerde su emilimi - Pigmentasyon

Kortikotropin (Adrenokotikotropik hormon, ACTH) - Polpeptide = 39aa - Adrenal gland ı uyararak, steroid sentezini artırır Lipotropin (LPH) β polipeptid = 93 aa γ polipeptide = 60 aa -Yağ dokusundan FFA çıkışını artırır Tirotropin (Tiroid-stimulan hormon, TSH) β polypeptide = 93 amino acids γ polypeptide = 60 amino acids Büyüme Hormonu (GH, somatotropin) Protein, 191 aa 2 proteins: α is 96 amino acids; β is 112

Prolaktin (PRL) Luteinizan hormon (LH) İnsan koryonik gonadotropin ile (hcg) benzer Plasentada sentezlenir protein 197 aa 2 protein α 96 aa β 121aa - Meme dokusu sekretuvar hücrelerinin başkalaşımı ile süt yapımını stimule eder - Overlerde progesteron sentezini artırır, - Testislerde testosteron sentez ve salınımı Follikül-stimulan hormone (FSH) 2 protein α 96 aa β 120 - Overlerde follikül gelişmesi, ovulasyon - Östrojen sentezi - Sertoli hücrelerinde spermatogenez

Hipotalamus Hormonları Kortikotropinsalıverici faktör (CRF, CRH) protein 41 aa - Böbrek üstü bezlerine etkiyerek ACTH ve β-endorfin (lipotropin) salınımı Gonadotropinsalıverici faktör (GnRF, GnRH) polipeptide 10 aa - Gonadlardan LH, FSH salınımı Prolaktin salıverici faktör (PRF) TRH? - Lactotropları etkiyerek prolaktin salınımı

Prolaktin salınımını inhibe edici factor (PIF) Büyüme hormonu salıverici faktör (GRF, GRH) Öncül GnRH den türemiş olabilir precursor 56 aa protein 40 ve 44 aa - Lactotropları etkir, prolaktin salınımını inhibe eder - GH sekresyonunu stimule eder Somatostatin (SIF, a growth hormone-release inhibiting factor, GIF) polipeptide 14 ve 28 aa - GH ve TSH sekresyonunu inhibe eder Tirotropin-salıverici faktör (TRH or TRF) polipeptide 3 aa - TSH ve prolaktin sekresyonunu inhibe eder

Büyüme hormonu salıverici faktör (GRF, GRH) protein 40 ve 44 aa - GH sekresyonunu stimule eder Somatostatin (SIF, a growth hormone-release inhibiting factor, GIF) polipeptide 14 ve 28 aa - GH ve TSH sekresyonunu inhibe eder Tirotropin-salıverici faktör (TRH, TRF) polipeptide 3 aa - TSH ve prolaktin sekresyonunu inhibe eder

Tiroid Hormonları Tiroksin, triiyodotironin Kalsitonin Kalsitonin gen-ilişkili peptid (CGRP) iyotlanmış ditirozin türevi protein 32 aa protein 37 aa - TSH uyarısı ile birçok hücrede oksidasyonları stimule eder - Tiroid bezi parafolliküler C hücrelerinde sentezlenir -Ca 2+ ve P i metabolizmasını düzenler - Vazodilator

Paratiroid Hormon Paratiroid hormone (PTH) protein 84 aa -Ca 2+ ve P i metabolizmasının regulasyonu - Kemikten rezorpsiyon ile serum [Ca 2+ ], düzeyini artırır - Böbrekte P i atılımı

GİS Hormon ve Peptidleri Glukagon-benzeri peptid 1 (GLP-1) (eskiden enteroglucagon) İki form 31 amino aa GLP-1(7-37) 30 aa GLP-1(7-36)amide - Glucose-bağımlı insulin sekresyon - Glukagon sekresyonu inhibisyonu -Gastrikboşalma inhibisyonu Glukoz-bağımlı insulinotropik polipeptid (GIP) (gastric inhibitory polypeptide) polipeptid 42 aa -Gastrikasid sekresyonu inhibisyonu - İnsulin sekresyonunu artırır

Gastrin 17 aa - Mide antrumda sentezlenir - Asid and pepsin sekresyonunu stimule eder - Pankreatik sekresyon stim. Sekretin 27 aa - ph<4.5de duodenumdan sekrete edilir - Pankreatik aciner hücrelerden bikarbonat ve su çıkışı Kolesistokinin (CCK) 33 aa - Safra kesesi kasılması, safra akışı - Pankreastan sindirim enzimlerinin sekresyonu

Motilin Vazoaktif intestinal peptid (VIP) Somatostatin 22 aa 28 aa 14 aa - Gastrointestinal kasların kontrolü - Hipotalamus ve GİS de sentezlenir - Asit ve pepsin sekresyonunu inhibe eder - Periferl otonomik sinir sisteminde nörotransmitter - Pankreas ve GİS te H 2 O ve elektrolit sekresyonu artırır -GİS peptitlerinin (CKK, gastrin, secretin, motilin, GIP)salınım ve etkisini inhibisyon - Pankreastan insulin ve glukagon salınımı inhibisyon

Substance P tachykinin ailesi üyesi neurokinin A (NKA) ve neurokinin B (NKB) 11 aa -Ağrıda MSS fonk (nociception), kusma refleksi için gerekli Tükrük sekresyonunu stimule eder - Antidepresan özellikteki antagonistlerin vazodilatasyonunu stimulasyon

PP, PYY, NPY Pancreatik Polipeptid ailesinden PP, PYY endokrin fonksiyon NPY nöropeptid Pankreatik Polipeptid (PP) 36 aa - Glukozun indüklediği insülin salınımını baskılar - Pankreastan bikarbonat ve protein salınımı inhibisyon Peptid Tirozin Tirozin (PYY) 36 aa - Kolinerjik sinir iletisini inhibe ederek midede kasılma inhibisyon - Sekresyonu inhb

Nöropeptid Tirozin (NPY) 36 aa 6 receptors - İştahla ilişkili, hipotalamik fonksiyonlara etki - Enerji dengesi ve beslenmeyi kontrol -Açlıkta besin alınmasını indükler Amphiregulin 2 peptid 78 aa 84 aa EGFile homolog EGF reseptörüne bağlanır

Pancreatik Hormonlar Insulin disulfid bağlı dipeptid 21 ve aa -Pankreas β-hücrelerinde sentez Glukoz tutulum ve kullanımını artırır - Genel anabolik etki, lipojenezi artırır Glucagon polipeptid 29 amino acids - Pankreasın α- hücrelerinden salgılanır - Lipid mobilizasyonu, glikojenolizi artırır

Pancreatik polipeptid polipeptid 36 aa - Glikojenolizi artırır - G gastrointestinal aktiviteyi düzenler Somatostatin 14 aa - Glukagon ve somatotropin salınımı inhibisyon

Plazental Hormonlar Östrojens steroid - Gebeliğin devamı Progestin Korionik gonadotropin Plazental lactojen steroid 2 protein α 96 aa β 147aa protein 191 aa - Progesteronu taklit eder LH a benzer etki prolactin ve GH a benzer etki Relaxin 2 proteins 22 ve 32 aa - Overde sentez, gebelikte artar - Uterus kasılması inhibisyon

Östrojens (ovarian) Gonad Hormonları steroids; östradiol östrone - Sekonder dişi sex organların gelişim ve fonksiyonu Progestin (ovarian) Androgenler (testicular) Inhibin A ve B steroid; progesterone steroid; testosterone protein - Ovumun hazırlanması hamileliğin devamı - Sekonder erkek sex organların gelişim ve fonksiyonu FSH sekresyonu inhibisyonu

Adrenal Korteks Hormonları Glukokortikoidler steroid; Kortisol, Kortikosteron - İnflammation ve protein sentezi ile ilgili etkiler Mineralocorticoids steroidler; aldosteron - Tuz dengesi

Adrenal Medulla Hormonları Epinefrin (adrenalin) Tirozinden sentezlenir - Glikojenoliz, lipid mobilizasyonu, - Düz kas kasılması, kardiyak fonksiyon Norepinefrin (noradrenalin) Tirozinden sentezlenir - Lipid mobilizasyonu, arteriol kontraksion

Karaciğer Hormonları Angiotensin II polipeptid 8 aa Böbrek Hormonları - Aldosteronun stimule ettiği esansiyel hipertansiyon ile ilişkili Kalsitriol [1,25-(OH) 2 -vitamin D 3 ] 7-dehidrokolesterol öncül - Kalsiyum ve fosfor dengesinden sorumlu increases intestinal -Ca 2+ uptake, mineralizasyonu

Kardiyak Hormonlar Atrial natriuretik peptid (ANP) Birkaç aktif peptid 126 aa öncül - Hipovolemiye bağlı atriumdan salınır - Adrenal dışındaki hücrelerde etkili, aldosteronu azaltır - Düz kas gevşemesi Pineal Hormonları Melatonin N-asetil-5- metoksitriptamin Sirkadien ritmin düzenlenmesi

Hipotalamustan iki grup hormon sentezlenir 1. Antidiüretik Hormon=Vazopressin (ADH) ve Oksitosin Supraoptik ve paraventriküler çekirdekte sentezlenir Taşıyıcı protein = nörofizin lerle sinir aksonlarında taşınır Nörohipofizde= arka hipofiz depolanır

Hipotalamik Düzenleyici Hormonlar Peptiderjik nöronlarda sentezlenir Portal kan akımı ile ön hipofize (adenohipofiz) taşınır Adenohipofiz hormonlarının salınmasını düzenler

HİPOFİZ HORMONLARI Hipofiz embriyolojik ve histolojik özellikleri farklı iki bölüm adenohipofiz (ön hipofiz) ve nörohipofiz (arkahipofiz) Ara lop insanlarda gelişmemiş

Ön Hipofiz Hormonları üç grup 1.Büyüme hormonu ailesi 2.Glikoprotein hormon grubu 3.Proopiyomelanokortin peptid ailesi Arka Hipofiz - ADH - Oksitosin

1. Büyüme Hormonu Ailesi GH PRl hpl

BÜYÜME HORMONU ( GH, SOMATOTROP HORMON) Hipofizde asidofil hücrelerin alt sınıfı olan somatotroplarda sentezlenir Hipofizde en büyük oranda GH bulunur 5-15 mg/gr Diğer hormonlar μgr düzeyinde

GH ın 2 etkisi Direkt etki İndirekt etki

Büyümeye Etki Major görev büyüme, KC ve diğer dokularda IGF1 salınımını stimule eder Kemikte Direkt etkisi yok, IGF1 üzerinden kartilaj hücrelerinin proliferasyonunu stimule eder

Kasta IGF1 anahtar rol, myoblastların farlılaşması ve çoğalmasını sağlar aa Tutulumu artar Kas ve diğer dokularda protein sentezi artar

Metabolik etki Etkiler farklı Direkt etki IGF1 kritik mediatör? Direkt, indirekt etki beraber

Protein Metabolizması Anabolik etki aa tutulum ; prot sentezi ; prot ox Yağ Metabolizması Trig yıkımı ; YA oksidasyonu

Karbohidrat Metabolizması GH hormon pili Antiinsulin etki Perifer dokuda Glu uptake Karaciğerde Glu sentezi Ters bulgu GH verilmesi insulini arttırmış! Hiperinsulinemi!

Mineral metabolizması GH, özellikle IGF-I + Ca, Mg, fosfat dengesi Na +, K +, Cl - tutulumu Büyüme çağında uzun kemiklerin epifiz plakları oluşumu, Erişkinde, apozisyonel veya uçlarda büyüme, çocuklarda GH kıkırdak oluşumu

Prolaktin benzeri etkiler Laktojenik Meme uyarılması ve laktogenezi sağlar İmmun sistemi güçlendirir Östrojen somatomedinlerin oluşumunu engelleyerek GH etkisini azaltır

Salgılanmayı artıranlar Uyku Streste artan katekoleminler, GHRH üzerinden GH salgılatır Serotonin (aynı mekanizma) Hipoglisemi, açlık Aşırı protein alımı, aminoasitler Glukagon, T 3, Östrojen, testosteron

Salınımı inhibe edenler Hiperglisemi Hiperlipidemi Obezite Aşırı kortizol Soğuk

Primer Kontrol Eden Hipotalamik GHRH, Somatostatin (SS) GHRH Sentez ve sekresyonu kontrol eder SS Hipotalamus ve çeşitli dokularda GHRH ve diğer stimulatör faktörlere karşı ( Glu) cevap olarak GH salınımını inhibisyon

Mide Ghrelin - Peptid hormon, - Somatotroplar üzerindeki reseptörlere bağlanarak, GH sekresyonunu stimule eder

GH sekresyonu IGF1 gerektiren ( ) feedback loop parçası Glu, IGF1 SS artar GH feedback GHRH inh (otokrin inhibitör) Derin uyku ilk saatlerinde salınım Bazal konst çok küçük

GH Eksikliği Nedenleri Hormon üreten hücrelerde hasar - Tümör - Radyasyon - Kanama Genetik Hipotalamik stimulasyon azalması Salınımın inhibisyonu (kortizol, hipotiroidizm)

GH eksikliğinde Sentez veya sekresyonda yetersizlik, boy uzamaz, cücelik olur. Eksojen hormona cevap verirler Laron tipi cüceler: - Karaciğerde reseptörler yok, - Plazmada GH normal veya aşırı IGF1 düşük Pigmelerde reseptör kusurları var? - IGF1 eksik, post reseptör yetersizlik,

GH fazlalığında Genelde asidofil tümörden kaynaklanır GH fazlalığı - Epifiz plaklarının kapanmasından önce görülürse, uzun kemiklerin uzamasında artış görülür (jigandizm) Epifizler kapandıktan sonra GH yükselirse akromegali gelişir

Akromegalide - Yüzde karakteristik değişiklikler - El, ayak ve kafatasında genişlemeler - İç organlarda büyüme - Diyabet - Diğer metabolik sorunlar

Akromegalilerin - %40 nda G proteinlerinin mutasyonu sonucunda αs in GTP az etkinliği engellenir aşırı camp üretilir Bu durum somatotrop hücrelerin büyüme ve çoğalmasına sebep olur

PROLAKTİN PRL, MAMMOTROPİN LUTEOTROP HORMON Ön hipofizde asidofilik laktotrop hücrelerde sentezlenir Bu hücreler gebelikte büyür ve sayıları artar

PRL Düzenlenmesi Tropik hormon PIH (Prolaktin inhibe edici Hormon) feed back kontrolünde PIH = Dopamin Dopamin düzeyi düşerse veya hipofiz zedelenirse PRL up regüle edilir Birçok hormon salınımı indükler, TSH, GnRH, VIP

Etkileri Meme büyümesi ve farklılaşması Süt üretimini başlatır ve yürütür LH ve FSH ı inhibe eder İmmun aktivite modülatörü

Prolaktin salgılanmasını stimule edenler - Östrojen - Stres - TRH - Hipoglisemi - Endorfinler - Uyku - VIP - Oksitosin - Angiotensin II

Aşırı üretim nedenleri - Tumör - Antidopaminerjik ilaçlar (Dopamin inhibisyon)

Aşırı üretim sonucu - Karaciğer ve böbrek yetmezliği - Hipotiroidizm TRH PRL - Kadında: amenore (adetten kesilme) galaktore (süt çıkışı) Erkekte : jinekomasti (meme büyümesi ) impotans

Koriyonik Somatomamotropin CS, Plasental laktojen, hpl Gebeliğin geç döneminde plazentada sentezlenir Biyolojik etkinliklerinde %1 PRL veya GH aktivitesine sahip

2. Glikoprotein Hormonlar Gonadotropinler FSH, LH, hcg Gonadları stimule ederler Yaşam için mutlaka gerekli değil, üreme fonksiyonu Ön hipofizde gonadotrop hücrelerde sentez Hücrelerin bazısı yalnız LH,FSH; bazısı da ikisini birden sentezler hcg plasentada da sentezlenir

Hepsi yüksek oranda glikozillenmiş En önemli karbohidrat siyalik asit Yarı ömürleri siyalik asid belirler Reseptörleri, heterodimer, α,β altbirimler, α, hepsinde aynı, β, hormona özel G proteinler, adenil siklaz yoluyla sinyal iletir

LH Steroid sex hormonların gonadlardan salınımı Erkek : Leydig Hücr Kadın : Teka Hücr testosteron testosteron Östrojen granüloza hücr

Kadında: LH matur folliküllerin ovulasyonu indükler Progesteron, östradiol salınır - Progesteron gebeliğin sürdürülmesi - LH Korpus luteumun gelişim ve fonk

FSH Overlerde folliküllerin olgunlaşması Sperm üretimi

Gonadotropinlerin Kontrolü 1.GnRhH(hipotalamus) 2. Sex steroidleri feedback inhib GnRH LH - Testosteron - Östrojen - Progesteron Sonuçta LH ın pulsatil sekresyonu Gonadlarda sentezlenen aktivin ve inhibin FSH kontrol eder

LH, FSH Azlığı gonadotropinin biyolojik etkinliği yok Gonadal fonk yetersiz - Sperm üretimi az - Siklusta kesinti LH, FSH Fazlalığı Steroid (-) feedback yok ise - Hayvan gonad çıkarılmış - İnsan gonad defektli, hipofiz tumor Genelde kendiliğinden gelişen

İnsan Koriyonik Gonodotropin(hCG) Adenohipofizde sentezlenene benzer etkiler gösteren, Plasentada sentezlenir İdrarda hcg ölçümleri gebelik testi olarak olarak kullanılır

Tiroid Stimulan Hormon, Tirotropin,TSH Ön hipofiz, tirotroplarda sentez Tiroid hormonları biyosentezinin bütün basamaklarında etkili TRH TSH T3, T4 (-) Etki dakikalar içerisinde görülür

3. Pro-opiyomelanokortin Ailesi POMC ACTH, LPH, MSH Ön hipofiz ve orta lobda sentezlenir 285 amino asitten oluşan öncül molekül 7 Noktadan işlemlenir, Arg-Lizin, Lizin-Arginin, Lizin-Lizin

ACTH, LPH, MSH hormon etkisi Endorfinler nöromodülatör ACTH, β-lipotropin CRH (kortikotropin salıverici hor) kontrol eder α-msh, CLIP, γ-lipotropin, β endorfin Dopamin kontrolünde Embriyo ve hamilelerde aralob aktif, endorfin ve enkefalin sentezlenir

Adrenokortikotrop Hormon, ACTH Böbrek üstü bezinin gelişme ve fonksiyonunu düzenler (trofik etki) 27C lu Kolesterolden 21C lu pregnenolon sentezini hızlandırır Adrenallerde zona retikülarise etki ederek androjenlerin Zona fasikulata tabakasına etkiyerek kortizol salınmasına neden olur

Bu nedenle uzun süreli ACTH uyarısı - Glukokortikoid - Mineralokortikoid - Androjen aşırı üretimine sebep olur Kortizol ve diğer kortikosteroidler CRH ve ACTH ı feed-back inhibe eder Glikozu pentozfosfat yolunda yıkıma sokar, lipolizi uyarır

Stres Hipoglisemi Toksinler Travma ACTH Salgısını artıranlar Hipotalamik CRH salgısını artırarak ACTH salgılatır

ACTH salınımı güniçi (diurnal) değişiklik gösterir Sabah 8 pik, gece en düşük (sirkadiyen ritm)

Cushing Sendromu! Hipofizden aşırı salınımı Tümör ACTH ın MSH benzeri etkinliği veya olaya paralel β veya α-msh salınımı ile hiperpigmentasyona sebep olur

Aşırı böbreküstü steroidleri üretimine bağlı Eksi azot, potasyum, fosfor dengesi Sodyum tutulmasına bağlı hipertansiyon veya ödem veya herikisi Glukoz tolerans bozukluğu, diyabet Dolaşımda eozinofil ve lenfosit sayısı düşerken polimorfnükleer lokositlerde artış Kas atrofisi, vücutta yağ birikimi

Tümör İnfeksiyon Hipofiz infarktüsü ACTH eksikliği ACTH kaybı olursa aksi yönde bulgular

β-lipotropin (β-lph) POMC nin 91 aminoasitlik karboksil ucundan oluşur. β-lph, β-msh, γ-lph, β-endorfin dizilerini içerir. met-enkefalin β-lph ın yağ asitlerinin ayrılmasına neden olduğu gösterilmişse de esas görevi α,β,γ -endorfinin öncüsü olmasıdır

Endorfinler β-endorfin β-lph ın karboksil ucundaki 31 aminoasitten oluşur. α- ve γ-endorfinler β-endorfinin değişikliğe uğramış şeklidir

Hipofizde bulunmalarına rağmen burada etkin değildirler. Nörotransmitter ve nöromodülatör olarak kullanılırlar Ağrı giderici güçleri morfine göre 18-30 kat fazla, endojen morfin Beslenme ve seksüel davranışlar Öğrenme

OKSİTOSİN Uterus düz kas kasılmasını uyararak doğumu hızlandırır Meme bezinden süt çıkmasını sağlar

Melanosit Stimulan Hormon, MSH Deri rengini koyulaştıran melanin taneciklerinin dağılımını sağlar (melanogenez) Üç farklı MSH molekülü : α, β, γ MSH α ve β insanlarda bulunmaz. *İnsanlarda MSH etkinliği sağlayan γ- veya β- LPH da yer alan daha büyük moleküller

Addison Yetersiz glukokortikoid üretimi : Plazma MSH artışına bağlı olarak hiperpigmentasyon

Arka hipofiz hormonları Hipotalamusta : Supraoptik çekirdekte Antidiüretik hormon (ADH) Paraventriküler çekirdekte Oksitosin Aksonlarla arka hipofizdeki sinir uçlarına taşınır

Bu sistemin nedeni kan-beyin bariyerini aşmaktır Nörofizin : aksonlardaki taşıyıcılar Nörofizin I oksitosin Nörofizin II ADH ile birlikte sentezlenir, birlikte dolaşıma geçerler Plazma yarı ömürleri 2-4 dakika

Oksitosin Salgılanması İlk uyarı : Meme başının uyarılması İkinci uyarı : Vajen ve uterusta gerilme Oksitosin salgılatan birçok faktör PRL de salgılatır Bu nedenle Oksitosinin bir parçasının prolaktin salıcı faktör olduğu ileri sürülmüş - Östrojen oksitosin ve taşıyıcısı nörofizin I in üretimini uyarır - Progesteron inhibe eder

Etki mekanizması Bilinmiyor Uterus ve meme bezinde reseptörleri var Reseptör sayılarını östrojen düzenler Doğumdan hemen önce : - Östrojenin reseptörleri artar - Progestron reseptörü azalır

Bu durum : Laktasyonun doğumdan önce başlamasını açıklar Doğum sonrası laktasyonu inhibe etmek için progesteron türevleri kullanılır Ovaryumda sentezlenen oksitosin ve nörofizin I steroid yapımını inhibe eder

Oksitosin uterus düz kasında kasılmaya neden olur İnsanda doğumu hızlandırıcı olarak kullanılır - Hayvanlarda hipotalamus-hipofiz ekseni tahrip edildiğinde doğumda sıkıntı olmuyor Meme alveollerini saran miyoepitel hücrelerinin kasılmasını uyararak süt çıkışını sağlar

ANTİDİÜRETİK HORMON, ADH VAZOPRESSİN Vücut sıvıları osmolaritesini düzenler - Su tutulumu - Na atılım - İdrar konsantre edilir Salgılanma Birinci uyarı : plazma osmolaritesinde artış - Hipotalamustaki osmoreseptörler - Kalp-damar sistemindeki baroreseptörler aracılık eder

Diğer uyarılar : - Fiziksel ve duygusal bunalımlar - Asetilkolin, Nikotin, ve morfin gibi farmakolojik ajanlar İnhibe edenler : - Adrenalin - Plazma hacmini arttıran ajanlar - Etanol

Etki mekanizması Hedef hücreler Böbrekte - Distal tübüller - Toplayıcı kanallar ADH yokluğunda bu hücreler idrarı konsantre edemezler günde 2-15 L idrar çıkışı görülür.

İki tip ADH reseptörü 1. Böbrek epitel hücreleri membranında yer alan V 2 reseptörleri Adenil siklaz- camp yolu? camp ve fosfodiesterazlar (kafein) ADH etkilerini taklit ederler Hiperkalsemide Ca 2+ ADH ın etkinliğini inhibe eder, aşırı idrar çıkışı görülür

2. V 1 tipi reseptörler Tüm böbrek harici dokularda görülür Fosfolipaz C aktivasyonu IP 3 ve diaçilgliserol (DAG) oluşumu Hücre içi Ca 2+ artışı Protein kinaz aktiflenmesi yolu ile çalışır - Bu reseptörlere bağlanma ile damar büzülmesi ve periferik damarlarda direnç gelişir, bu nedenle vasopressin adı verilir

- Kafa kırığı - Tümör - infeksiyon Diyabetes insipidus Sebebi ile Hipotalamus-hipofiz geçişi kesildiğinde ADH yetersizliğine bağlı olarak bol ve seyreltik idrar çıkışı ile karakterize hastalık

Kalıtımsal nefrojenik diyabetes insipidus Yeterli hormon var, reseptörler kusurlu Nefrojenik diyabetes insipidus Manik- depresif hastalara uygulanan Li sebep - Tümörler - Akciğer ve beyin infeksiyonları - Hipotirodizm ADH salınımı normal veya artmıştır Hipertonik idrar ve hiponatremi görülür

NATRİÜRETİK HORMON Natriürezis : Na atılımının artması - Diüretik ilaçlar - Hastalıklar Üç Natiüretik hormon 1. ANP,Kardiyak, Atriyal natriüretik peptit, 2. BNP, Beyin natriüretik peptit, 3. CNP, (beyinde var kalpte yok)

ANP Etkileri Glomerüler filtrasyonu artırarak natriürezis - Glomerül Mezenşial hücreleri relaksasyonu ile yüzeyi genişleterek - Tübüllere etkiyerek Na atılım Kan basıncını düşürür ANP angiotensin II nin karşıtı, Renin sekresyonunu düşürürerek Ang II yi azaltır

Renin-Angiotensin Sistemi Kan basıncını düzenler Baroreseptörler ve renin salgılanması anahtar Düşük kan basıncı renin salgılanması Yüksek Na +, Cl - transportu, renin salınımı az Angiotensinogen (Ang I) ACE Ang II

Angiotensinin Etkileri Damarı daraltıcı, arterlerde sistolik ve diastolik basıncı yükseltir Aldosteron sentezini indükler Vazopressin ve ACTH etkiler, su tutulumu artar Glomerül filtrasyon hızını azaltır Norepinefrin salgılatır