BİSKÜVİLİK BUĞDAY ÇEŞİT GELİŞTİRME PROJESİ

Transkript

1 T.C GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI TARIMSAL ARAŞTIRMALAR VE POLİTİKALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENSTİTÜ-ÖZEL SEKTÖR PROJE SONUÇ RAPORU BİSKÜVİLİK BUĞDAY ÇEŞİT GELİŞTİRME PROJESİ PROJE YÜRÜTÜCÜLERİ Mehmet ŞAHİN Dr.Aysun GÖÇMEN AKÇACIK Seydi AYDOĞAN Ramazan AYRANCI Sait ÇERİ Doç.Dr.S.Ahmet BAĞCI Doç.Dr.Mevlüt AKÇURA Dr.Emel ÖZER Mehmet EKİCİ Meltem Nisa GÖRGÜLÜ BAHRİ DAĞDAŞ ULUSLAR ARASI TARIMSAL ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜ KONYA

2 ÖNSÖZ Türkiye de bisküvi üretimi 1924 yılında başlamıştır yılında Avrupa dan getirilen küçük otomatik şekil verici makineler ile küçük imalathanelerde üretilmeye devam edilmiştir. Bu günlerde bisküvi üretim kapasitesi olarak 850 bin tona ulaşmış olup her yıl artmakla beraber 2005 yılında bin ton dış satım yapılmış olup karşılığında milyon dolar gelir elde edilmiştir (Özden 2005). Türkiye de yapılan ıslah çalışmaları sonucunda birçok ekmeklik buğday çeşidi geliştirilmiştir. Ancak bisküvilik buğday çeşidi konusunda yapılan çalışmalar yok denecek kadar azdır. Bisküvi sanayicisi ile yapılan görüşmelerde bisküvilik unun ya yurt dışından getirdikleri ya da ekmeklik özelliğine sahip olmayan (süne zararına uğramış buğdayların) öğütülmesi sonucu elde edilen unu kullandıklarını belirtmişlerdir. Ya da ekmeklik buğdaydan elde edilen unların kimyasal ajan kullanarak gluten bağlarını zayıflatmak suretiyle bisküvilik un yapımında kullanmaktadırlar. Dünya ihracatı toplam pazarı 3.7 milyar dolar civarında bir kapasiteye sahiptir. Türkiye nin bu pazardan aldığı pay ise yıllara göre değişmekle birlikte ortalama %3-4 civarındadır. Bu oran bir tarım ülkesi durumundaki Türkiye için çok düşük kalmaktadır. Bisküvi ihracatında dünya pazarında yeteri kadar yer alabilmemiz için ilk etapta kaliteli bir hammaddeye ihtiyacımız vardır. Bu hammadde içinde bisküvilik özellikleri bakımından üstün özelliklere sahip buğday çeşitleri geliştirmemiz gerekmektedir. Kaliteli hammadde de yeteri kadar temin edilirse üretilen ürünlerde bir standardizasyon sağlanmış olur. Unda bulunan öz olarak da adlandırılan gluten formundaki protein kompleksinin miktar ve yapısı unun dolayısı ile bisküvinin kalitesinden sorumlu en önemli faktördür. Farklı tipteki bisküvilerin üretimi için farklı nitelikte ve nicelikte glutene sahip una ihtiyaç vardır. Bisküvi sanayicisi en önemli hammaddesi olan unu sürekli standart bir şekilde temin ederse üretimde kalite ve standardizasyonda o denli kolay sağlanmış olur. II

3 TEŞEKKÜR Bu projenin Finansmanı Ülker grubuna bağlı Birlik Pazarlama Sanayi ve Ticaret A.ş. tarfından sağlanmıştır. Projenin faaliyetleri sırasında gerek maddi gerekse manevi olarak yardımlarını esirgemeyen Ülker grubuna ve Birlik Pazarlamaya teşekkür ederiz. III

4 İÇİNDEKİLER Önsöz Teşekkür Çizelge ve Şekiller S.NO II III V Kısaltmalar ve Tanımlamalar VI Özet VII Abstract VIII 1.Giriş 1 2.Literatür Özeti 1 3.Metryal Metod 5 4.Bulgular ve Tartışma Yılı Yetiştirme Sezonunda Proje Kapsamında Yapılan Çalışmalar Yılı Değerlendirme Yılı Yetiştirme Sezonunda Proje Kapsamında Yapılan Çalışmalar Yılı Değerlendirme Yılı Yetiştirme Sezonunda Proje Kapsamında Yapılan Çalışmalar Yılı Değerlendirme Yılı Yetiştirme Sezonunda Proje Kapsamında Yapılan Çalışmalar Yılı Değerlendirmesi Yılı Yetiştirme Sezonunda Proje Kapsamında Yapılan Çalışmalar Sonuç 26 6.Teşekkür 31 7.Literatür listesi 31 IV

5 ÇİZELGE VE ŞEKİLLER Çizelge 1. Proje kapsamında analiz edilen milli programdaki buğday örnekleri( Çizelge 2. Proje kapsamında analiz edilen milletlerarası prg. buğday örnekleri( Çizelge 3.Seçilen Örneklerin Analiz sonuçları ( ) 9 Çizelge 4. Proje kapsamında analiz edilen milli programdaki buğday örnekleri 10 Çizelge 5. Proje kapsamında analiz edilen milletlerarası programdaki buğday örnekleri 10 Çizelge yılında bisküvilik için seçilmiş olan hatların yetiştirme sezonunda 10 kuru şartlarda deneme sonuçları Çizelge yılında bisküvilik için seçilmiş olan hatların yetiştirme sezonunda 11 sulu şartlarda deneme sonuçları Çizelge yetiştirme sezonunda seçilen hatların ve ülkerden getirilen bisküvilik 12 materyalin miksogram analiz değerleri Çizelge yetiştirme sezonunda seçilen hatların ve paçal farinogram değerleri 13 Çizelge 10. Proje kapsamında yılı analiz edilen milli programdaki buğday 13 örnekleri miktarı Çizelge 11. Proje kapsamında yılı analiz edilen milletlerarası programdaki buğday örnekleri miktarı Çizelge yetiştirme sezonunda bisküvilik buğday denemesinde yer alan 14 genotiplerin kuru şartlardaki özellikleri Çizelge yetiştirme sezonunda bisküvilik buğday denemesinde yer alan 15 genotiplerin sulu şartlardaki özellikleri Çizelge yetiştirme sezonunda sulu şartlarda yetiştirilen genotiplerin 16 miksogram analiz değerleri Çizelge yetiştirme sezonunda kuru şartlarda yetiştirilen genotiplerin miksogram 16 analiz değerleri Çizelge yetiştirme sezonunda seçilen hatların farinogram değerleri ve bazı Özellikleri Çizelge yetiştirme sezonu için seçilip tarlaya ekimi yapılan materyaller 18 Çizelge 18. Proje kapsamında yetişme sezonunda sulu ve kuru şartlarda yürütülen 19 bisküvilik buğday denemesi Çizelge yılı bisküvilik buğday denemesinde yer alan genotiplerin sulu şartlarda bazı kalite özellikleri Çizelge yılı bisküvilik buğday denemesinde yer alan genotiplerin sulu şartlarda miksograf ve alveograf özellikleri Çizelge yılı bisküvilik buğday denemesinde yer alan genotiplerin kuru şartlarda bazı kalite özellikleri Çizelge yılı bisküvilik buğday denemesinde yer alan genotiplerin kuru şartlarda miksograf ve alveograf özellikleri Çizelge yılı yetiştirme dönemi için sulu ve kuru koşullarda denenmek 24 üzere ekimi yapılan genotipler Çizelge 24. Proje kapsamında yetişme sezonunda sulu ve kuru şartlarda yürütülen bisküvilik buğday denemesi Çizelge 25. Buğday Tarımsal Değerleri Ölçme Denemeleri Çizelge 26. Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü Buğday Tarımsal 28 Değerleri Çizelge 27. Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü Buğday Tarımsal V

6 Değerleri Ölçme Çizelge 28. Bahri Dağdaş Uluslararası Değerleri Ölçme Tarımsal Araştırrma Enstitüsü Buğday Tarımsal 30 KISALTMALAR VE TANIMLAMALAR KEBVD: Kuru Ekmeklik Bölge Verim Denemesi KEVD: Kuru Ekmeklik Verim Denemesi KEÖVD: Kuru Ekmeklik Ön Verim Denemesi SEBVD: Sulu Ekmeklik Bölge Verim Denemesi SEVD: Sulu Ekmeklik Verim Denemesi SEÖVD: Sulu Ekmeklik Ön Verim Denemesi KEYÇBVD: Kuru Ekmeklik Yerel Çeşit Bölge Verim Denemesi KEYÇVD: Kuru Ekmeklik Yerel Çeşit Verim Denemesi SEYÇVD: Sulu Ekmeklik Yerel Çeşit Verim Denemesi 08-AYT-SA : Yarı Kurak Bölge Verim Denemesi 08-AYT-SIR : Destek Sulu Bölge Verim Denemesi Add. 08-AYT-SA: İlave Sulu Bölge Verim Denemesi C16 Fawwon IR : Sulu Fakültatif Kışlık Buğday Denemesi C16 Fawwon SIR: Destek Sulu Fakültatif Kışlık Buğday Denemesi C16 Fawwon-SA: Yarı Kurak Fakültatif Kışlık Buğday Denemesi KEYÇÖVD: Kuru Ekmeklik Yerel Çeşit Ön Verim Denemesi 08-PYT-INT : Ön Verim Denemesi VI

7 ÖZET Bisküvinin temel hammaddesi undur. Buğday unu hemen hemen tüm bisküvi ve kraker çeşitlerinin en önemli yapısal elemanıdır. Kaliteli bisküvi üretmek için, uygun un seçimi en iyi sonuca ulaşmada çok önemlidir. Kaliteli bisküvi üretimi için, bisküvilik standartlara uygun unun sağlanması ve bu hammaddenin devamlılığı sektör açısından son derece önemlidir. Ülkemizde buğday ıslah çalışmaları yaygın olarak ekmeklik buğdaylar ve makarnalık buğdaylar üzerine yoğunlaşmasına rağmen bisküvilik buğday konusunda bitki ıslah çalışmaları yok denecek kadar azdır. Yürütülen ıslah çalışmalarında çok iyi bisküvilik özelliklerine sahip buğday genotipleri, ekmeklik kaliteleri düşük olması nedeniyle seleksiyon dışı bırakılmaktadır. Bisküvi sanayicisi, hammadde ihtiyacını ithalat yolu ile karşılamaktadır. Ya da düşük kalitedeki ekmeklik buğday unlarından karşılamaktadır. Bu çalışmanın bisküvi sanayicisinin hammadde sorununun çözülmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Milli Islah ve Milletlerarası ıslah programlardaki kuru ve sulu ekmeklik verim denemelerindeki yerel ve introdüksüyonla getişrilmiş materyaller bisküvilik kalitesi açısından değerlendirilmiştir. Bisküvilik özelliği iyi olan genotipler ön plana çıkarılmıştır. Bir adet buğday hattı Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Müdürlüğüne sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Buğday, protein, zeleni, mini SDS, alkali su tutma, bisküvi VII

8 ABSTRACT The basic raw material of biscuit is flour. Almost wheat of flour all varieties biscuits and crackers the most important structural element. To produce high quality biscuits, suitable flour choice is very important in achieving the best results. For the production of quality biscuits, biscuit flour to ensure compliance with standards and continuity of this raw material is extremely important for the sector. In our country, on the bread wheat and durum wheat breeding activities the concentration despite breeding work in biscuit wheat is almost negligible. Maintained in breeding, very good biscuits properties of wheat genotypes non-selection may be passed because of the low quality of bread. Biscuits industrialists, raw materials the need meet to through import, or use low-quality flour of bread wheat This study is thought to contribute to solve the problem of raw biscuit with industrialists. National and international breeding programs, dry and irrigated bread yield trials local and introduced material were for the quality of biscuits. Genotypes has been highlighted good biscuits traits. Directorate of Seed Registration and Certification was presented a wheat line Key Words: Wheat, protein, zeleny, mini SDS, alkaly water retantion capasity, biscuit VIII

9 1. Giriş Bisküvi üreticisi planladığı kalite ve çeşitte mamul üretmek için en önemli hammadde olan unu sürekli ve aynı kalitede elde etmeyi ister. Üretilen mamul zorunlu tüketim maddesi olmadığı için ancak kalite ve albenisi ile ürünlerin tüketimi artırılabilir. Ürünün ambalajı ve dış görünüşü onun bir defa satılmasını sağlarken, kalitedeki süreklilik daimi bir pazar sağlayacaktır. Ülkemizde bisküvilik un niteliklerinde sürekli standart buğday unu olmamasından üretilen ürünlerin kalitesinde inişler ve çıkışlar olabilmektedir. Buğday ve undaki bu standartsızlık bisküvilik ürünleri de etkisi altına almakta standart olmayan undan belirlenen kalite hedefi doğrultusunda ürün üretmek çok büyük emek ve zaman kaybına neden olmaktadır. Bu çalışma ile elde edilecek bisküvilik özellikleri iyi bir buğday çeşidi bisküvi sanayicisinin yaygın olduğu bölge çiftçisine yaygınlaştırılarak üretimi yapıldığı zaman standart kalitede bisküvilik un üretimi de sağlanmış olacaktır. Dünyadaki 3.7 milyar dolar olan bisküvi pazar payından ülkemizin aldığı %3-4 oranındaki payın daha da artacağı düşünülmektedir. Bu da unda ve üretilen ürünlerde sürekli bir standardizasyonun sağlanmasıyla mümkündür. Bisküvilik özellikleri yüksek yeni bir çeşit geliştirildiği zaman bisküvi sanayicisinin yoğun olduğu Orta Anadolu Bölgesi (özellikle Karaman ve Konya) için büyük bir kazanım olacağı düşünülmektedir. Ayrıca gün geçtikçe rekabet ortamının arttığı Dünya bisküvi pazarında da standart kaliteli üretimin olması nedeniyle daha fazla söz sahibi olması beklenmektedir. 2. Literatür Özeti: Demir ve ark. (1979), yararlı melez populasyonların seçiminde kriter olarak F1 değerlerinden faydalanmanın, ebeveyn ortalama değerlerine kıyasla bir üstünlük sağlayamadığını, özellikle ebeveyn ortalamalarını kriter olarak seçmenin bitki ıslahında daha etkili olduğunu, bu nedenle ebeveyn seçiminde çok pahalı diallel melez analizi yerine ebeveynin kontrol edilmesinin yeterli olduğunu ve bu yöntemin aynı zamanda bir yıl tasarruf sağladığını öne sürmüştür. Gökçora (1971), yabancı memleketlerde yetiştirilen çeşitlerin ve memleketimizdeki köy populasyonlarının, hemen veya gelecekte yapılacak ıslah çalışmalarında, çok önemli ıslah materyali olarak kullanılabileceğini söylemektedir.

10 Shebeski ve Evans (1973), ileri generasyonlara kıyasla, daha çok varyabilite gösteren erken generasyonlarda verim testlerinin yapılmasıyla, melez populasyon sayısının verim temeline göre azaltılacağını, böylece daha ümitli familyalar üzerinde çalışmaların yoğunlaştırılabileceğini ileri sürmektedir. Smith ve Lambert (1968), kendine döllenen bitkilerde F2 ve F3 generasyonlarında verim testlerinin uygulanarak, değerli genotiplerin belirlenmesinin, ıslah programlarını daha etkili duruma getireceğini, ele alınan karakterin genetik varyansının aditif etkiden oluşması durumunda yapılacak tahminlerin değerinin o kadar fazla olacağını ileri sürmektedirler. Gökçora (1971), buğday, arpa ve yulafta kullanılacak ıslah metodlarını introdüksiyon, seleksiyon, melezleme, poliploidi, mutasyon, kromozom transferi ve erkek kısırlığından faydalanma olarak sıralamaktadır. Kınacı ve ark. (1991), Orta Anadolu ve Geçit kuşağında yer alan illerin dokuzunda (Eskişehir, Konya, Aksaray, Kırşehir, Ankara, Çankırı, Kırıkkale, Yozgat, Sivas) ve bu illere dağılmış 41 yörede buğday ve arpa çeşit ve varyeteleri üzerinde inceleme yapmışlardır. Yapılan bu çalışmada, değişik yıllarda bütün buğday çeşitlerinde 3 pas türünden biri, ikisi ya da üçü bir arada görülmüştür. Buğdayların hepsinde ve arpada kök ve sap çürüklükleri gözlenmiştir. Bütün çeşitlerde değişik etmenlerden kaynaklanan yaprak lekeleri görülmüştür. Bağcı (1999), Konya ve benzeri yöreler için Bahri Dağdaş Milletlerarası Kışlık Hububat Araştırma Merkezi (BDMİKHAM) tarafından geliştirilen hububat çeşitleri ve özellikleri ile ilgili yapmış olduğu çalışmada, 1987 yılında araştırma faaliyetlerine başlayan BDMİKHAM bünyesinde Orta Anadolu ve Konya yöresi şartlarına uygun 9 hububat (2 ekmeklik buğday: Dağdaş 94 ve Kınacı 97; 1 makarnalık buğday: Selçuklu 97; 4 arpa: Karatay 94, Kıral 97, Konevi ve Beyşehir; 1 tritikale: Tatlıcak 97 ve 1 çavdar: Aslım 95) çeşidi tescil ettirildiğini belirtmiştir. Bisküvi vb. ürünler genelde yumuşak ekmeklik buğdaydan üretilmektedir. Yumuşak buğdaydan yapılan ürünler daha üniform, yumuşak ve arzu edilen yayılma özelliğindedir. Bunun nedeni de daha çok düşük su absorpsiyonu, ince granülasyon ve düşük protein miktarına sahip olmalarıdır (Miller ve ark. 1984). 2

11 Atlı ve ark. (1993), Orta Anadolu bölgesinde yetiştirilen bazı ekmeklik buğday çeşitlerinin bisküvilik kalitesini belirlemek amacıyla yapmış oldukları çalışmada Gerek 79 ve Kırkpınar 79 çeşitlerinin bisküvilik kalitesinin Bezostaya 1, Atay 85 ve Bolal 2973 den daha üstün olduğunu belirlemişlerdir. Özkaya ve Özkaya (1997)'nın bildirdiğine göre birçok ülkede olduğu gibi ülkemizde de bisküvi üretiminde çoğu kez ekmeklik (Triticum aestium sp.) türüne ait bazı çeşitlerinde kullanılması zorunlu olmaktadır. Bu durumda bazı modifikasyonların yapılması önem kazanmaktadır. Bütün bunların dışında modern yöntemlerle sürekli işleme tekniğinin uygulanması için un ve hamur özelliklerinin amaca uygun olarak değiştirilmesi artık teknik bir zorunluluk haline gelmiştir. Şahin ve ark (2004). Toplam 36 adet ekmeklik buğday genotipi ile Orta Anadoluda sulu ve kuru koşullarda yaptıkları çalışmada ortalama olarak; protein % 14.4, mini SDS sedimantasyon 12.5 ml, zeleny sedimantasyonun 29 ml, alveoğraf enerji değerinin joul olarak tespit ettiklerini belirtmişlerdir. Şahin ve ark.(2006). Ekmeklik buğday genotipleri ile yaptıkları bir çalışmada kuru koşullarda ortamla olarak verim 260 kg/da, protein %13.1, sertlik 45.31(PSI), mini SDS sedimantasyon12.68 ml. Sulu Koşullarda ise ortalama olarak verim kg/da, protein %12.08, sertlik 47.34(PSI), mini SDS sedimantasyon12.31 ml olarak tespit ettiklerini belirtmişlerdir. Ünal ve ark. (1997), yaptığı bir araştırmada İzmir'deki çeşitli marketlerden ve semt pazarlarından yaklaşık olarak aynı üretim tarihlerinde üretilen ürünlerden temin ettikleri örneklerde bazı kalite niteliklerini araştırmışlardır. Araştırma sonucunda ambalajlı-dökme bisküvilerde (kare ve uzun bisküvi çeşitlerinde) sırası ile en(cm) , boy(cm) , kalınlık(cm) , ağırlık(g) olduğunu, ortalama olarak bazı kimyasal özelliklerinde nem 5.95, kül 0.66, protein(%km) 9.37, yağ(%km) 7.95 olduğunu tespit etmişlerdir. Özboy ve Köksel (1997) besinsel liflerin bisküvi üretiminde kullanımı adı altında yaptıkları araştırmada, Bezostaya 1 ve Gerek 79 buğday çeşitlerinden elde ettikleri unlara değişik nispetlerde kepek katarak elde ettikleri bisküvilerin özelliklerini araştırmışlardır. 3

12 Araştırma sonucunda Bezostaya 1 ve Gerek 79 unlarında sırası ile yaş gluten , kuru gluten , protein , kül , düşme sayısı (sn) , bisküvi örneklerinde yayılma oranının Bezostaya 1 için 6.14, Gerek 79 için ise 7.44 olduğunu tespit ettiklerini belirtmişlerdir. Özkaya ve Demir (1999), unların bisküvilik özelliklerine değişik kaynaklı bitkisel liflerin etkilerini araştırmışlar, ticari bir bisküvi fabrikasından elde edilen farklı özellikte iki un örneği kullanmışlardır. Unların alveograf özellikleri; W= , her iki undan elde edilen bisküvilerde yayılma oranlarının 7.1 olduğunu belirtmişlerdir. Gündoğdu (1997), bisküvilik un deyince genelde ince un anlaşılır. Buğdaylar genelde sert, orta-sert ve yumuşak olarak sınıflandırılır, bisküvilik un doğal olarak yumuşak buğdaydan elde edilir. Buğdayın yapısına göre bir miktar sert buğdayda paçal yapılarak kullanılabilir. Sert ve yumuşak buğday oranları uygun olmalıdır. Bisküvicilerin Türkiye ve Dünya da gerektiği yeri alması ve büyük rakipleri ile mücadele edebilmeleri için bisküviye elverişli buğday ekimini teşvik ve tavsiye etmelidir. Öztürk ve Özdağ (1993), bisküvinin temel hammaddesi olarak unun önemi tartışılamaz. Buğday unu hemen tüm bisküvi ve kraker çeşitlerinin önde gelen yapısal elemanıdır. Aranılan nitelikte ve kalitede bisküvi elde edebilmek için üretilecek çeşitteki bisküvinin özelliklerine uygun bir un seçimi en iyi sonuca ulaşmada vazgeçilmez bir unsurdur. Uygun un seçimi hamurun hazırlanması ve makine de işlenmesi, pişme derecesi, lezzet, muhafaza edilebilme gibi şartları sağlayarak modern anlamda üretim yapmak isteyen bisküvi üreticisini memnun edici sonuca ulaşır. Doğan (1998), pişme esnasında bisküvinin yayılması kullanılan unun özelliklerinden etkilenir. Yayılma oranı kalite kriteri olarak kabul edilir. Yumuşak buğday unundan yapılan hamur, sert buğday unundan yapılan hamurla karşılaştırıldığında, pişme esnasında daha fazla kabarır, yayılma daha uzun sürer. Sert buğdaylar, öğütülme sırasında daha fazla zedelendiği için, nişasta zedelenmesi ve unların partikül büyüklüğü fazladır. Sonuçta yüksek su tutma kapasitesi nedeniyle üretilecek bisküviler sert olur. Protein oranının yüksek olması da pişme sırasında bisküvilerin fazla miktarda kabarıp, daha az yayılmasına neden olur. Bisküvide standart tutturulamadığı için ambalajlama ve gramaj problemi ortaya çıkar. Bisküvi üretiminde su kaldırma oranı düşük olan unların tercih edilmesi gerekir. 4

13 Atlı ve ark. (1994), bisküvi yapımında tercih edilen yumuşak buğdayların protein oranı (%8-10) düşük, nişasta oranı yüksektir. Sonuçta elde edilen bisküvilerin tekstürü sert değildir. Unların bisküvilik kalitesini belirlemek amacıyla protein ve kül miktarı, alkali su tutma kapasitesi, sedimantasyon değeri, bunların yanında bisküvi pişirme denemesiyle unların bisküvi yapım özelliklerinin belirlenmesi gerekir. 3.Materyal ve Metot Ülkesel Serin İklim Tahılları Projesi kapsamında yürütülen ekmeklik buğday ıslah projesinde, Ön verim, Verim ve Bölge verim kademelerindeki genotipler ile Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsünde IWWIP programı kapsamında yürütülen Uluslararası materyal analiz edilip, bisküvilik kalitesi iyi olabilecek genotipler seçilerek sulu ve kuru şartlarda verim denemesi kurulmuştur. Verim denemeleri tesadüf blokları deneme desenine göre kurulmuştur. Sulu ve kuru koşullarda kurulan Ekmeklik buğday verim denemesi ve Ekmeklik buğday bölge verim denemesinde yer alan hatların bisküvilik özellikleri incelenmiştir. Veriler istatistiki programlar kullanılarak analiz edilmiştir. Nem tayini; Buğdaydan elde edilen kırmaların kurutma dolabında 105 o C de sabit tartıma gelinceye kadar tutulmasıyla( Elgün ve ark. 2001). Bin dane ağırlığı; dane sayıcıdan 2 adet 400 adet tanenin sayılarak g duyarlılıkta hassas terazide tartılması ile hesaplanmıştır (Elgün ve ark. 2001). Dane sertliği: PSI(Particle size index) (NIR) AACC metot (Anon. 1995), Değirmende öğütülen örneklerde sert dane yüzdesi NIR (Near İnfrared Reflectance) spektrofotometresi ile belirlenmiştir. Bu metodun ilkesi unun çekiçli bir değirmende öğütülüp 100 milimikron elekten elenip elenen kısmın elekte kalan kısma oranlanması ile hesap edilmektedir. Alkali su tutma kapasitesi AACC Metod göre yapılmıştır. Hektolitre Ağırlığı: Her parselde elde edilen tane ürününde 1 litrelik hektolitre ağırlık ölçme aleti ile tespit edilmiştir (Uluöz 1965). Protein Oranı : Değirmende öğütülen dane örneklerinde, Kjeldahl protein tayin metodu ile kalibre edilmiş NIR cihazı (AACC metodu 39-10) ile belirlenmiştir (Anon. 1995), aynı cihazla kuru gluten miktarı da belirlenmiştir. Mini SDS (Sodyum Dodecyl Sülfat) sedimantasyon: Pena ve ark a göre yapılmıştır. Alveograf analizi: Enerji değeri AACC 54-30A, metoduna göre yapılmıştır. 5

14 4.Bulgular ve Tartışma Yılı Yetiştirme sezonunda proje kapsamında yapılan çalışmalar Ülkesel Serin İklim Tahılları projesi kapsamında yürütülen ekmeklik buğday ıslah projesi ve yerel populasyonlardan seleksiyon yolu ile elde edilen buğday materyali ile Milletlerarası Programın verim kademesindeki buğday genotipleri analiz edilmiştir. Analiz edilen deneme adları ve genotip sayıları Çizelge 1 ve 2 de verilmiştir. Çizelge 1. Proje kapsamında analiz edilen milli programdaki buğday örnekleri( ) Deneme adı Örnek sayısı (Adet) Yapılan analizler Analiz sayısı (Adet) KEBVD 25 Nem, Rutubet, Protein, K.Gluten 200, Hektolitre KEVD 30 Nem, Rutubet, Protein, K.Gluten 210 KEÖVD 19 Nem, Rutubet, Protein, K.Gluten 133 SEBVD 25 Nem, Rutubet, Protein, K.Gluten 200 Sertlik, Bin tane,sds sedim, ASTK,Hektolitre SEVD 25 Nem, Rutubet, Protein, K.Gluten 175 SEÖVD-1 42 Nem, Rutubet, Protein;K.Gluten 294 SEÖVD-2 36 Nem, Rutubet, Protein, K.Gluten 252 KEYÇBVD 62 Nem, Rutubet, Protein, K.Gluten 434 KEYÇVD 56 Nem, Rutubet, Protein, K.Gluten 392 SEYÇVD 56 Nem, Rutubet, Protein, K.Gluten 392 TOPLAM

15 Çizelge 2. Proje kapsamında analiz edilen milletlerarası programdaki buğday örnekleri( ) Deneme adı Örnek sayısı (Adet) Yapılan analizler Analiz sayısı (Adet) 08-AYT-SA Nem, Rutubet, Protein, K.Gluten AYT-SIR Nem, Rutubet, Protein, K.Gluten 826 Add. 08-AYT-SA 24 Nem, Rutubet, Protein, K.Gluten 168 C16 Fawwon IR 29 Nem, Rutubet, Protein, K.Gluten 203, Hektolitre C16 Fawwon SIR 50 Nem, Rutubet, Protein, K.Gluten 350 C16 Fawwon-SA 24 Nem, Rutubet, Protein, K.Gluten 168 TOPLAM Protein Yapılan Analizlerin Frekans Dağılımları Şekil 1. Örneklerin % protein dağılımı( ) Count 100.0% maximum % % % % quartile % median % quartile % % % % minimum Kuru Gluten Count 100.0% maximum % % % % quartile % median % quartile % % % % minimum Şekil 2. Örneklerin % kuru gluten dağılımı( ) 7

16 Sertlik(PSI) Count 100.0% maximum % % % % quartile % median % quartile % % % % minimum Şekil 3. Örneklerin sertlik (PSI ) değerleri dağılımı( ) Mini SDS (ml) Şekil 4. Örneklerin mini SDS sedimantasyon(ml) değerleri dağılımı( ) Bin tane (g) Count 100.0% maximum % % % % quartile % median % quartile % % % % minimum Count 100.0% maximum % % % % quartile % median % quartile % % % % minimum Şekil 5. Örneklerin bin tane (g) değerleri dağılımı( ) 8

17 ASTK Count 100.0% maximum % % % % quartile % median % quartile % % % % minimum Şekil 6. Örneklerin alkali su tutma kapasitesi değerleri dağılımı( ) Yılı Değerlendirme yılı sezonu için milli materyalden 3058 milletlerarası materyalden 2051 adet örnek analiz edilmiştir (Çizelge 1,2) Bu analizlerin frekans dağılımı Şekil (1.6) verilmiştir. yapılan çalışmalar sonucu ve tarladaki bitkilerin durumuna göre toplam 5 adet buğday genotipi seçilerek merkez arazisine denemesi kurulmuş olup 3 tekerrür olarak ekilmiştir yetiştirme sezonunda tarlaya ekimi yapılan 5 adet buğday genotipi analizleri enstitümüzde yapılmıştır(çizelge 3). Çizelge 3.Seçilen Örneklerin Analiz sonuçları ( ) Sıra No Çeşit Nem Protein Kuru gluten Sertlik (PSI) Mini SDS (ml) Bin tane (g) ASTK Tane rengi 1 TR Beyaz 2 TR Kırmızı 3 TR Beyaz 4 TR Kırmızı 5 BDME 00/5S Beyaz Yılı yetiştirme sezonunda proje kapsamında yapılan çalışmalar Ülkesel Serin İklim Tahılları projesi kapsamında yürütülen ekmeklik buğday ıslah projesi ve yerel populasyonlardan seleksiyon yolu ile elde edilen buğday materyali ile Milletlerarası programlardaki verim kademesindeki buğday genotipleri analiz edilmiştir. Analiz edilen deneme adları ve genotip sayıları Çizelge 4 ve 5 de verilmiştir. 9

18 Çizelge 4. Proje kapsamında analiz edilen milli programdaki buğday örnekleri Örnek sayısı Deneme adı (Adet) Yapılan analizler Analiz sayısı (Adet) KEBVD 20 KEVD 36 KEÖVD 49 SEBVD 20 SEVD 25 SEÖVD 36 KEYÇBVD KEYÇÖVD Nem, Protein, K.Gluten, Hektolitre Nem, Protein, K.Gluten Nem, Protein, K.Gluten Nem, Protein, K.Gluten Sertlik, Bin tane,sds sedim, ASTK,Hektolitre Nem, Protein, K.Gluten Nem, Protein;K.Gluten Nem, Protein, K.Gluten Nem, Protein, K.Gluten SEYÇBVD 56 Nem, Protein, K.Gluten 392 TOPLAM Çizelge 5. Proje kapsamında analiz edilen milletlerarası programdaki buğday örnekleri Deneme adı Örnek sayısı (Adet) Yapılan analizler Analiz sayısı (Adet) 08-YT-SA 273 Nem, Protein, K.Gluten AYT-SIR 125 Nem, Protein, K.Gluten 875 C16 Fawwon IR 30 Nem, Protein, K.Gluten PYT-INT 50 Nem, Protein, K.Gluten 350 TOPLAM Çizelge yılında bisküvilik için seçilmiş olan hatların yetiştirme sezonunda kuru şartlarda deneme sonuçları Hat Verim (kg/d.) Nem Protein Gluten Sertlik (PSI) SDS (ml) Bintane (g) ASTK 005s Yerel Yerel Yerel Yerel Ortalama AÖF (0.05) DK AÖF:Asgari Önemli Fark, DK: değişim katsayısı 10

19 Çizelge yılında bisküvilik için seçilmiş olan hatların yetiştirme sezonunda sulu şartlarda deneme sonuçları Hat Verim Nem Protein Gluten Sertlik SDS Bintane ASTK (kg/d.) (PSI) (ml) (g) 005s Yerel Yerel Yerel Yerel Ortalama AÖF (0.05) DK AÖF:Asgari Önemli Fark, DK: değişim katsayısı Yılı Değerlendirme yılı sezonu için milli materyalden 2336 milletlerarası materyalden 3346 adet örnek analiz edilmiştir(çizelge 4,5) yetiştirme sezonunda yapılan analizler sonucu seçilen 5 adet buğday hattının hem sulu hemde kuru lokasyonda ekimi yapılmıştır. Ekim yapılan materyal analiz edilerek sonuçları Çizelge 6 ve Çizelge 7 de verilmiştir. Ayrıca bu buğday örneklerinin her birinden Ülker bisküvi fabrikasına yaklaşık 1.5 kg civarında gönderilmiş olup burada farinogramları çizilmiştir. Tarımsal araştırma enstitüsü laboratuvarında bulunan miksograf cihazı ile miksogramları çizilmiş olup sonuçları değerlendirilmiştir. Deneme kurulan tarlanın geçmiş yıllarda yonca tarlası olması sebebiyle örneklerin protein oranları yüksek çıkmıştır. Bundan dolayı sulu koşullarda yetiştirilen deneme değerlendirme dışı bırakılmış olup kuru koşullarda yetiştirilen örnekler değerlendirilmiştir. Tarlada hasadı yapılan deneme materyalinden örnekler alınarak laboratuvara getirilmiş ve çizelgelerde verilen analizler yapılarak buğday materyalleri değerlendirilmiştir. Analizi yapılan buğday örneklerinde nem % 8-10 arası çıkmıştır. Hasat zamanı bulunan bu değerler iklime göre normal değerlerdir. Protein miktarı bisküvilik buğday için önemli bir kriter olup daha ziyade bisküvilik çeşit olup olmayacağına karar verilen bir özelliktir. Bisküvilik buğdaylarda protein oranının düşük olması arzu edilmektedir (Şahin ve ark. 2004a). Konya merkezde yapılan kuru şartlardaki denemelerde protein miktarları ortalama % aralığında tespit edilmiş olup sulu şartlardaki denemelerde ise % aralığında olduğu tespit edilmiştir Sulu şartlarda yürütülen denemelerde sulamadan sonra tane dolum sürecinde yüksek 11

20 sıcaklıkların gelmesi sonucu tanenin birden dolum dönemini bitirerek olum dönemine geçmesi ve buna mukabil olarakta tanelerin zayıf ve cılız kalmasından dolayı protein oranları yüksek bulunmuştur. Şöyle ki tane oluştuktan sonra fizyolojik olumda tanede ilk önce protein ağları oluşmakta ve daha sonra nişasta dolum dönemine geçmektedir. Nişasta dolum döneminin kısa olmasından dolayı tane cılız kalmakta ve protein oranı yüksek olmaktadır. Çumra lokasyonunda yapılan denemelerde ise protein oranları normal seviyede bulunmuş olup materyal seçiminde bu durum göz önünde bulundurulmuştur yetiştirme dönemi için seçilen materyaller, protein oranı tane sertliği ve genotipin tarladaki morfolojik durumu dikkate alınarak milletlerarası YT-SA denemesinden 13 materyal KEBV denemesinden 1, KEV denemesinden 1 materyal olmak üzere toplam 15 adet materyal seçilmiştir yetiştirme dönemindeki 5 materyalde denemeye aktarılmış ve bu yıl bir daha denenmesine karar verilmiş olup toplam 20 adet materyal hem kuru hemde sulu koşullarda 3 er tekerrürlü olmak üzere deneme seti hazırlanmış ve tarlaya ekimi yapılmıştır. ASTK unun bisküvilik kalitesi hakkında fikir verir, bisküvinin yayılması ile ASTK arasında bir ilişki vardır. Düşük alkali su tutma kapasitesine sahip çeşitlerin yayılma oranı daha fazla olduğu için bisküvilik kalitesi iyi olarak değerlendirilir. Bizde çalışmalarımızda 70 in altındaki değerleri düşük olarak kabul etmekteyiz, bu özellik materyal seçiminde dikkate alınmaktadır. Çizelge yetiştirme sezonunda seçilen hatların ve ülkerden getirilen bisküvilik materyalin miksogram analiz değerleri Materyal Zaman(dk.) Yükseklik% (Pik) Alan (Toplam) BDME 00/5S Yerel Yerel Yerel Yerel SRW(Ülker) A01(Ülker) A02(Ülker) Bisküvilik Paçal(Ülker) Seçilen genotiplerin miksogram değerlerinden pik dönüm zamanları arasında olmuş, belirli bir yükseklik kazanmış sonra yumuşamaya başlamıştır. Ülkerden getirilen bisküvilik materyal ise tipik bisküvilik buğday miksogramı göstermiş hiç direnç göstermeden miksogramlar yatay bir seyir izlemiştir (Çizelge 8). 12

21 Çizelge yetiştirme sezonunda seçilen hatların ve paçal farinogram değerleri Materyal Su Absorbsiyon (%14 nem) Gelişme Süresi (dk.) Stabilite Süresi (dk.) BDME 00/5S Yerel Yerel Yerel Yerel Paçal Genotiplerin farinogramları incelendiğinde su absorbsiyonları proteinlere bağlı olarak Yumuşama Değeri (ICC)(FU) yüksek olurken stabilitelerinin normal olduğu belirlenmiştir. 52 nolu hattın yumuşama derecesi yüksek bulunmuştur (Çizelge 9) Yetiştirme sezonunda proje kapsamında yapılan çalışmalar Çizelge 10. Proje kapsamında yılı analiz edilen milli programdaki buğday örnekleri miktarı Deneme adı Örnek sayısı (Adet) Yapılan analizler Analiz sayısı (Adet) KEBVD 25 Nem, Protein, K.Gluten 200, Hektolitre KEVD 20 Nem, Protein, K.Gluten 140 KEÖVD 56 Nem, Protein, K.Gluten 392 SEBVD 20 Nem, Protein, K.Gluten 160 Sertlik, Bin tane,sds sedim, ASTK,Hektolitre SEVD 20 Nem, Protein, K.Gluten 140 SEÖVD 30 Nem, Protein;K.Gluten 210 TOPLAM Çizelge 11. Proje kapsamında yılı analiz edilen milletlerarası programdaki buğday örnekleri miktarı Deneme adı Örnek sayısı (Adet) Yapılan analizler Analiz sayısı (Adet) 09-YT-IR 175 Nem, Protein, K.Gluten AYT-IR AYT-SA AYT-SIR YT-SA TOPLAM

22 Çizelge yetiştirme sezonunda bisküvilik buğday denemesinde yer alan genotiplerin kuru şartlardaki özellikleri Sıra No Genotip Nem Protein Kuru Gluten Sertlik (PSI) Mini SDS (ml) ASTK Hektolitre (kg) Bin tane Ağırlığı(g) Verim (kg/da) Tane Rengi 1* 005/S Beyaz 2* KEYÇBVD Beyaz 3* KEBVD Beyaz 4* KEVD Kırmızı KEYÇBVD Kırmızı KEYÇBVD Beyaz KEYÇBVD Beyaz YT-SA Beyaz YT-SA Beyaz YT-SA Beyaz YT-SA Beyaz YT-SA Beyaz 13* YT-SA Kırmızı 14* YT-SA Beyaz 15* YT-SA Beyaz YT-SA Beyaz 17* YT-SA Beyaz 18* YT-SA Kırmızı 19* YT-SA Beyaz 20* YT-SA Beyaz Genel ortalama Yukarıdaki tabloda yer alan genotiplerden 5,6,7,8,9,10,11,12,16 sıra nolu hatlar gerek tarladaki performansları gerekse laboratuar değerlendirmeleri sonucunda denemeden çıkarılmış olup yerlerine 2009 yılı laboratuar analizlerine göre yeni genotipler ilave edilmiştir. *İşaretlenmiş olan genotipler 2009/2010 yetiştirme döneminde tekrar değerlendirilmek üzere seçilmiştir

23 Çizelge yetiştirme sezonunda bisküvilik buğday denemesinde yer alan genotiplerin sulu şartlardaki özellikleri Kuru Gluten Bin tane Ağırlığı (g) Nem Protein Sertlik Mini SDS ASTK Hektolitre Verim Sıra No Genotip (PSI) (ml) (kg) (kg/da) 1* 005/S Beyaz 2* KEYÇBVD Beyaz 3* KEBVD Beyaz 4* KEVD Kırmızı KEYÇBVD Kırmızı KEYÇBVD Beyaz KEYÇBVD Beyaz YT-SA Beyaz YT-SA Beyaz YT-SA Beyaz YT-SA Beyaz YT-SA Beyaz 13* YT-SA Kırmızı 14* YT-SA Beyaz 15* YT-SA Beyaz YT-SA Beyaz 17* YT-SA Beyaz 18* YT-SA Kırmızı 19* YT-SA Beyaz 20* YT-SA Beyaz Tane Rengi Genel ortalama Yukarıdaki tabloda yer alan genotiplerden 5,6,7,8,9,10,11,12,16 sıra nolu hatlar gerek tarladaki performansları gerekse laboratuar değerlendirmeleri sonucunda denemeden çıkarılmış olup yerlerine 2009 yılı laboratuar analizlerine göre yeni genotipler ilave edilmiştir. *İşaretlenmiş olan genotipler 2009/2010 yetiştirme döneminde tekrar değerlendirilmek üzere seçilmiştir

24 Çizelge yetiştirme sezonunda sulu şartlarda yetiştirilen genotiplerin miksogram analiz değerleri Sıra No Materyal Zaman (dk.) Yükseklik % (Pik) Zarf Alanı Ortaçizgi Alanı 1* 00 5S * KEYÇBVD * KEBVD * KEVD KEYÇBVD KEYÇBVD KEYÇBVD YT-SA YT-SA YT-SA YT-SA YT-SA * YT-SA * YT-SA * YT-SA YT-SA * YT-SA * YT-SA * YT-SA * YT-SA *İşaretlenmiş olan genotipler 2009/2010 yetiştirme döneminde tekrar değerlendirilmek üzere seçilmiştir. Çizelge yetiştirme sezonunda kuru şartlarda yetiştirilen genotiplerin miksogram analiz değerleri Sıra No Materyal Zaman (dk.) Yükseklik % (Pik) Zarf Alanı Ortaçizgi Alanı 1* 00 5S * KEYÇBVD * KEBVD * KEVD KEYÇBVD KEYÇBVD KEYÇBVD YT-SA YT-SA YT-SA YT-SA YT-SA * YT-SA * YT-SA * YT-SA YT-SA * YT-SA * YT-SA * YT-SA * YT-SA *İşaretlenmiş olan genotipler 2009/2010 yetiştirme döneminde tekrar değerlendirilmek üzere seçilmiştir.

25 Çizelge yetiştirme sezonunda seçilen hatların farinogram değerleri ve bazı özellikleri Materyal Su Absorbsiyon (%14 nem) Gelişme Süresi (dk.) Stabilite Süresi (dk.) Yumuşama Değeri Yaş Gluten % Süne zararı % No 10dk. 12dk. 1* 00 5S * KEYÇBVD * KEBVD * KEVD KEYÇBVD KEYÇBVD KEYÇBVD YT-SA YT-SA YT-SA YT-SA YT-SA * YT-SA * YT-SA * YT-SA YT-SA * YT-SA * YT-SA * YT-SA * YT-SA *İşaretlenmiş olan genotipler 2009/2010 yetiştirme döneminde tekrar değerlendirilmek üzere seçilmiştir Yılı Değerlendirme yetiştirme döneminde bisküvilik buğday çeşidi geliştirilmesi kapsamında 20 adet hat seçilip kuru ve sulu denemeleri yapılmıştır. Yapılan denemelerde genotiplerin tarla gözlemleri alınmış olup hasatı yapılan örnekler laboratuar analizleri yapılarak değelendirilmiştir(çizelge 12). Ayrıca Ülkesel Serin İklim Tahılları projesi kapsamında yürütülen ekmeklik buğday ıslah projesi ve yerel populasyonlardan seleksiyon yolu ile elde edilen buğday materyali ile Milletlerarası programlardaki verim kademesindeki buğday genotipleri analiz edilmiştir. Analiz edilen deneme adları ve genotip sayıları Çizelge 10 ve 11 de verilmiştir yetiştirme sezonunda tarlaya ekimi yapılan 20 genotipin tarla gözlemleri morfolojik değerleride dikkate alınarak yapılmıştır. Yapılan gözlemler sonucu çeşit özelliği göstermeyecek olan 8 genotip (5,6,7,8,9,10,11,12,16 nolu hatlar) elenmiş olup yapılan analizler sonucu seçilen 2009 yılı kuru ekmeklik ön verim denemesinden (7,14,22,30,13 nolu genotipler) denemeye dahil edilmiştir. Denemeye dahil edilen bu genotiplerle birlikte 16 hat ve daha önceden tescil olmuş 4 adet tescilli çeşit standart olarak eklenmiş olup 20 lik bir deneme seti oluşturularak sulu 1 lokasyon kuruda 3 lokasyon (Konya merkez, Çumra, Gözlü) ekimi yapılmıştır. Genotiplerin buğday hastalıklarına karşı reaksiyonlarını görmek içinde bir set hazırlanarak enstitümüz Bitki sağlığı bölümüne 17

26 gönderilmiştir. Bu yılki gözlemler sonucunda çeşit özelliği gösteren hatlar takibe alınmış olup standart çeşitlerle kıyaslaması yapıldıktan sonra en az 1 genotipin tescile sunulması planlanmıştır. Tarlada hasadı yapılan deneme materyalinden örnekler alınarak laboratuvara getirilmiş ve çizelgelerde verilen analizler yapılarak buğday materyalleri değerlendirilmiştir yılına ait değerler incelendiğinde buğday örneklerinde nem oranının % 8-10, protein oranının % arasında olduğu belirlenmiştir. Genotiplerin önceki yıllardaki performansları dikkate alındığı zaman potansiyel olarak düşük protein içeriğine sahip genotipler seçilmiştir. Protein oranı genotipten ve çevre şartlarında etkilenen bir özelliktir. Bisküvilik buğdayda protein oranının düşük olması arzu edilmektedir. Seçilmiş olan genotiplerin sertlik değerleri de arzu edilen şekilde yumuşak özelliktedir. Seçilen genotiplerin SDS sedimantasyon değerleride istenilen kriterlere uygun olarak düşük değerler göstermiştir(çizelge 12, 13). Çizelge yetiştirme sezonu için seçilip tarlaya ekimi yapılan materyaller Kuru Orijin Sulu Orijin Deneme Deneme S (BEYAZ) S (Sulu) KEYÇBVD 52 (BEYAZ) KEYÇBVD KEBVD 6 (BEYAZ) KEBVD KEVD 17 (KIRMIZI) KEVD 17 5 Gerek 5 Sultan YT-SA 8089 (KIRMIZI) YT-SA YT-SA 8008 (BEYAZ) YT-SA YT-SA 8183 (BEYAZ) YT-SA YT-SA 8087 (BEYAZ) YT-SA Karahan 10 Ahmetağa YT-SA 8166 (BEYAZ) YT-SA YT-SA 8015 (BEYAZ) YT-SA YT-SA 8233 (BEYAZ) YT-SA KEÖVD 7 (BEYAZ) 14 KEÖVD 7 15 Bayraktar 15 Tosunbey 16 KEÖVD 14 (KIRMIZI) 16 KEÖVD KEÖVD 22 (BEYAZ) 17 KEÖVD KEÖVD 30 (KIRMIZI) 18 KEÖVD SEVD 13 (BEYAZ) 19 SEVD Tosunbey 20 Göksu 18

27 Yılı Yetiştirme sezonunda proje kapsamında yapılan çalışmalar yetiştirme döneminde sulu ve kuru şartlarda olmak üzere 20 genotipten oluşan 3 tekerrürlü yürütülmüş olan denemelerde takibe alınan genotipler analiz edilmiştir(çizelge 17). Aynı 20 genotipin yer aldığı deneme seti ile yılı yetiştirme sezonunda değerlendirilmek üzere sulu ve kuru şartlarda denemeler kurulmuştur. Analiz edilen deneme adları ve genotip sayıları Çizelge 18 de verilmiştir. Çizelge 18. Proje kapsamında yetişme sezonunda sulu ve kuru şartlarda yürütülen bisküvilik buğday denemesi Örnek sayısı Deneme adı (Adet) Sulu Bisküvilik Buğday Denemesi 60 Kuru Bisküvilik Buğday Denemesi 60 Yapılan analizler Nem, Protein, K.Gluten,, Miksograf, Alveograf Nem, Protein, K.Gluten,, Miksograf, Alveograf ve yetiştirme döneminde kuru şartlarda Gerek, Karahan, Bayraktar ve Tosunbey çeşitleri, sulu şartlarda ise Sultan, Ahmetağa, Tosunbey ve Göksu çeşitleri standart çeşit olarak yer almıştır. 19

28 Çizelge yılı bisküvilik buğday denemesinde yer alan genotiplerin sulu şartlarda bazı kalite özellikleri Zeleny sedim (ml) 2.8 üstü 2.5 üstü 2.2 üstü Yaş gluten Sıra No Genotip Verim (kg/da) Bin tane (g) Hektolitre (kg) Protein K Gluten Sertlik (PSI) G.indeks ASTK 1 BDME 005S KEYÇBVD KEBVD KEVD Sultan YT-SA YT-SA YT-SA YT-SA Ahmetağa YT-SA YT-SA YT-SA KEÖVD Tosunbey KEÖVD KEÖVD KEÖVD SEVD Göksu Genel Ortalama

29 Çizelge yılı bisküvilik buğday denemesinde yer alan genotiplerin sulu şartlarda miksograf ve alveograf özellikleri Sıra No Gelişme Pik Yüksekliği Alan Enerji Genotip süresi (dk.) (W) P/L 1 BDME 005S KEYÇBVD KEBVD KEVD Sultan YT-SA YT-SA YT-SA YT-SA Ahmetağa YT-SA YT-SA YT-SA KEÖVD Tosunbey KEÖVD KEÖVD KEÖVD SEVD Göksu Genel ortalama

30 Sıra No Çizelge yılı bisküvilik buğday denemesinde yer alan genotiplerin kuru şartlarda bazı kalite özellikleri Genotip Verim Bin Hektolitre Protein K.gluten Zeleny Yaş G.indeks ASTK tane Sertlik üstü üstü üstü Gluten (kg/da) (g) (kg) (ml) 1 BDME 005S KEYÇBVD KEBVD KEVD Gerek YT-SA YT-SA YT-SA YT-SA Karahan YT-SA YT-SA YT-SA KEÖVD Bayraktar KEÖVD KEÖVD KEÖVD SEVD Tosunbey Genel ortalama

31 Çizelge yılı bisküvilik buğday denemesinde yer alan genotiplerin kuru şartlarda miksograf ve alveograf özellikleri Sıra No Genotip Gelişme süresi (dk) Pik Yüksekliği Mix. Alan Enerji (W) 1 BDME 005S KEYÇBVD KEBVD KEVD Gerek YT-SA YT-SA YT-SA YT-SA Karahan YT-SA YT-SA YT-SA KEÖVD Bayraktar KEÖVD KEÖVD KEÖVD SEVD Tosunbey Genel ortalama Yılı Değerlendirmesi yetiştirme döneminde yapılan analizler sonucu seçilen 20 buğday genotipini kapsayan bisküvilik buğday denemesinin yetiştirme döneminde hem sulu hemde kuru şartlarda 3 tekerrürlü olarak ekimi yapılmıştır yetiştirme döneminde sulu şartlarda yürütülen bisküvilik buğday denemesinde ortalama protein oranı % 13.73, sertlik değeri 60.51, Zeleni sedimantasyon değeri ml, alkali su tutma kapasitesi % 61.30, hektolitre ağırlığı değeri 73.2, bin tane ağırlığı 29.95, verim 442,39 kg/ da olarak tespit edilmiştir(çizelge 19). Kuru şartlarda ise ortalama protein oranı %13.22, sertlik değeri 63.02, Zeleni sedimantasyon 39.9, alkali su tutma kapasitesi 62.51, hektolitre ağırlığı 74.81, bin tane ağırlığı 30.21, verim kg/da olarak belirlenmiştir (Çizelge 21, ). Aydoğan ve ark.( 2007) 36 adet ekmeklik buğday genotipleri ile yaptıkları Çalışmada tane veriminin kg/da, bin tane ağırlığının g, kuru gluten değerinin % , mini-sds sedimantasyon değerinin ml, protein oranının % ve protein veriminin kg/da arasında değiştiğini tespit etmişlerdir. P/L

32 Miksograf parametreleri ve alveograf değerleri de Çizelge 20 de verilmiştir. Miksograf parametrelerinde ortalama gelişme süresi 2.25 dakika olarak tespit edilmiştir. Ortalama alveograf enerji değeri ise 204, P/L oranı 0.52 olarak belirlenmiştir. Kuru şartlarda yürütülen bisküvilik buğday denemesine ait miksograf ve alveograf değerleri Çizelge 22 de verilmiştir. Miksograf parametrelerinde kuru şartlarda ortalama gelişme süresi 2.09 dakika olarak tespit edilmiştir. Ortalama alveograf enerji değeri ise , P/L oranı 0.38 olarak belirlenmiştir. Proje süresince yılında 436 milli materyal 575 milletlerarası materyal olmak üzere toplam 1011 materyal analiz edilmiş ve değerlendirilmiştir yetiştirme döneminde kuru ve sulu şartlarda yürütülen bisküvilik buğday denemesinde yer alan 11 genotip yetiştirme döneminde tekrar değerlendirilmek üzere seçilmiştir. Buna ilaveten KEÖVD den 7, 14, 22 ve 30 numaralı 4 genotip, SEVD den 13 numaralı 1 genotip seçilmiş kuru şartlar ve sulu şartlarda uygun 4 standart çeşitte denemeye dahil edilerek 20 genotip 3 tekerrürlü olmak üzere deneme seti hazırlanmış sulu ve kuru şartlar olmak üzere ekimi yapılmıştır yetiştirme döneminde ekilen genotiplerin tarla gözlemleri alınmış, laboratuvar analizleri yapılmış değerlendirilmiştir. Çizelge yılı yetiştirme dönemi için sulu ve kuru koşullarda denenmek üzere ekimi yapılan genotipler Sulu Orijin Kuru Orijin Genotipler Genotipler S S KEYÇBVD KEYÇBVD KEBVD KEBVD KEVD KEVD 17 5 Sultan 5 Gerek YT-SA YT-SA YT-SA YT-SA YT-SA YT-SA YT-SA YT-SA Ahmetağa 10 Karahan YT-SA YT-SA YT-SA YT-SA YT-SA YT-SA KEÖVD 7 14 KEÖVD 7 15 Tosunbey 15 Bayraktar KEÖVD KEÖVD KEÖVD KEÖVD KEÖVD KEÖVD SEVD SEVD Göksu 20 Tosunbey 24

33 Yılı Yetiştirme sezonunda proje kapsamında yapılan çalışmalar yetiştirme döneminde sulu ve kuru şartlarda olmak üzere 20 genotipten oluşan 3 tekerrürlü yürütülmüş olan denemelerde takibe alınan genotipler analiz edilmiştir (Çizelge 23). Analiz edilen deneme adları ve genotip sayıları Çizelge 24 de verilmiştir. Çizelge 24. Proje kapsamında yetişme sezonunda sulu ve kuru şartlarda yürütülen bisküvilik buğday denemesi Örnek Deneme adı sayısı Yapılan analizler (Adet) Sulu Bisküvilik Buğday Denemesi 60 Nem, Protein, K.Gluten, Miksograf, Alveograf Kuru Bisküvilik Buğday Denemesi 60 Nem, Protein, K.Gluten, Miksograf, Alveograf yetiştirme döneminde kuru şartlarda denemede Gerek, Karahan, Bayraktar ve Tosunbey çeşitleri, sulu şartlarda ise Sultan, Ahmetağa, Tosunbey ve Göksu çeşitleri standart çeşit olarak denemeye dahil edilerek 20 genotipten oluşan deneme seti hazırlanmış sulu ve kuru şartlarda iki ayrı deneme şeklinde olmak üzere ekimi yapılmıştır yetiştirme döneminde ekilen genotiplerin tarla gözlemleri alınmış, laboratuvar analizleri yapılmış genotipler iki yıllık değerlerde gözönüne alınarak değerlendirilmiştir. 5.Sonuç Bisküvilik buğday çeşit geliştirme projesi çalışmalarına ait denemeler, Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü nün Konya-merkez deneme tarlalarında yılları yetiştirme dönemlerinde yürütülmüştür. Sulu şartlarda yürütülen denemelerde alınan sonuçlar bisküvilik değerlendirme için daha uygun bulunmuştur. Ekmeklik buğday ıslah programından gelen 16 adet ileri buğday hattı ile 4 standart çeşidin (Sultan, Ahmetağa, Tosunbey, Göksu) yer aldığı denemeler, 4 tekerrürlü olarak ekilmiştir. Yağış Konya merkezde yetiştirme sezonunda 395 mm yetiştirme sezonunda 404 mm olarak belirlenmiştir. Lokasyonun toprak özelliği killi aluviyal ph 8.2 olarak belirlenmiştir. Araştırmada çeşitlerin tane verimi ve bazı kalite özellikleri (hektolitre ağırlığı, bin tane ağırlığı, protein oranı, zeleny sedimantasyon değeri,, alkali su tutma kapasitesi, alveograf (enerji değeri) incelenmiştir. Denemeler de fenolojik, tarımsal, hastalık, kalite ve verim parametreleri gözlenmiş ve gerekli istatistiki değerlendirmeler yapılmıştır. 25

34 yılında belirlenen sonuçlara göre tane verimi kg/da, bintane ağırlığı g, hektolitre ağırlığı kg/lt, protein oranı % , zeleny sedimantasyon ml, alkali su tutma kapasitesi (ASTK) % , Alveograf enerji değeri (W) arasında değişmiştir. Şahin ve ark.(2011) 20 ekmeklik buğday genotipi ile yaptıkları çalışmada; genotip ortalamalarının, bintane ağırlıkları 30.3 g hektolitre ağırlığı 74.3 kg protein oranı %13.5, Zeleni sedimantasyon değerinin 39.8 ml olarak tespit ettiklerini belirtmişlerdir.denemede yılı verim ortalaması kg/da, bin tane ağırlığı ortalaması g, hektolitre ağırlığı ortalaması kg/lt, zeleny sedimantasyon değeri ortalaması ml, alkali su tutma kapasitesi 61.30, alveograf enerji değeri olarak belirlenmiştir(çizelge 19) yılında belirlenen sonuçlara göre tane verimi kg/da, bintane ağırlığı g, hektolitre ağırlığı kg/lt, protein oranı % , zeleny sedimantasyon ml, alkali su tutma kapasitesi (ASTK) % , Alveograf enerji değeri (W) arasında değişmiştir. Denemede yılı verim ortalaması kg/da (Çizelge 25), bin tane ağırlığı ortalaması g, hektolitre ağırlığı ortalaması kg/lt, zeleny sedimantasyon değeri ortalaması ml, alkali su tutma kapasitesi ortalaması 69, alveograf enerji değeri ortalaması olarak belirlenmiştir (Çizelge 27) ve yıllarının iki yıllık değerlendirmesinde ise iki yılın ortalama tane verimi kg/da(çizelge 25), ortalama bin tane ağırlığı g, ortalama hektolitre ağırlığı kg /da, ortalama protein oranı % 13.63, ortalama zeleny sedimantasyon ml, ortalama alkali su tuma kapasitesi 66.80, ortalama alveo enerji değeri olarak belirlenmiştir (Çizelge 28). Şahin ve ark (2009).16 buğday genotipi ile Kuru ve sulu şartlarda yaptıkları çalışmada Kurudaki çeşitlerin alveograf enerji ortalamaları 211(10-4 Joule) olurken, sulu şartlardakilerin ise (10-4 Joule) olarak tespit ettiklerini belirtmişlerdir. Yetiştirme dönemlerinin tek tek ve iki yılın birlikte değerlendirilmesinde deneme sonuçlarına göre denemede 1 numarada yer alan aday hat (BDMB 11/1S) verim yönünden deneme ortalamasından daha yüksek değer vermiştir, kalite değerleri yönünden ise bisküvilik için istenen değerlere yakın değerler vermiştir. Aday Hattın protein oranı ortalaması denemenin 1. yılında % 11.65, 2. yılında % 11.76, yine iki yıllık 26

35 değerlendirmede de % olup en düşük protein oranı 1 nolu aday hatta elde edilmiştir. Bu hattın protein oranının düşük çıkması bisküvilikte aranan bir özellik olup bisküvi yapım aşamasında kabarmanın düşük olacağı anlamına gelmektedir. Yine bisküvilik kullanıma uygunluk açısından yüksek olması istenmeyen alveograf enerji değerinin düşük olması( 1.yıl 82.92, 2.yıl ), alkali su tutma kapasitesinin düşük olması ( 1.yıl % 60.06, 2.yıl % 71.50), zeleny sedimantasyon değerinin düşük olması( 1. yıl ml, 2. yıl ml) bisküvilik özellikleri yönünden uygun olduğunu göstermektedir. Bisküvi yapımında kullanılan unun yumuşak taneli, protein miktarı düşük, gluteni zayıf buğdaylardan elde edilmesi gerekir. Yumuşak buğdaylarda protein oranı düşük, nişasta oranı yüksektir. Yumuşak buğday unlarının protein ve su absorbsiyonu düşük ve un partiküllerinin küçük olması nedeni ile bisküvi yapımına uygundur. Bu özelliklerin çoğu kalıtsal olup ıslahçılar tarafından yeni çeşitlerin geliştirilmesinde gözönünde tutulmaktadır. Bu buğdaylardan elde edilecek un bisküvi sanayi için uygundur. Bisküvi sektöründe üreticinin ihtiyacını karşılayacak özelliklerde buğdaya ihtiyaç duyulmaktadır. Deneme sonuçlarına göre 1 nolu aday hattın (BDMB 11/1S) verim özelliklerinin iyi olduğu, bin tane, hektolitre ağırlığı ve dane sınıflandırması yönünden iyi performans gösterdiği, protein oranı ve zeleny sedimantasyon yönünden düşük değer verdiği, tane sertliği yönünden incelediğimizde orta yumuşak grupta yer aldığı, alveograf enerji değerini incelediğimizde ise en düşük değer elde edildiği buna bağlı olarak P/L değerininde düşük olduğu, bütün bu özellikleri değerlendirdiğimizde bisküvilik kalite özellikleri yönünden aday hattın iyi olduğu tespit edilmiştir. Uzun yıllar takip edilen aday hat yer aldığı denemelerde yüksek verim, düşük protein oranı, düşük sedimantasyon değeri, düşük enerji değeri göstermesi ile dikkati çekmiş olup; bisküvilik buğdaya duyulan ihtiyaçta göz önüne alınarak bu hattın bisküvilik amaçla değerlendirilmek üzere tescile sunulmasının uygun olacağı kanaatine varılmıştır. 1 nolu adat hattın BDMB11/1S kodu ile tescil denemelerinde yer almak üzere başvurusu yapılıp tescile sunulmuştur. 27

36 Çizelge 25. Buğday Tarımsal Değerleri Ölçme Denemeleri 2011 Lokasyon Adı: Konya-Merkez Çeşit/ Hat Verim (kg/da) Verim (kg/da) ve Verim (kg/da) Ortalama 1 BDMB 11/1S (Aday hat) Sultan Ahmetağa Tosunbey Göksu G. Ortalama AÖF (0.05) DK Çizelge 26. Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü Buğday Tarımsal Değerleri Ölçme Denemeleri Teknolojik Analiz Değerleri Yıl: yetiştirme yılı Lokasyon Adı: Konya-Merkez Çeşit/ Hat Hektolitre ağırlığı (kg/hl) Bin tane (g) Protein Renk Zeleny Sedimantasyon (ml) Alkali Su tutma kapasitesi Enerji(w) 1 BDMB 11/1S (Aday hat) Beyaz Beyaz Beyaz Kırmızı Sultan Beyaz Kırmızı Beyaz Beyaz Kırmızı Ahmetağa Kırmızı Beyaz Beyaz Beyaz Beyaz Tosunbey Beyaz Kırmızı Beyaz Kırmızı Beyaz Göksu Beyaz G. Ortalama AÖF (0.05) DK

37 Çizelge 27. Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü Buğday Tarımsal Değerleri Ölçme Denemeleri Teknolojik Analiz Değerleri Yıl: yetiştirme yılı Lokasyon Adı: Konya-Merkez Çeşit/ Hat Çizelge 28. Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırrma Enstitüsü Buğday Tarımsal Değerleri Ölçme Denemeleri 2011 Yılında Tescile Sunulan BDMB 11/1S Buğday Hattının Yer Aldığı Ve Sezonu Deneme Setinin Yetiştirildiği İki Yıl Üzerinden Bazı Teknolojik Analiz Değerleri Yıl: ve Yılları Ortalaması Lokasyon Adı: Konya-Merkez Çeşit/ Hat Hektolitre ağırlığı (kg/hl) Bin tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (Kg/Hl) Protein oranı Bin Tane (g) Protein Oranı Zeleny Sed. (ml) Alkali Su Tutma Kapasitesi Enerji (W) 1 BBMB 11/1S (Aday Hat) Sultan Ahmetağa Tosunbey Göksu Ortalama AÖF (0.05) DK Renk Zeleny Sedimantasyon (ml) Alkali Su Tutma Kapasitesi Enerji (w) 1 BDMB 11/1S (Aday Hat) Beyaz Beyaz Beyaz Kırmızı Sultan Beyaz Kırmızı Beyaz Beyaz Kırmızı Ahmetağa Kırmızı Beyaz Beyaz Beyaz Beyaz Tosunbey Beyaz Kırmızı Beyaz Kırmızı Beyaz Göksu Beyaz G. Ortalama AÖF (0.05) DK

38 6.Teşekkür Enstitü Müdürümüz Sayın Yüksel KAYA, Islah Bölümü Başkanlığı yapmış Sayın Dr.Seyfi TANER, Sayın Dr.Hasan KOÇ, Sayın Musa TÜRKÖZ,Sayın Şah İsmail CERİT,Sn Enes YAKIŞIR a Proje çalışmaları esnasında yaptıkları katkıları nedeniyle Proje ekibi olarak Teşekkür ederiz. 7. Literatür Listesi Anonymous (1995). American association of cereal chemist approved methods of the AACC 9th edition. The Association st paul, MN, USA. Atlı, A., Koçak, N., Ozan, A.N., (1994). Orta Anadolu Bölgesinde Yetiştirilen Ekmeklik Buğday Çeşitlerinin Bisküvilik Kalitesi Üzerine Araştırmalar. Un mamulleri Dünyası, 3(3): Atlı, A., Koçak, N., Ozan, A.N., (1993). Orta Anadolu Bölgesinde Yetiştirilen Ekmeklik Buğday Çeşitlerinin Bisküvilik Kalitesi Üzerine Araştırmalar. 1. Un-Bulgur- Bisküvi Sempozyumu Haziran. Karaman. Aydoğan, S., Akçacık Göçmen,A., Şahin,M., Kaya,Y., (2007). Ekmeklik Buğday (T.aestivumL.) Verim ve Bazı Kalite Özellikleri arasındaki ilşkilertarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi S Cilt:16, Sayı 1-2, Ankara Bağcı, S.A., (1999). Konya ve Benzeri Yöreler İçin BDMİKHAM Tarafından geliştirilen hububat çeşitleri ve özellikleri. Orta Anadolu da Hububat Tarımının Sorunları ve Çözüm Yolları Sempozyumu, 8-11 Haziran 1999, Konya Demir, İ., N, Aydem., K, Z, Korkut., (1979). Kombinasyon Islahında Ebeveyn Seçimi. Doğan, İ. S., Factors effecting cookie quality. Gıda Teknolojisi Dergisi, 3(3): Doğan, İ. S., (1998). Factors effecting cookie quality. Gıda Teknolojisi Dergisi, 3(3): Elgün A, Türker S, Bilgiçli N (2001). Tahıl ve Ürünlerinde Analitik Kalite Kontrolü. Konya Ticaret Borsası Yayın No:2 Konya. Gökçora, H., (1971). Tarla Bitkileri Islahı ve Tohumluk. A.Ü. Ziraat Fak. Yayınları, No:490 Gündoğdu, H.(1997). Bisküvi Sanayisinde Kullanılan Unun Özellikleri ve Temin Edilmesindeki Yaşanan Problemler. 2.Un-Bulgur ve Bisküvi Sempozyumu Karaman. Kınacı,E ve Kınacı, G.(1991). Orta Anadolu ve Geçit Kuşağında Buğday ve Arpa Hastalık Paterni ve Etkileri, VI. Türkiye Fitopatoloji Kongresi, S :1-4 Ankara Miller, B.S., Pomeranz, Y. Ve Afework, S. (1984). Hardness (texture) of Hard Red Winter Wheat Grown in a Soft Wheat Area and of Soft Red Winter Wheat Grown in a Hard Wheat Area Cereal Chem. 61: Pena RJ, Amaya A, Rajaram S, Mujeeb A.(1990). Variation in quality characteristics with some spring 1B/1R translocation wheat. Journal of Cereal Science 12: Sebeski,L.H. and Evans, L.E.(1973). Early Generation for wide range adaptability in the breeding program. Fourth İnternational Wheat Genetics Symposium. August 6 th -11 th Misouri,Colambia Smith, E. L., and J. W. Lambert.,(1968). Evaluation of Early Generation Testing in Spring Barley. Şahin,M.,Göçmen,A., Aydoğan,S.(2004). Ekmeklik Buğdayda Mini SDS 30

39 (Sodiyum DodesilSülfat) Sedimantasyon Testi İle Bazı Kalite Özellikleri Arasındaki İlişkilerin Belirlenmesi. Bahri Dağdaş Uluslararsı Tarımsal Araştırma Enstitüsü Bitkisel Araştırma Dergisi 2: 1-5 Konya. Şahin,M., Göçmen akçacık,a., Aydoğan,S, Kaya,Y., Taner,S., Akçura,M., Gültekin, İ. (2006). Konya, Niğde,Aksaray ve Karaman İllerinde yetiştirilen Buğdaylarda Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi ve Kalite Bölgelerinin Oluşturulması (sonuç raporu) TAGEM/TA/03/03/01/010 Konya Şahin.M.,Göçmen.,Aydoğan,S.,(2004a). Buğday ve Arpa Islahında Kullanılan Kalite Kriterleri Bahri Dağdaş Uluslararsı Tarımsal Araştırma Enstitüsü Bitkisel Araştırma Dergisi 1: Konya Şahin.M.,Göçmen.,Aydoğan,S. (2011). Bazı Ekmeklik Buğday Genotiplerinin Tane verimi,kalite Özellikleri Arasındaki İlişkiler ve Stabilite Yetenekleri Anadolu,J.of AARI 21(2) İzmir Şahin, M., Göçmen Akçacık, A., Aydoğan, S., Kaya,Y., Taner, S. (2009). Orta Anadolu İçin Geliştirilmiş Bazı Ekmeklik Buğday Genotiplerinin Alveograf Analizi Yönünden Değerlendirilmesi Bahri Dağdaş uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Bitkisel Araştırmalar Dergisi. (2009)2: s:1-9 Konya Özboy,Ö., Köksel, H. (1997). Besinsel Liflerin Bisküvi Üretiminde kullanımı. 2.Un-Bulgur ve Bisküvi Sempozyumu Karaman. Özden, Ç. (2005). Bisküvi Raporu. İhracatı Geliştirme Merkezi. Özkaya,B., Özkaya,H. (1997). Bisküvi Üretiminde Hamurun Reolojik Özelliklerin Modifikas- yonu ve Önemi. 2.Un-Bulgur ve Bisküvi Sempozyumu Karaman. Özkaya,B., Demir,Z. (1999). Unların Bisküvilik Özelliklerine Değişik Kaynaklı Bitkisel Liflerin Etkileri. Un Mamülleri Teknolojisi yıl 8. Sayı,1. Öztürk, S., Özdağ, S. (1993). Bisküvi Teknoloji ve Sorunları. 1. Un-Bulgur- Bisküvi Sempozyumu Haziran. Karaman. Uluöz,M. (1965). Buğday,Un,ve Ekmek Analiz Metodları Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi yay.no :57 İzmir. Ünal, S., Özer, Ç., Olcay, M. (1997). Farklı Tipteki Bisküvilerin Bazı Kalite Nitelikleri. 2.Un-Bulgur ve Bisküvi Sempozyumu Karaman. Yürütücülerin Özgeçmişi Mehmet ŞAHİN (Ziraat Yük. Müh.) Doğum Yeri ve Yılı: Konya-1964 Eğitim Durumu: Atatürk Üniversitesi Ziraat fakültesi Gıda Bilim ve Teknolojisi ( Lisans ) Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Gıda Mühendisliği Bölümü (Yüksek Lisans- 1998) İhtisas Konuları: Gıda Bilim ve Teknolojisi, Hububat Kalitesi Bildigi Yabancı Dil: İngilizce Atandıgı Görevler: yılları arasında Sivas İl Kontrol Laboratuvar Müdürlüğü, yılları arasında Bursa Gıda Merkez Araştırma Enstitüsünde görev yaptı yılından itibaren Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsünde görev yapmaktadır.. Katıldıgı Kurs, Seminer, Toplantı: Yurt içinde değişik sempozyum, seminer v.b toplantılara katılmıştır. Hububat Kalitesi (Ankara-2000), Yabancı dil kursu(ingilizce) Konya, Endüstriyel Buğday Kalitesi (CIMMYT Meksika-2002) kursuna katılmıştır. 31

40 Dr. Aysun GÖÇMEN AKÇACIK Doğum Yeri ve Yılı: Konya-1971 Eğitim Durumu: Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü (Lisans- 1993), Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitisü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı (Yüksek Lisans-1997), Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı (Doktora-2006). İhtisas Konuları: Tarla Bitkileri, Hububat Kalitesi Yabancı Dil: İngilizce Atandıgı Görevler: 1999 yılından itibaren Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsünde görev yapmaktadır. Katıldıgı Kurs, Seminer, Toplantı: Hububat Kalitesi (Ankara-2000), Yabancı Dil Kursu (Konya -2003), İstatistik I (2005) kursuna katılmıştır. Seydi AYDOĞAN ( Ziraat Müh.) Doğum Yeri ve Yılı : Bayat/ÇORUM ( ) Eğitim:Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü,(Lisans-2000) İhtisas konuları: Tarla Bitkileri, Hububat Kalitesi Yabancı Dil: İngilizce Atandığı görevler:2001 Yılında Tarım Bakanlığı Afyon/İhsaniye İlçesinde ziraat mühendisi olarak görev yaptı yılından itibaren Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsünde görev yapmaktadır. Katıldığı kurs, seminer ve toplantı: Aday Araştırıcı Eğitim Kursu 2004 Bahri Dağdaş Uluslar arası Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü İstatistik ve Deneme tekniği kursu 31 Mayıs- 4 Haziran 2004-MERSİN GAP IV. Tarım Kongresi Eylül 2005 ŞANLIURFA Türkiye Gıda Kongresi Mayıs 2006 BOLU GAP V. Tarım Kongresi Ekim 2007 ŞANLIURFA ICC İnternationnal Conference Nisan 2008 İSTANBUL Ülkesel tahıl sempozyumu 2-5 Haziran 2008 KONYA Türkiye VIII. Tarla Bitkileri Kongresi Ekim HATAY Uluslararası katılımlı I.Ali Numan Kıraç Tarım Kongresi ve Fuarı Nisan Ramazan AYRANCI ( Zir. Yük. Müh.) Doğum Yeri ve Yılı: Sarayönü/KONYA-1967 Eğitim:Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü(Lisans-1988), Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı (Yüksek Lisans-1999) İhtisas konuları: Serin iklim tahılları ıslahı Atandığı görevler:şanlıurfa Orman İşletme Müdürlüğünde mühendis ( ) Orm. Bak. Güneydoğu Anadolu Bölge Müdürlüğünde mühendis ( ), Konya Orman Fidanlık Müdürlüğünde mühendis ( ) tarihinde Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsüne atanmış olup, halen aynı kurumda Islah Genetik Bölümünde mühendis olarak çalışmaya devam etmektedir. Katıldığı kurs, seminer ve toplantı:istatistik kursu- 5 gün Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü, III. Ulusal Mutasyon Islahı Kursu- 5 gün Ankara Nükleer Tarım ve Hayvancılık Araştırma Merkezi. Bitki Islahı Kursu- 3 aşamalı TAGEM İngilizce Kursu- 4 aylık Türk-Amerikan Kültür Derneği, TAGEM 32

41 VIII. Tarla Bitkileri Kongresi, Mustafa Kemal Ün Ekim 2009, Hatay Ulusal Çölleşme ile Mücadele Sempozyumu, Haziran 2010, Çorum Uluslararası Sürdürülebilir Su ve Atıksu Yönetimi Sempozyumu, Ekim 2010, Konya Sait ÇERİ ( Ziraat Müh.) Doğum Yeri ve Yılı: Aydınlar / SİİRT ( ) Eğitim: Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi, ANKARA İktisas konuları: Serin İklim Tahılları Islahı Yabancı Dil: İngilizce Atandığı görevler: 1993 Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü Sağlık İşleri Dai. Bşk Yılında Tarım Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğü Bahri Dağdaş Uluslar arası Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünde mühendis olarak atanarak Serin İklim Tahılları Islahı bölümünde göreve başladım. Katıldığı kurs, seminer ve toplantı: İngilizce Kursu, Best English, Ankara CIMMYT Buğday Islah Kursu(Wheat Improvement Training Course),21 Şubat 25 Ağustos 2000, Meksika İngilizce Kursu, 6 aylık, 2004, PRODEM Ekim2004 Türkiye 3. Ulusal Gübre Kongresi, TOKAT Dr. Emel ÖZER Doğum Yeri ve Yılı: Konya-1972 Eğitim Durumu: Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü (Lisans- 1994), Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitisü Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı (Yüksek Lisans-2000), Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı (Doktora-2006). İhtisas Konuları: Tarla Bitkileri, Hububat Islahı, Tritikale Islahı, Kuraklık Fizyolojisi. Yabancı Dil: İngilizce Atandıgı Görevler: 2000 yılından itibaren Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsünde görev yapmaktadır. Katıldıgı Kurs, Seminer, Toplantı: İstatistik-I Kursu (Ankara-2005), Yabancı Dil Kursu (Ankara -2006), İstatistik II Kursu (2007), Ülkesel tahıl sempozyumu 2-5 Haziran 2008 KONYA, Türkiye VIII. Tarla Bitkileri Kongresi Ekim 2009 HATAY Uluslararsı Tritikale Sempozyumu (Meksika-Obregon-2009), Global Pas Çalıştayı (Meksika-Obregon-2009), Uluslararası Buğday Konferansı- St. Peterburg Rusya-2010), Yağlı tohumlu bitkilerde biyoteknolojini kullanımı (İngiltere-Londra-2011), Çavdar a Daha Fazla İlgi Konferansı (Estonya-Tartu-2011). 33