MOBBİNG. Doç. Dr. Tuncay Yılmaz

Transkript

1 MOBBİNG Doç. Dr. Tuncay Yılmaz

2 MOBBİNG TARİHÇESİ Mobbing kavramı ilk olarak hayvan davranışlarını inceleyen bir bilim adamı (etolojist) olan Lorenz tarafından, 1960 larda bir grup küçük hayvanın daha büyük, tek bir hayvanı (bir grup kazın bir tilkiyi) korkutmak için yaptıkları saldırıları tanımlamada kullanılmıştır de Heinemann, ders esnasında sınıf arkadaşlarının birbirlerine neler yapabileceğiyle ilgilenmiş ve küçük gruplardaki çocukların genelde tek bir çocuğa karşı yönlendirdikleri yıkıcı, zararlı davranışları tanımlamak için bu terimi kullanmıştır.

3 MOBBİNGİN ÇEŞİTLERİ / DURUMLARI Hiyerarşik ( Dikey ) Mobbing Fonksiyonel (Yatay) Mobbing

4 İŞYERLERİNDE PSİKOLOJİK YILDIRMANIN ORTAYA ÇIKIŞ NEDENLERİ Psikolojik Yıldırma Uygulayan Kişinin (Saldırganın) Psikolojik Yapısından Kaynaklanan Nedenler Psikolojik Yıldırmaya Maruz Kalan Kişinin (Kurbanın) Psikolojik Yapısından Kaynaklanan Nedenler Organizasyondan Kaynaklanan Nedenler Toplumsal Değer Yargıları Ve Normlardan Kaynaklanan Nedenler

5 MOBBİNG DAVRANIŞ ÖZELLİKLERİ Kendini göstermeyi ve iletişim oluşumunu engellemek Sosyal İlişkilere Saldırılar İtibarınıza Saldırılar Kişinin Yaşam Kalitesi ve Mesleki Durumuna Saldırılar Kişinin Sağlığına Doğrudan Saldırılar

6 İŞYERİNDE EN ÇOK UYGULANAN ON MOBBİNG DAVRANIŞLARI Yapılan yanlışlardan sorumlu tutulma, Kişiye mantıksız görevler verilmesi, Yeteneğinin eleştirilmesi, Birbiriyle çelişkili kurallara itaat ettirilme, Görevin kaybettirileceğine ilişkin tehditler, Küçük düşürülme ve hakarete uğrama, Başarının olduğundan az gösterilmesi, İşten çıkarılma (ayağının kaydırılması), Bağırılma, Şerefin lekelenmesi

7 MOBBİNG DAVRANIŞI TAŞIYAN ÖZELLİKLER Çalışanların Şerefi, Doğruluğu, Güvenirliliği ve Mesleki Yeterliliğine Saldırılar Olumsuz Küçük Düşürücü, Yıldırıcı, Taciz Edici, Kötü Niyetli ve Kontrol Edici İletişim Olumsuz iletişim Doğrudan veya Dolaylı, Gizli veya Açıkça Yapılması Bir veya Birkaç Mobbing Uygulayan Tarafından Yapılması Akbabalık Sürekli, Sistemli Bir Biçimde Belirli Bir Zaman İçinde Olması Hatanın Mobbing Mağdurundaymış Gibi Gösterilmesi Mobbing Davranışının, Mobbing Mağdurunun İtibarını Düşürmeye, Kafasını Karıştırmaya, Yıldırmaya, Yalıtmaya Yönelik Olması Kişiyi Dışlama Niyetiyle Yapılması İşyerinde Ayrılmayı Mobbing Mağdurunun Tercihiymiş Gibi Göstermesi Şirket Yönetimi Tarafından Anlaşılmaması, Yanlış Yorumlanması, Görmezden Gelinmesi, Hoş Karşılanması, Teşvik Edilmesi ve Hatta Kışkırtılması

8 İŞYERİNDE MOBBİNG BELİRTİLERİ Davranışsal Belirtiler Fizyolojik Belirtiler

9 MOBBİNG SÜRECİNİN AŞAMALARI Çatışma Aşaması Saldırgan Eylem Aşaması Yönetimin Devreye Girmesi Aşaması Yanlış Yakıştırmalarla veya Tanılarla Damgalama İşten Çıkarılma Aşaması

10 MOBBİNG SÜRECİNDE ROL ALANLAR Mobbing uygulayanlar Mobbing mağdurları Mobbing izleyicileri

11 MOBBİNGİN ETKİLERİ I. Kurban Üzerindeki Etkileri - Psikosomatik ve Psikiyatrik Sorunlar - Sosyal Sorunlar - Psikososyal Sorunlar - Psikolojik Sorunlar

12 MOBBİNGİN ETKİLERİ II. İşyerleri Üzerindeki Etkileri - Devamsızlığın Artması - İşten Ayrılma Niyeti - Çalışanlara Ödenen Tazminatlar - Örgütsel Bağlılığın azalması - Kurum İmajı - Örgüt Kültürü - Örgüt İklimi - Verimlilikte Düşüşler

13 MOBBİNGİN ETKİLERİ III. Mağdurunun ailesine olan muhtemel etkileri Topluma olan muhtemel etkileri Ülke ekonomisine olan muhtemel etkileri

14 MOBBİNGLE MÜCADELE Mobbingle Bireysel Mücadele Mobbingle mücadelede kurumsal olarak yapılması gerekenler

15 TÜRK HUKUK SİSTEMİNDE MOBBİNG İş Kanunu Açısından Mobbing İş Görme Borcunu İfadan Kaçınma İşçinin İş Sözleşmesini Haklı Nedenle Fesih Hakkı Eşit Davranma Borcuna Aykırılık ve Ayrımcılık Tazminatı İş Kanunu nın 5. Maddesi eşit davranma borcu ve buna aykırı yaptırımları Medeni Kanun Açısından Mobbing Kişilik Haklarının İhlal Edilmesi Sebebiyle Maddi ve Manevi Tazminat Davası Yeni Türk Borçlar Kanunu Açısından Mobbing Mobbing in Önlenmesi ne Dair Başbakanlık Genelgesi

16 TEŞEKKÜRLER...