Demans Tedavisi. Uzm. Dr. Zekeriya ÜLGER, Prof. Dr. Servet ARIOĞUL

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Demans Tedavisi. Uzm. Dr. Zekeriya ÜLGER, Prof. Dr. Servet ARIOĞUL"

Transkript

1 İç Hastalıkları Dergisi 2007; 14(1): Demans Tedavisi Uzm. Dr. Zekeriya ÜLGER, Prof. Dr. Servet ARIOĞUL Hacettepe Üniversitesi T p Fakültesi, İç Hastal klar Anabilim Dal, Geriatri Ünitesi, ANKARA Demans bilişsel ve diğer kognitif fonksiyonlarda, günlük aktivite ve davran şlar etkileyecek düzeyde, sonradan oluşan progresif kay pla karakterize bir klinik tablodur. Demans tan s koyabilmek için en az alt ayd r semptomlar n olmas gerekmektedir (1). Hastal ğ n seyrinin progresif olmas nedeniyle erken dönemlerde tan s ve tedaviye erken başlan lmas önemlidir. Yaşl larda s k görülen bir toplum sorunu olan demans n y ll k maliyeti sadece Amerika Birleşik Devletleri nde 83.9 milyar dolar bulmaktad r (1996) (2). Bu yüksek maliyet, demans tedavisinde ve önlenilmesinde daha etkin ve ucuz tedavi yaklaş mlar n n kullan lmas için bir gereklilik getirmektedir. Tedavi için demans n patofizyolojisinin bilinmesi ve doğru ay r c tan n n yap lmas şartt r. Demans Yaşlanman n Doğal Bir Sonucu mudur? Demans çoğunlukla bir ileri yaş hastal ğ olmas nedeniyle hasta ve hasta yak nlar, erken demans semptomlar n s kl kla yaşlanman n doğal özellikleri olarak yorumlar ve bu da hastal ğ n erken dönemde tan nmas nda klinisyenlere zorluk oluşturur. Demansa yaklaş mda en temel nokta doğal yaşlanman n demans ile ayn anlamda olmad ğ n n bilinmesidir. Çünkü yaşlanma ile ortaya ç kmas beklenen hesaplama gücünde yavaşlama gibi kognitif değişiklikler benign iken, demans genellikle progresiftir ve normal bir yaşlanmada olmayacak kadar hastay düşkün ve bağ ml hale getirebilir (3). Treatment of Dementia Anahtar Kelimeler: Demans, Alzheimer hastal, kolinesteraz inhibitörleri, memantin Key Words: Dementia, Alzheimer s disease, cholinesterase inhibitors, memantine GERİ DÖNÜŞÜMLÜ DEMANS NEDENLERİ ve TEDAVİLERİ Demans her zaman geri dönüşümsüz bir hastal k değildir. Bu nedenle geri dönüşümlü nedenlerin tan nmas ve tedavi edilmesi önemlidir (Tablo 1) (1). Alzheimer hastal ğ (AH) ve vasküler demans (VaD) gibi nedenler çoğunlukla geri dönüşümsüz klinik tablolar iken, vitamin B 12, folik asit, vitamin B 1 gibi vitamin eksiklikleri, baz endokrin bozukluklar, AIDS, nörosifiliz, aş r alkol kullan m ve baz intoksikasyonlar, intrakranial tümörler, subdural hematom, normal bas nçl hidrosefali ve depresyon gibi nedenler demans kliniği oluşturabilir ve bu nedenlere yönelik tedavilerle demans kliniğinde yüz güldürücü düzelmeler elde edilebilir (1). AH en s k görülen demans nedeni olmas nedeniyle, tedavisi genellikle demans tedavisine prototip oluşturur. ALZHEİMER HASTALIĞININ TEDAVİSİ AH nin tedavisinde beş temel noktadan bahsedilebilir (4); Kolinesteraz inhibitörleri, Nöroprotektif yöntemler, Farmakolojik olmayan tedaviler ve psikofarmakolojik ajanlar, Genel sağl ğ korumaya yönelik aktiviteler, Klinisyen ile hasta yak nlar veya bak c lar aras ndaki iş birliği. Kolinesteraz İnhibitörleri Asetilkolin beynin bellekle ilgili bölgelerinde önemli bir nörotransmitterdir. AH de asetilkolin azalmas bellek bozukluğuyla koreledir. Kolinerjik fonksiyonda düzelme sağlayan ajanlar kognitif fonksiyonlarda stabilizasyon veya düzelme sağlayabilir. Ancak bu 33

2 Ülger Z, Arıoğul S Tablo 1. Geri dönüşümlü veya parsiyel geri dönüşümlü demans nedenleri ve tedavileri (1). Neden Eksiklikler Vitamin B 12 Folik asit Vitamin B 1 Endokrin hastal klar Hiper/hipotiroidi Hiper/hipoparatiroidi Cushing sendromu Addison hastal nfeksiyonlar AIDS Sifiliz Toksinler Alkol laçlar A r metaller Karbonmonoksit zehirlenmesi Di erleri Tümörler, özellikle de menenjiom Subdural hematom Normal bas nçl hidrosefali Depresyon (depresif psödodemans) Tedavi Spesifik yerine koyma tedavileri Eksikliklerde yerine koyma Fazlal klarda süpresyon Antiretroviral tedavi Antibiyotik Toksik maddeden uzaklafl lmas Destek tedavisi Mevcutsa spesifik antidot Cerrahi, ödem varsa steroid Cerrahi Cerrahi flant Antidepresanlar, psikoterapi, ECT AIDS: Kazan lm fl immünyetmezlik sendromu, ECT: Elektrokonvülzif tedavi. tedaviler hastal ğ n fizyopatolojik ilerlemesini durdurmaz. Bu amaçla kullan lan temel ilaçlar asetilkolinesteraz inhibitörleridir. Kolinesteraz inhibitörleri erken ve orta evre AH tedavisinde ruhsatland r lm şt r ve şu anda AH tedavisinde standart ilaçlard r. Dört tane kolinesteraz inhibitörü kullan ma girmiştir; takrin, donepezil, rivastigmin ve galantamin. Bunlardan takrinin %40 a varan oranlarda hepatotoksik etkisi nedeniyle kullan m tama yak n b rak lm şt r. İkinci kuşak olarak nitelendirilen diğer kolinesteraz inhibitörlerinin toksik etkileri çok daha düşük oranlardad r. Farmakoloji: S kl kla kullan lan üç kolinesteraz inhibitörünün farmakolojik özellikleri Tablo 2 de gösterilmiştir (4). Her üç ilaç için de dikkat edilmesi gereken nokta yan etkilerden korunmak için ilac n başlang çta düşük dozlarda başlan p, ideal doza haftalar içinde ç kar lmas d r. İlaçlar n efektif dozlar, donepezil için 10 mg, rivastigmin için 6 ila 12 mg, galantamin için 16 ila 24 mg d r. Donepezil günde tek doz olarak kullan l rken, rivastigmin ve galantamin günde iki doz olarak kullan l r (4). Yan etki: Kolinesteraz inhibitörleriyle ilgili bildirilen en s k yan etkiler; bulant, kusma, ishal, kilo kayb, insomni, kas kramplar, bradikardi, senkop ve yorgunluktur. Genel olarak yan etkiler hafiftir ve ilac n kesilmesiyle geri dönüşlüdür. Kullan mda olan üç ilaca ayr ayr bak ld ğ nda benzer yan etki profiline sahip olduklar görülmekle birlikte, rivastigminin gastrointestinal yan etkilerinin biraz daha s k olduğu söylenebilir. Ancak her üç ilaçta da ilac n düşük dozda başlan lmas, dozun yavaş yavaş art r lmas ve ilac n yemeklerle birlikte al nmas yan etkileri azaltmaktad r. Bradikardi ve kalp bloğu kolinesteraz inhibitörleri tedavilerinde çok nadir gözlenen yan etkiler olmas na rağmen bu konuda tedbirli olunmal, negatif kronotropik ajanlarla birlikte kullan lmamal - d r. Bu konuda rivastigmin en güvenilir ajan olarak görülmektedir. Her üç ilaçta da ilaç etkileşimleri oldukça azd r. Rivastigminin P450 ile ilişkisinin olmamas bir avantaj gibi gözükse de donepezilin de bu sistem üzerinden bir ilaç etkileşimi henüz tarif edilmemiştir. Baz ilaçlar galantaminin biyoyararlan m - n etkileyebilmektedir. Tedavi süresi: Kolinesteraz inhibitörlerinin ne kadar süre kullan lacağ konusunda bir fikir birliği yoktur. Yap lan çal şmalar n çoğunda ilaç alt ay süreyle kullan lmas na rağmen, uzun süreli kullan mlarda da ilaçlar n etkin olduğunu gösteren yay nlar bulunmaktad r (5). Buna göre ilac n iki-üç y l gibi sürelerle kullan lmas n n yararl olacağ n savunan görüşler de bulunmaktad r (6). İlaç değişimi: Kolinesteraz inhibitörlerinden birine yan t vermeyen hastan n diğer bir kolinesteraz inhibitöründen yarar görebileceğine dair yeterli veri yoktur. Bir ilaçtan diğerine ancak allerjik bir reaksiyonun varl ğ veya baş edilemeyen bir yan etki görülmesi durumlar nda geçilebilir (4). Ayr ca, bu ilaçlar n kombine kullan lmas ile ilgili de veri yoktur ve önerilmemektedir. Ancak her üç ilaç da E vitamini ve memantin ile kombine olarak kullan labilir (7). Huperzine A, ön çal şmalarda AH lilerde etkin olarak görünen diğer bir kolinesteraz inhibitörüdür, ancak Food and Drug Administration (FDA) onay almak için gerekli verileri henüz yoktur (8). Memantin FDA taraf ndan AH tedavisi için onay verilen son ajan olan memantin, glutaminerjik eksitotoksisiteyi önleyerek özellikle hipokampal nöronlar üzerinde nöroprotektif etkisiyle AH de semptomatik düzelme sağlayabilir. Beyindeki ana nörotransmitter olan glutamat n tüm beyin nöronlar n %70 inde reseptörü bulunur ve memantin bir glutamat reseptörü olan N- metil-d-aspartat (NMDA) antagonistidir. Glutama- 34

3 İç Hastalıkları Dergisi 2007; 14(1): Tablo 2. Demansta kullan lan FDA onayl ilaçlar ve baz özellikleri (4). Özellik Donepezil Rivastigmin Galantamin Memantin Maksimum serum konsantrasyonuna kadar geçen süre (saat) Emilimde yemeklerle etkileflim Hay r Evet Evet Hay r Serum yar ömür (saat) Proteine ba lanma (%) CP450 ile etkileflim Evet Hay r Evet Hay r Doz (bafllang ç) 1 x 5 mg 2 x 1.5 mg 2 x 4 mg 1 x 5 mg Doz (maksimum) 1 x 10 mg 2 x 6 mg 2 x 12 mg 2 x 10 mg Asetilkolinesteraz inhibisyonu Evet Evet Evet Hay r Butirilkolinesteraz inhibisyonu Hay r Evet Hay r Hay r Nikotinik reseptör inhibisyonu Hay r Hay r Evet Hay r NMDA antagonizmas Hay r Hay r Hay r Evet terjik iletideki değişiklik bellek ve öğrenme için belirlenmiş en iyi modeldir. Aş r aktivasyonu nöronal hücre ölümüne (eksitotoksisite) neden olur ki, buna AH de biriken amiloid-β n n glutamat al m n azaltarak, sal n m n art rarak ve glutamat reseptör aktivitelerini etkileyerek neden olduğu düşünülmektedir. Memantin orta düzeyde afiniteye sahip, kompetitif olmayan bir antagonisttir; inhibisyon derecesi nöronun aktivasyon düzeyine bağ ml d r; AH gibi NMDA reseptörlerinin aş r aktive olduğu durumlarda kognitif fonksiyonlarda düzelmeler sağlar. Hayvan modellerinde terapötik dozlarda nöroprotektif etkiler oluşturur. Memantin nöronal disfonksiyona yol açabilecek patolojik düzeyde yükselmiş tonik glutamat düzeylerinin etkilerini bloke eder. Ancak öğrenme ve bellek için gereken reseptör yoluyla fizyolojik aktivasyonu korur. Plasebo kontrollü çal şmalarda birçok demans ölçüm parametrelerinde memantin plaseboya göre etkili bulunmuştur (9). Ayr ca, hiçbir yan etki plasebodan daha fazla değildir (7). Günlük 5 mg dozunda başlan r ve doz kademeli olarak art r larak günde iki kez 10 mg dozuna ç k l r (Tablo 2). İnsanda metabolizmas çok azd r. Yaklaş k olarak %100 oral biyoyararlan - m vard r ve emilimi besinlerden etkilenmez. Karaciğer ve böbrekte düşük konsantrasyonlara ulaş r. Beyne h zla dağ l r. Uygulama sonras 30 dakika içinde kan-beyin bariyerini geçer. Başl ca böbrekler yoluyla elimine olur (%75-90). Nöroprotektif Yaklaş mlar Amiloid-β n n, hücre zar n n lipid peroksidasyonu ve oksidatif hasar, inflamasyon, tau proteinlerinin hiperfosforilasyonu, glutaminerjik eksitotoksisiteyi artt rmas gibi sekonder mekanizmalarla nörotoksik etki yapt ğ düşünülmektedir. Dolay s yla nöroprotektif tedavideki temel amaç amiloid-β birikmesini engelleyecek tedavi yaklaş mlar d r, ancak bu konuda henüz etkin bir ajan bulunamam şt r (4). Heyecan verici fikirlerden birisi de tedavide nöronal büyüme faktörleri (NGF) nin kullan lmas d r. NGF ile transfekte edilmiş fibroblastlar n hastalar n beyin dokusuna transplante edilmesi temeline dayal büyüme faktörü gen tedavileri üzerine halen çal şmalar sürmektedir (10). Eğer bu tedavi yönteminde başar sağlan rsa, diğer tüm tedavi yöntemlerinde hedef olan hastal ğ n engellenmesi veya ilerlemesinin durdurulmas n n yan nda, bu tedaviyle hastal ğ n geriye döndürülmesi de mümkün olabilecektir (11). Antiamiloid Tedaviler AH patofizyolojisinde kilit nokta amiloid-β birikimidir. Bu nedenle amiloid-β oluşumunu ve birikmesini engelleyecek ya da y k m n artt racak ajanlar AH tedavisine ufuk oluşturmaktad r. Şu anda klinik kullan ma girmiş etkin ve kan tlanm ş bir antiamiloid tedavi yoktur. Bir dönem fare deneylerinde etkinliğinin gösterilmesi üzerine antiamiloid aş lar kullan ma girmiştir, ancak aş lanan hastalar n %6 s nda ensefalit gelişmesi üzerine aş kullan mdan kald r lm şt r (12,13). Temel olan amiloid-β ya karş antikor varl ğ olduğu için pasif immünizasyon alternatif ve daha güvenli bir yol olabilir (4). Amiloid-β sentezinde görev alan β ve γ sekretaz enzimlerinin inhibisyonu ile amiloid-β birikiminin önlenmesi ve bunun da Alzheimer demans ndan korunmada etkili olup olmayacağ fikri gündemde olan konulardan birisidir. Kolesterol metabolizmas n n amiloid-β üretimiyle yak ndan ilişkili olmas nedeniyle, özellikle statinlerin amiloid-β birikimini önlemede etkili olabile- 35

4 Ülger Z, Arıoğul S cekleri düşünülmüştür (14). İnsülin-y k m enzimlerinin amiloid-β metabolizmas nda rolü olabileceği gösterildikten sonra, bu enzimin analoglar n n da tedavide kullanabileceği ortaya at lm şt r (15). Ayr ca, amiloidβ n n üretimi ve y k m n hedef alan tedavilerin yan nda proteinin birikimini engelleyen tedavi yöntemleri de AH tedavisinin temel hedeflerinden birisidir (4). Antioksidanlar AH patofizyolojisinde serbest radikallerin nöronal hasara neden olduklar n n gösterilmesinden sonra antioksidanlar AH yi önlemede bir umut olarak ortaya ç km şt r (16). Antioksidan tedavinin temelini alfa-tokoferol (E vitamini) oluşturmaktad r. Bir çal şmada, AH tan s olan hastalarda, E vitamini ve selejilinin genel olarak kognitif fonksiyonlar üzerine anlaml etkileri olmamas na rağmen; ölüme kadar geçen süre, bak m evine al n ş, ağ r demans gelişimi, günlük yaşam aktivitelerinde bozulma gibi parametrelerde plaseboya oranla günün üzerinde bir gecikmeye neden olduğunun gösterilmesinden sonra E vitamini yüksek dozlarda demans tedavisinde s kl kla önerilen bir ajan haline gelmiştir (17). Son yay nlarda yüksek homosistein düzeyleri AH için bağ ms z bir risk faktörü olarak bulunmuştur (18). Sitotoksik sülfür içeren homosisteinin DNA zincir k r klar oluşturarak nörotoksik etki yapt ğ düşünülmektedir ve vitamin B 12, vitamin B 6 ve folik asit kullan lmas n n homosistein düzeyini düşürerek AH de etkili olabilecekleri fikri ortaya at lm şt r (11). Antiinflamatuvar Ajanlar AH de beyin dokusunda mikroskobik olarak inflamasyonun varl ğ n n gösterilmiş olmas steroid ve nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar n AH tedavisinde kullan labileceği fikrini ortaya atm ş ve bu konuda birçok çal şma yap lm şt r (19). Ancak prednizon, diklofenak, rofekoksib ve naproksen ile yap lan çal şmalarda herhangi bir etkinlik saptanamam şt r (20-22). Bu nedenle antiinflamatuvar ilaçlar n AH de kullan m ile ilgili pozitif herhangi bir veri yoktur. Ancak primer korumada etkinliklerine yönelik çal şmalar henüz tamamlanmad ğ ndan bu ajanlar n AH den korunmada etkinlikleri henüz bilinmemektedir (4). Hormon Replasman Tedavileri Epidemiyolojik çal şmalarda östrojen replasman tedavisinin postmenopozal kad nlarda AH yi azaltabileceği yönünde gözlemler elde edilmesine rağmen, plasebo kontrollü, çift-kör çal şmalarda östrojenin bu konuda herhangi bir etkisi saptanamam şt r (23). Dahas, diğer bir çal şmada ise randomizasyon s ras nda kognitif defisiti olmayan postmenopozal kad nlarda östrojen ve medroksiprogesteron asetat kullan m ile demans gelişme riskinde art ş saptanm şt r (24). Bu verilerle hormon replasman tedavileri, AH tedavisi ve korumas nda önerilmemektedir. Ginkgo Biloba 2001 y l verilerine göre 48 değişik ajan n AH de kognitif kayb engellemede etkinliğini araşt rmaya yönelik çal şmalar yap lm şt r. Bunlardan kolinesteraz inhibitörleri ve E vitamini d ş ndakilerin etkinlikleri konusunda yeterli verilere ulaş lamam şt r (25). Üzerinde en çok çal ş lan ilaç gruplar n n baş nda da bitkisel tedaviler gelmektedir. Günümüzde bilimsel veri desteği olmasa da birçok kişi AH den korunmak amac yla bitkisel ürünleri kullanmaktad r. Bitkisel ürünlerden ginkgo bilobay diğerlerinden ay rmak gerekmektedir. Zira gingko biloban n plaseboya oranla AH de kognitif fonksiyonlar üzerine etkin olduğunu gösteren baz çal şmalar mevcuttur (26). Ancak yap lan tüm çal şmalarda benzer pozitif etki saptanamam şt r. AH den korunmak için gingko bilobalar n primer korunmada kullan m yla ilgili çal şmalar halen devam etmektedir (8). Nöropsikiyatrik Semptomlar ve Davran ş Bozukluklar n n Tedavisi AH sürecinde s kl kla karş laş lan davran şsal semptomlar n tedavisinde ilaç kullan m n n yan nda farmakolojik olmayan tedavi yöntemlerinden de söz etmek gerekmektedir. Pratik ve etkili olmalar nedeniyle ilk olarak farmakolojik olmayan yöntemlerin denenmesi önerilmektedir (27). Özellikle bak m evlerinde kalan hastalara yönelik olmak üzere birçok yöntemin etkinliği denenmiştir. Bu yöntemlere, müzik dinletilmesi, hasta yak nlar n n video kay tlar n n seyrettirilmesi, bak c n n ses kayd n n dinletilmesi, yürüme ve ş k egzersizleri, duyusal stimülasyon ve gevşeme egzersizleri örnek olarak verilebilir (25). AH deki davran şsal semptomlarda ilaçlar n etkinliğine yönelik çok az kontrollü çal şma mevcuttur. Eldeki verilerin çoğu demans d ş kullan mdan elde edilen sonuçlar ya da küçük çaptaki çal şmalar n sonucudur. Demans seyrinde görülen psikoz ve ajitasyonda atipik antipsikotikler tercih edilir. Risperidon ve olanzapinin AH de görülen psikoz ve ajitasyonu azaltt ğ n gösteren çift-kör plasebo kontrollü çal şmalar vard r (28,29). Ancak etkinlikleri s n rl d r ve inme riskini artt rd klar na dair yay nlar kullan mlar nda soru işaretleri oluşturmaktad r (30). Haloperidol için de pozitif sonuçlar mevcuttur, ancak ekstrapiramidal yan etkilerinin çokluğu nedeniyle güvenle kullan lamamaktad r (31). AH de görülen depresyon tedavisinde hem selektif serotonin geri-al m inhibitörleri (SSRI) hem de trisiklik antidepresanlar etkili görülmektedir. Ancak 36

5 İç Hastalıkları Dergisi 2007; 14(1): yaşl hastalarda trisiklik antidepresanlar n antikolinerjik yan etkilerinden korkulduğu için SSRI lar tercih edilmektedir (32,33). Demansta gözlenen davran ş bozukluklar muhtemelen limbik sistemdeki kolinerjik yetmezliğe bağl d r. Bu nedenle temel olarak kognitif yetmezlik için kullan lan kolinesteraz inhibitörlerinin demansta davran ş semptomlar üzerine de etkili olabilecekleri düşünülebilinir. Her üç kolinesteraz inhibitörü ilac nda demans davran şsal semptomlar üzerinde etkinliğini gösteren çal şmalar vard r. Bunun yan nda, rivastigminin asetilkolinesteraz yan nda limbik sistemde kritik role sahip olan butirilkolinesteraz enzimini de inhibe etmesinden dolay davran şsal semptomlarda diğer kolinesteraz inhibitörlerine göre daha etkin olduğu söylenebilir. Özellikle halüsinasyon, sanr gibi psikotik semptomlarda rivastigmin daha üstündür. Ayr ca, rivastigmin diğer kolinesteraz inhibitörlerinde gösterilememiş olan ek psikotrop ilaç ihtiyac nda azalma sağlamaktad r. Kolinesteraz inhibitörleri ile atipik antipsikotikler güvenle kombine edilebilir, ancak donepezilin antipsikotik kombinasyonlar nda ekstrapiramidal yan etki görüldüğüne dair birkaç rapor olmas ndan dolay bu kombinasyonlarda donepezil kullan rken dikkatli olunmas önerilmektedir. AH tedavisinde ruhsatl son ilaç olan memantinin özellikle davran şsal semptomlar üzerine etkinliğine yönelik dizayn edilmiş henüz bir randomize çal şma mevcut değildir. Genel olarak memantin ile yap lan etkinlik çal şmalar nda davran ş semptomlar nda belirgin etkinlik gözlenmemiştir (9). SAĞLIĞIN KORUNMASI ve GENEL TIBBİ TEDAVİLER AH nin ileri dönemlerinde ölüme neden olabilecek sepsis, pnömoni, üst solunum yolu infeksiyonlar, beslenme problemleri, bas yaralar, k r klar gibi ikincil problemler gelişebilir. Bu problemlerin etkili bir şekilde tedavisi büyük önem arz etmektedir. Asl nda bütün bu problemlerin esas etkili tedavisi önlemedir. Erken evrelerde egzersiz önerileri, hipertansiyon ve diğer sağl k problemlerinin kontrolü, düzenli grip ve pnömokok aş lamas, ağ z bak m, gözlük ve işitme cihaz kullan m gibi genel sağl k önerilerinin yan nda, ileri evrelerde beslenme ve cilt bak m gibi konularda rehberlik verilmesi bu tür ikincil komplikasyonlar n gelişmesini en aza indirecektir (34,35). HASTA YAKINI ile İŞ BİRLİĞİ Bir Alzheimer hastas n n tedavisinde doktor ile bak - c aras ndaki iş birliği çok önemlidir. Doktor hastan n tedavisini her ne kadar optimal şekilde ayarlasa da, o tedaviyi uygulayacak olan hasta yak n veya bak c - d r. Bu nedenle hasta yak nlar n n da tedaviye aktif olarak kat lmalar tedavinin başar s için şartt r. Hasta yak n ve bak c lar n ev içi güvenlik tedbirleri, ilaçlar n kullan m şekli, hastan n transferi, genel bak m kurallar, internetten hastal k hakk nda bilinçlenebileceği siteler konusunda bilgilendirilmeleri gerekmektedir. Diğer bir önemli nokta da bak c lar n sağl ğ d r. Yap lan çal şmalarda bak c lar n normal popülasyona göre kendilerini daha sağl ks z hissettikleri, somatik yak nmalar n, depresyon anksiyete gibi şikayetlerin daha s k olarak görüldüğü saptanm şt r (36). Bu nedenle hastan n yan nda bak c lar n da sağl ğ na dikkat edilmesi gerekmektedir. Alzheimer hastalar n n yak nlar ve bak c lar aras nda dan şma gruplar n n kurulmas n n teşvik edilmesi yararl olabilir. SONUÇ Demans tedavisinde temel nokta ilk olarak demans n geri dönüşümlü bir nedene bağl olup olmad ğ n n araşt r lmas d r. Eğer böyle bir neden saptan rsa nedene yönelik tedaviyle semptomlarda düzelme sağlanabilir. Demans n en s k nedeni olan AH de ise her ne kadar gelişimi önleyici veya geri çevirici etkin tedavi yöntemleri henüz bulunamam ş olsa da semptomatik ve geçici bir süre için düzelme sağlayabilen etkin ilaçlar kullan lmaktad r. AH tedavisinde gelecek, moleküler düzeyde patofizyolojideki hedeflere yönelik olacak gibi gözükmektedir. Belki de bu moleküler düzeydeki müdahaleler ile sadece demans değil beyin yaşlanmas n n kendisinin de önlenmesi hayali gerçek olabilecektir (37). Unutulmamas gereken diğer noktalar da kognitif ve davran şsal semptomlar n yan nda AH de genel sağl k problemlerinin de göz önüne al n p tedavi edilmesi ve ayn zamanda da etkin tedavi için hasta yak n ve bak c lar n n da tedaviye aktif olarak kat - l mlar n n sağlanmas n n büyük önem taş d ğ d r. KAYNAKLAR 1. Jones R. The dementias. Clin Med 2003; 3: Wimo A, Winblad B. Health economical aspects of Alzheimer disease and its treatment. Psychogeriatrics 2001; 1: Small GW, Rabbins P, Barry PP, et al. Diagnosis and treatment of Alzheimer disease and related disorders. JAMA 1997; 278: Cummings JL. Alzheimer s disease. N Engl J Med 2004; 351: Winblad B, Engedal K, Soininen H, et al. 1-year, randomized, placebo controlled study of donepezil in patients with mild to moderate AD. Neurology 2001; 57: Rogers SL, Doody R, Pratt RD, et al. Long-term efficacy and safety of donepezil in the treatment of AD: Final analysis of a US multicenter open-label study. Eur Neuropsychopharmacol 2000; 10:

6 Ülger Z, Arıoğul S 7. Tariot PN, Farlow M, Grossberg GT, et al. Memantine treatment in patients with moderate to severe AD already receieving donepezil. JAMA 2004; 291: Ott BR, Owens N. Complementary and alternative medicines for AD. J Geriatr Psychiatr Neurol 1998; 11: Reisberg B, Doody R, Stöffler A, et al. Memantine treatment in patients with moderate-to-severe AD. N Engl J Med 2003; 348: Tuszynski NH. Growth factor gene therapy for neurodegenerative disorders. Lancet Neurol 2002; 1: Religa D, Styczynska M, Peplonska B, et al. Therapeutic strategies for AD based on new molecular mechanisms. Acta Neurobiol Exp 2003; 63: Schenk D, Barbour R, Dunn W. Immunization with amyloid-β attenuates Alzheimer-disease-like pathology in the PDAPP mouse. Nature 1999; 400: Orgogozo JM, Gilman S, Dartigues JF, et al. Subacute meningoencephalitis in a subset of patients with AD after Abeta42 immunization. Neurology 2003; 61: Petancesca SS, DeRosa S, Olm V, et al. Statin therapy for Alzheimer disease; will it work? J Mol Neurosci 2002; 19: Craft S, Peskind E, Schwartz MW, et al. Cerebrospial fluid and plasma insulin levels in AD: Relationship to severity of dementia and apolipoprotein E genotype. Neurology 1998; 50: Behl C. Oxidative stress in Alzheimer s disease: Implications for prevention and therapy. Subcell Biochem 2005; 38: Sano M, Ernesto C, Thomas RG, et al. A controlled trial of selegiline, alpha-tocopherol, or both as a treatment of AD. N Engl J Med 1997; 336: Religa D, Styczynska M, Peplonska B, et al. Homocysteine, apolipoprotein E and metylenetetrahydrofolate reductase in AD and mild cognitive impairment. Dement Geriatr Cogn 2003; 16: Tuppo EE, Arias H. The role of inflammation in Alzheimer s disease. Int J Biochem Cell Biol 2005; 37: Aisen PS, Davis K, Berg JD, et al. A randomized controlled trial of prednisone in Alzheimer s disease. Neurology 2000; 54: Scharf S, Mander A, Ugoni A, et al. A double-blind, placebo controlled trial of diclofenac/misopristol in Alzheimer s disease. Neurology 1999; 53: Aisen PS, Scaffer K, Grudman M, et al. Effects of rofecoxib or naproxen vs placebo on Alzheimer disease progression: A randomized controlled trial. JAMA 2003; 289: Henderson VW, Paganini-Hill A, Miller BL, et al. Estrogen for Alzheimer s disease in women: Randomized double-blind plasebo cotrolled trial. Neurology 2000; 54: Shumaker SA, Legault C, Rapp SR, et al. Estrogen plus progestin and the incidence of dementia and mild cognitive impairment in postmenopausal women: The Women s Health Initiative Memory Study: A randomized controlled trial. JAMA 2003; 289: Doody RS, Stevens J, Beck C, et al. Practice parameter: Management of dementia (an evidence based review): Report of the Quality Standards Subcommittee of the American Academy of Neurology. Neurology 2001; 56: Oken BS, Stevens D, Kaye JA, et al. The efficacy of gingko biloba on cognitive function in Alzheimer disease. Arch Neurology 1998; 55: Cohen-Mansfield J. Nonpharmacologic interventions for inappropriate behaviors in dementia: A review, summary and critigue. Am J Geriatr Psychiatry 2001; 9: De Deyn PP, Rabheru K, Rassmussen A, et al. A randomized trial of risperidone, plasebo and haloperidol for behavioral symptoms of dementia. Neurology 1999; 53: Street JS, Clark W, Gannon KS, et al. Olanzapine treatment of psychotic and behavioral symptoms in AD in nursing care facilities: A double blind, randomized, placebo-controlled trial. Arch Gen Psychiatry 2000; 57: Sink KM, Holden K, Yaffe K, et al. Pharmacological treatment of neuropsychiatric symptoms of dementia: A review of the evidence. JAMA 2005; 293: Devanand D, Marder K, Michaels K, et al. A randomized, plasebo controlled dose compression trial of haloperidol for psychosis and disruptive behaviors in AD. Am J Psychiatry 1998; 155: Katona CL, Hunter B, Bray J, et al. A double blind comparison of the efficacy and safety of paroxetine and imipramine in the treatment of depression with dementia. Int J Geriatr Psychiatry 1998; 13: Targano F, Lyketsos C, Mangone CA, et al. A double-blind, randomized, fixed dose trial of fluoxetine vs amitriptyline in the treatment of major depression complicating AD. Psychosomatics 1997; 38: Magenheim M. Preventive health maintenance. In: Duthie EJ (ed). Practice of Geriatrics. K.P. Philadelphia: WB Saunders, 1998: Papademetriou V. Hypertension and cognitive function. Blood pressure regulation and cognitive function: A review of the literature. Geriatrics 2005; 60: Schulz R, O Brein AT, Bookwala J, et al. Psychiatric and pysical morbidity effects of dementia caregiving: Prevelance, corraletes and causes. Gerontologist 1995; 35: Hadley EC, Lakatta EG, Morrison-Bogorad M, et al. The future of aging therapies. Cell 2005; 120: YAZIŞMA ADRESİ Uzm. Dr. Zekeriya ÜLGER Hacettepe Üniversitesi T p Fakültesi İç Hastal klar Anabilim Dal Geriatri Ünitesi Hacettepe-ANKARA 38

Yaşl da Demans, Risk Faktörleri ve Tedavisi

Yaşl da Demans, Risk Faktörleri ve Tedavisi Yaşl da Demans, Risk Faktörleri ve Tedavisi Dr. Burcu Balam YAVUZ, Dr. Servet ARIOĞUL Hacettepe Üniversitesi T p Fakültesi, İç Hastal klar Anabilim Dal, Geriatri Ünitesi, ANKARA Risk Factors and Treatment

Detaylı

Alzheimer Hastal Tedavisinde Kullan lan laçlar

Alzheimer Hastal Tedavisinde Kullan lan laçlar DERLEME/REVIEW Alzheimer Hastal Tedavisinde Kullan lan laçlar Zekeriya Ülger, Burcu Balam Yavuz, Meltem Halil, Mustafa Cankurtaran, Servet Ar o ul Hacettepe Üniversitesi T p Fakültesi, ç Hastal klar Anabilim

Detaylı

YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ

YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ Dr Nur Kır İstanbul Tıp Fakültesi 1. RETİNA GÜNLERİ İSTANBUL 2013 AREDS I Çalışması (2001) Amaç: Farklı evrelerdeki YBMD hastalarında yüksek doz antioksidan ve minerallerin

Detaylı

www.boren.com.tr / info@boren.com.tr

www.boren.com.tr / info@boren.com.tr www.boren.com.tr / info@boren.com.tr YAŞAM da BOR BOR/B; Yeryüzünde bileşikler halinde, toprak, kaya ve suda az miktarlarda fakat yaygın olarak bulunan bir elementtir. Yer kabuğunda 10-20 ppm, deniz ve

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI MEDOTİLİN 1000 mg/4ml İ.M./İ.V. enjeksiyonluk çözelti içeren ampul

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI MEDOTİLİN 1000 mg/4ml İ.M./İ.V. enjeksiyonluk çözelti içeren ampul KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI MEDOTİLİN 1000 mg/4ml İ.M./İ.V. enjeksiyonluk çözelti içeren ampul 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin Madde: Her bir ampul 1000 mg Kolin alfoskerat a

Detaylı

ÜRÜN BİLGİSİ. 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde endikedir.

ÜRÜN BİLGİSİ. 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde endikedir. ÜRÜN BİLGİSİ 1. ÜRÜN ADI ALZAMED 5 mg Film Tablet 2. BİLEŞİM Etkin madde: Donepezil hidroklorür 5 mg 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde

Detaylı

ALZHEİMER HASTALIĞI TEDAVİSİ & BİRİNCİ BASAMAKTA YAKLAŞIM

ALZHEİMER HASTALIĞI TEDAVİSİ & BİRİNCİ BASAMAKTA YAKLAŞIM ALZHEİMER HASTALIĞI TEDAVİSİ & BİRİNCİ BASAMAKTA YAKLAŞIM Prof. Dr. Aynur Özge Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji AD. Alzheimer Derneği Mersin Şubesi Başkanı aynurozge@gmail.com MERSİN ŞUBESİ İçerik

Detaylı

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ, 2010 Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler Dr.Canan Yücesan Ankara Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Akış Sitokinler ve depresyon Duygudurum bozukluklarının

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

PANEL 5 GERİATRİK HASTA YÖNETİMİ: KOGNİTİF PROBLEMLER-DEMANS Oturum Başkanı: Prof. Dr. Hakan YAMAN

PANEL 5 GERİATRİK HASTA YÖNETİMİ: KOGNİTİF PROBLEMLER-DEMANS Oturum Başkanı: Prof. Dr. Hakan YAMAN PANEL 5 GERİATRİK HASTA YÖNETİMİ: KOGNİTİF PROBLEMLER-DEMANS Oturum Başkanı: Prof. Dr. Hakan YAMAN Konuşmacılar: Prof. Dr. Hakan YAMAN Doç. Dr. Süber DİKİCİ Uzm. Dr. Aylin YAMAN DEMANSIN TOPLUM İÇİNDEKİ

Detaylı

Açıklama 2011-2013. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2011-2013. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 2011-2013 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK ALZHEİMER HASTALIĞI tedavisinde ASETİLKOLİNESTERAZ İNHİBİTÖRLERİ ve MEMANTİN Dr. Aysu Tihan Bursa Devlet Hastanesi, Psikiyatri kliniği ÖRNEK

Detaylı

DEMANSTA KOGNĐTĐF SEMPTOMLARIN TEDAVĐSĐ

DEMANSTA KOGNĐTĐF SEMPTOMLARIN TEDAVĐSĐ DEMANSTA KOGNĐTĐF SEMPTOMLARIN TEDAVĐSĐ Prof. Dr. Haşmet A. Hanağası Đstanbul Üniversitesi, Đstanbul Tıp Fakültesi, Nöroloji Anabilim Dalı Davranış Nörolojisi ve Hareket Bozuklukları Birimi Demansa neden

Detaylı

08.11.2008 VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D

08.11.2008 VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D VİTAMİN D VE İMMÜN SİSTEM VİTAMİN D Vitamin D ve İmmün Sistem İnsülin Sekresyonuna Etkisi Besinlerde D Vitamini Makaleler Vitamin D, normal bir kemik gelişimi ve kalsiyum-fosfor homeostazisi için elzem

Detaylı

Ülkelerin sanayileþmeleri neticesinde görülen

Ülkelerin sanayileþmeleri neticesinde görülen Alzheimer Hastalýðýnda Hormon Replasman Tedavisi ve Diðer Potansiyel Tedavi Yöntemleri Yrd. Doç. Dr. A. Kemal ERDEMOÐLU,* Dr. Ayhan VARLIBAÞ* Ülkelerin sanayileþmeleri neticesinde görülen yaþam sürelerindeki

Detaylı

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Hücre zedelenmesi etkenleri Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Homeostaz Homeostaz = hücre içindeki denge Hücrenin aktif olarak hayatını sürdürebilmesi için homeostaz korunmalıdır Hücre zedelenirse ne olur? Hücre

Detaylı

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR Hepatit C nedir? Hepatit C virüsünün neden olduğu karaciğer hastalığıdır. Hepatit C hastalığı olarak bilinir ve %70 kronikleşir, siroz, karaciğer yetmezliği, karaciğer kanseri

Detaylı

BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM)

BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM) BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM) Buğday rüşeymi buğday başağının alt kısmında bulunan embriyodur. Buğdayın 1 tonundan sadece 1 kilogram rüşeym elde edilebilmektedir. Rüşeym özel yöntemlerle elde edilmediği

Detaylı

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK GİRİŞ Yaygın anksiyete bozukluğu ( YAB ) birçok konuyla, örneğin parasal, güvenlik, sağlık,

Detaylı

Tarifname. MADDE BAĞIMLILIĞININ TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK OLUġTURULMUġ BĠR FORMÜLASYON

Tarifname. MADDE BAĞIMLILIĞININ TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK OLUġTURULMUġ BĠR FORMÜLASYON 1 Tarifname MADDE BAĞIMLILIĞININ TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK OLUġTURULMUġ BĠR Teknik Alan FORMÜLASYON Buluş, madde bağımlılığının tedavisine yönelik oluşturulmuş bir formülasyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen

Detaylı

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON 1 Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON Teknik Alan Buluş, sarkopeni nin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir kompozisyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen Durumu Günümüzde sarkopeni,

Detaylı

NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI

NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI Portal Adres NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI : www.cayyolu.com.tr İçeriği : Gündem : http://www.cayyolu.com.tr/haber/nijerya-dan-gelen-yolcuda-ebolaya-rastlanmadi/96318 1/3 SAGLIK IÇIN EGZERSIZ

Detaylı

Tarifname BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON

Tarifname BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON 1 Tarifname Teknik Alan BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON Buluş, böbreküstü bezi yetmezliğinin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir formülasyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen

Detaylı

TRAVMATİK SPİNAL KORD LEZYONLARINDA MEDİKAL TEDAVİ

TRAVMATİK SPİNAL KORD LEZYONLARINDA MEDİKAL TEDAVİ TRAVMATİK SPİNAL KORD LEZYONLARINDA MEDİKAL TEDAVİ Dr.Hakan BOZKUŞ VKV Amerikan Hastanesi, Nöroşirurji Bölümü Omurilik Hasarı Birincil hasar İkincil hasar Sistemik değişiklikler (bradikardi, hipotansiyon,

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

PSİKİYATRİK HASTALIKLARDA ALTERNATİF VE DESTEKLEYİCİ FARMAKOLOJİK TEDAVİ YAKLAŞIMLARI

PSİKİYATRİK HASTALIKLARDA ALTERNATİF VE DESTEKLEYİCİ FARMAKOLOJİK TEDAVİ YAKLAŞIMLARI PSİKİYATRİK HASTALIKLARDA ALTERNATİF VE DESTEKLEYİCİ FARMAKOLOJİK TEDAVİ YAKLAŞIMLARI Uzm. Dr. Neslim G. Doksat, Çocuk Ergen ve Genç Psikiyatrı neslimg@superonline.com www.doksat.com www.neslimdoksat.com

Detaylı

Migren hastasının tedavi öncesi değerlendirimi

Migren hastasının tedavi öncesi değerlendirimi Migren tedavisi Migren hastasının tedavi öncesi değerlendirimi Tanıyı doğrulama Genel-fiziki değerlendirme Migren ataklarının özellikleri! Tetik faktörler Atak fazları & semptomları en çok rahatsızlık

Detaylı

TEDAVİSİNDE BUGÜN KONUŞMA PLANI

TEDAVİSİNDE BUGÜN KONUŞMA PLANI ALZHEIMER HASTALIĞI TEDAVİSİNDE BUGÜN Dr. Haşmet A. Hanağası İstanbul Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Davranış Nörolojisi ve Hareket Bozuklukları Birimi KONUŞMA PLANI ALZHEIMER HASTALIĞI KOLİNESTERAZ

Detaylı

EOZİNOFİLİK ÖZOFAJİT ANTALYA 2016 DR YÜKSEL ATEŞ BAYINDIR HASTANESİ ANKARA

EOZİNOFİLİK ÖZOFAJİT ANTALYA 2016 DR YÜKSEL ATEŞ BAYINDIR HASTANESİ ANKARA EOZİNOFİLİK ÖZOFAJİT ANTALYA 2016 DR YÜKSEL ATEŞ BAYINDIR HASTANESİ ANKARA 1. vaka S.P ERKEK 1982 DOĞUMLU YUTMA GÜÇLÜĞÜ ŞİKAYETİ MEVCUT DIŞ MERKEZDE YAPILAN ÖGD SONUCU SQUAMOZ HÜCRELİ CA TANISI ALMIŞ TEKRARLANAN

Detaylı

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Sık Görülen Kardiyolojik Sorunlarda Güncelleme Sempozyum Dizisi No: 40 Haziran 2004; s. 69-74 Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım Prof. Dr. Hakan

Detaylı

Tarifname ANKSİYETE TÜREVLERİNİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR FORMÜLASYON. Buluş, anksiyete türevlerinin tedavisine yönelik bir formülasyon ile ilgilidir.

Tarifname ANKSİYETE TÜREVLERİNİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR FORMÜLASYON. Buluş, anksiyete türevlerinin tedavisine yönelik bir formülasyon ile ilgilidir. 1 Tarifname ANKSİYETE TÜREVLERİNİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR FORMÜLASYON Teknik Alan Buluş, anksiyete türevlerinin tedavisine yönelik bir formülasyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen Durumu 1 Günümüzde anksiyete

Detaylı

İLAÇ ARAŞTIRMALARI VE FARMASÖTİK KİMYA (ENDÜSTRİDE İLAÇ ARAŞTIRMALARI)

İLAÇ ARAŞTIRMALARI VE FARMASÖTİK KİMYA (ENDÜSTRİDE İLAÇ ARAŞTIRMALARI) İLAÇ ARAŞTIRMALARI VE FARMASÖTİK KİMYA (ENDÜSTRİDE İLAÇ ARAŞTIRMALARI) İTAM /8 kasım 2013 İ.Ü.ECZACILIK FAKÜLTESİ Prof. Dr. Serdar Ünlü NOBEL İLAÇ FARMASÖTİK ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME MERKEZİ http://www.fargem.com.tr

Detaylı

Dahiliye Kliniklerinde Unutkanl k Şikayeti Olan Hastalara Yaklaş m

Dahiliye Kliniklerinde Unutkanl k Şikayeti Olan Hastalara Yaklaş m Dahiliye Kliniklerinde Unutkanl k Şikayeti Olan Hastalara Yaklaş m Uzm. Dr. Eylem ŞAHİN CANKURTARAN, Uzm. Dr. Elvan ÖZALP, Doç. Dr. Haldun SOYGÜR Ankara Onkoloji Eğitim ve Araşt rma Hastanesi, Psikiyatri

Detaylı

Tarifname KRONİK YORGUNLUK SENDROMUNUN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON

Tarifname KRONİK YORGUNLUK SENDROMUNUN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON 1 Tarifname Teknik Alan KRONİK YORGUNLUK SENDROMUNUN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON Buluş, kronik yorgunluk sendromunun tedavisine yönelik oluşturulmuş bir kompozisyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen

Detaylı

Kimdir? Alkoller. Günlük yaşantımızdaki alkoller HİPOKRAT MÖ. 460-370. Doktor ne demektir? Doç Dr Özlem GÜNEYSEL Marmara Ü Acil Tıp AD

Kimdir? Alkoller. Günlük yaşantımızdaki alkoller HİPOKRAT MÖ. 460-370. Doktor ne demektir? Doç Dr Özlem GÜNEYSEL Marmara Ü Acil Tıp AD Kimdir? Alkoller Doç Dr Özlem GÜNEYSEL Marmara Ü Acil Tıp AD HİPOKRAT MÖ. 460-370 Doktor ne demektir? La. Öğretmen. Doktor, 1000 yıl önce, ilk üniversitelerin ortaya çıkmasıyla birlikte, akademik bir unvan

Detaylı

Şeker Hastaları için Genel Sağlık Önerileri

Şeker Hastaları için Genel Sağlık Önerileri ÖNEMLİ! İlaçlarınızı düzenli kullanmanız çok önemlidir. Kilonuza dikkat ediniz. Ani bir kan şekeri düşmesi (hipoglisemi) durumuna karşı yanınızda her zaman birkaç adet şeker bulundurunuz. Mutlaka egzersiz

Detaylı

Tarifname PARKĠNSON HASTALIĞININ SEMPTOMATĠK TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON

Tarifname PARKĠNSON HASTALIĞININ SEMPTOMATĠK TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON 1 Tarifname PARKĠNSON HASTALIĞININ SEMPTOMATĠK TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON Teknik Alan Buluş, parkinson hastalığının semptomatik tedavisine yönelik oluşturulmuş bir formülasyon ile ilgilidir. Tekniğin

Detaylı

Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur.

Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur. Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur. Travma Sonrası Stres Bozukluğu Askerî Harekâtlar Sonrası Ortaya Çıkan Olguların Tedavisi Bir asker, tüfeğini

Detaylı

Tarifname BCL2 BASKILAMA İŞLEVİYLE ANTİ-KARSİNOJENİK ETKİ GÖSTERMEYE YÖNELİK BİR FORMÜLASYON

Tarifname BCL2 BASKILAMA İŞLEVİYLE ANTİ-KARSİNOJENİK ETKİ GÖSTERMEYE YÖNELİK BİR FORMÜLASYON 1 Tarifname BCL2 BASKILAMA İŞLEVİYLE ANTİ-KARSİNOJENİK ETKİ GÖSTERMEYE Teknik Alan YÖNELİK BİR FORMÜLASYON Buluş, bcl2 baskılama işleviyle anti-karsinojenik etki göstermeye yönelik oluşturulmuş bir formülasyon

Detaylı

Prof.Dr. Oktay Ergene. Kardiyoloji Kliniği

Prof.Dr. Oktay Ergene. Kardiyoloji Kliniği Hipertrigliseridemii id i Tedavisi i Prof.Dr. Oktay Ergene İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kardiyoloji Kliniği Hipertrigliseridemi Gelişimiş VLDL Chylomicron Liver Defective Lipolysis Remnants

Detaylı

Alzheimer hastalığı nedir, neden gelişir Bozulan mekanizmalar nachr ve nörodejenerasyonla ilişkisi tedavi girişimleri ve sonuçları

Alzheimer hastalığı nedir, neden gelişir Bozulan mekanizmalar nachr ve nörodejenerasyonla ilişkisi tedavi girişimleri ve sonuçları Prof. Dr. Görsev Yener Dokuz Eylül Üniversitesi Nöroloji ve Sinirbilimleri Anabilim Dalları gorsev.yener@deu.edu.tr Alzheimer hastalığı nedir, neden gelişir Bozulan mekanizmalar nachr ve nörodejenerasyonla

Detaylı

Bir ARB Olarak Olmesartan. Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı

Bir ARB Olarak Olmesartan. Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı Bir ARB Olarak Olmesartan Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı PatenT (Prevalence, awareness, treatment and control of hypertension

Detaylı

Bipolar afektif bozukluk nedir?

Bipolar afektif bozukluk nedir? Bipolar afektif bozukluk nedir? Bipolar afektif bozukluğu pek çok kişi farklı şekillerde yaşar. Bazıları şiddetli mutsuzluk ve sadece hafif taşkınlık atakları deneyimlerken, diğerleri son derece şiddetli

Detaylı

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması;

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; AMENORE Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; Genç kızlarda menstruasyon 9 ila 18 yaş arasında başlar. 12 yaş averaj yaşıdır ve birçoğu bu yaşta başlar. Adetin olmamasına

Detaylı

YENİ ORAL ANTİKOAGÜLANLAR PROF. DR. TUFAN TÜKEK

YENİ ORAL ANTİKOAGÜLANLAR PROF. DR. TUFAN TÜKEK YENİ ORAL ANTİKOAGÜLANLAR PROF. DR. TUFAN TÜKEK İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ İÇ HASTALIKLARI ABD Varfarin etkinliğinin kanıtlanmış olmasına rağmen suboptimal ve düşük kullanım oranı nedeniyle yeni oral antikoagülan

Detaylı

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindekipayı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 Akılcı İlaç Kullanımı;

Detaylı

İZMİR İLİ İŞ KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI İSTATİSTİKLERİ VE İŞ GÜVENLİĞİNİNKENT YAŞAMINA ETKİLERİ. Aykut AKDEMİR Maden Mühendisi izmir@maden.org.

İZMİR İLİ İŞ KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI İSTATİSTİKLERİ VE İŞ GÜVENLİĞİNİNKENT YAŞAMINA ETKİLERİ. Aykut AKDEMİR Maden Mühendisi izmir@maden.org. 719 İZMİR İLİ İŞ KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI İSTATİSTİKLERİ VE İŞ GÜVENLİĞİNİNKENT YAŞAMINA ETKİLERİ Alpaslan ERTÜRK Maden Yüksek Mühendisi izmir@maden.org.tr Aykut AKDEMİR Maden Mühendisi izmir@maden.org.tr

Detaylı

DEMAX 10 mg FİLM TABLET PROSPEKTÜS. DEMAX 10 mg FİLM TABLET

DEMAX 10 mg FİLM TABLET PROSPEKTÜS. DEMAX 10 mg FİLM TABLET PROSPEKTÜS DEMAX 10 mg FİLM TABLET FORMÜLÜ : Her film tablet etken madde olarak 8.31 mg Memantin e eşdeğer 10 mg Memantin HCl ve boyar madde olarak titanyum dioksit içerir. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ : Farmakodinamik

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI AMBREKS PEDİATRİK şurup Ağızdan alınır. Etkin madde: 5 ml (1 ölçek) şurup solüsyonu, 15 mg ambroksol HCl içerir. Yardımcı maddeler: Sorbitol % 70 solüsyonu, metil paraben, propil paraben,

Detaylı

Öğr. Gör. Süleyman GÖKMEN

Öğr. Gör. Süleyman GÖKMEN Öğr. Gör. Süleyman GÖKMEN GİRİŞ Fonksiyonel Gıda Tanımı Et Ürünlerine Tedbirli Yaklaşım Et ürünlerine Konjuge Linoleik asit ilavesi Et ürünlerine Diyet Lifi İlavesi Et ürünlerine Probiyotik İlavesi Et

Detaylı

Kombine İntrakavernozal Enjeksiyon ve Görsel Uyarı Testleri nin Erektil Disfonksiyon Tanısında Rolü

Kombine İntrakavernozal Enjeksiyon ve Görsel Uyarı Testleri nin Erektil Disfonksiyon Tanısında Rolü Kombine İntrakavernozal Enjeksiyon ve Görsel Uyarı Testleri nin Erektil Disfonksiyon Tanısında Rolü Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dr. Murat TUNCER Sunu planı: ED tanım, prevalans

Detaylı

BALIK YAĞI MI BALIK MI?

BALIK YAĞI MI BALIK MI? BALIK YAĞI MI BALIK MI? Son yıllarda balık yağı ile ilgili kalp damar hastalıklarından tutun da romatizma, şizofreni, AIDS gibi hastalıklarda balık yağının kullanılmasının yararları üzerine çok sayıda

Detaylı

Nöroloji Yoğun Bakım Hastasında Nutrisyon Desteği. Doç.Dr.Ethem Murat Arsava Hacettepe Üniversitesi Nöroloji Anabilim Dalı

Nöroloji Yoğun Bakım Hastasında Nutrisyon Desteği. Doç.Dr.Ethem Murat Arsava Hacettepe Üniversitesi Nöroloji Anabilim Dalı Nöroloji Yoğun Bakım Hastasında Nutrisyon Desteği Doç.Dr.Ethem Murat Arsava Hacettepe Üniversitesi Nöroloji Anabilim Dalı Nörolojik Yoğun Bakımda Nutrisyon Nörolojik hasta grubuna ait çalışma sayısı sınırlı

Detaylı

Alzheimer Hastal ğ ve Demans Tedavisinde Yenilikler

Alzheimer Hastal ğ ve Demans Tedavisinde Yenilikler Alzheimer Hastal ğ ve Demans Tedavisinde Yenilikler Mustafa CANKURTARAN, Servet ARIOĞUL Hacettepe Üniversitesi T p Fakültesi, İç Hastal klar Anabilim Dal, Geriatri Ünitesi, ANKARA GİRİŞ Demans; öğrenme,

Detaylı

Nevrotik iştahsızlık; Yeme bozukluğu; Anoreksi;

Nevrotik iştahsızlık; Yeme bozukluğu; Anoreksi; ANOREKSİYA NERVOSA Nevrotik iştahsızlık; Yeme bozukluğu; Anoreksi; Anoreksi bir yeme bozukluğudur. Kişilerin aşırı kilolu olduklarına yönelik takıntıları sonucu ortaya çıkan iştahsızlık ve egzersiz yapma

Detaylı

Diabetik Nöropatide Kök Hücre Tedavisi Doç.Dr.Mehmet Bozkurt Dr.Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi; Plastik,Rekonstrüktif ve Estetik

Diabetik Nöropatide Kök Hücre Tedavisi Doç.Dr.Mehmet Bozkurt Dr.Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi; Plastik,Rekonstrüktif ve Estetik Diabetik Nöropatide Kök Hücre Tedavisi Doç.Dr.Mehmet Bozkurt Dr.Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi; Plastik,Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Kliniği,Yara Bakım Merkezi İstanbul Tanım Diabetik

Detaylı

Buzağılarda Protein Beslemesi ve Buzağı Mamasının Önemi. Sayı:2013/Rm-37 Sayfa:205-210

Buzağılarda Protein Beslemesi ve Buzağı Mamasının Önemi. Sayı:2013/Rm-37 Sayfa:205-210 Buzağılarda Protein Beslemesi ve Buzağı Mamasının Önemi Sayı:2013/Rm-37 Sayfa:205-210 KONU İLGİ Buzağılarda Protein Beslemesi ve Buzağı Mamasının Önemi Besleme TERCÜME VE DERLEME Ürün Müdürü Esra ÇINAR

Detaylı

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu;

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; PROLAKTİNOMA Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; Prolaktinoma beyinde yer alan hipofiz bezinin prolaktin salgılayan tümörüdür. Kanserleşmez ancak hormonal dengeyi bozar. Prolaktin hormonu

Detaylı

DEMANS Neden ve mekanizmalar üzerinden bir gözden geçirme. Demet Özbabalık Adapınar

DEMANS Neden ve mekanizmalar üzerinden bir gözden geçirme. Demet Özbabalık Adapınar DEMANS Neden ve mekanizmalar üzerinden bir gözden geçirme Demet Özbabalık Adapınar Demans Kişinin bilişsel işlevlerinde Sosyal, mesleki ve günlük yaşam aktivitelerinde Davranışlarında Avrupa da Demansİnsidansıİnme,

Detaylı

SPORCU SAĞLIĞI. YDÜ BESYO Prof. Dr. ġahin AHMEDOV shahmedov@yahoo.com sahin.ahmedov@neu.edu.tr

SPORCU SAĞLIĞI. YDÜ BESYO Prof. Dr. ġahin AHMEDOV shahmedov@yahoo.com sahin.ahmedov@neu.edu.tr SPORCU SAĞLIĞI YDÜ BESYO Prof. Dr. ġahin AHMEDOV shahmedov@yahoo.com sahin.ahmedov@neu.edu.tr SAĞLIK BĠLGĠSĠ BESLENME FAKTÖRÜ EGZERSĠZ FAKTÖRÜ ÇEVRE FAKTÖRÜ BULAġICI HASTALIKLAR SAKATLIKLAR VE ĠLK YARDIM

Detaylı

Hasta Bilgilendirme. Sağl k sigortan z AOK`n n yeni Diyabet Tip 2 program. AOK-Curaplan Daha fazla yaşam kalitesi!

Hasta Bilgilendirme. Sağl k sigortan z AOK`n n yeni Diyabet Tip 2 program. AOK-Curaplan Daha fazla yaşam kalitesi! Hasta Bilgilendirme Sağl k sigortan z AOK`n n yeni Diyabet Tip 2 program AOK-Curaplan Daha fazla yaşam kalitesi! Başlang çtan itibaren yan n zday z AOK Curaplan nedir? AOK Curaplan, Tip 2 Diyabet hastal

Detaylı

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit 2016 un türevi 1. ROMATİZMAL ATEŞ NEDİR? 1.1 Nedir? Romatizmal ateş, streptokok adı

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 05 Kasım 2009 04:07 - Son Güncelleme Perşembe, 05 Kasım 2009 04:29

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 05 Kasım 2009 04:07 - Son Güncelleme Perşembe, 05 Kasım 2009 04:29 Dünyanın Derdi Depresyon Dünyada 120 milyon kişi depresyonda. 185 ülkenin verilerine göre 2020 yılında kalp hastalıklarından sonra ikinci sırada depresyon olacak. İSTANBUL - Türkiye psikiyatri Derneği'nin

Detaylı

KİLO KONTROLÜ. Doç. Dr. FERDA GÜRSEL

KİLO KONTROLÜ. Doç. Dr. FERDA GÜRSEL KİLO KONTROLÜ Doç. Dr. FERDA GÜRSEL Sinsi sinsi artan Obesiti FE azalması metabolik hızın düşmesine neden olur. Harcanan enerji alınandan fazla değilse o zaman kilo alımı gerçekleşir. Aşırı Yağlılığın

Detaylı

18.Esri Kullanıcıları Toplantısı 7-8 Ekim 2013 ODTÜ-ANKARA

18.Esri Kullanıcıları Toplantısı 7-8 Ekim 2013 ODTÜ-ANKARA ALZHEIMER ÇOCUKLARı (2012-2075 YıLLARı ARASı ALZHEIMER HASTA SAYıSı DEĞIŞIMI VE DAĞıLıŞı) Feride CESUR Yenimahalle Halide Edip Anadolu Sağlık Meslek Lisesi Coğrafya Öğretmeni İÇERİK Çalışmanın Amacı Alzhemer

Detaylı

UYGUNSUZ ADH SENDROMU

UYGUNSUZ ADH SENDROMU UYGUNSUZ ADH SENDROMU Dr Sevin Başer Pamukkale Üniversitesi Göğüs G Hastalıklar kları Anabilim Dalı PAMUKKALE TARİHÇE 1957 yılında y Schwartz ve arkadaşlar ları Schwartz WB. Am J Med 1957; 23: 529-42 Bartter

Detaylı

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir.

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENFOMA LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENF SİSTEMİ NEDİR? Lenf sistemi vücuttaki akkan dolaşım sistemidir. Lenf yolu damarlarındaki bağışıklık hücreleri,

Detaylı

Ci C n i s n e s l e l iş i l ş e l v e v bo b z o u z k u l k u l k u l k a l r a r y l y a l a il i g l i g l i i l P i a P r a i r s i s t e t

Ci C n i s n e s l e l iş i l ş e l v e v bo b z o u z k u l k u l k u l k a l r a r y l y a l a il i g l i g l i i l P i a P r a i r s i s t e t Kadınlarda cinsel işlev bozukluğu Parlak buluş! Cinsel işlev bozukluklar yla ilgili Paris te düzenlenen büyük bir toplant ilaç satanlar için milyar dolarl k pazarlar yaratabilecek yeni bir hastal ğ tan

Detaylı

EGZERSİZ TEST SONUÇLARININ YORUMLANMASI. Doç.Dr.Mitat KOZ

EGZERSİZ TEST SONUÇLARININ YORUMLANMASI. Doç.Dr.Mitat KOZ EGZERSİZ TEST SONUÇLARININ YORUMLANMASI Doç.Dr.Mitat KOZ Fiziksel Uygunluk Test Sonuçları Klinik Egzersiz Test Sonuçları Fiziksel Uygunluk Test Sonuçlarının Yorumlanması Bireyler arası karşılaştırmalar

Detaylı

Demans ve Alzheimer Nedir?

Demans ve Alzheimer Nedir? DEMANS Halk arasında 'bunama' dedigimiz durumdur. Kişinin yaşından beklenen beyin performansını gösterememesidir. Özellikle etkilenen bölgeler; hafıza, dikkat, dil ve problem çözme alanlarıdır. Durumun

Detaylı

Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları

Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları HEPATİT B TESTLERİ Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları Hepatit B virüs enfeksiyonu insandan insana kan, semen, vücut salgıları ile kolay bulaşan yaygın görülen ve ülkemizde

Detaylı

D VİTAMİNİ TARİHSEL BAKI 01.11.2008. 25-D vitamini miktarına göre değişir. öğünde uskumru yesek de, böbrekler her

D VİTAMİNİ TARİHSEL BAKI 01.11.2008. 25-D vitamini miktarına göre değişir. öğünde uskumru yesek de, böbrekler her VİTAMİN BİYOKİMYASI D VİTAMİNİ BU BÖLÜMDE ANLATILACAK KONULAR: Tarihsel Bakış D vitamininin kimyasal ve biyolojik fonksiyonları Besin kaynakları Hazırlayan: V. Murat BOSTANCI Toksisite 1 2 TARİHSEL BAKI

Detaylı

BİYOEŞDEĞERLİK ÇALIŞMALARINDA KLİNİK PROBLEMLERİN BİR KAÇ ÖZEL OLGUYLA KISA DEĞERLENDİRİLMESİ Prof.Dr.Aydin Erenmemişoğlu

BİYOEŞDEĞERLİK ÇALIŞMALARINDA KLİNİK PROBLEMLERİN BİR KAÇ ÖZEL OLGUYLA KISA DEĞERLENDİRİLMESİ Prof.Dr.Aydin Erenmemişoğlu BİYOEŞDEĞERLİK ÇALIŞMALARINDA KLİNİK PROBLEMLERİN BİR KAÇ ÖZEL OLGUYLA KISA DEĞERLENDİRİLMESİ Prof.Dr.Aydin Erenmemişoğlu 3.Klinik Farmakoloji Sempozyumu-TRABZON 24.10.2007 Klinik ilaç araştırmalarına

Detaylı

Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet. Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1

Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet. Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1 Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1 18 Aral k 1979 da Birle mi Milletler Genel cinsiyet ayr mc l n yasaklayan ve kad n haklar n güvence alt na alan

Detaylı

KONGENİTAL KALP HASTALIKLARINDAN KORUNMA. Doç. Dr. Kemal Nişli İTF Pediatrik Kardiyoloji

KONGENİTAL KALP HASTALIKLARINDAN KORUNMA. Doç. Dr. Kemal Nişli İTF Pediatrik Kardiyoloji KONGENİTAL KALP HASTALIKLARINDAN KORUNMA Doç. Dr. Kemal Nişli İTF Pediatrik Kardiyoloji Doğumsal kalp hastalığının sıklığı % 0.9 Ciddi anomali % 0.3 Her yıl 1.2 milyon kalp hastası bebek dünyaya gelmekte

Detaylı

DEMANS ya da BUNAMA olarak bilinen hastalık

DEMANS ya da BUNAMA olarak bilinen hastalık DEMANS ya da BUNAMA olarak bilinen hastalık yaşlılığın doğal bir sonucu değildir.. Demansın en sık nedeni ALZHEİMER HASTALIĞI DIR. Yaşla gelen unutkanlık ALZHEİMER HASTALIĞI nın habercisi olabilir!!! ALZHEİMER

Detaylı

TOKSİDROMLAR. Dr. Hasan KILIÇ Malatya Devlet Hastanesi. 18. Acil Tıp Sempozyumu, Klinik Toksikoloji Kahramanmaraş, 2015

TOKSİDROMLAR. Dr. Hasan KILIÇ Malatya Devlet Hastanesi. 18. Acil Tıp Sempozyumu, Klinik Toksikoloji Kahramanmaraş, 2015 TOKSİDROMLAR Dr. Hasan KILIÇ Malatya Devlet Hastanesi 18. Acil Tıp Sempozyumu, Klinik Toksikoloji Kahramanmaraş, 2015 Toksidrom tanım Toksidrom (=toksik sendrom) kelimesi, zehirlenmelerde tanı ve ayırıcı

Detaylı

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 2008 2009 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK SİLAHLI ÇATIŞMA İLE İLİŞKİLİ TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞUNDA DİĞER BİYOLOJİK TEDAVİ SEÇENEKLERİ Dr. Cemil ÇELİK Sunumun hedefleri Silahlı

Detaylı

Tromboz ve tromboz tedavisi komplikasyonları. Prof. Dr. Özcan Bör Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi

Tromboz ve tromboz tedavisi komplikasyonları. Prof. Dr. Özcan Bör Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi Tromboz ve tromboz tedavisi komplikasyonları Prof. Dr. Özcan Bör Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi Trombozun komplikasyonları Trombozun kliniği; tromboembolik olayın yerine,

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Dersin Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Kredisi AKTS Yoğun Bakım Hemşireliği I YBH 501 I.Yarıyıl 3 T+4 U 5 10

DERS BİLGİLERİ. Dersin Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Kredisi AKTS Yoğun Bakım Hemşireliği I YBH 501 I.Yarıyıl 3 T+4 U 5 10 DERS BİLGİLERİ Yoğun Bakım Hemşireliği I YBH 501 I.Yarıyıl 3 T+4 U 5 10 Dersin Süresi (Dönemlik /Yıllık) Dersin Öğrenim Çıktıları Dersin İçeriği Önerilen Kaynaklar Prof. Dr. Fatma Eti Aslan Prof. Dr. Fatma

Detaylı

Cilt:2 Sayı:12 Aralık 2015

Cilt:2 Sayı:12 Aralık 2015 Cilt:2 Sayı:12 Aralık 2015 1 Türkiye Akılcı İlaç Kullanımı Bülteni EDİTÖR Uzm. Ecz. Elif SARIGÖL ÇEVİRİ Ecz. Emre Umut GÜRPINAR DÜZELTMEN Uzm. Dr. Kubilay ORANSAY Yayın Kurulu Prof. Dr. Özkan ÜNAL Uzm.

Detaylı

ÜRÜN BİLGİSİ. ETACİD, erişkinler, 12 yaş ve üzerindeki adolesanlarda mevsimsel alerjik rinitin profilaksisinde endikedir.

ÜRÜN BİLGİSİ. ETACİD, erişkinler, 12 yaş ve üzerindeki adolesanlarda mevsimsel alerjik rinitin profilaksisinde endikedir. ÜRÜN BİLGİSİ 1. ÜRÜN ADI ETACİD % 0,05 Nazal Sprey 2. BİLEŞİM Etkin madde: Mometazon furoat 50 mikrogram/püskürtme 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ETACİD erişkinler, adolesanlar ve 6-11 yaş arasındaki çocuklarda

Detaylı

Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım

Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım Doç. Dr. Sedat YANTURALI Dokuz Eylul Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı İzmir sedat.yanturali@deu.edu.tr 1 Sunu Planı Hipertansiyona genel bakış

Detaylı

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindeki payı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 DSÖ tahminlerine

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog KONYA KARAMAN BÖLGESİ BOŞANMA ANALİZİ 22.07.2014 Tarihsel sürece bakıldığında kalkınma,

Detaylı

100. Aşağıdaki ilaçlardan hangisi, bipolar (manik depresif) bozukluğun tedavisinde öncelikli bir seçenek değildir?

100. Aşağıdaki ilaçlardan hangisi, bipolar (manik depresif) bozukluğun tedavisinde öncelikli bir seçenek değildir? 100. Aşağıdaki ilaçlardan hangisi, bipolar (manik depresif) bozukluğun tedavisinde öncelikli bir seçenek değildir? A) Karbamazepin B) Lamotrijin C) Lityum karbonat D) Valproik asit E) Duloksetin Referans:

Detaylı

Dr. Erdal DUMAN. Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı. Şair Eşref Bulvarı No:65 Alsancak İzmir. Tel: 0232-4642932. www.erdalduman.

Dr. Erdal DUMAN. Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı. Şair Eşref Bulvarı No:65 Alsancak İzmir. Tel: 0232-4642932. www.erdalduman. Dr. Erdal DUMAN Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Şair Eşref Bulvarı No:65 Alsancak İzmir Tel: 0232-4642932 www.erdalduman.com Söylenceler Erkeklerde osteoporoz olmaz Diyet yapınca vücuttaki

Detaylı

CROSSMATCH (ÇAPRAZ KARŞILAŞTIRMA TESTİ)

CROSSMATCH (ÇAPRAZ KARŞILAŞTIRMA TESTİ) CROSSMATCH (ÇAPRAZ KARŞILAŞTIRMA TESTİ) Dr. İhsan Karadoğan V. Ulusal Kan Merkezleri ve Transfüzyon Tıbbı Kongresi 18-22 Kasım 2012 Antalya 1111 1111 1111 1111 UYGULAMA BASİT YORUM SON DERECE KARMAŞIK

Detaylı

KULLANMA TALİMATI FERICOSE

KULLANMA TALİMATI FERICOSE KULLANMA TALİMATI FERICOSE 100mg/5ml İ.V. Enjeksiyonluk Çözelti İçeren Ampul Damar içine uygulanır. Etkin madde: 5 ml lik her bir ampul, 100 mg (20 mg/ml) elementer demire eşdeğer 2700 mg demir hidroksit

Detaylı

Hepatik Ensefalopati. Prof. Dr. Ömer Şentürk

Hepatik Ensefalopati. Prof. Dr. Ömer Şentürk Hepatik Ensefalopati Prof. Dr. Ömer Şentürk Hepatik Ensefalopati : Terminoloji Tip A Akut karaciğer yetmezliği ile birlikte Tip B Porto-sistemik Bypass ile birlikte (intrensek hepatosellüler yetmezlik

Detaylı

ONKOLOJİDE SIK KULLANILAN İSTATİSTİKSEL YÖNTEMLER VE SAĞKALIM EĞRİLERİ

ONKOLOJİDE SIK KULLANILAN İSTATİSTİKSEL YÖNTEMLER VE SAĞKALIM EĞRİLERİ ONKOLOJİDE SIK KULLANILAN İSTATİSTİKSEL YÖNTEMLER VE SAĞKALIM EĞRİLERİ HESAPLAMA VE DEĞERLENDİRME YÖNTEMLERİ Prof. Dr. M. Özşahin Radyasyon Onkolojisi Bölümü, Lozan Üniversitesi Hastanesi, İsviçre mahmut.ozsahin@chuv.ch

Detaylı

Mental sağlığın korunmasında etkili faktörler. Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi

Mental sağlığın korunmasında etkili faktörler. Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Mental sağlığın korunmasında etkili faktörler Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Diyabetlilerin önemli bir kısmında bulunan psikolojik bozukluklar çoğu zaman gözardı edilmekte ve

Detaylı

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Doç. Dr. Özen Önen Sertöz Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi Bilim Dalı Ankara,

Detaylı

İş Sağlığı İş Sağlığı nedir? Çağdaş İş Sağlığı anlayışı nedir?

İş Sağlığı İş Sağlığı nedir?    Çağdaş İş Sağlığı anlayışı nedir? İş Sağlığı İş sağlığı denilince, üretimi ve işyerini içine alan bir kavram düşünülmelidir. İşyerinde sağlıklı bir çalışma ortamı yoksa işçilerin sağlığından söz edilemez. İş Sağlığı nedir? Bütün çalışanların

Detaylı

İnfeksiyonlu Hastada Antidiyabetik Tedavi İlkeleri

İnfeksiyonlu Hastada Antidiyabetik Tedavi İlkeleri İnfeksiyonlu Hastada Antidiyabetik Tedavi İlkeleri Doç. Dr. Mehmet Uzunlulu İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe EAH, İç Hastalıkları Kliniği Sunum akışı Kılavuzlar ışığında; Glisemik tanımlamalar ve

Detaylı

NÖROBİLİM ve FİZYOTERAPİ

NÖROBİLİM ve FİZYOTERAPİ TFD Nörolojik Fizyoterapi Grubu Bülteni Cilt/Vol:1 Sayı/Issue:5 Kasım/November 2015 www.norofzt.org DOÇ. DR. BİRGÜL BALCI YENİ BİR ALAN!!!! Sinir bilim veya nörobilim; günümüzün sinir sistemi bilimlerinin

Detaylı

Nedenleri tablo halinde sıralayacak olursak: 1. Eksojen şişmanlık (mutad şişmanlık) (Bütün şişmanların %90'ı) - Kalıtsal faktörler:

Nedenleri tablo halinde sıralayacak olursak: 1. Eksojen şişmanlık (mutad şişmanlık) (Bütün şişmanların %90'ı) - Kalıtsal faktörler: Obezite alınan enerjinin harcanan enerjiden fazla olmasıyla oluşur. Bunu genetik faktörler, metabolizma hızı, iştah, gıdaya ulaşabilme, davranışsal faktörler, fiziksel aktivite durumu, kültürel faktörler

Detaylı

UMU ETKİLEYEN ETKİLEYEN ETMENLER ETMENL

UMU ETKİLEYEN ETKİLEYEN ETMENLER ETMENL Kurum ve kuruluşlarla ilişki bulunmamaktadır CEZA SORUMLULUĞU KALDIRILAN OLGULARDA ZORUNLU AYAKTAN TEDAVİYE UYUMU ETKİLEYEN ETMENLER Dr.Sena Yenel Özbay CEZA SORUMLULUĞUNUN KALDIRILMASI Suç eyleminin gerçekleştiği

Detaylı

Hazine Müsteşarlığıdan (Sigortacılık Genel Müdürlüğü): 29/05/2014

Hazine Müsteşarlığıdan (Sigortacılık Genel Müdürlüğü): 29/05/2014 Hazine Müsteşarlığıdan (Sigortacılık Genel Müdürlüğü): 29/05/2014 DERNEK, VAKIF, SANDIK VE DİĞER KURULUŞLARDAN BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİNE AKTARIMLARA İLİŞKİN GENELGE (2014/7) Bu Genelge, 19/7/2008 tarih

Detaylı

Prof Dr Özlem Durmaz İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Bilim Dalı

Prof Dr Özlem Durmaz İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Bilim Dalı Prof Dr Özlem Durmaz İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Bilim Dalı Karaciğer naklinde sağkalım Cerrahi başarı: 1963 Thomas Starzl (Colorado) İmmunolojik başarı:

Detaylı