3MUTLU L K Ö R E T M. Güzel. Dilimizi. Gelifltirelim

Transkript

1 Dinleme Okum 3MUTLU Dilimizi Güzel Gelifltirelim L K Ö R E T M Konuflm Yzm Görsel Okum Görsel Sunu Slih KARAGÖZ GÜZEL

2 Kit n Ad : Güzel Dilimizi Gelifltirelim / lkö retim 3 Yzn : Slih KARAGÖZ GÜZEL Her hkk skl d r. Mutlu Yy n l k ittir. ISBN X Dil Uzmn : Demet ARIO LU Kpk : Nury Ç FTÇ Çizimler : Nury Ç FTÇ Dizgi : Ysemin IfiIK Bsk, Cilt : Uygun Bs n stnul, 2006

3 Ön Söz Sevgili Çouklr, Dinleme, konuşm, okum, yzm, görsel okum ve görsel sunu lnlrınd yptığımız çlışmlrın her iri güzel dilimiz Türkçemizi doğru ve etkili kullnmmız yrdımı olur. Bu mçl u kitp her ir öğrenme lnı ile ilgili kvrmlrın nlmlrını örneklerle çıklmktdır. Öğrendiklerimizi Uygulylım ölümünde öğrendiğiniz kvrmlrl ilgili çlışmlr ypılmktdır. Her konunun sonund yer ln testler ise kendinizi değerlendirmenize yrdımı olktır. Güzel dilimiz Türkçemizi doğru ve ilinçli kullnmnız dileğiyle Yzr 3

4 İçindekiler Dinleme 8 Dinleme 10 Ö rendiklerimizi Uygulyl m 1 13 Test 1 Konuşm 16 Konuflm Kurllr 18 Selmlflm 19 Tn flm 20 Teflekkür Etme 21 Özür Dileme 22 Telefonl Konuflm 23 Ne zmn Ne Söyleyelim? 24 Ö rendiklerimizi Uygulyl m 2 26 Test 2 28 Olylr n Olufl S rs 29 Ö rendiklerimizi Uygulyl m 3 31 Test 3 Okum 34 Okum 34 Sesli Okum Kurllr 35 Sessiz Okum Kurllr 36 Ö rendiklerimizi Uygulyl m 4 38 Test 4 40 Metnin Bölümleri 44 Ö rendiklerimizi Uygulyl m 5 46 Test 5 48 Hikâye Unsurlr 52 Ö rendiklerimizi Uygulyl m 6 54 Test 6 56 Konu ve An Düflüne 58 Ö rendiklerimizi Uygulyl m 7 60 Test 7 62 An Duygu 63 Ö rendiklerimizi Uygulyl m 8 65 Test N 1K 68 Ö rendiklerimizi Uygulyl m 9 70 Test 9 72 Frkl Düflünmeye Yönlendiren fdeler 73 Ö rendiklerimizi Uygulyl m Test 10 4

5 77 Destekleyii ve Aç kly Örnekler 78 Ö rendiklerimizi Uygulyl m Test Önem Belirten fdeler 83 Ö rendiklerimizi Uygulyl m Test Duygusl ve Art l fdeler 88 Ö rendiklerimizi Uygulyl m Test Özetleyen ve Sonuç Belirten fdeler 93 Ö rendiklerimizi Uygulyl m Test Seep - Sonuç liflkileri 98 Ö rendiklerimizi Uygulyl m Test Krfl lflt rmlr 103 Ö rendiklerimizi Uygulyl m Test 16 Yzm 108 Yzm 109 Cümle (Tüme) 111 Cümlenin Yz m ve Noktlms 112 Ö rendiklerimizi Uygulyl m Test Sözük 117 Sözüklerin Aee S rs 118 Ö rendiklerimizi Uygulyl m Test Krfl t Anlml Sözükler 123 Ö rendiklerimizi Uygulyl m Test Efl Anlml Sözükler 128 Ö rendiklerimizi Uygulyl m Test Efl Sesli Sözükler 133 Ö rendiklerimizi Uygulyl m Test Hee 138 Hrf 138 Ünlü (Sesli) Hrfler 138 Ünsüz (Sessiz) Hrfler 140 Ö rendiklerimizi Uygulyl m Test Kelime Türetme 145 Ö rendiklerimizi Uygulyl m Test Adlr 150 Özel Adlr 151 Tür Ad 5

6 152 Ö rendiklerimizi Uygulyl m Test Adlr n Yerine Kulln ln Sözükler 157 Ö rendiklerimizi Uygulyl m Test Vrl klr Niteleyen Sözükler 162 Ö rendiklerimizi Uygulyl m Test Soru Yzm 167 Ö rendiklerimizi Uygulyl m Test Betimleme 172 Ö rendiklerimizi Uygulyl m Test Günlük Yzm 176 An Yzm 177 Mektup Yzm 177 Zrf Üstü Yzm 178 Dvetiye ve Terik Krt Yzm 179 Hikâye Yzm 180 Ö rendiklerimizi Uygulyl m Test Noktlm flretleri 184 Nokt 185 Soru flreti Virgül 185 Ünlem iflreti 186 K s Çizgi 186 Kesme flreti 186 E ik Çizgi 187 Ö rendiklerimizi Uygulyl m Test Yz m Kurllr 192 Büyük Hrflerin Kulln ld Yerler 193 Ö rendiklerimizi Uygulyl m Test 31 Görsel Okum Görsel Sunu 198 Görsel Okum-Görsel Sunu 199 Beden Dili 200 Resim ve Foto rflr Yorumlm 201 Görsel Sunu 203 Ö rendiklerimizi Uygulyl m Test Genel Test Genel Test Genel Test Genel Test Genel Test Genel Test Genel Test Genel Test Genel Test Genel Test Cevp Anhtrlr

7 Dinleme

8 Dinleme Dün kflm herlerde ülkemizdeki hv kirlili i ile ilgili yeni önlemler l n söylendi. Ö retmenin dedi i gii iyi ir dinleyii oluyorum. Arkdfl m ilgiyle dinliyorum. Her gün zmn m z n üyük ir ölümünü dinleyerek geçiririz. Okuld ö retmenlerimizi ve rkdfllr m z dinleriz. Evde ile ireylerini, evimize gelen konuklr m z dinleriz. Bunlr n d fl nd e lenmek ve ilgilenmek için televizyon ve rdyo dinleriz. yi Bir Dinleyiinin Özellikleri Konuflulnlr ve okunnlr dikktle dinler. Konufln n sözünü kesmez. Konufln n dikktini d tk dvrn fllrd ulunmz. Söyleyeeklerini söz lrk söyler. Dinlediklerini zihninde nlnd r r. 8

9 yi Bir Dinleyii Olursn z Dinledi iniz kiflilere syg l dvrnm fl olursunuz. Onlrl güzel iliflkiler kurrs n z. Dinlediklerinizi rhtl kl ht rlrs n z. Dinlediklerinizi do ru ve k ir flekilde nlt rs n z. Dinlediklerinizle ilginizi ve kültürünüzü rt rm fl olursunuz. Konuflm ve yzm eerileriniz de geliflir. Dinlerken Ö retmenimizi, rkdfl m z y d ir progrm dinlemeden öne hz rl k ypml y z. Bu konuflmy niçin dinlemeliyim? sorusunu kendimize sorml y z. Böylee dinleme m m z elirlemifl oluruz. Dinlerken sunuln görsel mlzemeler (resim, foto rf, grfik v.) vrs onlrl dinledi imiz konu rs nd iliflki kurml y z. Anlt lnlr içinde nlmd m z sözükler vrs onlr n nlm n u sözüklerin kulln ld ümlelerden ç krmy çl flml y z. 9

10 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M 1 1. Afl dki metni okuyunuz. Eru Hydi, ir oyun oynyl m! Birlikte ir öykü oluflturl m. Bir rkdfl m z öyküye flls n. Bir ümle söylesin. Bir sonrki rkdfl m z d u ümleye ir ümle eklesin. S ryl hepimiz irer ümle söyleyelim. Böylee kendi öykümüzü kendimiz oluflturl m. Br fl Ben fll yorum. Bir köyde iki krdefl yflrm fl. Simge Bu iki krdeflten iri k z, öürü erkekmifl. Cem Erkeklerden küçük oln çok yrmzm fl. Umut Krdefller her gün yn oyunu oynmktn s k lm fllr. Güly Yeni ir oyun ull m demifller. Tunç Evlerindeki k r k, ozulmufl oyunklrdn yeni ve frkl oyunklr ypmy krr vermifller. Filiz Bu yüzden nne ve lr n kendilerine yeni oyunklr lmlr için srr etmifller. Buru Yfld klr flehirdeki en üyük oyunkç y gitmifller. Ali K z krdefl ozuk oyunk stin krep ve yelkovn n ç kr p oyunk televizyonun nten ypt. Çouklrdn hngileri rkdfllr n iyi dinlemiyor? Yz n z

11 2. Afl dki ifdelerden do ru olnlr n fl n D, ynl fl olnlr n fl n Y yz n z. yi ir dinleyii konufln n dikktini d tmz. Bir fleyi dinlerken uygun yerlerde konuflm y sorulr soriliriz. Bilgi edinmek için televizyon ve rdyodki her progrmlr n dinleyeiliriz. Konufln n söyleyeekleri ittikten sonr dinleme m m z elirlemeliyiz. Dinledi imiz ir msl, f kry rkdfllr m z nltmml y z, çünkü lf tfl m fl oluruz. 3. Cümlelerdeki oflluklr fl dki sözüklerden uygun olnlr ile tmmly n z. ht rlr z görgü zihnimizde meflgul yzm Konufln n sözünü kesmeden dinlemek... kurllr ndn iridir. yi ir dinleyii olursk konuflm ve... eerimiz geliflir. Konuflulnlr dikktle dinlersek onlr rhtl kl.... Dinlediklerimizi... nlnd rml y z. Birini dinlerken flk fleylerle... olmml y z. 11

12 4. Çevrenizdeki sesleri ir dkik oyun dinleyiniz. Bir dkik öne frk etmedi iniz m flimdi frk etti iniz sesleri ç krn vrl klr n resimlerini çiziniz. 5. Sizi en çok rhts z eden ses neyin sesidir? Neden u ses sizi u kdr çok rhts z ediyor? Yz n z En çok hoflunuz giden ses neyin sesidir? Bu sesi niçin u kdr çok seviyorsunuz? Yz n z

13 T E S T D N L E M E 1 1. Afl dkilerden hngisini sdee dinleriz?. televizyon. teyp. nternet 2. Afl dkilerden hngisi iyi ir dinleyiinin özelliklerindendir?. Konuflm fllmdn öne dinleme m n elirlemek. Anlt lnlrdn önemli gördü ü yerleri dinlemek. Konuflm görmeden yp lk iflleri itirmek 3. Dinlediklerimizi kolyl kl ht rlyilmemiz neye l d r?. Konuflmd nlm n ilmedi imiz sözükler olms n. Konuflm n n sürekli yüksek sesle konuflms n. Dikktli ir dinleyii olmm z 4. Afl dkilerden hngisini e lenmek için dinleriz?. herleri. msllr. elgeselleri 5. Afl dki televizyon progrmlr ndn hngisi ilgilendiriidir?. Hyvnlr nltn progrmlr. firk lr n söylendi i progrmlr. Dizi filmler 6. Emel, s n ftki ir rkdfl n n okuy metni dinleyeekti. Metin okunmdn öne Emel kendine Bu metni niçin dinlemeliyim? sorusunu sordu. Emel in u soruyu sorm nedeni nedir?. Kendini okuyn n yerine koymk istemesi. Okunk metni dh öneden ilmesi. Dinleme m n elirlemek istemesi 7. Afl dkilerden hngisi iyi ir dinleyii olmn n yrrlr ndnd r?. Dinlediklerini zihninde nlnd rmk. Dinlediklerini kl nd tutilmek. Görgü kurllr n uygun dinlemek 13

14 8. Erensu, ls n n nltt f krlr dinlemekten çok hoflln yor. Als ndn ö rendi i f krlr rkdfllr n nlt yor. Erensu u dvrn fl yl fl dkilerden hngisini gerçeklefltirmifl oluyor?. Dinlediklerini flklr ile pylflmy. S n ftki en iyi f kr nlt s olmy. Als n n f kr kitplr n okumy 9. Afl dkilerden hngisi hem dinlenip hem de okunilir?. öykü. çizgi film. rdyo progrmlr 10. Anlt lnlr iyi nlmk için çok iyi ümlesi fl dkilerden hngisi ile tmmlnml d r?. susml y z. yzml y z. dinlemeliyiz 11. Arkdfl m z n nltt klr n nlmd m zd ne ypml y z?. Anlm fl gii dvrnml y z.. Anlmd m z k s mlr ç klms n istemeliyiz.. Arkdfl m z Boflun konuflm! demeliyiz. 12. Ee, rkdfl Ekin in sunumunu dikktle dinlemeye fllm flt r. Bir süre sonr dikkti yvfl yvfl d lm flt r. Ee nin gözleri kpnm fl, rt k Ekin in nltt klr n ir m r lt olrk duymktd r. Ekin in konuflms ndki hngi özellik Ee nin dinlemesini olumsuz etkilemifl olilir?. Ekin in konusunun uyku hkk nd olms. Ekin in konuflms nd görsellerden yrrlnms. Ekin in hep yn ses tonuyl konuflms 14

15 Konuşm

16 Konuflm Kurllr 1 Günlük konuflmlrd hz rl k ypmy gerek yoktur. Belli ir konud konufl m z zmn öneden hz rl k ypml y z. 2 Konuflurken dinleyiilerle göz tems kurml y z. 3 Dinleyenlerin izi rhtl kl duyilee i ir ses tonuyl konuflml y z. 5 Sözükleri do ru telffuz etmeliyiz. 4 Konuflurken sözükleri yerinde ve nlmlr n uygun kullnml y z. 6 Duygulr m z nlt rken duygulr m z uygun ir ses tonuyl konuflml y z. 7 Konuflmlr m zd Görgü eden dilini konuflml y z. kullnml y z. Ank eden dilimizi kulln rken gereksiz hreketlerden kç nml y z. 8 kurllr n uygun 9 Belli ir konud konuflurken o konunun d fl n ç kmdn konuflml y z. 17

17 Günlük Konuflmlr Günlük yflm m zd çevremizdekilerle genellikle ir hz rl k ypmdn gerçeklefltirdi imiz konuflmlr günlük konuflm denir. Selmlflmk, tn flmk, teflekkür etmek, özür dilemek, telefonl konuflmk günlük konuflmlrdnd r. Selmlşm Gün oyun krfl lflt m z rkdfllr m zl, üyüklerimizle selmlfl r z. Selmlflmk görgü kurllr ndn iridir. Shleyin krfl lflt m z kiflilere günyd n demeliyiz. Gün içinde krfl lflt klr m z iyi günler y d merh demeliyiz. Akflm krfl lflt m z kiflilere iyi kflmlr, gee krfl lflt m z tn d klr m z ise iyi geeler demeliyiz. 18

18 Tnışm ve Kendini Tnıtm Bu rkdfl m z, geldi i okuld s n f irinisiymifl. Ayr çok iyi sketol oynuyor. Annesi doktor, s vukt. Merh, enim d m Emre. Tn flt m z memnun oldum demek isterdim m d n ö renemedim. Birini, ir flk kifliye tn flt r rken onun ilk öne d n söylemeliyiz. Biz de iriyle tn fl rken ilk öne d m z söylemeliyiz. Tn flm s rs nd krfl m zdki kifli ile göz iletifliminde ulunup gülümsemeliyiz. Kendimizden çok fzl söz ederek krfl m zdkini s kmml y z. Yeni tn flt m z kifliye kendisi hkk nd çok fzl soru sormml y z. Tn flt m z kiflilerin dlr n kl m zd tutrk o kifli ile dh sonr tekrr krfl lflt m zd on d yl seslenmek kir ir dvrn flt r. 19

19 Teşekkür Etme Bu hediye için çok teflekkür ederim. Okumktn hoflln rs n umr m. Teflekkür etmek görgü kurllr ndn iridir. Ne Zmn Teflekkür Etmeliyiz? Bir ifl yprken ize yrd m oln kiflilere yrd mlr ndn doly teflekkür etmeliyiz. Ypt m z ir ifli e endi ini söyleyen kiflilere teflekkür etmeliyiz. Giysilerimizin ize yk flt n söyleyen kiflilere teflekkür etmeliyiz. Hediye ld m zd teflekkür etmeliyiz. 20

20 Özür Dileme Özür dilerim. Özür dilemek görgü kurllr ndn iridir. Afl dki durumlrd özür dilemekten çekinmemeliyiz. Birine ynl fll kl çrpt m zd Sorumluluklr m z yerine getirmedi imizde Birinin eflylr n zrr verdi imizde Konufln irinin sözünü kesti imizde 21

21 Telefonl Konuşm fiimdi sütüme l ktt m, onu kr flt r yorum. Ben de eve geldim, kp y çt m. Aykk lr m ç krd m. Terli imi giyiyordum. Sen rd n. Telefon, iletiflim rçlr ndn iridir. Telefonl görüflürken de uymm z gereken görgü kurllr vrd r. Telefonl konuflmdn öne rdyo, televizyon gii rçlr n sesini k sml y z. Telefonu çn kifliye kendimizi tn tml y z. Kiminle görüflmek istedi imizi söylemeliyiz. Telefond gereksiz yr nt lrdn söz ederek konuflmy uztmml y z. Telefonu kptmdn öne iyi dileklerimizi krfl m zdki kifliye iletmeliyiz. Ynl fl numr çevirdiysek özür dileyerek telefonu kptml y z. 22

22 Güle güle o lum! Ne Zmn Ne Söyleyelim? Hoflç kl nnei im! Koly gelsin Ahmet m! Güle güle Bir kifli ulundu umuz yerden yr l rken on güle güle demeliyiz. Hoflç kl Bir yerden yr l rken ord klnlr hoflç kl demeliyiz. Koly gelsin Bir kifliyi ifl yprken gördü ümüzde koly gelsin demeliyiz. Afiyet olsun Yemek yiyen kiflilere fiyet olsun demeliyiz. Elinize s l k Yedi imiz yeme i ypn, sofry hz rlyn kiflilere elinize s l k demeliyiz. Ayl teyze, elinize s l k, yemek çok güzel olmufl. Afiyet olsun. 23

23 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M 2 1. Afl dki kiflilerden hngileri ynl fl sözükler kulln yor? flretleyiniz. Do rusunu yz n z. Hydi, o lum! Güle güle git. Sn d güle güle m. Ynl fl sözükler kullnn kifli: Söylemesi gereken: Ynl fl sözükler kullnn kifli: Söylemesi gereken: Alo! Ender i telefon verin! Ender diye iri yok yvrum urd. Koly gelsin, Ak n ey. Ynl fl sözükler kullnn kifli: Eline s l k Tolg. Söylemesi gereken: 24

24 hoflç kl özür dilemeliyiz telffuz teflekkür etmeliyiz söz etmemeliyiz 2. Cümlelerdeki oflluklr yukr dki sözüklerle tmmly n z. Arkdfl m z yeni kz m z çok e endi ini söyleyine on. Konuflurken sözükleri do ru... etmeliyiz. Bir kifliyle ilk kez tn flt m zd kendimizden çok fzl Bir rkdfl m z ynl fll kl çrpt m zd.... Bir yerden yr l rken klnlr... demeliyiz. 3. Afl dki ümleleri okuyunuz. Do ru oln ümlelere D, ynl fl oln ümlelere Y yz n z. Bulundu umuz ortmd dinleyen kifliler trf ndn rhtl kl duyulileek ses tonuyl konuflml y z. Konuklr m z evimizden u urlrken hoflç kl demeliyiz. Hst ziyretine gitti imizde hst oln kifliye Bfl n z s olsun. demeliyiz. Zorunlu olmd kç ep telefonu kullnmml y z. Telefond ynl fl numr çevirdiysek krfl m zdki kifliden rd m z kifliyi ns l ul m z söylemesini istemeliyiz. 25

25 T E S T 2 K O N U fi M A K U R A L L A R I 1. Afl dkilerden hngisi konuflm kurllr ndn iridir?. Konuflm, duygulr m z ve düflünelerimizi flklr n iletmemizi s lr.. Millî de erlerimize ve hlk kurllr n uygun konuflml y z.. Her gün yeni sözükler ö renmeliyiz. Bunun için sözlük kullnml y z. 2. Belli ir konud yp m z konuflmlr için fl dkilerden hngisi ynl flt r?. Konu d fl n ç kmdn konuflml y z.. Gün içinde hz rl k ypmdn konuflml y z.. Konuflm m m z dinleyiilerimize iletmeliyiz. 3. Bir rkdfl m zl selmlfl rken fl dkilerden hngisini söylemeyiz?. Güle güle. Günyd n. yi günler 4. Afl dki durumlrdn hngisinde teflekkür etmeliyiz?. Ödevimizi itirdi imizde. Bnyo ypt m zd. Bize hediye verildi inde 5. Afl dki durumlrdn hngisinde özür dilemeliyiz?. Konuflm n n sözünü kesti imizde. Bir rkdfl m z hediye verdi imizde. Sorumluluklr m z yerine getirdi imizde 6. Telefonl konuflurken fl dkilerden hngisini ypmk do ru olmz?. Biz irini rm flsk; telefonu rkdfl m z kptmk isteyene kdr konuflmy uztml y z.. Telefonu çn kifliye ilk öne kim oldu umuzu söylemeliyiz.. Telefonl konuflmdn öne müzik letlerinin sesini k sml y z. 26

26 7. Ee, prtmn görevlisinin prtmn n önünü temizledi ini görüne ne demelidir?. U urlr olsun!. Güle güle kulln n!. Koly gelsin! 8. Niht, prtmnlr n yeni tfl nn kendi yfllr ndki ir çou ne söyleyerek konuflmy fllml d r?. Hey, urd uzun süre oturmy düflünüyor musunuz?. Hofl geldiniz, en Niht, senin d n ne?. Arkdfl, siz nereden geliyorsunuz? 9. Irmk, Duygu nun yeni sç modelini çok e endi ini söyledi. Duygu, ne demelidir?. Evet, enim sçlr m her zmn güzeldir.. fiehrin en iyi kuförüne gidine öyle oluyor.. Bu güzel sözlerin için teflekkür ederim. 10. Arkdfl n z n ypt resmi çok e endiniz. Arkdfl n z ne dersiniz?. Resmin çok güzel olmufl.. Benim resmimi de sen yp!. Bu resmi n m ypt? 11. Afl dki ümlelerin hngisinde irinden ir fley ri edilmektedir?. Kp y ç n, iz de içeri giree iz.. fiu koltu u kld rmm yrd m eder misin?. Burdn sol dönün, krfl n z ç kk. 12. Afl dki ümlelerin hngisi ir memnuniyeti nltmktd r?. Çors n tt tuzu görsen flfl r rs n.. Her sh st 6 d yktd r.. Odn z u kdr düzenli görmek ne güzel. 27

27 Olylrın Oluş Sırsı Omlet ypmy iliyor musun? A, ondn koly ne vr? Öne tvy tuz ve krier dökersin, sonr yumurty k rrs n, tvd yumurtlr çevirerek piflirirsin. Dh sonr mrgrin eklersin. Yoks öyle de il miydi? Bir oly olufl s rs n göre nltmk, krfl m zdkinin oly zihninde nlnd rms n kolylflt r r. Bunun için ir fleyi nlt rken yz m zd vey konuflmm zd Oly ns l flld? Ns l geliflti? Ns l sonuçlnd? sorulr n n evplr n s rs yl yer vermeliyiz. Olylr olufl s rs n göre nlt rken ilk öne, öne, sonr, dh sonr, sonund, en sonund ifdelerinden uygun olnlr n kullnml y z. 28

28 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M 3 1. Defne nin hft sonu yfld klr fl dki resimlerde gösterilmifltir. Defne nin yfld klr n olylr n olufl s rs n göre numrlnd r n z. Resimlerde nlt lnlr öne, sonr, dh sonr, sonund ifdelerini kullnrk yz n z. Defne... 29

29 2. Atill ile Ahmet irlikte en son yfld klr mery nlt yorlr. O kdr heyenl lr ki olylr n olufl s rs n kr flt r yorlr. Atill ile Ahmet in nltt klr n olylr n olufl s rs n göre numrlnd r n z. Oturdu umuz sok do ru yürüyorduk. Her zmnki gii okuldn irlikte ç km flt k. Adm gözlerimizin içine krk Durun! dedi. Sonr ütün güümüzle gerisin geriye koflmy flld k. Tm köfleyi döndük. Krfl m z siyh prdösülü ir dm ç kt. Öne ne yp m z flfl rd k. Dh sonr güümüz itti, soluk solu klm flt k. Biririmize kt k ve gülmeye flld k. Belki de dm z ize sdee ir fley sorkt. 3. Afl dki oflluklr öne, sonr, dh sonr, sonund ifdelerinden uygun olnlr ile doldurunuz. Pelin o gün el ifli kâ tlr ndn ir kukl ypkt. renkli el ifli kâ tlr n ç krd. unlrdn kukls n n fl n, kollr n, klr n ve gövdesini ypt. unlr ir krtonun üstüne yp flt rd. krtonun kenrlr n kesti, kukls n ir isim düflündü. 30

30 T E S T 3 O L A Y L A R I N O L U fi S I R A S I 1. Afl dki olylr, olufl s rs n göre s rlns ilk s rd hngi oly olur?. Sonr elki uyuyordur diye telefon etmekten vzgeçti.. Geçmifl olsun! demek için on telefon etmeyi düflündü.. On çok güzel ir geçmifl olsun krt hz rly p yolld. 2. Sonr elim sende oynmy krr verdik. ümlesi, fl dki ümlelerin hngisinden öne gelmelidir?. lk öne ne oyny m z ir türlü elirleyemedik.. Ben ee oldu um için çok mutlu de ildim.. Neyse ki k s sürede eelikten kurtuldum. 3. I. Sonr Yok, en size geleyim. dedi. II. Öne Sen ize gel. dedi. III. En sonund prkt uluflmy krr verdik. Yukr dki olylr olufl s rs n göre numrlnd r rsk s rlm ns l olur?. I - II - III. II - I - III. III - II - I 4. Afl dki ümlelerin hngisinde nlt ln oly di erlerinden dh öne gerçekleflmifltir?. Geçen hft ilk kez opery gittik.. Bir y l öne n isiklet l nd.. Alm dün ehliyet kursun flld. 5. stnul gidee iz. ümlesinde noktl yere hngisi gelemez?. Bir hft sonr. Yr n. Dün 31

31 6. Afl dki ümlelerin hngisinde nlt ln oly henüz gerçekleflmemifltir?. Bsketol kursun yz ld için çok mutluydu.. Bugün okul ne yz k ki geç kld m.. Geleek sene dördünü s n ft ol m. 7. Ödevimi itirdim. Dh sonr televizyon izledim. Yukr dki ümlelerin olylr n olufl s rs n göre s rlnms için ofl rk ln yere hngi ümle gelmelidir?. Sonr irz kitp okudum.. Öne elimi yüzümü y kd m.. En sonund uykum geldi. 8. Zeynep, okuldn eve geline öne giysilerini ç krd (I). Sonr dh rht giysiler giydi(ii). Bnyoy gitti, günlük temizli ini ypt. Dh sonr yemek yemek için giysilerini giydi(iii). Olylr n olufl s rs n ozn kç n ümledir?. I.. II.. III. 9. Sizinle ir yerlerde krfl lflm fl m yd k? ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. dh öne. dh sonr. dhs 10. oyunk ee imi çok rd m m hiçir yerde ulmd m. ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelemez?. Bir st sonr. Dün. Geçen gün 32

32 Okum

33 Okum O lum, u gidiflle senin en ilgili yerin prm n olk! Bilgimizi rt rmk, e lenmek, flklr n n yz y ktrd klr n ve düflünelerini ö renmek, hyl dünym z gelifltirmek için okuruz. Kitplr, dergileri, gzeteleri y sesli y d sessiz okuruz. Sesli Okum Dh çok flklr için ypt m z ir okumd r. Bir metni iflitileilir ir ses tonuyl okuml y z. Do l ir sesle konuflur gii okuml y z. Noktlm iflretlerine dikkt ederek okuml y z. Okurken sözükleri do ru söylemeliyiz. 34

34 Sessiz Okum Dudklr m z k p rdtmdn, fl m z s sol çevirmeden sdee gözlerimizle ypt m z okumd r. Bir metni sessiz okurken dh h zl okuruz. Kitp Okurken Dikkt Etmemiz Gerekenler Dik oturml y z. Bfl m z hfifçe öne e meliyiz. Kitpl gözlerimiz rs nd 30 m lik ir uzkl k olml d r. Bir metni okumdn öne Niçin u metni okuml y m? sorusunu kendimize sorrk okum m m z elirlemeliyiz. Syfy k v rmdn, okumy kesmeden syfy çevirmeliyiz. Kit m z krlmml y z, kirletmemeliyiz. Okuduklr m z zihnimizde nlnd rml y z. St rlr prm m zl tkip etmemeliyiz. Anlm n ilmedi imiz ümlelerin nlmlr n, sözü ün geçti i ümlenin içindeki di er sözüklerden yrrlnrk ulmy çl flml y z. Yn m zd sözlük ve yz m k lvuzu ulundurml y z. Okudu umuz kitpt resim, foto rf v. görseller vrs okudu umuzu nlmk için u görsellerden yrrlnml y z. 35

35 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M 4 1. Çouklr n konuflmlr ile uygun resimleri eflleyiniz. Onu her gün okuyorum. Dünyd ve ülkemde neler oldu unu ondn ö reniyorum. En çok hoflum gidenleri, içinde irçok öykü olnlr. Resimli olnlr n dh d çok seviyorum. Aone oldu um için her y evimize postln yor. Hem ilgilendirii hem de e leneli. Anlm n ilmedi im sözüklerin nlmlr n ondn ö renirim. 36

36 yrrlr ndnd r m m z görsellerden zihnimizde sessiz 2. Cümleleri yukr dki sözüklerle tmmly n z. Okum elirlemek için Bu metni niçin okuml y m? sorusun evp vermeliyiz. Okuduklr m z nlnd rmk, okuduklr m z nlmm z kolylflt r r. Okudu umuzu nlmk için kitptki yrrlniliriz. Bir metni okurken dudklr m z k p rdtmml y z. Bilgimizi, görgümüzü rtt rmk ve çevremizdeki olup itenleri nlmk kitp okumn n 3. Afl dki ümleleri okuyunuz. Do ru oln ümlelerin fl n D, ynl fl olnlr n fl n Y yz n z. Kitp okurken dik oturrk fl m z hfifçe öne e meliyiz. Bir metni sesli okurken konuflur gii okuml y z. E lenmek için kitp okuml y z. Okumk, konuflm ve yzm eerimizi etkilemez. Ak okuml y z ve sözükleri do ru telffuz etmeliyiz. Serest zmnlr m zd sdee kitp okuml y z. Prmkl tkip ederek okumk, sesli okumd r. Okudu umuz metinde konuflmlr vrs u konuflmlr frkl ses tonlr yl okuml y z. 37

37 T E S T O K U M A 4 1. Ayfle kit gözleriyle, dudklr n k p rdtmdn okudu. Ayfle nin ypt okum fl dkilerden hngisidir?. Sesli okum. Sessiz okum. Heeleyerek okum 2. Afl dkilerden hngisine kitp okurken dikkt etmeliyiz?. Syfy k v rrk çml y z.. Syfy çevirirken okumy kesmeliyiz.. St rlr prm m zl tkip etmemeliyiz. 3. Ahmet, kitp okurken nlm n ilmedi i ir sözükle krfl lflt. Bu sözü ün nlm n fl dkilerin hngisinden kesin olrk ö renir?. Sözlükten. Yz m k lvuzundn. Test kit ndn 4. Afl dkilerden hngisi sesli okum kurllr ndnd r?. flitileilir ses tonuyl okumk. Sdee gözlerimizle okumk. Dudklr m z k p rdtmdn okumk 5. Afl dkilerden hngisi sessiz okum kurllr ndnd r?. Konuflur gii okumk. F s ldyrk okumk. Dudklr n k p rdtmdn okumk 6. Afl dkilerden hngisi okumn n yrrlr ndnd r?. Kitplr m z temiz tutmk. Bilgimizi rt rmk. Dinleme eerimizi gelifltirmek 38

38 7. Bflklr n n duygu ve düflünelerini ns l ö reniriz?. Okuyrk. Yzrk. Resim yprk 8. Afl dki okum ile ilgili ilgilerden hngisi ynl flt r?. Okum, nlm eerimizi gelifltirir.. Okum, konuflm eerimizi gelifltirir.. Okum, dinleme eerimizi gelifltirir. 9. Afl dkilerden hngisi flklr için de ypt m z ir okumd r?. Sesli okum. Sessiz okum. çimizden okum 10. Kitplr m z korumk için fl dkilerden hngisini ypml y z?. Az kit ship olml y z, öylee olnlr korumk dh koly olur.. Kyolmmlr için onlr n üzerine etiket yp flt rml y z.. Kitplr m z sdee gündüzleri ve msd oturrk okuml y z. 11. S n ft ir metni sesli okurken neye dikkt etmeliyiz?. Bizden öne okuyn rkdfl m zdn dh yüksek sesle okumy. Çok h zl okumy. Sözükleri do ru telffuz etmeye 12. Hngi çouk ir metni kurllr uygun sessiz okumktd r?. Evren, kimsenin duymy flekilde f s lt yl okudu.. Ege, dudklr n k p rdtmdn gözleri ile okudu.. Erdem, metni prm ile tkip ederek sessize okudu. 39

39 Metnin Bölümleri Sonr dev, Kp lr hemen kpns n! diye rm fl. Çouklr m rn n içindeydi. fiimdi ordn ns l kurtulklr? Yukr dki çouklr metnin geliflme ölümündeler. Metnin en heyenl ölümündeler. Bir metin üç ölümden oluflur: Girifl Geliflme Sonuç 1. Girifl ölümü: Metindeki khrmnlr n, oly n geçti i yerin tn t ld ölümdür. 2. Geliflme ölümü: Anlt ln oly n ns l sonuçln n merk etti imiz ölümdür. 3. Sonuç ölümü: Anlt ln oly ile ilgili merk ettiklerimizin evplr n uldu umuz ölümdür. 40

40 GÜN IfiI I Gün Ifl, çok güzel ir tvuktu. Prlk tüyleri çevresine fl lt lr yy yordu. Herkes onu çok e eniyordu. Am Gün Ifl hiç de mutlu de ildi. Yukr dki ölüm, metnin girifl ölümüdür. Bu ölümde metnin khrmn oln Gün Ifl tn t ld. Onun çok güzel ve mutsuz ir tvuk oldu unu ö rendik. 41

41 Gün Ifl kümesin ir köflesine tünemifl, dertli dertli düflünüyordu. Gün Ifl uçmk istiyordu. Uçsuz uks z gökyüzünde uçmk, sonr d denize dlmk istiyordu. fiu mrt lr ne flnsl! diye düflündü. Onlr hem gökyüzünde uçiliyor hem de fllr n denize sokup ord ne vr ne yok göreiliyorlrd. Keflke ir mrt olsyd m. dedi. Bu ölüm, metnin geliflme ölümüdür. Gün Ifl mutsuzlu undn ns l kurtulk, merk ediyoruz. 42

42 Gün Ifl düflünürken düflünürken uykuy dld. O gee çok güzel ir rüy gördü. Rüys nd mrt olmufltu. Di er mrt rkdfllr yl gökyüzünde dns etmiflti. Uynd nd hâlâ rüyn n etkisindeydi. Birden kl n prlk ir fikir geldi. Mrt olmsm d mrt rkdfllr edineilirim kendime. diye düflündü. En z ndn gökyüzündeki, denizdeki hyt nlt rlr n. Evet, evet mrt lrl rkdfl ol m. Gün Ifl ld u yeni krrl kumsl indi. Ord irçok mrt vrd. Onlrl konufltu. Onlr ne kdr e endi ini, hytlr n ne kdr merk etti ini nltt. Benimle rkdfl olur musunuz? diyerek itirdi konuflms n. Mrt lr Seninle rkdfl olmktn memnun oluruz. dediler. Ardn hftlr, ylr geçti. Gün Ifl n n do um günü geldi. Do um gününün sh ütün mrt lr Gün Ifl n n kümesinin önünde toplnd lr. Gün Ifl n Kpt gözlerini! dediler. Bir l k n n orts n Gün Ifl n yerlefltirdiler ve onu gökyüzünde gezdirdiler. Gün Ifl Ben, gerçekten flnsl ir tvu um. dedi. Elâ KIZILTAN Son prgrf metnin sonuç ölümüdür. Gün Ifl uçilmifltir, mutsuzlu undn kurtulmufltur. 43

43 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M 5 1. Afl dki resimleri ineleyiniz. Bu resimlerde nlt lnlr öykü fleklinde yz n z. Her resmin lt n ir metnin hngi ölümü ol n elirtiniz

44 2. Afl dki metin üç ölüme yr lm flt r. Metnin girifl, geliflme ve sonuç ölümlerini ltlr ndki kutuy yz n z. KÜTÜPHANEDEK KED C K T p fl, flr s zl n verdi i morl ozuklu u ile ord klklm flt. Ne ypml ne etmeli de flu kufllr vlmy ö renmeli? Kendisini rd ir seven, yiyeek veren Selin i n msd. Selin içinden ç kmd ir durumd, zor ir ödevi oldu und kütüphneye giderdi. A o d m kütüphneye gitmeliydi? T p fl kütüphneye kul ederler miydi? T p fl, hr güneflinin l kl lt nd yr m stçik uyumufltu. Uyn n ir güzel gerindi. Yr kpl gözleri yerde k r nt ryn serçelere ilifline komn oldu. fiunlrdn irini yklsm ne güzel olur. diye düflündü. Dh öne de kufllr yklmy çl flm fl m flrmm flt. Kediik y klr n titreterek serçelere yvflç yklflt. Kufllr onun vrl n hissedip hepsi irden hvlnd. T p fl, kütüphnenin odrum kt n n peneresinden içeri girdi. Rflrl dolu ir odn n içinde uldu kendini. Burs rflivdi. T p fl, tozlu kitplr n rs nd kufllrl ilgili ir kitp uldu. Kitpt her tür kufl resmi vrd. T p fl ylnmy flld. Bir st oyun kütüphnede u kit ineledi. Kütüphneden mutlu ir flekilde ç kt. Miyse SERTBARUT (K rm z Fre) 45

45 T E S T 5 M E T N N B Ö L Ü M L E R Ttil yklfl yordu. Ö reniler s nvlr n n flr l geçmesi için tüm güçleriyle çl fl yorlrd. Yrmzl k ypk zmn ile ulm yorlrd. Ee nin s n f ndki ütün ö reniler s nvlr n itmesini, y l sonu töreni için hz rlnmy istiyorlrd. 1. Yukr dki prgrf metnin hngi ölümü olilir?. girifl. geliflme. sonuç 2. Afl dkilerden hngisi ir metnin girifl ümlesi olilir?. Sonr ir dh eni hiç üzmedi.. Gmze ilesiyle o gün pikni e gitti.. Bunu istiyordu m o kdr prs yoktu. 3. Afl dki efllemelerden hngisi do rudur?. Girifl ölümü - Yzr n özelliklerinin nlt ld ölümdür.. Geliflme ölümü - Metindeki kiflilerin ve oly n geçti i yerin okur tn t ld ölümdür.. Sonuç ölümü - Anlt ln olyl ilgili merklr m z n giderildi i ölümdür. 4. Afl dkilerden hngisi ir metnin sonuç ümlesi olilir?. Dh öne onu hiç u kdr sinirli görmemifltim.. O günden sonr ir dh kvg etmediler.. Son zmnlrd dh çok içine kpnd. 5. Afl dkilerden hngisi metnin girifl ümlesi olilir?. Asl lr, hçe içinde iki ktl flirin ir evde oturuyorlrd.. Bu prk, o mhllenin en üyük ve en güzel prk yd.. Bu yüzden kit çok dikktli okuml yd m. 46

46 Krl ir k fl günü penereden d flr y seyrediyordum. ri kr tneleri, penereye do ru geliyordu. Elimi uzt p kr tnelerini tutmk istedim. Bir tnesi r r elime kondu. 6. Yukr dki prgrf ir metnin hngi ölümü olilir?. girifl. geliflme. sonuç 7. Afl dkilerden hngisi ir metnin geliflme ölümü olilir?. M zm z, eve kendini zorl kul ettiren, ne istedi ini ilen, düny güzeli, tekir, eyz, difli ir kediydi.. Anne çuk gel, odmd yip ir fley vr! diye rd küçük k z. Annesi koflrk ody girdi inde gördüklerine innmd.. Çouk, hediyeye çok sevindi. Arkdfllr nd görüp e endi i çiçekli çntdn rt k kendisinin de vrd. 8. Afl dkilerden hngisi geliflme ölümünün özelliklerinden de ildir?. Bize A dh sonr ne olk? sorusunu sordurml d r.. Bizi merklnd rk ir durum olml d r.. Bize öyküdeki oly n mutlu ir sonl itti ini ildiren ölümdür. 9. Gizem, nnesine ir demet çiçek verip oynun sr ld. Bundn öyle yfld klr n nnesiyle pylflmy krr verdi. Art k iliyordu ki nnesi onu gerçekten çok seviyor ve onun iyi olms n istiyordu. Yukr dki prgrf metnin hngi ölümü olilir?. girifl. geliflme. sonuç 10. Afl dkilerden hngisi sonuç ölümünün özelliklerinden de ildir?. Yzr n nltt oly n ns l itti ini elirtti i ölümdür.. Okurun metni okurken en çok merklnd ölümdür.. Anlt ln oly n ir sonu lnd ölümdür. 47

47 Hikâye Unsurlrı Okudu un öykülerde khrmn olrk çouklr m görmek istersin, üyükleri mi? Bene çouklr her zmn khrmnd r. Bir öyküde (hikâyede) ir oly nlt l r. Bu oly genellikle irilerinin fl ndn geçer. Oly kimlerin fl ndn geçiyors onlr öykünün khrmnlr denir. Ayr öykülerde oly n geçti i elli ir zmn ve yer vrd r. Bir öyküdeki oly, khrmn, yer ve zmn hikâye unsurlr denir. 48

48 Hikâye unsurlr n elirlemek için flu sorulr n evplr n rr z: Hikâyede nlt ln oly nedir? Oly kimlerin rs nd geçmektedir? Oly nerede gerçeklefliyor? Oly ne zmn gerçeklefliyor? 49

49 Afl dki metni okuyunuz. DA IN ARDI Ahmet ile dedesi ir köyde yfl yordu. Ahmet, köyün sonundki d n rd n merk ediyordu. D n rd n gitmek, orlr görmek istiyordu. Dedesi, on engel oluyordu. Tehlikelidir, nvr vr, insn yutr! diye korkutuyordu. Ahmet öne inn yordu u sözlere, sonr innmz oldu. çindeki merk gittikçe üyüyordu. Bir yz günü her zmn ypt gii uzklr kmy, d n rd nd ne oldu unu düflünmeye flld. Ne olurs olsun d n rd n gidip görmeye krr verdi. Yerinden klkt, hçe çitini tld. Koflmy flld. Yeni yerler göree i, yeni insnlr tn y için çok heyenl yd. Bir süre sonr d n eteklerine geldi ve d t rmnmy flld. D n tepesine vrd nd köyündeki evler kirit kutusu kdr, trllr ise mendil kdr görünüyordu. D n tepesinden fl y indi. D n öür yn nd her yer yemyeflildi. Bu güzel köyde yflyn insnlr ulmk ve çouklr ile tn flmk için yokufl fl kofltu. Krfl dn ir grup çou un kendisine do ru yklflt n gördü. Çouklr d d n öte yn n merk edip yol ç km fllrd. Birz korkrk ilerliyorlrd m merklr, korkulr ndn dh çoktu. 50

50 Ahmet, onlr yklflt. D n rd ndn geldi ini söyledi. Çouklr d d n rd n merk ettikleri için yol ç kt klr n söylediler. Ahmet e köylerinde nvr olup olmd n sordulr. Köylerinde nvr olmd n m onlr n köyünde nvr oldu unu duydu unu söyledi. Çouklr gülerek köylerinde nvr olmd n söylediler. Çouklr, Ahmet i köylerine götürdüler. Köylerini tn tt lr. Ahmet de onlr kendi köyüne götürdü. Ahmet ve çouklr, söylentilere innmd klr için irirlerini kutld lr. Tlip APAYDIN Bu metinde olylr Ahmet in ve di er köyün çouklr n n fl ndn geçiyor. Öykünün s l khrmn Ahmet tir. Metinde nlt ln oly, d n rd n merk eden çouklr n yfld klr d r. Oly iki köy rs nd ve yz mevsiminde geçmektedir. Bu ilgilerin hepsi u hikâyeyi oluflturn unsurlrd r. 51

51 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M 6 1. Afl dki resimlerle ilgili ir öykü yz ld n zihninizde nlnd rrk öykünün hikâye unsurlr n fl dki ilgili yerlere yz n z. Bu hikâyede Anlt ln oly: Öykünün khrmnlr : Oly n geçti i yer: Oly n geçti i zmn: 52

52 2. Afl dki metni okuyunuz. Metinle ilgili sorulr evply n z. ATATÜRK OLMAK Büyüdü ü zmn ne ol n ir türlü krr veremeyen ir çouk vrm fl. Bir gün s n ft ö retmeni, Attürk ü nltm fl. Onun ülkemizi düflmnlrdn kurtrd n, umhuriyeti kurdu unu söylemifl. flte u hrik ir fley! diye düflünmüfl çouk. Büyüyüne Attürk olmy krr vermifl. Çouk, ö retmenine Ben Attürk olmk istiyorum m ns l Attürk olunur ilmiyorum. demifl. Ö retmeni gülümsemifl. Attürk olmn n okulu yoktur çou um. Çünkü her Türk çou u, sl nd irz Attürk tür. demifl. Çouk merkl Ns l yni? diye sormufl. Ö retmen, Attürk ün ypt klr n nlr, düflünelerini izler, ilkelerini korursn, sende ondn ir prç vr demektir. diye evp vermifl. Çouk, Yni en Attürk olilir miyim? diye sormufl. Ö retmen yine gülmüfl Attürk ü nl yorsn o zten senin içindedir. demifl. Aytül AKAL Bu hikâyede Metnin khrmn kimdir? Metinde nlt ln oly nedir? Oly nerelerde geçiyor? Oly hngi zmnd geçiyor? 53

53 T E S T 6 H K Â Y E U N S U R L A R I Krl ir k fl günü ir çouk penereden d flr y k yordu. Elini uzt p kr tnelerini tutmy çl flt. Ykld ir kr tnesi çoukl konuflmy fld. Bundn irkç y öne denizde ir su dmls yd m. Bir yz günü hv çok s kt, en de s nd m. Is n n d uhr oldum. Rüzgâr eni önüne kt p ory ury sürükledi. Ardn ir süre geçti. Yr uhr yr su olmufltum. Tm y mur olmk üzereyken hv irdenire çok so udu ve en kr tnesi oldum. Senin de elini görüne ury indim. Smed BEHRENG lk efl soruyu yukr dki metne göre evply n z. 1. Metinde nlt ln oly nedir?. Bir çou un ir su dmls n nltt klr. Bir çou kr tnesinin nltt klr. Bir çou un penereden gördükleri 2. Oly, nerede geçiyor?. Bir evin içinde. Bir oyun prk nd. Bir penerenin önünde 3. Oly ne zmn gerçeklefliyor?. Krl ir günde. Güneflli ir günde. Bir yz günü 4. Metinde kim fl ndn geçenleri nlt yor?. çouk. kr tnesi. rüzgâr 5. Metne göre su dmls niçin uhr oluyor?. Hv s nd için. Cn s k ld için. Rüzgâr ç kt için 54

54 Afl dki metne göre 6, 7, 8, 9 ve 10. sorulr evply n z. Kslr nd her hr düzenlenen flenli e çok sevdi i ir yzr d ç r lm flt. Okurlr n, kitplr n imzlykt. Çouk, kitpl ndn o yzr it ütün kitplr ç krd. Pket yp p imz yerine gitti. S r kendine geline: Ben, ütün kitplr n z okudum, unlr n imzlr m s n z, dedi. Yzr: Sen en iyi okurlr mdn iri olml s n, u d enim son kit m. Bunu sn hediye etmek istiyorum, dedi. Çouk, çok mutlu oldu. Mehmet GÜZEL 6. Metinde nlt ln oly nedir?. Çou un kslr ndki flenlikte ld pket. Çou un okudu u kitplr kitpl nd sklms. Bir çou un sevdi i yzr n imz gününde yfld klr 7. Çouk, yzrl ne zmn krfl lfl yor?. Kr ttilinde. fienlik gününde. Yz sonund 8. Çouk, nerede oturuyor?. ksd. köyde. kentte 9. Metinde nlt ln oly n s l khrmn kimdir?. Ks hlk. fienlikteki görevliler. Okumy seven çouk 10. Yzr, çou niçin son kit n hediye ediyor?. Çou u çok güzel uldu u için. Çouk, iyi ir okur oldu u için. Çouk, yzrdn hediye etmesini istedi i için 55

55 K onu ve An Düşüne Merdn mery tlyn iki rkdfl n yfld klr n nltn ir kitp okusk! Bu kit n n düflünesi sk n Fzl hyl kurm! olms n! Okudu umuz y d dinledi imiz ir metinle ilgili Bu metinde nlt ln nedir? sorusun evp verirsek metnin konusunu ulmufl oluruz. Okudu umuz y d dinledi imiz ir metinle ilgili Bu metinden ns l ir ders ç krd m? sorusun evp verirsek metnin n düflünesini ulmufl oluruz. Bir metnin n düflünesini ifde ederken yrg ildiren ümleler kurml y z. 56 Örnek: Konu An Düşüne (An Fikir) Yrd mlflmk, izleri iririmize yk nlflt r r. Temiz olml y z. K sknçl k, insnlr n iliflkilerini ozilir.

56 Afl dki metni okuyunuz. GÖRÜNMEYEN TON NO O gün dersini çl flmdn okul gelen Tonino, ö retmenin derse kld rms ndn çok korkuyordu. Kendi kendine Keflke, görünmez olsm! dedi. Ö retmen yoklmd Tonino nun d n söyleyine Tonino Burdy m! dedi m kimse onu duymd. Ö retmen, Ne yz k ki Tonino, ugün okul gelmemifl! dedi. Böylee Tonino, görünmez oldu unu nld. S n ftki rkdfllr n n sç n çekti, eflylr n ld, s n ft tm ir krgfly neden oldu. Tonino ir süre sonr undn s k ld. Bir pstneye gitti. Çikoltlr n, çeflit çeflit pstlr n td n kt. Pstnedeki müflteriler ve pstnei ne oldu unu nlmd lr. Herkes iririni suçld. Okul d lmk üzereyken okul döndü. Arkdfllr n seslendi. Pstneden ld horoz flekerini ir rkdfl n ikrm etti m kimse onun frk n vrmd. Onu görmüyorlr, on hiç ld rm yorlrd. Snki krfl lr nd hiçir fley yokmufl gii k yorlrd. Tonino eve döndü ünde nne ve s d onu frk etmedi. O zmn Tonino lmy flld. Art k görünmeyen iri olmk istemiyorum. Annemin, m n eni görmelerini, ö retmenimin eni derse kld rms n, rkdfllr m n enimle oyun oynmlr n istiyorum. dedi. Ginni ROPAR Metnin konusu: An düflüne: Görünmez oln ir çou un fl ndn geçenler. Frk edilmek, önemsenmek, hepimiz için çok önemlidir. 57

57 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M 7 1. Afl dki kutulrd yz lnlr ir metnin ölümleridir. Bölümleri do ru s rlyrk okuyunuz. flçi, kul etmifl. Çiftlik shii, rgt, fiimdi trly gitmeden öne hemen khvlt n ypilirsin. demifl. Khvlt çok zm fl. Irgt, doymm fl. Cimri, yoldn geçen ir iflçiyi çevirerek trls nd çl fl rs kendisine irkç kurufl ve üç ö ün yemek veree ini söylemifl. Çiftlik shii Akflm yeme ini de flimdi yemez misin? diye sormufl. flçi elki krn m doyr diye kul etmifl. Çiftlik shii, iflçi yeme ini yedikten sonr Hydi, do ru ifle, hiç rl ks z çl fl! demifl. Çiftlik shii, ö le yeme ini de yiyeilee ini söylemifl. flçi, kul etmifl. Ö le yeme i de çok zm fl. flçi hâlâ doymm flt. flçi, r r yerinden klkm fl. Hy r, teflekkür ederim. Akflm yeme inden sonr çl flmk âdetim de ildir. demifl. Metinde nlt ln nedir?... Metnin n düflünesi nedir?... 58

58 2. Afl dki metni okuyunuz. Metnin konusunu ve n düflünesini yz n z. S VR S NE N HAYAL Bir öküzün y n n st yer kdr ir çukur sulr irikmiflti. Bir smn çöpü de u su irikintisi içinde yüzüyordu. Ordn geçen ir sivrisinek, smn çöpünü görüne üzerine kondu. Çukurdki ir vuç su, on deniz gii görünüyordu. Hele üzerinde ulundu u smn çöpü, onun için ko ir gemiydi. Gö sünü rüzgâr çrk Duymufltum, denizler vrm fl uçsuz uks z. Üzerinde d gii gemiler yüzermifl. Bu gemileri de kptnlr idre edermifl. O denizlerden iri ols ols u olk. O gemilerden iri de iflte indi im u gemi. Kptn m? Herhâlde en flu nd u geminin kptn y m. demifl. Çouklr Mevlânâ dn Hikâyeler Metnin konusu:... An düflüne:... 59

59 T E S T 7 K O N U V E A N A D Ü fi Ü N C E Yln n n iri, ir köye vr p hlk çevresine toplm fl. Pr krfl l nd onlr gelee i söyledi ini ildirmifl. Bir sürü dm toplnm fl yn n. Köylülerden iri fl n kt rmk istemifl. Fl, köylüye irçok güzel fley nltm fl. Sonund köylü flpks n l p yol koyulmk isteyine fl, Dur kl m dostum, prm ödemedin! demifl. Köylü flfl rm fl, Ne prs! Sen her fleyi ilmiyor musun? Ceimde pr olmd n d ilmen gerekirdi. demifl. 60 lk efl soruyu yukr dki metne göre evply n z. 1. Metnin konusu nedir?. Bir köylü ile ir fl n n konufltuklr. Köylülerin fl y kurduklr tuzk. Yln köylü ile dürüst fl n n yfld klr 2. Fl, niçin köylüye güzel fleyler söylemifl?. Köylünün gelee i güzel oldu u için. Güzel fleyler söylemeyi sevdi i için. Köylüyü knd r p prs n lmk için 3. Fl, niçin köylüden pr istemifl?. Pr krfl l fl kt için. Köylüye güzel fleyler nltt için. Gelee i görüp söyledi i için 4. Metnin n düflünesi nedir?. Köylüler ir ry geline içlerinden iri dh esretli olur.. nsnlr knd rmk isteyenlerin oyunlr mutlk orty ç kr.. Herkes yln söyleyeilir, krfl s ndkini knd rilir. 5. Olylr kimlerin rs nd geçmemektedir?. Bir yln ile ir uyn n. Bir köylü ile ir yn n n. Bir çouk ile ir fl n n

60 Bir köylü k z omzund ir çömlek sütle komflu ksdki pzr gidiyormufl. Giderken ir yndn: Bu sütü str, prs yl yüz tne yumurt l r m. diye düflünmüfl kendi kendine. Yüz yumurty kuluçk tvuklr n lt n koyr. En z ndn doksn efl iviv shii olurum. Civivler üyür, piliç olur. Piliçleri str, güzel ir kuzu l r m. Kuzu üyür, komn ir koç olur. Koçu str, ir inekle dn l r m. Ne güzel oynr dn k çy rlrd. Bir o yn, ir u yn derken sevinçle s çrmy fllm fl küçük k z. Omzundki süt çömle i de yere düflüp k r lm fl 6, 7, 8, 9 ve 10. sorulr yukr dki metne göre evply n z. 6. Köylü k z, ksy giderken ne yp yordu?. Yumurtlr sy yordu.. Hyl kuruyordu.. Civivlerini yemliyordu. 7. Sütçü k z, fl dki hyvnlrdn hngisine ship olmy düflünmedi?. Minik ir o y. Komn ir koç. Sevimli ir dn 8. Metnin konusu nedir?. Ksdn köye yoluluk. Sütçü k z n ir dnyl dns. Hyli ir k z n fl n gelenler 9. Metnin n düflünesi nedir?. Hyllerimizi gerçeklefltirmek için gee gündüz çl flml y z.. Çok fzl hyl kurmk izi gerçek hyttn uzklflt r r.. Hyl kurn çouklr dh yrt ve zeki olurlr. 10. Metne ir fll k verseydiniz, u ne olurdu?. Ksdn Dönerken. Sütçü K z n Hylleri. Sevgili Dn k 61

61 An Duygu Okudu un fliir eni duygulnd rd. Ns l ir duygu hissettin? Öfke! Bir fliirin izde uynd rd duyguy fliirin n duygusu denir. Afl dki fliiri okuyunuz. Krdeflim Küçüüktür yürüyemez, Yeme ini yiyemez; Onu nnem giydirir, Giysisini giyemez. Ben okuldn dönüne Çok sevinir görüne. Dünylr onun olur, Yn ndn öpüne. Zekeriy KAYA fiiirin n duygusu krdefl sevgisidir. fiiirin her st r n dize (m sr) denir. Bu fliir 8 dizeden oluflmufltur. Bu fliiri yzn kifli (flir) Zekeriy KAYA d r. 62

62 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M 8 1. Afl dki fliiri okuyunuz. fiiirde d geçen vrl klr n resimlerini oyy n z. YA MUR YA ARKEN Y mur y rken Yerle Gökle Ben de sln r m. Y mur y rken Otl Çiçekle Ben de üyürüm. Y mur y rken Börtü Böekle Ben de flrk lr söylerim. Y mur y rken Kufll Keleekle Ben de sevinirim. Hsn Lâtif SARIYÜCE fiiirin sizde uynd rd duyguyu yz n z Bu duygu içindeyken yüzünüzün fleklinin ns l oldu unu çiziniz. 63

63 2. fiiiri okuyunuz. fiiirle ilgili verilen ümleleri tmmly n z. N NE Sokkt ir nine Elinde ir tor Yü rü yor, A r d mlrl. O kdr yfll ki Tfl rken tors n Tit ri yor elleri. Sorsm, Ht rlr m trihi? Konufls, Duyulur mu sesi? Verin tfl yy m! dedim. Tors n l p kolun girdim. De iflti nine, Kyoldu yüzünün çizgileri Durdu ellerinin titremesi. Bn öyle ir kt ki, Snd m, Annemin gülen gözleri Versem, o n, Nine, Kitp dolu s rt çntm ile Tfl yilirdi. Aytül AKAL fiiirin fll : fiirin d : fiiir dizeden oluflmufltur. fiiirin n duygusu 64

64 T E S T 8 A N A D U Y G U Y ld iki kez çiçek ç yordu, Am meyve vermiyordu Erik m. Dediler ki n: Al lty eline, Yürü üzerine, korkut onu! Art k çiçek çm yor erik m. Y ld iki kez çiçek ç yordu Am rt k çiçek çm yor, Erik m. Dediler ki n: firk lr söyle on, sev. Sevgi sözleriyle yüre ini doldur. Bhr erken dynd u y l kp y. Özdemir NCE lk 6 soruyu yukr dki fliire göre evply n z. 1. Erik n n meyve vermemesi üzerine çou önerilen nedir?. Blt ile onu kesmesi. Blt ile onu korkutms. Blt ile dllr n k rms 2. Bhr erken dynd u y l kp y. sözlerinden ne nl yorsunuz?. Güzel flrk lr söylendi ini. Erik n n çiçek çt n. A n meyve vermedi ini 3. fiiir kç dizeden oluflmufltur? fiiirin fll fl dkilerden hngisi olilir?. Erik A m. Korkk A m. Bhr Seven A m 65

65 66 5. fiir, lt ile n üzerine gidine n tepkisi ne oldu?. firk dinlemek istedi.. A n dllr k r ld.. Çiçek de çmz oldu. 6. fiiirin n duygusu nedir?. A ç sevgisi. A çlr korumynlr k zg nl k. A çlrl dolu ir kente özlem Yirmi dokuz ekimi, Krfl lr z nefleyle. Çünkü u günde erdik, Büyük umhuriyete. 7, 8 ve 9. sorulr yukr dki fliire göre evply n z. 7. fiir, yukr dki dörtlükte hngi duygu içindedir?. Cumhuriyete kvuflmn n mutlulu u. Byrm törenlerinde görev lmn n sevini. Byrk tfl mn n gururu Ekim in nefleyle krfl lnms n n nedeni nedir?. Cumhuriyetin iln edildi i trih olms. Sonhr mevsiminin güzel ir günü olms. Nefleli insnlr n oturdu u ir yerde yflnms 9. fiiirin fll fl dkilerden hngisi olilir?. Ekim Ay. Cumhuriyet Byrm. Güzel Çouklr 10. fiiirin her st r n ne denir?. S rm. Cümle. Dize

66 N K Nerede, ne zmn, ns l, niçin, kiminle uluflk ve ne ypks n z? Okuduklr m zl y d dinlediklerimizle ilgili 5 tne N hrfiyle, 1 tne de K hrfiyle fllyn sorulrd r. Dün oyunkç dn ne ld n? Selin nerede oturuyor? Sinemy ne zmn gideriz? K Kediyi kim d flr rkt? Beni niçin rmd n? Bu psty ns l ypt n z? 5N, n hrfiyle fllyn soru sözüklerini ifde eder: ne, nerede, ne zmn, ns l, niçin 1K ise k hrfiyle fllyn soru sözü ünü ifde eder: kim 67

67 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M 9 1. Afl dki metni okuyunuz. Bugün l k ir sonhr günüydü. Okuldn ç k n eve de il, prk do ru yürüdüm. Arkdfl m Buket, ilk derste Prk sonhr gelmifl. demiflti. Bu yüzden kl m ilk dersten eri prktyd. Prk girdi imde üyülendim snki. Sihirli ir de nek, çlr n rengini sr y, ordoy, k rm z y oym flt. Çntm yere koydum. Önümdeki yfll ç nr sevgiyle sr ld m. flte, u gerçek ir sonhr! diye rd m. Bir nk oturdum. Yprklrdn her irini ir tn d m enzettim. Sr s, Ftofl tu, k rm z s Osmn, yeflili en çok oln yprk ise Umut tu. Umut, hep yeflil pntolon giyer. Birden yprklr, ir süpürge dresiyle kr ir küre in içine t k ld lr. Ben Hey m, ne yp yorsun? Onlr enim rkdfllr m. dedim. Sevim AK Metinle ilgili fl dki 5N 1K sorulr n n evplr n yer verilmifltir. Sorulr n siz yz n z. 1.? Arkdfl m Buket, ilk derste Prk sonhr gelmifl. dedi ? Çouk, okuldn ç k n prk gitti. 3.? Çouk prkt ir nk oturdu. 4.? O gün l k ir sonhr günüydü. 5.? Çünkü çlr n rengi sr y, ordoy, k rm z y oynm flt. 6.? Çouk, yfll ç nr sevgiyle sr ld.

68 2. Afl d Atill ve Aylin in konuflmlr yer lmktd r. Atill n n sorulr ile Aylin in u sorulr verdi i evplr eflleyiniz. Okudu un kit n d nedir? Kit kim yzm fl? Kit ne zmn itirirsin? Kit ns l uldun? Kit nereden ld n? Bu kit n yzr Sevim Ak t r. Sn r m, u kflm iter. Kit n d Bm n Gözleri, Kedi Gözleri dir. S n f kitpl ndn, Ayn getirmiflti. Çünkü izim yfllr m zdki ir çou un fl ndn geçenleri çok güzel ir dille nlt yor. Niçin herkese öneriyorsun? Çok e endim. Herkese öneririm. 69

69 T E S T 5 N 1 K 9 Bugün Güliik, enim n m horozum ilk kez öttü. Sesi çok güzeldi. Güliik e Çok güzel ötüyorsun Güliik m ne olur yerli yersiz ötme! Geçen gün m zmns z öten horozu keserler, diyordu. Senin kesilmene dynmm. Olur mu? dedim. Çetin ÖNER lk üç soruyu yukr dki prgrf göre evply n z. 1. Sesi çok güzel oln nedir?. tvuk. çouk. horoz 2. Çouk, Güliik i niçin uyr yor?. Çok güzel öttü ü için. Olmd k zmnlrd ötmemesi için. Yüksek sesle öttü ü için 3. Çou un s, Zmns z öten horozu keserler. sözünü ne zmn söylemifltir?. dh öneden. dün. ugün 4. Ayflegül, iki st hçede top oynd. ümlesi ile ilgili fl dki sorulrdn hngisinin ev n veremeyiz?. Ayflegül nerede top oynd?. Ayflegül kiminle top oynd?. Ayflegül ne kdr süre top oynd? 5. Bu fliiri Türkçe dersinde yzd m. ümlesi hngi sorunun ev d r?. Türkçe dersinde fliir yzd n m?. fiiir yzmy seviyor musun?. Bu fliiri ne zmn yzd n? 70

70 6. Deniz, ls fiirin den klem ld. ümlesine göre klemi ln kimdir?. Deniz. Deniz in ls. fiirin 7. Afl dki sorulrdn hngisi 5N 1K sorulr ndn de ildir?. Okuldn niçin geç geldin?. Bu resimlerden hngisini istersin?. Teyzeme ne zmn gidee iz? 8. Yunus eyim ve Emine lm, Bor ile ulufltulr. ümlesi fl dki sorulrdn hngisinin ev olmz?. Bor ile kimler ulufltu?. Yunus ve Emine kiminle ulufltu?. Yunus ve Emine den flk Bor ile kim ulufltu? 9. Mehmet Okur, ir sketol oyunusudur. ümlesi fl dki sorulrdn hngisinin ev d r?. Mehmet Okur, sketolu seviyor mu?. Mehmet Okur kimdir?. Mehmet Okur, iyi ir sketolu mu? 10. Afl dkilerden hngisi 5N 1K sorulr ndnd r?. Sütünü neden içmedin?. Bm eve kçt döneek?. En çok hngi oyunu seviyorsun? 11. Sorulr n hepsini do ru evplm fl. ümlesinde lt çizili sözük gruu hngi soru sorulrk ulunur?. kim. ne. neyi 12. Odn n orts nd vrd. ümlesinde ofl rk ln yere hngi sorunun ev gelmelidir?. ne. nerede. neden 71

71 Frklı Düşünmeye Yönlendiren İfdeler Büyüyüne ne olmk istiyorsun? Çouk kit yzr y d çouk doktoru ol m. Resimdeki çouk, çouk kit yzr sözük gruundn sonr y d ifdesini kulln n çou un çouk kit yzr ndn flk ir fley olilee ini nl yoruz. Duygulr m z, düflünelerimizi nlt rken kullnd m z m, fkt, y, y d, nk, vey gii ifdelerden sonr ümlenin nlm de iflir. Örnekler: Seni rykt m m telefon numrn ht rlymd m. Hft sonu pikni e gideektik fkt y mur y d, gidemedik. Ders çl flkt m nk kuzenlerim geline onlrl oyun oynd m. 72

72 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M Ayn nlm gelen ümleleri eflleyiniz. Çok istedi m nnesi d flr ç kms n izin vermedi. Bisiklete vey kyky inelim. Y isiklete inelim y d kyky. Çok istedi fkt nnesi d flr ç kms n izin vermedi. D flr ç kmy çok istiyorsn ç k nk ç r n hemen geleeksin. Çok istedi, u yüzden nnesi d flr ç kms n izin verdi. Tu ve Ee geldi. Hem Tu hem de Ee geldi. Ne isiklete indi ne de kyky. Hem isiklete inelim hem de kyky. Efllenmeyen ümlelerin kutulr n oyy n z. 73

73 2. Afl dki ümleleri m, fkt, nk, y d, vey ifdelerinden iri ile tmmly n z. Her ifdeyi ir kez kulln n z. Alm çok çl flm flt s nv iyi geçmemifl. Sütlç yfl pst yemek ister misin? Almny dki dy m telefon edee iz yz z. mektup Bu kflm resim ypkt m oy klemlerimi okuld unutmuflum. Seninle l flverifle gelee im l flveriflten dönüflte sen de enimle kitevine gideeksin. 3. Afl dki resimlerle, resimlere uygun ümleleri eflleyiniz. Msd ne portkl suyu vr ne de süt. Msd hem portkl suyu hem de süt vr. Msd portkl suyu vr m süt yok. 74

74 T E S T 10 F A R K L I D Ü fi Ü N M E Y E Y Ö N L E N D R E N F A D E L E R 1. Kplum çok yvflt yine de tvfln geçti. ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. vey. m. u yüzden 2. Annesi on her gee msl okumufltu nltm flt. ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelemez?. nk. vey. y d 3. Prlr y çikolty y d dondurmy yetiyordu. ümlesi fl dki ümlelerden hngisi ile yn nlmdd r?. Prlr ne çikolty ne de dondurmy yetiyordu.. Prlr çikolty vey dondurmy yetiyordu.. Prlr hem çikolty hem de dondurmy yetiyordu. 4. nk onu göremedim. ümlesinin fl n fl dkilerden hngisi gelmelidir?. Deniz urd m oturuyor. Deniz e yeni kit göstereektim. Deniz in rkdfl n m u rd n 5. Seni çok seviyorum nk her dedi ini ypmm. ümlesinde lt çizili sözü ün yerine fl dkilerden hngisi geleilir?. m. flyet. y d 75

75 6. Uzun k s, hiç frk etmez, yeter ki s lm ir ip olsun! ümlesindeki noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. m. fkt. vey 7. Resim dersinde yn nd pstel sulu oyn olml d r. ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. fkt. y d. nk 8. Foto rf çok e endim m ümlesi fl dkilerden hngisi ile devm edeilir?. onu koyk çerçevem yok.. foto rf mkinem yoktu.. nnem unu iliyordu. 9. Do um gününe ütün rkdfllr n ç rd kimse gelmedi. ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. nk. y d. ile 10. Bnyo ypt kulklr hâlâ pisti. ümlesinde noktl yere hngisi gelemez?. m. fkt. y d 11. Dersle ilgilenmiyor, ir fleyler okuyor yz yor gii yp yordu. ümlesinde noktl yere hngisi gelmelidir?. çünkü. m. y d 12. Bhçeye ç kmy en de isterdim m polenlere lerjim vr. ümlesinde lt çizili sözük yerine hngisi yz lmz?. nk. fkt. çünkü 76

76 Destekleyii ve Açıklyıı Örnekler Lütfen s l kl olmk ile spor ypmk rs ndki iliflkiyi ir dh nlt r m s n? Spor ypmk s l m z için flrtt r. Yni spor yprsk dh s l kl oluruz. Düflünelerimizin dh iyi nlfl lms için nltt m z konuyu örnekler vererek ç klyiliriz. Yz lr m zd ç kly ve destekleyii örnekler verirken örne in, örnek olrk, özellikle, gii, ç kçs, ç klmk gerekirse, yni, flk ir deyiflle ifdelerini kulln r z. Örnek: Sütten irçok yiyeek elde ederiz. Yo urt, peynir, terey gii yiyeekler sütten yp l r. Yukr dki prgrftn sütten yp ln yiyeeklerin neler oldu unu ö reniyoruz. 77

77 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M Resimlere krk nlt lnlr örneklerle ç kly n z. S l kl difllerimizin olms izim difllerimize ns l kt m z l d r. Örne in... S l m z korumk için temiz olml y z. Özellikle... S l kl olmk ile eslenme rs nd d s k ir iliflki vrd r. Aç kçs... S l kl üyüyeilmek için spor ypml y z. Yni... 78

78 2. Afl dki flpklr n üzerinde yz l olnlr, tk lrd yz l olnlr ç klyn ifdelerdir. Örnekteki gii flpklrl ilgili tk lr eflleyiniz. Mevsimine göre giyinmek izi hstl klrdn korur. Özellikle nyodn sonr temiz çmfl rlr giymeliyiz. S l m z için iç çmfl rlr m z s k s k de ifltirmeliyiz. Yni tk, flpk ve eldiven giymek izi so uktn dh iyi koruykt r. Giysilerimizin yp ld kumfllr d s l m z için önemlidir. Örne in yz n ine ve ç k renk giysiler giyersek güneflten dh z rhts z oluruz. K fl n sok ç krken so uktn korunmk için z fleyler giyeriz. Sentetik giysilerden uzk durml, penye giysiler giymeliyiz. 79

79 T E S T 11 D E S T E K L E Y C V E A Ç I K L A Y I C I Ö R N E K L E R 1. Afl dkilerden hngisi ç kly ifdelerden iridir?. özellikle. göre. kdr 2. Okul gelirken ve giderken yni okul yolund trfik kurllr n uyml y z. ümlesinde ç kly ifde hngisidir?. ve. yni. okul 3. Doktorluk, hemflirelik, hst k l k meslekleri ypn kifliler s l k ln nd çl fln kiflilerdir. ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. yni. gii. göre 4. Afl dki ümlelerin hngisinde ç kly ir ifdeye yer verilmifltir?. Yz n yni hzirn, temmuz ve ustost flpk tkml y z.. Çok s k günlerde güneflte fzl klmml y z.. Terleyine giysilerimizi de ifltirmeliyiz. 5. Yulf, rp, m s r ve u dy gii itkiler trld yetifltirilir. ümlesinde ç kly ifde hngi sözükle s lnm flt r?. ve. gii. itkiler 6. Kzk, yünlü pntolon, h rk gii giyeekler izi s k tutr. ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. k fll k. hrl k. yzl k 80

80 7. Yiyeekleri st n l rken son kullnm trihlerine kml y z. ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. yni. örne in. özellikle 8. Afl dki ümlelerden hngisinde ç kly ve destekleyii ir ifdeye yer verilmemifltir?. Müze yni trihî eser ve kl nt lr n sergilendi i yerleri ziyret etmeliyiz.. Do l güzelliklerimiz, trihî ve turistik klk nmm zd önemlidir.. Geçmiflimizi flk ir deyiflle tlr m z n neler yfld klr n ö renmeliyiz. 9. flk ir deyiflle üyük flehirlerimiz, çok kll kt r. ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. Ülkemizin do usundki flehirler. Denizden uzk flehirler. stnul, Ankr, zmir 10. Gelenekler toplumu ir ry getirir. Örnek olrk sker u urlm, dü ün, k n geesi verileilir. ümlesinde ç kly ifde fl dkilerden hngisidir?. gelenekler. k n geesi. örnek olrk 11. Blkonun üstüne tente yni günefllik ypt rd k. ümlesinde yni sözü ünün kulln lms n n nedeni nedir?. Tente sözü ünün nlm n ç klmk. Tente y d günefllikten irini ypt rd klr n ç klmk. Blkonun günefl ld n elirtmek 12. Sndlye, koltuk moilylrd dik oturml y z. ümlesinde noktl yere hngi sözük gelmelidir?. yni. vey. gii 81

81 Önem Belirten İfdeler Arflt rm ödevimizde özellikle do y korumn n yrrlr n nltml y z. Bene de do y insnlr n verdi i fll zrrlr nltl m. Okuduklr m zd önem elirten ifdeleri dikkte lrk okursk nlt lnlr çok dh koly ve do ru nlr z. Önem elirten ifdeler fll, dh iyi, özellikle, en iyisi, en kötüsü, en z, dh kötü gii ifdelerdir. Örnekler: Temiz olmk s l m z korur. Özellikle ellerimizin temizli i izi irçok hstl ktn korur. En iyisi, ütün vüudumuzun temizli ine dikkt etmektir. Yukr dki prgrft k rm z renkle verilmifl oln sözükler, önem elirten ifdelerdir. 82

82 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M Afl dki ümleleri önem elirten ifdelerden uygun olnlr ile tmmly n z. fll en iyi dh iyi en kötü dh kötü en z özellikle Omlet ypmk için mlzemeler; yumurt, hrt ve mrgrindir. Günde üç ö ün yemek yemeliyiz. khvlt y ihml etmemeliyiz. ir ö reni olmk için çok çl fl yor. Kemiklerimizi güçlendirmek için içeek süttür. fiimdiye kdr yfld m olyd. Önümüzdeki hft hv olkm fl. F rt nl ve krl günler izi ekliyor. Hftd nyo ypml y z. ir kez 83

83 2. Afl dki metinde önem elirten ifdelerin lt n çiziniz. Bir n için içme ve kullnm suyu ulmd m z düflünün. Yflm ne kdr güçleflirdi. çti imiz suyun temiz ve s l m z yrrl olms önemlidir. Temiz su mikroplrdn ve içindeki yn mddelerden r nd r lm fl olml d r. Özellikle kynk sulr dh temizdir. Bütün dünyd oldu u gii ülkemizde de özellikle üyük yerleflim irimlerinde insnlr n krfl lflt en üyük çevre sorunu çöplerdir. Kngurulr n kuyruklr uzun ve kuvvetli yp dd r. Hreket etmelerine yrd m oln kuyruk, yr s çrrken dengede klmlr n d s lr. Kngurulr rkipleriyle o uflurken z plr, sonr çok s k tekmeler tr. Kngurulr n kuyruklr n n en önemli özelli i hem hreket etmelerini hem de kendilerini svunmlr n s lmlr d r. 84

84 T E S T 12 Ö N E M B E L R T E N F A D E L E R 1. Afl dki ümlelerin hngisinde önem elirten ifde yoktur?. Ülkemizi dh iyi tn tmk için her lnd flr l olml y z.. Ülkemizin özellikle do l güzellikleri ve trihî zenginlikleri dikkt çeker.. Ülkemizde genç nüfus fzl oldu u için yeni üniversitelere ihtiyç vr. 2. Okulumuzun en iyi özelli i ümlesi fl dkilerden hngisi ile tmmln r?. lortuvrlr n n olms d r.. ilgisyrlr m z n ozuk olms d r.. çt m z n su s zd rms d r. 3. S n f m z n kitp okuyn ö renisi Ali dir. Çünkü hftd iki kitp okuyor. ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. dh iyi. en iyi. iyi 4. Hvuç yemek gözlerin s l kl olms n yrd m olur. ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. özellikle. en iyi. dh iyi 5. Bz öekler, mutf m zd, nyomuzd dolflilir. yiyeeklerimizin üzerinde gezeilirler. ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. Bfll. Dh kötüsü. En z ndn 85

85 6. Temiz hvn n insn s l ndki önemi suyun önemi kdrd r. Bu yüzden s k s k ç k hvd dolflml y z. Yukr dki ümlede noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. dh iyisi. en z. iyisi 7. Mutlu olmn n kurl insnlr sevmektir. ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. özellikle. en z. fll 8. Çit kofln hyvnd r. ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelemez?. en h zl. en z. en iyi 9. Kitpl klrdki kitplrdn yrrlnmk için istedi imizin d n ilmeliyiz. Görevliye kit n d n söyleyerek l p lmy m z sorml y z. Yukr dki ümlede noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. en z ndn. dh iyi. dh z 10. Oyunlr m z kurllr uygun oynml y z. Oyun oynrken rkdfllr m z k rk sözler söylememeliyiz. Özellikle m z kç l k etmemeliyiz. ümlesinde önem elirten sözük fl dkilerden hngisidir?. kurllr. özellikle. m z kç l k 86

86 Duygusl ve Artılı İfdeler Ben vr y! Bir keresinde tm 50 kg muz yemifltim. Pekiyi, muzlr yedikten sonr kendin kç kilogrm olmufltun? Okuduklr m zd y d dinlediklerimizde rt l ifdelere rstlr z. Dikkt çekmek, merklnd rmk vey güldürmek için rt l ifdeler kulln l r. Örnek: Okulumuzd ir tne prmk çouk vr. Boyu 2 m, u yüzden hep en önde oturuyor. Okul giden ir çou un 2 m olms imkâns zd r. Duygulr m z nltn sözüklere duygusl ifdeler denir. Örnek: Yvrum, n m enim, ir dh enden hersiz ir yere gitme! Seni çok merk ettim. Yukr dki prgrft lt çizili sözükler, duygusl ifdelerdir. 87

87 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M Afl dki fliiri okuyunuz. Her dörtlü ün krfl s n dörtlükte nlt lnl ilgili ir resim yp n z. Bir elmn n peflinde Kofltururken kediler, Pl y k freler Armutlr yediler. Güverine yenildi, Koskomn ir krtl, Aslnlr kp kulu, Tvflnlr oldu krl. Tilki kplum y Kpt r n pençeyi, Byi it kr n, Esir ld serçeyi. Bu msl duyun Cinler ile flfl rd, Periler knd n Kfd n düflürdü. Ay, mutlu ir çon, Tomul filler koyundu. Size nltt klr m, Bir fliirlik oyundu. Bestmi YAZGAN 88

88 2. Çouklr n konuflmlr ndki duygusl ifdeleri k rm z y, rt l ifdeleri mviye oyy n z. Cn m krdeflim üç gündür hstnede. Onu çok özledim. Geçmifl olsun! Krdefline çok üzüldüm. Hstl nedir? Atefli çok yükseldi, ir türlü indiremedik. Annem ile m hstneye götürdü. Krdeflimi ir görsen, dünyn n en güzel çou udur. Eminim güzeldir. Lütfen kendini üzme! Sen üzülüne en de üzülüyorum. Krdeflim ir iyileflsin, ne isterse onu yp m. Ar l desin, l m uçk l desin l m, hem de gerçe ini! Sen çok iyisin, dünyn n en ttl ls s n. Krdeflin çok flnsl. 89

89 T E S T D F 13 U Y G U S A L V E A B A R T I L I A D E L E R 1. Afl dki ümlelerin hngisinde rt l ir ifde yoktur?. Seni dünylr kdr çok seviyorum.. Düny ir yn sen ir yn.. Sen enim için çok de erlisin. 2. Afl dki ümlelerin hngisinde duygusl ir ifde vrd r?. Keflke ç p yüre imi sn göstereilsem, o zmn nlrs n neler hissetti imi.. Son günlerde flehirler rs yold uzlnm nedeniyle trfik kzs oldu.. Bu hft sonu sinemlrd hep duygusl filmler gösterileekmifl. 3. Uzun süredir görmedi iniz ir rkdfl n z size gelmifl; onu görüne fl dkilerden hngisini söylerseniz, onu özledi inizi elirtmifl olursunuz?. Ne de ols uzk yoldn geldin.. Seni krfl md görüne ne yp m flfl rd m.. Kç gün urd klmy düflünüyorsun? 4. Annei im, sensiz ir dünyy kul edemem. ümlesini söyleyen ir kifli için hngisi do rudur?. Annesine krfl duygusl ve rt l ir ifde ile sesleniyor.. Annesinin gönlünü lmy çl fl yor. Çünkü nnesi on küsmüfl.. Annesinden ir fley istiyor. O yüzden öyle konufluyor. 5. Afl dki ümlelerin hngisi endifle elirten ir ümledir?. Neden yr n ize oturmy gelmiyorsunuz?. Nerede kld u çouk? Bfl n ir fley gelmesin!. Krdefli, ir y sonr dünyy geleek. 90

90 6. Ö retmen, Ali ye ir dh ödevini unutmms gerekti ini söyledi. ümlesinde ö retmenin sözlerinin m nedir?. Ali yi uyrmk. Ali yi k zd rmk. Ali yi üzmek 7. Neden dün okul gelmedin? sorusun hngi evp verilirse rt l ir ifde kulln lm fl olur?. Dün yurt d fl n ç kt m z için. Hst oldu um için. Ateflim ç kt için 8. Bugün n m hiçir fley ypmk istemiyor. diyen iri ns l ir durumd de ildir?. n s k lm fl. meflgul. hst 9. ste, gökyüzündeki ütün y ld zlr senin için indireyim. ümlesini söyleyen ir kifli ns l iridir?. tehlikeli. duygusl. umursmz 10. Afl dkilerden hngisi rt l de ildir?. Bir sln miyv dedi.. Minik fre kükredi.. Fre kediden korktu. 91

91 Özetleyen ve Sonuç Bildiren İfdeler Günümüzde ilgisiyr n yrrlr n herkes iliyor. Anne, düflünsene! Bütün düny yklr n n lt nd, ilgisyr dünyy ç ln ir penere. Sonr küçük yflt ö renmek gerekir. Özetle sen ilgisyr istiyorsun. Bir konunun k s nlt lms n o konunun özetlenmesi denir. Özet ildiren ifdeler flunlrd r: özet olrk, k ss, özetle. 92 Anlt lnlr ir son lmk ise sonuç ildiren ifdelerle yp l r. Sonuç ildiren ifdeler flunlrd r: son olrk, sonuund, sonuç olrk. Örnek: Bütün nltt m özetleyeek olursk; Ankr hft içi her gün y fll d r. Sonuç olrk, flemsiyenizi yn n zdn y rmy n z. Prgrft lt çizili sözük gruplr ndn irinisi özet ildiren, ikinisi sonuç ildiren ifdelerdir.

92 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M Afl dki metinlerle u metinleri özetleyen ve sonuç ildiren ümleleri eflleyiniz. G d kln yorsn z, üyük ols l kl sizleri g d klynlr size en yk n olnlrd r. Bz ilim dmlr g d klmy insnlr n irirlerine duyduklr sevgilerini göstermelerinin ir yolu sn yorlr. Biri sizi g d kld nd e er koly g d klnn iriyseniz üyük ols l kl gülüyorsunuz. Yp ln rflt rmlr g d klnm s rs ndki gülüflümüz ile ir flky gülüflümüzün yn oldu unu göstermektedir. Bz ilim dmlr ise g d klnd m zd vüudumuzun verdi i tepkilerin kendimizi korumk mçl oldu unu düflünüyorlr. G d klnm sizin vüudunuz it olmyn fleyin size dokundu unu her veriyor. Size dokunn ir örümekten u do l tepkiniz syesinde kurtuluyorsunuz. Sonuçt g d klnmy vüudun verdi i tepki, sizi tehlikelerden koruyor. K ss iri izi g d kl yors, izi seven iridir. Özetle g d klnd m zd güleriz. 93

93 2. Afl dki ümleleri tmmly n z. K fl n lp lp y my fllyn kr görüne yerimizde durmy z. So u ld r fl etmeden d flr f rlr, kendimizi yumufl k krlr n üstüne rk r z. Krtopu oynr, krdn dm ypr y d k zkl kyr z. K ss Yz n deniz k y s nd denize girmedi iniz zmnlrd ypilee iniz en iyi fley kumdn kleler kurmkt r. Ypt n z kleye çevrenizdeki üyükler de kt l rs dh d zevkli olur. Sonuç olrk Sonhrd çlr n yprklr dökülmeye flld nd yerler sr, k rm z, khverengi yprklrl dolr. Bu yprklr n rs nd yürümek, yürürken yprklr n ç krd klr sesleri dinlemek çok güzeldir. Özetle

94 T E S T 14 Ö Z E T L E Y E N V E S O N U Ç B L D R E N F A D E L E R 1. Odm z s k s k hvlnd rml y z. Çünkü kirli hvy içimize çekmek izi yorr. Özetle temiz hv s l m z için gereklidir. Yukr dki prgrft özet ildiren ifde hngi sözükten öne gelmifltir?. kirli. temiz. hv 2. Ürünün üzerinde ulunn TSE dmgs ürünün güvenilir oldu unu göstermektedir. K ss, TSE dmgs n gören tüketii ürünü rhtl kl lmktd r. Prgrft özet ildiren sözük hngisidir?. TSE. tüketii. k ss 3. Afl dkilerden hngisi özet ildiren sözüklerden de ildir?. özellikle. özetle. k ss 4. Anlt ln ir konunun k s ne oldu unu söylemek için ümleye ns l fllr z?. Bir zmnlr. Özetle. Eskiden 5. Afl dki ümlelerden hngisi sonuç ildiren ir ümledir?. Son gün okul hst oldu um için gidemedim.. Son olrk ödevlerinizi zmn nd ypml s n z.. En son s rd oturmk hoflum gitmiyor. 95

95 6. Krdefli dünyy geline onu sevmedi imizi düflündü. Bizse onun çok iyi ir l ol n düflünüyorduk. Büyüdü ünde irirlerine destek olurlr, kendilerini yln z hissetmezler, diye düflünmüfltük. Bunu k z m z nltt k, sonuçt k ll k z m d Prgrf n devm fl dkilerden hngisi olml d r?. ne demek istedi imizi nld.. hiçir fleyi dinlemek istemedi.. u nltt klr m z innmd. 7. Dengeli eslenmek, spor ypmk, temiz hvd dolflmk Bunlr n hepsi s l m z korur. s l m z korumk için yiyeeklerimize, hreketlerimize, ulundu umuz ortm dikkt etmeliyiz. Noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. Özellikle. Zmn zmn. K ss 8. Okudu umuz ir konudn ne nld m z kendi ümlelerimizle yzmy ne denir?. etimleme. öykü. özet 9. Afl dkilerden hngisi sonuç ildiren ifdelerden de ildir?. Sonuçt. Sonuç olrk. Son zmnlrd 10. Bütün u nltt klr m toprlyk olursm. ümlesi ile yn nlm gelen sözük hngisidir?. Özetle. Toplm. Bütün 96

96 Seep Sonuç İlişkileri Niçin dünyn n en güzeli en de ilim? Çünkü sizden dh güzel iri vr. Bir fleyin seeini ö renmek için Niçin? Neden? sorulr n sorr z. Niçin rkdfllr nl oynm yorsun? Örnekler: Neden eni rm flt n? Seep-sonuç iliflkisini elirtmek için çünkü, neden olrk, için, doly s yl, u nedenle, u yüzden ifdelerini kulln r z. Örnekler: Top oynmy çok sevdi i için ods n n her trf toplrl dolu. Y mur çok y d, doly s yl hçeye ç kmd lr. Gökhn, ugün thty iyi göremedi, çünkü gözlü ünü evde unutmufl. Ödevini yetifltiremedi, u nedenle okul gitmek istemedi. 97

97 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M Afl dki ümleleri ynlr ndki resme krk tmmly n z. Okn, yt ndn hiç ç kmd çünkü Ayn n yeni ir kit oldu, u yüzden Difllerini f rçlmd için Çnts çok rd, u nedenle En sevdi i renk mviydi, doly s yl için her gün tze seze ve meyve yiyor. 98

98 2. Afl dki ümlelerde ofl rk ln yerlere u yüzden, undn doly, doly s yl, için, çünkü, u nedenle ifdelerinden uygun olnlr n getiriniz. Hft sonu l flverifl merkezlerine gitmeyi sevmiyor orlr çok kll k oluyor. Ç plk ykl yere st üflüttü. Ö retmenler Günü söylemeye krr verdiler. ö retmenlerine flrk Hv çok so uktu izin vermedi. nneleri d flr ç kmlr n fiemsiyesini lmy unuttu y murd slnd. Birirleriyle sohet etmek istediler kflm hiç çmd lr. televizyonu u Als n do um günü hediyesi olrk kitp ld ls kitplr çok sever. Evleri deniz kenr nd ütün yz denize giriyor. Eeyi seçmek sy flt lr. 99

99 T E S T 15 S E B E P S O N U Ç L fi K L E R 1. Afl dki ümlelerin hngisinde seep - sonuç iliflkisi kurulmufltur?. Zrrl oldu u için sitli içeekler içmiyor.. En çok portkl suyu içmeyi seviyor.. Akflmlr ir rdk süt içip öyle uyuyor. 2. Afl dki ümlelerden hngisine neden sorusunu sorrsk evp lmy z?. Her zmn klem kutusund yedek klem olur.. Düzenli olmy sevdi i için ods hep topludur.. Aprtmnlr nd hiç yfl t yok u yüzden çok s k l yor. 3. Als ile yn odd kld için ümlesi fl dkilerden hngisi ile devm edemez?. irçok eflylr ortk.. çünkü evde flk od yok.. geeleri hiç korkmuyor. 4. çünkü günefl l yor. ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. Shlr evleri serin oluyor. Evleri çok yd nl k. Evleri zemin ktt 5. Niçin ir kez dh sklmç oynm yoruz? sorusunun ev fl dkilerden hngisidir?. Çünkü rt k oynmk istemiyorum.. Çünkü sklmç oyununu ilmiyorum.. Çünkü hyt md hiç sklmç oynmd m. 100

100 6. Teyzemi göree im için çok heyenl yd m ütün gee uyuymd m. ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. çünkü. doly s yl. oldu u için 7. Amml sdee telefonl görüfleiliyoruz o Almny d. ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. m. doly s yl. çünkü 8. Çok hstyd hft sonunu evde geçirdi. ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelemez?. doly s yl. u yüzden. için 9. çeriyi hvlnd rmk penereleri çt. ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. çünkü. u yüzden. için 10. Bu yki gelirleri yeterli olmd on pntolon lmd lr. ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. çünkü. için. doly s yl 11. Afl dki ümlelerin hngisinde yp ln iflin nedeni ç klnm flt r?. Sçlr çok uzun oldu undn hep topluyordu.. Mvi kolye, gözleri ile yn renkteydi.. Tiytro gösterisini khkhlrl izledi. 12. Sniye, okul koflrk geldi i soluk solu klm flt. ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. için. çünkü. u yüzden 101

101 Krşılştırmlr Benim m senin ndn dh güçlü, dh k ll ve dh komik. T pk enim senden dh k ll, dh güçlü ve dh komik oldu um gii. Durumlr, olylr, kifliler, nesneler rs nd krfl lflt rmlr ypr z. Krfl lflt rm yprken yn s, frkl olrk, enzer, gii, den dh, kdr v. ifdelerden yrrln r z. Örnekler: Çizme ve otun kulln m mçlr enzerdir, ikisi de y korumk için giyilir. Çizme, ottn frkl olrk dh uzundur. Bot d çizme gii k fl n giyilir. 102

102 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M Hngi çouklr yn nlm gelen ümleler kurmufllrd r? Eflleyiniz. Ne kedileri severim ne de köpekleri. Kedileri de köpekleri de sevmem. Köpekler de kediler de evillefltirileilir. Hem kediler hem de köpekleri severim. Köpekleri ve kedileri severim. Köpeklerin ve kedilerin enzer özelliklerinden iri evde esleneilmeleridir. 103

103 2. Afl dki ümleleri enzer, frkl, yn, gii, dh, kdr sözükleri ile tmmly n z. Ali, enim çl flkn de il. Emre Alp de top oynmy sever. Büyükler küçüklerden olrk dh z uyurlr. Mndlin ve portkl n yetiflti i mevsim. kisi de k fl meyvesidir. Üç smkl sy lr, iki smkl sy lrdn üyüktür. Bflk, Buru dn olrk uzun sçl d r. Otomoiller, kmyonlr yvfl de ildir. Bu iki prtmn iririne renkleri k m ndn kisi de mvi renklidir. Evren in oyu Meltem den uzundur. 104

104 T E S T 16 K A R fi I L A fi T I R M A L A R 1. Afl dki ümlelerin hngisinde ir krfl lflt rm vrd r?. Ceren, n göre dh zy f.. Teomn, okuldn sonr prk gitti.. Annem, eni yr n doktor götüreek. 2. Afl dki ümlelerin hngisinde çouk ile çikolt rs nd ir enzerlik kurulmufltur?. Çouklr çikolty çok severler.. Çikolt d çouklr gii çok ttl d r.. Çikolt çouk için hem yrrl hem de zrrl d r. 3. Afl dki ümlelerin hngisinde Hlis ile Ard n n frkl l klr ndn söz edilmektedir?. Hlis in sçlr Ard dn çoktur.. Hlis de Ard gii güler yüzlüdür.. Hlis in de Ard n n d krdefli yoktur. 4. P r l, zy ft r m Ifl l de il. ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. dh. kdr. göre 5. Köyler, kentler geliflmifl de ildir. ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. dh. göre. gii 6. Afl dki ümlelerin hngisinde krfl lflt rm yp lmm flt r?. Sözlük ve nsiklopedi kynk kitplrd r.. Evde hem nsiklopedim hem de sözlü üm vr.. Sözlükler, nsiklopediler kdr genifl ilgi vermez. 105

105 7. Yi it de Özlem de prk gelmedi. ümlesi fl dkilerden hngisi ile yn nlmdd r?. Yi it ve Özlem s k s k prk gelir.. Hem Yi it hem de Özlem prk geldi.. Ne Yi it ne de Özlem prk geldi. 8. Buz d kuzu gii yvru hyvnd r. ümlesi fl dkilerden hngisi ile yn nlmdd r?. Buz ile kuzu yvru hyvnlrd r.. Buz, kuzudn dh üyüktür.. Buz kuzuy göre dh iridir. 9. Göre sözü ü fl dki ümlelerden hngisine krfl lflt rm nlm ktm flt r?. Söyledi ine göre okullr ir hft geç ç lk.. Burs çouklr göre ir yer de il.. Cn göre Cem dh uzun oyludur. 10. Knepe, koltuk küçük de ildir. ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelemez?. kdr. gii. göre 11. Hngi ümlede peynir ve yo urt krfl lflt r lmktd r?. Hem peynir hem de yo urt yemeliyiz.. Yo urt, peynir gii khvlt d pek yenmez.. Mrkette frkl peynir ve yo urt çeflitleri vrd. 12. Kitp okumk kliteli film izlemek de önemlidir. ümlesinde ofl rk ln yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. kdr. için. göre 106

106 Yzm

107 Yzm Duygu ve düflünelerimizi ifde etmenin ir yolu d yz yzmkt r. fiiir, öykü, msl, n ve günlük yzrk hem yzm eerimizi hem de düflünme eerimizi gelifltiririz. Ayr dvetiye, terik krt ve mektup yzrk flklr yl duygulr m z pylfl r z. Yz Yzrken Dikkt Etmemiz Gerekenler Yzmk için hz rl k ypml y z. Niçin u yz y yz m? sorusun evp vermeliyiz. Yz m zd nlml ümleler kurml y z. Yz m z yzrken yn m zd sözlük ve yz m k lvuzu ulundurml y z. Konu d fl n ç kmdn yzml y z. Yz m zd noktlm iflretlerini do ru yzml ve yerinde kullnml y z. Benim yerim neresi? 108

108 Cümle (Tüme) Yr n gittim m dün de seni ry m. Niçin, güzele yemeye ve gezmeye rd? Ah çouklr, ne güzel konuflup nlfl yorsunuz! Söylediklerimizin ve yzd klr m z n do ru ve tm olrk nlfl lms için nlml ümleler kurml y z. Duygu, düflüne, her, istek ve hyllerimizi ildiren sözük vey sözük dizisine ümle (tüme) denir. Cümleler frkl durumlr ifde edeilir. Seni çok özledim. ümlesi ir duyguyu ifde ediyor. Yr n gitr kursum fll yor. ümlesi ir her ildiriyor. Hydi, top oynyl m! ümlesi ir iste i ifde ediyor. Düzenli ve s l kl eslenmeliyiz. ümlesi ir düflüne ildiriyor. 109

109 Sdee ir sözükten olufln ümleler vrd r. Örnekler: Güldük. Çl flt m. Is t yorum. Her sözük gruu ümle de ildir. Örnekler: Çou u Küçük çou u Küçük çou u nnesi yn n Anltmk istediklerimizi tm ve do ru olrk ifde eden ümleler kurml y z. Örnek: ördü nnennem kzk n sözüklerinin nlml ir ümle olms için sözükler flöyle s rlnml d r: Annennem n kzk ördü. Afl dki sözüklerle nlml ve kurll ümleler oluflturl m. izliyoruz hft sdee televizyon sonlr Sdee hft sonlr televizyon izliyoruz. 110

110 Cümlenin Yzımı ve Noktlmsı Sh, kufl sesleri ile uynd m. Yr n sinemy gidee iz. Cümlenin ilk sözü ünün ilk hrfi üyük yz l r. Her gün gzete okurlr. Aprtmnd kç dire vr? Hey, dikkt et, düfleeksin! Cümlenin sonun nokt (.), soru iflreti (?) ve ünlem iflretinden (!) uygun oln konur. Cümlelerimizi Yzrken Çok uzun ümleler kurmml y z. Gereksiz vey eksik sözük kullnmml y z. Noktlm iflretlerini do ru kullnml y z. Yzmdn öne ne yz m z düflünmeliyiz. Yzd klr m z okuyrk do ru yz p yzmd m z kontrol etmeliyiz. 111

111 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M Afl dki ifdelerden ümle olnlr oyy n z. En z ndn merdivenlere Çouklrl khkhlr trken Bütün ile pikni e Çöpleri her kflm Dergiye one olduk. Yr n eve erken Üçünü s n ft okuyorum. K rm z klemimi evde unuttum. Bir rdk s k süt Her gün mutlk kitp Siz ury m tfl nd n z? Mvi gömlek sn yk flm fl. Kâ ttn gemi mi Hst oldu undn Bfl m çok r yor. Ö retmenler ods n krk 112

112 2. Afl dki sözükleri nlml ve kurll ümleler oluflturk flekilde s rly n z. üyüdü - oldu - çouk - deliknl çizgili - ozuldu - fermur - pntolonun güzel - söylüyordu - çok - flrk nöet - koridord - tuttu - ö retmen serinledi i - h rk - için - hv - giydi 3. Afl dki ümlelerin sonun uygun noktlm iflretleri koyunuz. Ö leden sonr sinemy gidelim mi( ) Seni urd m ekleyelim( ) Amn çou um, yerler ky yor( ) Bu romn okumn isterim( ) Dy mlr iki y öne stnul tfl nd lr( ) 113

113 T E S T Y A Z M A Afl dkilerden hngisi ümledir?. Soldu. S sk. Smn 2. Afl dkilerden hngisi ümle de ildir?. S n f girdi. Sh okul. Dersi dinlemedi 3. Senin klemin yeni mi? ümlesinde hngi sözük ç kr l rs ümlenin nlm de iflmez?. senin. klemin. yeni 4. Hngi ümlenin sonun ynl fl ir noktlm iflreti konulmufltur?. Hngi s n ft okuyorsun?. Yfls n, teyzem ize geliyor!. Bu kit n yzr kim. 5. Afl dki sözük dizilerinden hngisiyle ümle oluflturulilir?. yere - su - düfltü - rd. s n f - izim - unutup - koflrk. çouklr - ilk - hçede - öne 6. kll kt - oldukç - m z - ile - ugün Yukr dki sözüklerle ir ümle oluflturuls hngi sözük kulln lmz?. m z. ile. ugün 7. Afl dki ümlelerin hngisi istek ildiriyor?. Bugün Ee geleek.. Okul kedimle gitsem.. Slond kitp okuyor. 114

114 8. Afl dki ümlelerden hngisinin sonun soru iflreti gelmemelidir?. Ory ne kdr zmnd gideriz?. Bu defteri mi kullnks n?. Bu sndlyeye oturilirsiniz? 9. yerlefltirdi - özenle - foto rflr n - lüme sözükleri ile nlml ve kurll ir ümle oluflturuls son sözük hngisi olur?. özenle. foto rflr n. yerlefltirdi 10. Afl dkilerden hngisi iki sözüklü ir ümledir?. Çouk khkhs. Oyun prk. Çouk oynd 11. Günefl çoktn do mufl, rt k sh ümlesinde ofl rk ln yere fl dkilerden hngisi gelemez?. olmufltu. olmufl. olmuyordu 12. Afl dki sözüklerden hngisi tek fl n ümledir?. Ben. Bil. Bol 13. Buru, evde sklnd? ümlesinde noktl yere hngi sözük gelirse soru ümlesi olur?. nereye. dol. mutf 14. nnem kuriye ypt. ümlesinde noktl yere hngi sözük gelemez?. Yr n. Dün. Bugün 15. Müzik dinledik ümlesinde müzi i dinleyen kimdir?. O. Biz. Siz 115

115 Sözük Özgür, nlm n ilmedi in sözüklerin nlmlr n ns l ö renirsin? Anneme ve m sorr m. Onlr d ilmiyors ne yprs n? Amn, o zmn en de ilmesem olur. Özgür, nlm n ilmedi i sözüklerin nlm n ö renmek için flk ne ypilirdi? Duygu ve düflünelerimizi nltmk için sözüklerden yrrln r z. Sözük d r m z ne kdr genifl olurs o kdr güzel yzr ve konufluruz. Ayr nlt lnlr dh koly ve do ru nlr z. Sözüklerin genellikle ir nlm vrd r. Örnek: öykü, tvfln, r Tek fl n nlm olmyn sözükler de vrd r. Örnek: gii, vey, doly Tek fl n nlm olmyn sözükler, ümle içinde nlm kzn rlr. Örnek: Onun gii güzel ir sesim olsun isterdim. 116

116 Sözüklerin Aee Sırsı Anlm n ilmedi imiz sözüklerin nlmlr n sözlükten ö reniriz. Ayr nsiklopediden de irçok sözü ün nlm n ö reneiliriz. Sözlük, nsiklopedi ve yz m k lvuzund sözükler ee s rs n göre dizilir. Aee s rs, hrflerin lfe s rs demektir ç - d - e - f - g - - h - - i - j - k - l - m - n - o - ö - p - r - s - fl - t - u - ü - v - y - z Sözüklerin sözlük s rlms ilk hrflerine göre yp l r. lk hrfler yn ise ikini s rdki hrflere k l r. Bunlr d yn ise ir sonrki hrflere k l r. çouk, oyunk, eek, nne Yukr dki sözükleri sözlük s rs n koymk için ilk hrflerine kmk yeterlidir. Verilen sözüklerin sözlükteki s rln fl flöyledir: nne, eek, çouk, oyunk Krdefl, krne, kr n sözüklerini ee s rs n koyl m. lk üç hrf yn, u yüzden dördünü hrflere kl m. S rlm flöyle olml : krdefl, kr n, krne 117

117 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M Afl dki sözükleri sözlükte ulunufl s rlr n göre üyük t rt l n üstüne yz n z. serüven sergi serin seri sermik Afl dki hyvnlr n dlr n ee s rs n göre tloy yerlefltiriniz

118 3. Afl dki sözükleri sözlükte ulunufl s rs n göre s rly n z tk - t k - tlet - tfl krl - krvt - kredi - krmp k fl - krç - kkl - kn perifln - perde - perhiz - peri

119 T E S T 18 S Ö Z C Ü K 1. Odunu, ormnd yfll, kuru ir kesmifl. ümlesinde kç sözük vrd r? Afl dkilerden hngisi sözlükte nrin sözü ünden öne gelir?. nk fl. ns r. nzl 3. Afl dki sözüklerden hngisi ümle içinde nlm kzn r?. gye. gii. gen 4. Afl dki ümlelerin hngisinde sözük sy s en fzld r?. Evin lkonundn d flr y seyretti.. Bugün ve yr n okullr ttil.. Bütün defterlerinin kenr n tflld. 5. Bu msl Srmn n M rnv dl kediler gzetesinden okudu. Öyle hoflum gitti ki sizlere de nltmktn kendimi lmd m. Yukr dki prgrft kç sözük vrd r? Afl dki sözüklerden hngisinin tek fl n nlm yoktur?. m. k. m 7. Afl dki ümlelerde lt çizili sözükler sözlük s rs n dizilirse hngisi fltn ikini olur?. Bu kflmki film çok güzel.. Hyvnt hçesindeki fil muhteflemdi.. Bir file limon ld m. 120

120 8. Ar ile stnul dn Ankr y dört stte gittik. ümlesinde hngi sözü ün tek fl n nlm yoktur?. ile. dört. stte 9. Afl dki sözüklerden hngisi tek fl n nlm ifde eder?. vey. gii. kir 10. Afl dki ümlelerin hngisinde sözük sy s en zd r?. Kâ t mendille z n sildi.. Ali de yr n ize gelsin.. Biz de size ve teyzeme geleektik. 11. Afl dki sözüklerden hngisi hem hee hem de ümledir?. Bfl. Buz. Bk 12. Afl dkilerden hngisi sözlükte öürlerinden sonr gelir?. ödev. öfke. öksüz 13. Kfes - kfdr - kurg sözükleri sözlükte ulunufllr n göre s rlns hngi sözük sözlükte öürlerinden öne gelir?. kfes. kfdr. kurg 14. Afl dki sözüklerden hngisi tek fl n nlml de ildir?. kdr. keder. kurl 15. Arm n sözü ünün hrflerinden fl dki sözüklerden hngisi oluflturulmz?. rm. m r. r 121

121 Krşıt Anlmlı Sözükler Hydi yukr y gel! Yukr ve fl sözükleri krfl t nlml sözüklerdir. Anlmlr iririnin tersi oln sözüklere krfl t (z t) nlml sözükler denir. Örnekler: Çok h zl konufluyorsun, seni nlmkt zorln yorum. Birz yvfl konuflur musun? Bu ümlelerde h zl ve yvfl sözükleri krfl t nlml sözüklerdir. Olmz, sen fl y gel! Afl dki ümlelerde lt çizili sözükler krfl t nlml d r. Svfl de il, r fl istiyoruz. Uzk yk n ütün krlr dü üne ç rd k. 122

122 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M Keleeklerin içinde yz l sözüklerin krfl t nlml lr çiçeklerin içinde hrfleri kr fl k olrk yz lm flt r. Krfl t nlml sözükleri örnekteki gii eflleyiniz. i e y... n ileri t e i... m z n e... i fl g i r eski e geri g genç... n m... d fl ü ofl o u d... l dr kirli dost fl l y... ttl 123

123 2. Afl dki ümlelerde krfl t nlml sözüklerin lt n çiziniz. Örnek: Üstüne ine kl n frk etmez ir h rk giy. Amm, iyi kötü ir ifl uldu. Alm gee gündüz çl fl p üniversiteyi kznd. Testte üç do ru ir ynl fl m vrd. Güzellik de çirkinlik de herkese göre de iflir. Benim çntm çok hfif, seninki r m? Siyh pntolonund ine eyz çizgiler vrd. 3. Afl dki ümleleri örnekteki gii krfl t nlml s ile tmmly n z. Örnek: Lütfen söyler misin, ç m s n tok musun? Ee, enden uzun mu? Televizyon izlemek yrrl m? Bu prolemi çözmek koly m? Bu oly güler misin? 124

124 T E S T 19 K A R fi I T A N L A M L I S Ö Z C Ü K L E R 1. Afl dki ümlelerin hngisinde phl sözü ünün krfl t nlml s kulln lm flt r?. Her zmn kliteli giysiler giyiyor.. Meyveleri uuz oldu u için pzrdn l yorlr.. St fllrd son günlerde zlm oldu. 2. Afl dki ümlelerin hngisinde krfl t nlml sözükler ir rd kulln lm flt r?. Koridord ir ileri ir geri yürüyüp durdu.. Okuldn sonr irlikte prk gittik.. Önelikle nnemden izin lml yd n. 3. S n f n z n mevudu fzl m? sorusun Hy r diyen iri için s n f n mevudu ns ld r?. çok. z. eksik 4. Afl dki ümlelerin hngisinde krfl t nlml sözükler ir rd kulln lm flt r?. Ufk tefek ir çouktu.. Çnts n t k s doldurmufl.. Az çok söylenenleri nld m. 5. Kovn n içini d fl n y kd. ümlesinde lt çizili sözükler rs ndki iliflki hngi sözük çifti rs nd vrd r?. tutumlu - tutumsuz. - ttl. küçük - ufk 6. Bene sen korkk de ilsin. ümlesinde lt çizili sözük gruunun nlm fl dkilerden hngisidir?. esur. syg l. kvg 125

125 7. Afl dki sözük çiftlerinin hngisi z t nlml sözüklerdir?. lçk - yüksek. dr - k s. - s z 8. Resim kursun ilk flld nd emiydi. ümlesindeki lt çizili sözü ün krfl t nlml s hngi ümlede kulln lm flt r?. Ahmet, çuk ö renen ir çouktur.. Usts n n her dedi ini yp yor.. S n f n en çl flkn ö renisiyim. 9. fiiflmn - ilk - zy f - r - son sözükleri krfl t nlml lr olrk efllefltirildi inde, hngi sözük tek kl r?. fliflmn. ilk. r 10. Okulumuzd kâ t tüketimi çok fzld r. ümlesinde lt çizili sözü ün krfl t nlml s fl dkilerden hngisidir?. isrf. hrms. üretimi 11. Ekmek tze mi? ümlesini lt çizili sözü ün krfl t nlml s ile devm ettirirsek ofllu fl dkilerden hngisi gelir?. yt m. yeni mi. s k m 12. Afl dki ümlelerin hngisinde krfl t nlml sözükler ir rd kulln lmm flt r?. A ttl irçok oly yfld k.. Bsit ve zevkli ir oyundu.. Küçük üyük herkes onu lk flld. 126

126 Eş Anlmlı Sözükler Deniz, n defterime ir fleyler yzmk ister misin? Evet m on n de il ht r defteri denir. Deniz ile Turgut yn nlm gelen iki frkl sözük kulln yorlr. An ve ht r sözüklerinin nlmlr yn d r. Yz l fllr frkl, nlmlr yn oln sözüklere efl nlml (nlmdfl) sözükler denir. Örnekler: Anlm n ilmedi i kelimelerin nlmlr n sözlükten ö rendi. Anlm n ilemedi i sözüklerin nlmlr n sözlükten ö rendi. Bu ümlelerde kelime ve sözük sözükleri efl nlml d r. Televizyonu onrms için yetkili servisi rd k. Televizyonu tmir ettirmek için yetkili servisi rd k. Bu ümlelerde onrmk ve tmir etmek efl nlml d r. 127

127 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M Afl dki ümlelerde lt çizili sözüklerin efl nlml lr n ulmy yerlefltiriniz. Soldn S 1. Dün kflm misfirleriniz mi vrd? 2. Bu konud seninle yn fikirdeyim. 3. Do um günümde rkdfllr m n hediyesini çok e endim. Yukr dn Afl y 1. Bnnem ihtiyrd r m dinçtir. 2. Bu soruyu kim yn tlyilir? 3. Okudu un öykünün d nedir?

128 2. Afl dki ümlelerde lt çizili sözüklerden yn nlm gelenleri eflleyiniz. Efl nlml sözükleri tloy yz n z. Süt içmesi ve sporulu u onu çok kuvvetli ypt. lyd n n en üyük iste i pilot olmk. Onun kdr korkusuz flk iri görmedim. O kdr güçlü ki o r çnty tek fl n tfl d. Süpermen gii esur olmk istiyorum. Lütfen ir dh iririmize güenmeyelim. Bn dr lms n çok üzüldüm. Bir dilek tut. Efl Anlml Sözükler kuvvetli güçlü 129

129 T E S T 20 E fi A N L A M L I S Ö Z C Ü K L E R 1. Afl dki ümlelerin hngisinde koly sözü ünün efl nlml s kulln lm flt r?. Böyle sit sorunlr kendin çözmelisin.. Zor d ols on hissettiklerimi nltt m.. Y mur ütün h z yl y yordu. 2. Afl dki ümlelerin hngisinde efl nlml sözükler ir rd kulln lm flt r?. Onun düflüneleri enim fikirlerimle yn yd.. Arkdfllr ml güle oyny pikni e gittik.. Anltt klr n flöyle öyle irz nld m. 3. Afl dki sözük gruplr ndn hngisi efl nlml d r?. svurgn - tutumlu. orç - lk. dize - m sr 4. Duygu - his - terüeli - yetenekli - deneyimli sözüklerini efl nlml lr olrk efllefltirirsek, hngi sözük tek kl r?. duygu. terüeli. yetenekli 5. Almny dyken vtn m z çok özledik. ümlesindeki lt çizili sözük ile yn nlm gelen sözük hngi ümlede vrd r?. Hlk n üyük ço unlu u oy kullnd.. Yurdumun flkenti Ankr d r.. Bir milletin en de erli vrl dilidir. 6. Afl dki ümlelerin hngisinde efl nlml sözüklerin ir rd kulln lms ndn doly ir nlt m ozuklu u vrd r?. stek ve dileklerini s ryl nltml s n.. Bu kdr h zl koflrsn düfleilirsin.. Bütün sorulr do ru evpld m sevindim. 130

130 7. Bu dersi dinleme m m iliyorsun. ümlesindeki lt çizili sözü ün efl nlml s hngi ümlede vrd r?. Bütün gyesi s n f irinisi olmkt.. Hngi mesle i seçee ine henüz krr vermedi.. En de erli vrl m z ilemizdir. 8. Vzodki çiçekleri itin ile düzenledi. ümlesindeki lt çizili sözü ün efl nlml s fl dki ümlelerin hngisinde kulln lm flt r?. Oldukç kir ve n yk n iriydi.. Teyzesi ile do um günü psts n özenle ypt.. Onu u konud uyrmn hiç gerek yoktu. 9. I. svfl - r fl II. güç - kuvvet III. hisse - py Yukr dki efllemelerden hngilerinde efl nlml sözükler kulln lm flt r?. Yln z I. Yln z II. II ve III 10. Özrü khtinden üyük, ypt hty ile ile kul etmeyip rkdfl n flikâyet ediyordu. ümlesinde ht sözü ünün efl nlml s hngisidir?. özür. kht. flikâyet 131

131 Eş Sesli Sözükler Emel, ne yp yorsun? Yz ttilinde tn flt m rkdfl m Gizem e mektup yz yorum. Emel in ümlesinde iki yz sözü ü geçmektedir. Bu yz sözüklerinden iri mevsim d öürü ise yzm ifli nin d d r. Yz l fllr yn, nlmlr frkl oln sözüklere efl sesli (sestefl) sözükler denir. Örnekler: Anneme ir demet gül ld m. Böyle üzgün durm, lütfen gül! Yukr dki ümlelerde gül sözü ü frkl nlmlrd kulln lm flt r. Birini ümlede gül, ir çiçe in d d r. kini ümlede gül sözü ü gülmek eylemi nlm nd kulln lm flt r. Gül sözü ü efl sesli ir sözüktür. 132

132 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M Afl dki resimlerdeki vrl klr n hem resimdeki nlm yl hem de öür nlmlr yl ümleler kurunuz. Örnek: Yüzündeki yr on esrrengiz ir hv veriyor. Denizde yüz m çok ç lm

133 2. Afl dki ümlelerde efl sesli oln sözükleri kutu içine l n z. Örnek: Her y ir kitp okuyorum. Ok ç k kl n çydnl k ynm fl. Yn dil ö renmek için kurs gidiyor. Sh y n dolu, ütün çlr n çiçeklerini dökmüfl. Her gün iki ekmek l yoruz. Al u tktulr tktuk y götür. Hydi, güzel kuflum uç. Bu kuleyi oz, tekrr yp. Bilgisyr n fifli ç kt. Kufllr için lkon u yemden sç. Aykk s n n lr renkli ve çok uzun. Çuk urdn kç. 134

134 T E S T 21 E fi S E S L S Ö Z C Ü K L E R 1. Küçük k z, sessize oyun oynuyordu. ümlesinde hngi sözük efl seslidir?. küçük. k z. oyun 2. Afl dki ümlelerin hngisinde efl sesli ir sözük yoktur?. Bu pzr, pikni e gidee iz.. Her y nnennemi ziyret ederiz.. Hstlnd ndn günlere uyuymd. 3. Arl k sözü ü hngi ümlede frkl nlmd kulln lm flt r?. Arl k y nd m zlr indirime girdi.. Lütfen kp y rl k tutun, içerisi hvlns n.. Y l n en son y rl kt r. 4. Ben, tfl koleksiyonu yp yorum, y sen? ümlesinde efl sesli sözükler hngileridir?. en - tfl. koleksiyon - sen. ypmk - y 5. Afl dki ümlelerin hngisinde irden fzl efl sesli sözük vrd r?. Alnl rn zd kç yfl frk vr?. Hngi tür kitplr okumktn hoflln rs n?. Dün okul kim gelmemiflti? 6. Afl dki sözüklerden hngisi efl sesli de ildir?. Sr. Sz. Sl 7. Her söylenene kn diyen mi vr sn? ümlesindeki kn sözü ü fl dkilerin hngisinde u ümledeki nlm yl kulln lm flt r?. Kn yp yiyeekler yemeliyiz.. Adm, hstnede kn ekliyordu.. Lütfen on knm, yln söylüyor. 135

135 8. K r sözü ü fl dki ümlelerin hngisinde frkl ir nlmd kulln lm flt r?. Mkrnlr ikiye k r, sonr suy t.. Sen de s n fl k r gezisine git.. ki yumurt k r, peynirle ye! 9. Un ile suyu kr, hmur yp. ümlesinde hngi sözük efl seslidir?. un. kr. hmur 10. Ekme i öne ine dil, sofry öyle getir. ümlesindeki lt çizili sözük fl dkilerden hngisinde u ümledekinden frkl nlmd kulln lm flt r?. Dilinin üstüne ilç koyup emdi.. Bunlr dil, öyle servis yp.. Sndviç için peynir dil, güzel olur. 11. Hngi ümlede efl sesli ir sözük vrd r?. Onun sorumlulu u çok fzld r.. Bir gün stnul gidee im.. Art k sen de ury gelme. 12. Bu kitplr u rf diz. ümlesindeki diz sözü ü fl dkilerden hngisinde u ümledeki nlm yl kulln lm flt r?. Bu diz ile hiç ir yere gidemezsin.. Diz oyu y n krd oyun oynd k.. Brdklr diz, sonr çy doldur. 136

136 Hee Sizlerin içinden ç k p geldim. Uzun çl flmlr m sonuund hem hrf hem de ir sözük olrk krfl n zdy m! A z m z n ir hreketiyle söylenen ses ve ses toplulu un hee denir. Sözüklerin z lr ir heeli z lr ise irden çok heelidir. Bir sözük z m z n kç hreketiyle söyleniyors sözük o kdr heeden oluflmufltur. Bir sözü ün heelerini teker teker söylemeye heeleme denir. Bir sözü ün heelemesi yp l rken heeler rs n k s çizgi konulur. Örnek: Arkdfll k sözü ünün heelerine yr lm fl hâli r-k-dfl-l k fleklindedir. Bu sözük dört heelidir. 137

137 Hrf Türk lfesinde 29 hrf vrd r. A B C Ç D E F G H I J K L M N O Ö P R S fi T U Ü V Y Z ç d e f g h i j k l m n o ö p r s fl t u ü v y z Ünlü (Sesli) Hrfler Tek fllr n okunn hrflerdir. - e - - i - o - ö - u - ü Ünsüz (Sessiz) Hrfler - - ç - d - f - g - - h - j - k - l - m - n - p - r - s - fl - t - v - y - z Bir sözükteki hee sy s n sözükteki ünlü hrfleri syrk d uliliriz. k r v t Krvt sözü ü iki Örnekler: heelidir. Çünkü içinde iki ünlü hrf vrd r. 1 2 r e s s m l k Ressml k sözü ü üç heelidir. Ressml k sözü ünün içinde üç ünlü hrf vrd r. 138

138 Heeler ve Hrflerle lgili Kurllr Bir hee en z ir hrften en fzl dört hrften oluflur. Bir hrfli heeler: -dm, i-nek, ü-tü Bu sözüklerin ilk heeleri ir hrflidir. ki hrfli heeler: t-ne, k-r, pi-de Yukr dki sözüklerin heelerinin her iri iki hrflidir. Üç hrfli heeler: Kr-defl-lik sözü ünde her hee üç hrflidir. Dört hrfli heeler: Dert-li, klp-siz sözüklerinin ilk heeleri dört hrflidir. Türkçe sözüklerin fl nd hrfi ulunmz. Türkçe sözüklerin sonund,, d, g hrfleri ulunmz. Türkçemizde z sözükler tek heelidir. Örnek: Sert, mert, dört, tt, flrt O hrfi hem hee hem de sözüktür. 139

139 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M Afl dki prflütlerde sözükler yz l d r. Bir heeli sözüklerin ulundu u prflütleri sr y, iki heeli olnlr mviye, üç heelileri k rm z y oyy n z. Türk trfik yurt elçi progrm nt l k Attürk int prenses Andolu umhuriyet 140

140 2. Afl dki sözükleri heelerine do ru yr lm fl hâlleri ile eflleyiniz. gü-zel-lik televizyon kr-n-fil s-p-nk krnfil lo-ko-mo-tif tel-ev-iz-yon spnk s-p-nk k-rn-fil güzellik te-le-viz-yon güz-el-lik lokomotif lok-o-mo-tif 141

141 T E S T H E C E Afl dkilerden hngisi hem hrf hem de heedir?. e. l. k 2. Afl dki sözüklerden hngisi heelerine ynl fl yr lm flt r?. el-i-se. k y--fet. pn-to-lon 3. Afl dkilerden hngisi tek heeli ir sözük de ildir?. plj. spor. kle 4. Afl dkilerden hngisi ir ünlü iki ünsüz hrften oluflmufltur?. r. ilk. ee 5. En güzel mevsim hrd r. ümlesinde kç sesli hrf vrd r? Afl dki sözüklerden hngisinin hee sy s fzld r?. krepon. gençlik. geleek 7. Afl dki sözüklerden hngisi trmpet sözü ü ile yn hee sy s n shiptir?. fleftli. portkl. elm 8. Afl dki sözüklerden hngisinde ünsüz hrf sy s en fzld r?. p rlnt. p rs. pirmit 9. Afl dkilerden hngisi yp flkn sözü ünün heelerinden iridir?. yp. p fl. fl 10. Afl dki sözüklerden hngisi üç heelidir?. krvt. trmpet. mikrofon 142

142 11. Onu dört gündür görmüyorum. ümlesinde iki heeli kç sözük vrd r? Afl dki hrflerden hngisi lfede dh öne yer l r?. k. m. n 13. Afl dki ümlelerin hngisinde iki ünlünün yn yn gelmesiyle olufln ir sözük vrd r?. Hft sonu sirke gittik.. Yzd m fliiri herkes e endi.. Seni ugün çok özledim. 14. Afl dki sözüklerden hngisinin hee yr m ynl flt r?. kul-k-l k. tu-v-let. sn-dl-ye 15. Afl dki sözüklerden hngisinin hee sy s di erlerinden zd r?. prk. pide. pso 143

143 Kelime Türetme Ey çiçekçi ve çiçeklik, ikiniz de enden türediniz, u yüzden n syg l dvrn n! -i, -li, -lik ve -siz ekleri eklendi i sözüklerin nlmlr n de ifltirir. Böylee u ekleri ln sözüklerden yeni sözükler oluflturulur. Örnekler: Kitp sözü üne -lik eki getirildi inde kitpl k sözü ünü elde ederiz. Kitp sözü üne - eki getirildi inde kitp stn kifli nlm n gelen kitpç sözü ünü elde ederiz. Kitp sözü üne -li eki getirdi imizde kit oln nlm n gelen kitpl sözü ünü elde ederiz. Kitp sözü üne -siz eki getirdi imizde kit olmyn nlm n gelen kitps z sözü ünü elde ederiz. 144

144 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M Afl d soldki resimlerle gösterilen vrl klr eklerden uygun oln ir tnesini getirerek s dki ilgili resimle eflleyiniz. -luk -l -çi -s z -lük -siz -i 145

145 2. Afl dki eklerle yeni sözükler türetiniz. simitçi... -i l l k s z

146 T E S T 23 K E L M E T Ü R E T M E 1. Afl dki ümlelerin hngisinde -l k eki lm fl ir sözük vrd r?. Yolulu ç kmdn öne eni rd.. Soluk enizli s sk ir çouk.. Bl k yemek çok yrrl d r. 2. Afl dki ümlelerin hngisinde lt çizili sözük ek lrk nlm de ifltirmifltir?. Ods n n duvrlr koyu pemedir.. Her gün mutlk kit n okur.. Krl ir günde yol ç kt lr. 3. Afl dki ümlelerin hngisinde lt çizili sözük, yol sözü ünün ek lms ile frkl ir nlm ship olmufltur?. Yold irçok kmyon gördük.. Yolulr mol yerinde çy içtiler.. Yolu uztmn n nlm yok. 4. Afl dkilerden hngisi -i eki l rs ir meslek d olur?. yol. nöet. su 5. Afl dki sözüklerden hngisi ld eklerden doly iki kere nlm de iflikli ine u rm flt r?. ykk. m. gözlükçü 6. Y mur hvlrd d flr y seyretmek hoflum gider. ümlesinde y mur sözü ü hngi eki l rs ümle nlml olur?. -u. -lu. -luk 7. Afl dki ümlelerin hngisinde -li eki lm fl ir sözük vrd r?. Pmuklu giysiler teri emer.. Kolu dün kflmdn eri r yor.. Bugün on dkik dolu y d. 147

147 8. Afl dki ümlelerin hngisinde -s z eki lm fl ir sözük yoktur?. Öyle korkusuz ki krnl kt tek fl n yürür.. Siz dh öne urd m oturuyordunuz?. Asl ütüsüz ir pntolonu giymez. 9. Moily yeni ir slon tk m ypt. ümlesinde noktl yere fl dki eklerden hngisi gelmelidir?. -. -l. -l k 10. Afl dki sözüklerden hngisi ld ekle yeni ir nlm kznm flt r?. Tuzlu. Bolu. So 11. Afl dki sözüklerden hngisi -l eki lm flt r?. deli. dili. demli 12. Afl dki sözüklerden hngisi hiç ek lmm flt r?. krgöz. kirl k. köylü 13. Hngi ümlede ld ekten doly nlm de iflmifl ir sözük vrd r?. Mektuu siyh klemle yzd.. Sen de izimle gel.. Çresiz, tek fl m gittim. 14. Gün sözü üne hngi ek gelirse yeni ir sözük oluflur?. -ler. -lük. -ün 15. Hngi sözü ün ld ekten doly nlm de iflmemifltir?. sr l k. krlr. flnss z 148

148 Adlr Çevremizde gördü ümüz her fleyin ir d vrd r. Peki, unun d nedir? nsnlr nl ve ns z ütün vrl klr ir d vermifllerdir. Sdee ir vrl n d oln sözüklere tekil d denir. Örnek: r, top, çouk Ayn türden irden fzl vrl n d oln sözüklere ço ul d denir. rlr, toplr, çouklr Örnek: Tekil dlr ço ul ypmk için sözü ün sonun -ler, -lr eki getiririz. 149

149 Özel Adlr Tek oln, öteki vrl klr içinde ir enzeri olmyn vrl klr verilen dd r. Bfll özel dlr flunlrd r: nsn d ve soydlr, Adr GÜZEL, Defne SÜMER K t dlr Asy K ts, Avrup K ts Ülke dlr Türkiye, Almny, ngiltere Ulus dlr Türk, Almn, ngiliz fiehir dlr Ankr, stnul, Pris Köy, ks, mhlle, dde, sokk dlr Htuno lu köyü, Tnp nr kss, Öneei Mhllesi, Tunus Cddesi, Ç nr Sok Evimizde esledi imiz hyvnlr verdi imiz dlr Minnofl, Krfl Özel dlr n ilk hrfi üyük yz l r. 150

150 Tür Adı Ayn türden vrl klr n ortk dlr n tür d denir. Örnek: Kedi tüm kedilerin ortk d d r. Bu yüzden tür d d r. Vrl klr n Kime Ait Oldu unu Gösteren Ekler Ayfle Oyun m güzel mi? Tolg Evet çok güzel, enim rm güzel mi? Adlr gelen z ekler, o vrl n kime it oldu unu elirtir. Oyun m sözü ündeki - m eki oyun n Ayfle ye it oldu unu elirtir. Arm sözü ündeki -m eki rn n Tolg y it oldu unu elirtir. Örnekler: Klemim sözü ü enim klemim söz gruuyl yn nlmdd r. klemin senin klemin klemi onun klemi klemimiz izim klemimiz kleminiz sizin kleminiz klemleri onlr n klemleri 151

151 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M Afl dki kmyonlrdn, üstünde özel d ulunnlr k rm z y oyy n z. Cdde nönü Cddesi Göl D ngilizler Ülke Avrup A r D Ulus Vn Gölü Aylin Çm Sok fiehir Sokk Krfl Güney Afrik K t Millet 152

152 2. Afl dki tekil dlr ço ul, ço ul dlr tekil olrk yz n z. Tekil Adlr Ço ul Adlr çikolt kp lr sks l klr çerçeve gözlükler tepsi insnlr 3. Cümlelerde ofl rk ln yerlere -im, -in, -i, -imizi, -iniz, -leri eklerinden uygun oln n getiriniz. Her eki ir kez kulln n z. Ayfle, klem urd klm fl. S ol m u enim klem de il. Sizin defterler ne kdr düzenli! Evet, çünkü iz defterler temiz kulln yoruz. Bu, Ali nin defter de il mi? Keml ile Ali nin defter yn s rd duruyor. 153

153 T E S T A D L A R Onlr neyi r yorlr? sorusunun ev fl dkilerden hngisi olilir?. çntlr n. çnty. çnts 2. Afl dki ümlelerde lt çizili dlrdn hngisi tekil dd r?. Misfirlerimize pst ikrm ettik.. Defterlerimizi k rm z kpl kpld k.. Arkdfl m z evimize dvet ettik. 3. Afl dki ümlelerde lt çizili sözüklerden hngisi özel dd r?. Mhllemize yeni ir prk yp ld.. K rflehir, güzel ir flehrimizdir.. Ülkemiz, iki k t rs ndd r. 4. Fidnl klr sözü ünü tekil ypmk için hngi eki kld rml y z?. -dn. -l k. -lr 5. Afl dki sözüklerden hngisi irden fzl vrl n d d r?. kiler. krlr. kurl 6. Afl dki sözüklerden hngisi dd r?. kdr. kl n. ksp 7. Afl dki özel dlrdn hngisinin yz m ynl flt r?. Kyseri li komflumuz ize pst rm getirdi.. Cumhurflkn Ankr y döndü.. Gizem in nnesi ize pst verdi. 154

154 8. Afl dki ümlelerde lt çizili sözüklerden hngisi özel dd r?. Ö retmen, ize oyun oyntt.. Doktor, hstlnd m için reçete yzd.. Bonuk, her gün enimle oynr. 9. Toklr kyoldu. Sçlr m toplymd m. Yukr dki ümlelerde noktl yere hngi ek gelmelidir?. - m n 10. Afl dki sözüklerden hngisi sdee ir vrl n d d r?. güller. çiller. p nr 11. Afl dki sözüklerden hngisi tür d de ildir?. Tiflört. Tülin. Tren 12. Afl dki ümlelerin hngisinde deniz sözü ü özel d de ildir?. Türkiye nin üç trf denizlerle çevrilidir.. Deniz, s k s k so uk lg nl n ykln r.. Krdeniz, ülkemizin kuzeyindedir. 13. Benzeri ulunmyn ir vrl n d oln sözüklere ne denir?. tekil d. özel d. tür d 14. Uçurtmlrdki sözü ünden sdee ço ul d ç kr l rs sözük ns l olur?. uçurtmdki. uçurtmd. uçurtm 15. Hngi sözük irden fzl vrl nltmktd r?. piflmniye. peynirler. pzrl k 155

155 Adlrın Yerine Kullnıln Sözükler fiunu lilir miyim? Bunu d ister misiniz? Yukr dki resimde flunu sözü ü klem sözü ünün yerine kulln lm flt r. Bunu sözü ü ise silgi sözü ü yerine kulln lm flt r. Ben Sen O Yukr dki resimlerde en, sen, o sözükleri kiflilerin dlr yerine kulln lm flt r. Biz, siz, onlr, flunlr, unlr, iri, irileri gii sözükler de dlr n yerine kulln ln sözüklerdendir. 156

156 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M Afl dki metni okuyunuz. Metinde geçen kiflilerin yerine kulln ln sözükleri oyy n z. Merh enim d m Sevinç. Ben gerçekten d m gii hep sevinçliyimdir. Küçük fleylerden mutlu olurum. Örne in, n ir rkdfl m n gülümsemesi eni mutlu eder. Arkdfllr m çok severim. Onlr sürprizler ypmktn hoflln r m. Sn d öyle olmn öneririm. 2. Afl dki sözükleri oflluklrd uygun yerlere yz n z. Ben Ben, çl flt m. Sen, çl flt. O, çl flt k. Biz, çl flt n. Siz, çl flt lr. Onlr, çl flt n z. fiunu, hiç, denedin mi? Bunu, sen l,, en ly m. 157

157 3. Afl dki noktl yerlere vrl klr n d yerine kulln ln sözükleri yzrk ümleleri tmmly n z. hngi sokkt oturuyorsunuz? nereden geliyorlr? izim rkdfllr m zd r. siz onlr herkes unu Otoüse inemedim. trene hiç indin mi? Yr n kflm gidee iz. Ö retmen, ilgili eni dinlesin, nltt klr ml sorulr sor m. dedi. lütfen Ard y verir misin? görmüfl müydün? izim prtmn yeni tfl nd lr. en sen o iz 158

158 T E S T 25 A D L A R I N Y E R N E K U L L A N I L A N S Ö Z C Ü K L E R 1. Onu n lütfen üç günlü üne verir misin? ümlesinde hngi sözükler d n yerine kulln ln sözüklerdir?. Lütfen - verir misin. onu - n. üç - günlü üne 2. Afl dkilerden hngisi ir kiflinin d n n yerine kulln lmz?. en. flunu. sen 3. Afl dki ümlelerin hngisinde d n yerine kulln ln ir sözük vrd r?. Kitp en iyi rkdflt r.. Süt s l m z için yrrl d r.. Spor ypmk izi güçlendirir. 4. Bu, izim rm zd r. ümlesindeki lt çizili sözük hngi d n yerine kulln lm flt r?. r. izim. unlr 5. Afl dki ümlelerin hngisinde vrl n yerine kulln ln ir sözük yoktur?. Telefondkine Siz kimsiniz? diye sordu.. Onlr ulmk için hçeyi kr fl kr fl rd m.. Mvi kzk, Ali nin çok hoflun gitti. 6. Çiçekleri sks y dikti, onlr suld. ümlesinde d n yerine kulln ln sözük, hngi d n yerine kulln lm flt r?. çiçekleri. sks y. onlr 7. Sen, onu dh öne hiç görmüfl müydün? ümlesinde d n yerine kulln ln sözükler hngileridir?. sen-onu. dh-öne. dh-hiç 159

159 8. Afl dki ümlelerde lt çizili sözüklerden hngisi d n yerine kulln ln sözüklerdendir?. Çenesindeki en küçük ve siyht.. Amm n k z sizi durkt görmüfl.. Çouk isikletiyle yokufl fl iniyordu. 9. Onu ns l getirdiniz? ümlesinde d n yerine kulln ln sözük hngisidir?. onu. ns l. getirdiniz 10. O top ptlk, unu l n. ümlesindeki d n yerine kulln ln sözük hngisidir?. o. top. unu 11. Onlr sizin de gelee inizi sn yorduk. ümlesinde numrl sözüklerden hngisi ir vrl n yerine kulln lmm flt r? Onu n verme, çok sert flunu ver. ümlesinde ir kiflinin yerine kulln ln sözük hngisidir?. onu. n. flunu 13. Afl dki sözüklerden hngisi irden çok kiflinin yerine kulln lm flt r?. sen. siz. o 14. klemler sözü ü yerine fl dki sözüklerden hngisini kullnmy z?. u. onlr. flunlr 15. Arkdfl n z Ahmet hkk nd konuflurken Ahmet sözü ü yerine hngi sözü ü kullnilirsiniz?. Sen. O. Bu 160

160 Vrlıklrı Niteleyen Sözükler K rm z topu lilir miyim? Hngi k rm z topu? Yukr dki çouk, k rm z top istemifltir. Birden fzl iririnden frkl k rm z top oldu u için st, çou un istedi i topu ö renmek için, topun k rm z olms d fl nd flk ir özelli ini de ilmek zorundd r. Vrl klr n renklerini, içimlerini, sy lr n, durumlr n yerini ildiren sözüklere vrl klr niteleyen sözükler denir. Örnekler: Eski flpk ifdesinde eski sözü ü flpkn n durumunu elirtiyor. Mvi klem ifdesinde mvi sözü ü klemin rengini elirtiyor. ki lon ifdesinde iki sözü ü lonun sy s n elirtiyor. fiu çiçek ifdesinde flu sözü ü çiçe in yerini elirtiyor. Kre vzo ifdesinde kre sözü ü vzonun içimini elirtiyor. 161

161 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M Her resimle ilgili ümlenin fl n, o resimdeki vrl n özelli ini elirten ir sözük yz n z. hst üyük çizgili yuvrlk yeflil y rt k üç k r k Örnek: k rm z kitpt neler yz yordu? ier çok yd. yumurty yr t koyl m. domtes ile yemek yp z. msn n etrf n oturup toplnt ypt k. çorp sn çok yk fl r. ykk içine su geçirdi. çouk, üç gün okul gidemedi. elmy çouklr pylflt. 162

162 Zvll çouk, kyoldu. Minik serçe ik ik öttü. kini kp dn giriniz. O isiklet kimin? 2. Vrl k dlr n kutu içine l n z, u vrl klr n özelliklerini elirten sözüklerin ise lt n çiziniz. Uzun sçlr n topld. K s çorplr n sürekli çekifltirdi. Yfll dm, yvfl yvfl yürüyordu. Dört çikoltdn irini n verdi. Bu çouk çok yrmz. Tze l k yiyelim. Okuldki z musluklr çl flm yor. Biz, üçünü ktt oturuyoruz. Kl n, siyh kfllr n kld rrk izimle konufltu. 163

163 T E S T 26 V A R L I K L A R I N T E L E Y E N S Ö Z C Ü K L E R 1. Afl dki ümlelerde lt çizili sözüklerden hngisi ir vrl n durumunu elirtiyor?. Bhçeye iki gül fidn diktik.. Peme flpks ve çnts vr.. Kedi, yüksek duvrdn tly verdi. 2. Afl dki ümlelerin hngisinde vrl n özelli ini elirten ir sözük vrd r?. fiunlr urdn lütfen kld r n z.. Bz lr, henüz okul gelmedi.. Bütün çouklr hçede oyun oynuyor. 3. Afn çouk, eni çok yordu. ümlesinde vrl n özelli ini elirten sözük hngisidir?. fn. çouk. eni 4. Afl dki ümlelerin hngisinde vrl n içimini elirten ir sözük yoktur?. Uzun klr yl h zl h zl yürüdü.. Üçgen peynirlerden iki tne yedim.. Uykulu gözlerle eni dinledi. 5. Güzel sözü ü hngi ümlede ir vrl n özelli ini elirtmektedir?. Bizimle güzel güzel oturdu.. Güzel sesiyle flrk söyledi.. Arkdfllr yl güzel konufltu. 6. Afl dkilerden hngisi ekme in ir özelli ini elirtmemektedir?. Yr m ekmek. Ekmek ld m. Byt ekmek 164

164 7. fiu elm dh üyük. ümlesinde vrl n özelli ini elirten sözük fl dkilerden hngisidir?. flu. elm. üyük 8. S n f yeni ir ö reni geldi. ümlesinde vrl n özelli ini ildiren sözükler fl dkilerden hngileridir?. s n f - ö reni. yeni - ir. s n f - geldi 9. ki ktl evleri üç od ir slondn olufluyordu. ümlesinde vrl klr n sy lr n ildiren kç sözük vrd r?. üç. iki. ir 10. Tertemiz hvy içimize çektik, ol ol günefllendik. ümlesinde vrl n özelli ini elirten sözük hngisidir?. tertemiz. içimize. ol 11. O, phl ir elise oldu u için lmd k. ümlesinde lt çizili sözüklerden hngisi ir vrl n özelli ini elirtmez?. o. phl. ir 12. Bunu mu, yoks flu defteri mi istersin? ümlesinde hngi sözük vrl n yerini iflret ediyor?. unu. flu. defteri 13. Krdeflim yeni isikleti görüne çok sevindi. ümlesinde vrl n hngi özelli i elirtilmifltir?. sy s. içimi. durumu 14. Afl dkilerden hngisi gözlük sözü ünün içimini elirtmektedir?. güzel gözlük. ovl gözlük. fl k gözlük 15. od ifdesinde ofl rk ln yere fl dkilerden hngisi gelirse odn n durumu elirtilmifl olur?. yeflil. flu. lofl 165

165 Size ir soru sorilir miyim? Soru Yzm Elette! Ne zmn, nerede, kç yfl ndyken, kç n s n f okutrk ö retmenli e flld n z? Sdee ir soru sordu un emin misin? Bilgilenmek, merk ettiklerimizi ö renmek için soru sorr z. Sorulr m z ve evplr m z düzgün ve nlml ümlelerle ifde etmeliyiz. Okudu umuz, dinledi imiz y d izlediklerimizle ilgili de sorulr sorilir, sorulr evplyiliriz. Gün oyun Srin ile dolfl p durduk. Msllrdn, çouklrdn, ülkelerden söz ettik. Srin çok iyi ve nefleli ir insnd. Onunl konuflmk n üyük zevk veriyordu. Prgrfl ilgili fl dki sorulr soriliriz. Yzr, gün oyun kiminle dolflt? Srin ile yzr hngi konulrd konufltu? Srin ns l iridir? Yzr için Srin ile konuflmk ns l ir duygudur? Bu sorulr n hepsinin ev prgrft vrd r. 166

166 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M Afl dki her resimle ilgili üç soru yz n z

167 2. Afl dki ümlelerle ilgili üçer soru yz n z. Ali, sh iki rdk ll süt içti Çouklr, ugün ödevleri için muhtrl görüfleekler Her sh muhet kufllr n n sesleri ile uyn yor Çnts ndki çikolty görüne çok sevindi

168 T E S T 27 S O R U Y A Z M A 1. lyd, nnesine ve nnennesine yrmd terik krt gönderdi. ümlesi ile ilgili fl dki sorulrdn hngisini sormy z?. lyd, kimlere terik krt gönderdi?. lyd terik krtlr n ne zmn gönderdi?. lyd, ns l terik krtlr gönderdi? 2. Yz ttilinde oldu u için ol ol kitp okudu. ümlesi ile ilgili fl dki sorulrdn hngisinin ev n lmy z?. Niçin ol ol kitp okudu?. Nerede ol ol kitp okudu?. Ne zmn ol ol kitp okudu? 3. Arkdfl m ir klem hediye ettim. ümlesi ile ilgili fl dki sorulrdn hngisini sormy z?. Kim?. Kime?. Kimde? 4. Kç n s n ft okuyorsun? sorusunun ev fl dkilerden hngisidir?. 2. s n ft okuyorum.. Bu s n ft okuyorum.. B s n f nd okuyorum. 5. Okuld ö retmen n ve Cem e soru sordu. ümlesinde soruyu sorn kimdir?. ö retmen. en. Cem 169

169 Bir zmnlr küçük ir o ln, kflmleyin ir ormnd yürürken ir gölün sulr nd y n fl l fl l yns d n görmüfl. Sulr n orts ndki u komn lt n top çok hoflun gitmifl. Ah ne güzel! Ykly p u lt n yt m n fl uun sy m. Geeleri odm yd nlts n. Böylee ütün çouklr m fl l m fl l uyurken, en unun fl nd oynr m. diye düflünmüfl. 6, 7, 8, 9 ve 10. sorulr yukr dki prgrf göre evply n z. 6. Küçük çouk, y n fl lt s n nerede görmüfl?. rmkt. gölde. nehirde 7. Prgrf göre lt n top nedir?. Alt ndn yp lm fl ir top. Ay n sudki yns ms. Göldeki üyük top 8. Çouk, lt n topu niçin lmk istemifl?. Ayd nl ndn yrrlnmk için. Phl oldu u için. Toplr çok sevdi i için 9. Di er çouklr uyurken çouk ne ypmk istiyormufl?. Gölü seyretmek. Oyun oynmk. Ormnd yürümek 10. Çouk, lt n topu nereye koymk istiyormufl?. kleye. prk. ods n 170

170 Betimleme Sçlr düz ve siyh, irz k s oylu ve zy f, üzerinde mvi ir süveter vr. Defne nin nltt kiflinin kim oldu unu uldunuz mu? Birini, ir yeri, ir nesneyi zihnimizde görüntüsü nlnk flekilde nltmy etimleme denir. Betimlemede ir kiflinin d fl görünüflünü Defne nin nltt gii nltiliriz. Bir kiflinin huylr n, hofllnd ve hofllnmd fleyleri de etimleyeiliriz. Örnek: Irmk, rkdfllr trf ndn çok sevilen, flklr ypmktn hofllnn, genellikle güler yüzlü ir çouktur. Irmk serest zmnlr nd kitp okumktn ve resim ypmktn hoflln r. 171

171 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M Afl d etimlemesi yp ln plyçoyu çiziniz. K rm z ir urnu vrd. Gözleri komnd. Sol yn n, gözünün hemen lt n lt lt iki mvi y ld z çizmiflti. Gözlerinin çevresini oym flt. Bu yüzden gözleri oldukç dikkt çekiyordu. Dudklr dim gülümsüyordu. Üzerinde mvi, sr, peme yuvrlk desenlerin oldu u uzun kollu ir gömlek vrd. Alt nd pçlr çok ol oln siyh ir pntolon vrd. 172

172 2. Verilen etimlemeleri it olduklr resimlerle eflleyiniz. Mvi çiçekli örtü msy özenle serilmifltir. Msn n çevresinde dört sndlye vrd. Üstünde ise ir vzo vrd ; nk çiçekleri solmufltu. nsn on oturun dinlendi ini hisseder. Kollr n z koyilmeniz için iki trf nd d kolluklr vrd r. Kirlenmesin diye üzerine örtü örtülmüfltür. Yuvrlk ve tek ykl ir sehpd r. Üzerinde küçük ir dntel, onun üstünde ise meyve t vrd r. 173

173 T E S T 28 B E T M L E M E 1. Genellikle yln z klmy sever. En çok hofllnd fley kufluyl ilgilenmektir. Ttile giderlerken kuflunu d yn nd götürür. Sdee kufllr de il ütün hyvnlr çok sever. Yukr dki prgrft etimlemesi yp ln nedir?. Bir çou un rkdfls z klms. Bir çou un sevdi i fleyler. Bir çou un yln zl 2. Bhr geline çiçek çr. Üzerinde kr nlr, kufllr mutlu ir flekilde yflrlr. Bense en çok gölgesinde oturmy severim. Ko gövdesiyle snki enim koruyuumdur. Prgrft neyin etimlemesi yp lmktd r?. kr nlr n. kufllr n. n 3. Dört gözünden en küçü ünü ykt. Üstüne çydnl yerlefltirdi. Di er gözlerden irinde ir tenere çor vrd. Prgrft etimlenen fl dkilerden hngisidir?. ok. tenere. çydnl k 4. sçlr n toklrl tutturdu. ümlesinde noktl yere fl dki seçeneklerden hngisi gelmelidir?. uzun - küçük. üyük - k s. çok - z 5. Yüksekçe ir tepenin üstündeydi. Sh uynd n zd peneresinden çevrenizdeki her yeri görmeniz mümkün oluyordu. Bhçesindeki çlr ise hyvnlr için hrik yuvlrd. Prgrft etimlemesi yp ln yer fl dkilerden hngisidir?. ev. penere. hyvnlr 6. Ali, Atill dn dh üyüktü. Bu yüzden Atill y ediyordu. ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. eylik. çoukluk. yrd ml k 174

174 7. çinde üç gül, iki krnfil vrd. Her gün suyu de ifltirildi i için çiçekler nl gii oluyordu. Betimlemesi yp ln fl dkilerden hngisidir? Uzun t rnklr her zmn ojeli, dudklr ise hep rujludur. Bu yüzden on Bedifl derler. Noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. Bizim. Süslü. Minik 9. Komn gözlüklerle ve elindeki kitplrl ir enziyordu. ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. mühendise. ilgine. st y 10. Derin ve msmvi ir seyrine doyum olmz. ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. denizde. denize. denizin 11. Onun yn nd oturup, onun k fl n seyretmek, içindeki küçük l klr seyretmek güzeldir. fi r l fl r l sesi n huzur verir, s rt m ysld m çtn stlere onu izlerim. Yukr d etimlemesi yp ln nedir?. deniz. kvryum. dere 12. Afl dkilerden hngisinde ir çou un duygusl özellikleri nlt lm flt r?. Alp, uzun oylu, zy f ve kumrl ir çouktur. Ö retmen on sketol kursun gitmesini söyledi.. Hlis in düz sçlr dolgun ynklr n kdr geliyordu. Bu yüzden sçlr n kestirdik.. Niht, her gün yn yoldn fl önüne e ik, kimseyle konuflmdn yürüyerek okul gelip giderdi. 175

175 Günlük Yzm Sevgili günlü üm, ütün günler iririnin yn geçiyor, u yüzden rt k sn yd ir yz m. Geleek y görüflmek üzere! Gün içinde yfld klr m z, izi etkileyen olylr ir deftere trih trk yzrsk günlük tutmufl oluruz. Günlü ümüzde üzerinde düflündü ümüz konulr, duygulr m z, hyllerimize de yer vermeliyiz. Bu, hem yzm eerimizi gelifltirir hem de yzd klr m z dh sonr okuyrk yfld klr m z ht rlmm z s lr. Anı Yzm Bizi etkileyen ir oly nerede, ne zmn ve ns l yfld m z yer vererek nltmm z n denir. Günlük ile n rs ndki frk, günlü ün her günü, n n n ise sdee önemli ir oly nltms d r. 176

176 Mektup Yzm Uzktki rkdfllr m zl, krlr m zl mektup yzrk herlefliriz. Mektu ir hitp ümlesi ile flln r. Örnek: Cn m Arkdfl m Ayflegül, Sevgili Teyzei im, Mektup kâ d n n s üst köflesine mektuu yzd m z günün trihini tml y z. Trihi flu flekillerde yziliriz. 31 A ustos VIII /08/ /VIII/2006 Mektuu çizgisiz kâ d yzml y z. Mektuu el yz s ile mvi vey siyh mürekkepli klemle yzml y z. Mektuu yzm m m z mektupt yer vermeliyiz. Mektuun sonund s lt köfleye d m z ve soyd m z yzr ve imz tr z. Zrf Üstü Yzm Mektup, dvetiye ve terik krt n zrf içine koyrk gönderee imiz kifliye yollr z. Zrf üstü fl dki gii yz l r: Gön.: Mehmet GÜLEN Ç lyn Cd. Yüksektepe Sok. Nu.: 3/ Küçükest/ANKARA Sy n: Ali Cihn KORKMAZ Yenie Mh. Ufuk Cd. Nu.: 17/ K rflehir 177

177 Dvetiye ve Terik Krtı Yzm Do um günü, dü ün, nikâh, sünnet dü ünü gii önemli günleri dvetlilere duyurmk için yz ln yz lrd r. Dvetiyeler sergi, ç l fl, y l sonu gösterileri, mezuniyet gii etkinliklere ilgili kiflileri ç rmk için de yz l r. Dvetiyelerde etkinli in nerede ve ne zmn yp l n yer verilmelidir. Dvetiye Örne i Sevgili Veliler, S n f m zd yp lk oln fliir dinletisinde sizleri de rm zd görmekten mutlu oluruz. Yer : 3-C s n f Trih : Akrlr m z, rkdfllr m z yrm, yeni y l, do um günü gii günlerde onlr kutlmk için yzd m z yz lrd r. Ayr tn d klr m z n flr lr n kutlmk, iyi dileklerimizi iletmek için de terik krt yzr z. Terik Krt Örne i Cn m Dostum Özlem, Yeni y l n en içten dileklerimizle kutlr m. Nie mutlu y llr! Serpil OZAN 178

178 Hikâye Yzm Gerçek y d gerçe e yk n olylr n nlt ld olylr hikâye (öykü) denir. Hikâyemizde hikâye unsurlr n (n krkter, yer, oly, zmn) yer vermeliyiz. Bflk ir deyiflle n khrmn kimdir, olylr nerede, ne zmn ve ns l gerçekleflmektedir sorulr n n ev hikâyemizde yer lml d r. Hikâye yzm eerinizi gelifltirmek için flunlr dikkt ediniz: Çevrenizi gözlemlemek Çevrenizdeki kiflileri, do y gözlemleyiniz. Onlr etimlemeye çl fl n z. Okumk Bol ol kitp okuyunuz. Böylee flklr n n neler yzd klr n ö renmifl olursunuz. Yzmk Sdee ö retmeniniz ödev verdi inde de il flk zmnlrd d öykü yz n z. Bunun için ir resimde, filmde gördüklerinizden yrrlnilirsiniz. Ayr çevrenizdeki nesnelerle ilgili de öyküler yzilirsiniz. 179

179 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M Resimlerde gördüklerinizin hikâyesini yz n z. 180

180 çizgisiz hikâye s dvetiye gün üst gözlemi terik krt 2. Cümlelerdeki oflluklr yukr dki sözüklerden uygun olnlr ile doldurunuz. Hikâye yzmk için iyi ir olml y z. Mektup kâ d olml d r. Günlük yz lrd r. içinde yfld m z olylr yzd m z Arkdfl m z n do um gününü kutlmk için göndeririz. Do um günümüze rkdfllr m z ç rmk için onlr göndeririz. Mektupt imz lt köflede olur. Mektupt trih s köfleye t l r. 181

181 T E S T 29 G Ü N L Ü K Y A Z M A 1. Zeynep, rkdfl n mektup yzd. Zrf n üstünde fl dkilerden hngisi olml d r?. Al n n d -soyd. Al n n telefon numrs. Mektuplr n yz ld trih 2. Bir krn z n o lu evleniyor. Nikâh n nerede ve ne zmn oldu unu ns l ö renirsiniz?. Terik krt n krk. Dvetiyeyi okuyrk. An s n dinleyerek 3. Hkn do um gününde ir yvru köpek hediye edildi. Hkn köpekle tn flt o ilk günü hiç ir zmn unutmd. Bir gün oturup köpe iyle tn flt o ilk günü yzd. Hkn n yzd yz fl dkilerden hngisidir?. mektup. günlük. n 4. Mektup kâ d nd trih nerede olml d r?. Sol üst köflede. S üst köflede. Kâ d n üst trf nd, ortd 5. Afl dkilerin hngisini yzrken trihi elirtmek zorund de iliz?. günlük. mektup. hikâye 182

182 6. Eru, rkdfl n mektup yzk. Mektu fl dkilerden hngisi ile fllrs yz m kurllr n uygun yzm fl olur?. Sevgili Arkdfl m,. Sevgili rkdfl m,. Sevgili rkdfl m; 7. Ayhn, rkdfl n mektup yzk. Mektuund trihi ns l yzrs do ru yzm fl olur?. 07.Nisn (Nisn) Anneniz ir resim sergisi çk. Resim sergisini duyurmk için ne yzml d r?. dvetiye. terik krt. n 9. Mektupt imz nerede olml d r?. S lt köflede. Sol lt köflede. Altt ortd 10. Afl dkilerden hngisi n lr m z yzmn n yrrlr ndn de ildir?. Yzm eerimiz geliflir.. Günü gününe yflnnlr kydederiz.. Yfld klr m z unutmy z. 183

183 Noktlm İşretleri O lum, ne ypt n? Noktlm iflretleri yz lr n do ru nlfl lms n s l yormufl. Yz lr n okunms n ve nlfl lms n kolylflt rn iflretlere noktlm iflretleri denir. Tmmlnm fl ümlelerin sonun konur. Armn, her gün ir rdk süt içer. Bz k sltmlr n sonun konur. Mh. (mhlle) tel. (telefon) s. (st) Nu. (numr) dk. (dkik) Dr. (doktor) S r ildiren sy lrdn sonr konur. Bu koridordki ütün s n flr 3. s n ft r. 184 Ben de yz m do ru nlfl ls n diye ütün noktlm iflretlerini kullnd m. Nokt (.), virgül (,), ünlem iflreti (!), soru iflreti (?), k s çizgi (-), kesme iflreti ( ), e ik çizgi (/) noktlm iflretlerinden z lr d r. Nokt (.)

184 Soru İşreti (?) Soru ildiren ümlelerin sonun konur. Senin ln vr m? Nerede oturuyorsunuz? fiu krfl dki çou u tn yor musun? Virgül (,) Uzun ümlelerde ifli ypn kifliden sonr konur. Özlem, her kflm yeme in hz rlnms n yrd m eder. Hemflire, teflimin düflmesi için i ne ypt. Cümlede efl görevli sözükler rs n konur. Ertn, Ern, Ertunç ve Ery krdefltirler. fiimdiye kdr gördü üm flehirler: Ankr, stnul, zmir ve Adn d r. Mektuplrd hitp sözlerinden sonr konur. Sevgili Ö retmenim, Cn m B m, Ünlem İşreti (!) Sevinç, korku, üzüntü, flflm, öfke, uyr nltn sözük y d ümlelerden sonr konur. Eyvh, nhtr m kyetmiflim! Hey! Önüne k. Yfls n! Biz kznd k! 185

185 Kıs Çizgi (-) Bir sözük heelerine yr lrk gösterildi inde heeler rs n konur. u-nut-m-d m r-k-dfl-l-r m St r sonun s myn sözüklerin st r sonund kln k sm ndn sonr konur. Ht rlr m s n? A sl nk kurrd k. Sen eni sllrd n, en de seni sllrd m. Hikâye yzmk, yzd m hikâyeleri rkdfllr m okumk hoflum gidiyor. Kesme İşreti ( ) Özel dlr gelen z ekler (-e, -i, -de, -den, -in, -nin) kesme iflretiyle yr l r. Bugün Aydn n hiç neflesi yok. smil e senin telefon numrn sordum. Eğik Çizgi (/) Adres yzrken prtmn numrs ile dire numrs rs n konur. Efltun Sok. Nu.: 3/5 Adres yzrken semt ile flehir dlr rs n konur. Afliyn Cd. Ihlmur Sok. Nu.: 7/2 Ayd nl kevler / ANKARA 186

186 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M Afl dki ümlelerde ( ) içlerine uygun noktlm iflretlerini koyunuz. Ali( ) en ön s rd oturmktn çok memnun( ) Kplum y hngi sokkt gördün( ) Kim thty klkmk istiyor( ) Eyvh( ) Kuflum kçt ( ) Her kflm hv durumunu dinliyor( ) Bz rkdfllr onunl konufluyor( ) Zeynep( ) Ftm( )n n k z n çok iyi kt ( ) Müdür( ) sivil svunm ttikt yp m z söyledi( ) Sinem( ) ugün yeni mhlleye tfl nk( ) Efe ve Onur( ) Çuk ury gelin( ) Ard kit kütüphnede ulmd ( ) 187

187 2. Afl dki ümlelerin sonun hngi noktlm iflreti geleekse ümleleri o noktlm iflreti ile eflleyiniz. Hey, çuk olun, kp ç l yor Çouk, henüz uynmd m Televizyondki elgeseli e endi Kime inn m ilemedim Telefondki kimdi o lum O günler rt k geride kld Ay, ne güzel ir eek Ç dfl ir ülkede yfl yoruz Köylüler, konuklr yo urt ikrm ettiler Çou um, mn çy çok s k Yfls n, ttile gidiyoruz Hngi sy 190 dn üyüktür 188

188 T E S T 30 N O K T A L A M A fi A R E T L E R 1. Afl dki ümlelerden hngisinin sonun soru iflreti konulml d r?. Ne zmn seni düflünsem duyguln yorum. Ne söyledi ini gerçekten duymd m. Ne kdr pry ihtiy n vr 2. Afl dki ümlelerden hngisinde kesme iflreti ynl fl kulln lm flt r?. stnul un trihî yerlerini gezdik.. Sivs t krlr m z vr.. Rize li olduklr n yeni ö rendim. 3. Ünitemiz sözü ü st r sonun s md nd ns l yz l r?. ünit-. ü-. üniteemiz nitemiz miz 4. Afl dki ümlelerde lt çizili sözüklerden hngisi do ru yz lm flt r?. Bu sene yr flmd 1.i ol m.. Siz 3. ktt m oturuyorsunuz?. Ben, ilemin 2 i çou uyum. 5. Of! Yine kp d kld m. ümlesinde of sözü ü hngi duyguyu nlt yor?. s rs zl k. flflk nl k. üzüntü 6. Afl dki ümlelerden hngisinin sonun nokt konulml d r?. S n f sessize girdi. Okul kim gelmedi. Teneffüste ne ypt 7. Afl dki ümlelerin hngisinde noktlm iflreti ynl fl kulln lm flt r?. Soru sdee n soruldu?. Sorunuzu lütfen tekrr eder misiniz?. Bu soruyu kim sormufltu? 189

189 8. Afl dki dreslerin hngisinde noktlm ynl fl vrd r?. Çevreli Cd. Hyt Sok. Nu.: 3/5. Dery Cd. Nu.: 7/3 Krfl yk- ZM R. Ayhn Cd. mren Sok. U ur Apt. Nu.: 2/3 9. Dilr n n nnesi Demet teyze, kedimiz Minnofltn korkuyor. ümlesinde hngi sözükte yz m ynl fl vrd r?. Dilr n n. Minnofltn. Demet 10. Hngi evde oturdu unu gösterdi ümlesinin sonun hngi noktlm iflreti gelmelidir?. nokt (.). ünlem iflreti (!). soru iflreti (?) 11. Ne n ne de ir flks n söyledi ümlesinin sonun hngi noktlm iflreti gelmelidir?. nokt (.). ünlem iflreti (!). soru iflreti (?) 12. Afl dki noktlm iflretlerinden hngisi ümlenin sonund ulunmz?. nokt. virgül. ünlem iflreti 13. Eve geldi mi gelmedi mi, sorl m ümlesinin sonun hngisi gelmelidir?. ünlem iflreti. soru iflreti. nokt 14. Afl dki k sltmlrdn hngisi ynl flt r?. dr.. m. dk. 15. Afl dki seçeneklerin hngisinde telefon sözü ü heelerine do ru noktlm iflreti ile yr lm flt r?. te/le/fon. te-le-fon. te / le / fon 190

190 Yzım Kurllrı Gök kufl yr m yz l yor, irleflik mi? Bene irleflik yz l yordur. Çünkü en gökkufl n yr s ir yerde, yr s flk ir yerde görmek istemem. Sözüklerin do ru söylenmesi ve yz lms, nlt lnlr n do ru nlfl lms n s lr. Sözüklerin do ru yz lms n yz m (iml) kurllr denir. Yz m ndn emin olmd m z sözüklerin yz m için yz m (iml) k lvuzundn yrrln r z. Ard m z sözü ü yz m k lvuzund ulm yorsk sözü ün yz m n do ru ilmiyoruz demektir. Örnek: Çener sözü ünü yz m k lvuzund rd m zd ulmy z. Çünkü u sözü ün do ru yz m çemerdir. Ceket sözü ünün eket mi yoks çeket mi fleklinde yz ld ndn emin olm yorsk iki sözü ü de yz m k lvuzund rml y z. Bu sözü ün eket olrk yz ld n görürüz. 191

191 Büyük Hrflerin Kullnıldığı Yerler Cümlenin ilk hrfi üyük yz l r. Rüzgârd sçlr m drmd n k oldu. Ö retmen pikni e gidee imizi söyledi. Özel dlr n ilk hrfi üyük yz l r. Dün, Ahmet in do um gününü kutld k. Byrmd Ali dy m zmir den geldi. fiiirde dizelerin ilk hrfi üyük yz l r. Bir oyunk y m vr, Köflede oturuyor. Tüyleri yumufl k Ne de tonton duruyor. Yz lr n fll klr nd y sözüklerin ilk hrfleri y d ütün sözükler üyük hrfle yz l r. Kirz A m K RAZ A ACIM Bfll klrd ve, ile gii sözükler vrs u sözükler fl dki flekillerde yz lml d r: Kufllr ve Keleelekler KUfiLAR VE KELEBEKLER Çouk ile Dedesi ÇOCUK LE DEDES 192

192 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M Afl dki toplr n içinde yer ln sözükleri okuyunuz. Do ru yz lm fl oln sözüklerin it oldu u toplr oyy n z. ip meliyt stronot hç vn rj üsküvi çiklet ç plk çi dem dövüfl elektrik film grdolp imnstik rufl 193

193 2. Afl dki çouklr hngi sözükleri ynl fl söylüyorlrs onlr n do rulr n gökkufl n n üstüne yz n z. Hft sonu futol mç nd hkem yln fl krr verdi. Bene herkez tk m yeniline öyle fleyler söylüyor. Gee kus gördüm. Korkunç ir dinzor eni kovl yordu. Güzel rüy görmek istiyorsn, ytmdn öne ur uur yememelisin. Ö retmen sçlr m z ölelememizi istemiyor. Bunlr siprey, erkek kuförü ypt. 194

194 T E S T 31 Y A Z I M K U R A L L A R I 1. Afl dki ümlelerin hngisinde yz m ynl fl vrd r?. Siz urd m oturuyorsunuz?. en güzel flehir stnul dur.. Okuldn sonr hemen eve geldim. 2. Afl dki ümlelerin hngisinde lt çizili sözük ynl fl yz lm flt r?. Bu soruyu yln z en çözdüm.. Çouklr n kiritle oynms do ru de il.. fiekeri mutv götürdüm. 3. Esr n n do um yeri stnul dur, do um y l d 1995 dir. ümlesinde yz m ynl fl oln sözük hngisidir?. Esr n n. stnul dur dir 4. Afl dki ümlelerin hngisinde yz m ynl fl vrd r?. Bizi niçin r m yorsun?. Sinemy gidiyor musun?. Bhçeye ç k yor musun? 5. Afl dki ümlelerin hngisinde üyük hrflerin kulln m ile ilgili ynl fll k yp lm flt r?. Ayfle Teyzem ize geldi.. Hlil ve rhim kvg etti.. Ömer in krdefli Asl n n difli ç kt. 6. Afl dki sözüklerden hngisinin yz m do rudur?. kâ t. k d. kt 7. Afl dki çouklrdn hngisi lt çizili sözü ü do ru söylemifltir?. smet: Voleyol oynmk hoflum gidiyor.. Pelin: Veleyol ntremnlr n gidemedim.. Sinem: Volleyol topu ld k. 195

195 8. ugün Ere, M zm z dl kedisini veterinere götürdü. ümlesinde üyük hrfle fllms gerekti i hâlde küçük hrfle fllyn sözük fl dkilerden hngisidir?. ugün. dl. veteriner 9. Afl dki ümlelerin hngisinde lt çizili sözük do ru yz lm flt r?. Peynirli po çy çok seviyorum.. Khvlt d ir tne po ç yedi.. Pstneden ld m pohç çok tzeydi. 10. Sporu çok sevdi i için eflofmnlr n giyip nt remn n gitti ümlesinde lt çizili sözüklerden hngisi ynl fl yz lm flt r? Afl dki ümlelerin hngisinde yz m ynl fl yoktur?. Mtomtik prolemlerinin hepsini çözdü.. Onlr Ören de ttil ypmy çok istediler.. Resim çizme i ve müzik dinlemeyi sever. 12. Afl dki fll klrdn hngisi ynl fl yz lm flt r?. Çouk Kitplr ve Çoukluk. ÇOCUK K TAPLARI ve ÇOCUKLUK. ÇOCUK K TAPLARI VE ÇOCUKLUK 13. Afl dki sözüklerden hngisi do ru yz lm flt r?. deyflim. deyiflim. de iflim 14. Afl dki ümlelerin hngisinde üyük hrflerin yz m ile ilgili ir ht yp lm flt r?. Avrupl, Asyl, Afrikl Hepimiz dostuz.. Hem Türkçe hem de Almn iliyor.. Attürk ulvr, ize çok yk nd r. 15. Korneflten ç kn perdeyi tekrr tkt k. ümlesinde ynl fl yz ln sözük fl dkilerden hngisidir?. korneflten. perdeyi. tekrr

196 Görsel Okum Görsel Sunu

197 Görsel Okum Sesli okumy m, yoks sessiz okumy m dh çok seviyorsun? Görsel Sunu Ben görsel okumy dh çok seviyorum. Resim, foto rf, grfik ve tlo ile sunulnlr ineleyip yorumlmy görsel okum denir. Görsel okum, görsel iletiflim rçlr ile sunulnlr d nlmk ve yorumlmkt r. Bir çizgi film izlerken, nternet kulln rken, gzete ve dergi okurken görsel okum ypm fl oluruz. Tiytro, sinem, dns gösterileri, sirkler hepsi görsel sunudur. Görsel sunulr izlemek ise görsel okumd r. Görsel okum, hyl güümüzü gelifltirir. Görgümüzü, kültürümüzü rt r r. Ank izledi imiz her fleye innmml y z. Örne in, reklmlr izlerken sunuln ürünün gerçekten iyi olup olmd n sorgulml y z. 198

198 Beden Dili Ahmet, niçin eden dilini hiç kullnm yorsun? Beden dilim eskimesin diye, ö retmenim! Düflünelerimizi, duygulr m z nlt rken yüzümüzle, elimizle, kolumuzl söylediklerimize uygun hreketler ypr z. Sözsüz iletiflim de denilen u hreketler eden dilimizi oluflturur. El ve kollr m zl ypt m z hreketlere jest; kfl m zl, gözümüzle k s yüzümüzle ypt m z hreketlere ise mimik denir. Konuflmlr m z uygun eden hreketleri ypmk, nlfl lmm z kolylflt r r, nk rt l hreketlerden kç nml y z. Çevremizdekilerin kullnd klr eden dilini inelemek onlr n duygulr n ve düflünelerini nlmm z kolylflt r r. 199

199 Resim ve Fotoğrflrı Yorumlm Bu foto rf her kt md do y teflekkür ediyorum. Bense tlr n ol nüstü hyvnlr oldu unu düflünüyorum. Resim ve foto rflr ineleyip yorumlmk elli konulrd düflünmemizi s lr. Ayr resim ve foto rflr n izde uynd rd duygulr d olur. Bu resimde mutlu ir ileyi evlerinde görüyoruz. Böyle ir resmi görmek izi de mutlu ediyor. Bu foto rft uçn kufllr görüyoruz. Kufllr ize özgürlü ü ç r flt rilir. 200

200 Görsel Sunu Görsel sunumuz hofl geldiniz. Size ilk öne drm, sonr kukl dh sonr kmer çekimleri ve... Çouklr, ütün görsel sunu çeflitlerini kullnmk zorund de ildiniz. Ypt m z çl flmlr resim, flekil, semol, grfik, tlo, drm, müzikli oyun, tiytro, kukl gii yollrl sunmy görsel sunu denir. Görsel sunum önesi, sunum süresini, trihini, nerede sunul n elirlemeliyiz y d ö renmeliyiz. Görsel sununun konusu ile ilgili çeflitli kynklrdn rflt rmlr ypml y z. Arflt rmlr m zd kütüphneden yrrlnml y z. Ayr nternetten, gzete ve dergilerden de yrrlniliriz. Arflt rmm z ne çok genel ne de çok fzl yr nt l olml d r. 201

201 yi Bir Sunum çin Ypmm z Gerekenler Görsel sunumumuzd drm, müzikli oyun vey tiytro gösterisi ypksk: Rollerin d l m sunum önesi provlr n önemi üyüktür. Görsel sunumumuzd resim kullnksk: Resimler konuyu ç kly ve konuyl uyumlu olml d r. Resimler izleyenlerin rhtl kl göreileekleri üyüklükte olml d r. Görsel sunumumuzd kukllrdn yrrlnksk: Kukl oynt s n n de il, kukln n görünmesini s lyn ir perde y d kutu kullnml y z. Görsel sunumumuzd grfik ve tlo kullnksk: Grfik ve tlolr konuyu ç kly nitelikte olml d r. Kullnd m z semollerin nlmlr n tlo ve grfikte yer vermeliyiz. Sunumumuz ç l fl konuflms ile fllml y z. Sunum sonund dinleyenlere ve çl flmn n oluflms nd eme i geçenlere teflekkür etmeliyiz. 202

202 ÖĞRENDİKLERİMİZİ U Y G U L A Y A L I M Afl dki resimlerde gösterilenlerle krfl lflt n z. Yüzünüzün ifdesi ne olur? Yüzleri direlerin içine çiziniz. 203

203 2. Afl dki resimlerle ilgili prgrflr eflleyiniz. yi ki krdeflim vr, onunl erer olmktn çok mutluyum. Birlikteyken en çok sevdi im fley onu ykly p öpmek. Alm çok seviyorum. Onun ö rendi i her fleyi enimle pylflms hrik! Kendi gii sesi de çok güzeldir. Birlikte flrk söylemek hrik! Oyun oynmy çok seviyorum. Hele T rm k ile oynmk çok zevkli. Evet do ru thmin ettiniz. T rm k enim köpe im. 204

204 T E S T 32 G Ö R S E L O K U M A 1. Afl dki çouklrdn hngisi görsel okum ypmktd r?. Fruk, çizgi romn okuyor.. Bihter, resim çiziyor.. Dery, s n ft konuflm yp yor. 2. Ayfle, rkdfl Özlem konuflurken onun eden diline de dikkt eder. Ayfle nin u gözlemi on ne kznd r r?. Özlem i dh iyi tn ms n yrd m olur.. Özlem in üzerinde sk kurms n s lr.. Kendisinin Özlem den dh güzel oldu unu nlr. 3. Afl dki ilgilerden hngisi ynl flt r?. Grfik ve tlolr okumk görsel okumd r.. Drm görsel sunulrdn iri de ildir.. Arflt rmlr m zd çeflitli kynklrdn yrrlnml y z. 4. Afl dki çouklrdn hngisi görsel sunu ypmktd r?. Alr, kukl gösterisi ypt.. Dile, gzete okudu.. P nr, do ile ilgili ir öykü yzd. 5. Afl dkilerden hngisi görsel sunu s rs nd dikkt etmemiz gerekenlerdendir?. Konuflmlr siz de il, kukllr ypml d r.. Aç kly ve özetleyen resimler olml d r.. Sunumumuzd ç l fl ve kpn fl konuflms ypml y z. 6. Br fl, ods n n duvr nd ir kertenkele görür. Br fl rrk oddn h zl koflup ç kr. Br fl n yüzü kertenkeleyi gördü ünde ns ld r?

205 7. Yndki resimdeki çouk niçin z n kptm fl olmz?. Esnedi i için. fifl rd için. A z n ir fley kçmms için 8. Arkdfl n z köpe i hst oldu u için üzgün oldu unu söyledi. Arkdfl n z ns l dvrnml s n z?. Arkdfl n z yeni ir köpek lilee ini söylemelisiniz.. A lml, rkdfl n z d lms n önermelisiniz.. Arkdfl n z sr l p on her fleyin düzelee ini söylemelisiniz. 9. Afl dkilerden hngisi müzikle ilgili semollerden iri de ildir? Sinem filmi izlemek ümlesindeki ofllu fl dkilerden hngisi gelmelidir?. görsel sunudur.. görsel okumd r.. görsel sinemd r. 206

206 G E N E L T E S T 1 lk 4 soruyu fl dki metne göre evply n z. Tvfln h zl koflms yl övünüp duruyordu. Kiminle krfl lfls herkesi yenee ini söylüyordu. Bir gün kendisiyle yr flmk isteyen olup olmd n sordu. Kplum iddis z ir sesle, Ben yr fl r m. dedi. Tvfln un çok güldü. Senin çevrende dns ede ede yr flmy kzn r m. dedi. Kplum, üyük ç göstererek öneden elirlenmifl oln itifl nokts n geldi. Tvfln ise kplum y küçümsedi i için yemek yedi, uyudu. Böylee kplum tvfln yenmifl oldu. 1. Yukr dki metnin konusu nedir?. Ormndki iki hyvn n koflu yr fl. Kplum ile tvfln n dostlu u. Kendini ilmez kplum n n yfld klr 2. Kplum ütün çs yl itifl çizgisine giderken tvfln niçin yemek yemekle uyumkl zmn geçirdi?. Çok ç ve uykusuz oldu u için. Kplum n n kendisini yenemeyee ini düflündü ü için. Kplum n n çevresinde dns etmek için güç toplmy çl flt için 3. Kplum yr fl niçin kznd?. H zl hreket eden ir hyvn oldu u için. Yol, k s oldu u için. Çok ç gösterdi i için 4. Metnin n düflünesi nedir?. Kimseyi küçümsememeliyiz.. Kimseye zrr vermemeliyiz.. Kimsenin sözünü dinlememeliyiz. 207

207 I. Merdivenlerden h zl inip servise yetiflti. II. Kuflun yem vermedi ini ht rld. III. Okul servisine inmek için evden ç kt. IV. Geri döndü, yemi ve suyu hz rld. 5. Yukr dki ümleleri olylr n olufl s rs n göre düzenlersek s rlm ns l olur?. I - II - III - IV. III - II - IV - I. II - III - I - IV 6. Afl dkilerden hngisi sesli okum kurllr ndnd r?. Vurgu ve tonlmy dikkt ederek okumk. Sdee gözlerimizle okumk. Prmkl tkip etmemek ve dudklr m z k p rdtmmk 7. Afl dkilerden hngisi ir metnin girifl ümlesi olilir?. Bu yüzden Figen in iyileflene kdr d flr ç kmms gerekiyordu.. Bu sh Figen, ine ir giysiyle d flr ç kt.. Bu çouk, Figen in en smimi rkdfl yd. 8. Evet, en de gelmek isterim. ümlesi hngi sorunun ev d r?. Prk ne zmn gelmek istersin?. Prk niçin gelmek istersin?. Prk gelmek ister misin? 9. Arkdfl n do um gününe dvet etti o gelemeyee ini söyledi. ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. u yüzden. özellikle. fkt 10. Bflr l olmn n kurl düzenli çl flmkt r. ümlesinde noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. en z ndn. özellikle. fll 208

208 11. Afl dki ümlelerin hngisinde yp ln iflin nedeni ç klnm flt r?. Duvrlr oyd k çünkü çok kirlenmiflti.. Duvrlr ç k mvi renge oyd k.. Sdee slon duvrlr n oymm z yeterli oldu. 12. Adm, eyimden uzun. ümlesinde noktl yere hngi sözük gelmelidir?. kdr. gii. dh 13. Afl dkilerden hngisi ümledir?. Gül. Göz. Giz 14. Afl dki sözüklerden hngisinin tek fl n nlm vrd r?. vey. vdi. y 15. Cömert - imri - hil - ilgili - olgun sözükleri krfl t nlml l k ç s ndn efllefltirildi inde, hngi sözük tek kl r?. hil. olgun. imri 209

209 G E N E L T E S T 2 lk 5 soruyu fl dki fliire göre evply n z. Geçmifli unuturuz Korumzsk eskiyi. Önekini ilmeden Ypmy z yeniyi. Çok de iflik vrl klr Ulflm fl günümüze. De iflik uygrl klr Gösterir ize müze. Zekeriy KAYA 1. fiiir kç dizeden oluflmufltur? fiiire göre geçmiflimizi unutmmk için ne ypml y z?. Kitp okuml y z.. Müzelerimize ship ç kml y z.. Eski eflylr m z sklml y z. 3. fiiirin ilk dörtlü ünde kç sözük vrd r? Afl dkilerden hngisi müzelerin yrrlr ndn iridir?. Bizden öneki uygrl klr ize tn t r.. Eski eflylr m z ihtiy olnlr verir.. Günümüzdeki ülkeleri ize tn t r. 5. fiiirde irden çok vrl gösteren sözük hngisidir?. uygrl klr. müze. geçmifl 210

210 6. O telefon ozuk, flunu kulln n. ümlesinde d n yerine kulln ln sözük fl dkilerden hngisidir?. o. telefon. flunu 7. Özgür, hft sonlr sketol ntrenmn n gidiyor. ümlesi ile ilgili hngi soruyu sormy z?. Kim, hft sonlr sketol ntrenmn n gidiyor?. Özgür, hft sonlr nereye gidiyor?. Özgür niçin sketol ntrenmn n gidiyor? 8. Afl dki ümlelerde lt çizili sözüklerden hngisi ynl fl yz lm flt r?. Ali, enden h zl koflun en 2. oldum.. S n f m z, okulun 1. ini kt ndd r.. Alp, yr flmd 5 ini oldu. 9. Uyumlu sözü ü st r sonun s md nd ns l yz l r?. uy-. uyu-. uyumumlu mlu lu 10. Afl dki ümlelerin hngisinde yz m ynl fl vrd r?. Bu kflm ize gelir misin?. Bizimle niçin gel miyorsun?. Bury tek fl n m geliyorsun? 11. Afl dki ümlelerin hngisinde elmn n özelli ini elirten ir sözük vrd r?. Elm yedim. K rm z elm. Elmn n yr s 211

211 12. Bu, enim istedi im flpk de il. ümlesinde u sözü ü hngi vrl n yerine kulln lm flt r?. flpk. enim. istedi im 13. Afl dki ümlelerde lt çizili sözüklerden hngisi sdee ir vrl n d d r?. Çy içip isküvi yedik.. Klemlerimin uunu çt m.. Hvlulr yerine st m. 14. Afl dki ümlelerde lt çizili sözüklerden hngisi özel dd r?. Âlim, tm ir kitp kurdudur.. Amm, okul eni görmeye geldi.. Ben, ugün hiç televizyon izlemedim. 15. Afl dki ümlelerin hngisinde iki ünlü ir ünsüzden olufln ir sözük vrd r?. Her zmn televizyon izleyemezsin.. ki sene öne isiklete inmeyi ö rendim.. Burnu kn içinde kl n korktuk. 212

212 G E N E L T E S T 3 lk üç soruyu fl dki prgrf göre evply n z. Bir sh genç fok, ir uz kütlesinin kenr n geldi. Bfl n sudn ç krd. Buz üzerinde nnelerinden yiyeek ve ilgi ekleyen yvru foklr izledi. Birkç y l sonr o d uzun üzerinde kendi yvrusunu do urkt. O zmn kdr sürüyle irlikte yoluluk etmeye devm edeekti. 1. Foklr nerede yfl yor?. So uk göllerde. Buzdn dlrd. Kütlelerin içinde 2. Genç fok ile ilgili fl dkilerden hngisini söyleyemeyiz?. So uk onu korkutmktd r.. Bir sürü ile yflmktd r.. Çevresini gözlemleyen ir foktur. 3. Yukr dki prgrft kç ümle vrd r? Afl dki ifdelerden hngisi ümle de ildir?. Bu fok türünün en yo un olrk yfld yerler. Foklr yüzerler.. Üflüdük. 5. Afl dki sözükler sözlükte ulunufllr n göre s rlns hngisi en sond olur?. sntç. shne. sntkâr 6. Defne de çm gii yz k fl yeflil olur. ümlesi fl dkilerden hngisi ile yn nlmdd r?. Defne ve çm yz k fl yeflil olur.. Ne defne ne çm yz k fl yeflil olur.. Defne ile çm sonhrd yeflil olmz. 213

213 7. Çok - ls - çl yor - Ftm - güzel - gitr - lknur un sözükleri ile kurll ve nlml ir ümle oluflturulurs fltn üçünü sözük hngisi olur?. ls. çl yor. Ftm 8. Afl dki ümlelerin hngisinde sözük sy s en zd r?. Sen ve Cem yn okuld m okuyorsunuz?. Msn n çekmeesinden mektuu ç kr p uztt.. fiehrin en kll k ddesinin köflesinde ulufltuk. 9. Afl dki ümlelerin hngisinde efl nlml sözüklerin ir rd kulln lms ndn doly ir nlt m ozuklu u vrd r?. Zmn ve vkit zl ndn görüflemedik.. Ar s r d tiytroy gideiliyoruz.. Çouklr prmk tutm oynd lr. 10. Afl dki ümlelerin hngisinde efl sesli ir sözük yoktur?. Bir dh konuflmmk için t p dediler.. Annesine ld gül k rm z yd.. Tüm oyunklr n slonun orts n y d. 11. Afl dki ümlelerin hngisinde ç kly ir ifdeye yer verilmifltir?. Irmk, Selen ve Duygu ile gitr kursun gitmekten çok mutludur.. lkö retim ç ndki ö reniler, okul ço unlukl servisle gidiyor.. Tiytro, sinem, resim gii görsel sntlr hyl güümüzü gelifltirir. 214

214 12. Süt, peynir, yo urt gii esinleri tüketmek kemiklerimizin geliflimi için çok önemlidir. ümlesinde ofl rk ln yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. gii. nk. özellikle 13. Afl dki ümlelerden hngisi n s k lm fl irinin söyleyee i ir ümledir?. Ne de ols her gün yeni ir fley ö reniyorum.. Stlerdir urd eklememize de di, iyi ki gelmifliz.. O kdr unld m ki keflke yp m ir fleyler olsyd. 14. Afl dki ümlelerin hngisinde krfl lflt rm vrd r?. Y ugün y yr n mm geleek.. Keflke enim de senin kdr kit m olsyd!. zmir, Türkiye nin t s nd ulunur. 15. u yüzden kimseyi görmek istemedi. ümlesinde ofl rk ln yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. Yüzünün her trf nd k rm z enekler olufltu. Benim de s n ftki en iyi rkdfl m. Kir ir ses tonuyl izimle konufltu 215

215 G E N E L T E S T 4 lk üç soruyu fl dki fliiri göre evply n z. Seni ne kdr özlemifliz Bun zmnd r neredeydin? Beyz ulut, Sensiz güzel de il u gökyüzü Bu günefl, u y ld zlr, Ne olur gitme rt k flk yere! fiükrü Enis REGÜ 1. fiir seni sözü ünü hngi vrl n yerine kullnm flt r?. gökyüzü. eyz ulut. günefl 2. fiiirin n duygusu nedir?. Beyz ulut duyuln sevgi. Günefl ve y ld z sevgisi. Arkdfl sevgisi 3. Sensiz güzel de il u gökyüzü dizesi fl dkilerden hngisi ile yn nlmdd r?. Gökyüzü günefl ve y ld zlrl güzel oluyor.. Gökyüzü gündüzleri güzel oluyor.. Sen olun gökyüzü güzel oluyor. 4. Afl dkilerden hngisi sesli okum kurllr ndnd r?. Çok h zl okuml y z.. Ak okuml y z.. Bflklr n rhts z etmemeliyiz. 5. Afl dkilerden hngisi ümledir?. Uyumy. Her zmnki stte yt n girerek. En z 10 st uyur. 216

216 6. Afl dki sözük dizilerinden hngisiyle ümle oluflturulmz?. en - Türkçe - seviyor - dersini - çok. görüne - yüzme - yüzmek - hvuzu - istedi. o - nne - söylediklerini - hiç - ile 7. Afl dki ümlelerden hngisinin sonun soru iflreti gelmemelidir?. Bs k zd m hemen skln yor. Sen de mi ep telefonu kulln yorsun. Prk gidelim mi gitmeyelim mi 8. Afl dki ümlelerin hngisinde yer ln lt çizili sözük, sözlükte öürlerinden öne gelir?. Mvi kolyesinin u ur getirdi ine inn yordu.. Yorgn n rengine uygun yst k ld lr.. Ali öyle utngç ki fl n hiç kld rmz. 9. Afl dki ümlelerin hngisinde krfl t nlml sözükler ir rd kulln lm flt r?. Çmurd t ç k yürüdük.. Ar s r ize u rr.. Gelir gelmez seni rt r m. 10. Afl dki sözüklerden hngisi dört heelidir?. mide. müdüriyet. merdiven 11. Derslerinde flr l de il m çok syg l ir çouk. ümlesinde lt çizili sözük yerine fl dki sözüklerden hngisi getirilemez?. nk. fkt. çünkü 217

217 12. pek, rkdfl n n do um günü prtisine gitti. Arkdfl n ld hediyeyi verirken ne demelidir?. Bn kimse sn ld m gii ir hediye vermedi.. Bu hediyeyi e enir, güle güle kulln rs n umr m.. Bu hediyeyi flklr n verme, görürsem üzülürüm. 13. Afl dki olylrdn hngisi öürlerinden dh öne olmufltur?. Eru dün sinemy gitti.. Eru ugün ize u rd.. Eru flimdi yemek yedi. 14. Afl dkilerden hngisi ir metnin sonuç ümlesidir?. Onun en üyük iste i sketol oynmy ö renmekti.. En sonund sketol oynmy ö rendi.. Bunun için okulun sketol kursun gitti. 15. S n f n penerelerini yrklrl süsledik. ümlesi ile ilgili fl dki sorulr n hngisini sorrsk ev n ilemeyiz?. Ne ile süsledik?. Neyi süsledik?. Ne zmn süsledik? 218

218 G E N E L T E S T 5 lk üç soruyu fl dki prgrf göre evply n z. Ben ir kelynk kufluyum. Kimileri çirkin ir kufl oldu umu söyler. Gli tüylerimin güneflte ns l prld n görmedi unu söyleyenler. Asl nd ld rm yorum güzelli ime, çirkinli ime Benim derdim mflk, ilem dünydn siliniyor. Biz tr m zrr veren çekirgelerle esleniriz. Bizim vld m z öekleri öldürmek için t ln zehirli ilçlr izim sonumuz oldu. Bu ilçlr öne öekleri, sonr onlrl eslenen izleri zehirledi. 1. Prgrft lt çizili sözük fl dki sözüklerin hngisi ile yn nlmd de ildir?. önemsemiyorum. umursm yorum. üzülüyorum 2. Kelynk kuflunun derdi nedir?. Bz lr n n onu güzel ulmms. Neslinin h zl tükenmesi. Çirkin oldu unu ilmesi 3. Yukr dki prgrf n konusu nedir?. Kelynk kuflunun tr m yrrlr. Kelynk kuflunun çirkinli i. Kelynk kuflunun s k nt s 4. do y - uyrl m - korumynlr - koruyl m sözükleri ile nlml ir ümle oluflturursk s rlm ns l olur? Afl dkilerden hngisi hem hee hem sözüktür?. i. o. u 219

219 Bisiklete indi. Bisikleti koyduklr depoy gitti. Evden ç kt. Bisikletini evin hçesinde sürdü. 6. Yukr dki ümlelerden hngi ikisi yer de ifltirirse olylr olufl s rs n göre s rlnm fl olur? Afl dkilerden hngisi ir metnin girifl ümlesi olilir?. Akflm kdr ord eklemekten s k lm fllrd.. Sonr ö rendiklerine göre o d onlr eklemifl m flk ir pstnede.. Bugün Zeynep ile s n f rkdfllr pstnede uluflklrd. 8. Üç y ld r hft sonlr le kursun gidiyor. ümlesindeki lt çizili sözük gruu hngi sorunun ev d r?. Nereye?. Niye?. Ne 9. Yrt güzel ir proje ypt. hepimiz u projeyi çok e endik. Yukr dki noktl yerlere s rs yl hngi seçenekteki ifdeler gelmelidir?. vey, çünkü. ve, u yüzden. y d, öylee 10. Afl dki ümlelerin hngisinde önem elirten ir ifde vrd r?. Oyunklr n n ço unu mhlledeki çouklr d tt.. Türkçe, mtemtik ve hyt ilgisi fll derslerimizdir.. Her sezenin insnlr için ir yrr vrd r. 220

220 11. Afl dki ümlelerin hngisinde seep-sonuç iliflkisi vrd r?. S n f düzenlemek için teneffüse ç kmd.. Her gün yr m st lml spor ypr z.. Turunu tiflörtü, livert pntolonuyl çok fl kt. 12. Afl dki ümlelerin hngisinde rt l ir ifde vrd r?. Bir fil oyun kumdn kle ypt k.. Hvlr çok so uyun kurtlr köye inmifl.. Ay n n gövdesi, enimkinin üç kt yd. 13. Domtes, çilek k rm z d r; onun kdr ttl de ildir. ümlesinde noktl yerlere s rs yl fl dkilerden hngileri gelmelidir?. kdr, kdr. gii, m. de, nk 14. Afl dki ümlelerin hngisinde nlt m ozuklu u vrd r?. O gün sh erken uyn n, lkond oturup etrf seyrettim.. Bzen nnesi zen de teyzesi onu sinemy götürür.. Hylzd ; sorumsuzdu çünkü, u yüzden flr s z oldu. 15. Küçük - ufk - zy f - s sk - yfl -? sözükleri ir kurl göre dizilmifltir. Soru iflreti oln yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. slk. kuru. tze 221

221 G E N E L T E S T 6 lk 5 soruyu fl dki fliire göre evply n z. Ç nr m, enim iyi ç nr m Durur düflünür y ld zlr, Onu dinler usln r m her gee. Sö üdüm, enim gölgeli im Çok sever kufllr Irm, eni. Kv m, enim uzunum Yeflil yeflil gider Göklerle yr fl r hep. Fz l Hüsnü DA LARCA 1. fiiirde hngi çtn söz edilmemektedir?. ç nr. çm. kvk 2. fiiirin n duygusu nedir?. gökyüzü sevgisi. kufl sevgisi. ç sevgisi 3. Kç n dizede sdee iki sözük vrd r? fiiiri göre fl dki efllemelerden hngisi ynl flt r?. Ç nr - y ld zlr n orts ndd r.. Sö üt - güneflten korur.. Kvk - uzun oyludur. 5. Afl dki dizelerden hngisi ümle de ildir?. Durur düflünür y ld zlr. Çok sever kufllr. Irm, eni 222

222 6. Trenle yoluluk edee imiz için çok heyenl yd m, çünkü ümlesi fl dkilerden hngisi ile devm edemez?. ilk kez trene ineektim.. u enim en uzun yolu um olkt.. trende n m genellikle s k l r. 7. Klorifer, so, flömine rçlr, s nm mçl kulln l r. ümlesinde ofl rk ln yere fl dkilerden hngi sözük gelmelidir?. ve. vey. gii 8. Afl dki ümlelerin hngisinde ç ile ilgili rt l ir durum söz konusudur?. A ç, ütün ulutlrdn dh yüksekteydi.. A n yprklr n n sesini dinlemekten çok hofllnd m.. A ç, y mur ve kr sulr yl esleniyordu. 9. çin sözü ü fl dki ümlelerin hngisinde seep - sonuç iliflkisi kurmk için kulln lm flt r?. Khvlt d meyve suyu için, çydn dh yrrl d r.. Bury eski s n f rkdfl m görmek için geldim.. Sizin için ne ypilee imi ilemiyorum. 10. Afl dki ümlelerin hngisinde Ali, ir rkdfl ile krfl lflt r lmktd r?. Ali, Ahmet ten dh komiktir.. Ali ile Ahmet iyi rkdflt rlr.. Ali, Ahmet e resim verdi. 11. Afl dki ümlelerin hngisinin sonund frkl ir noktlm iflreti kulln lml d r?. Ne de ols iz de sizinle yn s n fty z. Çouklr ne zmn evde olklrm fl. Ahmet de film izlemeyi çok sever 223

223 12. mdly - mkine - mlzeme - mzeret Mymun kelimesi numrl yerlerden hngisinde olml d r? Afl dki ümlelerin hngisinde gelir sözü ünün z t nlml s vrd r?. O s k s k ize u rr.. Onlr n giderleri izden çok fzl.. Gelir gelmez hemen sizi ryk. 14. Afl dki ümlelerin hngisinde ir heede iki ünsüz vrd r?. Zmn n de erini nlml.. Telefonu ods n ld.. Ar s r n d u rd. 15. Afl dki ümlelerin hngisinde d n yerine kulln ln ir sözük vrd r?. Ods n çok üyük geldi.. S rs n d n k rkmms gerekir.. Montunun einden mendil ç krd. 224

224 G E N E L T E S T 7 lk 5 soruyu fl dki prgrf göre evply n z. Ben Tekir e, dh iyi olms ndn doly Tosun d n koymufltum. Onun evde klms n istiyordum m nnem, irden çok kediyi esleyemeyee imizi söylüyordu. Nitekim yvrulr irer irer komflulr, tn d klr d tt. Ben en çok Tosun un gitmesine üzüldüm. Klms için o kdr direttiysem de kul ettiremedim. 1. Prgrf n konusu nedir?. Çou un Tosun oln sevgisi. Çou un nnesi ile iliflkisi. Çou un kedilere kms 2. Kedi niçin evde klm yor?. Ailenin sdee ir kediye kilee inden. Annenin kedi yvrulr n sevmemesinden. Uzk yerlerde tn d klr olmlr ndn 3. Prgrftki lt çizili sözü ün nlm nedir?. srr etmek. çok üzülmek. vzgeçmek 4. Tosun için fl dkilerden hngisi ynl flt r?. Tekir ir kedi yvrusudur.. Tomul ir kedidir.. Yvru kedilerin nnesidir. 5. Prgrft geçen özel d hngisidir?. Anne. Tosun. Çouk 6. Hngi ümlede ir duygudn söz edilmektedir?. Öyle güzel flrk söylüyor ki hepimiz onu dinliyoruz.. O kdr k zg nd ki gözlerinden tefl ç k yordu.. S n f n en çl flkn olmk için çok çld. 225

225 7. sürüsü - yklflt - kr n - yklflt kç Yukr dki sözüklerle nlml ir ümle oluflturdu umuzd s rlm ns l olur? Beril neden eden e itimi dersine kt lmd? ümlesinden hngi sözü ü ç kr rsk ümle soru nlm tfl mz?. Beril. neden. dersine 9. Afl dki sözük çiftlerinden hngisi nlm iliflkisi yönünden öürlerinden frkl d r?. çouk - çoukluk. eek - eekli. yk - ykt 10. On sl k zm! ümlesindeki lt çizili sözü ün z t nlml s fl dkilerden hngisidir?. dim. r s r. genellikle 11. Afl dki ümlelerde lt çizili sözüklerden hngisi st r sonun s md nd ölünemez?. Bir st dolu y d, en de seyrettim.. Annemden izin lmdn d flr ç kmm.. Lütfen unu ld n yere koy. 12. Afl dki ümlelerin hngisinde trihin yz l fl ynl flt r? ten eri Ankr d yfl yoruz.. Ttile 25 Hzirn umrtesi günü ç kklr.. 17 temmuz enim do um günüm. 226

226 13. Hngi ümlede seep-sonuç iliflkisi kurulmufltur?. Aykk s n n n st için düfltü.. Stini kolundn ç krd n hiç görmedim.. Her zmn enden silgimi ister. 14. Afl dki ümlelerin hngisinde piflmnl k söz konusudur?. Piknik için onlr d hz rl k ypml.. Akflmüstü evde olml y z.. Bunu dh öne düflünmeliydim. 15. Afl dki ümlelerde lt çizili sözüklerden hngisi ynl fl yz lm flt r?. Onun ypt iyili i hiç unutmd m.. A z ndki lokmy çiynemeden konuflmz.. Odd y lt ir koku vrd. 227

227 G E N E L T E S T 8 lk 4 soruyu fl dki fliire göre evply n z. 23 N SAN Bugün ir flk yd nl k yeryüzü Bir flk çlr n, evlerin yüzü. Bugün çouklr güzel, Bugün sokklr güzel. Elimizden tutn her el Dh s lm. Dh mvi gökyüzü Byrklr dh yk n. Bk n. Geçiyor yr n n üyükleri; firk lr tutuyor gökleri. Adnn ARDA I 1. fiire göre neden ugün çouklr ve sokklr güzeldir?. fiir çouklr ve sokklr sevdi i için. Bugün 23 Nisn oldu u için. Bhr mevsimi yflnd için 2. fiiirin n duygusu nedir?. Byrk sevgisi. Yeryüzü sevgisi. Byrm sevini 3. Yr n n üyükleri ugünün nesidir?. ö renileri. çouklr. yfll lr 4. fiiirdeki en k s ümle kç n dizededir? Nisn Ulusl Egemenlik ve Çouk Byrm d r. ümlesinde lt çizili sy n n yz m fl dkilerden hngisinde do rudur?. Yirmiüç. Yirmi üç. Yirmi - üç 228

228 6. Afl dki ümlelerin hngisinde lt çizili sözük, ekmek sözü ünün ek lms ile frkl ir nlm ship olmufltur?. Tht ekmeklik, mvi ve k rm z oylrl oynm flt r.. Ekmekleri f r ndn tze tze l yorlr.. Ekme in üzerine terey ve l sürdük. 7. Afl dki ümlelerin hngisinde özel d do ru yz lm flt r?. T rm her gün süt ile esleriz.. stnul lu ir nnenin o luydu.. lyd n n sçlr hem uzun hem de sr. 8. Afl dki ümlelerin hngisinde vrl n yerine kulln ln ir sözük yoktur?. Duygu yu okulun kp s nd gördüm.. rem e unu lütfen ver.. Bhr n klemi ende kld. 9. Afl dki ümlelerde lt çizili sözüklerden hngisi ir vrl n durumunu elirtiyor?. fiimdi msmvi ir denizde yüzmek isterdim.. Onunl ikifler evizli kek yedik.. Krdeflime güzel ir flort ld k. 10. Afl dki ümlelerin hngisinde yz m ynl fl vrd r?. u yz köye gittik.. Dery, Mustf ile r flt.. Antly dn u kolyeyi ld k. 11. Hkn, ms n ilk kez görmüfltü. ümlesinde ofl rk ln yere fl dkilerden hngisi gelemez?. üç sene öne. geçen y. önümüzdeki y l 229

229 12. Afl dkilerden hngisi ir metnin girifl ümlesi olilir?. Her ö leden sonr Efe, köpe ini prkt gezdirirdi.. O prtmn n en kll k ilesi onlrd.. Bu okul fllyl iki y l olmufltu. 13. Afl dkilerden hngisi 5N 1K sorulr ndn de ildir?. Kim seni ury getirdi?. Onun s neden ir ifl ulm yor?. Günde kç dkik televizyon izlersin? 14. Eflylr n topld evden ç kmlr n dh iki st vrd. ümlesindeki noktl yere fl dkilerden hngisi gelmelidir?. u yüzden. m. çünkü 15. Afl dki ümlelerin hngisinde seep-sonuç iliflkisi kurulmufltur?. Onu çok özledi imden on mektup yzd m.. Serest zmnlr nd çizgi film seyrediyor.. Her gün mutlk meyve yiyor. 230

230 G E N E L T E S T 9 Do Ölüyor P r l p r l, fl r l fl r l Al l, peme peme Türkü gii krd sulr Bemeyzd çiçekler, Ne oldu d Ne oldu d soldulr Krrd denizler, krsulr? Kokmz oldulr? Ne ypt k d küstü do? Ne oldu mvifl denize, Bl klr ne oldu? Büyüklere sormy n, Bhr kokulu Söylemezler, Topr, gökyüzüne Suçludurlr! Kufllr ne oldu? Nedenini de çözümünü de Çok iyi ilir çouklr! Aziz S VASLIO LU lk 4 soruyu yukr dki fliire göre evply n z. 1. Denizler niçin krrm fl olilir?. Gee oldu u için. Sulr zld için. Kirlendikleri için 2. Do n n kirlenmesinin sorumlusu kimlerdir?. hyvnlr. yetiflkinler. çouklr 3. fiiire göre itkilerin ize küstü ünü ns l nl yoruz?. Çiçeklerin solgun olms ndn ve eskisi gii kokmmlr ndn. Al l, peme peme vey emeyz olduklr ndn. Dllr n gökyüzüne do ru uzt p yeryüzünden uzklflmlr ndn 4. fiiirin n duygusu nedir?. Büyüklere soru sormm iste i. Do n n yok oluflun duyuln üzüntü. Kufllr, denizlere oln sevgi 231

231 5. Afl dki ümlelerden hngisinde rt l ir öge vrd r?. Bir sln kdr güçlüyümdür.. O çok yrmz ir çouktur.. Çydnl z n kdr su doldurmufl. 6. Ç km fl - foto rflrd - güzel - nnem - çok sözükleri ile nlml ir ümle oluflturuls sonunu sözük fl dkilerden hngisi olur?. ç km fl. nnem. çok 7. Afl dki ümlelerin hngisinde d n yerine kulln ln ir sözük vrd r?. Bhr geline ö reniler ve ö retmenler geziye gittiler.. Prk girip ç knlr penereden seyretti.. Bugün z lr hvuz girip yüzdüler. 8. Afl dki ümlelerin hngisinde unut sözü ünün z t nlml s kulln lm flt r?. Bofl ver, yr n yine gider, kr z.. Unutm, herkesin kötü günleri olilir.. Ht rl kl m, zmir e ne zmn gitmifltik? 9. Afl dki sözüklerden hngisi ir heelidir?. kifli. klon. k n 10. Onur un yfld olylrdn hngisi öürlerinden dh sonr gerçekleflmifltir?. Onur, iki st öne hstneye kld r ld.. Onur, dün okul geç kld.. Onur, geçen gün ilk kez uçurtm uçurdu. 232

232 11. Afl dki ümlelerde lt çizili sözüklerden hngisi, sözlükte öür ikisinin rs ndd r?. Annem, esleyii ve tok tutuu yiyeekleri yer.. Asnsör prtmn n eflini kt nd durdu.. Ypt este ile ününü duyurmy flld. 12. Afl dki ümlelerin hngisinde krfl lflt rm vrd r?. Mvi eflylr, msn n üstüne rkt.. Gölün suyu ttl yken, denizinki tuzluydu.. Gömleklerini iki günde ir de ifltiriyor. 13. Afl dki ümlelerin hngisinde özel d n ld ek kesme iflreti ile yr lml d r?. Türkler, komflu ülkelerle iyi geçinir.. Türkçe dersini çok seviyorum.. Türkiyedeki denizler muhteflemdir. 14. Tüm hz rl klr tmmln n otoüse indiler. ümlesi ile ilgili hngi soruyu sormy z?. Ne zmn otoüse indiler?. Hz rl klr tmmln n niçin otoüse indiler?. Hz rl klr tmmln n neye indiler? 15. Afl dki ümlelerin hngisinde yp ln iflin nedeni ç klnm flt r?. Dh s l kl olmk istedi inden spor yp yor.. Annesi on düzenli olrk her hft hrçl k veriyor.. Efe derste rkdfllr n konuflrk rhts z etti. 233

233 G E N E L T E S T 10 lk 3 soruyu fl dki metne göre evply n z. Uzun Mehmet, ir köylü çou uydu. Zonguldk t ir köyde do du, üyüdü. Asker oldu. stnul gitti. Günler geldi geçti, skerlik itti. Son gün komutn elindekini göstererek flöyle dedi: Bu mden kömürüdür. Ülkemizde u kömür vr m yok mu ilmiyoruz. Onu ulmk memleketimiz için çok üyük hizmet. Onu her yerde ry n. Uzun Mehmet, köyüne gidine mden kömürünü rd durdu ve ir gün uldu. 1. Metnin konusu nedir?. Uzun Mehmet in yfld klr. Uzun Mehmet in do sevgisi. Uzun Mehmet in çl flknl 2. Metinde geçen özel dlr nelerdir?. Ülke, memleket, mden kömürü. Asker, komutn, köy. stnul, Zonguldk, Uzun Mehmet 3. Uzun Mehmet in ülkesine en üyük hizmeti nedir?. Askerlik ypms. Mden kömürünü ulms. Köyünde çl flms 4. Memleket sözü ünün efl nlml s fl dkilerden hngisidir?. ülke. hlk. ulus 234

234 5. Afl dki sözük çiftlerinden hngisi efl nlml d r?. kömür - ykk. ülke - vtn. mden - lt n 6. Afl dki ümlelerde lt çizili sözüklerden hngisi efl seslidir?. Yüzünün rengi soluk, k fllr donuktu.. fiehrin d fl n konut üstüne konut ypt lr.. O, mhlledeki en iyi rkdfl md r. 7. Afl dki ümlelerin hngisinde heelerine ynl fl yr lm fl ir sözük vrd r?. O-to-üs i-çin i-let l-d k.. De-de-min göz-lü- ü k -r l-d.. Do -um gü-nü-me ek-li-yo-rum. 8. Afl dki sözükler, sözlük s rs n göre dizilse fltn ikini sözük hngisi olur?. emzik. endifle. emlk 9. Afl dki ümlelerde lt çizili sözüklerden hngisi ynl fl yz lm flt r?. Kitpç yeni kitplr rflr dizdi.. Çifçi mm her sh erkenden trly gider.. Pst ypt psty vitrine koydu. 10. Emel, ir y ld r tenis oynuyor. ümlesinden hngi sözük ç kr l rs geri klnlr ir ümle oluflturmz?. Emel. tenis. oynuyor 235

235 11. Afl dki ümlelerin hngisinde sdee ir vrl n yerine kulln ln ir sözük vrd r?. Evimize onlr ugün mü getireeksiniz?. fiu, enim klemim de il mi?. Sen, unlr lmk istiyor musun? 12. Afl dki ümlelerin hngisinde m sözü ü ynl fl kulln lm flt r?. S n f m z yrklrl süsleyeektik m yrklr Figen getirmeyi unutmufl.. Pikni e gittik m y mur y n hemen geri döndük.. Çiçekleri vzoy yerlefltirdi m çiçeklerin solms n istemiyordu. 13. Afl dki ümlelerin hngisinde isiklet sözü ünün nlm ld ekten doly de iflmifltir?. Bisikletli ir çouk niden krfl m z ç kt.. Bisikletine süslü ç krtmlr yp flt rd.. Bisikletinde ir de sepet vrd. 14. Afl dki ümlelerin hngisinde yn iflin irden çok yerde yp ld nlfl l yor?. Mutfktn güzel kokulr geliyordu.. Bnyoy d fyns döflendi.. Slondki msy temizledik. 15. Afl dki ümlelerin hngisinde kp sözü ünün özelli ini elirten ir sözük vrd r?. Aprtmn kp s n h zl kptt.. Evin kp s çelikten yp lm flt.. Ko kp y çn olmd. 236

236 P C E V A A N A H T A R L A R I TEST TEST TEST TEST TEST TEST TEST TEST TEST TEST TEST TEST TEST TEST

237 TEST TEST TEST TEST TEST TEST TEST TEST TEST TEST TEST TEST 20

238 TEST TEST TEST GENEL TEST GENEL TEST GENEL TEST GENEL TEST GENEL TEST GENEL TEST TEST TEST TEST 29

239 GENEL TEST GENEL TEST GENEL TEST GENEL TEST 10