EGE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ (DOKTORA TEZİ) KOCAÇAY DELTASI ORNİTO FAUNASININ TESPİTİ VE ALANI ETKİLEYEN ÇEVRESEL FAKTÖRLER.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "EGE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ (DOKTORA TEZİ) KOCAÇAY DELTASI ORNİTO FAUNASININ TESPİTİ VE ALANI ETKİLEYEN ÇEVRESEL FAKTÖRLER."

Transkript

1 EGE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ (DOKTORA TEZİ) KOCAÇAY DELTASI ORNİTO FAUNASININ TESPİTİ VE ALANI ETKİLEYEN ÇEVRESEL FAKTÖRLER Ercan YAMAN Biyoloji Anabilim Dalı Bilim Dalı Kodu: Sunuş Tarihi: Tez Danışmanı: Prof. Dr. Mehmet SIKI Bornova İZMİR

2 II

3 III Sayın Ercan YAMAN tarafından DOKTORA TEZİ olarak sunulan KOCAÇAY DELTASI ORNİTOFAUNASININ TESPİTİ VE ALANI ETKİLEYEN ÇEVRESEL FAKTÖRLER başlıklı bu çalışma E. Ü. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin ve E. Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü Eğitim ve Öğretim Yönergesi nin ilgili hükümleri uyarınca tarafımızdan değerlendirilerek savunmaya değer bulunmuş / bulunmamış ve 07/03/2008 tarihinde yapılan tez sınavında aday oy birliği / ile başarılı / bulunmuştur. Jüri Üyeleri İmza Juri Başkanı ;Prof. Dr. Mehmet SIKI... Üye ;... Üye ;... Üye ;... Üye ;...

4 IV

5 V ÖZET KOCOÇAY DELTASI ORNİTOFAUNASININ TESPİTİ VE ALANI ETKİLEYEN ÇEVRESEL FAKTÖRLER YAMAN, Ercan Doktora Tezi, Biyoloji Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Mehmet SIKI Mart, sayfa Bu çalışmada; Kuş araştırıcıları tarafından yeterince araştırılmayan Kocaçay Deltası ndaki (Bursa) kuş türlerini tespit etmek, tespit edilen türlerin statülerini ortaya çıkarmak, kuluçkaya yatan türleri ve kuluçka yerlerini tespit etmek amaçlanmıştır. Ayrıca deltayı etkileyen olumsuz çevresel faktörlerin neler olduğuda ortaya konmaya çalışılmıştır. Kocaçay Deltası nda yılları arasında sürdürdüğümüz çalışmalarımız sonucu 15 Ordo, 44 Familya ya dahil 114 kuş türü tespit edilmiştir. IUCN kriterlerine göre deltada tespit edilen 114 türden 110 u Düşük Riskli (LC), 2 si Duyarlı (VU), 1 i de Tehdite Yakın (NT) sınıfındadır.

6 VI Deltada yaptığımız çalışmalarda 38 türün yerli, 22 türün yaz göçmeni, 11 türün kış göçmeni, 16 türün transit olduğu tespit edilmiştir. Diğer taraftan 27 türün statüleri gözlem sayılarının yetersizliğinden dolayı kesinlik kazanmamıştır. Araştırmalarımız sırasında tespit ettiğimiz türlerden 18 inin kesin olarak, 20 inin yüksek olasılıkla deltada ürediği saptanmıştır. Çalışma döneminde deltada tespit ettiğimiz 114 kuş türünden 46 sı su kuşudur. Bu su kuşlarından 12 si deltada üremektedir. Araştırmalarımız sırasında deltada yaşayan kuş popülasyonlarını etkileyen olumsuz çevresel faktörler olarak Yeniköy de turizme bağlı yapılaşmanın deltaya doğru genişlemesi, deltada Yeniköy çöp depolama merkezinin bulunması, Bursa nın evsel ve sanayi atıklarını taşıyan Nilüfer Çayı nın deltayı kirletmesi ve deltada başıboş dolaşan büyükbaş hayvan sürülerinin bulunmasıdır. Anahtar Kelimeler : Kocaçay Deltası, Bursa, ornitofauna, çevresel faktörler.

7 VII ABSTRACT DETERMINATION OF AVIFAUNA OF THE KOCAÇAY DELTA AND ENVIRONMENTAL FACTORS AFFECTING THE AREA YAMAN, Ercan Ph.D. Thesis in Biology Department Supervisor: Prof. Dr. Mehmet SIKI March 2008, 155 Pages The aims of this study are to determine bird species in the Kocaçay Delta (Bursa) -which is not sufficiently researched previously- ; to define states of the observed bird species; to identify breeding species; and to determine their breeding grounds. Additionally, the environmental factors that affect the delta are explained. In our studies conducted in the Kocaçay Delta between the years of 2004 and 2008, 114 bird species belonging to 44 families and 15 orders were identified.

8 VIII According to the IUCN criteria, 110 species are in LC, 2 species are in VU and 1 species is in NT statutes. In our study in delta, it was determined that 38 species were natives, 22 species were summer visitors, 11 species were winter immigrants and 16 species were transits. The states of 27 species were unspecified because of insufficient of numbers in their observations. Among the species observed, 18 were found to definetely breed in the delta, and 20 were thought to do so with high probabilities. Among the 114 species observed in the delta during our study, 46 species were waterfowl. 12 of these waterfowl breed in the delta. The following environmental factors were found to affect the delta: advancement of tourism based settlement from Yeniköy towards the delta; presence of Yeniköy waste storage center in the delta; pollution of the delta by the Nilüfer Çayı, which carries Bursa s industrial and urban waste; and presence of wandering cattle herds in the delta. Key words: The Kocaçay Delta, Bursa, ornithofauna, environmental factors

9 IX TEŞEKKÜR Çalışma konumun belirlenmesinde, arazi çalışmalarımda ve tezimle ilgili her türlü konuda bilgi ve tecrübelerini esirgemeyen, Sayın Hocam Prof. Dr. Mehmet SIKI ya, bütün arazi çalışmalarımda beni yalnız bırakmayan, bana her türlü konuda yardımcı ve destek olan meslektaşım Biyolog Utku Sezer BİLDİRİCİ ye ve tezin yazım aşamasındaki yardımlarından dolayı Araş. Gör. Ortaç ONMUŞ a ayrıca burada adı geçmeyen yardımını gördüğüm tüm arkadaşlarıma, doktora çalışmalarım boyunca her türlü fedakarlığa katlanarak sonuna kadar bana destek olan eşim Biyolog ZeynepYAMAN a teşekkür ederim.

10 X

11 XI İÇİNDEKİLER Sayfa ÖZET... V ABSTRACT...VII TEŞEKKÜR...IX ŞEKİLLER DİZİNİ...XIII ÇİZELGELER DİZİNİ...XV 1.GİRİŞ ARAŞTIRMA ALANININ TANIMI Araştırma Alanının İklimi Araştırma Alanının Bitki Örtüsü Araştırma Alanının Toprak Yapısı Araştırma Alanının Fauna Elemanları MATERYAL VE METOT BULGULAR Kocaçay Deltası nda Üreyen Kuş Türleri Podiceps cristatus Podiceps ruficollis Ardea cinerea Ciconia ciconia Tadorna ferruginea Gallinula chloropus

12 XII İÇİNDEKİLER (DEVAM) Sayfa Fulica atra Glareola pratincola Himantopus himantopus Charadrius alexandrinus Sterna hirundo Streptopelia turtur Streptopelia decaocto Athene noctua , Merops apiaster Upupa epops Dendrocopos syriacus Calandrella brachydactyla Alauda arvensis Galerida cristata Delichon urbica Hirundo rustica Motacilla alba Motacilla flava Lanius collurio Acrocephalus scirpaceus Acrocephalus arundinaceus Saxicola torquata Luscinia megarhynchos Turdus merula

13 XIII İÇİNDEKİLER (DEVAM) Sayfa Parus major Fringilla coelebs Carduelis carduelis Passer domesticus Passer hispaniolensis Oriolus oriolus Garrulus glandarius Pica pica Alanda Gözlenen Diğer Kuş Türleri Pelecanus onocrotalus Pelecanus crispus Phalacrocorax pygmeus Phalacrocorax carbo Phalacrocorax aristotelis Nycticorax nycticorax Egretta alba Egretta garzetta Ardea purpurea Ardeola ralloides Ciconia nigra Platalea leucorodia Phoenicopterus roseus Cygnus cygnus

14 XIV İÇİNDEKİLER (DEVAM) Sayfa Aythya ferina Aythya nyroca Anas acuta Anas platyrhynchos Anas clypeata Tadorna tadorna Accipiter nisus Aquila clanga Aquila chrysaetos Circus cyaneus Circus aeruginosus Buteo buteo Falco tinnunculus Grus grus Rallus aquaticus Tringa nebularia Tringa totanus Calidris alpina Calidris minuta Charadrius dubius Charadrius hiaticula Pluvialis squatarola Larus cachinnans Larus ridibundus...103

15 XV İÇİNDEKİLER (DEVAM) Sayfa Larus minutus Chlidonias leucopterus Gelochelidon nilotica Chlidonias niger Cuculus canorus Columba livia Alcedo atthis Dendrocopos leucotos Picus viridis Dendrocopos major Dendrocopos minor Hirundo daurica Anthus campestris Motacilla citreola Anthus pratensis Lanius senator Prunella modularis Sylvia atricapilla Sylvia melanocephala Phylloscopus collybita Ficedula hypoleuca Saxicola rubetra Luscinia svecica Erithacus rubecula..115

16 XVI İÇİNDEKİLER (DEVAM) Sayfa Luscinia luscinia Aegithalos caudatus Remiz pendulinus Parus lugubris Parus caeruleus Certhia brachydactyla Troglodytes troglodytes Emberiza schoeniclus Emberiza calandra Emberiza melanocephala Corvus corene pellescens Sturnus vulgaris Corvus monedula Corvus corax ALANI ETKİLEYEN ÇEVRESEL FAKTÖRLER Nilüfer Çayı ve Kocaçay ı Etkileyen Çevresel Faktörler Kocaçay Deltası nı Etkileyen Diğer Çevresel Faktörler SONUÇ KAYNAKLAR DİZİNİ...140

17 XVII Sayfa EKLER Ek 1. Kocaçay Deltası nı Gösteren Harita 150 Ek-2. Araştırma Alanının Bölümlerini Gösteren Harita Ek-3. IUCN Kımızı Liste Kategorileri ÖZGEÇMİŞ...155

18 XVIII Şekil ŞEKİLLER DİZİNİ Sayfa Şekil Podiceps cristatus yavrularının tespit edildiği alanlar...32 Şekil Podiceps ruficollis in muhtemel üreme yerleri Şekil Ardea cinerea nın muhtemel üreme yeri..34 Şekil Boğazköy de Ciconia ciconia nın yuvası.. 36 Şekil Boğazköy de Ciconia ciconia nın yumurtaları...36 Şekil Ciconia ciconia nın yuva yerleri Şekil Tadorna ferruginea nın üreme yerleri Şekil Gallinula chloropus un muhtemel üreme yeri...39 Şekil Fulica atra nın yavrularının görüldüğü yerler...40 Şekil Glareola pratincola nın muhtemel üreme yerleri...42 Şekil Himantopus himantopus un üreme yeri Şekil Charadrius alexandrinus un üreme yeri..44 Şekil Sterna hirundo nun muhtemel üreme yeri...46 Şekil Streptopelia turtur un muhtemel üreme yeri Şekil Streptopelia decaocto nun üreme yeri. 48 Şekil Athene noctua nın muhtemel üreme yeri.49 Şekil Merops apiaster in yuvası Şekil Merops apiaster in üreme yerleri Şekil Upupa epops un muhtemel üreme yeri 53 Şekil Dendrocopos syriacus un yuvası Şekil Dendrocopos syriacus un üreme yeri...54 Şekil Calandrella brachydactyla nın muhtemel üreme yeri. 56 Şekil Alauda arvensis in muhtemel üreme yerleri....57

19 XIX ŞEKİLLER DİZİNİ ( DEVAM ) Sayfa Şekil Galerida cristata nın yuva ve yumurtası Şekil Galerida cristata nın üreme yeri Şekil Delichon urbica nın yuvası.60 Şekil Delichon urbica nın yavrusu Şekil Delichon urbica nın üreme yeri...61 Şekil Hirundo rustica nın yuvası.. 62 Şekil Hirundo rustica nın üreme yerleri Şekil Motacilla alba nın yuvası Şekil Motacilla alba nın üreme yeri Şekil Motacilla flava nın muhtemel üreme yeri Şekil Lanius collurio nun muhtemel üreme yerleri.. 67 Şekil Acrocephalus scirpaceus un muhtemel üreme yerleri. 68 Şekil Acrocephalus arundinaceus un muhtemel üreme yeri.69 Şekil Saxicola torquata nın yuva ve yumurtası Şekil Saxicola torquata nın üreme yeri. 71 Şekil Luscinia megarhynchos un muhtemel üreme yeri...72 Şekil Turdus merula nın yuva ve yumurtası. 73 Şekil Turdus merula nın üreme yeri. 73 Şekil Parus major un yavrusu Şekil Parus major un üreme yeri Şekil Fringilla coelebs in muhtemel üreme yerleri...76 Şekil Carduelis carduelis in muhtemel üreme yerleri...77 Şekil Passer domesticus un yuvaları Şekil Passer domesticus un üreme yeri... 79

20 XX ŞEKİLLER DİZİNİ ( DEVAM ) Sayfa Şekil Passer hispaniolensis in yuvaları Şekil Passer hispaniolensis in üreme yeri Şekil Oriolus oriolus un muhtemel üreme yeri Şekil Garrulus glandarius un yuva ve yavrusu Şekil Garrulus glandarius un üreme yeri Şekil Pica pica nın yuvası Şekil Pica pica nın üreme yeri.. 85 Şekil Nilüfer Çayı nı kirleten sanayi tesisleri. 125 Şekil Yeniköy de deltanın yanındaki yapılaşma Şekil Kum ocağının dere yatağına verdiği zarar Şekil Kocaçay Deltası ndaki çöp depoloma merkezi..129 Şekil Başıboş dolaşan büyükbaş hayvanlar Şekil Chlidonias sp. ye ait olduğu düşünülen iki yumurta..132 Şekil Kuruyan gölcük

21 XXI ÇİZELGELER DİZİNİ Çizelge Sayfa 3.1. Arazi çalışması yapılan tarihler Kocaçay Deltası nda saptanan kuş türleri...18

22 1 1.GİRİŞ Türkiye sulak alanlar bakımından Avrupa ve Orta Doğu nun en önemli ülkelerinden birisidir. Türkiye nin Avrupa, Asya ve Afrika kıtaları arasındaki geçiş noktası üzerinde bulunması, üç tarafının farklı karakterdeki denizlerle çevrili oluşu, deniz seviyesinden 5000 metreyi aşan yükseklik farklılıkları neticesinde ortaya çıkan iklim çeşitliliği, Türkiye yi sulak alanlar bakımından bulunduğu coğrafyanın en önemli ülkelerinden biri yapmıştır (Balkaya ve Çelikoba, 2005). Beklioğlu vd., (2007) ne göre Türkiye de toplam alanı iki milyon hektara yaklaşan 300 e yakın sulak alan bulunmaktadır. Palearktik bölgenin bir bölümünü oluşturan Türkiye Avrupa, Asya ve Afrika kıtaları arasındaki kuş göç yolları üzerinde köprü görevi yapmaktadır. Aynı zamanda coğrafi konumundan dolayı farklı iklim şartlarına ve değişik yaşam ortamlarına sahip olduğu için kuş faunası açısından büyük bir öneme sahiptir. Bu nedenle yurdumuz kuş faunası açısından çok zengindir (Kaya vd., 1999). Doğu Avrupa ve Batı Sibirya da kuluçkaya yatan birçok türden yüz milyonlarca kuş her yıl güneye bazen Orta Doğu ülkelerine, bazen de Güney Afrika ya kadar ülkemiz üzerinden göç ederler. Ülkemizde üç göç darboğazı bulunmaktadır. Bunların en bilineni İstanbul Boğazı dır. Aslında Şile den Çanakkale ye kadar geniş bir alanda gerçekleşmesine karşın göç en fazla İstanbul üzerinde yoğunlaşır. Orta ve Doğu Avrupa dan gelen binlerce kartal, şahin ve yüzbinlerce leylek özellikle sonbahar göçü sırasında Çamlıca sırtlarında görülürler. Daha az tanınmış

23 2 bir darboğaz olan Borçka ise Artvin dedir. Bu darboğaz Doğu Avrupa nın doğusundaki ve Batı Sibirya daki ormanlardan, Kazakistan bozkırlarından gelen Arışahini (Pernis apivoru)s, Şahin (Buteo buteo) ve Bozkır Kartalı (Aquila nipalensis) gibi yırtıcılar için yaşamsal önem taşır. Sonbahar göçünde Gürcistan sınırından İspir yaylalarına kadar göç eden birey ve topluluklar gözlenebilir. Son olarak, süzülen göçmen kuşlar güney sınırımızdan çıkarken Hatay ın Belen mevkisi dolaylarında yoğun şekilde görülürler. İlkbahar göçünde de hemen hemen aynı rotalar bu sefer güneyden kuzeye doğru takip edilir. Küçük kuşlar için ise bazı durumlarda ilk ve sonbahardaki göç rotası aynı değildir. Küçük Akgerdan (Sylvia curruca), Ötleğen ve Kızılsırtlı Örümcekkuşu (Lanius collurio) gibi türler, kuzeye çıkışta Doğu Akdeniz rotasını kullanırken sonbaharda güneye Batı Akdeniz üzerinden inerler. Bu nedenle, kuşların göçleri sırasındaki bu uzun yolculuklarını emin bir şekilde yapabilmeleri için, Türkiye deki sulak alanların varlığı her hangi bir ülkedekinden daha fazla önem taşımaktadır. Türkiye de gözlenen kuş türleri hakkında; Turan 421, Çanakçıoğlu ve Mol 418, Kasparek ve Bilgin ise 450 kuş türünün bulunduğunu bildirmişlerdir. Kirwan ile arkadaşları Türkiye de 453 kuş türünün bulunduğunu, bu türlere 12 türün ilave edilerek, sayının 465 e yükselebileceğini belirtmişlerdir. Yine Barış a göre Türkiye de 67 familya ya dahil 453 kuş türünün bulunduğu kabul edilmekte, bunların 394 ü düzenli olarak görülmekte ve 304 tür üremektedir. Bilgin e göre Türkiye nin kuş varlığı, 70 familya ya mensup 454 türden oluştuğu bildirilmiştir (Gündoğdu, 2002).

24 3 Kence ve Bilgin e (1996) göre Türkiye de gözlenen kuş türleri 18 takım ve 69 familya ya dahil 450 türden oluşmaktadır. Bu türlerden 376 sı yılın her döneminde düzenli olarak görülmekte, 57 si Türkiye de kaydedilmiş raslantısal ve 17 tür ise her yıl görülmemekle birlikte son elli yılda beş kereden daha sık kaydedilmemiş olan türlerdir. Türkiye de düzenli olarak görülen 376 kuş türünden 299 u düzenli olarak üremektedir. 75 tür ise göç ve kışlama sırasında kaydedilmiştir. Bilimsel anlamda Türkiye deki ornitolojik çalışmaların Alman bilim adamları ile hız kazandığı bilinmektedir. Özellikle Atatürk tarafından ülkemizde İstanbul Üniversitesi nde görevlendirilen araştırıcılardan Prof. Dr. Curt Kosswig ve eşi Dr. Eleonora Kosswig in Türkiye kuşları ile ilgili çalışma yapmalarını sağlamıştır. Prof. Dr. C. Kosswig, Prof. Dr. Saadet Ergene nin Türkiye Kuşları ile ilgili bir kitap yazmasını teşvik etmiştir. Yine altmışlı yıllarla birlikte, Dr. Hans Kummerlöeve Türkiye kuşları ile ilgili önemli yayınlar yapmıştır. Prof. Kosswig in kuşlar açısından önemini ortaya koyduğu Manyas Kuş Cenneti, 1959 yılında Milli Park ilan edilmiş ve 1976 yılında da Avrupa Konseyi tarafından A-Sınıfı diplomaya sahip olan ilk doğal park olarak değerlendirilmiştir. Altmışlı yıllarda yine Sultansazlığı nın kuşlar açısından öneminin anlaşılması ile koruma altına alındığını görüyoruz. Bird-Report un özellikle yabancı araştırıcıların kayıtlarına dayanarak yaptığı araştırma sonuçları ellili yıllardan başlayarak günümüze kadar devam eden önemli kaynaklardandır (Kiziroğlu, 2004) yılları arasında Türkiye kuşları üzerine bazı kitaplar da yayınlanmıştır (Ergene, 1945; Baran ve Yılmaz, 1984; Kiziroğlu, 1989; Turan, 1990).

25 4 Türkiye kuş faunası ile ilgili olarak son yıllarda çok sayıda yerli ve yabancı bilim adamı araştırmalar yayınlamışlardır (Sıkı,1985,Sıkı vd.,1998,2002; Sert ve Erdoğan, 2004; Kirwan, 1998, 1999; Kaya ve Kurtonur, 2003; Kılıç, 1999; Kullberg, 1998; Eken, 1997a, 1997b; Ayvaz, 1990; Balkaya ve Çelikoba, 2005; Tabur ve Ayvaz, 2005;Tabur ve Ayvaz 2006, Aslan ve Kiziroğlu, 2003; Albayrak ve Erdoğan, 2005; Perktaş ve Ayaş, 2005; Erdoğdu, 2001; Gündoğdu, 2002; Erdoğan vd., 2002; Kaya vd., 1999; Kaya, 1998; Urhan ve Kahraman, 2006). Araştırma alanımızda ise şimdiye kadar Kocaçay Deltası nın avifaunasını ortaya çıkartan detaylı bilimsel bir çalışma yapılmamıştır. Ancak Yarar ve Magnin (1997), Türkiye nin Önemli Kuş Alanları (ÖKA) kitabında, Kara Leylek (Ciconia nigra), Pasbaş Pakta (Aythya nyroca), Bataklık Kırlangıcı (Glareola pratincola) ve Akça Cılıbıt (Charadrius alexandrinus) ın üreyen populasyonlarıyla ÖKA statüsü kazandığını ve deltada önemli sayıda Küçük Karabatak (Phalacrocorax pygmeus), Ak Pelikan (Pelecanus onocrotalus) ve Sakarmeke (Fulica atra ) nin bulunduğunu belirtmektedirler. Yine Ertan ve diğ. (1989) Türkiye nin ÖKA kitabında, Saz Delicesi (Circus aeruginosus), Yılan Kartalı (Circaetus gallicus), Suna (Tadorna tadorna), Uzunbacak (Himantopus himantopus), Bataklık Kırlangıcı (Glareola pratincola), Kocagöz (Burhinus oedicnemus), Bıyıklı Sumru (Clidonias hybridus), Ak Sırtlı Ağaçkakan (Dendrocopos Leucotos), Çalı Bülbülü (Cercotrichas galactotes), Gülen Sumru (Gelochelidon nilotica) nun deltada kuluçkaya yatan türler olduğunu belirtmişlerdir. Kılıç ve Eken (2004) Türkiye nin ÖKA 2004 güncellemesinde Phalacrocorax pygmeus

26 5 ve Pelecanus onocrotalus un göç döneminde, Fulica atra nın kış döneminde görüldüğünü, Ciconia nigra, Aythya nyroca, Haliaeetus albicilla, Glareola pratincola, Charadrius alexandrinus un üreme döneminde kaydedildiğini belirtmişlerdir. Eken ve diğ. (2006) Türkiye nin Önemli Doğa Alanları Kitabında (ÖDA), ÖDA kriterlerini sağlayan ve alanda üreyen 33 kuş türünün listesini vermiştir. Bursa ili sınırlarında bulunan Kocaçay Deltası Ornitofaunası önceki araştırmacılar tarafından yeterince detaylı araştırılmamıştır. Bu nedenle delta ile ilgili bilimsel araştırmalardaki eksikliği gidermek için Kocaçay Deltası ndaki kuş türlerini tesbit etmek, tespit edilen türlerin statülerini ortaya çıkarmak, kuluçkaya yatan türleri ve kuluçka yerlerini tespit etmek amaçlanmıştır. Ayrıca deltayı etkileyen olumsuz çevresel faktörlerin neler olduğu da ortaya konmaya çalışılmıştır.

27 6 2. ARAŞTIRMA ALANININ TANIMI Kocaçay Deltası Marmara Denizi nin güney kıyısında Bursa ilinde bulunur Karacabey ilçesine yaklaşık 30 kilometre uzaklıkta bulunur (Ek- 1). Kuş Gölü nden gelen Karadere, Ulubat Gölü nden gelen Uluabat Deresi, ve Bursa dan gelen Nilüfer Çayı, Kocaçay (Susurluk Irmağı) ı oluşturarak Kocaçay Deltası na ve Marmara Denizi ne açılır. Deltanın batı yarısında toplam alanı 194 hektar olan Dalyan ve Poyraz gölleri, 600 hektar olan sazlıklar, 730 hektarlık alanı kaplayan Dişbudak ( Fraxinus sp ) Kızılağaç (Alnus glutinosa), söğüt (Salix sp.) lerden oluşan subasar ormanları bulunmaktadır. Deltanın doğu bölümünde Arapçiftliği Gölü (391 hektar), tarım alanları, kumullar, sazlıklar, Deniz Börülcesi (Salicornia sp.), ve Ilgın (Tamarix sp.) ile kaplı geniş çamur düzlüklerden oluşur (Yarar ve Magnin, 1997). Dalyan Gölü bir kum kordonu ile denizden ayrılmıştır. Kış aylarında deniz suları göle girer ve göl suları da yükselerek alanı genişletir. Denizden yükseltisi 2 m, derinliği 75 cm kadardır. Bahar mevsiminde göl suyu dengeleninceye kadar denize boşalmaktadır. Poyraz Gölü daha batıda yer alır ve ormanın içine doğru uzanır (Seçmen ve Leblebici, 1996). Arapçiftliği Lagünü, bir alüvyon gölü özelliği taşımaktadır. Maksimum 170 cm. (ort. 55 cm) derinliğe sahiptir. Acısu karekteri taşıyan bu lagünün tuzluluğu mevsimsel olarak değişmekte olup, en

28 7 düşük değerine Şubat ayında (% 0.5) en yüksek değerine ise Ekim ayında (%19.6) ulaşır (Altunel, 1990). Alanın sahil kısmı bölge halkı tarafından turizm amacıyla kullanılmaktadır. Göller ile tepeler arasında kalan bölgede tarım yapılmaktadır. Subasar ormanı sulak çayırlar ise mera olarak kullanılır. Bölgedeki lagünlerde balıkçılık önemli bir geçim kaynağıdır. Deltada ağaç kesimi, arıcılık ve yabani bitki toplayıcılığı yapılmaktadır Araştırma Alanının İklimi Marmara iklimi, Karadeniz ve Akdeniz iklimleri arasında bir geçiş özelliği göstermektedir. Bu nedenle kışları Akdeniz iklimi kadar ılık, yazları Karadeniz iklimi kadar yağışlı değildir. Karasal iklim kadar kışı soğuk, yazı da kurak geçmemektedir. Bu özelliklerden dolayı Buna bağlı olarak doğal bitki örtüsünü alçak kesimlerde Akdeniz kökenli bitkiler, yüksek kesimlerin kuzeye bakan yamaçlarda Karadeniz bitki topluluğu özelliğindeki nemli ormanlar oluşturmaktadır. Soğuk ay olan Ocak ayı ortalama sıcaklığı 4.9 C, sıcak ay olan Temmuz ayı ortalama sıcaklığı 23.7 C, yıllık ortalama sıcaklık 14.0 C dir. Ortalama yıllık toplam yağış mm dir ve yağışların çoğu kış mevsimindedir. Yaz yağışlarının yıllık toplam içindeki payı %11.7 dir. Yıllık ortalama nispi nem %73'tür (Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, 2008). Kocaçay Deltası nın drenaj alanı olan Güney Marmara Bölgesi, yarı kurak iklim şartları altında Türkiye ortalamasının üzerinde yağış alır.

29 8 Yağışlı dönem (Aralık-Nisan, ortalama 450 mm/yıl) aynı zamanda yüksek derecede rüzgarlıdır (ort. 8 m/s). Kurak dönemde (Mayıs-Kasım) ortalama yağış 236 mm/yıl olup rüzgar bakımından da nispeten sakindir (ort. rüzgar hızı 2-4 m/s) (Kazancı vd., 1999) Araştırma Alanının Bitki Örtüsü Kocaçay Deltası Önemli Bitki Alanı, Marmara Denizi nin güney sahillerinde, Kocaçay ın denize döküldüğü yerde oluşmuştur. Genişliği metre arasında değişen kumullar, Yeniköy'e doğru 15 km uzunluğundadır. Genellikle alçak tepelerden oluşan kumullar kıyıya paralel olarak uzanır. Ön cephe kumullarda Centaurea spinosa, Euphorbia paralias (Kum Sütleğeni) bitki topluluğu baskındır (Byfield and Özhatay, 1995). Ön cephe kumullarından sabit kumul topluluğuna geçiş yaparken Lavandula stoechas subsp. cariensis (Karabaşotu) türü yaygın olarak bulunur. Sabit kumul topluluğunda bulunan diğer türler arasında Alkanna tinctoria, Anthemis tinctoria (Boyacı Papatyası), A.tomentosa (Tüylü Papatya), Polycarpon tetraphyllum sayılabilir. Ayrıca, Akdeniz kumullarının karakteristik bir türü, Echium angustifolium'a da yer yer rastlanır (Byfield and Özhatay, 1995). Sabit kumluk alanlarda, tipik olarak yalnızca uzun gevşek kumlu çukurlarında az miktarda Fraxinus angustifolia subsp. oxycarpa, Quercus robur baskınlığında topluluklar yer alır. Bu toplulukların oluşturduğu

30 9 orman, yer yer kesilerek otlatmaya açılmıştır. Otlatmanın daha az olduğu bölümlerde Paliurus spina-christii çalılıkları, nemli meralar ve otlatmanın daha yoğun olduğu bölümlerdeyse Helictotrichon sp, Plantago coronopus, P.lanceolata gibi kısa boylu tek yıllık bitkiler (terofit) gelişmiştir. Terofit toplulukları, bu bölümlerde uzun zamandır otlatma yapıldığının bir göstergesidir. Terofit topluluklar arasında Aira elegantissima, Türkiye'de ilk kez burada kayıt edilmiş olan Anagallis minima, Blackstonia perfoliata, Briza minör, Hypochoeris glabra, Juncus bufonius, J.capitatus, Lotus angustissimus, L.suaveolens, Moenchia mantica, Ornithopus compressus, Türkiye'de çok az yerde kayıtlı olan Radiola linoides, Trifolium bocconei, T.glomeratum, T.subterraneum ve Tuberaria guttata gibi türler yer alır (Byfield and Özhatay, 1995). Kumlukların arkasındaki geniş sulak alan habitatları hafif tuzlu ve tatlısu içeren açık su habitatlarından oluşur. Az miktarda sucul flora içeren hafif tuzlu göl suyunda başlıca Myripophyllum spicatum, Potamogeton pectinatus (Taraksı Susümbülü) ve Zannichellia palustris gibi türlere rastlanır. Tuzluluğun azaldığı bölümlerde, su içinde ve üstünde yüzen sucul florada, bol miktarda Hydrocharis morsusranae (Kurbağa Zehiri), Salvinia natans, Lemna trisulca (Zincirsi Sumercimeği), L.minor (Küçük Sumercimeği), Utricularia vulgaris (Su Miğferi) ve Nymphaea alba (Beyaz Nilüfer) yer alır (Byfield and Özhatay, 1995). Göllerin kenarlarında geniş alanlar kaplayan Bolboschoenus maritimus, Phragmites australis (Saz), Schoenoplectus lacustris,

31 10 S.litoralis ve Typha angustifolia, yüksek sazlı bataklık topluluğunu oluşturur. Tatlısu ortamında yer yer Holoschoenus vulgaris, Rumex conglomeratus kalkerli turbalık mera bitki topluluğu gelişmiştir. Kıyıya doğru, tuzluluk oranının artmasıyla birlikte Althaea officinalis, Apium graveolens, Carex extensa (Ayakotu), Isolepis setacea, Juncus maritimus (Hasırotu), Polypogon monspeliensis, Samolus valerandi ve Tamarix smyrnensis (Ilgın) gibi türler de artar (Byfield and Özhatay, 1995). Kumluk alanların arkasında daha kurak yerlerde Fraxinus sp. (Dişbudak), Platanus orientalis (Çınar), Populus alba (Akkavak) ve Quercus robur (Saplı Meşe), ağırlıklı subasar (longoz) ormanı hakimdir. Bu bölüme balta girmemiş orman görüntüsü veren Periploca graeca, Rosa sempervirens, Smilax excelsa ve Vitis sylvestris gibi çeşitli tırmanıcı bitki türleri egemendir. Buna ek olarak, bol miktarda Alnus glutinosa (Kızılağaç) ya da rastlanır (Byfield and Özhatay, 1995) Araştırma Alanının Toprak Yapısı Kocaçay (Kocasu) Deltası çamur egemen, uzunlamasına bir tortul birikimidir. Toplam 3,5 km ilerlemesi, 48 km² su dışı düzlüğü olan dalga kontrollü bir deltadır. Delta üzerinde dağılım kanalı yoktur. Deltanın oldukça fazla olan yanal büyümesi, yörede baskın olan kuzeydoğu rüzgarlarının oluşturduğu dalgalar ile sağlanmaktadır. İki lagün gölü, bataklıklar, bataklık kum sırtları, kumullar ve uzun kumlu plaj deltanın görünen elemanlarıdır. Deltanın toplam kalınlığının grafik

32 11 hesaplama ve karşılaştırmalarla m kadar olduğu tahmin edilmektedir. 4 m kotu bulunmaktadır (Kazancı vd., 1999). Kocaçay, denize kavuşmadan önce 8 km uzunluktaki Karacabey Boğazı nı geçer. Boğazın genişliği m arasında değişir ve tabanı Kocaçay ın alüvyonları ile düzleşmiştir. Nehir kendi alüvyonlarını halen m kadar yarmış olup menderesli dar bir kanalda akmaktadır. Kocaçay ın kotu 2 m dir. Bu uzunca mesafede çok sakin bir akış söz konusudur (Kazancı vd., 1999). Kocaçay Deltası 21 km lik kıyı uzunluğuna sahiptir. En geniş yerinde 3.5 km olup batıdan doğuya doğru daralan bir geometrisi vardır. Kocaçay, delta üzerinde sağa bükümlü dar bir kanalda akar ve deltayı iki kısma ayırır. Kocaçay ın delta üzerindeki kanal uzunluğu 4.5 km dir. Kanalın ayırdığı batıdaki delta parçası doğudakinden daha büyüktür. Akarsu boşalım ağzının iki yanında, düzensiz geometrili iki lagün vardır ve bunların zaman içinde konumları değişebilmektedir. Delta düzlüğünde m arası yükseklikteki yerler en geniş alanı kaplar. En fazla yükseklik 4 m olup Bayramdere köyü yakınındadır (Kazancı vd., 1999) Araştırma Alanının Fauna Elemanları (Balıklar, Amphibiler, Sürüngenler) Kocaçay Deltası ndaki Bayramdere Dalyanı nda Turna (Esox lucius), Kızılkanat (Scardinius erythropthalmus), Ekinli (Arapçiftliği) Dalyanı nda ve Kocaçay da ise Yılan Balığı (Anguilla anguilla), doğal

33 12 gölleri, özellikle dibi çamurlu etrafı bol vejetasyonlu yavaş akan suları tercih eden Sazan Balığı (Cyprinus carpio) ve Dere Pisisi Balığı (Pleuronectes flesus luscus) yaşamaktadır (Öztürk vd., 2002; Altunel, 1990; Oğuz, 1991a; 1991b). Deldadaki göller Rhodeus sericeus amarus iç su balığı için önemli bir yaşam alanıdır (Eken vd., 2006). Kocaçay Deltası nda Amfibi ve Sürüngenler hakkında yapılan çalışmalarda Ekinli köyünde Pelobates syriacus (Toprak Kurbağası), Rana ridibunda (Ova Kurbağası), Emys orbicularis (Benekli Kaplumbağa), Mauremys caspica (Çizgili Kaplumbağa), Natrix tessellata (Su Yılanı) türleri tespit edilmiştir (Uğurtaş, 1989). Alanda aynı zamanda Triturus karelini (Pürtüklü Semender) de bulunur (Eken vd., 2006).

34 13 3. MATERYAL VE YÖNTEM Kocaçay Deltası ndaki yılları arasındaki yaptığımız çalışmalarımızda kuş türlerini ve kuluçkaya yatan türleri tespit etmek için ayda en az 1 kez gözlemler yapılmaya çalışılmıştır. Ancak 2005 yılında yaygın bir şekilde görülen kuş gribi nedeniyle bir dönem arazi çalışmalarına ara verilmiştir. 34 arazi çalışmasının yapıldığı tarihler Çizelge 3.1 de verilmiştir. Çizelge 3.1. Arazi çalışması yapılan tarihler 16 Nisan Nisan Nisan Nisan Mayıs Mayıs Mayıs Haziran Haziran Haziran Haziran Temmuz Haziran Temmuz Mayıs Ekim Haziran Ekim Haziran Kasım Ağustos Kasım Ağustos Kasım Ekim Aralık Ekim Aralık Kasım Aralık Aralık Ocak Aralık Mart 2007

35 14 Araştırma alanı çok geniş olduğundan ve farklı biotoplar içerdiğinden yeterli gözlemlerin yapılabilmesi için alan dörder kilometre karelik 14 bölüme ayrılmıştır (Ek-2). Arazi çalışmalarına gündoğumu ile başlanmış ve güneş batıncaya kadar devam edilmiştir. Çalışmalarımızda kuş türlerinin tespiti dürbün ve teleskop ile yapılmıştır. Gözlenen ve kuluçkaya yatan kuşların tür tespiti; kaynak kitaplarda verilen kuşların morfolojik özellikleriyle, renk ve desen özellikleri dikkate alınarak yapılmıştır (Heinzel vd, 1995). Kuşların yuva, yumurta ve yavru fotoğrafları dijital fotoğraf makinası kullanılarak çekilmiştir. Delta da ürediğini tespit ettiğimiz kuşların üreme yerlerinin koordinatları Garmin marka GPS i (map 76 CSX) kullanılarak belirlenmiştir. Arazi gözlemlerimiz sırasında kuluçkaya yatan kuşların tespit edilemeyen yuva ve yumurtaları laboratuvara getirilerek kaynak kitaplar yardımıyla tespitleri yapılmıştır. Kuş sayımları ve türlerin tespiti için rastgele gözlemler yapılarak kuşlarla ilgili veriler toplanmıştır. Arazi gözlemlerimiz sırasında kuluçkaya yatan kuş türleri ile ilgili elde edilen yuva, yumurta ve yavrularıyla ilgili tüm bulguların fotoğrafları çekilmiştir. Gözlemlerimiz sırasında üreyen kuşların davranışlarını tespit etmek için referans olarak kullanılan üreme kodları, uluslararası kuş sayımları komitesi tarafından üreyen kuşların araştırılması için türetilmiş kuş araştırıcıları tarafından kullanılan kodlardır. Bu kodlar 1 ila 16 arasında değişmektedir. Bu kodların amacı kesin üreme teşhisi koyabilmek için gereken zamanın çok uzun olması dolayısıyla, kabaca kur, teritoryal

36 15 davranışlar gibi özelliklerin gözlenmesine dayanmaktadır. Uluslararası üreme kodları standartlarına göre üreme davranışları muhtemel, yüksek ihtimal ve kesin olmak üzere 3 grup altında sınıflandırılmıştır. 1,2 kodları türün o alanda üremesinin olası olduğunu 3,4,5,6,7,8,9 kodları türün o alanda büyük olasılıkla ürediğini 10,11,12,13,14,15,16 numaralı kodlar ise türün o alanda kesin olarak ürediğini ifade eder (Doğal Hayatı Koruma Derneği, Kuş Atlası Kayıt Formu). Muhtemel (olası) 1. Tür üreme döneminde uygun üreme habitatında görüldü. 2. Öten erkek birey gözlendi. Yüksek İhtimal (büyük olasılıkla) 3.Çift uygun yuvalama habitatında görüldü. 4. Türün teritoryal alan belirlemesi davranışı gözlendi. 5. Kur davranışı ve gösterisi gözlendi. 6. Tür düzenli olarak en az iki defa yuva alanını ziyaret ediyor. 7. Erişkin bireyden yüksek sesli ve tekrarlayan ötüşler duyuldu. 8. Ele alınıp incelenen bireyde kuluçka lekesi gözlendi. 9. Yuva yapımı yada yuva deliği açma çalışması gözlendi. Kesin 10. Dikkat çekici hareketler (yaralı taklidi) gözlendi. 11.Kullanılmış yuva yada yumurta kabuğu bulundu. 12.Yeni çıkmış yavru gözlendi. 13. Aktif olarak kullanılan yuva gözlendi.

37 16 14.Yetişkin yuvaya yiyecek taşırken gözlendi. 15. İçinde yumurta olan yuva gözlendi. 16. Yuvada yavru görüldü yada sesi duyuldu. Çalışma yaptığımız alanda bazı kuş türlerinin kesin olarak üreyip üremediklerini saptamak oldukça zordur. Kuş türlerinin alanda üreyip üremediklerini belirlemek açısından bu üreme kodları çok önemlidir. Çünkü kısıtlı çalışma süresinde her kuşun yuvasını, yumurtasını ve yavrusunu bulmak güç olmaktadır. Kocaçay Deltası nda yaz göçmeni olan Acrocephalus scirpaceus un (Saz Kamışçını) yuva, yumurta ve yavrusuna raslanmamıştır. Ancak pek çok bölümde öten erkek bireyler duyulmuştur. Erkek bireyin ötmesi, içinde bulunduğu bölgeyi sahiplenmesi ve dişi bireylere kur yapması anlamına geldiğinden, türün üremesi açısından önemli bir bulgudur. Kocaçay Deltası nda gözlenen kuş türlerinin tehlike derecelerinin bildirilmesinde IUCN kriterlerinden faydanılmış ve bu kriterleri açıklayan bilgiler Ek-3 de verilmiştir ( IUCN, 2006).

38 17 4. BULGULAR Kocaçay Deltası nda Nisan 2004 yılında başlayan ve Ocak 2008 yılında tamamlanan çalışmalarımızda tespit edilen 114 kuş türünün 15 Ordo ya (Podicipediformes, Pelecaniformes, Ciconiiformes, Phoenicopteriformes, Anseriformes, Accipitriformes Falconiformes, Gruiformes, Caradriiformes, Columbiformes, Cuculiformes, Strigiformes, Coraciiformes, Piciformes Passeriformes) ve 44 familya ya dahil olduğu saptanmıştır. Bu türler Cramp (1985) da verilen sistematik sıraya göre çizelge 4.1 de topluca verilmiştir. Deltada yaptığımız çalışmalarda 38 türün yerli, 22 türün yaz göçmeni, 11 türün kış göçmeni, 16 türün transit olduğu tespit edilmiştir. 27 türün arazide 1 veya 2 kez gözlenmeleri nedeniyle statüleri hakkında karar verilememiştir. 38 türün alanda ürediği bulgularla tespit edilmiştir. Çalışma döneminde tespit ettiğimiz 114 kuş türünden 46 sı sukuşu olup, bu su kuşlarından 12 si deltada üremektedir.

39 18 Çizelge 4.1. Kocaçay Deltası nda Saptanan Kuş Türleri, Türlerin gözlendiği tarihler ve bölümler, türlerin ait olduğu familyalar, alanda bulunma dönemleri, üreme kodları ve IUCN (The World Conservation Union) kırmızı liste statüleri. Kısaltmalar: (Y: Yerli, YG: Yaz göçmeni, KG: Kış göçmeni, T: Transit,ST: Statüsü, Ü.K: Üreme kodu, B.D: Bulunma dönemi, (+): Kesin kuluçkaya yatan türler, -: Statüsü belli değil, A.G:Arapçiftliği Gölü, Dal. G:Dalyan Gölü, Poy. G:Poyraz Gölü, Böl: Bölüm, Koc: Kocaçay, Der. Ağ: Dere Ağzı, Den. K.: Deniz Kıyısı, Boğ.:Boğazköy, Orm.: Orman, Çal: Çalılık, Bayram:Bayramdere, Tar:Tarla) FAMİLYA TÜR GÖZ. TARİHİ GÖZ. BÖLÜM SA YI Ü K IU CN S T Podicipedidae Phalacrocoracidae Podiceps cristatus Podiceps ruficollis Phalacrocorax pygmeus Phalacrocorax carbo böl.Poy.G. 5.böl.Poy.G. 5.böl.Poy.G. 5.böl.Poy.G. 5.böl.Poy.G. 5.böl.Poy.G. Kocaçay 5.böl.Dal.G. 14.böl. A.G. Kocaçay böl. 5. bölüm 5. bölüm 6.bölüm Dere ağzı Dere ağzı 5.böl.Dal.G. Kocaçay böl böl. 5. bölüm 6.bölüm Nehir ağzı 12.böl.dere 12.böl.dere 12.böl.dere 14.böl A.G.. Kocaçay 11. böl. 5. böl. 6. bölüm Deniz kıyısı 5.6.böl.Dal. Dere ağzı LC Y + 3 LC Y LC Y

40 19 Phalacrocoracidae Pelecanidae Ardeidae Phalacrocorax aristotelis Pelecanus onocrotalus Pelecanus crispus Ardea purpurea Ardea cinerea Dere ağzı 12.böl.dere 5.böl.Dal.G. 5.böl.Dal.G. 5.böl.Dal.G 6.böl.A.G. 5.böl.Dal.G. Kocaçay 6. bölüm 6. bölüm 6. bölüm 6. bölüm bölüm deniz kıyısı böl.dal.g böl.dal.g böl.dal.g böl.yol böl.dal.g böl.yol böl.A.G Kocaçay LC Y 5 LC _ LC Kum ocağı VU T Kum ocağı böl.Dal.G. 1 LC _ 5.böl.Poy.G. 12.böl. dere 12.böl. dere 6.böl.A.G. 6.böl.A.G. 5.böl.dere 5.böl.dere 5.böl.dere 5.böl Poy.G 5.böl.Dal.G. 5.böl.Dal.G. 6.böl.A.G 5.böl.Dal.G. Koc. 14.böl böl. 11.bölüm 13.bölüm 11. bölüm 5. bölüm 6.7. bölüm 6.7. bölüm Y G 1 LC Y

41 20 Ardeidae Ciconiidae Nycticorax nycticorax Egretta alba Egretta garzetta Ardeola ralloides Ciconia ciconia bölüm böl. dere 1 LC _ bölüm 5.böl.Dal.G. 6. bölüm 6.böl.A.G. 6.bölüm 6. bölüm 6.böl.Dal.G. 12.bölüm 11.bölüm 7. bölüm 11. bölüm 4.5. bölüm 6. bölüm 6.7. bölüm 6. bölüm 5.böl.Dal.G. 5.böl.Dal.G. 5.böl.Dal.G. 5.böl.Dal.G. 6.böl.A.G. Arapçiftliği 5.böl.Dal.G. 14.böl.A.G. 6. bölüm 11.bölüm 11. bölüm 6.7. bölüm 6.7. bölüm 6. bölüm LC LC Kocaçay 6 LC _ Ciconia nigra böl.dere 12.böl.dere 12.böl.dere 1.10.bölüm Boğazköy Bayram. Kocaçay 3.bölüm 13.bölüm 13.bölüm 13.bölüm. 3.bölüm LC LC Y Y Y G + Y G

42 21 Threskiornithidae Platalea leucorodia bölüm 6. bölüm 6. bölüm LC Y Phoenicopteridae Anatidae Accipitridae Phoenicopterus roseus Cygnus cygnus Aythya ferina Aythya nyroca Tadorna ferruginea bölüm Arapçiftliği 7. bölüm 6.7. bölüm 6. bölüm 6. bölüm 5.böl.dal.G. 5.böl.dal.G. 4. ve 5. böl Dalyan G. 11. bölüm 5. bölüm 5. bölüm 4. bölüm 4.böl.saz.b. 5.böl.Poy.G. 6.bölüm 11. bölüm 5. bölüm 5.böl.Dal.G. 2.bölüm 5.böl.Dal.G. 6.böl.A.G. 5.böl.Dal.G. 3.böl.saz.b böl 5.böl.Dal.G. 6.bölüm LC LC LC NT 12 LC Anas acuta böl.Dal.G. 20 LC K G Anas platyrhynchos Anas clypeata Tadorna tadorna bölüm 11.bölüm 6.7. bölüm 7. bölüm 11. bölüm 7. bölüm 6. bölüm 5.böl.Dal.G. 6.böl.A.G. 6. bölüm 6. bölüm Accipiter nisus bölüm 1 LC - Aquila clanga bölüm 1 VU - LC LC LC Y T K G Y Y + Y K G Y

43 22 Accipitridae Falconidae Rallidae Gruidae Aquila chrysaetos böl.dere 7. bölüm 11.bölüm 2. bölüm Circus cyaneus bölüm 2 LC _ Circus bölüm 1 aeruginosus bölüm 1 LC Buteo buteo Falco tinnunculus Gallinula chloropus Fulica atra bölüm 12.bölüm Boğazköy 11.bölüm 3. bölüm 13.bölüm 6. bölüm 12.bölüm 12.bölüm 12.bölüm 4. bölüm 4.böl.saz.b. 4.5.böl Poy. 4.5.böl Poy. Kocaçay Kum ocağı 4. 5.ve 6. 6.böl.Dal.G. 6.böl.Dal.G. 6.bölüm 6.bölüm Arapçift.G. Arapçift.G. 5.böl.Dal.G. 5.böl Dal.G. 5.böl.Dal.G. 6.böl.Dal.G. 6.böl.A.G böl 11.bölüm 11. bölüm böl bölüm 7. bölüm 12.bölüm LC LC LC K G K G Y Y 3 LC Y 12 LC Y + Rallus bölüm 1 LC T aquaticus Grus grus böl. sazl. 1 LC T

44 23 Recurvirostridae Glareolidae Charadriidae Scolopacidae Laridae Himantopus himantopus Glareola pratincola Charadrius alexandrinus Charadrius dubius Charadrius hiaticula Pluvialis squatarola Tringa nebularia Tringa totanus Calidris minuta Calidris alpina Larus cachinnans 6.böl.A.G böl Arapçiftliği 6.böl.A.G. 6.böl.A.G 5.böl.Dal.G böl. 6. böl deniz 6.böl.deniz 6.böl.A.G. 2.böl.kum. 6.böl.Dal.G. 5.böl.Dal.G böl 6. bölüm 6. bölüm 5.böl.Poy.G LC 7 LC Y G + Y G 12 LC Y G + LC 5.böl.Poy.G. 6. böl.dere LC Y göl ağzı böl.A.G bölüm bölüm 28 LC T böl. saz. 1 LC T 5.böl.Dal.G. 6.böl.A.G. 6. bölüm 6. bölüm LC böl.A.G. 2 LC T bölüm 6. bölüm 6. bölüm 6.böl.den.k. 6.böl.den.k. 6.bölüm 5.6.böl.dere göl ağzı 5.6.böl.dere göl ağzı 2.böl.deniz 13.bölüm 6.böl.A.G. 6.böl.der ağ LC LC T K G K G Y

45 bölüm 6. bölüm 6. bölüm 6. bölüm Laridae Sternidae Columbidae Cuculidae Larus ridibundus Larus minutus Chlidonias leucopterus Sterna hirundo Gelochelidon nilotica Chlidonias niger Streptopelia turtur Streptopelia decaocto 6.böl.dere 6.böl.göl 6.böl.dere 6.böl.dere 6.böl.dere 6.böl.dere 6.böl.dere Kocaçay 6. bölüm 6. bölüm 5.6.böl.dere göl ağzı 6. bölüm böl. poy. gölü 6.böl.den. k 6.böl.den..k 6.böl.dal.ağ. 5.böl.dal.G böl 6. bölüm böl. dal.ağzı 6.böl.A.G. 6. böl.dal.g LC Y K G LC 2 6 LC T LC LC böl.Poy.G. 1 LC _ Columba livia Cuculus canorus 12.böl. köy 12.böl. köy 4.5.bölüm 7. bölüm 4.5.bölüm 11.böl.boğ, 11.böl.boğ. Bayram. 11.bölüm 12. bölüm 12.bölüm bölüm Ağaçlık LC LC Y G Y G Y G Y K G 2 LC _

46 25 Strigidae Athene noctua böl. ağ. 10.böl. köy Boğazköy LC Y Alcedinidae Meropidae Upupidae Picidae Alcedo atthis Merops apiaster Upupa epops Dendrocopos syriacus böl.Dal.G böl. Dal. Dere 4.5.Poy.G. 5.böl.Dal.G. 5.böl.Dal.G. 5. bölüm 12.bölüm 6.böl.A.G. Kocaçay 3.böl. 2.böl.ağaç. 2.böl.ağaç. 2.bölüm 3.bölüm 3.bölüm 2. bölüm 3.bölüm 14.böl ağ LC LC Y Y G + 3 LC Y 1 LC Y Dendrocopos bölge 1 LC _ minor ağaçlık Dendrocopos bölüm 1 LC _ leucotos bölüm 1 Dendrocopos major bölüm 1 LC _ Picus viridis bölüm 1 LC _ Calandrella brachydactyla böl.tar. 5.9.böl.tar. 7. bölüm LC Y G Alaudidae Alauda arvensis Galerida cristata bölüm 12.bölüm 6.bölüm 13.bölüm 12.bölüm 12.bölüm 5.böl. kum. 5.bölüm 4.böl.kum. 4.böl.kum 4.bölüm LC LC Y Y +

47 26 Alaudidae Hirundinidae Motacillidae Delichon urbica Hirundo rustica Hirundo daurica Motacilla alba Anthus campestris Motacilla flava Motacilla citreola 4.bölüm 4.bölüm 13.böl.kum 13.bölüm 13.bölüm 6.bölüm 7. bölüm 13. bölüm böl. 13.bölüm 1.bölüm Yeniköy 1.bölüm Yeniköy Yeniköy Yeniköy Arazi gen. Arazi gen. Arazi gen. Arazi gen. Bayram. Boğazköy 12.bölüm 13.bölüm Arazi gen. 13.böl.çalı 13.böl.çalı Arazi gen. Arazi gen. Arazi gen. Arazi gen. 6.böl.der.ağ. 6.bölüm böl. Boğazköy LC LC LC 15 LC böl.çalılık 3 LC T Arazinin genelinde Arazi gen. Arazi gen. Arazi gen. 6.böl.A.G. 11.bölüm böl.çayır LC LC Y G + Y G + Y G Y + Y G T

48 27 Laniidae Prunellidae Sylviidae Muscicapidae Turdidae Anthus pratensis bölüm 2 LC _ Lanius senator böl. çalı 3 LC _ Lanius collurio Arazi gen. 15 Y Arazi gen LC G Arazi gen böl.çalı böl.çalı bölüm böl.A.G böl böl. 18 Prunella bölüm 4 LC modularis Sylvia atricapilla Sylvia melanocephala Acrocephalus scirpaceus Acrocephalus arundinaceus Phylloscopus collybita Ficedula hypoleuca Saxicola torquata Saxicola rubetra Luscinia megarhynchos Luscinia svecica Luscinia luscinia ağaçlık 2. bölüm 12.bölüm 11.bölüm LC bölüm 2 LC _ böl.dere 12.böl.saz 6.böl.A.G. 13.bölüm 12.böl.dere 12.böl.dere böl LC LC bölüm 30 LC _ bölüm 2 LC T böl. tar. 12.bölüm 13.böl.tarla. 13.bölüm 13.bölüm LC böl.kum. 2 LC T bölüm 4.böl.çal. boğazköy 3.böl.çal. 13.bölüm LC böl çal. 1 LC _ bölüm 20 LC Y G Y G Y G Y + Y G

49 28 Turdidae Aegithalidae Remizidae Paridae Turdus merula Erithacus rubecula Aegithalos caudatus Remiz pendulinus Parus major böl.ağaç. 5.6.bölüm 6.bölüm 6.bölüm 2.bölüm 12.bölüm 13.bölüm 13.bölüm 13. bölüm böl. 11.bölüm 11. bölüm 4. bölüm böl böl. 14. bölüm böl. 13.bölüm 12.bölüm Ağaçlık 12.bölüm Ağaçlık 11. bölüm 11. bölüm böl böl böl böl. 13.bölüm 4. bölüm ağaçlık 4.bölüm 4. bölüm böl.saz bölüm ağaçlık 12.böl.ağaç. 12.böl.ağaç. 2.böl. orm 2.3. böl 12. bölüm 11. bölüm LC Y + LC LC LC 12 LC Parus lugubris böl. 2 LC T Parus böl.orm. 1 T caeruleus bölüm 4 LC K G Y _ Y +

50 29 Certhiidae Troglodytidae Emberizidae Fringillidae Passeridae Certhia brachydactyla Troglodytes troglodytes Emberiza calandra Emberiza melanocephala Emberiza schoeniclus Fringilla coelebs Carduelis carduelis bölüm 2 _ böl.ağaç. 11. bölüm 6. bölüm 4. bölüm 5. bölüm 1 1 LC LC böl.çal. 4 LC _ bölüm 1 _ bölüm Boğazköy Boğazköy 3.bölüm 3.bölüm. 12.bölüm 2.3.böl böl 11.bölüm 14. bölüm 11. bölüm 12.bölüm 12.bölüm böl böl böl. 13.bölüm 2. bölüm Boğazköy Boğazköy Boğazköy 5.6.bölüm 5.bölüm 5.bölüm 2.bölüm 12.bölüm 6. bölüm böl. 10. bölüm 2. bölüm böl böl. 13.bölüm K G T 2 LC Y 2 LC Y Passer domesticus bölüm 15 Y

SAPANCA GÖLÜ (SAKARYA) ORNİTOFAUNASININ BİYOEKOLOJİSİ

SAPANCA GÖLÜ (SAKARYA) ORNİTOFAUNASININ BİYOEKOLOJİSİ A.UZUN SAPANCA GÖLÜ (SAKARYA) ORNİTOFAUNASININ BİYOEKOLOJİSİ Ali UZUN Sakarya Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyoloji Bölümü, 54140 Esentepe Kampüsü, Serdivan/SAKARYA e-mail: aliuzun@sakarya.edu.tr

Detaylı

BULDAN İLÇESİ NİN (DENİZLİ) KUŞLARI

BULDAN İLÇESİ NİN (DENİZLİ) KUŞLARI BULDAN İLÇESİ NİN (DENİZLİ) KUŞLARI Doç. Dr. Raşit URHAN, Öğr. Gör. Derya KAHRAMAN Pamukkale Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyoloji Bölümü, rurhan@pau.edu.tr ÖZET 2003-2006 tarihleri arasında Buldan

Detaylı

KIŞ ORTASI SU KUŞU SAYIMLARI (KOSKS) RAPORU

KIŞ ORTASI SU KUŞU SAYIMLARI (KOSKS) RAPORU 2005 YILI İZMİR İLİ GEDİZ DELTASI GÜZEL HİSAR DELTASI, ALİAĞA ÇANDARLI KÖRFEZİ, ÇALTIDERE ALİAĞA BAKIRÇAY DELTASI İZMİR KÖRFEZİ ÇAKALBURNU DALYANI ÇEŞME KUTLU AKTAŞ BARAJI, ÇEŞME ALAÇATI KIŞ ORTASI SU

Detaylı

İZNİK GÖLÜ (BURSA) ORNİTHOFAUNASININ BİYOEKOLOJİSİ

İZNİK GÖLÜ (BURSA) ORNİTHOFAUNASININ BİYOEKOLOJİSİ İZNİK GÖLÜ (BURSA) ORNİTHOFAUNASININ BİYOEKOLOJİSİ Elif Necmiye IRMAK TÜRKMEN 1, Ali UZUN 2 1 Sakarya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Esentepe Kampüsü Serdivan/SAKARYA e-mail: elifdemik@gmail.com

Detaylı

Osmaniye Rüzgar Elektrik Santrali (135 MW) Ornitoloji İzleme Çalışması. 2010 Yılı Turna Araştırması

Osmaniye Rüzgar Elektrik Santrali (135 MW) Ornitoloji İzleme Çalışması. 2010 Yılı Turna Araştırması (135 MW) Ornitoloji İzleme Çalışması 2010 Yılı Turna Araştırması Hazırlayan: Kerem Ali Boyla, MSc. Uzman Biyolog, Ornitolog (kuşbilimci) kerem.boyla@gmail.com +90 (212) 2496987 +90 (533) 3775191 Mayıs

Detaylı

İzmir Çiçekli Kent Ormanı, Ege Üniversitesi Kampüsü ve Kaynaklar Vadisi Kuşları

İzmir Çiçekli Kent Ormanı, Ege Üniversitesi Kampüsü ve Kaynaklar Vadisi Kuşları Araştırma Makalesi İzmir Çiçekli Kent Ormanı, Ege Üniversitesi Kampüsü ve Kaynaklar Vadisi Kuşları Orhan GÜL Ege Üniversitesi, Fen Fakültesi, Biyoloji Bölümü, 35100 Bornova, İzmir, TÜRKİYE orhan_gul@yahoo.com

Detaylı

BAFA GÖLÜ TABĠAT PARKININ ORNĠTOFAUNASI NIN VE BÖLGEYĠ ETKĠLEYEN FAKTÖRLERĠN BELĠRLENMESĠ

BAFA GÖLÜ TABĠAT PARKININ ORNĠTOFAUNASI NIN VE BÖLGEYĠ ETKĠLEYEN FAKTÖRLERĠN BELĠRLENMESĠ ADNAN MENDERES ÜNĠVERSĠTESĠ FEN BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ BĠYOLOJĠ ANABĠLĠM DALI 2012-YL-031 BAFA GÖLÜ TABĠAT PARKININ ORNĠTOFAUNASI NIN VE BÖLGEYĠ ETKĠLEYEN FAKTÖRLERĠN BELĠRLENMESĠ AyĢegül ATALAY Tez DanıĢmanları

Detaylı

FOÇA ÖZEL ÇEVRE KORUMA BÖLGESİ ORNİTOFAUNASININ VE BÖLGEYİ ETKİLEYEN ÇEVRESEL FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ

FOÇA ÖZEL ÇEVRE KORUMA BÖLGESİ ORNİTOFAUNASININ VE BÖLGEYİ ETKİLEYEN ÇEVRESEL FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ EGE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ (YÜKSEK LİSANS TEZİ) FOÇA ÖZEL ÇEVRE KORUMA BÖLGESİ ORNİTOFAUNASININ VE BÖLGEYİ ETKİLEYEN ÇEVRESEL FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ Ömer DÖNDÜREN Biyoloji Bölümü Anabilim

Detaylı

İSTİLACI TÜR TEHLİKESİ

İSTİLACI TÜR TEHLİKESİ İSTİLACI TÜR TEHLİKESİ Türkiye çok geniş flora ve faunaya sahiptir. Ülkemiz bu zenginliğin kıymetini bilmemekle beraber istilacı türlere bilerek veya bilmeyerek kapı açmaktadır. 12.01.2011 tarihinde Kuş

Detaylı

Birds of Lake Gölcük (Isparta)

Birds of Lake Gölcük (Isparta) Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 10-1 (2006),16-20 Gölcük Gölü (Isparta) Kuşları M. A. TABUR, Y. AYVAZ Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü

Detaylı

T.C Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Yaban Hayatı Dairesi Başkanlığı

T.C Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Yaban Hayatı Dairesi Başkanlığı T.C Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Yaban Hayatı Dairesi Başkanlığı Fotoğraf: Kiraz ERCİYAS YAVUZ kiye Ulusal Halkalama Programı Raporu 2015 1 KUŞ HALKALAMA Kuşların

Detaylı

KUŞ ARAŞTIRMALARI DERNEĞİ YUMURTALIK LAGÜNLERİ KUŞ ARAŞTIRMASI RAPORU

KUŞ ARAŞTIRMALARI DERNEĞİ YUMURTALIK LAGÜNLERİ KUŞ ARAŞTIRMASI RAPORU KUŞ ARAŞTIRMALARI DERNEĞİ YUMURTALIK LAGÜNLERİ KUŞ ARAŞTIRMASI RAPORU 2009 AMAÇ: Yumurtalık lagünlerinde 2009 Nisan 2010 Şubat dönemi içerisinde üreyen, kışlayan ve göçmen kuşların tespitidir. Yukarıda

Detaylı

GEDİ Z DELTASİ ve İ ZMİ R KÖ RFEZİ 2014 YİLİ KİŞ ÖRTASİ SU KUŞU SAYİMİ RAPÖRU. İzmir Kuş Cennetini Koruma ve Geliştirme Birliği

GEDİ Z DELTASİ ve İ ZMİ R KÖ RFEZİ 2014 YİLİ KİŞ ÖRTASİ SU KUŞU SAYİMİ RAPÖRU. İzmir Kuş Cennetini Koruma ve Geliştirme Birliği GEDİ Z DELTASİ ve İ ZMİ R KÖ RFEZİ 2014 YİLİ KİŞ ÖRTASİ SU KUŞU SAYİMİ RAPÖRU İzmir Kuş Cennetini Koruma ve Geliştirme Birliği 01.07.2014 İÇİNDEKİLER GEDİZ DELTASI 2014 YILI KIŞ ORTASI SU KUŞU SAYIMI...

Detaylı

Birds of Kütahya Urban Forest and Çamlıca Promenade Area

Birds of Kütahya Urban Forest and Çamlıca Promenade Area SDÜ Orman Fakültesi Dergisi SDU Faculty of Forestry Journal 2011, 12: 13-19 Araştırma makalesi/research article Kütahya Kent Ormanı ve mlıca Mesire Alanı nın kuş faunası Ayşe Gül Sarıkaya a, Ebubekir Gündoğdu

Detaylı

T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Yaban Hayatı Dairesi Başkanlığı

T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Yaban Hayatı Dairesi Başkanlığı T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Yaban Hayatı Dairesi Başkanlığı Türkiye Ulusal Halkalama Programı Raporu 2013 1 KUŞ HALKALAMA Kuşların bireysel olarak tanınmasını,

Detaylı

Antalya-Yamansaz Gölü ve Yakýn Çevresinin Avifaunasý ve Herpetofaunasý

Antalya-Yamansaz Gölü ve Yakýn Çevresinin Avifaunasý ve Herpetofaunasý Cilt: 10 Sayý: 43 (2002), 33-39 ARAÞTIRMA AÞTIRMA MAKALESÝ ALESÝ Antalya-Yamansaz Gölü ve Yakýn Çevresinin Avifaunasý ve Herpetofaunasý Doç.Dr. Ali ERDOÐAN-Prof.Dr. Mehmet ÖZ Araþ.Gör. Hakan SERT-Uzman

Detaylı

Yumurtalık Lagünleri Yönetim Planlaması Projesi Kuş Çalışması Akyatan-Tuzla Lagünleri Yönetim Planlaması Projesi Kuş Çalışması 2009

Yumurtalık Lagünleri Yönetim Planlaması Projesi Kuş Çalışması Akyatan-Tuzla Lagünleri Yönetim Planlaması Projesi Kuş Çalışması 2009 Yumurtalık Lagünleri Yönetim Planlaması Projesi Kuş Çalışması 2005 Akyatan-Tuzla Lagünleri Yönetim Planlaması Projesi Kuş Çalışması 2009 Alanların Özellikleri Lagünler, tuzlu bataklıklar, tatlısu bataklıkları,

Detaylı

POYRAZLAR GÖLÜ ORNİTOFAUNASI (Sakarya)

POYRAZLAR GÖLÜ ORNİTOFAUNASI (Sakarya) POYRAZLAR GÖLÜ ORNİTOFAUNASI (Sakarya) ORNITHOFAUNA OF LAKE POYRAZLAR ( Sakarya) Ali UZUN*, Mehmet Ali TABUR**, Yusuf AYVAZ** *Sakarya Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi, Biyoloji Bölümü, 54140, Sakarya

Detaylı

İ.Ü. REKTÖRLÜĞÜ BEYAZIT YERLEŞKE BAHÇESİNDE BULUNAN KUŞ TÜRLERİ

İ.Ü. REKTÖRLÜĞÜ BEYAZIT YERLEŞKE BAHÇESİNDE BULUNAN KUŞ TÜRLERİ İ.Ü. REKTÖRLÜĞÜ BEYAZIT YERLEŞKE BAHÇESİNDE BULUNAN KUŞ TÜRLERİ İ.Ü. Rektörlüğü Bahçesinde bakım ve düzenleme çalışmaları yapılmadan önce kuş gözlemleri gerçekleştirilmiştir. Bu gözlemlere göre bahçede

Detaylı

T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Yaban Hayatı Dairesi Başkanlığı

T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Yaban Hayatı Dairesi Başkanlığı T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Yaban Hayatı Dairesi Başkanlığı Türkiye Ulusal Halkalama Programı Raporu 2012 KUŞ HALKALAMA Kuşların bireysel olarak tanınmasını,

Detaylı

KARS IN KUŞLARI Kars Biyoçeşitlilik Projesi

KARS IN KUŞLARI Kars Biyoçeşitlilik Projesi KARS IN KUŞLARI Kars Biyoçeşitlilik Projesi Mutlu Yıllar... 2006 Saksağan Pica pica Fotoğraf: Çağan Hakkı Şekercioğlu Ocak-January 2006 Benekli bülbül - Luscinia luscinia bbenekli sinekkapan - Muscicapa

Detaylı

Zonguldak Bölgesi Kuşları

Zonguldak Bölgesi Kuşları Zonguldak Bölgesi Kuşları Prof. Dr. Mustafa SÖZEN Zonguldak Karaelmas Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyoloji Bölümü Şekil 1. Prof. Dr. Mustafa SÖZEN Zonguldak yüz ölçümü bakımından Türkiye deki

Detaylı

AK KUYRUKLU KARTAL YIRTICILAR. Haliaeetus albicilla. Ağırlığı 4-6.5 kg Beslenme Yaşadığı Alan Renk Gri kahve, koyu kemiksi gri-siyah

AK KUYRUKLU KARTAL YIRTICILAR. Haliaeetus albicilla. Ağırlığı 4-6.5 kg Beslenme Yaşadığı Alan Renk Gri kahve, koyu kemiksi gri-siyah AK KUYRUKLU KARTAL Haliaeetus albicilla 01 YIRTICILAR 75-108 cm Kanat Açıklığı 180-240 cm 4-6.5 kg Gri kahve, koyu kemiksi gri-siyah Özellikleri: Çok iri, hantal, büyük kafalı, uzun ve geniş kanatlı, çok

Detaylı

Ihlara vadisinin (Aksaray) kuşları

Ihlara vadisinin (Aksaray) kuşları 162 Ihlara vadisinin (Aksaray) kuşları Mehmet Ali TABUR Süleymen Demirel Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü- Isparta ÖZET Anahtar Kelimeler: Ihlara Vadisi, Kuşlar, Avifuana, Aksaray Ihlara

Detaylı

GELEMİŞ, BEYMELEK, AVLAN GÖLÜ, GİRDEV GÖLÜ, ELMALI YAYLASI

GELEMİŞ, BEYMELEK, AVLAN GÖLÜ, GİRDEV GÖLÜ, ELMALI YAYLASI GELEMİŞ, BEYMELEK, AVLAN GÖLÜ, GİRDEV GÖLÜ, ELMALI YAYLASI ve ÇAYAĞZI SULAKALANI KUŞ GÖZLEM ETKİNLİĞİ Cem O.Kıraç 25 Mayıs 2017, Perşembe Yer: Kaş Kültür Merkezi Seminer programına katılan Kaşlı doğa severler

Detaylı

Ö:1/5000 25/02/2015. Küçüksu Mah.Tekçam Cad.Söğütlü İş Mrk.No:4/7 ALTINOLUK TEL:0 533 641 14 59 MAİL:altinoluk_planlama@hotmail.

Ö:1/5000 25/02/2015. Küçüksu Mah.Tekçam Cad.Söğütlü İş Mrk.No:4/7 ALTINOLUK TEL:0 533 641 14 59 MAİL:altinoluk_planlama@hotmail. ÇANAKKALE İli, AYVACIK İLÇESİ, KÜÇÜKKUYU BELDESİ,TEPE MAHALLESİ MEVKİİ I17-D-23-A PAFTA, 210 ADA-16 PARSELE AİT REVİZYON+İLAVE NAZIM İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ AÇIKLAMA RAPORU Ö:1/5000 25/02/2015 Küçüksu Mah.Tekçam

Detaylı

Amatör Ku bilimcinin. Bu elkitab n n sahibi

Amatör Ku bilimcinin. Bu elkitab n n sahibi Amatör Ku bilimcinin Elkitab Bu elkitab n n sahibi Haz rlayan: Tu ba Can Çizimler: Robin Reckitt Grafk Tasar m: Ay egül Do an Bircan Eylül 2009 Bu elkitab n n haz rlanmas na katk lar ndan dolay Eray Ça

Detaylı

Artvin Çoruh Üniversitesi, Orman Fakültesi Dergisi, 9 (1-2): 33-43 (2008) Artvin Çoruh University, Faculty of Forestry Journal, 9 (1-2): 33-43 (2008)

Artvin Çoruh Üniversitesi, Orman Fakültesi Dergisi, 9 (1-2): 33-43 (2008) Artvin Çoruh University, Faculty of Forestry Journal, 9 (1-2): 33-43 (2008) ARTVİN KUŞ FAUNASI Temel GÖKTÜRK Artvin Çoruh Üniversitesi, Orman Fakültesi, Artvin Taner ARTVİNLİ Hatay Tarım Ġl Müdürlüğü, Hatay Faruk BUCAK Artvin Ġl Çevre ve Orman Müdürlüğü, Doğa Koruma ve Milli Parklar

Detaylı

Kastamonu Yöresi Beyler ve Karaçomak Baraji Gölü Sucul Kuşları

Kastamonu Yöresi Beyler ve Karaçomak Baraji Gölü Sucul Kuşları Kastamonu Yöresi Beyler ve Karaçomak Baraji Gölü Sucul Kuşları Abdullah UGIŞ 1*, Erol AKKUZU 1, Özkan EVCİN 1 Kastamonu Üniversitesi, Orman Fakültesi Orman Mühendisliği Bölümü, Kastamonu Sorumlu Yazar:

Detaylı

Yeşilırmak Deltası Sulak Alanı

Yeşilırmak Deltası Sulak Alanı Kızılırmak Deltası Ramsar Alanı Kızılırmak Deltası YHGS YHGS Yeşilırmak Deltası Sulak Alanı Terme Gölardı Simenlik Gölü YHGS Hoynat Adası Teknik Gezi ve Arazi Uygulaması Ordu; Perşembe Hoynat (Akkuş) Adası

Detaylı

MEKANSAL BIR SENTEZ: TÜRKIYE. Türkiye nin İklim Elemanları Türkiye de İklim Çeşitleri

MEKANSAL BIR SENTEZ: TÜRKIYE. Türkiye nin İklim Elemanları Türkiye de İklim Çeşitleri MEKANSAL BIR SENTEZ: TÜRKIYE Türkiye nin İklim Elemanları Türkiye de İklim Çeşitleri Türkiye de Sıcaklık Türkiye de Yıllık Ortalama Sıcaklık Dağılışı Türkiye haritası incelendiğinde Yükseltiye bağlı olarak

Detaylı

İÇDAŞ Biyoçeşitlilik Raporu

İÇDAŞ Biyoçeşitlilik Raporu İÇDAŞ Biyoçeşitlilik Raporu 2016 01.01.2017 Çevre Müdürlüğü İÇİNDEKİLER TABLOLAR 3 GİRİŞ 4 BÖLGEMİZDEKİ EKOSİSTEMLER 4 BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİĞİN İZLENMESİ ve KORUNMASI 8 DENİZEL EKOSİSTEM ÇALIŞMALARI 8 ORNİTOLOJİK

Detaylı

Önemli Kuş Alanları Eşik Değerleri

Önemli Kuş Alanları Eşik Değerleri Önemli Kuş Alanları Eşik Değerleri Kodu Adı Latince adı 00020 Kızılgerdanlı dalgıç Gavia stellata SPEC 3 W 3950 50 * 00030 Karagerdanlı dalgıç Gavia arctica SPEC 3 W 8900 3750 * 00070 Küçük batağan Tachybaptus

Detaylı

Demre Noel Baba Kuş Cenneti Kuşları Demre Noel Baba Bird Paradise

Demre Noel Baba Kuş Cenneti Kuşları Demre Noel Baba Bird Paradise Alcedo atthis (Yalıçapkını) Demre Noel Baba Kuş Cenneti Kuşları Demre Noel Baba Bird Paradise Fotoğraflar: Ali ERDOĞAN ÖZET Bir ülkenin veya bölgenin biyolojik zenginliği, doğal olarak barınan türlerin

Detaylı

10. SINIF KONU ANLATIMI. 48 EKOLOJİ 10 BİYOMLAR Sucul Biyomlar

10. SINIF KONU ANLATIMI. 48 EKOLOJİ 10 BİYOMLAR Sucul Biyomlar 10. SINIF KONU ANLATIMI 48 EKOLOJİ 10 BİYOMLAR Sucul Biyomlar SUCUL BİYOMLAR Sucul biyomlar, biyosferin en büyük kısmını oluşturur. Fiziksel ve kimyasal özelliklerine göre tatlı su ve tuzlu su biyomları

Detaylı

Sayım Tarihi - 26 Ocak 2013. GEDİZ DELTASI ve İZMİR KÖRFEZİ 2013 YILI KIŞ ORTASI SU KUŞU SAYIMI RAPORU

Sayım Tarihi - 26 Ocak 2013. GEDİZ DELTASI ve İZMİR KÖRFEZİ 2013 YILI KIŞ ORTASI SU KUŞU SAYIMI RAPORU Sayım Tarihi - 26 Ocak 2013 GEDİZ DELTASI ve İZMİR KÖRFEZİ 2013 YILI KIŞ ORTASI SU KUŞU SAYIMI RAPORU 2013 İ z m i r K u ş C e n n e t i n i K o r u m a v e G e l i ş t i r m e B i r l i ğ i İÇİNDEKİLER

Detaylı

BİYOMLAR SUCUL BİYOMLAR SELİN HOCA

BİYOMLAR SUCUL BİYOMLAR SELİN HOCA BİYOMLAR SUCUL BİYOMLAR SELİN HOCA SUCUL BİYOMLAR Sucul biyomlar, biyosferin en büyük kısmını oluşturur. Fiziksel ve kimyasal özelliklerine göre tuzlu su ve tatlı su biyomları olmak üzere iki kısımda incelenir.

Detaylı

ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM

ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM Rehber Öğretmen : Şule Yıldız Hazırlayanlar : Bartu Çetin Burak Demiral Nilüfer İduğ Esra Tuncer Ege Uludağ Meriç Tekin 2000-2001 İZMİR TEŞEKKÜR Bize bu projede yardımda bulunan başta

Detaylı

ACIGÖL DEKİ KUŞ TÜRLERİNİN TESPİTİ, SAYILARININ BELİRLENMESİ VE KORUNMASI

ACIGÖL DEKİ KUŞ TÜRLERİNİN TESPİTİ, SAYILARININ BELİRLENMESİ VE KORUNMASI ACIGÖL DEKİ KUŞ TÜRLERİNİN TESPİTİ, SAYILARININ BELİRLENMESİ VE KORUNMASI Pamukkale Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi Biyoloji Anabilim Dalı Derya KAHRAMAN Danışman: Doç. Dr. Raşit

Detaylı

BİNA BİLGİSİ 2 ÇEVRE TANIMI - İKLİM 26 ŞUBAT 2014

BİNA BİLGİSİ 2 ÇEVRE TANIMI - İKLİM 26 ŞUBAT 2014 BİNA BİLGİSİ 2 ÇEVRE TANIMI - İKLİM DOÇ. DR. YASEMEN SAY ÖZER 26 ŞUBAT 2014 1 19.02.2014 TANIŞMA, DERSLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER, DERSTEN BEKLENTİLER 2 26.02.2014 ÇEVRE TANIMI - İKLİM 3 05.03.2014 DOĞAL

Detaylı

RAMSAR SÖZLEŞMESİ VE SULAK ALANLAR

RAMSAR SÖZLEŞMESİ VE SULAK ALANLAR RAMSAR SÖZLEŞMESİ VE SULAK ALANLAR 1 RAMSAR SÖZLEŞMESİ VE SULAK ALANLAR İran ın Ramsar kentinde 1971 yılında imzalanan ve sulak alanların korunmasını ve akılcı kullanımını hedefleyen kısaca RAMSAR SÖZLEŞMESİ

Detaylı

RAMSAR SÖZLEŞMESİ VE SULAK ALANLAR

RAMSAR SÖZLEŞMESİ VE SULAK ALANLAR RAMSAR SÖZLEŞMESİ VE SULAK ALANLAR 1 RAMSAR SÖZLEŞMESİ VE SULAK ALANLAR İran ın Ramsar kentinde 1971 yılında imzalanan ve sulak alanların korunmasını ve akılcı kullanımını hedefleyen kısaca RAMSAR SÖZLEŞMESİ

Detaylı

Dünya kendi içinde benzerlik gösteren 6 büyük flora alemine ayrılır: 1.Holarktikflora alemi 2.Paleotropis, 3.Neotropis, 4.Australis 5.

Dünya kendi içinde benzerlik gösteren 6 büyük flora alemine ayrılır: 1.Holarktikflora alemi 2.Paleotropis, 3.Neotropis, 4.Australis 5. Dünya kendi içinde benzerlik gösteren 6 büyük flora alemine ayrılır: 1.Holarktikflora alemi 2.Paleotropis, 3.Neotropis, 4.Australis 5.Arkensis, 6.Kapensis Flora alemleri flora bölgelerine (region), flora

Detaylı

HATAY KUŞ GÖZLEM RAPORU 1997 2007

HATAY KUŞ GÖZLEM RAPORU 1997 2007 HATAY KUŞ GÖZLEM RAPORU 1997 2007 Ali Atahan Orhan Gül Mehmet Atahan 2008, Antakya Hatay Kuş Gözlem Raporu: 1997-2007 ISBN: 978-9944-62-343-8 2008, Antakya Editörler: Ali Atahan, Orhan Gül, Mehmet Atahan

Detaylı

Kızılırmak Vadisinde Kuşları Etkileyen Olumsuz Faktörler

Kızılırmak Vadisinde Kuşları Etkileyen Olumsuz Faktörler Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi Suleyman Demirel University Journal of Natural and Applied Science 19(1), 98-102, 2015 Kızılırmak Vadisinde Kuşları Etkileyen Olumsuz Faktörler

Detaylı

TÜRKİYE NİN İKLİMİ. Türkiye nin İklimini Etkileyen Faktörler :

TÜRKİYE NİN İKLİMİ. Türkiye nin İklimini Etkileyen Faktörler : TÜRKİYE NİN İKLİMİ İklim nedir? Geniş bir bölgede uzun yıllar boyunca görülen atmosfer olaylarının ortalaması olarak ifade edilir. Bir yerde meydana gelen meteorolojik olayların toplamının ortalamasıdır.

Detaylı

DENİZ BİYOLOJİSİ Prof. Dr. Ahmet ALTINDAĞ Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Hidrobiyoloji Anabilim Dalı

DENİZ BİYOLOJİSİ Prof. Dr. Ahmet ALTINDAĞ Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Hidrobiyoloji Anabilim Dalı DENİZ BİYOLOJİSİ Prof. Dr. Ahmet ALTINDAĞ Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Hidrobiyoloji Anabilim Dalı JEOLOJİK OSEONOGRAFİ Genelde çok karmaşık bir yapıya sahip olan okyanus ve deniz

Detaylı

Bazı Ötücü Kuşlarda (Aves: Passeriformes) Bulunan Bit (Phthiraptera; Ischnocera, Amblycera) Türleri

Bazı Ötücü Kuşlarda (Aves: Passeriformes) Bulunan Bit (Phthiraptera; Ischnocera, Amblycera) Türleri Kafkas Univ Vet Fak Derg 19 (5): 755-760, 2013 DOI: 10.9775/kvfd.2013.8740 Journal Home-Page: http://vetdergi.kafkas.edu.tr Online Submission: http://vetdergikafkas.org RESEARCH ARTICLE 1 2 3 Bazı Ötücü

Detaylı

YENIÇAĞA GÖLÜNDE (BOLU) TURNA NIN (GRUS GRUS) ÜREME VE ALAN KULLANIMI AKGÖL DE (YUNAK-KONYA) ÜREYEN KUŞ ÇALIŞMASI. Hazırlayan: Riyat GÜL

YENIÇAĞA GÖLÜNDE (BOLU) TURNA NIN (GRUS GRUS) ÜREME VE ALAN KULLANIMI AKGÖL DE (YUNAK-KONYA) ÜREYEN KUŞ ÇALIŞMASI. Hazırlayan: Riyat GÜL YENIÇAĞA GÖLÜNDE (BOLU) TURNA NIN (GRUS GRUS) ÜREME VE ALAN KULLANIMI VE AKGÖL DE (YUNAK-KONYA) ÜREYEN KUŞ ÇALIŞMASI KUŞ ARAŞTIRMALARI DERNEĞI 2011 Hazırlayan: Riyat GÜL YENIÇAĞA Amaç: Bu çalışmanın amacı

Detaylı

Yedigöller ve Yeşilöz Yaban Hayatı Geliştirme Sahaları avifaunası üzerine araştırmalar

Yedigöller ve Yeşilöz Yaban Hayatı Geliştirme Sahaları avifaunası üzerine araştırmalar SDÜ Orman Fakültesi Dergisi SDU Faculty of Forestry Journal 2012, 13: 28-34 Araştırma makalesi/research article Yedigöller ve Yeşilöz Yaban Hayatı Geliştirme Sahaları avifaunası üzerine araştırmalar Vedat

Detaylı

Akkaya Baraj n Uluslararas Sulak Alan ilan edilmesinde en önemli pay Dikkuyruk Örde e ait. Zelanda da bulunan befl tür kivikuflundan

Akkaya Baraj n Uluslararas Sulak Alan ilan edilmesinde en önemli pay Dikkuyruk Örde e ait. Zelanda da bulunan befl tür kivikuflundan araştırma - inceleme Doç. Dr. Ahmet KARATAfi Foto raf: Dr. Akif Aykurt ve Doç. Dr. Ahmet Karatafl Türkiye kufllar Akkaya Baraj n Uluslararas Sulak Alan ilan edilmesinde en önemli pay Dikkuyruk Örde e ait

Detaylı

Anadolu nun Biyoçeşitliliğini oluşturan sebepler

Anadolu nun Biyoçeşitliliğini oluşturan sebepler Anadolu nun Biyoçeşitliliğini oluşturan sebepler BYL118 Çevre Biyolojisi-II Hacettepe Üniversitesi Biyoloji Bölümü lisans dersi Çağatay Tavşanoğlu 2016-2017 Bahar Biyoçeşitlilik - Tür çeşitliliği - Genetik

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI ÖZEL ÇEVRE KORUMA KURUMU BAġKANLIĞI Köyceğiz-Dalyan Özel Çevre Koruma Bölgesi Ġzmir Yalıçapkını ve Toplu Halde Üreyen KuĢ Türleri AraĢtırma, Ġzleme, Koruma Projesi 2010 KUġ

Detaylı

TRA1 FLORA. Erzurum Erzincan Bayburt FAUNA

TRA1 FLORA. Erzurum Erzincan Bayburt FAUNA TRA1 FLORA Erzurum Erzincan Bayburt FAUNA Avrupa dan Asya ya geçiş, saatten saate belli oluyor. Yiten ormanların yerini sık ve bitek çayırlar alıyor. Tepeler yassılaşıyor. Bizim ormanlarımızda bulunmayan

Detaylı

Rüzgar Türbinleri ve Kuşlar. Riyat GÜL Doğa Araştırmaları Derneği

Rüzgar Türbinleri ve Kuşlar. Riyat GÜL Doğa Araştırmaları Derneği Rüzgar Türbinleri ve Kuşlar Riyat GÜL Doğa Araştırmaları Derneği Türkiye deki yaban hayatının doğal yaşam ortamlarında soyları tehdit ve tehlike altında olmaksızın varlıklarını sürdürebilmeleri için çalışan

Detaylı

COĞRAFYANIN PUSULASI HARİTALARLA COĞRAFYA 2018 KPSS BAYRAM MERAL

COĞRAFYANIN PUSULASI HARİTALARLA COĞRAFYA 2018 KPSS BAYRAM MERAL COĞRAFYANIN PUSULASI HARİTALARLA COĞRAFYA 2018 BAYRAM MERAL 1 Genel Yetenek - Cihan URAL Yazar Bayram MERAL ISBN 978-605-9459-31-0 Yayın ve Dağıtım Dizgi Tasarım Kapak Tasarımı Yayın Sertifika No. Baskı

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ. Prof.Dr. İlkay Dellal Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü. Ankara

TÜRKİYE EKONOMİSİ. Prof.Dr. İlkay Dellal Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü. Ankara TÜRKİYE EKONOMİSİ Prof.Dr. İlkay Dellal Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü 1 Ankara Ülke Ekonomisinde Etkili Olan Faktörler Tarih Doğal Kaynaklar Coğrafi yer Büyüklük Arazi şekilleri

Detaylı

A Study On Ornithofauna of Muş Plain

A Study On Ornithofauna of Muş Plain A Study On Ornithofauna of Muş Plain Feridun AVCI 1, Özdemir ADIZEL 1,*, Erkan AZİZOĞLU 1 1 Yüzüncü Yıl University. Science Faculty, Department of Biology, VAN Geliş (Received): 09.03.2017 Kabul (Accepted):

Detaylı

KUŞLAR. İlker Özbahar Kuş Araştırmaları Derneği

KUŞLAR. İlker Özbahar Kuş Araştırmaları Derneği KUŞLAR İlker Özbahar Kuş Araştırmaları Derneği Kuşların genel özellikleri (biyoloji, uçuş, ekolojileri,göçleri ve sistematik) Türkiye'nin kuş türleri Kuş Gözlemciliği nedir? (teknik ve etik kuralları)

Detaylı

DAĞPAZARI RES ĠġLETMESĠ YILI SONBAHAR DÖNEMĠ ĠZLEME ÇALIġMALARI. Eylül, 2016 Ankara

DAĞPAZARI RES ĠġLETMESĠ YILI SONBAHAR DÖNEMĠ ĠZLEME ÇALIġMALARI. Eylül, 2016 Ankara DAĞPAZARI RES ĠġLETMESĠ 2016 YILI SONBAHAR DÖNEMĠ ĠZLEME ÇALIġMALARI Eylül, 2016 Ankara ĠÇĠNDEKĠLER ÇalıĢmanın Amacı... 3 ÇalıĢma Ekibi... 3 ÇalıĢma Yöntemi... 4 1) KuĢlara Yönelik Gözlemler... 4 2) Karkas

Detaylı

Aras ın Kuflları KARS-IĞDIR

Aras ın Kuflları KARS-IĞDIR KARS-IĞDIR Aras ın Kuflları Türkiye deki sulak alanlarda en yaygın görülen yırtıcı kuş saz delicesi (Circus aeruginosus). Aras kıyılarının keskin bakışlı sakininin ağırlığı yarım kiloyu geçebiliyor. Saz

Detaylı

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır.

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. PLATO: Çevresine göre yüksekte kalmış, akarsular tarafından derince yarılmış geniş düzlüklerdir. ADA: Dört tarafı karayla

Detaylı

COĞRAFİ KONUM ÖZEL KONUM TÜRKİYE'NİN ÖZEL KONUMU VE SONUÇLARI

COĞRAFİ KONUM ÖZEL KONUM TÜRKİYE'NİN ÖZEL KONUMU VE SONUÇLARI COĞRAFİ KONUM Herhangi bir noktanın dünya üzerinde kapladığı alana coğrafi konum denir. Özel ve matematik konum diye ikiye ayrılır. Bir ülkenin coğrafi konumu, o ülkenin tabii, beşeri ve ekonomik özelliklerini

Detaylı

EDİRNE UZUNKÖPRÜ DOĞAL ORTAMI TEMİZ HAVASI İLE SÜPER BİR YAŞAM BURADA UZUNKÖPRÜ DE. MÜSTAKİL TAPULU İMARLI ARSA SATIŞI İSTER YATIRIM YAPIN KAZANIN

EDİRNE UZUNKÖPRÜ DOĞAL ORTAMI TEMİZ HAVASI İLE SÜPER BİR YAŞAM BURADA UZUNKÖPRÜ DE. MÜSTAKİL TAPULU İMARLI ARSA SATIŞI İSTER YATIRIM YAPIN KAZANIN EDİRNE UZUNKÖPRÜ MÜSTAKİL TAPULU İMARLI ARSA SATIŞI Yunanistan sınırına 6 kilometre uzaklıkta yer alan Edirne nin Uzunköprü ilçesi, Osmanlı İmparatorluğu nun Trakya daki ilk yerleşimlerinden biri. Ergene

Detaylı

Atoller (mercan adaları) ve Resifler

Atoller (mercan adaları) ve Resifler Atoller (mercan adaları) ve Resifler Atol, hayatlarını sıcak denizlerde devam ettiren ve mercan ismi verilen deniz hayvanları iskeletlerinin artıklarının yığılması sonucu meydana gelen birikim şekilleridir.

Detaylı

İzmir Gediz Deltası nın UNESCO Doğa Mirası Kriterlerine Göre Değerlendirilmesi. Prof. Dr. Ahmet Karataş Yard. Doç. Dr. Erol Kesici Itri Levent Erkol

İzmir Gediz Deltası nın UNESCO Doğa Mirası Kriterlerine Göre Değerlendirilmesi. Prof. Dr. Ahmet Karataş Yard. Doç. Dr. Erol Kesici Itri Levent Erkol İzmir Gediz Deltası nın UNESCO Doğa Mirası Kriterlerine Göre Değerlendirilmesi Prof. Dr. Ahmet Karataş Yard. Doç. Dr. Erol Kesici Itri Levent Erkol Aralık 2017 Giriş ve Amaç 1975 yılında yürürlüğe giren

Detaylı

BÖLÜM 3. Artvin de Orman Varlığı

BÖLÜM 3. Artvin de Orman Varlığı BÖLÜM 3 Artvin de Orman Varlığı Özgür EMİNAĞAOĞLU Orman, oldukça geniş bir alanda kendine özgü bir iklim oluşturabilen, belirli yükseklik, yapı ve sıklıktaki ağaçlar, ağaçcık, çalı ve otsu bitkiler, yosun,

Detaylı

Kıyı turizmi. Kıyı turizminin gelişiminde etkili olan etmenler; İklim Kıyı jeomorfolojisi Bitki örtüsü Beşeri etmenler

Kıyı turizmi. Kıyı turizminin gelişiminde etkili olan etmenler; İklim Kıyı jeomorfolojisi Bitki örtüsü Beşeri etmenler Kıyı turizmi Kıyı turizmi denizden çok çeşitli rekreasyonel faaliyetlerle büyük ölçüde yararlanan ve konaklama, ağırlama gibi hizmetleri kıyıya bağlı bir turizm çeşididir. Kıyı turizminin gelişiminde etkili

Detaylı

Kuş gribi, kuşlar üzerindeki patojenik (hastalığa

Kuş gribi, kuşlar üzerindeki patojenik (hastalığa Göçmen Kuşlar ve Kuş Gribi Zafer AYAŞ* * Hacettepe Üniversitesi Fen Fakültesi, Biyoloji Bölümü, ANKARA Migratory Birds and Bird Influenza Key Words: Migratory waterbirds, Bird influenza, Bird migration

Detaylı

MARMARA BÖLGESi. IRMAK CANSEVEN SOSYAL BiLGiLER ÖDEVi 5/L 1132

MARMARA BÖLGESi. IRMAK CANSEVEN SOSYAL BiLGiLER ÖDEVi 5/L 1132 MARMARA BÖLGESi IRMAK CANSEVEN SOSYAL BiLGiLER ÖDEVi 5/L 1132 COĞRAFİ KONUMU Marmara Bölgesi ülkemizin kuzeybatı köşesinde yer alır. Ülke yüz ölçümünün %8,5'i ile altıncı büyük bölgemizdir. Yaklaşık olarak

Detaylı

Rüzgarlar kum çakıl gibi gevşek maddeleri havalandırarak taşımak, zemine çarparak aşındırmak ve biriktirmek suretiyle yeryüzünü şekillendirirler.

Rüzgarlar kum çakıl gibi gevşek maddeleri havalandırarak taşımak, zemine çarparak aşındırmak ve biriktirmek suretiyle yeryüzünü şekillendirirler. Rüzgarlar kum çakıl gibi gevşek maddeleri havalandırarak taşımak, zemine çarparak aşındırmak ve biriktirmek suretiyle yeryüzünü şekillendirirler. Rüzgarların şekillendirici etkilerinin görüldüğü yerlerin

Detaylı

COĞRAFYA YEREL COĞRAFYA GENEL COĞRAFYA

COĞRAFYA YEREL COĞRAFYA GENEL COĞRAFYA COĞRAFİ KONUM COĞRAFYA YEREL COĞRAFYA GENEL COĞRAFYA Yeryüzünün belli bir bölümünü FİZİKİ coğrafya BEŞERİ ve gösterir. EKONOMİK -Doğa olaylarını -Kıtalar coğrafya konu alır. -Ülkeler -İnsanlar ve -Klimatoloji

Detaylı

128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ AÇIKLAMA RAPORU

128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ AÇIKLAMA RAPORU AKÇAKALE KÖYÜ (MERKEZ/GÜMÜŞHANE) 128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU 2016 AKÇAKALE KÖYÜ-MERKEZ/GÜMÜŞHANE 128 ADA 27 VE 32 NUMARALI PARSELLERE

Detaylı

Dünya üzerindeki herhangi bir yerde Güneş in tam tepe noktasında olduğu an saat 12.00 kabul edilir. Buna göre ayarlanan saate yerel saat denir.

Dünya üzerindeki herhangi bir yerde Güneş in tam tepe noktasında olduğu an saat 12.00 kabul edilir. Buna göre ayarlanan saate yerel saat denir. Mart 30, 2013 Yerel Saat Dünya üzerindeki herhangi bir yerde Güneş in tam tepe noktasında olduğu an saat 12.00 kabul edilir. Buna göre ayarlanan saate yerel saat denir. Yerel saat doğuda ileri, badda geridir.

Detaylı

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri Okyanuslar ve denizler dışında kalan ve karaların üzerinde hem yüzeyde hem de yüzey altında bulunan su kaynaklarıdır. Doğal Su Ekosistemleri Akarsular Göller Yer altı su kaynakları Bataklıklar Buzullar

Detaylı

GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI:

GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Ülkemizin güney doğusunda yer alan bölge nüfus ve yüzölçümü en küçük bölgemizdir. Akdeniz, Doğu Anadolu Bölgeleriyle, Suriye ve Irak Devletleriyle

Detaylı

1- Çevresine göre alçakta kalmış ve vadilerle derin yarılmamış düzlüklere ne denir?

1- Çevresine göre alçakta kalmış ve vadilerle derin yarılmamış düzlüklere ne denir? 1- Çevresine göre alçakta kalmış ve vadilerle derin yarılmamış düzlüklere ne denir? a. Ova b. Vadi c. Plato d. Delta 2- Coğrafi bölgelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? a. Coğrafi özellikleri

Detaylı

UŞAK İLİ BANAZ İLÇESİ ARNAZ RES RÜZGAR ENERJİSİNDEN ELEKTRİK ÜRETİM SANTRALİ LTD. ŞTİ. UŞAK RÜZGAR SANTRALI ORNİTOLOJİK ETKİLEŞİM RAPORU

UŞAK İLİ BANAZ İLÇESİ ARNAZ RES RÜZGAR ENERJİSİNDEN ELEKTRİK ÜRETİM SANTRALİ LTD. ŞTİ. UŞAK RÜZGAR SANTRALI ORNİTOLOJİK ETKİLEŞİM RAPORU UŞAK İLİ BANAZ İLÇESİ ARNAZ RES RÜZGAR ENERJİSİNDEN ELEKTRİK ÜRETİM SANTRALİ LTD. ŞTİ. UŞAK RÜZGAR SANTRALI ORNİTOLOJİK ETKİLEŞİM RAPORU Yrd. Doç. Dr. E. Omca Çobanoğlu ve Murat F. Özçelik 13 MART 2015

Detaylı

Tarım, yeryüzündeki belli başlı üretim şekillerinden en gerekli ve yaygın olanıdır. Tarımın yapılış şekli ve yoğunluğu, ülkelerin gelişmişlik

Tarım, yeryüzündeki belli başlı üretim şekillerinden en gerekli ve yaygın olanıdır. Tarımın yapılış şekli ve yoğunluğu, ülkelerin gelişmişlik TARIM VE EKONOMİ Tarım, yeryüzündeki belli başlı üretim şekillerinden en gerekli ve yaygın olanıdır. Tarımın yapılış şekli ve yoğunluğu, ülkelerin gelişmişlik düzeyine bağlıdır. Bazı ülkelerde tarım tekniği

Detaylı

RAMSAR SÖZLEŞMESİ VE SULAK ALANLAR

RAMSAR SÖZLEŞMESİ VE SULAK ALANLAR RAMSAR SÖZLEŞMESİ VE SULAK ALANLAR 1 RAMSAR SÖZLEŞMESİ VE SULAK ALANLAR İran ın Ramsar kentinde 1971 yılında imzalanan ve sulak alanların korunmasını ve akılcı kullanımını hedefleyen kısaca RAMSAR SÖZLEŞMESİ

Detaylı

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI COĞRAFYA

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI COĞRAFYA YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI COĞRAFYA CEVAP 1: (TOPLAM 10 PUAN) 1.1: 165 150 = 15 meridyen fark vardır. (1 puan) 15 x 4 = 60 dakika = 1 saat fark vardır. (1 puan) 12 + 1 = 13 saat 13:00 olur. (1 puan) 1.2:

Detaylı

İKLİM TİPLERİ. Yıllık ortalama sıcaklık 25 C dolayındadır. Yıllık ve günlük sıcaklık farkı 2-3 C yi geçmez. Yıllık yağış miktarı 2000 mm den

İKLİM TİPLERİ. Yıllık ortalama sıcaklık 25 C dolayındadır. Yıllık ve günlük sıcaklık farkı 2-3 C yi geçmez. Yıllık yağış miktarı 2000 mm den İKLİM TİPLERİ Dünya'nın hemen her bölgesinin kendine özgü bir iklimi bulunmaktadır. Ancak, benzer iklim kuşaklarına sahip alanlar büyük iklim kuşakları oluştururlar. Yüzlerce km 2 lik sahaları etkileyen

Detaylı

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi KİMLİK KARTI Başkent: Roma Yüz Ölçümü: 301.225 km 2 Nüfusu: 60.300.000 (2010) Resmi Dili: İtalyanca Dini: Hristiyanlık Kişi Başına Düşen Milli Gelir: 29.500 $ Şehir Nüfus Oranı: %79 Ekonomik Faal Nüfus

Detaylı

Tanımlar. Bölüm Çayırlar

Tanımlar. Bölüm Çayırlar Çayır-Mer a Ders Notları Bölüm 1 1 1.1. Çayırlar Bölüm 1 Tanımlar Genel olarak düz ve taban suyu yakın olan alanlarda oluşmuş, gür gelişen, sık ve uzun boylu bitkilerden meydana gelen alanlardır. Toprak

Detaylı

İZMİT KÖRFEZİ SULAKALANI. Hazırlayan : Bahar Bilgen

İZMİT KÖRFEZİ SULAKALANI. Hazırlayan : Bahar Bilgen İZMİT KÖRFEZİ SULAKALANI Hazırlayan : Bahar Bilgen Genel Tanıtım Alanın Genel Yerleşimi Genel Tanıtım - Cemal Turgay 1972 (Kocaeli fuarı) Kıyı alanı:36.43 ha. Su basar alan: 83.58 ha. Toplam: 120.01 ha.

Detaylı

SİNOP SIRA NO İLÇESİ MEVKİİ STATÜ 1 BOYABAT KURUSARAY KÖYÜ

SİNOP SIRA NO İLÇESİ MEVKİİ STATÜ 1 BOYABAT KURUSARAY KÖYÜ SİNOP DOĞAL SİT ALANLARI SIRA NO İLÇESİ ADI SİT TÜRÜ 1 MERKEZ HAMSİLOS-AKLİMAN 1. VE 2. DERECE DOĞAL SİT ALANI 2 MERKEZ SARIKUM GÖLÜ 1. VE 3. DERECE DOĞAL SİT ALANI 3 ERFELEK TATLICAK ŞELALELERİ 1. DERECE

Detaylı

Iğdır Aralık Rüzgâr Erozyonu Önleme Projesi

Iğdır Aralık Rüzgâr Erozyonu Önleme Projesi Iğdır Aralık Rüzgâr Erozyonu Önleme Projesi Proje Alanının Genel Özellikleri: Iğdır ili Türkiye nin en kurak ili olup yıllık yağış miktarı 250 mm civarındadır (Meteoroloji kayıtları). Yağan yağış ya da

Detaylı

Düzce Üniversitesi Ormancılık Dergisi Cilt:8, Sayı:1

Düzce Üniversitesi Ormancılık Dergisi Cilt:8, Sayı:1 Düzce Üniversitesi Ormancılık Dergisi Cilt:8, Sayı:1 Fakülte Adına Sahibi Editör Yardımcı Editörler Dizgi Sorumluları Kapak Tasarım : Prof.Dr. Süleyman AKBULUT : Doç.Dr. Oktay YILDIZ : Doç.Dr. Derya EŞEN

Detaylı

Osmaniye Rüzgar Elektrik Santrali (135 MW) Çevre ve Sosyal Etki Değerlendirmesi Ornitoloji Raporu

Osmaniye Rüzgar Elektrik Santrali (135 MW) Çevre ve Sosyal Etki Değerlendirmesi Ornitoloji Raporu Osmaniye Rüzgar Elektrik Santrali (135 MW) Çevre ve Sosyal Etki Değerlendirmesi Ornitoloji Raporu Hazırlayan: Kerem Ali Boyla, MSc. Uzman Biyolog, Ornitolog (kuşbilimci) kerem.boyla@gmail.com +90 (212)

Detaylı

İÇDAŞ Biyoçeşitlilik Raporu

İÇDAŞ Biyoçeşitlilik Raporu 2013 Çevre Müdürlüğü İÇDAŞ Biyoçeşitlilik Raporu Bu raporda, 2013 Yılında İÇDAŞ Çelik Enerji Tersane ve Ulaşım San. A.Ş. tarafından biyoçeşitliliğin izlenmesi ve korunması amacıyla yapılan çalışmalara

Detaylı

"Yaşayan Bahar", ilkbahar mevsiminin gelişini kutlamak üzere tüm Avrupa ülkelerinde gerçekleştirilen bir etkinlik.

Yaşayan Bahar, ilkbahar mevsiminin gelişini kutlamak üzere tüm Avrupa ülkelerinde gerçekleştirilen bir etkinlik. Günün çevre haberi: "Yaşayan bahar" Baharın habercileri "kırlangıçlar" "leylekler" "ebabiller"... Tüm Avrupa'da doğa severler bu habercilerin yolunu gözlüyorlar... Siz de katılmak ister misiniz? "Yaşayan

Detaylı

1.TANIM. 1.1.Genel Bilgiler. 1.1.1.Yer, Alan Tanımı ve Sınırlar

1.TANIM. 1.1.Genel Bilgiler. 1.1.1.Yer, Alan Tanımı ve Sınırlar 1.TANIM 1.1.Genel Bilgiler 1.1.1.Yer, Alan Tanımı ve Sınırlar Coğrafi Koordinatlar:40 0 10 I Kuzey, 28 0 00 I Doğu, denizden yüksekliği su seviyesine bağlı olarak 14.50-17.50 metre arasında değişmektedir.

Detaylı

İ.T.Ü. Doğa Parkı Gezi Rehberinin hazırlanmasında katkılarından dolayı İ.T.Ü. Rektörlüğüne teşekkür ederiz. 2

İ.T.Ü. Doğa Parkı Gezi Rehberinin hazırlanmasında katkılarından dolayı İ.T.Ü. Rektörlüğüne teşekkür ederiz. 2 İ.T.Ü. Doğa Parkı Gezi Rehberinin hazırlanmasında katkılarından dolayı İ.T.Ü. Rektörlüğüne teşekkür ederiz. 2 4 İTÜ, DOĞA ve ÇEVRE PARKI İstanbul un yakın tarihinde vadiler ve tepeler boşken, maki toplulukları

Detaylı

BAŞLICA TOPRAK TİPLERİ

BAŞLICA TOPRAK TİPLERİ BAŞLICA TOPRAK TİPLERİ Topraklar zonal, intrazonal ve azonal topraklar olmak üzere üçe ayrılır. 1. Zonal (Yerli) Topraklar iklim ve bitki örtüsüne bağlı olarak oluşan ve bütün katmanların(horizonların)

Detaylı

Önemleri. rk Prof. Dr. İzzet. II. Ulusal Taşkın n Sempozyumu Mart Afyonkarahisar

Önemleri. rk Prof. Dr. İzzet. II. Ulusal Taşkın n Sempozyumu Mart Afyonkarahisar nların Çevresel Yrd. Doç.. Dr. Ali Ertürk rk Prof. Dr. İzzet Öztürk II. Ulusal Taşkın n Sempozyumu 22-24 24 Mart Afyonkarahisar Taşkın n Nedir? Hidrolojik tanım: Suyun yükselerek akarsu kenarlarını aşması

Detaylı

Gediz Deltası. ve Balıkçılık S.S. ŞEMİKLER YALI SU ÜRÜNLERİ KOOP

Gediz Deltası. ve Balıkçılık S.S. ŞEMİKLER YALI SU ÜRÜNLERİ KOOP Gediz Deltası ve Balıkçılık S.S. ŞEMİKLER YALI SU ÜRÜNLERİ KOOP Balıkçı Kendini Balık Gibi Görmeli Derdin ne dedi. Şu karıncanın derdi dedim. Ne kadar cesursun dedi. Ölüm ve ben dostuz dedim. Ne kadar

Detaylı

kpss coğrafya tamam çözümlü mesut atalay - önder cengiz

kpss coğrafya tamam çözümlü mesut atalay - önder cengiz kpss soru bankası tamam çözümlü coğrafya mesut atalay - önder cengiz Mesut Atalay - Önder Cengiz KPSS Coğrafya Soru Bankası ISBN 978-605-364-240-4 Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına

Detaylı

EGE BÖLGESİ BÖLGENİN YERİ VE SINIRLARI

EGE BÖLGESİ BÖLGENİN YERİ VE SINIRLARI 1/5 EGE BÖLGESİ BÖLGENİN YERİ VE SINIRLARI Türkiye nin 7 coğrafi bölgesinden biri olan Ege Bölgesi, 85.000 km2 lik yüzölçümüyle Türkiye topraklarının %11 ini kaplar. (Harita:1) Ege Bölgesi, Anadolu nun

Detaylı

BÖLÜMLERİ: - 1. Adana Bölümü - 2. Antalya Bölümü YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ: AKDENİZ BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Akdeniz Bölgesi

BÖLÜMLERİ: - 1. Adana Bölümü - 2. Antalya Bölümü YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ: AKDENİZ BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Akdeniz Bölgesi AKDENİZ BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Bölge yurdumuzun güneyinde, Akdeniz boyunca bir şerit halinde uzanır. Komşuları Ege, İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güney Doğu Anadolu Bölgeleri, Suriye, Kıbrıs

Detaylı