Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download ""

Transkript

1 WORLD ENERGY OUTLOOK

2 ULUSLARARASI ENERJÝ AJANSI Uluslararasý Enerji Ajansý (UEA) özerk bir kurum olarak 1974 yýlýnda kurulmuþtur. UEA'nýn iki temel görevi vardýr. Bunlar, petrol arzýndaki fiziki aksamalara karþý kolektif tedbirler yoluyla üyelerinin enerji arz güvenliðini geliþtirmek ve 28 üye ülke ve diðer ülkeler için güvenilir, ekonomik ve temiz enerji saðlama imkanlarý üzerine saygýn araþtýrma ve analizler gerçekleþtirmektir. UEA, her biri en az 90 günlük net ithalatý oranýnda petrol stoðunu elinde bulundurmak zorunluluðu olan üye ülkeler arasýnda enerji iþbirliði üzerine kapsamlý bir program yürütmektedir. Kurumun diðer amaçlarý þu þekildedir: Arz güvenliðinin aksamasý durumunda etkin bir acil müdahale kapasitesinin geliþtirilmesi gibi çözümlerle, üye ülkelerin tüm enerji çeþitleri için güvenilir ve yeterli arza eriþimini güvence altýna almak, Özellikle iklim deðiþikliðini etkileyen sera gazý salýmlarýnýn azaltýlmasý baðlamýnda küresel anlamda ekonomik büyümeyi ve çevrenin korunmasýný destekleyen sürdürülebilir enerji teþvik etmek, Enerji verilerinin toplanmasý ve analizi yoluyla uluslararasý piyasalarýn þeffaflýðýný iyileþtirmek, Enerji kaynaklarýný geleceðe dönük olarak güvence altýna almak ve enerji sektörünün çevresel etkilerini azaltmak amacýyla enerji verimliliðinin ve düþük karbon teknolojilerinin geliþtirilmesi ve küresel anlamda yayýlmasý için enerji teknolojileri alanýnda küresel iþbirliðini desteklemek, Üye olmayan ülkelerin, sanayi sektörü temsilcilerinin, uluslararasý kuruluþlar ve diðer paydaþlarýn katýlýmý ve fikir alýþveriþi yoluyla küresel enerji sorunlarýna çözümler bulmak. OECD/IEA, 2013 UEA Üye Ülkeleri: Almanya ABD Avustralya Avusturya Belçika Çek Cumhuriyeti Danimarka Finlandiya Fransa Güney Kore Hollanda Ýngiltere Ýrlanda Ýspanya Ýsveç Ýsviçre Ýtalya Japonya Kanada Lüksemburg Macaristan Norveç Polonya Portekiz Slovakya Türkiye Yeni Zelanda Yunanistan Avrupa Komisyonu UEA'nýn çalýþmalarýna katýlým saðlar. World Energy Outlook 2013 in temel bulgularýnýn Ýngilizce aslý UEA tarafýndan yazýlmýþtýr. Bununla birlikte UEA bu Türkçe tercümenin doðruluðu veya tamlýðýna iliþkin sorumluluk kabul etmez; Türkçe tercümeye iliþkin tüm sorumluluk TÜSÝAD a aittir.

3 WORLD ENERGY OUTLOOK 2013 & iþbirliði ile TÜRKÝYE TANITIMI Aralýk 2013 Yayýn No: TÜSÝAD-T/2013/12/544 Meþrutiyet Caddesi, No Tepebaþý/Ýstanbul Telefon: (0212) Telefax: (0212) OECD/IEA, 2013 Uluslararasý Enerji Ajansý, 9 rue de la Fédération Paris Cedex 15, Fransa Bu yayýnýn kullanýmý ve daðýtýmý belirli kýsýtlamalara tabidir. Kýsýtlamalarýn içeriðine adresinden eriþilebilir.

4

5 ÖZGEÇMÝÞ DR. FATÝH BÝROL Uluslararasý Enerji Ajansý'nýn (UEA) Baþ Ekonomisti Dr. Fatih Birol, teþkilatýn enerji ve iklim deðiþikliði politikalarý çalýþmalarýndan sorumludur. Dr. Birol, UEA'nýn ana yayýný olan ve küresel enerji analizi ve projeksiyonlarýyla ilgili dünyada en güvenilir kaynak kabul edilen World Energy Outlook raporunu yönetir. Dr. Birol ayný zamanda küresel enerji sorunlarýna çözüm aramak üzere dünyanýn en büyük enerji firmalarýnýn yöneticileriyle hükümet liderlerini bir araya getiren UEA Enerji Iþ Konseyi'nin kurucusu ve baþkanýdýr. Dr. Birol, Forbes dergisi tarafýndan dünyanýn enerji konusundaki en etkili kiþileri arasýnda gösterilmiþtir. Dr. Birol ayný zamanda BM Genel Sekreteri'nin 'Herkes Ýçin Sürdürülebilir Enerji" Üst Düzeyli Grubu'nun üyesi ve Dünya Ekonomik Forumu (Davos) Enerji Danýþma Kurulu baþkanýdýr yýlýnda Japon Ýmparatoru tarafýndan "Yükselen Güneþ" niþanýyla ödüllendirilmiþtir yýlýnda Ýtalyan hükümetinin en üst düzey Liyakat Niþanýný almýþtýr yýlýnda, Hollanda ve Polonya Hükümetlerinin verdiði ödüllerin yaný sýra, Almanya Cumhurbaþkaný tarafýndan Federal Liyakat Niþaný ile ödüllendirilmiþtir. Dr. Birol ayrýca 2007 yýlýnda Avusturya Altýn Onur Madalyasý'na, 2006 yýlýnda da Fransa tarafýndan "Chevalier dans l'ordre des Palmes Academiques" Niþanýna layýk görülmüþtür. Bu ödüllerden önce 2005 yýlýnda Türkiye Cumhuriyeti, 2004 yýlýnda ABD Hükümeti, 2002 yýlýnda da Rusya Bilimler Akademisi'nden ödüller almýþtýr. Dr. Birol daha önce de Uluslararasý Enerji Ekonomisi Derneði tarafýndan, mesleðine yaptýðý olaðanüstü katkýlardan dolayý verdiði yýllýk ödüle layýk görülmüþtür. Dr. Fatih Birol 2012 yýlýnda Galatasaray Spor Kulübü onur üyesi yapýlmýþtýr. Dr. Fatih Birol, 1995 yýlýnda UEA'ya katýlmadan önce altý yýl süreyle Viyana'da Petrol Ýhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) bünyesinde görev yapmýþtýr. Dr. Fatih Birol, 1958'de Ankara'da doðmuþtur. Ýstanbul Teknik Üniversitesi'nden elektrik mühendisliði dalýnda mezun olduktan sonra Viyana Teknik Üniversitesi'nde enerji ekonomisi dalýnda yüksek lisans ve doktora yapmýþtýr yýlýnda, Dr. Fatih Birol'a Londra'daki Imperial College tarafýndan Onursal Doktora verilmiþtir. ii

6 WORLD ENERGY OUTLOOK 2013 Hýzla deðiþen enerji dünyasýna genel bakýþ Enerji sektöründeki birçok temel ilke deðiþiyor: Büyük ithalatçýlar ihracatçý haline gelirken, uzun süredir enerji ihracatçýsý olarak görülen ülkeler küresel talep artýþýnýn önde gelen merkezlerine dönüþmektedirler. Doðru politika ve teknolojiler birlikte uygulandýðý takdirde ekonomik büyüme, enerji talebi ve enerji kaynaklý CO 2 emisyonlarý arasýndaki baðý zayýflatmak mümkündür. Konvansiyonel olmayan yeni petrol ve doðal gaz türevleri ve yenilenebilir enerjideki artýþ, dünya enerji kaynaklarýnýn daðýlýmýna iliþkin anlayýþý deðiþtirmektedir. Enerji piyasasýnýn temel deðiþkenlerinin bilincinde olmak ekonomi, çevre ve enerjiye iliþkin hedefleri bir araya getirme niyetindeki karar alýcýlar için büyük önem arz etmektedir. Küresel enerji piyasasýndaki geliþmeleri öngörebilenler bir adým öne geçerken, bu konuda baþarýsýz olanlar yanlýþ politika ve yatýrým kararlarý alma riskiyle karþý karþýya kalmaktadýrlar. World Energy Outlook 2013, 2035 yýlýna yönelik enerji ve iklim trendlerine iliþkin farklý seçimlerin sonuçlarýný deðerlendirerek, politika yapýcýlar, sanayi ve diðer paydaþlara hýzla deðiþen enerji dünyasýnda yollarýný bulabilmeleri için ipuçlarý vermektedir. Enerji talebinde aðýrlýk Çin, Hindistan ve Orta Doðu ülkeleri baþta olmak üzere, küresel enerji kullanýmlarýný üçte bir oranýnda artýran yükselen ekonomilere kayýyor. WEO 2013'ün ana senaryosu olan Yeni Politikalar Senaryosu kapsamýnda, Çin'in 2020 yýlýna kadar Asya'da hakim konumda yer alacaðý, bu tarihten sonra ise ekonomik büyümedeki öncü konumunu Hindistan'a devredeceði tahmin edilmektedir. Benzer biçimde Güneydoðu Asya geniþleyen bir talep merkezi olarak yükselmektedir. Bu geliþme 2013 yýlý Ekim ayýnda yayýnlanan World Energy Outlook'un "Southeast Asia Energy Outlook" baþlýklý Özel Raporu'nda ortaya konmuþtur. Çin, dünyadaki en büyük petrol ithalatçýsý konumuna yaklaþýrken Hindistan'ýn ise 2020li yýllarýn baþýnda en fazla kömür ithal eden ülke konumuna gelmesi öngörülmektedir. Diðer taraftan ABD, 2035 yýlýnda enerji ihtiyacýnýn tümünü yerel kaynaklardan saðlama yolunda kararlý adýmlarla ilerlemektedir. Tüm bu geliþmeler enerji ticaretinin Atlantik havzasýndan Asya Pasifik bölgesine doðru yer deðiþtireceðine iþaret etmektedir. Yüksek petrol fiyatlarý, elektrik ve doðal gaz fiyatlarýnda uzun süredir devam eden bölgeler arasý farklýlýklar ve birçok ülkede artan enerji maliyetleri, dikkatleri enerji ve ekonominin bütünü arasýndaki iliþkiye çevirmektedir. Enerji ve kalkýnma arasýndaki iliþki Afrika'da kendini açýk bir biçimde ortaya koymaktadýr. Örneðin, Afrika'da doðal kaynaklarýn zenginliðine raðmen, 2035 yýlýnda kiþi baþýna düþen enerji tüketiminin küresel ortalamanýn üçte biri dolayýnda olacaðý tahmin edilmektedir. Günümüzde dünyada elektriðe eriþimi olmayan 1,3 milyar insanýn yarýsýna ev sahipliði yapan Afrika, ayný zamanda yemek piþirmek için konvansiyonel biyokütle ürünlerine ihtiyaç duyan 2,6 milyar insanýn da dörtte birini barýndýrmaktadýr. Küresel ölçekte, fosil yakýtlar dünya enerji ihtiyacýnýn büyük bir kýsmýný karþýlamaya devam etmektedir. Bu durum, enerji, çevre ve iklim deðiþikliði arasýndaki baðlantý çerçevesinde bazý sonuçlarý beraberinde getirmektedir. 1

7 Küresel sera gazý emisyonlarýnýn üçte ikisinin kaynaðý konumundaki enerji sektörü, iklim deðiþikliði ile mücadeleye yönelik hedeflerin gerçekleþtirilmesinde kritik rol oynuyor. Her ne kadar bazý karbon azaltým mekanizmalarý baský altýnda olsa da, ABD Baþkaný'nýn Ýklim Deðiþikliði Eylem Planý, Çin'in yerel enerji tedarik sepeti içerisinde kömürü azaltmaya yönelik planý, Avrupa'da 2030 yýlýna yönelik enerji ve iklim hedeflerine yönelik tartýþmalar ve Japonya'nýn yeni enerji planýna yönelik tartýþmalarý vb. giriþimler enerji kaynaklý CO 2 emisyonlarýndaki artýþýn sýnýrlandýrýlmasýna imkan saðlayabilecek niteliktedir. Ana senaryo kapsamýnda, hükümetler tarafýndan enerji verimliliðini artýrmaya, yenilenebilir enerji kullanýmýný desteklemeye, fosil yakýtlara saðlanan sübvansiyonlarý sýnýrlamaya ve bazý durumlarda karbon emisyonlarýný fiyatlandýrmaya yönelik olarak açýklanan tüm önlemlerin yaratacaðý etkilere raðmen, 2035 yýlýnda enerji kaynaklý CO 2 emisyonlarýnýn % 20 oranýnda artacaðý öngörülmektedir. Bu durum, yeryüzünün uzun vadede 3,6 C seviyesinde bir ortalama sýcaklýk artýþý ile karþý karþýya kalabileceðini göstermektedir. Bu seviye, uluslararasý düzeyde uzlaþýlan 2 C hedefinin oldukça üzerinde kalmaktadýr. Kimin rekabet edecek enerjisi var? Enerji fiyatlarýndaki büyük bölgesel farklar, enerjinin ekonomik büyüme üzerindeki rolüne iliþkin tartýþmalarý beraberinde getiriyor yýlýndan bu yana Brent petrolün ortalama fiyatý varil baþýna 110 dolar düzeyinde seyretmektedir. Fiyatlarýn bu kadar uzun bir süre ayný düzeyde seyretmesi petrol piyasasý tarihinde rastlanmayan bir durumdur. Ham petrol fiyatlarý dünyada görece eþ düzeydeyken, diðer yakýt türlerinde bölgesel farklýlýklar önemli ölçüde göze çarpmaktadýr. Doðal gaz fiyatlarý arasýndaki farklýlýklar 2012 yýlý ortasýndaki aþýrý seviyeye kýyasla düþmüþ olmasýna karþýn, ABD'de doðal gaz Avrupa ithalat fiyatýnýn üçte biri, Japonya ithalatýnýn ise beþte biri düzeyinde fiyatlarla alýnýp satýlmaktadýr. Benzer biçimde elektrik piyasasýnda da fiyatlar bölgeden bölgeye deðiþkenlik göstermektedir. Japonya'da veya Avrupa'da ortalama bir endüstriyel tüketicinin elektriðe ödediði fiyat ABD'deki rakiplerinin ödediklerinin iki katýný aþmakta, Çin'de ise bu rakam ABD'dekinin iki katýna yaklaþmaktadýr. Birçok ülkedeki çoðu sektörde, enerji, rekabetçiliðin deðerlendirilmesinde görece düþük öneme sahiptir. Diðer taraftan enerji maliyetleri; kimya, alüminyum, çimento, demir-çelik, kaðýt, cam ve rafineri gibi enerji yoðun sektörlerde - özellikle nihai ürünün uluslararasý ticarete konu olduðu alanlarda - hayati önem arz etmektedir. Enerji yoðun sektörler, dünya ölçeðinde sanayideki katma deðerin beþte birini, sanayi istihdamýnýn dörtte birini ve endüstriyel enerji kullanýmýnýn % 70'ini teþkil etmektedir. Enerji fiyatlarýndaki farklar sanayide rekabetçiliði, dolayýsýyla da þirketlerin yatýrým kararlarý ve stratejilerini etkiliyor. WEO'nun Ana Senaryosu çerçevesinde doðal gaz fiyatlarýndaki bölgesel farklýlýklarýn azalmasýna karþýn, 2035 yýlýna yönelik süreçte büyük ölçüde ayný kalacaðý, elektrik fiyatlarýndaki farklýlaþmanýn ise devam edeceði öngörülmektedir. Özellikle Asya'da olmak üzere, birçok yükselen ekonomide enerji yoðun ürünlere yönelik yerel talepteki güçlü büyüme, üretimin hýzla artmasýna (ve ihracatýn geniþlemesine) yol açmaktadýr. Ancak görece enerji maliyetleri, diðer bölgelerde geliþmelerin þekillenmesinde daha etkin bir rol oynamaktadýr. Enerji yoðun ürünlerin küresel ihracatýnda hafif bir artýþ kaydeden ABD, görece düþük enerji fiyatlarý ile sanayinin durumu arasýndaki iliþkinin en net örneðini ortaya koymaktadýr. Buna karþýn hem Avrupa Birliði hem de Japonya, ihracat oranlarýnda - hali hazýrdaki ihracat paylarýnýn üçte biri düzeyinde bir toplam kayýp - kuvvetli düþüþ yaþamýþlardýr. 2

8 Ekonomiye enerji desteði arayýþý Ülkeler enerji piyasalarýnýn daha verimli, rekabetçi ve birbirine baðlý olmasýný saðlayarak yüksek fiyatlarýn etkisini azaltabilirler. Bölgesel doðal gaz piyasalarý arasýndaki fiyat farklarý küresel bir doðal gaz piyasasýna yönelik hýzlý ilerleme ile azaltýlabilir. Doðal Gaz Fiyat Uyumu (Gas Price Convergence Case) çalýþmamýzda da deðerlendirdiðimiz üzere bu durum; oldukça katý koþullar içeren sývýlaþtýrýlmýþ doðal gaz sözleþme yapýlarýnýn ve petrol endeksli fiyatlandýrma mekanizmalarýnýn, Asya - Pasifik bölgesinde ivmesi artan doðalgaz piyasasý reformlarýnýn desteklenmesi ve Kuzey Amerika'dan yapýlan sývýlaþtýrýlmýþ doðal gaz (LNG) ihracatýnýn (bunun yaný sýra LNG sývýlaþtýrmasý ve nakliye maliyetlerinin düþürülmesini) teþvik edilmesi ile gevþetilmesini gerektirmektedir. Diðer taraftan, Çin, Güney Amerika'nýn bazý bölgeleri, ve hatta Avrupa'nýn bazý kesimleri de dahil olmak üzere bazý bölgelerde, ABD'nin geleneksel olmayan gaz kaynaklarýnýn geliþtirilmesi konusundaki baþarýsýný daha küçük ölçekte tekrarlama potansiyeli gözlemlenmektedir. Ancak kaynaklarýn kalitesi, üretim maliyetleri ve bazý ülkelerde kamuoyunun tepkisine iliþkin belirsizlikler devam etmektedir. Enerji verimliliðinde ortaya çýkan yeni yaklaþým rekabet gücünün iyileþtirilmesinin çok ötesinde faydalar saðlayacak. Avrupa ve Japonya'da binalarda, Kuzey Amerika'da motorlu araçlarda, Orta Doðu'da klimalarda verimliliðin artýrýlmasýna yönelik tedbirler, bunun yaný sýra Çin ve Hindistan'da enerji fiyatlandýrma reformlarý dahil olmak üzere geçtiðimiz yýl uygulamaya konan politikalar dikkate deðer niteliktedir. Verimliliðin artýrýlmasýna yönelik tedbirler, sanayide maliyetleri düþürmenin yaný sýra, enerji fiyatlarýnýn hane bütçesine olan etkisini azaltmakta (Avrupa Birliði ülkelerinde hane harcamalarý içerisinde enerjinin payý çok yüksek seviyelere ulaþmýþtýr) ve enerji ithalatýnýn sebep olduðu maliyet yükünün hafifletilmesine katký saðlamaktadýr (Enerji ithalatýnýn Japonya'nýn GSYH'sindeki payý hýzla yükselmiþtir). Öte yandan, enerji verimliliðinde halen kullanýlmayý bekleyen geniþ bir potansiyel bulunmaktadýr: WEO'nun Ana Senaryosuna göre enerji verimliliðinin ekonomik potansiyelinin üçte ikisi halen deðerlendirilmeyi beklemektedir. Bu çerçevede, enerji verimliliði yatýrýmlarýnýn önündeki engellerin kaldýrýlmasýna yönelik önlemlere ihtiyaç duyulmaktadýr yýlýnda 544 milyar dolara ulaþtýðý tahmin edilen fosil yakýtlara yönelik sübvansiyonlarýn kaldýrýlmasý bu önlemlere dahildir. Enerjide rekabetçiliðin artýrýlmasý, iklim deðiþikliði ile mücadeleye yönelik çabalarýn azaltýlmasý anlamýna gelmiyor yýlý Haziran ayýnda yayýnlanan "Enerji - Ýklim Haritasýný Yeniden Çizerken" (Redrawing the Energy-Climate Map) baþlýklý WEO Özel Raporu, ekonomik büyümeyi engellemeksizin 2020 yýlýna kadar sera gazý emisyonlarýndaki artýþý durdurmayý saðlayacak dört pragmatik uygulama önerisi ortaya koymuþtur. Söz konusu öneriler: Enerji verimliliðinin iyileþtirilmesi, verimliliði en düþük seviyedeki kömür santrallerinin inþasýnýn ve kullanýmýnýn sýnýrlandýrýlmasý, petrol-doðalgaz arama ve üretim faaliyetlerinden kaynaklanan (upstream) metan gazý emisyonlarýnýn azaltýlmasý ve fosil yakýtlara yönelik sübvansiyonlarýn gözden geçirilmesini içermektedir. Bu önlemler WEO'nun Ana Senaryosunda ortaya konan yenilenebilir enerji teknolojilerindeki artýþa iliþkin geliþmeleri tamamlar niteliktedir. Öte yandan, hükümetler 2012 yýlýnda 100 milyar dolarý aþan, 2035 yýlýnda ise 220 milyar dolarý bulmasý beklenen yenilenebilir enerji teþviklerinin yapýsýný þekillendirirken özenli davranmalýdýrlar. Yenilenebilir enerji uygulamalarýnýn kendi içlerinde oldukça rekabetçi konuma geldiði mevcut koþullarda, teþvik mekanizmalarýnýn düþük karbon teknolojilerinin sunduðu tüm avantajlarý 3

9 yansýtacak biçimde tasarlanmasý önem arz etmektedir. Bu çerçevede, oluþturulan teþvik sistemlerinin ek maliyetleri karþýlayanlara aþýrý mali yük getirmeyecek biçimde tasarlanmasý gerekmektedir. Dikkatli biçimde oluþturulmuþ bir uluslararasý iklim deðiþikliði anlaþmasý, emisyonlarýný azaltmakta kararlý davranan ülkelerdeki enerji yoðun sanayilerin tersi biçimde hareket eden ülkelerden gelecek haksýz rekabet baskýsýna uðramalarýnýn önüne geçecektir. Konvansiyonel olmayan petrol (light tight oil - LTO) gelecek on yýla damgasýný vururken uzun vadede ayný seviyede etkin olmayacak Yeni teknolojiler, konvansiyonel olmayan petrol ve aþýrý derinsu kaynaklarý gibi yeni kaynak türlerinin önünü açmanýn yaný sýra mevcut sahalardan daha fazla petrol çýkarýlmasýna da olanak saðlýyor. Bu durum geleceðe yönelik petrol üretimine iliþkin tahminleri yukarý çekmektedir. Öte yandan, dünyanýn petrol bolluðu yaþayacaðý bir çaðýn eþiðinde olduðu söylenemez yýlýnda 128 dolar seviyesine çýkmasý beklenen petrol fiyatýndaki (2012 yýlý dolar deðeriyle) hýzlý artýþ söz konusu yeni kaynaklarýn geliþimini desteklemektedir. Ancak henüz hiçbir ülke LTO'da ABD'nin baþarýsýný tekrarlayamamýþtýr. Öyle ki, bu baþarý sayesinde ABD, dünyadaki en büyük petrol üreticisi konumuna gelmiþtir. Konvansiyonel olmayan petrol (LTO dahil) ve doðal gaz sývýlarý, küresel petrol talebi - hali hazýrda 14 milyon varil/gün seviyesine çýkmýþ olup 2035 yýlýnda 101 milyon varil/gün düzeyine ulaþacaðý tahmin edilmektedir - ile geleneksel ham petrol üretim miktarý -65 milyon varil/gün düzeyine düþmesi beklenmektedir - arasýndaki açýðý karþýlamaktadýr. Düþük maliyetli petrolün tek büyük ölçekli kaynaðý konumundaki Orta Doðu, petrole iliþkin uzun vadeli deðerlendirmenin merkezinde yer almaya devam ediyor. OPEC ülkelerinin dünyadaki petrol ihtiyacýný gidermeye yönelik rolü, önümüzdeki on yýl içerisinde ABD'deki üretim artýþý, Kanada'daki kum petrolü, Brezilya'da derinsu kaynaklarýndan yapýlan üretim ve tüm dünyada ortaya çýkan doðal gaz sývýlarý ile azalacaktýr. Ancak 2020 li yýllarýn ortasý itibarýyla OPEC-dýþý üretim azalmaya baþlayacak ve küresel petrol arzýndaki artýþýn çoðu Orta Doðu ülkelerinden gelecektir. Ulusal petrol þirketleri ve bu þirketlerin baðlý olduklarý hükümetler dünyada varlýðý kanýtlanan ve bunun yaný sýra tahmin edilen petrol rezervlerinin yaklaþýk % 80'ini kontrol etmektedir. Mevcut sahalarda petrol üretimindeki düþüþü telafi etme ihtiyacýnýn, 2035 yýlýna yönelik süreçteki arama ve üretim faaliyeti yatýrýmlarýnýn ardýndaki ana faktör olacaðý tahmin ediliyor. 1600'den fazla petrol sahasýnda gerçekleþtirmiþ olduðumuz analizlere göre; ortalama büyüklükteki bir konvansiyonel petrol sahasýnda üretim en üst seviyeye ulaþtýktan sonra yýlda % 6 oranýnda düþüþ kaydetmektedir. Bu oran petrol sahasýnýn türüne göre deðiþmesine raðmen, mevcut sahalardaki konvansiyonel ham petrol üretiminin 2035 yýlý itibariyle 40 milyon varil/gün seviyesinin üzerinde düþüþ kaydedeceði tahmin edilmektedir. Diðer petrol kaynaklarý arasýnda yer alan konvansiyonel olmayan petrol sahalarýnda, saha seviyesindeki hýzlý düþüþleri engellemek için sürekli kazýlara ihtiyaç duyulmaktadýr yýlýnda talebi karþýlamak için gerekeceði tahmin edilen 790 milyar varil düzeyindeki toplam üretim miktarýnýn yarýsýndan fazlasýnýn, düþen üretim miktarýný karþýlamak için gerekli olacaðý tahmin edilmektedir. 4

10 Ulaþtýrmaya ve petrokimya ürünlerine olan talep dolayýsýyla petrol kullaným trendinin 2035 yýlýna kadar -hýzý yavaþlayarak da olsa-artmaya devam edeceði tahmin edilmektedir. OECD ülkelerinde petrol kullanýmýndaki düþüþ hýz kazanmaktadýr yýlý itibariyle Çin'in dünyada en fazla petrol tüketen ülke haline gelerek ABD'nin önüne geçeceði, Orta Doðu ülkelerinde ise tüketimin Avrupa Birliði'ni geride býrakacaðý tahmin edilmektedir. Petrol talebindeki bölgesel deðiþim, Hindistan'ýn 2020 yýlý sonrasýnda talebin en hýzlý arttýðý ülke haline gelmesiyle dikkat çekecektir yýlýnda petrol tüketimi ulaþtýrma ve petrokimya olmak üzere iki sektörde yoðunlaþacaktýr. Bu çerçevede, ulaþtýrma sektöründe petrole olan talebin % 25 oranýnda artýþ göstererek 59 milyon varil/gün düzeyine ulaþmasý beklenmektedir. Söz konusu talep artýþýnýn üçte birinin Asya kara yolu taþýmacýlýðýndan kaynaklanacaðý öngörülmektedir. Petrokimya endüstrisinde ise Orta Doðu, Çin ve Kuzey Amerika'nýn üretime yönelik kullanýmlarýyla, küresel petrol kullanýmýnýn 14 milyon varil/gün düzeyine ulaþmasýna katký saðlayacaðý düþünülmektedir. Diðer taraftan, yüksek fiyatlar verimlilik iyileþtirmelerini teþvik etmekte ve ulaþtýrma sektöründe alternatiflerin mümkün olduðu yerlerde petrol yerine biyo-yakýt ve doðal gaz kullanýmýnýn tercih edilmeye baþlanmasýna yol açmaktadýr. Petrol iþlenmesi ve ticaretinin büyük göçü Petrol arzý ve talebindeki büyük deðiþimler dünyadaki petrol rafinerilerini her zaman olduðundan çok daha karmaþýk sorunlarla karþý karþýya býrakýyor; ancak tümü bu zorluklarla mücadele edecek donanýma sahip deðiller. Doðal gaz sývýlarý, biyo- yakýtlar ve kömür veya doðal gazdan sývý yakýt elde etmeye yönelik teknolojiler sayesinde elde edilen ürün artýþý ile, daha yüksek miktarda sývý yakýt rafinerilerde iþlenmeksizin tüketiciye ulaþabilmektedir. Öte yandan petrol iþleyicileri, dizelde 5 milyon varil/gün düzeyinde bir talep artýþýný karþýlamak üzere yatýrým yapmak durumundadýr. Dizelde söz konusu olan talep artýþ düzeyi benzin kullanýmýndaki artýþýn yaklaþýk üç katý seviyesindedir. Petrol tüketim dengesinin Orta Doðu'dan Asya'ya kaymasý söz konusu bölgelerde petrol iþleme kapasitesini de artýrmaktadýr. Öte yandan, birçok OECD ülkesinde talepteki düþüþ ve ihracat piyasasýndaki rekabet, kapasitenin azaltýlmasý yönünde baský oluþturmaktadýr yýlýna kadar, küresel ölçekte 10 milyon varil/gün düzeyinde petrol iþleme kapasitesinin risk altýnda olduðu tahmin edilmektedir. Bu kapsamda, Avrupa baþta olmak üzere OECD ülkelerindeki iþleyicilerin en hassas konumda bulunanlar arasýnda yer aldýklarý deðerlendirilmektedir. Arz ve talepteki coðrafi deðiþim, Asya'ya doðru kayan küresel petrol ticareti akýþýnýn yeniden düzenlenmesi anlamýna geliyor ve bu çerçevede arz güvenliðine yönelik iþbirliði çabalarýný da beraberinde getiriyor. Kuzey Amerika net ham petrol ithalat ihtiyacýnýn 2035 yýlý itibarýyla tümüyle ortadan kalkacaðý ve bölgenin daha büyük bir petrol ürünleri ihracatçýsý konumuna geleceði tahmin edilmektedir. Öte yandan Asya'nýn, bölgenin sýnýrlý sayýdaki stratejik ulaþtýrma rotasý sayesinde eriþilebilir ham petroldeki payýnýn artmasýyla birlikte, küresel petrol ticaretinde rakipsiz konuma gelmesi beklenmektedir. Asya bölgesine yapýlan teslimatlar yalnýzca (toplam ham petrol ihracatýnýn Asya'nýn ithalat ihtiyacýnýn altýna düþmeye baþladýðý) Orta Doðu bölgesinden deðil, ayný zamanda Rusya, Hazar Bölgesi, Afrika, Güney Amerika ve Kanada'dan gelmektedir. Orta Doðu'daki yeni ihracat odaklý iþleme kapasitesi ham petrolden ziyade petrol ürünlerinin küresel ticaret içerisinde daha büyük pay sahibi olma ihtimalini artýrmaktadýr. Ancak, söz konusu kapasitenin büyük çoðunluðunun bölgede artan talebe hizmet edeceði tahmin edilmektedir. 5

11 Rüzgar ve güneþ enerjisiyle birlikte elektrik üretimi sektörü yeni bir hayata uyum saðlýyor 2035 yýlýna kadar olan süreçte elektrik üretimi sektöründeki artýþýn yarýsýna yakýnýnýn yenilenebilir enerji kaynaklarýndan geleceði tahmin ediliyor. Bu çerçevede rüzgar ve güneþ enerjisi (PV) gibi kaynaklarýn yenilenebilir enerjideki büyümenin % 45'ini oluþturacaðý öngörülüyor. Çin, yenilenebilir enerji kaynaklarýndan elde edilen elektrik miktarýnda en yüksek artýþý kaydetmiþtir. Bu artýþ Avrupa Birliði, ABD ve Japonya'daki artýþ miktarýnýn toplamýndan daha yüksek düzeydedir. Bazý piyasalarda, yenilenebilir enerji alternatiflerinin payýnýn artýyor olmasý, elektrik üretimi sektöründe mevcut piyasa yapýsýnýn uzun vadede arz güvenilirliði ve yatýrýmlarýn yeterliliði bakýmýndan sorgulanmasýna yol açmaktadýr. Yenilenebilir enerji kaynaklarýndan üretilen elektrik miktarý küresel elektrik üretimi bileþeni içerisinde % 30'un üzerine çýkmýþtýr. Bu oranýn birkaç yýl içerisinde doðal gazý geride býrakmasý ve 2035 yýlý itibarýyla hali hazýrda elektrik üretiminde en fazla kullanýlan yakýt olan kömür ile neredeyse eþ düzeye ulaþmasý beklenmektedir Emniyet tedbirlerine yönelik yasal düzenlemelerin gözden geçirilmesiyle birlikte nükleer santrallerin inþasý yavaþlamýþtýr. Ancak nihai olarak nükleer santrallerden elde edilen elektrik miktarýnýn üçte iki oranýnda artacaðý, bu kapsamda Çin, Kore, Hindistan ve Rusya'nýn öncü konumda yer alacaðý tahmin edilmektedir. Elektrik üretimi sektöründen kaynaklanan CO 2 emisyonlarýnda öngörülen düþüþü hýzlandýrmanýn bir yolu Karbon Yakalama ve Depolama (Carbon Capture and Storage - CCS) teknolojisinin yaygýn kullanýmý olabilir. Ancak tahminlerimize göre, 2035 yýlýnda küresel ölçekte fosil yakýtla çalýþan elektrik üretim santrallerinin yalnýzca % 1'i CCS teknolojisi ile donatýlmýþ olacaktýr. Ekonomik geliþmeler ve belirlenen politikalar kömür ve doðal gaz piyasalarýnýn durumunun temel belirleyicisi konumunda Elektrik üretiminde kömür, birçok bölgede, doðal gaza kýyasla daha ucuz bir seçenek olarak karþýmýza çýkýyor. Öte yandan; verimliliði artýrmaya, yerel düzeyde hava kirliliðini azaltmaya ve iklim deðiþikliði ile mücadeleye yönelik siyasi müdahaleler uzun vadeli beklentilerin þekillenmesinde belirleyici rol oynuyor. Çin'in toplam enerji kullanýmýnda kömürün payýný azaltmaya yönelik planlar ortaya koyan politikalarý, ülkenin hali hazýrdaki kömür kullaným düzeyinin dünyanýn geri kalanýnýn toplamý ile eþdeðer olduðu düþünüldüðünde, büyük önem taþýyor. Ana Senaryo çerçevesinde, 2035 yýlý itibariyle küresel ölçekte kömür talebinin % 17 oranýnda artacaðý, bu artýþýn üçte ikisinin ise 2020 yýlý itibarýyla gerçekleþeceði öngörülmektedir. Kömür kullanýmý OECD ülkelerinde düþerken, baþta Hindistan, Çin (2025 yýlý itibarýyla yatay bir trende eriþecek olmasýna karþýn) ve Güneydoðu Asya ülkeleri olmak üzere, OECD üyesi olmayan ülkelerde artýþ göstermektedir. Hindistan, Çin ve Endonezya kömür üretimindeki büyümenin % 90'ýný oluþturmaktadýr. Öte yandan, ihracat talebi dolayýsý ile Avustralya kömür üretiminde önemli ölçüde büyüme kaydeden tek OECD ülkesi konumundadýr. Piyasa koþullarý dünyanýn farklý bölgelerinde büyük ölçüde deðiþkenlik gösteriyor. Ancak diðer fosil yakýtlar ile kýyaslandýðýnda, esnekliði ve çevresel faydalarý dolayýsýyla, doðal gazýn uzun vadede geliþme göstermesi öngörülmektedir. Doðal gaz piyasasýnda en güçlü büyüme yükselen ekonomilerde kendini göstermektedir. Bu çerçevede, 2035 yýlýnda doðal gaz kullanýmýnýn 4 kat artmasý beklenen Çin ve Orta Doðu ülkeleri öne çýkmaktadýr. Avrupa 6

12 Birliði ülkelerinde ise doðal gaz; enerji üretiminde, yenilenebilir enerji alternatiflerinin artan payý ile kömüre kýyasla zayýf olan rekabet avantajý arasýnda sýkýþmýþ konumda olup, tüketim düzeyi 2010 yýlý seviyesinin altýndadýr. Kuzey Amerika konvansiyonel olmayan doðal gaz üretiminden fayda saðlamaya devam etmektedir. Ülkede üretilen doðal gazýn küçük ancak dikkate deðer bir kýsmý diðer piyasalara LNG olarak satýlmaktadýr. Kuzey Amerika bu sayede - Doðu Afrika, Çin, Avustralya ve diðer piyasalardaki konvansiyonel ve konvansiyonel olmayan doðal gaza yönelik geliþmeler dýþýnda - küresel doðal gaz arzýnýn çeþitlenedirilmesine katkýda bulunmaktadýr. Piyasalar arasýndaki yeni baðlantýlar doðal gazýn fiyatlandýrma biçiminin deðiþmesine - özellikle hub-bazlý fiyatlandýrma mekanizmasýnýn daha yaygýn olarak kabul görmesine - yol açmaktadýr. Brezilya derinsu petrol sondajý ve düþük karbonlu kalkýnmada öncü konumda Bu yýl World Energy Outlook'un özel olarak yer verdiði Brezilya dünyanýn en büyük petrol ihracatçýsý ve önde gelen enerji üreticisi olma yolunda ilerliyor. Brezilya'nýn yakýn zamanda gerçekleþtirdiði açýk deniz petrol keþiflerinin katkýsýyla, 2035 yýlýnda petrol üretimini üç katýna çýkararak 6 milyon varil/gün düzeyine ulaþtýracaðý öngörülmektedir. Bu geliþmeler sonucu Brezilya'nýn dünyada 6. büyük petrol üreten ülke konumuna geleceði ve küresel petrol üretimindeki net büyümenin üçte birini saðlayacaðý tahmin edilmektedir. Doðal gaz üretimin ise 5 kattan fazla büyümesi ve 2030 yýlýnda ülkenin hýzla geliþen ihtiyaçlarýnýn tümünü karþýlar hale gelmesi beklenmektedir. Ülkede petrol ve doðal gaz üretiminin artýþý oldukça karmaþýk ve sermaye yoðun derinsu geliþmelerine baðýmlý durumdadýr ve bu durum, arama ve üretim faaliyetlerine Orta Doðu veya Rusya'da olduðundan daha fazla yatýrým yapýlmasýný gerektirmektedir. Söz konusu yatýrýmýn önemli bir kýsmýnýn ulusal enerji þirketi Petrobras tarafýndan yapýlmasý gerekecektir. Söz konusu þirket hükümet tarafýndan stratejik petrol sahalarýnýn geliþtirilmesi konusunda görevlendirilmiþtir. Bu görev, oldukça geniþ ve çok boyutlu bir yatýrým programý çerçevesinde kaynaklarýn verimli kullanýmýný gerektirmektedir. Ürün ve hizmetlerin yerel kaynaklarla üretilmesi yönündeki hedefler tedarik zinciri üzerinde de baský oluþturmaktadýr. Brezilya'nýn bol ve çeþitli enerji kaynaklarý, ülkenin tümünün elektriðe eriþiminin saðlanmasý da dahil olmak üzere, ülkenin enerji kullanýmýnda % 80 oranýnda bir artýþý da karþýlayacak niteliktedir. Geniþleyen orta sýnýfýn ihtiyaçlarý dolayýsýyla artan enerji tüketiminin, ulaþtýrma sektörü kaynaklý yakýt talebinde güçlü bir artýþa ve elektrik tüketiminin yaklaþýk iki katýna çýkmasýna yol açacaðý beklenmektedir. Böylesi bir talebin karþýlanmasý, enerji sisteminde doðru zamanda köklü yatýrýmlarý - yýlda ortalama 90 milyar dolar düzeyinde - gerektirecektir. Bu çerçevede yeni elektrik üretimi ve daðýtýmýna yönelik açýk artýrma sistemi, sektöre yeni sermaye akýþýnýn saðlanmasý ve son kullanýcýlar üzerindeki fiyat baskýsýnýn düþürülmesi için kritik önem taþýmaktadýr. Saðlýklý iþleyen ve yeni giriþimcilere açýk bir doðal gaz piyasasýnýn geliþimi yatýrýmlarý teþvik edecek ve Brezilya sanayisinin rekabet gücünü artýracaktýr. Bunun yaný sýra, enerji verimliliði politikalarýna daha fazla aðýrlýk verilmesi hýzla büyüyen enerji sistemi üzerinde ortaya çýkabilecek muhtemel baskýlarý azaltacaktýr. 7

13 Fosil yakýt kaynaklarý ve kullanýmý nispeten yüksek olmasýna karþýn Brezilya dünyada karbon yoðunluðu en düþük enerji sektörlerinden birine sahip. Hali hazýrda yenilenebilir enerji konusunda dünya lideri konumunda olan Brezilya, yenilenebilir kaynaklarýndan saðladýðý üretimi 2035 yýlýnda yaklaþýk iki katýna çýkarmayý ve bu çerçevede yenilenebilir enerjinin mevcut enerji bileþeni içerisindeki % 43 oranýndaki payýný korumayý hedeflemektedir. Hidroelektrik santraller, elektrik sektörünün bel kemiðini oluþturmaya devam etmektedir. Öte yandan, ülkenin hidroelektrik santrallerine olan baðýmlýlýðý ise düþmektedir. Bu düþüþ, kýsmen, bu alanda halen deðerlendirilebilecek potansiyelin büyük bölümünün Amazon bölgesinde yer almasý nedeniyle uzak ve çevresel yönden hassas konumda olmasýndan kaynaklanmaktadýr. Enerji bileþeni içerisindeki payý hýzla artan ve rekabet gücünü kanýtlayan kaynaklar arasýnda rüzgar enerjisi, doðal gaz ve biyo yakýtlardan üretilen elektrik önde gelmektedir. Ulaþtýrma sektöründe, Brezilya, dünyada ikinci büyük biyo-yakýt üreticisi konumunda olup þeker kamýþýna dayalý etanol üretiminin üç kattan fazla artacaðý öngörülmektedir. Ülkedeki mevcut ekim sahalarý, çevresel hassasiyeti bulunan alanlara zarar vermeden, böylesi bir büyümeyi karþýlayabilecek niteliktedir yýlý itibariyle, Brezilya'da üretilen biyo yakýt miktarýnýn ülkenin kara taþýmacýlýðýna yönelik yakýt talebinin yaklaþýk üçte birini karþýlayabilecek boyuta ulaþacaðý ve net ihracatýn dünya biyo-yakýt ticaretinin % 40'ýný teþkil edeceði tahmin edilmektedir. 8

14 9 WORLD ENERGY OUTLOOK 2013

15 10 WORLD ENERGY OUTLOOK 2013

16 11 WORLD ENERGY OUTLOOK 2013

17 12 WORLD ENERGY OUTLOOK 2013

18 13 WORLD ENERGY OUTLOOK 2013

19 14 WORLD ENERGY OUTLOOK 2013

20 15 WORLD ENERGY OUTLOOK 2013

TÜRKÇE WORLD ENERGY OUTLOOK

TÜRKÇE WORLD ENERGY OUTLOOK TÜRKÇE 2 0 1 3 ULUSLARARASI ENERJÝ AJANSI Uluslararasý Enerji Ajansý (UEA) özerk bir kurum olarak 1974 yýlýnda kurulmuþtur. UEA'nýn iki temel görevi vardýr. Bunlar, petrol arzýndaki fiziki aksamalara karþý

Detaylı

WORLD ENERGY OUTLOOK TÜRKÇE

WORLD ENERGY OUTLOOK TÜRKÇE WORLD ENERGY 2 0 11 OUTLOOK TÜRKÇE iþbirliði ile TÜRKIYE TANITIMI Aralýk 2011 Yayýn No: TÜSÝAD-T/2011/12/521 Meþrutiyet Caddesi, No. 46 34420 Tepebaþý/Ýstanbul Telefon: (0212) 249 07 23 Telefax: (0212)

Detaylı

ULUSLARARASI ENERJÝ AJANSI

ULUSLARARASI ENERJÝ AJANSI ULUSLARARASI ENERJÝ AJANSI Uluslararasý Enerji Ajansý (UEA) özerk bir kurum olarak 1974 yýlýnda kurulmuþtur. UEA'nýn iki temel görevi vardýr. Bunlar, petrol arzýndaki fiziki aksamalara karþý kolektif tedbirler

Detaylı

WORLD ENERGY OUTLOOK 2012. Türkçe

WORLD ENERGY OUTLOOK 2012. Türkçe WORLD ENERGY OUTLOOK 2012 Türkçe WORLD ENERY OUTLOOK 2012 TEMEL BULGULAR 2035 yýlýna doðru enerji piyasalarý nasýl geliþecek? Bütün yeni geliþmeler ve politikalar dikkate alýndýðýnda küresel enerji sistemi

Detaylı

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde)

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde) V KAMU MALÝYESÝ 71 72 KAMU MALÝYESÝ Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. A. KONSOLÝDE BÜTÇE UYGULAMALARI 1. Genel Durum 1996 yýlýnda yüzde 26.4 olan

Detaylı

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ IPA Cross-Border Programme CCI No: 2007CB16IPO008 BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ SINIR ÖTESÝ BÖLGEDE KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLÝ ÝÞLETMELERÝN ORTAK EKO-GÜÇLERÝ PROJESÝ Ref. ¹ 2007CB16IPO008-2011-2-063, Geçerli sözleþme

Detaylı

ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI (IEA) 2013 DÜNYA ENERJİ RAPORU VE TÜRKİYE Ahmet ÇELİK

ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI (IEA) 2013 DÜNYA ENERJİ RAPORU VE TÜRKİYE Ahmet ÇELİK 1. ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI 1.1 Kuruluşu ve Amaçları Uluslararası Enerji Ajansı (International Energy Agency - IEA) özerk bir kurum olarak 15 Kasım 1974 tarihinde OECD'nin yapısı içinde kurulmuştur.

Detaylı

World Energy Outlook. Ö Z E T Turkish translation

World Energy Outlook. Ö Z E T Turkish translation World Energy Outlook Ö Z E T Turkish translation 2014 ULUSLARARASI ENERJÝ AJANSI Uluslararasý Enerji Ajansý (UEA) özerk bir kurum olarak 1974 yýlýnda kurulmuþtur. UEA'nýn iki temel görevi vardýr. Bunlar,

Detaylı

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr.

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. V KAMU MALÝYESÝ 73 74 KAMU MALÝYESÝ Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. A. KONSOLÝDE BÜTÇE UYGULAMALARI 1. Genel Durum 2000 yýlýnda uygulamaya konulan

Detaylı

Yakın n Gelecekte Enerji

Yakın n Gelecekte Enerji Yakın n Gelecekte Enerji Doç.Dr.Mustafa TIRIS Enerji Enstitüsü Müdürü Akademik Forum 15 Ocak 2005 Kalyon Otel, İstanbul 1 Doç.Dr.Mustafa TIRIS 1965 Yılı nda İzmir de doğdu. 1987 Yılı nda İTÜ den Petrol

Detaylı

21-23 Kasým 2011 Çeþme Ýzmir www.tgdfgidakongresi.com organizasyon Ceyhun Atýf Kansu Caddesi, 1386. Sokak, No: 8, Kat: 2, 06520 Balgat / Ankara T:+90 312 284 77 78 F:+90 312 284 77 79 Davetlisiniz Ülkemiz

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

Fiskomar. Baþarý Hikayesi

Fiskomar. Baþarý Hikayesi Fiskomar Baþarý Hikayesi Fiskomar Gýda Temizlik Ve Marketcilik Ticaret Anonim Þirketi Cumhuriyetin ilanýndan sonra büyük önder Atatürk'ün Fýndýk baþta olmak üzere diðer belli baþlý ürünlerimizi ilgilendiren

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

07 TEMMUZ 2010 ÇARŞAMBA 2010 İLK ÇEYREK BÜYÜME ORANI SAYI 10

07 TEMMUZ 2010 ÇARŞAMBA 2010 İLK ÇEYREK BÜYÜME ORANI SAYI 10 07 TEMMUZ 2010 ÇARŞAMBA 2010 İLK ÇEYREK BÜYÜME ORANI SAYI 10 'HEDEFÝMÝZ EN BÜYÜK 10 EKONOMÝ ARASINA GÝRMEK' Baþbakanýmýz, Ulusa Sesleniþ konuþmasýnda Türkiye'nin potansiyelinin de hedeflerinin de büyük

Detaylı

D ü n y a v e T ü r k i y e S ü t E n d ü s t r i s i R a p o r u Dünya ve Türkiye Süt Endüstrisi Raporu T e þ e k k ü r l e r Prof. Dr. Adem Þahin TOBB ETÜ ÝÝBF Prof. Dr. Atilla Yetiþemiyen Ankara Üniversitesi

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım?

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı 2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? 13. Enerji Arenası İstanbul, 8 Eylül 2011 Sayfa 2 Kısaca TEPAV Üç temel disiplinde araştırma kapasitesi

Detaylı

Mart 2010 Otel Piyasasý Antalya Ýstanbul Gayrimenkul Deðerleme ve Danýþmanlýk A.Þ. Büyükdere Cad. Kervan Geçmez Sok. No:5 K:2 Mecidiyeköy Ýstanbul - Türkiye Tel: +90.212.273.15.16 Faks: +90.212.355.07.28

Detaylı

Ýlknur Menlik TGDF Kurumsal Ýletiþim Direktörü TGDF 24 sektörel üye dernek Türkiye Gýda ve Ýçecek Sanayisinin Üretim, Ýstihdam, Ýhracat ve ithalatýnýn %95 ni temsil etmekte Food Drink Europe TGDF 2006

Detaylı

rm o f t a l ip j o l o n ek gýda T a d ý G m için ya þ a i ye Türk u ulusal GIDA TEKNOLOJÝ PLATFORMU y a þ a m i ç i n g ý d a Kaynak: 2010 Envanteri (TGDF) Gýda Sektörü 73.722.988 nüfus Hane halký gýda

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

VIII MALÝ PÝYASALAR 125

VIII MALÝ PÝYASALAR 125 VIII MALÝ PÝYASALAR 125 126 MALÝ PÝYASALAR Para ve sermaye piyasalarýndan oluþan mali piyasalara iliþkin geliþmeler aþaðýdadýr. I. PARA PÝYASALARI Kýsa vadeli fonlarýn arz ve talebinin karþýlaþtýðý piyasalarýn

Detaylı

Araþtýrma Hazýrlayan: Ebru Kocamanlar Araþtýrma Uzman Yardýmcýsý Gýda Ürünlerinde Ambalajýn Satýn Alma Davranýþýna Etkisi Dünya Ambalaj Örgütü nün açýklamalarýna göre dünyada ambalaj kullanýmýnýn %30 unu

Detaylı

Enerji ve çevre alanında Bir dünya lideri. 27 Haziran, 2011 Paris

Enerji ve çevre alanında Bir dünya lideri. 27 Haziran, 2011 Paris Enerji ve çevre alanında Bir dünya lideri 27 Haziran, 2011 Paris İçindekiler 1. 2. Profil ve Faaliyetler Strateji ve Esneklik Profil ve Faaliyetler Kamu hizmet kurumlarındaki hizmetlerin tarihi Société

Detaylı

BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER

BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER AYŞE YASEMİN ÖRÜCÜ ODTÜ Mezunları Derneği Ankara, 2011 Tespitler Kopenhag-Cancun: İD BM kapsamında çözülebilecek bir konu mu? Kopenhag maliyeti: 1 trilyon $;belirsizlik

Detaylı

ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU

ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) bünyesinde faaliyet gösteren ve merkezi Paris te bulunan Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) nın

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 AVRUPA'DA İNŞAAT ÜRETİMİ EKİMDE ARTTI Euro Bölgesinde inşaat üretimi yıllık yüzde 1,1 artış kaydetti Euro Bölgesinde inşaat üretimi ekim ayında aylık bazda yüzde 0,5,

Detaylı

Modüler Proses Sistemleri

Modüler Proses Sistemleri Ürünler ve Hizmetlerimiz 2011 Modüler Proses Makineleri Modüler Proses Sistemleri Proses Ekipmanlarý Süt alým tanklarý Süt alým degazörleri Akýþ transfer paneli Vana tarlasý Özel adaptör Tesisat malzemeleri

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

Japonya LNG Pazarı İçin Küresel Stratejiler

Japonya LNG Pazarı İçin Küresel Stratejiler Japonya LNG Pazarı İçin Küresel Stratejiler Dursun YILDIZ topraksuenerji-japonya dünyada en büyük LNG ithal eden ülke. 2009 yılında 89 milyar m 3 LNG ithal etti.2035 yılında bu miktarın 112 milyar m 3

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE Türkiye önümüzdeki yıllarda artan oranda enerji ihtiyacı daha da hissedecektir. Çünkü,ekonomik kriz dönemleri

Detaylı

Akýlcý Çözümler Üretiyoruz Türev Ürünlere Ýliþkin Eðitimler EÐÝTÝMÝN AMACI Kýyýyý gözden kaybetmeye cesaret edemeyen insan yeni okyanuslar keþfedemez. Andre Gide Bu eðitimde katýlýmcýlara, VOB ürünlerin

Detaylı

Mart 2010 Proje Hakkýnda NBÞ sektörünün ana girdisi olan mýsýrýn hasadý, hammadde kalitesi açýsýndan yetiþtirilmesi kadar önemli bir süreçtir. Hasat sýrasýnda gerçekleþtirilen yanlýþ uygulamalar sonucunda

Detaylı

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ Yükseköğretim Sisteminin Uluslararasılaşması Çerçevesinde Türk Üniversitelerinin Uluslararası Öğrenciler İçin Çekim Merkezi Haline Getirilmesi Araştırma Projesi KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI

Detaylı

ÜRETÝM. Bu bölümde ekonominin temel sektörlerindeki üretim geliþmelerine ana hatlarý itibariyle yer verilmektedir. Tablo III-2

ÜRETÝM. Bu bölümde ekonominin temel sektörlerindeki üretim geliþmelerine ana hatlarý itibariyle yer verilmektedir. Tablo III-2 III ÜRETÝM 33 34 ÜRETÝM Bu bölümde ekonominin temel sektörlerindeki üretim geliþmelerine ana hatlarý itibariyle yer verilmektedir. A. TARIM Ülkemizde tarým sektörünün GSMH daki payý yüzde 13.2, sivil istihdamdaki

Detaylı

Simge Özer Pýnarbaþý

Simge Özer Pýnarbaþý Simge Özer Pýnarbaþý 1963 yýlýnda Ýstanbul da doðdu. Ortaöðrenimini Kadýköy Kýz Lisesi nde tamamladý. 1984 yýlýnda Ýstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü nü bitirdi.

Detaylı

AVRUPA BÝRLÝÐÝ SÜRECÝNDE TÜRKÝYE ve ENERJÝ AÇILIMLARI

AVRUPA BÝRLÝÐÝ SÜRECÝNDE TÜRKÝYE ve ENERJÝ AÇILIMLARI AVRUPA BÝRLÝÐÝ SÜRECÝNDE TÜRKÝYE ve ENERJÝ AÇILIMLARI GÝRÝÞ Türkiye, 3 Ekim 2005'te Avrupa Birliði (AB) üyesi olmaya yönelik olarak önemli bir aþama kaydetmiþ bulunmaktadýr. Bu çalýþmada, Türkiye'nin bu

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 09 Nisan 2014 Çarşamba Dünyada Enerji Görünümü Dünyada, artan gelir ve nüfus artışına paralel olarak birincil enerji talebindeki yükseliş hız kazanmaktadır. Nüfus artışının özellikle OECD Dışı ülkelerden

Detaylı

Tehlikeli Atýk Çözümünde EKOVAR...

Tehlikeli Atýk Çözümünde EKOVAR... ARA DEPOLAMA www. ekovar.com info@ ekovar.com Hilal Mah. 50. Sokak, 4. Cad. No: 8/8 Yýldýz - Çankaya / ANKARA Tel : +(90) 312 442 13 05 +(90) 312 442 11 43 Faks : +(90) 312 442 13 06 Tehlikeli Atýk Çözümünde

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 24 Ekim 2014 29. Mühendislik Dekanları Konseyi Toplantısı

Detaylı

KOBÝ'lere AB kapýsý. Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi

KOBÝ'lere AB kapýsý. Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi 12 1 KOBÝ'lere AB kapýsý Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi 2 3 Projenin amacý nedir Yurt dýþýna açýlmak isteyen yerli KOBÝ'lerin, Lüksemburg firmalarý

Detaylı

TÜRKÝYE'DE ALTERNATÝF TURÝZMÝN GELÝÞÝMÝNE YÖNELÝK DEÐERLENDÝRMELER Eylül 2014 Yayýn No: TÜSÝAD-T/2014-09/556 Meþrutiyet Caddesi, No: 46 34420 Tepebaþý/Ýstanbul Telefon: (0 212) 249 07 23 Telefax: (0 212)

Detaylı

Dosya Gýda Ambalajlarýnda Ýnovasyon: Bilginin Ekonomik ve Toplumsal Faydaya Dönüþtürülmesi Kaynak: Ambalaj Literatürü Kütüphanesi yayýnlarý, ASD - Ambalaj Binasý, ÝSTANBUL Hazýrlayan: Aslýhan Arýkan, ASD

Detaylı

www.tgdf.org.tr sürdürülebilir çevre Teþekkürler... Çevre ve Orman Bakanlýðý, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlýðý, Saðlýk Bakanlýðý, Tarým ve Köyiþleri Bakanlýðý, ABGS-Avrupa Birliði Genel Sekreterliði

Detaylı

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS RÜZGAR ENERJĐSĐ Erdinç TEZCAN FNSS Günümüzün ve geleceğimizin ekmek kadar su kadar önemli bir gereği; enerji. Son yıllarda artan dünya nüfusu, modern hayatın getirdiği yenilikler, teknolojinin gelişimi

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ

ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ I II ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ Sayfa TÜRKÝYE EKONOMÝSÝNÝN GENEL GÖRÜNÜMÜ... 3 I- 2004 YILI GENEL EKONOMÝK HEDEFLERÝ... 9 A. BÜYÜME... 9 B. KAYNAKLAR-HARCAMALAR DENGESÝ... 10 II- MÝLLÝ

Detaylı

ݺletmelerin Rekabet Gücünün Artýrýlmasý. Dýºa Açýlmalarýna Mali Destek Programý

ݺletmelerin Rekabet Gücünün Artýrýlmasý. Dýºa Açýlmalarýna Mali Destek Programý ݺletmelerin Rekabet Gücünün Artýrýlmasý ve Dýºa Açýlmalarýna Mali Destek Programý 2010 içindekiler Orta Karadeniz Kalkýnma Ajansý Kalkýnma Ajanslarýnýn Kuruluþ Amaçlarý Vizyonumuz Misyonumuz Orta Karadeniz

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ

ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ I II ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ Sayfa TÜRKÝYE EKONOMÝSÝNÝN GENEL GÖRÜNÜMÜ... 3 I- EKONOMÝNÝN GENEL DENGESÝ... 9 II- III- MÝLLÝ GELÝR VE SABÝT SERMAYE YATIRIMLARI A. GAYRÝ SAFÝ MÝLLÝ HASILA...

Detaylı

Uluslararasý Raporlar 2013. Geliþmekte olan piyasalar fýrsat endeksi: büyüme hýzý yüksek ekonomiler

Uluslararasý Raporlar 2013. Geliþmekte olan piyasalar fýrsat endeksi: büyüme hýzý yüksek ekonomiler Uluslararasý Raporlar 2013 Geliþmekte olan piyasalar fýrsat endeksi: büyüme hýzý yüksek ekonomiler Ýçindekiler 01 02 04 06 10 14 30 33 Giriþ Büyüme Geliþmekte olan piyasalar fýrsat endeksi Rapor sonuçlarý

Detaylı

TÜRKĐYE DE DÖKÜM SEKTÖRÜ 23.02.2007

TÜRKĐYE DE DÖKÜM SEKTÖRÜ 23.02.2007 TÜRKĐYE DE DÖKÜM SEKTÖRÜ 1 23.02.2007 Demir ve Çelik Döküm Sanayi sektörü; endüksiyon, ark veya kupol ocaklarında, çeşitli pik demiri, çelik hurdaları ve ferro alaşımların ergitilerek, kalıplama tesislerinde

Detaylı

Yeni zirvelere doðru, mükemmellikle... ÝNÞAAT, TAAHHÜT VE MÜHENDÝSLÝK GÜÇLÜ BAÞLADI GÜCÜNE GÜÇ KATARAK DEVAM EDÝYOR! Deðerlerimiz Vizyonumuz Mevcut kültür, iþ ahlaký ve deðerlerini muhafaza ederken, tüm

Detaylı

BASIN AÇIKLAMALARI TMMOB EMO ADANA ÞUBESÝ 12. DÖNEM ÇALIÞMA RAPORU BASIN AÇIKLAMALARI

BASIN AÇIKLAMALARI TMMOB EMO ADANA ÞUBESÝ 12. DÖNEM ÇALIÞMA RAPORU BASIN AÇIKLAMALARI BASIN AÇIKLAMALARI Egemenler Arasý Dalaþýn Yapay Sonucu Zamlar EKONOMÝK KRÝZ VE ETKÝLERÝ 6 Aðustos 1945'te Hiroþima'ya ve 9 boyutu bulunmaktadýr. Daha temel nokta Aðustos 1945'te Nagasaki'ye

Detaylı

: Av. Funda Kahveci - Ayný adreste

: Av. Funda Kahveci - Ayný adreste ..~~ - T.C. ünüçüncü DAiRE Esas No : '2011/665 ~;:-} Qavc1cý ve Yürütmenin i Qg[durulmasýný isteyen ~~Türkiye Radyo Televizyon Kurumu Genel Müdürlüðü (TRT). ~"... Vekili i: Av. Metehan Battal Aydýn Or-An,

Detaylı

3T, metal iþleme sektöründe marka fuarlar arasýnda 3T Uluslararasý Metal Ýþleme, Kalýp, Otomasyon Teknolojileri ve Yan Sanayi Ürünleri Fuarý 15-18 Mayýs 2008 tarihleri arasýnda Ýzmir Kültürpark Uluslararasý

Detaylı

Türkiye Küresel Rekabet Raporu 2006

Türkiye Küresel Rekabet Raporu 2006 Türkiye Küresel Rekabet Raporu 2006 HAZIRLAYANLAR Gündüz ULUSOY Sumru ÖZ Selçuk KARAATA Melsa ARARAT Burçin YURTOÐLU Hande YEÐENOÐLU TÜSÝAD-Sabancý Üniversitesi Rekabet Forumu Ekim 2006 TÜSÝAD-Sabancý

Detaylı

Türkiye: Gelecek Nesiller için Fýrsatlarýn Çoðaltýlmasý 11. Çocuk Geliþimi ve Çocuklarýn Karþýlaþtýðý Riskler Eþitsizliðin nesiller arasý geçiþinin bugün Türkiye nin en genç neslini ciddi ölçüde etkilediði

Detaylı

Ülkemizde Elektrik Enerjisi:

Ülkemizde Elektrik Enerjisi: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik-Bilgisayar Bilim Kolu Eğitim Seminerleri Dizisi 6 Mart 8 Mayıs 22 Destekleyen Kuruluşlar: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar

Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar José Romero* İsviçre Federal Çevre Bakanlığı Berne, İsviçre Ankara,

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIÐI ÇED ve Planlama Genel Müdürlüðü Çevre Envanteri Dairesi Baþkanlýðý ÇEVRESEL GÖSTERGELER 2009 Veri Deðerlendirme Þube Müdürlüðü Ankara-2010 Hazýrlayanlar Tuncay DEMÝR Ýbrahim

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ

ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ I II ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ Sayfa TÜRKÝYE EKONOMÝSÝNÝN GENEL GÖRÜNÜMÜ... 3 I- EKONOMÝNÝN GENEL DENGESÝ... 9 II- III- MÝLLÝ GELÝR VE SABÝT SERMAYE YATIRIMLARI A. GAYRÝ SAFÝ MÝLLÝ HASILA...

Detaylı

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA TEMMUZ 2009 Hazırlayan: Mesut DÖNMEZ 1 GENEL KOD BİLGİSİ: 392310 GTIP kodunun üst kodu olan 3923 GTİP koduna ait alt kodlar ve ürünler aşağıda

Detaylı

ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ

ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ Ersin ÖKTEM 1 Yrd.Doç.Dr. İzzettin TEMİZ 2 1 Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı TPAO, eoktem@tpao.gov.tr 2 Gazi Üniversitesi

Detaylı

Türkiye Çelik Sektörü Almanak 2012 www.steelorbis.com SteelOrbis Elektronik Pazaryeri A.Þ adýna Ýmtiyaz Sahibi Mustafa E. Say Yayýn Yönetmeni Murat Eryýlmaz Sorumlu Yazý Ýþleri Müdürü Ýþ Geliþtirme Müdürü

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

GÝRÝÞ. Bu anlamda, özellikle az geliþmiþ toplumlarda sanayi çaðýndan bilgi

GÝRÝÞ. Bu anlamda, özellikle az geliþmiþ toplumlarda sanayi çaðýndan bilgi GÝRÝÞ Ýnsanoðlu günümüzde dünya tarihinde belki de bilginin en kýymetli olduðu dönemi yaþamaktadýr. Çaðýmýzda bilgiye sahip olmanýn ya da bilgi kaynaðýna kolaylýkla ulaþabilmenin önemi her geçen gün artmaktadýr.

Detaylı

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SERAMİK SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE DE ÜRETİM Türkiye'de seramik ve çini yapımı, kökleri 8000 yıl öncesine uzanan

Detaylı

TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris)

TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris) TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris) Dr. A. Alev BURÇAK Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Sunu Planı OECD Hakkında

Detaylı

Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler. Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung. Freie Hansestadt Bremen.

Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler. Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung. Freie Hansestadt Bremen. Gesundheitsamt Freie Hansestadt Bremen Sozialmedizinischer Dienst für Erwachsene Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung Yardýma ve bakýma muhtaç duruma

Detaylı

BMCOLOR M A T B A A M Ü R E K K E P L E R Ý KURUMSAL KILAVUZ

BMCOLOR M A T B A A M Ü R E K K E P L E R Ý KURUMSAL KILAVUZ M A T B A A M Ü R E K K E P L E R Ý KURUMSAL KILAVUZ ÝÇÝNDEKÝLER 1.BÖLÜM: KURUMSAL RENK STANDARDI 3 2.BÖLÜM: KURUMSAL TEXT STANDARDI 4 3.BÖLÜM: LOGO DESENÝ VE METRIC YAPISI 5-6-7-8 4.BÖLÜM: LOGOSU NUN

Detaylı

1. ÝTHÝB TEKNÝK TEKSTÝL PROJE YARIÞMASI

1. ÝTHÝB TEKNÝK TEKSTÝL PROJE YARIÞMASI Yarýþmanýn Amacý 1. ÝTHÝB 1.ÝTHÝB Teknik Tekstiller Proje Yarýþmasý, Ýstanbul Tekstil ve Hammaddeleri Ýhracatçýlarý Birliði'nin Türkiye Ýhracatçýlar Meclisi'nin katkýlarýyla Türkiye'de teknik tekstil sektörünün

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum ÇEVRE VE TOPLUM 11. Bölüm DOÐAL AFETLER VE TOPLUM Konular DOÐAL AFETLER Dünya mýzda Neler Oluyor? Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum Volkanlar

Detaylı

Büyüme, İstihdam, Vasıflar ve Kadın İşgücü

Büyüme, İstihdam, Vasıflar ve Kadın İşgücü Türkiye Cumhuriyeti Devlet Planlama Teşkilatı ve Dünya Bankası Refah ve Sosyal Politika Analitik Çalışma Programı Çalışma Raporu Sayı: 6 Büyüme, İstihdam, Vasıflar ve Kadın İşgücü Erol Taymaz Ekonomi Bölümü

Detaylı

6. ARTAN ÇÝN REKABETÝ

6. ARTAN ÇÝN REKABETÝ 6. ARTAN ÇÝN REKABETÝ KARÞISINDA TÜRKÝYE 63 25 yýlý verilerine göre Çin Halk Cumhuriyeti artýk dünyanýn en büyük dördüncü ekonomisi, satýn alma gücü göz önüne alýndýðýnda ise ABD nin ardýndan ikinciliðe

Detaylı

Þekil 1.1 1975 ve 2004 Yýllarýnda Seçilmiþ Ülkeler Ýçin Dýþ Ticaretin GSYÝH ye ABD* Hindistan. Ýngiltere. Ýtalya. Ýspanya. Meksika. Portekiz.

Þekil 1.1 1975 ve 2004 Yýllarýnda Seçilmiþ Ülkeler Ýçin Dýþ Ticaretin GSYÝH ye ABD* Hindistan. Ýngiltere. Ýtalya. Ýspanya. Meksika. Portekiz. 1. EKONOMÝNÝN ÝTÝCÝ GÜCÜ 1 OLARAK DIÞ TÝCARET Yaþanan ekonomik krizin ardýndan 02 yýlýndaki %, lik yüksek GSYÝH (Gayri Safi Yurt Ýçi Hasýla) büyümesi Liranýn deðer kaybýna baðlý olarak artan Türk ihraç

Detaylı

ÝÞ DÜNYASININ YENÝ YASAMA DÖNEMÝNE ÝLÝÞKÝN BEKLENTÝLERÝ 2011-2015 Mart 2011 Yayýn No: TÜSÝAD-T/2011/03/514 Meþrutiyet Caddesi, No. 46 34420 Tepebaþý/Ýstanbul Telefon: (0212) 249 07 23 Telefax: (0212) 249

Detaylı

Fiilen 1987, resmen ise 1992 Yýlýnda Adapazarý nda kuruldu. Kýsa sürede büyüyerek dünyanýn önde gelen Alçak Gerilim Þalt Cihazlarý üreticileri arasýnda yerini aldý. 25. 000 m 2 si kapalý alan olmak üzere

Detaylı

Esin ATASEVEN IªIK 1, Alpaslan ªAHÝN 1, Kezban YAZICI 1

Esin ATASEVEN IªIK 1, Alpaslan ªAHÝN 1, Kezban YAZICI 1 GÝRݪ BAZI ÜZÜMSÜ MEYVELERÝN (Frenküzümü, Ahududu, Böðürtlen ve Nar) EKOLOJÝK YETݪTÝRÝCÝLÝÐE UYGUNLUÐU Esin ATASEVEN IªIK 1, Alpaslan ªAHÝN 1, Kezban YAZICI 1 Dünyada artan çevre kirliliði ve yarattýðý

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

ÖDEME YÖNETÝMÝ SFS FÝNANSAL SÝSTEM ÇÖZÜMLERÝ Tahsilat Sorununa Kesin Çözüm S Ý G O R T A Þ Ý R K E T Ý B A N K A A C E N T E SÝGORTA ÜRÜNLERÝ TAHSÝLATINDA EN ÝLERÝ TEKNOLOJÝ Poliçe / Tahakkuk - Ýptal Zeylname

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 18 Haziran 2014 İTÜDER SOMA dan Sonra: Türkiye de

Detaylı

BÝMY 16 - TBD Kamu-BÝB XI Bütünleþik Etkinliði

BÝMY 16 - TBD Kamu-BÝB XI Bütünleþik Etkinliði BÝMY 16 - TBD Kamu-BÝB XI Bütünleþik Etkinliði Türkiye Biliþim Derneði, biliþim sektöründe çalýþan üst ve orta düzey yöneticilerin mesleki geliþimi ve dayanýþmalarýný geliþtirmek amacýyla her yýl düzenlediði

Detaylı

kurumsal sosyal sorumluluk raporu Kurumsal Sosyal Sorumluluk Raporu 2007 ÝÇÝNDEKÝLER Rapor Hakkýnda Yönetim Kurulu Baþkanýmýzýn Mesajý Genel Müdürümüzün Mesajý GÝRÝÞ Kurumsal Profilimiz Rafineri Sektörünün

Detaylı

Yükseköðretimin Finansmaný ve Finansman Yöntemlerinin Algýlanan Adalet Düzeyi: Sakarya Üniversitesi Paydaþ Görüþleri..64 Doç.Dr.

Yükseköðretimin Finansmaný ve Finansman Yöntemlerinin Algýlanan Adalet Düzeyi: Sakarya Üniversitesi Paydaþ Görüþleri..64 Doç.Dr. MALÝYE DERGÝSÝ Temmuz - Aralýk 2011 Sayý 161 Sahibi Maliye Bakanlýðý Strateji Geliþtirme Baþkanlýðý Adýna Sorumlu Yazý Ýþleri Müdürü Yayýn Kurulu Baþkan Füsun SAVAÞER Üye Ali Mercan AYDIN Üye Nural KARACA

Detaylı

OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBU 31.07.2013

OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBU 31.07.2013 OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBU 31.07.2013 İÇERİK OECD Hakkında Genel Bilgi OECD Çalışma Şekli OECD Teşkilat Yapısı OECD Ticaret ve Tarım Direktörlüğü OECD ve Tarım 2 OECD HAKKINDA

Detaylı

TÜRKÝYE YATIRIM DANIÞMA KONSEYÝ ÝLERLEME RAPORU

TÜRKÝYE YATIRIM DANIÞMA KONSEYÝ ÝLERLEME RAPORU TÜRKÝYE YATIRIM DANIÞMA KONSEYÝ ÝLERLEME RAPORU 2008 T.C. Baþbakanlýk Hazine Müsteþarlýðý Ýnönü Bulvarý No: 36 06510 Emek / ANKARA Tel: +90 312 204 60 00 www.hazine.gov.tr TÜRKÝYE YATIRIM DANIÞMA KONSEYÝ

Detaylı

2.1 Türkiye deki Doðrudan Yabancý Yatýrýmlara Genel

2.1 Türkiye deki Doðrudan Yabancý Yatýrýmlara Genel 2. YATIRIM ORTAMI 14 2.1 Türkiye deki Doðrudan Yabancý Yatýrýmlara Genel Bir Bakýþ Türkiye geçmiþte önemli miktarda doðrudan yabancý yatýrým çekme baþarýsý gösteremedi. 15 20 yýlý hariç tutulursa 1980

Detaylı

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði, üyeler arasýndaki haberleþme aðýný daha etkin hale getirmek için, akademik çalýþmalar yürüten bilim insaný, antrenör, öðretmen, öðrenci ve ilgili

Detaylı

Ne-Ka. Grouptechnic ... /... / 2008. Sayýn Makina Üreticisi,

Ne-Ka. Grouptechnic ... /... / 2008. Sayýn Makina Üreticisi, ... /... / 2008 Sayýn Makina Üreticisi, Firmamýz Bursa'da 1986 yýlýnda kurulmuþtur. 2003 yýlýndan beri PVC makineleri sektörüne yönelik çözümler üretmektedir. Geniþ bir ürün yelpazesine sahip olan firmamýz,

Detaylı

4691 sayýlý Teknoloji Geliþtirme Bölgeleri Kanunu kapsamýnda kurulan ULUTEK TEKNOLOJÝ GELÝÞTÝRME BÖLGESÝ, Uludað Üniversitesi Görükle Kampüsü içerisinde 471.000 m2 alanda hizmet vermektedir. 2006 yýlýnda

Detaylı

2015 de enerji tüketimi yavaşladı, dünya daha düşük karbonlu yakıtlara yöneldi

2015 de enerji tüketimi yavaşladı, dünya daha düşük karbonlu yakıtlara yöneldi Basın Bülteni 13 Haziran 2016 2016 BP Dünya Enerji İstatistikleri Raporu yayınlandı 2015 de enerji tüketimi yavaşladı, dünya daha düşük karbonlu yakıtlara yöneldi 2015 yılının enerji verilerini ortaya

Detaylı

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme - 1 8 Konuþmayý Yazýya Dökme El yazýnýn yerini alacak bir aygýt düþü XIX. yüzyýlý boyunca çok kiþiyi meþgul etmiþtir. Deðiþik tasarým örnekleri görülmekle beraber, daktilo dediðimiz aygýtýn satýlabilir

Detaylı