KÜRESEL MALİ KRİZİN AZERBAYCAN EKONOMİSİNE ETKİLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KÜRESEL MALİ KRİZİN AZERBAYCAN EKONOMİSİNE ETKİLERİ"

Transkript

1 KÜRESEL MALİ KRİZİN AZERBAYCAN EKONOMİSİNE ETKİLERİ Elçin SÜLEYMANOV Qafqaz Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler fakültesi Maliye Bölümü Bakü / AZERBAYCAN Elvin ALİRZAYEV Qafqaz Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler fakültesi Maliye Bölümü Bakü / AZERBAYCAN Ayaz ZEYNALOV Qafqaz Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler fakültesi Uluslararası İktisat Bölümü Bakü / AZERBAYCAN ÖZET Azerbaycanın bağımsızlık sonrası dünya ekonomi sistemine hızlı entegre olması ve birçok gelişmiş veya gelişmekte olan ülkelerle yakın ekonomik ilişkileri, küresel mali krizin ülke ekonomisinde belli izler bırakmasına neden olmuştur. Azerbaycan ekonomisine baktığımızda, GSYİH daki artım, enflasyonun düşmesi, işsizliyin azalması ve diğer pozitif iktisadi faktörlerde yükselmenin esas sebeplerinden biri de petrol üretimi ve yükselen petrol fiyatlarına bağlı olduğundan, kriz sonrası global borsalarda, petrol fiyatlarının düşmesi ülke ekonomisi için bazı zorluklar çıkarmıştır. Bu makalede Küresel Mali Krizin, Azerbaycan ekonomisine makro ve mikro düzeyde, petrol ve petrol dışı sektörüne, tarıma, ticaret hacmine, devlet borcuna, devlet bütçesine ve doğrudan yatırımlara olan etkileri üzerine araştırma yapılmıştır. Anahtar kelimeler: Azerbaycan ekonomisi, Küresel Mali Kriz, petrol ve petrol dışı sektör THE INFLUENCE OF THE GLOBAL FINANCIAL CRISIS TO AZERBAIJANI ECONOMY ABSTRACT The global financial crisis influenced the economy of the government, because of the speedy integration of Azerbaijan to the world economical system and wide economical relations with developed and developing countries. If we pay attention to the general economy of Azerbaijan, we can see the main reason of GDP growth, the inflation tempo s coming down, decrease of the unemployment and increase of the tempos of other positive economical developments is increase of oil prices and oil production. After the global crisis, decline in oil prices in the stocks has created some difficulties for government economy. In this article the influence of the global financial crisis on Azerbaijani Economy on the micro and macro levels, including oil and non-oil sectors, agricultural sector, trade volume, state debt, state budget and direct investments have been analyzed. Key words: Economy of Azerbaijan, the global financial crisis, the oil and non-oil sector Electronic copy available at:

2 GİRİŞ ABD de ipotek kredilerindeki geri dönüşüm problemleriyle başlayan mali sorunlar giderek dibe vurarak 2008 yilinda bütün dünyanı etkisi altına alan büyük bir krize dönüştü. Konut kredilerinde piyasanın yeniden gelişimi için oluşturulan Freddie Mac ve Fannie Mae nin devlet denetimine geçmesinin ardından büyük yatırım bankası Lehman Brothers iflas etdi, Merrill Lynch düşük fiyata Bank of Amerika ya satılmış ve dev sıgorta şirketi AIG ayakta kalabilmek için FED'ten (ABD Merkez Bankası) büyük miktarda kredi kullanmak zorunda kalmıştır. Krizin İngiltere, Avrupa ve GOÜ lerde hissedilmesi ve küresel bir ölçü kazanmasının ardından yaklaşık 700 milyar dolarlık kurtarma paketi (bailout bill) ABD meclisinde onaylansa da krizin dağıtıcı etkisi hızla tüm dünyayı sarmıştır yılında dünya ekonomisinde önceki yıllardaki gelişme ve büyüme azalmağa başlamıştı. Dünya ekonomisinin kaderini belirleyen ülkelerden (ABD, Japonya, Çin, İngiltere, Hindistan, Almanya, Fransa, İtalya, Rusya) hiç birisi küresel krizin etkilerinden kaçamadı. Dünya GSYİH sının yaklaşık 80 %i bu ülkelerin etkisinde olması krizin boyutunu göz önüne sermektedir. Dünya nüfusunun nerdeyse yarısı onların payına düşür. Dünya üzre orta yıllık artış hızı 2 katı düşmekle, 2007 yıla nazaran 5 %ten 2,5 %a indi. Daha 2008 yılının ilk aylarından bankalar ipotek altında olan konutları tekrar satış piyasalarına geri vermeye başladı. Artık haziran ayında genel değeri 1 trln. doları geçen 4 mln. konut piyasada kendine alıcı aramaya başlamıştı. Konut piyasalarında fiyatların düşmesi sonucunda ABD konut piyasalarının 4 trln. dolar kaybettiği bildiriliyor. Tahminlere karşın, birçok ülkede ekonomik büyüme oranı daha da düşmüştür. Uzmanlara göre, sermaye yetersizliği ile sonuclanan mali kriz yavaşlamakta ve kendi yerini daha kötü olan üretim krizine vermektedir. Dolayısıyla, kriz finans sektöründen üretim sektörüne kaymağa başladı. Krizin bu aşaması daha ciddi sorunlar ortaya çıkarmaktadır. Son zamanlar birçok ülkede otomotiv, teknoloji, hafif sanayi sektörlerinde bir çok şirketin batması, konut piyasalarındaki durgunluk işsizliğe hız veren faktörlerden oldu. Krizin daha çok işgücü yoğun sektörleri vurması ve bunun işsizlikle sonuçlanması bir surpriz olmadı. Bu da tüketim eğilimini düşürmeye başladı. KÜRESEL MALİ KRİZ VE NEDENLERİ Hala etkileri süren krizin zayıf noktası olan bankalar çeşitli ülkelerden mevduat şeklinde gelen ve yıldan yıla artan paralarla krize karşı çevik davranamadılar. Daha yakın zamanlara kadar bu paralar kısa vadeli ve yüksek faizlerle ticaret və hizmet sektörlerine akıyordu. Az çok uygun şartlarla borç götürerek eski borçları ödeme tecrübesi de yeteri kadar vardır. Son yıllarda ise bu krediler Şanhay, New York, Londra, Frankfurt gibi büyükşehirlerde ipotekli konut alımına yönelmiştir. Hatta İngiltere və İsviçre nin yeteri kadar konservatif olan bankacılık sistemi de bu maliye piramitinin tuzağına düştü - müşterilerin güvenirliliğini dikkatle öyrenmeden on milyarlarla doları ipoteke yatırmıştı. Bu durumda yatırımcılar sermayelerini konut ve diğer gayrimenkul türlerine yatırmaya başladılar. İpotek piyasasında lüzumsuz harcamalar gayrimenkul fiyatlarının yükselmesini kaçınılmaz olmuştu. Önceler ipotek kredisi konut değerinin 70 %inden yüksek verilmiyordu (geri kalan 30 %unu müşteri ödüyordu). İlk ödeniş sonralar 80%, bir Electronic copy available at:

3 daha sonra 90%, belli zaman keçtiktən sonra ise 100 % ü verilmeye başlandı. Hatta bazı bankalar konut değerinin %i hacminde kredi veriyordu. Tabii ki, bu bir müşteri çekmek yöntemiydi ek olarak da 5-10 % konuta mobilya döşeme masrafı düşünülmüştü. İpoteğin bol zamanında ücret ve gelirler de yüksek idi. Ama kimse dikkate almıyordu ki, büyük devletlerde, (başta ABD ve İngiltere) bütçede giderler gelirleri, ithalat ihracı devamlı aşarsa, böyle büyüme bir gün duracaktı. Kriz dolayısıyla, ABD ve Avrupada bine yakın büyük banka ve finans kurumu battı veya devletin yardımlarıyla iflastan kendini korurdu. MALİ KRİZİN AZERBAYCAN EKONOMİSİNE ETKİSİ 1. Ekonomik kalkınmaya etkisi Ülke ekonomisine genel baktığımızda GSYİH nın artışı, enflyasyon oranının düşmesi, işsizliğin azalması ve diğer pozitif ekonomik kalkınma göstergelerinin arttığını görürüz. Azerbaycanda GSYİH nın artışı ülkenin daha fazla petrol üretim kapasitesi ve yükselen petrol fiyatları ile bağlı olduğu bilinmektedir. Bu kriz öncesi Azerbaycan GSYİH nın artış hızına göre, 2005 yılında 26.4%, 2006 yılında 34.5%, 2007 yılında ise ekonomik büyüme 25% olmasına rağmen, 2008 yılında yüzde 10.8% luk bir ekonomik büyüme yakalamıştır. IMF nin verilerine göre Azerbaycanın 2009 yılında GSYİH nın artış oranında ilk defa, -11,5% düzeyinde gerileme olmuştur sonrası ekonomik büyüme araştırılırsa, ülkede aynı düzeyde petrol üretimi yapılmasına rağmen, petrol fiyatlarının düşmesi sonucunda üretilen mal ve hizmetlerin üretim kapasitesinde düşüş olduğu görülür. Bu da Azerbaycanın gelirlerinin petrole, petrol gelirlerinin ise dünya piyasasında gelişen fiyat konjöktürüyle doğrudan bağlantılı olduğunun kanıtıdır. GSYİH nın sürekli artmasını sağlamak için ekonomik büyümenin petrol gelirlerinden bağımlılığını minimuma düşürmek gerekmektedir. Tablo 1 Yıllar Ekonomik GSYİH Kişibaşına büyüme Milyon (önceki yıla Milyon $ manat $ manat oranla) ,3 4874, Kaynak: Azerbaycan Cümhuriyyeti Merkez Bankası verileri

4 2009 yılında ilk defa GSYİH da önceki yıllara göre düşüş yaşanmıştır.bu genelde, petrol fiyatlarında yaşanan düşüş, inşaat sektöründeki çöküşle ortaya çıkmıştır. 2. Petrol ve petrol dışı sektörlere etkileri Petrol üretici ülkeler gibi Azerbaycan dünya piyasasında petrol fiyatlarının düşmesiyle çok büyük zararlara yol açmıştır. Kriz öncesi varil başına 150 dolar olan petrol dolara kadar düştü. Bu da Azerbaycanın petrol gelirlerini negatif etkiledi. Genelde, petrol fiyatlarının düşmesi devlet bütçesinin 75% nin petrolden gelen gelirle oluşması, ihracatının 97% den fazlasını petrol ve petrol ürünlerinin olması ülke ekonomisinin gelişimi için birçok sorunları da beraberinde getirmektedir. Petrol fiyatlarının düşmesi yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda sosyal açıdan da kötü sonuçlar verebilirdi. Bu mali kriz sonrası Azerbaycan hükümeti birçok büyük altyapı projelerinin yapımını bir kaç yıl sonraya ertelemek zorunda kalmıştır. Özellikle yeni metro yapımı projeleri, Hazar denizi üzerinde köprü ve birçok istasyonların yapımı projeleri krizin etkilerinin bitmesinden sonraya ertelenmiştir. 3. Tarım sektörüne etkisi Küresel Mali krizin etkilerinin azalmasında ve özellikle ülkenin gida güvenliği sorunun çözümünde tarım sektörünün konumu büyüktür. Azerbaycanda tarım sektörünün, özellikle ziraatın kendi mali kaynaklarıyla etkin çalışması nerdeyse imkansızdır. Gelişmiş ülkelerin bazılarında son yıllara kadar devletin ziraata bakışı, genelde krizden çıkma yönündeydise, şimdi bu etki tarımın sistemli gelişimine hizmet etmektedir. Azerbaycanda ziraat ürünlerine talebin iç piyasadan sağlanması hem ülkenin ziraat güvenliği açısından, hem de ithalata bağlılığın zayıflaması açısından önemlidir. Tarıma devletin desteği sermaye bölgüsünden, onun gerçekleştirilmesi ve innovasiyonundan(yeni teknolojilerin ülkeye çekilmesi), sermayenin etkin kullanımına bağlıdır yılında mal grupları üzre dış ticaret bilançosunda ihracatta 97% petrol ve doğal gaz gibi enerji sektörü ürünleri yer almaktadır, tarıma düşen pay ise 1.1%-i geçmemektedir. Bunun için tarım şirketlerinin ihracat potansiyelinin yükseltilmesi şarttır. Ziraatın, aynı zamanda tarımın yatırımlara ihtiyacı, önemli ölçüde gelir ve masraf oranından asılıdır. Bu oranın belirlenmesinde bu alanın gelişiminin modern ölçüde halen temel verilerin eksikliği sorunu ortaya çıkmaktadır. Sorun şu ki, mevcut istatistik (hanehalkı araştırmasında anket sonuçları dışında) köylü ve hanehalkı mali işlemlerini gerekli incelikle hesapla imkanı yoktur. Bu yüzden, üretim giderleri, gelir ve etkinliğin belirlenmesinde, ziraat girişimcilerinin ve tarım şirketlerin verileriyle yetinmek gerek. Şöyle ki, Azerbaycanda istihdamın 40%-nın çalıştığı sektörün GSYİH dakı payı 2000 yılından itibaren azalmakla 2008 yılında 5.7 % e düşmüştür. Kriz bir daha kanıtladı ki, Azerbaycanın sürekli gelişimi için yalnızca ham petrol ve doğal gaz sektörü değil, aynı zamanda tarım sektörünün gelişimine daha fazla önemsemek lazımdır. 4. Dış ticaret üzerine etkileri 2008 yılında tam ve dar mükellefler tarafından 141 ülkeyle yapılmış ticari işlemler 54.9 milyar dolar olmuştur. Bu dönem 47.8 milyar dolarlık 2127 çeşitde mal

5 ihrac, 7.2 milyar dolarlık 5893 çeşitte mal ise ithal olunmuş, dış ticaret fazlası 40.6 milyar dolar olmuştur yılının 10 ayında Azerbaycan ticari alanda 136 ülkeyle 16,5 milyar dolar hacminde dış ticaret işlemleri yapılmıştır senesinin ocak-ekim aylarında dış ticaret bilançosunun $11,5 milyarını ihrac, $5 milyarını ise ithal ürünleri oluşturmuştur. Dış ticaret bilançosunda $6,5 milyarlık dış ticaret fazlası olmuştur. 2 GRAFİK 1 Dış Ticaret Bilançosunun gelişimi (milyon ABD doları) , , , , , , , , ,00 0, ocak-haziran 2009 ocak-haziran İthal 840,20 813,30 İhrac 9 807, ,96 Bilanço , ,26 Kaynak: Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet İstatistik Kurumu 2010 yayınları 5. Azerbaycan ın yabancı ülkelerden sağladığı dış borclanmaya etkisi Kriz döneminde Azerbaycanın kamu dış borcu 2008 yılında 22.9% artarak 2009 yılının ocak ayının 1-ne 3 milyar dolara varmıştır. Dış borcun GSYİH a oranı son bir yılda 8.2%-den 6.4%-e düşmüşdür. Kişibaşına kamu dış borcu ise aksine, dolardan dollara yükselmiştir. 3 Hükumet ve devlet kurumları tarafından alınan kredilerin esas hissesi altyapı yatırımlarıyla ilgilidir. Ekonomik projeler amaçlı krediler mln. dolar olmuştur. Bu rakamın 266 mln. doları Dünya Bankası, 78.9 mln. doları ise İMF kredilerini oluşturmaktadır yılında ek olarak ülkeye ithal olunan ve kullanılan yabancı kredilerin miktarı 58% artarak 697 mln. dolara varmıştır. Bunun yanı sıra, dış borc ödemelerine mln. dolar harcanmıştır. Bu oran son bir yılda 67.9% artmış ve onun çeyreği kadarı (¼) borç faizlerine ödenilmiştir. Dünya Bankası 2008 verilerine göre Azerbaycanda cari işlemler bilançosunun GSYİH a Dekabr $11,5 milyard ixrac etmişik, $5 milyard idxal, 07 Aralık Azərbaycanın xarici dövlət borcu 2008-ci ildə 23% artıb, economy/1049.html, 13 Şubat 2009

6 oranının 41.6% a varacağını, 2009 senesinde ise bunun 30.7% olacağını öngörmüş ve büyük ölçüde de bu oran gerçekleşmiştir. 4 Azerbaycanın kamu dış borcunun GSYİH a oranı kritik noktada olmasa da, dış borçların hızlı bir şekilde devamlı artımı endişevericidir. Şöyle ki, kriz sonrası dış borcun GSYİH daki payının 2 katına çıkması ciddi sinyaldir. 5 Ek olarak, böylesine artış hızı Azerbaycanın mali imkanlarının önceki yıllara oranla yeterince düştüğü bir zamana denk gelmiştir. Zamanında alınmış ve kullanılmış büyük kredilerin geri ödemesi Azerbaycanın petrol gelirlerinin azaldığı döneme yıl sonra olacak. 6. Krizin konut sektörüne etkisi 2009 senesinde Azerbaycanda konut şirketlerinin yaptığı projelerin hacmi 3 158,9 mln. manat olmuş ki, 2008 senesine oranla işlerin hacmi 12,2 % düşmüştür. Cari hesap yılında yapılmış işlerin 2,163 milyar manatını (toplam miktarın 68,5% i) yeni konut inşası, imar ve kalkınma, 610 mln. manatını (sırasiyla 19,3%) tadilat, 132,4 mln. manatını (4,2 faiz) tamirat, 253,5 mln. manatını (8%) ise diğer inşaat işleri kapsamaktadır. Devlet dışı inşaat şirketleri 2 363,6 mln. manatlık, devlet inşaat şirketleri ise 795,3 mln. manatlık projeler yapmıştır. Bunun yanı sıra, 2009 yılının onbir ayında inşaat sektöründe çalışmış 62,1 bin kişinin ortalama aylık nominal ücreti 449,8 manat olmuştur ve bu da önceki yılın uygun dönemine oranla 10,7% artmıştır. Büyük ve orta inşaat şirketlerinde çalışanların ortalama aylık nominal ücreti ise 500,4 manat olmuştur. Devlet mülkiyetindeki inşaat şirketlerinde işçilerin ortalama aylık nominal ücretleri 365,9 manat olmuştur. Tüm bu göstergelere rağmen gerçekte, Küresel krizin Azerbaycanda en çok etkisinin hissedildiyi sektör inşaat sektörü olmuştur. Evvelki yıllarda patlak veren inşaat sektoru kriz sonrası müşteri ve sermaye kıtlığından dolayı gerilemesi açık hissedilen bir sektör olmuştur. 7. Doğrudan Yabancı Yatırımlara etkileri Küresel Mali Krizin Gelişmekte Olan ülkelere en önemli etki alanlarından biri DYY fon akımının yavaşlamasıdır. Azerbaycanda genelde devlet yatırım programı çerçevesinde altyapı yatırımlarına yönelik sermayelerle ülke içi yatırımların artışı karşısında, 2008 yılında ülke ekonomisine yönelik DYY ların miktarı bir miktar düşmüştür. Dış kaynaklı fonların esas sermayedeki payı 2008 yılında 2.2 milyar manat (2.75 milyar dolar) olmakla, önceki yılın uygun döneminden 16.3% az olmuştur. Eğer önceki yıllarda (bu akım 2006 yılından sonra gözlenmiştir) azalmanın nedeni daha çok petrol- doğal gaz projlerinin sermaye dönüşü aşamasıyla ilişkin olmuşduysa, 2008 yılında buna krizin etkilerini de eklememiz gerekmektedir. 4 Qlobal iqtisadi böhranın Azərbaycana təsirləri: yeni miflər yeni reallıqlara qarşı, Azerbaycan-Türkiye İşAdamları Birliği, Projeler ve Tədqiqatlar Şubesi yayını, s-4 5 Son 6 ayda xarici borcumuz 14,2% artıb, 10 Kasım 2009

7 TABLO 2 Ekonomiye yönelik yatırımlar Yatırımlar: milyon manat milyon dolar Yabancı sermaye: milyon manat mln.dolar Ülke içi sermaye: mln.manat mln.dolar Kaynak: Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet İstatistik Komitesi 2009 verileri Azerbaycana 2008 senesinde Dogrudan Yabancı Yatrım üzre yabancı ülkeler ve uluslararası kuruluşlardan en büyük pay İngilterenin olmuştur. İngiliz mükelleflerin Azerbaycandakı yatırımların hacmi 1.27 milyar dolara yakın (1 milyard manat) olmuştur. Önceki yılın analoji rakamlarına oranla İngiliz yatırımcılarının sermayeleri 202 mln. manat veya 16.5% azalmış durumdadır. İngiltereyle beraber Azerbaycan ekonomisinde əsas yabancı yatırımcılardan ilk beşe ABD, Japonya, Türkiye ve Norveçi de ekleyebiliriz. Bu dört ülkenin yapmış olduğu toplam fon hacmi mln. manata yakındır, onların ağırlığı ise 42.3% e eşittir. Hatırlatmak gerekirse, 2008 yılında Azerbaycanın ekonomik ve sosyal alanlarının gelişimine tüm mali kaynaklardan 9 milyar manatlık veya 2007 yılına oranla 34.3% daha fazla sermaye yapılmıştır. ülkede çeşitli ithalat mallarının satış hacminde de azalma olmuştur. Örneğin, bazi otomobil markaları üzrə 2008 senesinde satışlar 40% a kadar azalmıştır. 6 TABLO 3 Yabancı sermaye (mlyn. ABŞ dolları) Toplam yabancı sermaye aynı zamanda: Mali krediler Petrol sanayisine Petrol avansları Ortak ve yabancı sermayeli şirketler Kaynak: Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet İstatistik Komitesi 8. Devlet bütçesine etkisi 6 Qlobal iqtisadi böhranın Azərbaycana təsirləri: yeni miflər yeni reallıqlara qarşı, Azərbaycan-Türkiyə İş Adamları Birliyi, Layihələr və Tədqiqatlar Şöbəsinin nəşri, s-2

8 Azerbaycan Cumhuriyetinin 2009 yılı devlet bütçesinin gelirleri 12 mlr. 177 mln. manat, giderleri 12 mlrd. 355 mln. manat gerçekleşmiştir yılına oranla devlet bütçesinin petrole bağlılığı bir az artmıştır senesinde doğrudan petrol gelirlerinin devlet bütçesinde payı 62.4% bekleniyordusa, 2009 senesinde bu göstergenin 65.4% e çıkacağı tahmin edilirdi yılında petrol sektöründen doğrudan gelirler 7595 mln. manat, aynı zamanda, 2680 mln. manat petrol sektörü üzre doğrudan vergi ödnişleri, 4915 mln. manat ACDPF nun transferleri (bütçe gelirlerinin 40.4% ü) oluşturacaktır. Cari yılda bütçe gelirlerinin artışının (1693 mln. manat) 74% ü ( mln. manat) tekbaşına petrol sektörü üzre ödemelerde artış ile olacaktır. Aynı zamanda, bütçenin petrol gelirlerine bağlılığı petrol dışı bütçe açığının artışında da gözlemlenir. Eğer 2007 senesinde devlet bütçesinin petrol dışı bütçe açığının petrol dışı sektörde oluşan GSYİH ya oranı 32% olmuşsa, 2009 senesinde bu gösterge 42.5% e kadar yükseleceği beklenir yılında ekonomik krizle ilişkin petrol fiyatının yıllık değişimi de (amplitudası ) yüksek olmuştur. Şöyle ki, brent markalı petrolün fiyatı yıl boyu ABD dolarından 38.1 ABD dolarına kadar değişmiştir. Azerbaycan için ise petrolün 1 varilinin 10 dolar düşmesi toplamda 2.2 milyar dolar kayıp anlamındadır. Lakin ham petrolün variline hatta 40 dolara düşse bile bütçede önemli sorun beklenmiyor. Dikkate almak lazım ki, bütçede petrol gelirlerinin dörtte üçü Devlet Petrol Fonunun transferlerinden gelmektedir yılı üzrə genel bütçenin gelirleri tahmin edilirken, petrolün hükümet tarafından baz alınan fiyat limiti (yetkili devlet kurumları verilerinde ham petrolün varili için 70 dolardan hesapladıklarını söylense de, 2009 yılının bütçe kayıtlarında bu gösterge 80 dolar yazılmış) gerçekleşirse, DNF nun gelirleri mln. manat olmuştır. Bölyece, cari yıl için Fon dan tahmin edilen bütçe ödemeleri DPF nun gelirlerinin toplam 34% nü kapsayacak. Söylediğimiz üzere, en kötü piyasa fiyatıyla dahi (örn: 1 varil 40 ABD doları olursa) DNF nun tahmin edilen gelirlerinin 2 defadan çok düşmesi imkansızdır. Görüyoruz ki, hatta bu tür ani düşme olsa bile, DNF yalnızca devlet bütçesi ödemelerini değil, Fon un kendi harcamalarını da yapabilme gücüne sahip olacak. Lakin bu durumda DNF nun toplam gelirlerinin 60% a kadarı devlet bütçesine transfer edilebilir. 7 Sonuçta petrol fiyatının düşmesinden kaynaklanan kayıplar devlet bütçesinde değil de, genel bütçede hissolunacaktır. Bütçe harcamalarına ekonomik yanaşmak lazım. Krizle yanaşı petrol fiyatlarının düşmesi bütçe gelirlerinde de birkaç sorun yaratmıştır. Bunun en iyi göstergesi 2010 yılında devlet bütçesinin hem gelirlerinde, hem de giderlerinde ilk dafa azalma olmasıdır. (2010 yılı devlet bütçesinin gelirleri 10 milyar 15 milyon manat, giderleri 11 milyar 264 milyon manat tahmin edilmiş) 9. Makroekonomiye etkisi Önemli sorunlar çıkarabilecek konu buhranın Azerbaycan Devlet Petrol Fon unun (ACDPF) gelirlerini etkilemesidir. "Azeri light" markalı petrolün varilinin fiyatının son 3 yılda en uç psikolok düzeyden - 50 $ ın altına inmesi fonun gelirlerini ciddi oranda azaltmıştır. Dikkat etmek gerekli ki, 2009 yılında devlet bütçesinde petrolün 7 Qlobal iqtisadi böhranın Azərbaycana təsirləri: yeni miflər yeni reallıqlara qarşı, Azərbaycan-Türkiyə İş Adamları Birliyi, Layihələr və Tədqiqatlar Şöbəsinin nəşri, s-3

9 fiyatı önceden tahmin edilmiş fiyatdan daha az olması krizin en etkin negatif sonucunu doğurmuştur (bütçede petrolün varili 70 dolar düşünülmüştü). Resmi statistiğe göre, ülkenin ihracatında ham petrol en yüksek orandadır (93,80 faiz). Aynı zamanda kriz yabancı yatırımcıların (girişimcileri) ülke ekonomisine yönelik yatırımlarının ertelenmesine neden olmuştur ki, bu da ekonomik kalkınmanın gerilemesine ve ekonomik büyümenin yılın sonuna beklenen düzeyin altında olmasına getirecektir. Ekonominin temelini oluşturan petrol gelirlerinin azalması; Birçok büyük sosyal-ekonomik yatırım projeleri ertelenmiştir; Ekonomik büyümenin yıl sonuna beklenen düzeyden az olması; Talebin gerilemesi sonucu girişimcilerin faaliyetlerinin zayıflaması. 10. Mikroekonomiye etkileri 2008 yılının sonu 2009 yılı başlarında Merkez gevşek para politikası yürütmüştür. MB Yönetim Kurulu kararıyla 2009 senesi şubatın 2 den faiz oranı 3% indirilmiş ve 5% olmuştur.daha sonra bir daha faiz indirimine gederek bu oran 2 % olmuştur.ticaret Bankalarının Faiz oranlarının üst sınırı 13% ten 10% a kadar düşürülmüştür. Manat ve dövizde zorunlu rezerv düzeyi 6% dan 3% e indirilmiştir. Krizin daha da ağırlaşmasıyla, 2009 yılında para politikasına uyumlu olarak MB, makroekonomik dengenin, finansal istikrarın ve ülkede ekonomik aktifliğin korunması amacıyla bank sektoruna devlet desteyi artırılmıştır. Krize karşı yapılan işlerden, hükumetin mali yardımının bir kanıtı olarak, sigorta şirketlerinde üç yıl boyunca kazancın yatırıma ayrılan kısmının vergiden muaf tutulması olmuştur. Krizin sigorta şirketlerine etkisinin minimuma indirilmesi için bu dönemde gereksiz harcamaları azaltmak, müşteri sayını artırmak ve piyasaya yeni ürünler sunmak gerekmektedir. Hükumet ise kendi tarafından 2008 yılının sonunda hem sigorta şirketlerini, hem de bankaları gelir vergisinden muaf tutarak önemli bir adım atmış oldu. 8 Azerbaycan finansal sisteminin krize karşı daha da zayıf sektörü bankacılık sektörüdür. Azerbaycan Merkez Bankası faiz oranlarını 2 katı kadar indirmeğe ve bankaları piyasadaki durumu tam değerlendirmekle dikkatli politika yürütmeğe davet edib. Kredilerin daha düşük riskli girişimcilere verilmesi önerilir. Artık özel bankaların kredi verme düzeyi düşmüş durumdadır. Azerbaycan bankaları yabancı finansal kaynaklardan 2 milyar dolarlık bağımsız sermayeyi ülkeye çekmişler. Şimdilik böyle sermayenin ülkeye girişi durmuştur. Çünki dünyada kredilerin serbestliği geniş çaplı düşmüş, faiz oranları oldukca yükselmiştir. Bu da, Azerbaycan ticari bankalarının yurtdışından gerekli miktarda kredi çekme sıkıntısını getirmektedir ve bunun sonucu olarak bankalar tüketici ve girişimcilere tüketim ve ticari krediler veremiyorlar. Finans banka sektöründeki sorunlar reel sektöre atlayacak. Çünki bankadan kredi alamayan girişimcilerin para muslukları kapanınca, üretim ve inşaat şirketlerinin birçoğunda dövriyyə həcmi düşecek, hizmet ve satış alanlarında gerileme yaşanması muhtemeldir. Tüm bunlar ise binlerle insanın işsiz kalması ile sonuçlanacak. Diğer taraftan, Azerbaycan bankacılık sektörünün de kapalı olması bizim faydamızadır. Ülkedeki şirketlerde ve özel sektörlerde işsizlerin sayısı önemli boyutlara ulaşmıştır. Bazı uzmanlar finansal krizin Azerbaycan ekonomisine etkilerini kabul etmemelerine rağmen, en büyük 12 şirkette toplamda 3400 işçinin işten atıldığı biliniyor. 8 "Azərbaycan" gazetesi Milli iqtisadiyyatın lokomotivi olan bank sektoru qlobal böhranı əzmlə dəf edir

10 Ülkenin döviz ödeme bilançosunda büyük ölçülü fazla (9.7 milyar $) 2 kat artmış. Önceki yıllara oranla ihracatın önemli ölçüde artması ithalatı 5 katı geçiyor. Stratejik rezervler 28 ay içinde petrol dışı sektörün ithalını aralıksız finansmanını sağlayabilir. Uluslararası tecrübede alt sınır 3 aydır, bankaların toplam aktiflerinde dış kaynaklı aktiflerin az olması. Söylediyimiz üzere, bankacılık sektörünün dış borcu 2 mlrd. dolardır. Bu ise aktiflerin 18%-ni oluşturmaktadır. Ülkede döviz piyasası Merkez Bankası nın tam kontrolündedir ve sonuçta döviz piyasası istikrarlıdır. Manatın dolara oranı geçen yılın başlarından 4.2% güçlenmiştir. Ekonomik etkinlik önemli ölçüde artmaktadır. Şöyle ki, petrol dışı sektörlerin ekonomiye katkısı son 9 ayda 8.6% artmıştır. SONUÇ Azerbaycan ın Küresel Mali Krizden diğer BDT ülkelerinden en az etkilendiği bilinse de, yapacağımız önerilerle krizin cari ve muhtemel etkilerini minimuma indirebilinir. - Tarıma yönelik yatırım ve sermaye miktarını artırmak; Dikkat edersek, Azerbaycan nüfusunun 46% sı kırsal bölgelerde arazilerde yaşamaktadır ve ekonominin temelini tarım ( ziraat) oluşturur ve tarımsal ürünler sanayi alanları için girdi niteliğindedir, sonuçta bu, sanayinin gelişimini destekleyecek. - Petrol gelirlerine bağımlılığı azaltmak ve petrol dışı sektörlerin gelişimini sağlamakla ekonominin üretim alanlarını büyüme aşamasına hazırlamak; - Bütçe açığını kapatmak için bütçe yapısına tekrar bakmak ve bazı gider kalemlerini azaltmak; - Petrol Fonu vasıtasıyla yapılan birçok sosyal ve konut projelerinden elde olunan kazançların yalnış kanallara gitmesinin karşısını almak için kamu denetimi ve devlet kontrolünü artırmak; - Portföy yatırımlarını uzundönemli yatırımlara dönüştürmek. - Spekülasyon amaçlı fiyat artışlarına, tekel ve haksız rekabete karşı devlet kontrolünün güçlendirilmesi; - Yurtdışındaki döviz rezervlerinin bir hissesinin belli şartlarla yerli bankaların kullanımına verilmesi, genelde, bankalararası ve vatandaşa yönelik güzeştli kredilerin uygun şartlara bağlanması; (teşfik edilmesi) - Ziraat ve diğer alanlarda çalışan girişimcilere devlet yardımının artırılması, bölgesel ve sektörel vergi indirimlerinin uygulanması, - Petrol dışı sektörler üzre ihracatı teşfik politikalarının uygulanması; - Kamu yatırım programının önceliklerine yeniden bakılması, bütçe kaynaklarının etkin kullanımının ve kamu mali disiplinin korunması; - Riskli borçların bazıları için seçime bağlı devlet garantisinin uygulanması ve kayıtdışı ekonomini kayıtlı ekonomiye aktarmak; - Giderek artan işsizlere yönelik meslek eğitimli projelerin finasedilmesi ve işsizlik sigortalarının artırılması; - Hanehalkı ve her türlü şirketlerde israfa karşı bilgilendirme kampanyalarının yapılması; - Menkul Kıymetler Borsasında sektörünün gelişimini ekonomik yollarla teşfikinin yapılması; enflasyona karşı politikalardan eşit ağırlıklı olarak parasal ve mali araçları bir paket halinde uygulamak.

11 Yapılan analizler sonucunda, son küresel mali krizin kendine özgü olması ve Azerbaycana tüm genel mali ve değişim kanalları üzre derin etkilerinin olduğu kanaatine varabiliriz. Lakin bu etkinin tam resmi teşhis sistemli olmasa da, yapılan bazı işler hükumetin ve özel sektörün olası risklerin farkında olduğunu göstermektedir. KAYNAKÇA 1. Madura, Jeff, Financial Market and Institutions, 7th Edition, Thomson South Western, s Mahrez Gil, Kaufmann Daniel, Liberalization,Transparency and Financial Crisis, August 1999, s Wasserstom, Eric, On the Financial Crisis: It s Not Just Weak Oversight The New York Times, September Kenç, Turalay, Kredi Krizi Sonrasında Risk Modelleri ve Basel II Notu, BDDK 8. Kuruluş Yıl Dönümü Konferansı, Ağustos Aliyev E. Milli iqtisadiyyatın lokomotivi olan bank sektoru qlobal böhranı əzmlə dəf edir, Azerbaycan Gazetesi, 13 mart 2009, 6. IMF Resmi Web Sitesi (www.imf.org) 7. Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet İstatistik Komitesi 8. Azerbaycan Cumhuriyeti Merkez Bankası 9. Qlobal iqtisadi böhranın Azərbaycana təsirləri: yeni miflər yeni reallıqlara qarşı, Azerbaycan-Türkiye İş Adamları Birliyi, Proje ve Araştırmalar Şubesi yayınları 10. Azərbaycanın xarici dövlət borcu 2008-ci ildə 23% artıb, (http://www.editor.az/econ omy/1049.html), 13 Şubat 2009

2008 KÜRESEL MALİ KRİZİNİN AZERBAYCAN EKONOMİK KALKINMASINA ETKİSİNİN ANALİZİ

2008 KÜRESEL MALİ KRİZİNİN AZERBAYCAN EKONOMİK KALKINMASINA ETKİSİNİN ANALİZİ JOURNAL OF QAFQAZ UNIVERSITY- ECONOMICS AND ADMINISTRATION 2013. Volume 1, Number 1 Pages 114-123 UOT 336.71 2008 KÜRESEL MALİ KRİZİNİN AZERBAYCAN EKONOMİK KALKINMASINA ETKİSİNİN ANALİZİ Elçin SÜLEYMANOV,

Detaylı

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ocak ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -5,2 Milyar doların altında -4,88 milyar dolar olarak geldi. Ocak ayında dış ticaret açığı geçen yılın aynı ayına göre

Detaylı

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Aralık ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -7,5 Milyar doların üzerinde -8,322 milyar dolar olarak geldi. 2013 yılı cari işlemler açığı bir önceki yıla göre

Detaylı

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ekim ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi 2,9 Milyar dolar eksiyken, veri beklentilere paralel 2,89 milyar dolar açık olarak geldi. Ocak-Ekim arasındaki 2013 cari

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Para Piyasası Likit Emeklilik Yatırım Fonu(KAMU) Emeklilik Yatırım Fonu nun

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. Gelir Amaçlı Esnek Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2008-31.12.2008 dönemine ilişkin

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 1 TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 12.0 Türkiye GSYİH Büyüme Oranları(%) 10.0 9.4 8.4 9.2 8.8 8.0 6.0 4.0 6.8 6.2 5.3 6.9 4.7 4.0 4.0 5.0 2.0 0.7 2.1 0.0-2.0-4.0-6.0-8.0-5.7-4.8 Tahmin(%) 2014

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 17 Ağustos 2015, Sayı: 23 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Gruplara Yönelik Gelir Amaçlı Kamu Borçlanma Araçları

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Bankacılık sektörü 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Şubat 2012 İçerik Bankacılık sektörünü etkileyen gelişmeler ve yansımalar 2012 yılına ilişkin beklentiler Gündemdeki başlıca konular 2

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 16 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ EKİİM 2014 1 2014 YILI EYLÜL AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU Berlin Ekonomi Müşavirliği Temmuz 2011 1 İÇİNDEKİLER Yönetici Özeti...3 1. Almanya dan Türkiye ye Doğrudan Yatırım Hareketleri...4 2. Türkiye den

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER EKİM 2015 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 22 Ekim 2015 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013 Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program 22 Kasım 201 Büyüme Tahminleri (%) 4, 4,1 Küresel Büyüme Tahminleri (%) 4,1,2,0 ABD Büyüme Tahminleri (%) 2,,,,,,1,6,6 2,8 2,6 2,4 2,2

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015 Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 215 BÜYÜME DÜŞMEYE DEVAM EDİYOR Zümrüt İmamoğlu* ve Barış Soybilgen ** 13 Nisan 215 Yönetici Özeti Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (SÜE)

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi Finansal Đstikrar ve Makroekonomik Etkileşim F. Gülçin Özkan York Üniversitesi 1 Finansal kriz tanımı üzerinde hemfikir olunan bir tanım bulunmamakla birlikte, reel sektör etkisinin derecesi önemli bir

Detaylı

Abdi İpekçi Caddesi No : 57, Reasürans Han, E Blok 7.Kat Harbiye İstanbul Tel : +90 (212) 315 10 70

Abdi İpekçi Caddesi No : 57, Reasürans Han, E Blok 7.Kat Harbiye İstanbul Tel : +90 (212) 315 10 70 GÜNLÜK EKONOMİ TAKVİMİ SAAT ÜLKE VERİ ÖNEM BEKLENEN ÖNCEKİ 10:00 EUR Fransa İmalat Satın Alma Müdürleri Endeksi (PMI) (Ağu) ORTA 49,7 49,6 10:00 EUR Fransa Markit Bileşik Satın Alma Müdürleri Endeksi (PMI)

Detaylı

Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü. 21 Ocak 2015

Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü. 21 Ocak 2015 Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü 21 Ocak 2015 Sunum Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Aydın ın değerlendirmesi Küresel ekonomi Türkiye ekonomisi Bankacılık sektörü 2 Değerlendirme

Detaylı

İhracat azaldı, Merkez Bankası faiz indirdi

İhracat azaldı, Merkez Bankası faiz indirdi AYLIK RAPOR İhracat azaldı, Merkez Bankası faiz indirdi Ocak ayında başlıca pazarlara ihracat geriledi, enflasyonda gerileme beklentisi ile Merkez Bankası politika faizini indirdi. EKONOMİK VE SEKTÖREL

Detaylı

KÜRESEL KRİZ VE TÜRKİYE EKONOMİSİ K. ÖNDER ERGÜN MALİYE UZMANI

KÜRESEL KRİZ VE TÜRKİYE EKONOMİSİ K. ÖNDER ERGÜN MALİYE UZMANI KÜRESEL KRİZ VE TÜRKİYE EKONOMİSİ K. ÖNDER ERGÜN MALİYE UZMANI SUNUM PLANI 1 KÜRESEL KRİZİN GELİŞİMİ 2 KÜRESEL KRİZİN TÜRKİYE YE ETKİLERİ 3 4 TÜRKİYE NİN KONUMU KRİZDE SON DURUM KÜRESEL KRİZ 1929 DÜNYA

Detaylı

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month,

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month, Makro Veri Ödemeler Dengesi: Cari açık yeni rekorda İbrahim Aksoy Ekonomist Tel: +90 212 334 91 04 E-mail: iaksoy@sekeryatirim.com.tr Cari denge Aralık ta 7,5 milyar $ rekor açık verirken, rakam, piyasa

Detaylı

Abdi İpekçi Caddesi No : 57, Reasürans Han, E Blok 7.Kat Harbiye İstanbul Tel : +90 (212) 315 10 70

Abdi İpekçi Caddesi No : 57, Reasürans Han, E Blok 7.Kat Harbiye İstanbul Tel : +90 (212) 315 10 70 GÜNLÜK EKONOMİ TAKVİMİ SAAT ÜLKE VERİ ÖNEM BEKLENEN ÖNCEKİ 10:00 EUR İspanya İşsizlik Değişimi ORTA 17,9K 21,7K 11:30 GBP İnşaat Satın Alma Müdürleri Endeksi (PMI) (Eyl) YÜKSEK 57,5 57,3 12:00 EUR Üretici

Detaylı

Küresel Kriz Sonrası Türkiye de Finansal Sistem Bankacılık Sektörü

Küresel Kriz Sonrası Türkiye de Finansal Sistem Bankacılık Sektörü Küresel Kriz Sonrası Türkiye de Finansal Sistem Bankacılık Sektörü Ekrem Keskin Mayıs 2010 Sunum Uluslararası gelişmeler Türkiye deki gelişmeler Bankacılık sektörüne yansıma Sonuç 2 Yapılanlar Ortak çaba:

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1 EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER 1 3 M A R T 2 0 1 4, P E R Ş E M B E Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1948 DEKİ EKONOMİK DURUM 2 TABLO I Ülke ABD Doları Danimarka 689 Fransa 482 İtalya

Detaylı

Abdi İpekçi Caddesi No : 57, Reasürans Han, E Blok 7.Kat Harbiye İstanbul Tel : +90 (212) 315 10 70

Abdi İpekçi Caddesi No : 57, Reasürans Han, E Blok 7.Kat Harbiye İstanbul Tel : +90 (212) 315 10 70 GÜNLÜK EKONOMİ TAKVİMİ SAAT ÜLKE VERİ ÖNEM BEKLENEN ÖNCEKİ 08:45 CHF İşsizlik (Mevsimsel Olarak Ayarlanmamış) (Eyl) ORTA 3,3% 3,2% 08:45 CHF İşsizlik (Mevsimsel Olarak Ayarlanmış) (Eyl) ORTA 3,4% 3,3%

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU Bu rapor Cigna Finans Emeklilik ve Hayat A.Ş. Para Piyasası Likit Kamu

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

2001 2013 Döneminde Türk Bankacılık Sektörü

2001 2013 Döneminde Türk Bankacılık Sektörü 2001 2013 Döneminde Türk Bankacılık Sektörü Prof. Dr. Sudi Apak Beykent Üniversitesi İçerik 2 Slayt 1 - Türk Bankalarında kurum riski bulunmaktadır. 140,00% Türk Bankacılık Sektörünün Aktif Büyüklüğü /

Detaylı

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi 2015 YILI

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

EKONOMİK GÖSTERGELER

EKONOMİK GÖSTERGELER EKONOMİK GÖSTERGELER 1. özel SEKTÖRÜN YURTDIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİLER 2. HANE HALKI İŞGÜCÜ İSTATİSTİKLERİ 3. KISA VADELİ DIŞ BORÇLARIN GELİŞİMİ 4. SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİ Dr. Adem KORKMAZ 1. ÖZEL SEKTÖRÜN

Detaylı

Abdi İpekçi Caddesi No : 57, Reasürans Han, E Blok 7.Kat Harbiye İstanbul Tel : +90 (212) 315 10 70

Abdi İpekçi Caddesi No : 57, Reasürans Han, E Blok 7.Kat Harbiye İstanbul Tel : +90 (212) 315 10 70 GÜNLÜK EKONOMİ TAKVİMİ SAAT ÜLKE VERİ ÖNEM BEKLENEN ÖNCEKİ 12:00 CHF ZEW Beklentileri (Eyl) AZ 5,9 12:00 EUR Çekirdek Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) (Yıllık) (Ağu) ORTA 1,0% 1,0% 12:00 EUR Çekirdek Tüketici

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 14 Aralık 2015, Sayı: 39 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

Enflasyon çift haneye yaklaştı, cari açık daralıyor

Enflasyon çift haneye yaklaştı, cari açık daralıyor AYLIK RAPOR Enflasyon çift haneye yaklaştı, cari açık daralıyor Mevsimsellik ve geçişkenlik nedeniyle yıllık enflasyon çift haneye yaklaştı, cari açıkta daralma devam ediyor. EKONOMİK VE SEKTÖREL GELİŞMELER

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi 1 OCAK 31 MART 2010 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi 1 OCAK 31 MART 2010 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi 1 OCAK 31 MART 2010 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye

Detaylı

MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR

MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR Sermaye Hareketleri ve Döviz Kuru Politikaları Türkiye Ekonomi Kurumu Paneli Doç.Dr.Erdem BAŞÇI Başkan Yardımcısı, TCMB 11 Aralık 2010, Ankara 1 Konuşma Planı 1. Merkez

Detaylı

KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER

KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER NİSAN 2014 Birleşmiş Milletler (UN), Uluslararasın Para Fonu (IMF), Ekonomik İşbirliği ve Kalınma Teşkilatı (OECD) ve Dünya Bankası nın (WB), küresel

Detaylı

Abdi İpekçi Caddesi No : 57, Reasürans Han, E Blok 7.Kat Harbiye İstanbul Tel : +90 (212) 315 10 70

Abdi İpekçi Caddesi No : 57, Reasürans Han, E Blok 7.Kat Harbiye İstanbul Tel : +90 (212) 315 10 70 GÜNLÜK EKONOMİ TAKVİMİ SAAT ÜLKE VERİ ÖNEM BEKLENEN ÖNCEKİ 09:30 JPY Japonya Merkez Bankası (BoJ) Basın Konferansı YÜKSEK 09:45 EUR Fransa Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) (Aylık) (Ağu) ORTA -0,4% -0,3% 09:45

Detaylı

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi TÜRKİYE EKONOMİSİ BÜYÜME VE MİLLİ GELİR Kişi Başına GSYH, cari fiyatlarla 2010 yılında

Detaylı

KÜRESEL EKONOMİ GÜNDEMİ

KÜRESEL EKONOMİ GÜNDEMİ 2013-05-01 Saat Ülke Dönem Ekonomik Gösterge Önceki 02:00 G.Kore Nisan HSBC İmalat Sektörü PMI 52.0 02:00 G.Kore Nisan TÜFE(Aylık) -0.2% 05:00 G.Kore Nisan Ticaret Dengesi($) 3.36MLR 08:00 Hindistan Nisan

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

HAFTALIK EKONOMİ RAPORU

HAFTALIK EKONOMİ RAPORU Strateji Geliştirme Başkanlığı Ekonomik ve Sektörel Analiz Dairesi HAFTALIK EKONOMİ RAPORU TÜRKİYE EKONOMİSİ IMKB 100 Endeksi haftanın ilk yüzde 0,4 oranında değer kazandı. Geçtiğimiz hafta İMKB 100 Endeksi,

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı.

Detaylı

Seçilmiş Haftalık Veriler* 3 Temmuz 2015

Seçilmiş Haftalık Veriler* 3 Temmuz 2015 Seçilmiş Haftalık Veriler* 3 Temmuz 215 Sermaye Piyasaları ve Makro Ekonomik Araştırmalar *BDDK ve TCMB nin 26 Haziran 215 haftasına ait haftalık istatistiklerinden derlenmiştir. Jun-9 Nov-9 Apr-1 Sep-1

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ŞUBAT 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi On5yirmi5.com Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi Avro bölgesindeki ülkelerde derinleşmekte olan kamu borç krizine rağmen 2011, Türkiye ekonomisinin yüksek büyüme hızı yakaladığı bir yıl oldu. Yayın Tarihi

Detaylı

Seçilmiş Haftalık Veriler* 27 Şubat 2015

Seçilmiş Haftalık Veriler* 27 Şubat 2015 Seçilmiş Haftalık Veriler* 27 Şubat 215 Sermaye Piyasaları ve Makro Ekonomik Araştırmalar *BDDK ve TCMB nin 2 Şubat 215 haftasına ait haftalık istatistiklerinden derlenmiştir. Jun-9 Oct-9 Feb-1 Jun-1 Oct-1

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 33 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya 1 DenizBank Ekonomi Bülteni

Detaylı

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I KÜRESEL KRİZ SONRASI TÜRKİYE EKONOMİSİNDE İKTİSAT POLİTİKALARI Prof. Dr. Adem ahin TOBB-ETÜ Öğretim Üyesi 14 Mayıs 2010, İSTANBUL KRİZLER 2008 2001 İç Kaynaklı Finansal Derinliği Olan Olumlu Makro Ekonomik

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2004-31.12.2004

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası

EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası EKONOMİK GÖRÜNÜM Bursa Ticaret ve Sanayi Odası Erdem Başçı Başkan 6 Ocak 212 Bursa Sunum Planı I. Küresel Gelişmeler II. Para Politikası III. Türkiye Ekonomisinde Son Gelişmeler 2 Sunum Planı I. Küresel

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Gruplara Yönelik Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım

Detaylı

Abdi İpekçi Caddesi No : 57, Reasürans Han, E Blok 7.Kat Harbiye İstanbul Tel : +90 (212) 315 10 70

Abdi İpekçi Caddesi No : 57, Reasürans Han, E Blok 7.Kat Harbiye İstanbul Tel : +90 (212) 315 10 70 GÜNLÜK EKONOMİ TAKVİMİ SAAT ÜLKE VERİ ÖNEM BEKLENEN ÖNCEKİ 09:45 EUR Fransa Hükümeti Bütçe Dengesi (Ağu) AZ -79,8B 09:45 EUR Fransa Sanayi Üretimi (Aylık) (Ağu) AZ 0,5% -0,8% 11:00 EUR İtalya Sanayi Üretimi

Detaylı

Haftalık Piyasa Beklentileri. 10 Kasım 2014

Haftalık Piyasa Beklentileri. 10 Kasım 2014 Haftalık Piyasa Beklentileri 10 Kasım 2014 1 Kas 13 Ara 13 Oca 14 Şub 14 Mar 14 Nis 14 May 14 Haz 14 Tem 14 Ağu 14 Eyl 14 Eki 14 BIST Hisse Senetleri BIST 100 Endeksinde geçtiğimiz hafta 81,000 seviyesine

Detaylı

1- Ekonominin Genel durumu

1- Ekonominin Genel durumu GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2014 YILI 12 AYLIK FAALİYET RAPORU 1- Ekonominin Genel durumu 2014 yılı TCMB nin Ocak ayında faizleri belirgin

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org. Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul 5 6 1. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ Küresel ekonomiyi derinden etkileyen 2008

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI 6. Ekonomik Yaklaşım Kongresi Gazi Üniversitesi Erdem Başçı Başkan Yardımcısı Ankara 6 Kasım 2009 1 Ekonomik İstikrara Bütünsel Bakış 1. Fiyat İstikrarı 2. Finansalİstikrar

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

Seçilmiş Haftalık Veriler* 13 Mart 2015

Seçilmiş Haftalık Veriler* 13 Mart 2015 Seçilmiş Haftalık Veriler* 13 Mart 215 Sermaye Piyasaları ve Makro Ekonomik Araştırmalar *BDDK ve TCMB nin 6 Mart 215 haftasına ait haftalık istatistiklerinden derlenmiştir. Jun-9 Oct-9 Feb-1 Jun-1 Oct-1

Detaylı

CARİ AÇIK NEREYE KADAR?

CARİ AÇIK NEREYE KADAR? CARİ AÇIK NEREYE KADAR? Prof. Dr. Doğan CANSIZLAR ANKARA - 14 Aralık 2011 1 Türkiye Ekonomisindeki Bazı Eşitlikler -Ekonomik Büyüme = Artan Dış Açık -Artan Dış Açık = Artan Dış Borçlanma -Artan Dış Borçlanma

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ

KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ HAZIRLAYAN 21.05.2014 RAPOR Doç. Dr. Binhan Elif YILMAZ Araş.Gör. Sinan ATAER 1. KAMU FİNANSMANI Merkezi Yönetim Bütçe Dengesi, 2013 yılı sonunda 18.849 milyon TL açık

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

Global Krizin Bankalar ve Finans Sektörü Üzerine Etkileri ITU, Mart 2009

Global Krizin Bankalar ve Finans Sektörü Üzerine Etkileri ITU, Mart 2009 Global Krizin Bankalar ve Finans Sektörü Üzerine Etkileri ITU, Mart 2009 0 Bankacılık sektöründeki zararlar 1 trilyon $ ı aştı... :: :: IMF nin tahminlerine göre zararlar 2 trilyon $ ı aşabilir Hükümetler

Detaylı

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ DEĞERLENDİRMEK ÜZERE DÜZENLEDİĞİ BASIN TOPLANTISI KONUŞMA METNİ 15 TEMMUZ 2013

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi EKİM YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

Sayı: 2009/18 Tarih: 09.08.2009 Aileler krize borçlu yakalandı; sorunu işsizlik katladı

Sayı: 2009/18 Tarih: 09.08.2009 Aileler krize borçlu yakalandı; sorunu işsizlik katladı Sayı: 2009/18 Tarih: 09.08.2009 Aileler krize borçlu yakalandı; sorunu işsizlik katladı - Ekonomik krizin şiddeti devam ederken, krize borçlu yakalanan aileler, bu dönemde artan işsizliğin de etkisi ile

Detaylı

* EL KAZANDI BİZ ÖVÜNÜYORUZ *BORSA 2012 DE DE YABANCIYA ÇALIŞTI *İstanbul da kazanıp, New York ta, Londra da şampanya patlattılar

* EL KAZANDI BİZ ÖVÜNÜYORUZ *BORSA 2012 DE DE YABANCIYA ÇALIŞTI *İstanbul da kazanıp, New York ta, Londra da şampanya patlattılar Umut Oran Basın Açıklaması 06.01.2013 Yarın Aydın-Söke de pamuk üreticileriyle bir araya gelecek olan CHP Genel Başkan Yardımcısı, İstanbul Milletvekili Umut Oran ın, yazılı açıklaması şöyle: * EL KAZANDI

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 29 Haziran 2015, Sayı: 17. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 29 Haziran 2015, Sayı: 17. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 17 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

1- Ekonominin Genel durumu

1- Ekonominin Genel durumu GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. İKİNCİ GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2014 YILI 12 AYLIK FAALİYET RAPORU 1- Ekonominin Genel durumu 2014 yılı TCMB nin Ocak ayında faizleri belirgin şekilde arttırmasıyla

Detaylı

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... i İÇİNDEKİLER... iii TABLO LİSTESİ... v GRAFİK LİSTESİ... vii KUTU LİSTESİ... xiv KISALTMA LİSTESİ.... xvi GENEL DEĞERLENDİRME... xvii I. Finansal İstikrarın Makroekonomik Unsurları...

Detaylı

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014 ÇİMENTO SEKTÖRÜ TABLO 1: EN ÇOK ÜRETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) TABLO 2: EN ÇOK TÜKETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) SEKTÖRÜN GENEL DURUMU Dünyada çimento üretim artışı hızlanarak devam ederken 2012 yılında dünya

Detaylı

31/12/2011-31/03/2012 tarihleri arasında fon getirisi %2,11 olarak gerçekleşirken, yönetici benchmarkının getirisi %2,49 olarak gerçekleşmiştir.

31/12/2011-31/03/2012 tarihleri arasında fon getirisi %2,11 olarak gerçekleşirken, yönetici benchmarkının getirisi %2,49 olarak gerçekleşmiştir. GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. LİKİT-KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2012 YILI 3 AYLIK FAALİYET RAPORU 1.- Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi genel olarak 2011 yılını bir önceki yıldan devraldığı Euro

Detaylı

Enflasyon arttı, ihracat yavaşlıyor

Enflasyon arttı, ihracat yavaşlıyor AYLIK RAPOR Enflasyon arttı, ihracat yavaşlıyor İlk dört ayda enflasyon MB nin sene sonu hedefine yaklaştı. İhracatta düşüş sürüyor. EKONOMİK VE SEKTÖREL GELİŞMELER Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine

Detaylı

Ekonomi. Dünya Ekonomisi. FED varlık alımlarını durdururken, Avrupa Merkez Bankası negatif faiz uygulamaya. başlamıştır.

Ekonomi. Dünya Ekonomisi. FED varlık alımlarını durdururken, Avrupa Merkez Bankası negatif faiz uygulamaya. başlamıştır. Ekonomi Dünya Ekonomisi 2007 yılında başlayan küresel krizin ardından, gelişmiş ekonomiler parasal genişleme ve varlık alımı politikalarını benimsemiştir. Sağlanan yoğun likidite ise reel getirisi daha

Detaylı

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5 EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5 Bu sayıda; Uluslararası Para Fonu (IMF) tarafından yayımlanan Dünya Ekonomik Görünümü Raporu tahminleri değerlendirilmiştir. i Küresel

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 12 Ocak 2015, Sayı: 02. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 12 Ocak 2015, Sayı: 02. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 02 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ercan Ergüzel Ezgi Gülbaş Ali Can Duran 1 DenizBank

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ. Dr.Süleyman Yaşar. 17 Nisan 2011

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ. Dr.Süleyman Yaşar. 17 Nisan 2011 TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ Dr.Süleyman Yaşar 17 Nisan 2011 AMERİKAN MALİ KRİZİNİN Düşük faiz politikası (2002-5) NEDENLERİ Risklerin önemsenmemesi Hesap

Detaylı

Genel Görünüm. ABD, Euro Bölgesi, İngiltere ve Japonya merkez bankaları da kısa dönemde faiz artırımı yapmayacaklarının sinyalini vermişlerdir.

Genel Görünüm. ABD, Euro Bölgesi, İngiltere ve Japonya merkez bankaları da kısa dönemde faiz artırımı yapmayacaklarının sinyalini vermişlerdir. Genel Görünüm 2008 yılı son çeyreğinde tüm dünya ekonomilerini ve finans piyasalarını derinden etkileyen küresel kriz, tüm ülke hükümetlerinin aldıkları mali ve para politikası önlemleri ile 2009 yılı

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI İstanbul Ekonomi ve Finans Konferansı Dr. İbrahim Turhan Başkan Yardımcısı 20 Mayıs 2011 İstanbul 1 Sunum Planı I. 2008 Krizi ve Değişen Finansal Merkez Algısı II. III.

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE TEMMUZ 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE NİSAN 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

T.C. ZİRAAT BANKASI A.Ş. DÜNYA TÜRK GİRİŞİMCİLER KURULTAYI 10-11 NİSAN 2009 Boğazdan Körfeze Fırsatlar 1 SUNUM PLANI KÖRFEZ BÖLGE PROFİLİ KÖRFEZ ÜLKELERİ İLE İLİŞKİLER SONUÇ VE ÖNERİLER 2 Bölge Profili

Detaylı