ST ATİK REAKTİF GÜÇ KOMP ANZASYONU UGYULAMASI VE MATLAB SIMULASYONU. Ümit PEKP ARLAK, Uğur ARİFOGLU

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ST ATİK REAKTİF GÜÇ KOMP ANZASYONU UGYULAMASI VE MATLAB SIMULASYONU. Ümit PEKP ARLAK, Uğur ARİFOGLU"

Transkript

1 sau Fen Bilimleri EnstitUsU ergisi scilt!say (Mart 004) Statik Reaktif Güç Krpazasyn u Uygulamas ve \fatlab Simülasyu ü Pekparlak, U Arifglu ST ATİK REAKTİF GÜÇ KOMP ANZASYONU UGYULAMASI VE MATLAB SIMULASYONU Ümit PEKP ARLAK, Uğur ARİFOGLU Özet Elektrik enerjisi, günü n üzde en yaygn larak tüketilen, çk kullanşl fakat bir kadar da pahal bir enerji türüdür Enerjinin üreticisi, dağtcs ve tüketicisi, minimum maliyet ve maksimum tasarruf için çeşitli araştrmalar yapmaktadr İşte bu araştrmalarn bir snucu lan Reaktif Güç Kmpanzasynu bu gün önenli bir tasarruf önlemi larak karşmza çkmştr Teknljinin ilerlemesiyle daha kaliteli bir elektrik enerjisi ihtiyac hissedilmiş ve bu kaliteyi sağlamak için daha teknljik reaktif güç kmpanzatörleri kullanlmaya başlanmştr Bu çalşmada, klasil< kmpanzasyn sistemlerinin ve alternatif larak sunulan statik V AR sistemlerinin çalşmas simülasyn (benzetim) ylu ile anlatlarak avantaj ve dezavantajlar anlatlmştr Reaktif Güç, Kmpanzasyn, Yariletken, Kyc, Harmnik Anahtar Kelineler Abstrackt Electric energy is nt nly widespread used and serviceable but als an expensive type f energy Prducer, distributr and cnsumer are always researching fr ecnmizing electric energy Reactive Pwer Cmpensatin is ne result f these research W ith devetping technlgy, peple needs electric energy f better quality and t prvide this quality, mre effective reactive pwer cmpensatrs are used In this study, cnventinal cmpensatin systems and static V AR cmpensatin systens have been mentined via simulatin and these systems have been cmpared with each ther in terms f advantages and disadvantages Keywrds Reactive Pwer, Cmpensatin, Semicnductr, Chpper, Harmnic IGİRİŞ Bilindiği gibi reaktif guç, elektrik mühendisliğinin ayrlmaz bir parçasdr Elektrik enerjisinin üretiminde, dağtmnda ve kullanmnda kaçnlmaz larak rtaya çkar ve zararl etkileri nedeni ile kmpanze edilmesi istenir Öncelikle, rezistif yükün bir AC kaynaktan beslendiğinde nasl davrandğ görüldükten snra ayn AC kaynağa paralel baglanmş R, L ve C yüklerinin davranş biçimleri Matiab Simulink üzerinden elde edilmiş snuçlarla yrumlanacaktr Rezistif Yük Aşağda) bir AC kaynağa bağlanmş, stc, akkr lamba gibi rezistif bir yük görülmektedir Bu yükün üzerindeki gerilh9jle ve kaynaktan çektiği akma ilişkin eğriler verilmiştir t V +, Current Musurement ll(t)=0"" in(wi) R= 0 fl Akm + Gerilim V Vcltage Measurement X Güç Ü PEKP ARLAK, Federal Elektrik Elektrnik ArGe OSB Yl N : 5 Hanl/Sakarya UARİFOGLU, SAÜMUh Fak Elektrik Elektrnik Mühendislii Bölümü Şekil I AC kaynaga bai rezistif bir yükün Simulink devre mdeli 3

2 SAU Fen Bilimleri Enstitüsü ergisi 8Cilt, lsay (Mart 004) Statik Reaktif Gtç Kmpazasynn Uygulamas ve Matiab Simtllasynu ü Pekparlak, U Arifu :m J ve gerilim eğrileri ayn anda sfrdan geçmektedirler Yani rezistif bir yükün akm ile gerilimi arasnda faz fark yktur Güç eğrisine baklacak lursa frekans akm ya da gerilimin iki kat lan bir eğridir ve bu ein hep pzitif eksende lduğu görülür Bunun anlam rezistif (]) 0 + yükün hep güç tükettigi yani güç akşnn her an kaynaktan yüke dğru ldugudur Şekil 4 te görülen anlk güç eğrisine ait eşitlik aşağda verilmiştir: (() ;m 3ll p(t) = v(t)i(t) v(t) = vmax cs(mt) (l) ( ) Şekil AC kaynan geriliminin zamanla deişimi i(t) =lmax cs(mt) (3) p(t) = V max I max +V max I max cs(mt) (4) 0 Herhangi bir yükün faydal bir işe dönüştürmek üzere kaynaktan çektiği güce Aktif Güç denir Aktif gücü bulmak için ani gücün rtalamas hesaplanmaldr 0 3) Orrr+ T P = _!_ J v(t)i(t) dt T p = V max I may (5) (6) Şekil 3 AC kaynaga bal rezistif ytlkün kaynaktan çektigi akmn zamanla degişimi P=Vl (7) c (\ (\ (\ {\ {\ \ Rezistif bir yük için (7) ifadesinden de görüleceği BOII üzere aktif güç direncin üzerindeki gerilimin etkin değeri 7(0) ile üzerinden geçen akmn etkin değerinin çarpmna eşit lacaktr 5CJ 4CJ Paralel RLC evresi ll HJ \J,\i \; J l v J Şekil 5te bir paralel RLC devresine ait Matlah Simulink çizimi görülmektedir Burada, R direnci yülrün aktif güç tüketen karakterini, L ise yükün indüllif karakterini temsil etmektedir Paralel bağl C Şekil 4 RezistifyUkün kaynaktan çektii gücün zamanla degişimi devresindeki direnç yalnzca düzgün bir eğri elde etmek amac ile knmuş çk küçük değerde bir dirençtir Bu kl yalnzca kndansatörnüş gibi düşünülebilir Şekil de rezistif yük devresinin MatlabSimulinkteki çizimi görülmektedir Burada görülen silskplann gösterdiği eğriler ise Şekil gerilim, Şekil 3 akm ve Şekil 4güç değerinin zamanla değişimi verilmiştir Bu eğrilerden de görüldüğü gibi rezistif bir yükün akm 3

3 SAU Fen Bilimleri Enstitüsü ergisi 8Cilt, Say (Mart 004) Statik Reaktif Güç Kmpazasynu Uygulamas ve Matiab SimUiasynu Ü Pekparlak, U Arifğlu i, t AnaAim, r Rezistlf Akm Şekil 7 de R elemannn çektiği akm görülmektedir Bu akmn gerilim ile faz fark lmadğ ve bunun ifade ettiği anlam daha önce açklanmşt \, l+ + +, +,, 4 +, r+ f, = ;:; lndoktlt :, puitlf Ala m R L c ] KIYfltc Ger ilimi O rr+ _ X 5 Prduct X J Cgu 0 5 Prdct Lg uc Şekil 5 Paralel RLC devresinin Sinulink devre mdeli Bu devre üzerindeki silskplarn gösterdikleri eğriler incelenerek devam edilsin Şekil 6da devredeki kaynak geriliminin egrisi verilmiştir 00 0 n:j Şekil 8EndOktifyUkn çektii akmn zamanla degişimi Şekil 8, Lnin çektiği akm göstermektedir Bu eğrinin gerilim eğrisinden 90 derece geride lduğu görülmektedir Gerilim eğrisi tepe nktada iken akm eğrisi daha sfrdan geçmektedir Bu sebeple () ifadesinden de görüleceği üzere saf indüktif bir yük faydal bir işe dönüşecek lan aktif bir güç çekmez fakat buna karşn anlk güç değerinin sfr lmadğ görülmektedir Bunun anlam şudur; saf indüktif bir yük karakteri gereği, bir alternans içinde bir miktar gücü kaynaktan çeker ve ayn miktarda gücü kaynağa geri verir Bu lay Şekil 9da da görüldüğü gibi bir periytta iki defa gerçekleşir Şekil 9 L indüktansna ait ani güç eğrisidir J Şekil I 6Kaynak geriliminin zamanla deişimi 4()]) " (\ (\ {\ { 3(Q) (Q) 4 (Q) f 3 () f 3 m) V V V \J _j,4()]) 500 (XlJ (J)() CIX) Şekil 9EndUktifyOkn çektigi gucün zamanla degişimi 500 OOJ 500 :;m [ll) Şekil l7rezistif yokn çektigi akmn zamanla degişimi 33

4 SAU Fen Bilimleri Enstitüsü ergisi 8Cilt,!Say (Mart 004) Statik Reaktif GOç Kmpazasynu Uygulamas ve Matiab Simülasynu ü Pekparlak, U Arifglu v(t) = vmax cs(mt) (8) v(t) = vmax cs(mt) (3) i(t) = Imax cs(mtic /) (9) i(t) =/max cs(ct +tr ) (4) p(t) = V max I max cs(mt n ) ( O) p(t) =Vmax I max cs(ct +n ) (5) p(t) =!vmax lmax sin(mt) ( ll) p(t) =!vmax lmax sin(mt) ( 6) P = T J v(t)i(t) dt = O T () P = T J v(t)i(t) dt = O T (7) Şekil Kapasitif yükü n çektii akmn zamanla degişimi Şekil O da görüldüğü gibi kapasitif yükün de akm ile gerilimi arasnda 90 derece faz fark vardr İndüktif yükte gerilimi akmdan 90 derece önde, kapasitif yükte akm gerilimden 90 öndedir Kapasitif yük için de güç akş induktif yükte lduğunun ayndr Yani bir alternansn yarsnda kaynaktan çekilen güç, altemansn diğer yarsnda kaynağa geri verilir 4() (\ f\ (\ {\ 3fJ tn: Hm (JI) m: I V \) V \ s cm 500 JO & (II) Şekil 3 Kapasitif yükün çektii gücün zamanla değişimi Eşitlik ( ) ve ( 7) kapasitif ve indüktif yüklerin kaynaktan aktif güç çekmediklerini gösterir Fakat bu elemanlar bir periyatta ikişer defa kaynaktan bir miktar güç çekip kaynağa geri verirler Bu durum, kapasite ve indüktansn karakteristik özelliğidir Her ne kadar kaynaktan net bir güç çekmiyar iseler de bu güç salnmnn zararl etkileri vardr Kapasite ve indüktansn bir periyt byunca kaynaktan çektiği gilcün rtalamasna reaktif güç denir Bu elemanlarn reaktif gticlerini tekrar kaynağa veriyr lmas bir srun lmayacağ anlamna gelmez Reaktif güç çekildiği srada hatlar bu fazlalk gücü taşmak zrundadr ve kaynak da, altemansn ikinci yansmda bu gücü geri alacak lsa dahi bu fazladan gücü yüke anda sağlayabilnelidir Bunlar reaktif gücün sebep lduğu en temel prblemlerdir Reaktif güclin şebekeden sağlanmas durumunda bir çk saknca rtaya çkacaktr Bu sebeple, yükün kaçnlmaz larak ihtiyaç duyduğu reaktif gücün şebeke haricinde bir kaynaktan sağlanmasna reaktif güç kmpanzasynu ad verilmektedir indüktif ve kapasitif yüklere ait akm ( Şekil 8 ve Şekil lo ) ve güç ( Şekil 9 ve Şekil ll ) eğrilerine dikkatlice baklacak lursa, indüktansn kaynaktan güç çektiği srada kapasite kaynağa çektiği reaktif gücü geri vermektedir Bunun sebebi, indüktansta akmn gerilinden 90 derece geride lmasma karşn kapasite akmnn geriliminden 90 derece ileride lmasdr Paralel bir indüktans ve kapasite düşünüldüğünde ayn AC kaynaktan çekilecek indüktif ve kapasitif akmlann birbiri ile arasnda 80 derece faz farkl lduğu rtaya çkacaktr Bu durum paragrafn başndaki cumleyi açklamaktadr Snuç larak bir indüktansn kaynaktan çekeceği akmn, uygun bir değerde kendisine paralel bağl bir kapasiteden karşlanmas mümkündür Şekil 5 te yükün direncinin R, indüktansnm L ile gösterildiği belirtilmişti Şekil 5 te C, yükün indüktif karakterini temsil eden Lyi kmpanze etmek amac ile 34

5 SAU Fen Bilimleri Enstitüsü ergisi 8Cilt, lsay (Mart 004) Statik Reaktif Güç Kmpazasyu Uygulamas ve Matiab Simülasyn u ü Pekparlak, U Arifglu devreye knmuştur L ve Cye ait akm eğrileri sras ile Şekil 8 ve Şekil O da verilmişti Fakat şimdiye kadar kaynaktan gelen ana kl akmna daha değinilmediği hatrlanmaldr kapasitif reaktif gücü tayin ederek bu gücü sağlamak için kndansatör gruplarn tek tek devreye alp çkartr rv,, r t XCI ll, lt Jl B Lr L!r F _;:: r =,_ <; Yü \ \ i \) ) a Cl C C3 r\:) n cu ll i\ KU C cwpuuruyn Sutaml J Şekil I Klasik kmpanzasyn sistemi _ J,, )ekil 4 Ana kldan geçen akmn zamanla degişini Şekilde ana kl akmna ait dalga şekli verilniştir L ve Cnin çektiği akmlarn tepe değerleri 5A gibi değerlere ulaştğ halde bu aknn tepe değeri 3 A civarndadrbu akm ayn zamanda R direncinin akmdr Buradan da görtilüyr ki Şekil 5te verilen devrede C değeri, L yi kmpanze edecek değerde ayarlanmştr Yani devredeki yükun ( RL ) çekeceği indüktif kapasitif reaktif güç, kaynaktan değil C kapasitesi tarafndan sağlanmaktadr Bu işlem endüstride çeşitli yöntemler hullanlarak uygulanmaktadr Il KLASİK KOMPANZASYON SİSTEMLERİ Endüstride kullanlmakta lan elektrik yüklerinin önemli bir ksm indüktif karakterlidir yani indüktif reaktif güç çekmektedirler Bu in dilktif reaktif gücü kmpanze etmek anac ile işletmelerde sayaçlardan snra değişik kapasite değerlerinde kndansatör gruplar bulunur rektif güç kntrl rölesi ad verilen cihazlar, sistemin ihtiyac lan reaktif gücü belirler ve bu gücü kmpanze edecek kapasite değerini sağlayacak kndansatör gruplarn devreye alr ya da fazlasm devreden çkartr ar Şekili de görülen en yaygn kullanlan kmpanzasyn sistemidir Zaman zaman çalşan ve duran elektrik mtrlar gibi indüktif yükleri temsil etmek amac ile yük, Şekil de değişken bir indüktans ve na seri bağl direnç ile temsil edilmiştir Burada, reaktif güç kntrl rölesi ( RGKR ), sistemin güç katsaysm belirlenmiş snrlar içinde tutar Bu işlem için aldğ ölçüm snuçlarna göre sisteme gerekli Bu işlem, üçgen baği trifaze kndansatör gruplarna bağlanmş kmpanzasyn kntaktörleri açlp kapatlarak yaplr Kmpanzasyn kentaktörleri özel kentaktörlerdir ve üzerinde her faz için ikişer kntak bulundurur Bu kentaklardan birer tanesi faza direnç üzerinden bağlanrr irençlerin bai lduğu bu kntaklar ana kntaklardan çk ksa bir süre önce kapanr Bu şekilde kandansatörler ilk anda direnter üzerinden şebekeye bağlanmş lur Çk ksa bir süre snra kapanan ana kntaklar bu dirençleri ksadevre ederek kndansatörlerin şebekeye direkt bağlanmasn sağlar Burada amaç kdansatörlerin devreye gi ne srasnda çektiği ani akmlan snrlamaktr Kndansatörlerin içerisinde her ne kadar deşarj dirençleri mevcut ise de bunlar 00 K civarlarnda lup 0 KV Ar lk bir kndansatörü yaklaşk dakika içinde bşaltabilmektedirler, ysa kmpanzasyn sisteminde kndansatörlerin devreye girip çkmalar saniyeler mertebesinde lmaktadr Bu durumda kntaktör açlp kndansatör devre dş brakldğnda kapasite üzerinde luşan gerilim ile tekrar devreye ginnesi annda kapasite üzerine gelecek gerilim arasnda buyük farklar meydana gelir En kötü durum için şu basit hesab yapabiliriz: Üç fazl bir sistemde tepe gerilim 380"=535,8 Vlttur Bu durumda tepeden tepeye gerilim 07,6 vlt lacaktr Kntaktörün +535,8 vltta açlp 535,8 vltta tekrar kapandğn düşünürsek kndansatörün iç direnci üzerinde 07,6 vltluk bir ptansiyel fark luşacaktr ve bu da çk yüksek bir ani akmn üzerinden akmasna neden lacaktr Bu en kötü durumun luşma ihtimali düşük lsa da buna benzer aşr akmlara uygulamada sklkla rastlanr Bu tür aşr akmlar hem kentaktörlerin kntaklarnn ömrünü hem de kullanlan kndansatörlerin ömrünü önemli ölçüde ksaltacaktr Şekil ve Şekil 3 teki iki silgramda kmpanzasyn kentaktörü ile çeşitli t anlarnda devreye alma srasnda rtaya çkan aşr akmlar gösterilmiştir Bu silgramlar yaklaşk 00uFlk bir kapasitenin 0 vltta kmpanzasyn kntaktörü ile devreye alnnas srasnda kaydedilmiştir SUrekli akmn etkin degeri yaklaşk 3 A civarndadr Ani akm ise silgramdan 35

6 SAU Fen Bilimleri Enstitts ergisi 8Cilt, lsay (Mart 004) Statik Reaktif GOç Kmpazasynu Uygulamas ve Matiab SimOiasynu {J Pekparlak, U Arifğlu görüldüğü üzere 00 A civarlarna anlk larak çkmaktadr Böyle bir ani akm önemli sakncalar meydana getirir Tek \un: 5,CtkS/s mfj IQ ( =f > Tzdan ve nem gibi kötu çevre kşullarndan etkilenir ler Mekanik anahtarlamann bu sakncalarn rtadan kaldrnak amac ile anahtarlama eleman larak çeşitli yartiletkenler kullanlmaya başlanmştr Bu sayede önemli avantajlar sağlanmştr t ;! 4 < : I TRİSTÖR ANAHTARLAMALI KONANSA TÖRLER J > "" t ", \, + ", " " ll ", v, _, "" l, " ",,,, 8 Nv nj l4s 7 ŞekiiKmpanzsyn kntaktört ile devreye alnan kndansatörün, " akm dalga şekli ) : t f l! t >, l > ; l i,,,,, " Tristör anahtarlamal kndansatör yöntemi, adndan da anlaşlacağ üzere anahtarlama eleman larak kntaktör yerine tristör kullanlan kmpanzasyn yöntemidir Bu yöntemde elektrmanyetik ve mekanik gürültü luşmamas ve aşnma meydana gelmemesinin yannda çk önemli bir avantaj daha söz knusudur Birbirine ters paralel bagl iki adet tristörle bir kndansatör anahtarlanacağ zaman kndansatör üzerine uygulanacak gerilimin sfrdan geçme an beklenir ve tam bu anda anahtarlama yaplr Bunun nedeni, kndasatörün üzerindeki gerilimin her zaman sfrdan başlamas ve bu sayede bir aşr akm luşmamasdr Kndansatör devteden çkanldktan snra da tmatik larak devreye giren bir deşarj devresi tarafndan kndansatör üzerindeki yük tamamen ksa sürede bşaltlr ki ksa bir süre snra kndansatör tekrar devreye alnmak istendiğinde kndansatör üzerindeki gerilim sfr lsun ve bir aşr akm meydana gelmesin il k, + + J g m Thyristr Knd;nsrnir Akm Şe kil 3 Kmpanzsyn kntaktöru ile devreye alnan kndansatörün akm dalga şekli & l\4)c 003 H : J ij ;q 9 Step Thyrstr krtsl m g Bu kmpanzasyn yöntemi daha önce de belirtildiği gibi en yaygn larak kullanlan kmpanzasyn yöntemidir Kapasiteler genellikle 5 adet, 7 adet ya da adet grup halinde bulunurlar Bu gruplar Reaktif Güç Knrl Rölesinin kntrlunde kmpanzasyn kntaktörleri ile devreye alrup çkartlrlar Fakat bu durunda da yukarda açklandğ gibi bu yöntemin baz sakncalar mevcuttur Bu sistemdeki sakncalarn en önemli nedeni mekanik anahtarlamadr Mekanik anahtarlamann neden lduğu lumsuz etkiler şöylece sralanabilir: Kntaklarda aşnma meydana gelir ve mekanik parçalarn ömrü ksadr evrede aşr akmlar meydana getirir bu da aşr snnalara yl açar Elektrmanyetik gürültü kaynağdr Sesli çalşrlar Surce Şekil 3Tristör anahtarlamal kndansatör Şekil 3 de kmpanzasyn kndansatörünü sfr geçiş annda devreye alabilen tristörlü bir yap görülmektedir Birbirine ters iki tristörün gerilimin sfrdan geçiş annda tetiktennesi ile V AKs sfrdan büyük lan tristör iletime geçerek kndansatörü devreye almş lur evammda ise tristörün gate devresine sürekli tetikleme verildiği için tristörler sra ile akm yönlerine göre iletime geçerek kndansatörün devrede kalmasn sağlar Kap tetikleme sinyali kesildiğinde ise kndansatör akm sfrdan geçtiği ilk anda tristörler de kesime gideceği için kndansatör de devreden çkmş lur İndüktif akm çekerler 36

7 SAU Fen Bilimleri Enstitüsü ergisi 8Cilt, Say (Mart 004) Statik Reaktif Güç Krpazasyn u Uygulamas ve Matiab Simülasyn u Ü Pekparlak, U Arifglu h geçişlerini alglamak ve istenen açda tetiklemeyi sağlamak için ilave yaplar da bulunmaktadr Ayrca devre kaynaktan çekilen aktif reaktif gücü izlemek için PQ ölçümü eklenmiştir Bilindiği gibi kyclar gibi akm dalga şeklinin sinüs frmunun dşna çkarlmas durumunda barnnikierden bahsetmemek lanakszdr Burada da kmpanzasyn yöntemi her ne kadar hassas ve etkin ise de en büyük dezavantaj larak harnnik prbleminden bahsedilmeli dir Şekil 43 teki devrede bir harmnik filtresi görülmektedir J t COJ!ill Şekil 3 Tristör ile anahtarianan kndansatörün çekigi akmn dalga şekli Şekil4 ve Şekil4de, 7 derece tetikleme açsyla çalşan kycya bağl indüktansn üzerinden elde edilen akm ve gerilim dalga şekilleri görülmektedir Şekil 3 de kndansatörün tristörler ile devreye alnmas srasnda kndansatörden geçen akmn dalga şekli gösterilmiştir Burada yaplan simulasyn gerçeğe ldukça uygundur GörUldUğü gibi kandansatörler devreye girdiginde herhangi bir aşr akm luşmamaktad r Kndansatörün devreden çkartldğ t anndan itibaren ksa bir süre için devreye girip çkacak lan basit bir deşarj devresi yardm ile kandansatörler ksa bir süre içinde deşarj edilirse bir snraki devreye alma işleminde yine herhangi bir aşr akm luşnaz Tristörlerle yaplan anahtarlamada akm tetikleme kesilse de akun sfra gitmeden iletim durnayacağ için kndansatörün akm sfira gittiğinde ise llzerindeki gerilim negatif ya da pzitif tepe geriliminde lacaktr Bu gerilun ksa sürede deşarj edilmez ise bir snraki devreye alma işlemi sfrdan geçişte lsa da aşr akm gözlenecektir IV TRİSTÖR TETİKLEMELİ İNÜKT ANS A (\ {\ 40, \ J V Şekil 4 Tristör tetiklemeli indük:ans akm dalga şekli \ r \ Gtiç elektrniği elemanlar ile gerçekleştirilen kmpanzasyn devrelerinde daha etkin bir yöntem larak AC kyc yöntemi uygulannaktadr Bu yöntemde, bir indüktansn AC kaynaktan çektiği akm tristörlerle kylarak etkin değeri değiştirilmek sureti ile çektiği reaktif güç değeri ayarlanr Buna paralel bağlanmş bir kndansatör düşünüldüğünde devrenin tamamna : tristör kntrllü kapasitör ismi verilmektedir Burada güçleri birbirine eşit bir kapasite ve indüktans ( Qc = QL ) düşünülürse, indüktansn çekeceği akm değeri tristörler kullanlarak O ile maksimum değer arasnda ayarlandğnda, tüm devrenin vereceği kapasitif reaktif güç de Qc değeri ile sfr arasnda ayarlanmş lur Şekil 43 te Iristör Kntrllü Kapasitör devresine ait bir Matiab Simulink devre çizimi mevcuttur evrede sfr HIJ 00 j :m EilJ B{]) (Jl) al (lx) Şekil 4 Tristör tetiklemeli induktans üzerindeki gerilim dalga şekl i 37

8 SAU Fen Bilimleri Enstitüsü ergisi 8Cilt, Say (Mart 004) Statik Reaktif GOç Kmpaasynu Uygulamasi ve Ma da b Simülasynu Ü Pekparlak, U Arifg]u : r,,, L+0,r+lt,_, r, atliilli: tt l IL J t, r+ V t Atin i = = SIQIll TN 000 T dial ;nnari: iwrsi ( tl) ll J V Grilin i J rw a fllfj I I Jl;rrnati rilrczi L rr JL laild f" O9S c I:J t:lrt < Gt, l Şekil 43 Tristör tetiklemeli indüktans yönteminin MATLABSIMULINK benzetimi VSONUÇ Çektiği aktif ve reaktif güçlerin sürekli değişim gösterdiği ark caklar, haddehaneler gibi yüklerin reaktif güç ihtiyacn karşlamak için statik reaktif güç Kmpanzasyn sistemlerinin kullanlmas kaçnlmazdr Statik VAR sistemlerinin kaçnlmaz larak kullanlmasnn yannda klasik kmpanzasyn sistemlerinin alternatifi larak kullanlmas da işletmelere bir çk fayda sağlayacaktr Teknljinin ilerlemesi ile güç elektrniği elemanlarnn fyatlar duşecek ve statik V AR sistemleri küçük işletmeler içinde eknmik bir çöziim halini alacaktr Bu çalşmada, klasik kmpanzasyn sistemlerinin çalşmas simülasyn yardm ie açklanmş ve mevcut dezavantajlarna değinilmiştir Ayrca alternatif larak sunulan statik V AR sistemlerinin çalşmas da açklanmş, sisteme ait bir simülasyn devresi verilmiş ve üzerinden elde edilen eğriler gösterilmiştir KAYNAKLAR [ ]BAYRAM M, Prf r, Kevvetli Akm Tesislerinde Reaktif Güç Kmpanazasynu, Birsen Y aynevl İstanbul 000 []UZUNOGLU M, Yrd ç r, Her Yönü ile Matlab, Türkmen Kitabevi, İstanbul 003 [3]ÖZEMİR A, Elektrik Yüksek Müh, Reaktif Gücün Hzl eğişen laylarda Yapay Sinir Ağ ile Kntrlü, ktra Tezi, Istanbul 997 [4]GÜLSJÜN R, Prf r, Güç Elektrniği, Yldz Teknik U niversitesi BastmYayn Merkezi, YTÜEL , İstanbul l999 [5]GÜRAL 0, ç r, Güç Elektrniği ( Analiz, Tasarm, Simülasyn), Nbel Yayn ağtm, Ankara 000 [6]ARİFOGLU U, ç r, Güç Sistemlerinin Bilgisayar estekli Analizi, Alfa Yaynlar, Sakarya 00 38

ENERJİ SİSTEMLERİNDE KESME YÖNTEMİ İLE GÜVENİLİRLİK ANALIZI

ENERJİ SİSTEMLERİNDE KESME YÖNTEMİ İLE GÜVENİLİRLİK ANALIZI 6Ci1t, lsay1 (Mart 2002) Eneji Sistemlerinde Kesme Y önterni ile Güvenilirlik Anafu FVatansever, FUysal, EYamkğ1u, YUyarğh ENERJİ SİSTEMLERİNDE KESME YÖNTEMİ İLE GÜVENİLİRLİK ANALIZI Fahri VATANSEVER,

Detaylı

SAÜ.MÜH.FAK. MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖLÜMÜ GÜÇ ELEKTRONİĞİ DEVRELERİ VİZE SINAV SORULARI ve çözümleri

SAÜ.MÜH.FAK. MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖLÜMÜ GÜÇ ELEKTRONİĞİ DEVRELERİ VİZE SINAV SORULARI ve çözümleri SAÜ.MÜH.FAK. MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖLÜMÜ GÜÇ ELEKTRONİĞİ DERELERİ İZE SINA SORULARI ve çözümleri Sru ) Şekil de verilen TCR (tristör kntrllü reaktör) devresinde L= mh; L= mh;

Detaylı

AC Circuits Review Assoc.Prof.Dr.Bahtiyar DURSUN Department of Energy Systems Engineering

AC Circuits Review Assoc.Prof.Dr.Bahtiyar DURSUN Department of Energy Systems Engineering ESM 14701 POWER QUALITY IN ENERGY SYSTEMS AND HARMONICS AC Circuits Review Assoc.Prof.Dr.Bahtiyar DURSUN Department of Energy Systems Engineering FAZÖR (PHASOR) Elektrik terminolojisinde kullanılan iki

Detaylı

Şekil-1. Doğru ve Alternatif Akım dalga şekilleri

Şekil-1. Doğru ve Alternatif Akım dalga şekilleri 2. Alternatif Akım =AC (Alternating Current) Değeri ve yönü zamana göre belirli bir düzen içerisinde değişen akıma AC denir. En çok bilinen AC dalga biçimi Sinüs dalgasıdır. Bununla birlikte farklı uygulamalarda

Detaylı

Şekil 1: Direnç-bobin seri devresi. gerilim düşümü ile akımdan 90 o ileri fazlı olan bobin uçlarındaki U L gerilim düşümüdür.

Şekil 1: Direnç-bobin seri devresi. gerilim düşümü ile akımdan 90 o ileri fazlı olan bobin uçlarındaki U L gerilim düşümüdür. 1 TEME DEVEEİN KAMAŞIK SAYIAA ÇÖÜMÜ 1. Direnç Bbin Seri Devresi: (- Seri Devresi Direnç ve bbinin seri bağlı lduğu Şekil 1 deki devreyi alalım. Burada devre gerilimi birbirine dik lan iki bileşene ayrılabilir.

Detaylı

DC/DC gerilim çeviriciler güç kaynakları başta olmak üzere çok yoğun bir şekilde kullanılan devrelerdir.

DC/DC gerilim çeviriciler güç kaynakları başta olmak üzere çok yoğun bir şekilde kullanılan devrelerdir. DC/DC gerilim çeviriciler güç kaynakları başta lmak üzere çk yğun bir şekilde kullanılan devrelerdir. 1. Düşüren DC/DC Gerilim Çevirici (Buck (Step Dwn) DC/DC Cnverter). Yükselten DC/DC Gerilim Çevirici

Detaylı

1.1 FET Çal³ma Bölgeleri. Elektronik-I Laboratuvar 6. Deney. Ad-Soyad: mza: Grup No: JFET; jonksiyon FET. MOSFET; metal-oksit yar iletken FET

1.1 FET Çal³ma Bölgeleri. Elektronik-I Laboratuvar 6. Deney. Ad-Soyad: mza: Grup No: JFET; jonksiyon FET. MOSFET; metal-oksit yar iletken FET Elektronik-I Laboratuvar 6. eney Ad-oyad: mza: rup No: 1 FET ve FET Çal³ma Bölgeleri Alan etkili transistorlar ksaca FET (Field-Eect Transistor) olarak bilinmektedir. Aktif devre eleman olan alan etkili

Detaylı

Deney 2: FET in DC ve AC Analizi

Deney 2: FET in DC ve AC Analizi Deneyin Amacı: Deney 2: FET in DC ve AC Analizi FET in iç yapısının öğrenilmesi ve uygulamalarla çalışma yapısının anlaşılması. A.ÖNBİLGİ FET (Field Effect Transistr) (Alan Etkili Transistör) FET yarıiletken

Detaylı

Ders 04. Elektronik Devre Tasarımı. Güç Elektroniği 1. Ders Notları Ege Üniversitesi Öğretim Üyesi Yrd.Doç.Dr. Mehmet Necdet YILDIZ a aittir.

Ders 04. Elektronik Devre Tasarımı. Güç Elektroniği 1. Ders Notları Ege Üniversitesi Öğretim Üyesi Yrd.Doç.Dr. Mehmet Necdet YILDIZ a aittir. Elektronik Devre Tasarımı Ders 04 Ders Notları Ege Üniversitesi Öğretim Üyesi Yrd.Doç.Dr. Mehmet Necdet YILDIZ a aittir. www.ozersenyurt.net www.orbeetech.com / 1 AC-DC Dönüştürücüler AC-DC dönüştürücüler

Detaylı

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II T.C. LDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATVARI II DENEY 5: KOMPARATÖRLER DENEY GRB :... DENEYİ YAPANLAR :......... RAPOR HAZIRLAYAN

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM FİNAL PROJE ÖDEVİ

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM FİNAL PROJE ÖDEVİ BİLGİSAYA DESTEKLİ TASAIM FİNAL POJE ÖDEVİ Teslim Tarihi 22 Ocak 2014 (Saat 17:00) Ödev rapru elden teslim edilecektir. İlgili MATLAB dsyaları ise sduehmcad@gmail.cm adresine gönderilecektir. Elden teslimler

Detaylı

Alternatif Akım. Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören. Alternatif Akım

Alternatif Akım. Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören. Alternatif Akım Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören Paralel devre 2 İlk durum: 3 Ohm kanunu uygulandığında; 4 Ohm kanunu uygulandığında; 5 Paralel devrede empedans denklemi, 6 Kondansatör (Kapasitans) Alternatif gerilimin etkisi

Detaylı

BÖLÜM 3. A. Deneyin Amac

BÖLÜM 3. A. Deneyin Amac BÖLÜM 3 TRSTÖRLÜ DORULTUCULAR A. Deneyin Amac Tek faz ve 3 faz tristörlü dorultucularn çalmasn ve davranlarn incelemek. Bu deneyde tek faz ve 3 faz olmak üzere tüm yarm ve tam dalga tristörlü dorultucular,

Detaylı

AC/DC DÖNÜŞTÜRÜCÜLER (Doğrultucular)

AC/DC DÖNÜŞTÜRÜCÜLER (Doğrultucular) AC/DC DÖNÜŞTÜRÜCÜLER (Doğrultucular) AC-DC dönüştürücüler (doğrultucular), AC gerilimi DC gerilime dönüştüren güç elektroniği devreleridir. Güç elektroniğinin temel güç devrelerinden doğrultucuları 2 temel

Detaylı

ELEKTRİK MOTOR SÜRÜCÜLERİ: PWM AC KIYICILAR

ELEKTRİK MOTOR SÜRÜCÜLERİ: PWM AC KIYICILAR ELEKTRİK MOTOR SÜRÜCÜLERİ: PWM AC KIYICILAR Hazırlayan ve Sunan: ELEKTRİK_55 SUNUM AKIŞI: PWM (DARBE GENİŞLİK MODÜLASYONU) NEDİR? Çalışma Oranı PWM in Elde Edilmesi Temelleri PWM in Kullanım Alanları AC

Detaylı

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir.

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir. Tristörlü Redresörler ( Doğrultmaçlar ) : Alternatif akımı doğru akıma çeviren sistemlere redresör denir. Redresörler sanayi için gerekli olan DC gerilimin elde edilmesini sağlar. Büyük akım ve gerilimlerin

Detaylı

ENDÜKTİF REAKTİF AKIM NEDİR?

ENDÜKTİF REAKTİF AKIM NEDİR? ENDÜKTİF REAKTİF AKIM NEDİR? Elektrodinamik sisteme göre çalışan transformatör, elektrik motorları gibi cihazlar şebekeden mıknatıslanma akımı çekerler. Mıknatıslanma akımı manyetik alan varken şebekeden

Detaylı

Ders 08. Elektronik Devre Tasarımı. Güç Elektroniği 1. Ders Notları Ege Üniversitesi Öğretim Üyesi Yrd.Doç.Dr. Mehmet Necdet YILDIZ a aittir.

Ders 08. Elektronik Devre Tasarımı. Güç Elektroniği 1. Ders Notları Ege Üniversitesi Öğretim Üyesi Yrd.Doç.Dr. Mehmet Necdet YILDIZ a aittir. Elektronik Devre Tasarımı Ders 08 Ders Notları Ege Üniversitesi Öğretim Üyesi Yrd.Doç.Dr. Mehmet Necdet YILDIZ a aittir. www.ozersenyurt.net www.orbeetech.com / 1 AC AC DÖNÜŞTÜRÜCÜLER AC kıyıcılar (AC-AC

Detaylı

Fotovoltaj Güneş Pilleri : Uygulama Örnekleri

Fotovoltaj Güneş Pilleri : Uygulama Örnekleri Ftvltaj Güneş Pilleri : Uygulama Örnekleri Dç. Dr. İsmail H. ALTAŞ Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektrnik Mühendisliği Bölümü 618 Trabzn FAX : (46) 35 745 E-POSTA : altas@eedec.ktu.edu.tr INTERNET

Detaylı

DENEY 4: SERİ VE PARALEL REZONANS DEVRELERİ

DENEY 4: SERİ VE PARALEL REZONANS DEVRELERİ Deneyin Amacı DENEY 4: SERİ VE PARALEL REZONANS DEVRELERİ Seri ve paralel RLC devrelerinde rezonans durumunun gözlenmesi, rezonans eğrisinin elde edilmesi ve devrenin karakteristik parametrelerinin ölçülmesi

Detaylı

Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I DENEY 6 FM DEMODÜLATÖRÜ

Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I DENEY 6 FM DEMODÜLATÖRÜ Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektrnik Mühendisliği Bölümü EEM 36 Haberleşme I DENEY 6 FM DEMODÜATÖRÜ 6. AMAÇAR. Faz kilitli çevrimin (P) prensibinin çalışılması. P M565 in karakteristiğinin anlaşılması

Detaylı

Beş Seviyeli izole DC Kaynaklı Kaskat İnverterin SPWM Tekniği İle!(ontrolü. edeniz(a1firat.edu. tr, .. OZET ABSTRACT

Beş Seviyeli izole DC Kaynaklı Kaskat İnverterin SPWM Tekniği İle!(ontrolü. edeniz(a1firat.edu. tr, .. OZET ABSTRACT SAÜ. Fen Bilünleri Dergisi ll. Ci lt. Say s.l92007 Beş Seviyeli izle DC Kaynakl Kaskat İnverterin SPWM Tekniği İle!(ntrlü BEŞ SEVİYELİ İZO.LE DC KAYNAKLI KASKAT İNVERTERİN SPWM TEKNiGi İLE KONTROLÜ Erkan

Detaylı

BÖLÜM 3 ALTERNATİF AKIMDA SERİ DEVRELER

BÖLÜM 3 ALTERNATİF AKIMDA SERİ DEVRELER BÖÜM 3 ATENATİF AKMDA SEİ DEVEE 3.1 - (DİENÇ - BOBİN SEİ BAĞANMAS 3. - (DİENÇ - KONDANSATÖÜN SEİ BAĞANMAS 3.3 -- (DİENÇ-BOBİN - KONDANSATÖ SEİ BAĞANMAS 3.4 -- SEİ DEVESİNDE GÜÇ 77 ATENATİF AKM DEVE ANAİİ

Detaylı

AC/DC DÖNÜŞTÜRÜCÜLER (Doğrultucular)

AC/DC DÖNÜŞTÜRÜCÜLER (Doğrultucular) AC/DC DÖNÜŞTÜRÜCÜLER (Doğrultucular) AC-DC dönüştürücüler (doğrultucular), AC gerilimi DC gerilime dönüştüren güç elektroniği devreleridir. Güç elektroniğinin temel güç devrelerinden doğrultucuları 2 temel

Detaylı

DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ

DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ 1- Kırpıcı Devreler: Girişine uygulanan sinyalin bir bölümünü kırpan devrelere denir. En basit kırpıcı devre, şekil 1 'de görüldüğü gibi yarım

Detaylı

Multivibratörler. Monastable (Tek Kararlı) Multivibratör

Multivibratörler. Monastable (Tek Kararlı) Multivibratör Multivibratörler Kare dalga veya dikdörtgen dalga meydana getiren devrelere MULTİVİBRATÖR adı verilir. Bu devreler temel olarak pozitif geri beslemeli iki yükselteç devresinden oluşur. Genelde çalışma

Detaylı

SÜLEYMAN DEMİ REL ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K-Mİ MARLIK FAKÜLTESİ MAKİ NA MÜHENDİ SLİĞİ BÖLÜMÜ MEKANİK LABORATUARI DENEY RAPORU

SÜLEYMAN DEMİ REL ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K-Mİ MARLIK FAKÜLTESİ MAKİ NA MÜHENDİ SLİĞİ BÖLÜMÜ MEKANİK LABORATUARI DENEY RAPORU SÜLEYMAN DEMİ REL ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K-Mİ MARLIK FAKÜLTESİ MAKİ NA MÜHENDİ SLİĞİ BÖLÜMÜ MEKANİK LABORATUARI DENEY RAPORU DENEY ADI DENEYSEL GERİLME ANALİZİ - EĞME DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DOÇ.DR.

Detaylı

Bölüm 3 AC Devreler. 1. AC devrede, seri RC ağının karakteristiklerini anlamak. 2. Kapasitif reaktans, empedans ve faz açısı kavramlarını anlamak.

Bölüm 3 AC Devreler. 1. AC devrede, seri RC ağının karakteristiklerini anlamak. 2. Kapasitif reaktans, empedans ve faz açısı kavramlarını anlamak. Bölüm 3 AC Devreler DENEY 3-1 AC RC Devresi DENEYİN AMACI 1. AC devrede, seri RC ağının karakteristiklerini anlamak. 2. Kapasitif reaktans, empedans ve faz açısı kavramlarını anlamak. GENEL BİLGİLER Saf

Detaylı

PERDE BOYUT ORANI DEGİŞİMİNİN PERDELER VE ÇERÇEVE ARASINDA KESME KUVVETi DAGILIMINA ETKİSİ

PERDE BOYUT ORANI DEGİŞİMİNİN PERDELER VE ÇERÇEVE ARASINDA KESME KUVVETi DAGILIMINA ETKİSİ 6Cilt, lsay (Mart 2002) Perde Byut Oran Değişiminin Perdeler Ve Çerçeve Arasnda Kesme Kuvveti Dağhmna Etkisi HKasap, V Akyüncü PERDE BOYUT ORANI DEGİŞİMİNİN PERDELER VE ÇERÇEVE ARASINDA KESME KUVVETi DAGILIMINA

Detaylı

REAKTİF GÜÇ KOMPANZASYONU ve REZONANS HESAPLARI

REAKTİF GÜÇ KOMPANZASYONU ve REZONANS HESAPLARI REAKTİF GÜÇ KOMPANZASYONU ve REZONANS HESAPLARI Alper Terciyanlı TÜBİTAK-BİLTEN alper.terciyanli@emo.org.tr EMO Ankara Şube Reaktif Güç Kompanzasyonu Eğitimi 16.07.2005 1 Kapsam Genel Kavramlar Reaktif

Detaylı

FOTOELEKTRİK OLAY. n.h.c FOTOELEKTRİK OLAY. Işık Şiddeti. Işık Yayan Kaynağın Gücü. Foton Enerjisi

FOTOELEKTRİK OLAY. n.h.c FOTOELEKTRİK OLAY. Işık Şiddeti. Işık Yayan Kaynağın Gücü. Foton Enerjisi FOTOELEKTRİK OLAY FOTOELEKTRİK OLAY Işığın yapısı için öne sürülen mdellerden birisi de tanecik mdelidir. Işığın tanecikli yapıda lduğunu ispatlayan bazı laylar vardır. Ftelektrik layı da bu laylardan

Detaylı

Alternatif Akım; Zaman içerisinde yönü ve şiddeti belli bir düzen içerisinde değişen akıma alternatif akım denir.

Alternatif Akım; Zaman içerisinde yönü ve şiddeti belli bir düzen içerisinde değişen akıma alternatif akım denir. ALTERNATiF AKIM Alternatif Akım; Zaman içerisinde yönü ve şiddeti belli bir düzen içerisinde değişen akıma alternatif akım denir. Doğru akım ve alternatif akım devrelerinde akım yönleri şekilde görüldüğü

Detaylı

DENEY 7 DALGALI GERİLİM ÖLÇÜMLERİ - OSİLOSKOP

DENEY 7 DALGALI GERİLİM ÖLÇÜMLERİ - OSİLOSKOP DENEY 7 DALGALI GERİLİM ÖLÇÜMLERİ - OSİLOSKOP Amaç: Bu deneyin amacı, öğrencilerin alternatif akım ve gerilim hakkında bilgi edinmesini sağlamaktır. Deney sonunda öğrencilerin, periyot, frekans, genlik,

Detaylı

5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri

5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri Elektrik devrelerinde ölçülebilen büyüklükler olan; 5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri Akım Gerilim Devrede bulunan kaynakların tiplerine göre değişik şekillerde olabilir. Zamana bağlı

Detaylı

GÜÇ ELEKTRONİĞİ TEMEL KONTROLLÜ GÜÇ ELEMANLARI YRD.DOÇ. MUHAMMED GARİP

GÜÇ ELEKTRONİĞİ TEMEL KONTROLLÜ GÜÇ ELEMANLARI YRD.DOÇ. MUHAMMED GARİP GÜÇ ELEKTRONİĞİ TEMEL KONTROLLÜ GÜÇ ELEMANLARI YRD.DOÇ. MUHAMMED GARİP TRİSTÖR (SCR) Yapı ve Sembol İletim Karakteristiği KARAKTERİSTİK DEĞERLER I GT : Tetikleme Akımı. U GT : Tetikleme Gerilimi I GTM

Detaylı

Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Arş. Gör. KAZIM EVECAN 25.05.2015

Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Arş. Gör. KAZIM EVECAN 25.05.2015 Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektrnik Mühendisliği Bölümü Arş. Gör. KAZIM EVECAN 5.05.05 Özet: Bu dkümanda haberleşme elektrniği dersine başlamadan önce hatırlanması gereken ve temel bilgiler özet halinde

Detaylı

Alçak Gerilimde Aktif Filtre ile Akım Harmoniklerinin Etkisinin Azaltılması

Alçak Gerilimde Aktif Filtre ile Akım Harmoniklerinin Etkisinin Azaltılması 618 Alçak Gerilimde Aktif Filtre ile Akım Harmoniklerinin Etkisinin Azaltılması 1 Latif TUĞ ve * 2 Cenk YAVUZ 1 Sakarya Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Elektrik-Elektronik Mühendisliği Böl., Sakarya,

Detaylı

Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011

Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011 Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011 1 KompanzasyonSistemlerinde Kullanılan Elemanlar Güç Kondansatörleri ve deşarj dirençleri Kondansatör Kontaktörleri Pano Reaktif Güç Kontrol

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DENEY FÖYÜ DENEY ADI AC AKIM, GERİLİM VE GÜÇ DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEY SORUMLUSU DENEY GRUBU: DENEY TARİHİ : TESLİM

Detaylı

Anten Tasarımı. HFSS Anten Benzetimi

Anten Tasarımı. HFSS Anten Benzetimi Bu dokümanda, antene ait temel bilgiler verilmiş ve HFSS programında anten tasarımının nasıl yapıldığı gösterilmiştir. Anten Tasarımı HFSS Anten Benzetimi KAZIM EVECAN Dumlupınar Üniversitesi Elektrik-Elektronik

Detaylı

ELEKTRİK ENERJİ SİSTEMLERİNDE OLUŞAN HARMONİKLERİN FİLTRELENMESİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ MODELLENMESİ VE SİMÜLASYONU

ELEKTRİK ENERJİ SİSTEMLERİNDE OLUŞAN HARMONİKLERİN FİLTRELENMESİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ MODELLENMESİ VE SİMÜLASYONU T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ELEKTRİK ENERJİ SİSTEMLERİNDE OLUŞAN HARMONİKLERİN FİLTRELENMESİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ MODELLENMESİ VE SİMÜLASYONU Mehmet SUCU (Teknik Öğretmen, BSc.)

Detaylı

güç Atörleri Ans çak gerilim Al kond

güç Atörleri Ans çak gerilim Al kond Alçak gerilim Güç Kondansatörleri Alçak gerilim Güç Kondansatörleri İçindekiler Teknik Özellikler...241 Genel Bilgiler...241 Alçak Gerilim Güç Kondansatörleri Karakteristikleri...242 Kurulum ve Kullanım...242

Detaylı

Kompanzasyon ve Harmonik Filtreleme. Eyüp AKPINAR DEÜ

Kompanzasyon ve Harmonik Filtreleme. Eyüp AKPINAR DEÜ Kompanzasyon ve Harmonik Filtreleme Eyüp AKPINAR DEÜ Dağıtım Hatlarında Reaktif Güç Kullanıcı yükleri genellikle endüktif olduğu için reaktif güç çekerler Hatlarda, transformatörlerde, iletim hatlarında

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Levent Çetin. Alternatif Gerilim. Alternatif Akımın Fazör Olarak İfadesi. Temel Devre Elemanlarının AG Etkisi Altındaki Davranışları

Yrd. Doç. Dr. Levent Çetin. Alternatif Gerilim. Alternatif Akımın Fazör Olarak İfadesi. Temel Devre Elemanlarının AG Etkisi Altındaki Davranışları Yrd. Doç. Dr. Levent Çetin İçerik Alternatif Gerilim Faz Kavramı ın Fazör Olarak İfadesi Direnç, Reaktans ve Empedans Kavramları Devresinde Güç 2 Alternatif Gerilim Alternatif gerilim, devre üzerindeki

Detaylı

ADIYAMAN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ DEVRE ANALĠZĠ LABORATUVARI-II DENEY RAPORU

ADIYAMAN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ DEVRE ANALĠZĠ LABORATUVARI-II DENEY RAPORU ADIYAMAN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ DEVRE ANALĠZĠ LABORATUVARI-II DENEY RAPORU DENEY NO : DENEYĠN ADI : DENEY TARĠHĠ : DENEYĠ YAPANLAR : RAPORU HAZIRLAYANIN

Detaylı

Gerilim beslemeli invertörler, akım beslemeli invertörler / 13. Hafta. Sekil-7.7 de endüktif yükte çalışan PWM invertör görülmektedir.

Gerilim beslemeli invertörler, akım beslemeli invertörler / 13. Hafta. Sekil-7.7 de endüktif yükte çalışan PWM invertör görülmektedir. 1 fazlı Gerilim Kaynaklı PWM invertörler (Endüktif yükte); Sekil-7.7 de endüktif yükte çalışan PWM invertör görülmektedir. Şekil-7.7 den görüldüğü gibi yükün endüktif olması durumunda, yük üzerindeki enerjinin

Detaylı

Domintell Home Technology ile Neleri Yaparsınız?

Domintell Home Technology ile Neleri Yaparsınız? Tüm yaşam alanlarının güvene ve knfra kavuşturulmasını hedefleyen Digi Platfrm, yüksek teknlji ve düşük maliyetli çözümleri ile her yaşam alanına hizmet etmeyi kendine ilke edinmiştir. Uzmanlaşmış kadrsu

Detaylı

Şekil 7.1. (a) Sinüs dalga giriş sinyali, (b) yarım dalga doğrultmaç çıkışı, (c) tam dalga doğrultmaç çıkışı

Şekil 7.1. (a) Sinüs dalga giriş sinyali, (b) yarım dalga doğrultmaç çıkışı, (c) tam dalga doğrultmaç çıkışı DENEY NO : 7 DENEY ADI : DOĞRULTUCULAR Amaç 1. Yarım dalga ve tam dalga doğrultucu oluşturmak 2. Dalgacıkları azaltmak için kondansatör filtrelerinin kullanımını incelemek. 3. Dalgacıkları azaltmak için

Detaylı

DENEY 2: DİYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERİ

DENEY 2: DİYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERİ DENEY 2: DİYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERİ 1. Kırpıcı Devreler: Girişine uygulanan sinyalin bir bölümünü kırpan devrelere denir. En basit kırpıcı devre, Şekil 1 de görüldüğü gibi yarım

Detaylı

TEK FAZLI KONTROLLU VE KONTROLSUZ DOĞRULTUCULAR

TEK FAZLI KONTROLLU VE KONTROLSUZ DOĞRULTUCULAR FIRAT ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ GÜÇ ELEKTRONİĞİ LABORATUVARI DENEY NO:1 TEK FAZLI KONTROLLU VE KONTROLSUZ DOĞRULTUCULAR 1.1 Giriş Diyod ve tristör gibi

Detaylı

Işığın Modülasyonu. 2008 HSarı 1

Işığın Modülasyonu. 2008 HSarı 1 şığın Mdülasynu 008 HSarı 1 Ders İçeriği Temel Mdülasyn Kavramları LED şık Mdülatörler Elektr-Optik Mdülatörler Akust-Optik Mdülatörler Raman-Nath Tipi Mdülatörler Bragg Tipi Mdülatörler Magnet-Optik Mdülatörler

Detaylı

Metal Oksitli Alan Etkili Transistör (Mosfet) Temel Yapısı ve Çalışması

Metal Oksitli Alan Etkili Transistör (Mosfet) Temel Yapısı ve Çalışması Metal Oksitli Alan Etkili Transistör (Mosfet) Temel Yapısı ve Çalışması Elektronik alanında çok kullanılan elemanlardan birisi olan Mosfet, bu güne kadar pek çok alanda yoğun bir şekilde kullanılmış ve

Detaylı

DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre

DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre DENEYİN AMACI 1. IC zamanlayıcı NE555 in çalışmasını öğrenmek. 2. 555 multivibratörlerinin çalışma ve yapılarını öğrenmek. 3. IC zamanlayıcı anahtar devresi yapmak. GİRİŞ

Detaylı

1. RC Devresi Bir RC devresinde zaman sabiti, eşdeğer kapasitörün uçlarındaki Thevenin direnci ve eşdeğer kapasitörün çarpımıdır.

1. RC Devresi Bir RC devresinde zaman sabiti, eşdeğer kapasitörün uçlarındaki Thevenin direnci ve eşdeğer kapasitörün çarpımıdır. DENEY 1: RC DEVRESİ GEÇİCİ HAL DURUMU Deneyin Amaçları RC devresini geçici hal durumunu incelemek Kondansatörün geçici hal eğrilerini (şarj ve deşarj) elde etmek, Zaman sabitini kavramını gerçek devrede

Detaylı

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ 4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ KONULAR 1. Ani Güç, Ortalama Güç 2. Dirençli Devrelerde Güç 3. Bobinli Devrelerde Güç 4. Kondansatörlü Devrelerde Güç 5. Güç Üçgeni 6. Güç Ölçme GİRİŞ Bir doğru akım devresinde

Detaylı

Kompanzasyon ve Harmonik Filtreleme. Eyüp AKPINAR DEÜ

Kompanzasyon ve Harmonik Filtreleme. Eyüp AKPINAR DEÜ Kompanzasyon ve Harmonik Filtreleme Eyüp AKPINAR DEÜ Dağıtım Hatlarında Reaktif Güç Kullanıcı yükleri genellikle endüktif olduğu için reaktif güç çekerler Hatlarda, transformatörlerde, iletim hatlarında

Detaylı

Algoritma, Akış Şeması ve Örnek Program Kodu Uygulamaları Ünite-9

Algoritma, Akış Şeması ve Örnek Program Kodu Uygulamaları Ünite-9 Örnek 1 Algritma, Akış Şeması ve Örnek Prgram Kdu Uygulamaları Ünite-9 Klavyeden girilen A, B, C sayılarına göre; A 50'den büyük ve 70'den küçük ise; A ile B sayılarını tplayıp C inci kuvvetini alan ve

Detaylı

Yükseltici DA Kıyıcılar, Gerilim beslemeli invertörler / 12. Hafta

Yükseltici DA Kıyıcılar, Gerilim beslemeli invertörler / 12. Hafta E sınıfı DC kıyıcılar; E sınıfı DC kıyıcılar, çift yönlü (4 bölgeli) DC kıyıcılar olarak bilinmekte olup iki adet C veya iki adet D sınıfı DC kıyıcının birleşiminden oluşmuşlardır. Bu tür kıyıcılar, iki

Detaylı

BÖLÜM 2 DİYOTLU DOĞRULTUCULAR

BÖLÜM 2 DİYOTLU DOĞRULTUCULAR BÖLÜM 2 DİYOTLU DOĞRULTUCULAR A. DENEYİN AMACI: Tek faz ve 3 faz diyotlu doğrultucuların çalışmasını ve davranışlarını incelemek. Bu deneyde tek faz ve 3 faz olmak üzere tüm yarım ve tam dalga doğrultucuları,

Detaylı

Direnç ALIŞTIRMALAR

Direnç ALIŞTIRMALAR 58 2.10. ALIŞTIRMALAR Soru 2.1 : Direnci 7 olan alüminyumdan yapılmış bir iletim hattının kesiti 0.2cm 2 dir. Buna göre, hattın uzunluğu kaç km.dir (KAl = 35 m/ mm 2 ). (Cevap : L = 52.5 km) Soru 2.2 :

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ ELEKTRİK DEVRELERİ I LABORATUVARI DENEY RAPORU. Deney No: 6 GEÇİCİ DURUM ANALİZİ

ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ ELEKTRİK DEVRELERİ I LABORATUVARI DENEY RAPORU. Deney No: 6 GEÇİCİ DURUM ANALİZİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ ELEKTRİK DEVRELERİ I LABORATUVARI DENEY RAPORU Deney No: 6 GEÇİCİ DURUM ANALİZİ Yrd. Doç. Dr. Canan ORAL Arş. Gör. Ayşe AYDIN YURDUSEV Öğrenci: Adı

Detaylı

Samet Kocatürk, Görkem Şen, Ali Rıfat Boynueğri, Mehmet Uzunoğlu, Recep Yumurtacı 1

Samet Kocatürk, Görkem Şen, Ali Rıfat Boynueğri, Mehmet Uzunoğlu, Recep Yumurtacı 1 TRİSTÖR ANAHTARLAMALI BİR KOMPANZASYON SİSTEMİNİN TASARLANMASI VE UYGULAMASI DESIGN AND APPLICATION OF A TRISTOR SWITCHING CAPACITOR COMPENSATION SYSTEM Samet Kocatürk, Görkem Şen, Ali Rıfat Boynueğri,

Detaylı

Temel Devre Elemanlarının Alternatif Gerilim Etkisi Altındaki Davranışları

Temel Devre Elemanlarının Alternatif Gerilim Etkisi Altındaki Davranışları Temel Devre Elemanlarının Alternatif Gerilim Etkisi Altındaki Davranışları Direnç (R) Alternatif gerilimin etkisi altındaki direnç, Ohm kanunun bilinen ifadesini korur. Denklemlerden elde edilen sonuç

Detaylı

Çizelge 1. Yeraltısuyu beslenim sıcaklığı ve yükseltisi tahmininde kullanılan yöntemlerin karşılaştırılması

Çizelge 1. Yeraltısuyu beslenim sıcaklığı ve yükseltisi tahmininde kullanılan yöntemlerin karşılaştırılması YERALTISUYU BESLENİM SICAKLIK VE YÜKSELTİSİNİN BELİRLENMESİ Yeraltısuyu sistemlerinde beslenim kşulları, arazi gözlemleri ile tpgrafik, jeljik, hidrjeljik, meterljik bilgilerin birleştirilmesi ile belirlenebilir.

Detaylı

ÖZELLİKLER...15 ŞEKİLLER

ÖZELLİKLER...15 ŞEKİLLER Kullanım Kılavuzu İÇİNDEKİLER CİHAZ HAKKINDA GENEL BİLGİ... 3 DOĞRU KULLANIM VE GÜVENLİK ŞARTLARI... 3 BAĞLANTI ŞEKİLLERİ... 4 ÖN PANEL TANIMLAR... 5 ARKA KAPAK TANIMLAR... 6 ANLIK ÖLÇÜMLER... 6 MAKSİMUM,

Detaylı

BÖLÜM X OSİLATÖRLER. e b Yükselteç. Be o Geri Besleme. Şekil 10.1 Yükselteçlerde geri besleme

BÖLÜM X OSİLATÖRLER. e b Yükselteç. Be o Geri Besleme. Şekil 10.1 Yükselteçlerde geri besleme BÖLÜM X OSİLATÖRLER 0. OSİLATÖRE GİRİŞ Kendi kendine sinyal üreten devrelere osilatör denir. Böyle devrelere dışarıdan herhangi bir sinyal uygulanmaz. Çıkışlarında sinüsoidal, kare, dikdörtgen ve testere

Detaylı

4.4. Gerilim Kararlılığının Temel Geçici Hal Durumu

4.4. Gerilim Kararlılığının Temel Geçici Hal Durumu 49 4.4. Gerilim Kararlılığının Temel Geçici Hal Durumu Đletim sistemine bağlı bir asenkron motorun şekil (4.3.b) ' deki P-V eğrileriyle, iletim sisteminin P-V eğrilerini biraraya getirerek, sürekli hal

Detaylı

DENEY FÖYÜ 7: Seri ve Paralel Rezonans Devreleri

DENEY FÖYÜ 7: Seri ve Paralel Rezonans Devreleri DENEY FÖYÜ 7: Seri ve Paralel Rezonans Devreleri Deneyin Amacı: Seri ve paralel rezonans devrelerini incelemek, devrelerin karakteristik parametrelerini hesaplamak ve ölçmek, rezonans eğrilerini çizmek.

Detaylı

ELK273 Elektrik ve Elektronik Mühendisliğinin Temelleri Ders 8- AC Devreler. Yard.Doç.Dr. Ahmet Özkurt.

ELK273 Elektrik ve Elektronik Mühendisliğinin Temelleri Ders 8- AC Devreler. Yard.Doç.Dr. Ahmet Özkurt. ELK273 Elektrik ve Elektronik Mühendisliğinin Temelleri Ders 8- AC Devreler Yard.Doç.Dr. Ahmet Özkurt Ahmet.ozkurt@deu.edu.tr http://ahmetozkurt.net İçerik AC ve DC Empedans RMS değeri Bobin ve kondansatörün

Detaylı

DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI

DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI DENEY 6: KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIMDA DAVRANIŞI 1. Açıklama Kondansatör doğru akımı geçirmeyip alternatif akımı

Detaylı

TÜRKĠYE CUMHURĠYETĠ ERCĠYES ÜNĠVERSĠTESĠ BĠYOMEDĠKAL MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ TIBBĠ CĠHAZLARIN KALĠBRASYONU LABORATUVARI

TÜRKĠYE CUMHURĠYETĠ ERCĠYES ÜNĠVERSĠTESĠ BĠYOMEDĠKAL MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ TIBBĠ CĠHAZLARIN KALĠBRASYONU LABORATUVARI TÜRKĠYE CUMHURĠYETĠ ERCĠYES ÜNĠVERSĠTESĠ BĠYOMEDĠKAL MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ TIBBĠ CĠHAZLARIN KALĠBRASYONU LABORATUVARI DENEY NO:6 ELEKTROKOTER CĠHAZI KALĠBRASYONU Elektrkter; ameliyatlarda dkuyu yakarak kesme

Detaylı

Mekatronik Mühendisliği Lab1 (Elektrik-Elektronik) Seri ve Paralel RLC Devreleri

Mekatronik Mühendisliği Lab1 (Elektrik-Elektronik) Seri ve Paralel RLC Devreleri YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNA FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK-ELEKTRONİK LABORATUARI (LAB I) DENEY 3 Deney Adı: Seri ve Paralel RLC Devreleri Öğretim Üyesi: Yard. Doç. Dr. Erhan AKDOĞAN

Detaylı

Güç elektroniği elektrik mühendisliğinde enerji ve elektronik bilim dalları arasında bir bilim dalıdır.

Güç elektroniği elektrik mühendisliğinde enerji ve elektronik bilim dalları arasında bir bilim dalıdır. 3. Bölüm Güç Elektroniğinde Temel Kavramlar ve Devre Türleri Doç. Dr. Ersan KABALC AEK-207 GÜNEŞ ENERJİSİ İLE ELEKTRİK ÜRETİMİ Güç Elektroniğine Giriş Güç elektroniği elektrik mühendisliğinde enerji ve

Detaylı

ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ

ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ Yrd. Doç. Dr. Özhan ÖZKAN MOSFET: Metal-Oksit Yarıiletken Alan Etkili Transistor (Geçidi Yalıtılmış

Detaylı

AYDINLATMA DEVRELERİNDE KOMPANZASYON

AYDINLATMA DEVRELERİNDE KOMPANZASYON AYDINLATMA DEVRELERİNDE KOMPANZASYON Dünyamızın son yıllarda karşı karşıya kaldığı enerji krizi, araştırmacıları bir yandan yeni enerji kaynaklarına yöneltirken diğer yandan daha verimli sistemlerin tasarlanması

Detaylı

Doğrultucularda ve Eviricilerde Kullanılan Pasif Filtre Türlerinin İncelenmesi ve Karşılaştırılması

Doğrultucularda ve Eviricilerde Kullanılan Pasif Filtre Türlerinin İncelenmesi ve Karşılaştırılması Enerji Verimliliği ve Kalitesi Sempozyumu EVK 2015 Doğrultucularda ve Eviricilerde Kullanılan Pasif Filtre Türlerinin İncelenmesi ve Karşılaştırılması Mehmet Oğuz ÖZCAN Ezgi Ünverdi AĞLAR Ali Bekir YILDIZ

Detaylı

DENEY 10 UJT-SCR Faz Kontrol

DENEY 10 UJT-SCR Faz Kontrol DNY 0 UJT-SCR Faz Kontrol DNYİN AMACI. Faz kontrol ilkesini öğrenmek.. RC faz kontrol devresinin çalışmasını öğrenmek. 3. SCR faz kontrol devresindeki UJT gevşemeli osilatör uygulamasını incelemek. GİRİŞ

Detaylı

KONUM ALGILAMA YÖNTEMLERİ VE KONTROLÜ

KONUM ALGILAMA YÖNTEMLERİ VE KONTROLÜ KONUM ALGILAMA YÖNTEMLERİ VE KONTROLÜ 1. AMAÇ: Endüstride kullanılan direnç, kapasite ve indüktans tipi konum (yerdeğiştirme) algılama transdüserlerinin temel ilkelerini açıklayıp kapalı döngü denetim

Detaylı

AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri

AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri U : AC girişteki efektif faz gerilimi f : Frekans q : Faz sayısı I d, I y : DC çıkış veya yük akımı (ortalama değer) U d U d : DC çıkış gerilimi, U d = f() : Maksimum

Detaylı

Şekil 1. n kanallı bir FET in Geçiş ve Çıkış Özeğrileri

Şekil 1. n kanallı bir FET in Geçiş ve Çıkış Özeğrileri DENEY NO : 3 DENEYİN ADI : FET - Elektriksel Alan Etkili Transistör lerin Karakteristikleri DENEYİN AMACI : FET - Elektriksel Alan Etkili Transistör lerin karakteristiklerini çıkarmak, ilgili parametrelerini

Detaylı

DENEY FÖYÜ 5: Diyotlu Doğrultma Devreleri

DENEY FÖYÜ 5: Diyotlu Doğrultma Devreleri Deneyin Amacı: DENEY FÖYÜ 5: Diyotlu Doğrultma Devreleri Alternatif akımı doğru akıma dönüştürebilmek, yarım dalga ve tam dalga doğrultma kavramlarını anlayabilmek ve diyot ve köprü diyotla doğrultma devrelerini

Detaylı

DOĞRU AKIM DA RC DEVRE ANALİZİ

DOĞRU AKIM DA RC DEVRE ANALİZİ DENEYİN AMAÇLARI DOĞRU AKIM DA RC DEVRE ANALİZİ RC devresinde kondansatörün şarj ve deşarj eğrilerini elde etmek Zaman sabiti kavramını öğrenmek Seri RC devresinin geçici cevaplarını incelemek Deney Malzemeleri:

Detaylı

8.KISIM OSİLOSKOP-2 DC + AC ŞEKLİNDEKİ TOPLAM İŞARETLERİN ÖLÇÜMÜ

8.KISIM OSİLOSKOP-2 DC + AC ŞEKLİNDEKİ TOPLAM İŞARETLERİN ÖLÇÜMÜ 8.KISIM OSİLOSKOP-2 DC + AC ŞEKLİNDEKİ TOPLAM İŞARETLERİN ÖLÇÜMÜ Osiloskobun DC ve AC seçici anahtarları kullanılarak yapılır. Böyle bir gerilime örnek olarak DC gerilim kaynaklarının çıkışında görülen

Detaylı

DAĞITIM ŞEBEKELERİNDE GERİLİM DÜŞÜMÜ HESABI Alternatif Akımda Enerji Dağıtımı Bir Fazlı Şebeke

DAĞITIM ŞEBEKELERİNDE GERİLİM DÜŞÜMÜ HESABI Alternatif Akımda Enerji Dağıtımı Bir Fazlı Şebeke Maksimum (Tepe, Pik) Değer i,u Pozitif Alternans 90 180 5ms 10ms T Periyot 15ms 20ms 270 360 Negatif Alternans t (s) Periyot: Bir saykılın oluşması için geçen süreye denir. T ile gösterilir. Birimi saniye(s)

Detaylı

EEM 202 DENEY 5 SERİ RL DEVRESİ

EEM 202 DENEY 5 SERİ RL DEVRESİ SERİ RL DEVRESİ 5.1 Amaçlar i, v, v R ve v L için RMS değerlerini hesaplama Seri RL devresinde voltaj ve empedans üçgenlerini tanımlama Seri RL devresinin empdansının kazanç ve faz karakteristiklerini

Detaylı

Alternatif Akım Devre Analizi

Alternatif Akım Devre Analizi Alternatif Akım Devre Analizi Öğr.Gör. Emre ÖZER Alternatif Akımın Tanımı Zamaniçerisindeyönüveşiddeti belli bir düzen içerisinde (periyodik) değişen akıma alternatif akımdenir. En bilinen alternatif akım

Detaylı

DENEY 13 Diyak ve Triyak Karakteristikleri

DENEY 13 Diyak ve Triyak Karakteristikleri DENEY 13 Diyak ve Triyak Karakteristikleri DENEYİN AMACI 1. Triyak karakteristiklerini öğrenmek ve ölçmek. 2. Diyak karakteristiklerini öğrenmek ve ölçmek. 3. Diyak-Triyak faz kontrol devrelerini incelemek.

Detaylı

2. Bölüm: Diyot Uygulamaları. Doç. Dr. Ersan KABALCI

2. Bölüm: Diyot Uygulamaları. Doç. Dr. Ersan KABALCI 2. Bölüm: Diyot Uygulamaları Doç. Dr. Ersan KABALCI 1 Yük Eğrisi Yük eğrisi, herhangi bir devrede diyot uygulanan bütün gerilimler (V D ) için muhtemel akım (I D ) durumlarını gösterir. E/R maksimum I

Detaylı

EEM211 ELEKTRİK DEVRELERİ-I

EEM211 ELEKTRİK DEVRELERİ-I EEM211 ELEKTRİK DEVRELERİ-I Prof. Dr. Selçuk YILDIRIM Siirt Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Kaynak (Ders Kitabı): Fundamentals of Electric Circuits Charles K. Alexander Matthew N.O. Sadiku

Detaylı

VERİ İLETİŞİMİ FİNALİ

VERİ İLETİŞİMİ FİNALİ VERİ İLETİŞİMİ FİNALİ Süre: 1 saat 40 dakika 22 Ocak 2014 Bnus 5 puan 1. (20 puan) a) Aşağıdaki kdların minimum Hamming uzaklıkları nedir? Bu iki farklı tür kdlamanın her biri kaç bitlik hatayı sezebilir?

Detaylı

Deney 4: Güç Ölçümü. Şekil 4.1 : Alternatif akımda alıcıların akım ve gerilim vektörleri ile faz farkı

Deney 4: Güç Ölçümü. Şekil 4.1 : Alternatif akımda alıcıların akım ve gerilim vektörleri ile faz farkı Deneyin Amacı: Deney 4: Güç Ölçümü Elektrik devrelerinde gücün tanımının yapılması ve güç bileşenlerinin öğrenilmesi. Elektrik panolarının kullanımının uygulamalı olarak öğrenilmesi. A.ÖNBİLGİ Güç, iş

Detaylı

FOTOELEKTRİK OLAY. n.h.c FOTOELEKTRİK OLAY. Işık Şiddeti. Işık Yayan Kaynağın Gücü. Foton Enerjisi

FOTOELEKTRİK OLAY. n.h.c FOTOELEKTRİK OLAY. Işık Şiddeti. Işık Yayan Kaynağın Gücü. Foton Enerjisi FOTOELEKTRİK OLAY FOTOELEKTRİK OLAY Işığın yapısı için öne sürülen mdellerden birisi de tanecik mdelidir. Işığın tanecikli yapıda lduğunu ispatlayan bazı laylar vardır. Ftelektrik layı da bu laylardan

Detaylı

Şekil 1. Darbe örnekleri

Şekil 1. Darbe örnekleri PWM SOKET BİLGİ KİTAPÇIĞI PWM(Darbe Genişlik Modülasyonu) Nedir? Darbe genişlik modülasyonundan önce araçlardaki fren sistemlerinden bahsetmekte fayda var. ABS frenler bilindiği üzere tekerleklerin kızaklanmasını

Detaylı

14. SİNÜSOİDAL AKIMDA DİRENÇ, KAPASİTE, İNDÜKTANS VE ORTAK İNDÜKTANSIN ÖLÇÜLMESİ

14. SİNÜSOİDAL AKIMDA DİRENÇ, KAPASİTE, İNDÜKTANS VE ORTAK İNDÜKTANSIN ÖLÇÜLMESİ 14. SİNÜSOİDAL AKIMDA DİRENÇ, KAPASİTE, İNDÜKTANS VE ORTAK İNDÜKTANSIN ÖLÇÜLMESİ Sinüsoidal Akımda Direncin Ölçülmesi Sinüsoidal akımda, direnç üzerindeki gerilim ve akım dalga şekilleri ve fazörleri aşağıdaki

Detaylı

EFix basit montaj. EFix TBS260

EFix basit montaj. EFix TBS260 Bili değişimi EFix basit mntaj EFix TBS2 EFix ömme TBS2, TL5 flresan lambalar için mdüler ömme bir avizedir. Tplam yüksekliği sadece 54 mm ve çk düz bir çerçeveye sahip lan ürün, açık, izli ve alçıpan

Detaylı

TEK FAZLI DOĞRULTUCULAR

TEK FAZLI DOĞRULTUCULAR ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK ÜHENDĠSLĠĞĠ GÜÇ ELEKTRONĠĞĠ LABORATUAR TEK FAZL DOĞRULTUCULAR Teorik Bilgi Pek çok güç elektroniği uygulamasında, giriş gücü şebekeden alınan 50-60 Hz lik AC güç şeklindedir ve uygulamada

Detaylı

AG elektrik tesisatlarında güvenlik için kullanılan İLKELER (IEC 60364) Etienne TISON IEC/TC64 Başkan 2015

AG elektrik tesisatlarında güvenlik için kullanılan İLKELER (IEC 60364) Etienne TISON IEC/TC64 Başkan 2015 AG elektrik tesisatlarında güvenlik için kullanılan İLKELER (IEC 60364) Etienne TISON IEC/TC64 Başkan 2015 Sunumun içeriği Güvenlik üzerine IEC rganizasynu IEC/TC64: Tanıtım AG elektrik tesisatları: IEC

Detaylı

BÖLÜM 5. Gerilim Azaltan Dönü türücünün Kal Durum Devre Analizi

BÖLÜM 5. Gerilim Azaltan Dönü türücünün Kal Durum Devre Analizi BÖÜM 5 DC-DC DÖNÜTÜRÜCÜER A. Deneyin Amac DC-DC erilim azaltan dönütürücü (buck converter) ve DC-DC erilim artran dönütürücü (boost converter) devrelerinin davranlar incelemek. Bu deneyde erilim azaltan

Detaylı

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI VI. DENEY FÖYÜ

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI VI. DENEY FÖYÜ ELEKTİK DEELEİ-2 LABOATUAI I. DENEY FÖYÜ ALTENATİF AKIM DEESİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ Amaç: Alternatif akım devresinde harcanan gücün analizi ve ölçülmesi. Gerekli Ekipmanlar: AA Güç Kaynağı, 1kΩ Direnç, 0.5H Bobin,

Detaylı

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK TESİSLERİ LABORATUARI RAPOR KİTABI

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK TESİSLERİ LABORATUARI RAPOR KİTABI KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK TESİSLERİ LABORATUARI RAPOR KİTABI KOCAELİ 2016 RAPOR HAZIRLAMA KURALLARI 1. Deney raporlarının yazımında A4 kağıdı kullanılmalıdır.

Detaylı