YUSUFELİ BARAJI VE HES

Transkript

1 TÜRKİYE CUMHURİYETİ ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ EMLAK VE KAMULAŞTIRMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI YUSUFELİ BARAJI VE HES YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI EK N GELİR RESTORASYONU PLANI Çevre Danışmanlık Ltd. Şti. Temmuz 2006 (Rev B), Ankara

2 EK N GELİR RESTORASYONU PLANI 1. Amaç Bu YYEP Raporu nun ilgili bölümlerinde Yusufeli Projesi nin gerçekleştirilmesi sonucunda PEİ lerin kayıplarının tazmini için projeye özel Tazmin Yöntemleri ve Gelir Restorasyonu (GR) önlemleri belirlenmiş ve sunulmuştur. Sözkonusu önlemler belirlenirken yalnızca ilgili Türk Mevzuatı değil, gerekli durumlarda bu mevzuatın hükümlerinin ötesinde proje sponsorunun (DSİ) taahhütü ile ek yöntemler ve kaynaklar göz önünde bulundurulmuştur. YYEP, Türk Hükümeti nin de taahütü ile, uluslararası kriterleri sağlayacak şekilde süreç boyunca revize edilebilecek ve güncelleştirilebilecek esnekliği sağlamaktadır. Gelir kayıplarının restorasyonu ve gerekli stratejilerin geliştirilmesi oldukça karmaşık bir prosestir. Bu stratejiler geliştirilirken, projeden olumsuz etkilenecek olan ve projenin gerçekleştirilmesi sonucu varlıklarını kaybedecek olan tüm PEİ lerin sözkonusu önlemlerden faydalanabilmesi amaçlanmıştır. Planlama ve uygulama aşamalarında halkın katılımı ve fikirleri göz önünde bulundurulmalıdır. Bu bağlamda, Şikayet ve Memnuniyetsizliklerin Giderilmesi Prosedürü de PEİ lerin sürece katılımı için bir yöntem olarak kullanılabilir. GR aktivitelerinin düzgün ve etkili bir şekilde uygulanabilmesi için yukarıda belirtilen hususlar Geçim Standardı Restorasyon Komitesi (GSRK) tarafından yöre halkı ve hak sahipleri ile sürekli işbirliği içerisinde yürütülmelidir. Sözkonusu mekanizmalar (Bölüm 8, Bölüm 9 ve Ek L de verilen) aşağıda belirtilen hususları sağlamalıdırlar: a) PEİ ler açıkça bilgilendirilmeli ve gelişmelerden zamanında haberdar edilmelidirler b) Tüm yeniden yerleşim aktivitelerinin karar verme prosesinde PEİ lerin görüşleri göz önünde bulundurulmalıdır c) Yusufeli İlçesi ile etkilenen tüm yerleşimlerde yaşayan PEİ lerin görüşleri eşit şekilde yansıtılmalıdır Gelir restorasyonu stratejisinin asıl amacı PEİ lerin yeniden yerleşim sonrası gelirlerinin mevcut gelir durumlarına (proje gerçekleşmeden önceki) eşit ya da daha fazla olması için gerekli önlemlerin alınması ya da yeni gelir kaynakları sağlanmasıdır. Tüm PEİ ler, kaybettikleri varlıklarının ya da gelirlerinin tazmini için hangi haklara sahip olurlarsa olsunlar, belirtilen önlemlerden yararlanabilme fırsatına sahip olmalıdırlar. YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 1 / 63

3 2. Metodoloji GR aktivitelerinin ve IR yönetim planının geliştirilmesi için öncelikle risk altındaki gelir kaynakları anket sonuçlarının analizi ile belirlenmiştir. Ayrıca, tüm gelir restorasyonu aktivitelerinin sürdürülebilir bir şekilde, zamanında ve etkin bir şekilde planlanması ve uygulanmasından Yeniden Yerleşim Birimi (YYB) altında kurulacak olan GSRK (bakınız Bölüm 8) sorumlu olacaktır. Sürdürülebilir ve etkin bir GR yönetimi, üretim kapasitesi ve gelir düzeylerindeki değişimlerin izlenebilmesi için finansal yöntemler belirlenmiştir. Bu amaçla, GR aktiviteleri raporun ilerleyen kısımlarında üç ana başlık altında toplanmıştır. Gelir Restorasyonu Yönetim Planı: Bu plan, aktivitelerin amacı, organizasyonel yapısı, finansal kaynakları ve zamanlamasını belirlemektedir. Ayrıca sözkonusu plan, PEİ lerin yeniden yerleşim sonrası üretken olmaları ve belirlenen tüm GR aktivitelerinden faydalanabilmeleri amacı ile aktivitelerinin düzgün bir şekilde yönetimi için altyapı, kurumsal kapasite ve geliştirme programları hakkındaki bilgileri de kapsamaktadır. Proje Önerileri: PEİ lerin ve yerel STK lara örnek olması amacı ile yörede gerçekleştirilebilecek örnek proje önerileri geliştirilecektir. Olası aktiviteler belirlenirken aşağıdaki husular göz önünde bulundurulmuştur: o PEİ lerin ihtiyaçları o mikro-finansal sistem uygunluğu o yörede uygulanabilirliliği, ve o direkt (projelere direkt finans) ya da dolaylı gelir restorasyonu aktivitelerinin (eğitim, geliştirme projeleri, kapasite geliştirme, vb.) uygulanabilirliliği Gelir Senaryoları: PEİ lerin projenin gerçekleştirilmesi öncesi ve sonrası gelir düzeylerindeki farklılıkları göstermek amacı ile gelir senaryoları geliştirilmiştir. Bu senaryolar rasgele seçilmiş (2005 anket çalışması verilerinden) durumlara uygulanmış ve proje öncesi ve sonrası gelir düzeyleri hesaplanmıştır ve değerlendirilmiştir. 3. Gelir Restorasyonu Yönetim Planı 3.1. Gelir Restorasyonu Kavramı YYEP nın amacı PEİ lerin kaybedecekleri taşınmaz mallarının tazmin edilmesi ve planlı bir şekilde yeniden yerleştirilmeleri ile yaşam standartlarının restore edilmesi (mevcut duruma eşit ya da mümkün oldukça daha fazlası) amacı ile bir çerçeve programının planlanması ve geliştirilmesidir. PEİ lerin gelirlerinin restorasyonunun izlenmesi ve değerlendirilmesi başarılı bir YYEP uygulamasının amaçlarından birisidir. Gelir durumlarının restorasyonu için gerçekleştirilecek olan çalışmalar esas itibariyle sosyal kaynak gelişimi, insan kaynağı gelişimi, fiziksel kaynak gelişimi ve YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 2 / 63

4 sürdürülebilirliğinin sağlanması ile finansal kaynaklar geliştirilmesi ve geliştirilen stratejilerin başarısının izlenmesi üzerine yoğunlaşacaktır. Ayrıca, risk grupları belirlenmiş ve gelir restorasyon stratejilerinin bu gruplara uygunluğu değerlendirilmiştir. Gerekli görülen durumlarda, stratejiler revize edilmiş ve yeni stratejiler geliştirilmiştir. Gelir kaynaklarının rehabilitasyonu için yapılacak olan çalışmaların başarısını etkileyen başlıca faktörler insan kapitali, sosyal kapital, finansal kapital ve fiziksel kapitaldir. Yusufeli Projesi için bu noktalar aşağıda açıklanmaktadır: Beşeri Kapital: Yusufeli yöresinde yapılan çalışmalar sonucunda gelirin büyük bölümünün emek-yoğun aktivitelerden elde edildiği görülmektedir. YYEP uygulaması sırasında, uygulanacak olan gelir restorasyonu önlemleri ile mevcut işgücü kalitesi geliştirilecektir. İşgücünün kalitesini ve gelire katkısını etkileyen önemli faktörlerden birisi yöre dışına göçtür. YYEP yöre dışına göçü, gelir kaynaklarını geliştirip çeşitlendirerek ve yöredeki refah seviyesini arttırarak en aza indirgemeyi hedeflemektedir. Sosyal Kapital: Kooperatifler, birlikler ve halk merkezlerinin kurulması, STK ların yeniden yerleşim uygulamasına aktif katılımı, PEİ lere yasal destek de dahil olmak üzere her türlü danışmanlık verilmesi sadece ekonomiyi geliştirmek için değil aynı zamanda tüm PEİ ler için daha iyi bir refah seviyesi sağlamak amacı ile sosyal birliği ve yöredeki sosyal hayatı desteklemek amacı ile de gerçekleştirilecektir. Finansal Kapital: Yöreye DPT, KOSGEB, Halk Bankası ve Ziraat Bankası tarafından mikro krediler sağlanacaktır. Hem PEİ ler hem de kooperatif, oda ve STK lar gibi organizasyonlar bu kredileri kullanabileceklerdir. Sözkonusu kredilerin kullanımı sonucu yöreye gelecek olan finansal destekler ile üretimin artması ve kar marjlarının yükselmesi mümkün olacaktır. Ayrıca, kurulacak olan kooperatifler sayesinde düşen girdi maliyetleri, kullanılabilecek vergi avantajları, kolay ulaşım ve pazar araştırması imkanları ile yöre dışı pazarlara erişim mümkün olabilecektir. Fiziksel Kapital: Yarı kırsal yaşam tarzının etkin olduğu Yusufeli yöresinde, tarımsal gelişim desteklenecek ve yeni yerleşimlerdeki tarımsal üretim potansiyeli değerlendirilecektir. Mevcut kaynakların daha etkin kullanımı sağlanacaktır. Bu kapsamda, birim alan başına elde edilen geliri arttırmak için fizibilite çalışmaları yapılacaktır. Kar marjlarını arttırmak için gereken durumlarda yeni üretim metodları geliştirilecek ve yöre halkına MARA tarafından eğitim verilecektir. YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 3 / 63

5 3.2. Gelir Restorasyonu Yönetiminde Kurumsal Yapı Projeye özel gelir restorasyonu önlemleri ile bu önlemleri hayata geçirecek strateji ve planlar geliştirmek, çok amaçlı ve kurumlararası iletişim gerektirmektedir. Yapılacak olan bu çalışmaların etkinliği için esnek ve hızlı bir yönetim yapısına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu bağlamda, PEİ lerin yaşam standartlarını ve refah seviyelerini korumak amacı ile Geçim Standardı Restorasyon Komitesi (GSRK) kurulacaktır. GSRK tüm PEİ lere devlet eliyle yeniden yerleşime ya da kamulaştırma tazminatına hak sahibi olsunlar veya olmasınlar, tüm imkanları kullanarak hizmet edecektir. PEİ lerin başlıca geçim kaynakları maaşlar, emekli maaşları ve tarım gelirleridir. Projeden etkilenen alandaki hanelerin %36 sı emekli maaşı almakta olup, %28 i tarım geliri elde etmekte, %27 si ise maaş almaktadır. Bu değerler ışığında, tarım gelirleri hane gelirlerinin yaklaşık dörtte birini oluşturmaktadır. Gelir akış analizleri sonuçlarına göre hanelerin çoğu maaşlar ve emekli maaşları yoluyla düzenli gelir sağlamaktadırlar. Bunlar devlet tarafından verildiği için yeniden yerleşim sonrası bu hane gelirlerinden bir değişim olması söz konusu değildir. Başka bir deyişle, haneler nereye giderlerse gitsinler aynı maaşları almaya devam edeceklerdir. Dolayısıyla, ilgili gelir restorasyonu önlemleri geliştirilirken dikkate alınacak en önemli hususlardan birisi tarım gelirleridir. Sözkonusu gelir restorasyonu önlemleri sadece GSRK ve ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının koordinasyonunda değil, aynı zamanda ilgili STK lar, PEİ ler ve YYEP uygulamasına katılacak olan diğer komisyon ve komitelerin de katılımı ile uygulanacaktır. GSRK yeniden yerleşim koordinatörünün, olmadığı durumlarda ise yeniden yerleşim bölge müdürünün başkanlığında çalışacaktır. GSRK de Yusufeli Kaymakamlığı ve Artvin Valiliği ile BAİB, DSİ, ÇOB, TKİB nın bölge temsilcileri ve uzmanları bulunacaktır. GSRK nin esas görevleri: Yeniden yerleşim alanlarındaki tarımsal faaliyetler için mevcut ve ileride gerekebilecek kaynaklar konusunda veri toplamak (toprak özellikleri, su kaynakları, sulama sistemleri, üretilecek ürün paterni, olası verim, vb.) Yukarıda belirtilen hususları sağlayacak yeniden yerleşim alanlarının belirlenmesi için yapılacak olan fizibilite çalışmalarına katılmak İlgili bakanlıklar, kamu kurumları, üniversiteler, STK lar ve yöre halkı ile koordinasyonu sağlamak Gelir restorasyonu aktiviteleri yıllık bütçesine yeterli finansal kaynağı dahil edebilmek için gerekli teknik ve ekonomik fizibilite çalışmalarını yapmak Kırsal yeniden yerleşimi seçen PEİ lere tarımsal üretim için gerekli kredileri bulmak konusunda yardımcı olmak YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 4 / 63

6 Yörenin durumuna (doğal, kültürel, ekolojik) uygun tarımsal aktivitelerin geliştirilmesi ve sınırlı miktardaki tarım arazisinde en fazla geliri sağlayacak ürünleri yetiştirmek için çalışmalar yapmak Üretim verimini ve dolayısıyla geliri arttırmak için daha etkin yöntemler kullanabilmeleri konusunda tarımla uğraşan PEİ lere bilgi ve eğitim verilmesi Küçük ve orta ölçekli işletme sahiplerinin ve üreticilerin organize işlerini desteklemek, kredi ve fonlara ulaşımlarını sağlamak, rekabetçi bir ortam oluşturmak, hammaddenin kolay erişilebilirliğini sağlamak, pazardaki iletişimi güçlendirmek ve tarımsal üretimi geliştirecek metodlar oluşturmak Gelir restorasyonu yöntemleri ile ilgili olarak PEİ lere danışmanlık hizmeti vermek PEİ lerin gerçek ihtiyaçları ve isteklerine yönelik gelir restorasyonu ve rehabilitasyon önlemleri geliştirmek ve sözkonusu önlemlerin daha etkin ve verimli olmalarını sağlamak için PEİ lerle sürekli iletişim sağlamak Danışmanlık hizmetleri kapsamında gezici toprak analiz laboratuvarı kurmak ve PEİ lere gerekli kimyasal testleri arazide yaptırabilme imkanı tanımak (ph, kireç, nitrat ve amonyum tuzları, organik madde, fosfor, potasyum, kalsiyum, magnezyum, manganez, çinko, demir, vb.). Ayrıca, uygun gübre, pestisit ve sulama metotları (miktar, tip, sıklık, vb.) konusunda bilgi vermek Bu YYEP Raporu nun Bölüm 11 inde vermiş olan önlemlerin başarısını izlemek Kooperatif ve PEİ lere alternatif ürün tipleri için uygun sulama teknikleri konusunda eğitim vermek, sulama kooperatifleri kurmak için gerekli teknik ve finansal yöntemler konusunda destek vermek TKİB nın yörede yaptığı tarımsal çalışmalar sonucunda, ekonomik değeri olan alternatif ürünlerin (mantar, erik, kayısı, ceviz, salatalık, kapari, elma, mısır, vb.) yetiştirilmesi sağlanacaktır. Bu amaçla, yeniden yerleşim birimi koordinasyonunda TKİB tarafından gerekli tüm destek sağlanacaktır. Gelirleri arttırmak için hayvancılığı (arıcılık, bıldırcın, devekuşu, sülün, ördek, hindi, kürk hayvancılığı, vb.) desteklemek Ormancılık faaliyetlerinin gelir restorasyonuna katkısını sağlamak amacı ile ORKÖY Genel Müdürlüğü nden alınacak teknik desteği koordine etmek Artvin İli Türk Hükümeti nin belirlediği Kalkınmada 1. Derecede Öncelikli Bölge statüsündedir. Bu bağlamda, GSRK PEİ lere bu bölgenin avantajlarını kullanabilmek için gerekli olan teknik ve yasal desteği verecektir. YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 5 / 63

7 3.3. Gelir Restorasyonu Yönetimi Zamanlaması Gelir restorasyonu için yukarıda belirtilen hususları uygulamak amacı ile, GSRK esas olarak ilgili taraflar arasındaki işbirliği ve koordinasyonu sağlamaktan sorumludur. Bu bağlamda, GSRK sözkonusu uygulamanın başarısını sağlamak için tüm devlet kurumları ve sivil toplum kuruluşları ile kontakt halinde olacak ve koordine edecektir. GSRK nın bu aktiviteleri için gerekli finansal kaynak genel YYEP bütçesi içerisinde yer almaktadır (Bakınız Bölüm 12). GSRK sözkonusu faaliyetler için değişik harcama kalemleri altında yaklaşık 25,000,000 ABD doları fon kullanacaktır (Bakınız Tablo N.4). Bu kapsamda, GSRK nın önceliği PEİ lerin kazançlarının ve refah düzeylerinin yeniden yerleşim öncesi durumdan daha kötü bir duruma gelmesini önlemektir. GSRK, hassas PEİ lerin ihtiyaçlarına gereken önemi gösterecek, zarar görmelerini engellemek için gerekli tüm aktiviteleri ve eğitimleri koordine edecektir. Ayrıca, uygun finansal kaynaklar, kredi seçenekleri, PEİ lerin ihtiyaçları, bölgesel gelişim politikaları ile projeye özel araştırma ve çalışmalardan elde edilen bilgiler ışığında PEİ ler ve yöre için özel gelir restorasyonu senaryoları geliştirilmiştir. Bu bağlamda, mikro kredi seçeneklerinin kullanımının PEİ lerin yaşam standardına etkisi incelenmiştir. Alternatif sektörel seçeneklere göre değişik durumlar için gelir senaryoları geliştirilmiştir (ör. tarım, ticaret, vb.). Örnek senaryolar ilerleyen bölümlerde (Kısım 5) sunulmaktadır. GSRK gelir restorasyonu çalışmalarının başarıya ulaşması için gerekli tüm aktiviteleri koordine edecek/yürütecektir. Gelir restorasyonu aktivitelerinin zamanlama tablosu Tablo N.1 de sunulmaktadır. YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 6 / 63

8

9 3.4. Gelir Restorasyonu Aktiviteleri Tarım faaliyetlerinin yörenin başlıca gelir kaynaklarından birisi olması nedeniyle, esas gelir restorasyonu aktiviteleri yeniden yerleşim bölgelerindeki tarımsal faaliyetlerin geliştirilmesi ve sürdürülebilmesi amacına yönelik olarak oluşturulmuştur. Aşağıda belirtilen aktivitelerin zamanlaması ayarlanırken PEİ lerin yeni yerlerine taşındıktan sonra mümkün olan en kısa sürede sözkonusu gelirleri elde etmeye başlamaları hususu göz önünde bulundurulmalıdır. Bu aktivitelerin genel koordinasyonu GSRK tarafından yürütülecektir. GSRK tarımsal yönetim planının düzgün bir şekilde uygulanabilmesi için ilgili kurum/kuruluşları (BAİB, TKİB, DSİ) koordine edecektir. GSRK, PEİ lerin yeni yerlerine yerleşir yerleşmez en azından eski gelirlerini elde etmeye devam edebilmeleri için gelir restorasyonu kaynaklarını (tarım alanları, meyve bahçeleri, çiftlikler, meralar ve diğer alternatif gelir kaynakları) hazır bulundurmak amacı ile gerekli çalışmaları yapacaktır. Tablo N.1 de belirtilen aktiviteler aşağıda açıklanmaktadır. Bu aktivitelerin masrafları genel YYEP bütçesine dahil edilmiş olup Tablo N.1 in YYEP Bütçesinde Ayrılan Masraf kolonunda gösterilmektedir. Aktivite A, Yeniden Yerleşim Alanı Seçimi için Toprak İncelemesi: Bu aktivite tarımsal aktivite gelirlerinin restorasyonu için birincil ve en önemli aktivitedir. GSRK nın kurulmasını takiben, kırsal yeniden yerleşim alanlarının belirlenmesi çalışmaları başlayacaktır. TKİB uzmanları alanın yeniden yerleşim için uygunluğunu incelemek amacı ile DSİ ve BAİB uzmanları ile birlikte saha çalışmaları yapacaklardır. Bu çalışmalar kapsamında, mobil toprak laboratuvarı alanın toprak kalitesini belirleyecektir. Sözkonusu çalışmalar BAİB tarafından yürütülen yeniden yerleşim çalışmalarını tamamlar nitelikte olacaktır. Arazi rehabilitasyonu/geliştirilmesi çalışmalarının tümü bu aşamada planlanacaktır. YYEP çalışmaları kapsamında önceden belirlenen 24 noktada belirtilen çalışmaların yapılması ve proje hazırlıklarının yaklaşık 240,000 ABD doları tutması öngörülmüştür. Bu bütçe yeniden yerleşim alanı seçimi prosesi süresince kullanılacak olan teknik fizibilite bütçesine dahil edilmiştir. Teknik fizibilite çalışmaları BAİB Yeniden Yerleşim Fonu 1 tarafından finanse edilecektir. Aktivite A çalışmaları 3 ay içerisinde tamamlanacaktır. Aktivite B, Sürdürülebilir Sulama için Hidrolojik & Hidrojeolojik İncelemeler: Bu aktivitenin sonuçları, yeniden yerleşim alanlarının belirlenmesi için bir kriter olarak kullanılacaktır. Alanda yapılan jeolojik ve hidrojeolojik çalışmalar ile, tarım için ve evsel amaçlı kullanılabilecek su kaynaklarının miktarı ve kalitesi belirlenecektir. Bu çalışmaları, BAİB ve İller Bankası Genel Müdürlüğü nden hidrojeoloji mühendisleri, ziraat mühendisleri ve inşaat mühendisleri yürütecekler, gerekli teknik destek ise DSİ tarafından verilecektir. Önerilen 24 noktada yapılacak olan çalışmalar ve proje hazırlıklarının yaklaşık 150,000 ABD doları olacağı öngörülmektedir. Sözkonusu alanların su imkanları açısından tarıma elverişli olmaması durumunda yeni alternatif alanlar araştırılacaktır. Bu çalışmalar 1 Yeniden Yerleşim Fonu, Maliye Bakanlığı tarafından, yeniden yerleşim aktivitelerinin çalışma, planlama, uygulama, teknik ve idari personel, eğitim, inşaa edilecek olan kamu binaları ve tesislerinin masraflarını karşılamak üzere BAİB e ve BAİB koordinasyonu altında diğer ilgili sorumlu kuruluşlara tahsis edilen fondur (Bakınız: İskan Kanunu-Ek Madde 19). YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 8 / 63

10 için maddi kaynak kullanımı teknik fizibilite bütçesinden Aktivite A çalışmaları ile birlikte başlayacak, gerekli durumlarda Aktivite C de belirtilen fizibilite çalışmaları ile birlikte yürütülecektir. Aktivite B nin öngörülen tamamlanma süresi 3 aydır. Aktivite C, Alternatif Gelir Restorasyonu Aktiviteleri için Fizibilite Çalışmaları: Bu aşama, tarımsal potansiyelin belirlemesi için detaylı çalışmaların yapılacağı aşamadır. GSRK, TKİB nın üniversiteler, sivil toplum kuruluşları, danışmanlar ve gerekli durumlarda PEİ ler ile birlikte yürüteceği bu çalışmaları koordine edecektir. Sözkonusu çalışmalar kapsamında, yeniden yerleşim alanlarında teknik incelemeler ve testler yapılacak, üretimi canlandıracak metodlar geliştirilecek ve alternatif ürün denemeleri için en uygun tarımsal yöntemler belirlenecektir. Bu bağlamda, aşağıda belirtilen çalışmalar yapılacaktır: o Yeni ürün tipleri ve tarımsal yöntemler test edilecektir o Arıcılık yöntemlerinin fizibilite çalışmaları yapılacaktır o Yörede meyve yetiştiriciliğinin uygunluğunu belirlemek amacı ile fizibilite çalışmaları yapılacaktır o Aromatik ve tıbbi bitki ekimi konusunda fizibilite çalışmaları yapılacaktır o Hayvancılığın nasıl geliştirileceği konusunda çalışmalar yapılacaktır Aktivite C çalışmalarının 3 ayda tamamlanacağı öngörülmektedir. Ancak, bu proses, yeniden yerleşim alanlarına ve kullanılan tekniklerin etkinliğine bağlı olarak 2 yıla kadar uzayabilir. Sözkonusu çalışmalar TKİB bütçesinden karşılanacak ve yaklaşık 105,000 ABD dolarına mal olacaktır. Aktivite D, Yeni Ürün Tipleri, Tarımsal Teknikler ve Diğer Gelir Kaynakları ile İlgili Olarak PEİ lerin Bilgilendirme Toplantıları: Aktivite C de belirtilen tarım ürünleri ve uygulamalar (sera yetiştiriciliği, meyve üreticiliği, aromatik ve tıbbi bitki ekimi, vb.) ile ilgili olarak yöre halkına detaylı ilgi verilecek ve görüşleri alınacaktır. Bu toplantılarda, PEİ lerin geçmiş tecrübeleri konusunda da bilgi toplanacaktır. PEİ lere yöreye özgü yeni ekim teknikleri ile bunların maliyetleri, gerekli işgücü ve gelir getirme potansiyelleri hakkında bilgi verilecektir. Bu aktivite için 2 aylık bir zaman dilimi ayrılmıştır. Toplantılar Yeniden Yerleşim Birimi tarafından TKİB ve BAİB ile koordinasyon halinde organize edilecektir. Aktivite bütçesi yeniden yerleşim fonundan karşılanacak olup yaklaşık 10,000 ABD doları olacaktır. Bu aktivite EK E D.1. Katılım ve Danışmanlık Servisleri başlığı altında verilmiştir. Aktivite E, Yeni Ürün Tipleri, Tarımsal Teknikler ve Diğer Olası Gelir Kaynakları ile İlgili Olarak Yöre Halkına Destek Verilmesi: Yöre halkı yeni tarımsal uygulamalar ve kendi gelirlerini restore etmek ya da daha arttırmak için en uygun tarımsal gelişim alternatifi ile tarımsal alanların özellikleri ve ürünlerin pazardaki payları dikkate alınarak hangi tarımsal üretim metodlarını seçmeleri konusunda bilgilendirileceklerdir. Bu aktivitenin tamamlanma süresi 3 ay olarak belirlenmiş olup tahmini bütçesi 5,000 ABD dolarıdır. Aktivite F, Yeni Ürün Tipleri ve Belirlenen Tarımsal Teknikler Konusunda Yeniden Yerleştirilen Yöre Halkına Eğitim Verilmesi: PEİ lere yeni tarımsal teknolojiler/teknikler, üretim metodları ile pazar ve kooperatif imkanları konusunda YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 9 / 63

11 bilgi verilecektir. Eğitim bütçesi yaklaşık 270,000 ABD doları olup detaylar Bölüm 12 de verilmiştir. Sözkonusu eğitimler yeniden yerleşim çalışmaları süresince devam edecektir. İlgilenen her PEİ ister genel tarımsal üretim metodları konusunda isterse özellikle ilgilendiği konuda eğitim alabilecektir. Bu eğitimleri GSRK koordinasyonunda TKİB dan uzman ziraat mühendisleri verecektir. Aktivite G, Toprak Taşıma Prosesi Hazırlıkları (su altında kalacak olan toprakların analizleri): Yeniden yerleşim alanlarında ihtiyaç duyulacak tarım toprağı için su altında kalacak olan alanlarda toprak çalışmaları/analizleri yapılacaktır. Bu aşamada, toprak kalitesi ve miktarı verilerine bağlı olarak taşıma ve saklama koşulları belirlenecektir. Çalışmaları, TKİB yerel STK lar ve üniversiteler ile işbirliği halinde yürütecek olup genel koordinasyon GSRK tarafından sağlanacaktır. Bu aktivitenin süresi toprak ihtiyacına ve yeniden yerleşim alanlarındaki duruma bağlı olmakla birlikte yaklaşık 3 ay olarak öngörülmektedir. Sözkonusu çalışmalar kırsal yeniden yerleşim alanı seçimi prosesinin kırsal yeniden yerleşim alanı hazırlanması bütçe kaleminde yer almakta olup yaklaşık 120,000 ABD dolarıdır. Aktivite H, Seçilen Alanlara Toprak Taşınması: Bu aktivite kapsamında, Aktivite G de belirtildiği üzere, su altında kalacak olan topraklar sıyrılıp yeniden yerleşim alanlarına taşınacaktır. Bu çalışmalar, uzman ziraat mühendisleri gözetiminde yapılacaktır. Kentsel alanlar için maliyet 1,250,000 ABD doları olarak belirlenmiştir (Bakınız Bölüm 12). Aktivite H kapsamında kırsal alanlar için öngörülen maliyet ise 1,000,000 ABD doları civarındadır (Bakınız Bölüm 12). Toprak taşınması işlerinin, toprak miktarına ve taşıma kapasitesine bağlı olarak 9-12 ay içerisinde tamamlanması beklenmektedir. Bu çalışmalar kapsamında, Artvin Valiliği, DSİ ve BAİB GSRK tarafında koordine edilecek olup çalışmalar Artvin Valiliği, DSİ ve BAİB ekipmanları kullanılarak gerçekleştirilecektir. Aktivite I, Toprak Verimliliğinin Arttırılması: Toprağın taşınması ile başlayan bu süreç, yeniden yerleşim alanlarına taşınan toprağın alana serilmeden önceki hazırlıkların yapılmasını içermektedir. Bu kapsamda, topraktaki besin kayıplarının telafisi, uygun serme ve yeniden ekim çalışmaları yapılacaktır. Kırsal alanlar için gerekli toprak miktarı 430,000 m 3 olup, bütçe 28,000 ABD doları olarak öngörülmüştür (detaylar için bakınız Bölüm 12). Kendi imkanlarıyla yeniden yerleşimi ile devlet eliyle yeniden yerleşimi seçenler için gerekli olabilecek ek yatırım maliyetleri BAİB yeniden yerleşim fonu ile BAİB bütçesinden sağlanacaktır. Aktivite J, Toprak İşleri (seviyeleme, yarma, dolgu, stabilizasyon, vb.): Bu proses tarım alanlarının ekime hazır hale getirilmesini, bir başka deyişle, taşınan toprağın serilmesi, stabilitenin sağlanması ve tarım alanlarının üretilecek ürüne göre hazırlanmasını (teraslama, eğim verme, vb.) kapsamaktadır. Sözkonusu çalışmalar, kırsal yeniden yerleşim bütçesinin yeniden yerleşim alanı hazırlığı kalemi altında olup, GSRK koordinasyonunda BAİB tarafından uygulanacaktır. Kentsel yeniden yerleşim alanı için tahmini bütçe 15,647,480 ABD doları, kırsal yeniden yerleşim alanı için ise 1,966,600 ABD dolarıdır. (Bölüm 12). Çalışmaların tamamlanma süresi seçilen yeniden yerleşim alanındaki duruma da bağlı olarak YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 10 / 63

12 değişiklik gösterebilecek olmakla birlikte 8 ay olarak öngörülmüştür. Aktivite H de de belirtildiği üzere çalışmalar kapsamında ilgili kurum ve kuruluşların ekipmanı kullanılacaktır. Aktivite K, Erozyon Önlemleri: Bu aktivite tarım toprağının erozyonunu önlemek için gerekli önlemlerin alınmasını kapsamakta olup süreç toprağın taşınımı ile başlayacak ve yeniden yerleşim alanı hazırlık çalışmalarının sonuna kadar sürecektir. Bu kapsamda, rüzgar ve su erozyonuna karşı yığınlar oluşturulacak, derivasyon tünelleri inşaa edilecek, ürünlerin erozyona dayanıklı olması için ekimdikim metodları belirlenecektir. GSRK tarafından koordine edilecek bu çalışmalar BAİB, TKİB ve İller Bankası tarafından yürütülecek olup gerekli finansal kaynak yeniden yerleşim alanı hazırlanması bütçesi ile BAİB ve TKİB bütçelerinden karşılanacaktır. Aktivite L, Taşkın Kontrolü: Bu aktivite kapsamında, yeniden yerleşim alanlarında taşkın önleme amacı ile hendek ve kanalların inşaası gibi mühendislik çalışmaları yapılacaktır. BAİB ve İller Bankası tarafından yapılacak olan bu çalışmaların tahmini bütçesi 75,000 ABD doları olup DSİ bütçesinden karşılanacaktır. Sözkonusu aktiviteler ilgili kurumun kendi sorumluluğunda olduğu için YYEP bütçesine dahil edilmemiştir. Aktivite M, Sulama Sistemlerinin İnşaası (köylere): Bu aktivite kapsamında köylere sulama ve kullanma suyu sağlanacak olup sözkonusu işler DSİ sorumluluğundadır. Bu kapsamda sulama kanallarının inşaası, yeraltı suyu araştırmaları, yüzey suyu toplaması ve su temin sistemlerinin inşaası gerçekleştirilecektir. Bahse konu işler için tahmini maliyet 1,500,000 ABD doları olup, Aktivite B (hidrolojik ve hidrojeolojik araştırmalar) sonrasında kesin maliyet ortaya çıkacaktır. Sözkonusu aktiviteler ilgili kurumların kendi sorumluluğunda olduğu için YYEP bütçesine dahil edilmemiştir. İçme suyu şebekesi ise Artvin Valiliği tarafından inşaa edilecektir. Aktivite N, Sulama Sistemleri ile İçme Suyu Sistemlerinin İnşaası (çiftliklere): DSİ tarafından köylere getirilen su uygun miktarlarda arazilere dağıtılacaktır. Sözkonusu işler için bütçe ürün tipleri ve sulama ihtiyaçlarının belirlenmesi için yapılacak olan fizibilite çalışmalarının tamamlanmasını müteakip kesinleşecektir. Bu aktiviteyi BAİB ve Artvin Valiliği gerçekleştirecektir. Tahmini bütçe 320,000 ABD doları olup YYEP bütçesine dahil edilmiştir (Bölüm 12). Aktivite O, Seraların İnşaası ve Meyve Ağaçlarının Dikimi: Ekim metodlarının seçimi için yapılacak olan fizibilite çalışmaları sonuçlarına göre, uygun yerlerde seralar ve meyve bahçeleri kurulacaktır. DSİ ve BAİB kredi ve işletme bütçelerinden karşılanacak olan bu faaliyetlerin yaklaşık 400,000 AD dolarına mal olması beklenmektedir. Aktivite O kapsamında yapılacak olan işler için öngörülen süre 4 aydır. Aktivite P, Diğer Gelir Kaynaklarının Geliştirilmesi: Diğer gelir kaynakları, daha önceki aktivitelerde belirtilmiş olan arıcılık, meyve yetiştiriciliği, aromatic/tıbbi bitki ekimi ve hayvancılık dışında kalan tüm gelir getirici aktiviteleri YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 11 / 63

13 kapsamaktadır. Bu aktiviteler DSİ, ÇOB, TKİB, BAİB ve PEİ lerin katılımı ile gerçekleştirilecektir. Sözkonusu faaliyetler için finansal kaynak DPT tarafından (DOKAP kapsamında) karşılanacak olup kesin bütçe fizibilite çalışmaları sonucunda belirlenecektir. Tahmini bütçe ise 200,000 ABD doları olarak öngörülmektedir. Aktivite R, Kooperatiflerin Kurulması: Bu aktivite, yöredeki tarımsal aktiviteleri desteklemek için gerekli olan kooperatiflerin kurulmasını kapsamaktadır. Finansal kaynağın DPT ve KOSGEB tarafından karşılanacağı, DSİ ve TKİB nın GSRK koordinasyonunda PEİ lere destek vereceği bu aktivite kapsamında 5 kooperatifin kurulması planlanmakta olup 500,000 ABD doları tutarında bir kaynağa ihtiyaç duyulacağı öngörülmektedir (Bölüm 12). Aktivite S, Entegre Tesislerin Kurulması: Bu aktivite kapsamında tarımsal gelişimin bir parçası olarak entegre tesislerin kurulması planlanmaktadır. Geleneksel tarımsal yöntemlerden endüstriyel tarıma geçiş için ve özellikle arıcılık ile bal üretimi konularında DPT ve Halk Bankası finansal destek verecektir. Yörenin kalkınmada öncelikli bölge statüsünde olması ve DPT ile Halk Bankası tarafından verilecek olan destekler, yörede yatırım yapmak isteyen girişimciler için kaçırılmaz bir fırsattır. Yapılması planlanan 2 entegre tesis yeni Yusufeli yerleşim alanı çevresinde olup, yaklaşık 600,000 ABD dolarına mal olacaktır. Aktivite T, Pazarlama Planlarının Geliştirilmesi: Bölgesel üretimin gerçek bir gelir kaynağı olması için üretilen ürünlerin risksiz, sürekli ve karlı ir şekilde satılabilmesi gereklidir. Bu aktivite süreklilik arz etmekte olup hesaplanan maliyetler sadece tek bir dönem için verilmiştir. Pazarlama planı ve stratejileri ile ilgili detaylar ilerleyen bölümlerde sunulmaktadır. Gelir restorasyon aktivitelerinin planlaması, PEİ lerin risk altındaki gelirlerini restore etmek için ilk aşamadır. Özellikle halihazırda geçimini tarımdan sağlayanlar ile alacakları altyapı desteği, eğitim ve danışmanlık yardımıyla tarımla uğraşmayı planlayanlar için ürünlerine pazar bulabilmek kadar gerekli maddi fonları bulabilmek de önem arz etmektedir. Sözkonusu fonlar hakkında detaylı bilgi Bölüm de ve Bölüm 7.6 da verilmiştir. Bu ürünlerle ilgili pazarlama aktiviteleri ve stratejileri ilerleyen bölümlerde sunulmaktadır Pazarlama Stratejileri Tarım Ürünleri Pazarlaması Özellikle sınırlı ekilebilir araziye sahip kırsal alanlardaki tarımsal aktiviteler ile geçimini sağlayan PEİ ler ile Yusufeli ndeki küçük ölçekli üreticilerin tarımsal gelirlerinin rehabilitasyonu için etkin bir pazarlama stratejisi oldukça önem arz etmektedir. Bu amaçla, Tarımsal Gelişme Planının amaçlarına ulaşmak, pazarlama prosesinin başarısına bağlıdır. Başarılı bir pazarlama stratejisi, pazarlama prosesine YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 12 / 63

14 katılan paydaşların sorumluluklarını eksiksiz olarak yerine getirmelerinin bir sonucu olarak karşımıza çıkmaktadır. Pazarlama Paydaşları Tarımsal pazarlama geleneksel pazarlama prensiplerine göre işlemektedir. Bir başka deyişle, tarım sektöründeki pazarlama prosesi üretici, toptancı ve satıcı üçgeninde yürüyen bir faaliyettir. Her ne kadar bu proses kolay ve herhangi bir stratejiye ihtiyaç duymazmış gibi görünse de Yusufeli yöresindeki üreticilerin küçük ölçekli olmaları ve ürünlerini pazarlara ulaştırmada ve satmada güçlük yaşamaları nedeniyle PEİ lerin ürünlerini sözkonusu mekanizmaya entegre etmeleri değerlendirilmesi gereken bir konudur. Bu mekanizmanın paydaşları aşağıda verilmektedir. Projeden Etkilenen Üreticiler Kırsal yörelerde üretim yapanlar projeden etkilenecek olup sınırlı pazarlama imkanlarına sahiptirler. Kooperatifler Kırsal üretimle ilgilenen PEİ lerin dahil olduğu mesleki ve bölgesel kooperatifler, sözkonusu proseste paydaş olarak önemli rollere sahiptiler. Sivil Toplum Kuruluşları Kooperatifler ve PEİ lere pazar araştırma sonuçları konusunda bilgi sağlayarak ihtiyaçların belirlenmesine katkı sağlayan organizasyonlar Entegre Tesisler Yerel pazarda toptancıların yerini alabilecek ve PEİ lere iş imkanları sağlayan tesisler Yukarıda belirtilen paydaşlar yerel pazarlarda (PEİ lerin ürünlerini pazarlayabilecekleri veya yerel toptancılara ulaşabilecekleri, yörenin tarım ürünleri ihtiyacını belirleyen pazarlar) ile bölge dışı pazarlarda (PEİ lerin ulaşmakta güçlük çekecekleri pazarlar) üretilen malların pazarlanması amacı ile çalışacaklardır. Pazarlama Süreci Yöredeki tarım üreticilerinin başlıca problemi yöre içindeki pazarlarda daha etkin bir pazar pozisyonu edinmek ve yöre dışı pazarlara erişmekteki zorluklardır. Bir üretici için önce yerel pazarlara girmek daha sonra ise dış pazarlara açılabilmek amacı ile belli bir üretim standardı yakalamak, maliyetleri aşağıya çekmek ve daha rekabetçi olabilmek oldukça zordur. Bu durumun nedeni alternatif pazarlar hakkında bilgi sahibi olmanın zorluğu, talep ve lojistik durumları ile sözkonusu pazarlara ulaştıracak kontaklara ulaşmaktaki zorluk olarak tanımlanabilir. Dolayısıyla, kooperatif ve benzeri YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 13 / 63

15 kar amacı gütmeyen oluşumlar PEİ lere bu konuda destek olacaklardır. Kooperatiflerin pazarlama süreci içerisindeki avantajları aşağıda belirtilmektedir. Toptan girdi alımı imkanı sağlayarak ürün maliyetlerini aşağıya çekmek Birlik içerisindeki iletişim ve bilgi akışını güçlendirmek Ürün kalitesi ve üretimle ilgili standartlar oluşturmak Hem yörede hem de yöre dışında ilan vermek, broşür ve belgeler bastırmak, duyurular yapmak ve fiyat tekliflerine ulaşmak için gerekli aktiviteleri koordine etmek ve uygulamak Universiteler ve STK lar ile işbirliği halinde bölgesel ve sektörel pazarlama stratejileri ile rekabet yaklaşımlarını belirlemek Pazar için en uygun ürün miktarı ile uygun satış fiyatını belirlemek Diğer yerel üreticiler ile rekabet etmek ve aynı zamanda fahiş kar ve zararı önlemek Gerekli durumlarda STK lar ve ilgili kamu kurum/kuruluşları ile temas halinde, pazarda ve rekabetteki olumsuz etkenlere karşı lobi faaliyeti yürütmek Kooperatiflerin bölgesel ve sektörel destekleri sayesinde pazarlama süreci başarıyla sürdürülecektir. Toptan hammadde/girdi alımları sayesinde üretim maliyetleri düşecektir. Bu sayede standardize edilmiş ürünler toptancılara ve entegre tesislere eskisinden daha ucuza ulaşacaktır. Ayrıca, entegre tesisler ve toptancılar da kendi kooperatif ve/veya ticari birlikleri yoluyla ürünleri perakende satıcılara daha ucuza ulaştırabilme imkanına sahip olacaklardır. Bireysel pazarlamadan farklı, tam katılım ve koordineli pazarlama gerektiren bu pazarlama yaklaşımının yörede kurulması gereklidir. Diğer bir deyişle, asıl hedef ve strateji ürünlerin satışı için uzun soluklu ve düzenli satış kontratlarının yapılabilmesini sağlamaktır. Pazarlama planının öncelikle bölgenin lokomotif sektörleri olan arıcılık, meyve yetiştiriciliği, seracılık ve hayvancılık sektörlerine uygulanması mümkündür Arıcılık Sektörü için Pazarlama Katılan üreticiler: Projeden etkilenen yöredeki arıcılıkla uğraşan PEİ ler. Sorumlu Kooperatif: Tarım Kooperatifleri. Hedef Grup: Entegre Tesisler (toptancı olarak). Lojistik: Ürünler entegre tesislere taşınacaklardır. Arıcılık için Pazarlama Süresi: Bir sonraki üretim dönemine kadar. Arıcılık için Pazarlama Stratejisi: Entegre tesislere toptan satış. Ürünlerin paketlenip perakende pazarına sunulması. YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 14 / 63

16 Entegre tesisin pazarlamayı üstlenmesi durumunda, pazarlama ve ticari risklerin entegre tesisin sorumluluğunda olması varsayımı. Proses edilmiş ürünün promosyonunun STK lar ve kooperatiflerin sorumluluğunda olması. Ham maddenin işlenmiş mamul halinde ucuza edinilmesi (nakit ya da vadeli olarak) ve ürünün perakende piyasalarda ticari ve piyasa risklerinin olduğu varsayılarak, PEİ ler tarafından satılması. Arıcılık için pazarlama maliyetleri ve öngörülen masraflar: Pazar araştırması masrafları: - Lojistik: - Teşvik masrafları: her bir pazarlama aktivitesi için 3,000 ABD doları Toplam: 3,000 ABD doları Kaynak: Kooperatif bütçeleri ile yıllık üye aidatları. Arıcılığın Hedefleri: Üretici tarafından ürünün risksiz bir biçimde toptan satışı. Üreticinin ürününün tesislerde proses edilebilmesi imkanı ile perakende pazarında ürünü kendisinin satabilmesi ve hem hammadde hem de son ürün ticaretini kendisinin yapabilmesi Seraclılık Ürünlerinin Pazarlaması Katılan üreticiler: Projeden etkilenen yöredeki seracılıkla uğraşan PEİ ler. Sorumlu Kooperatif: Tarım Kooperatifleri. Hedef Grup: Toptan pazarlar, yöre dışı pazarlar, direkt perakende satış, toptan alık yapan büyük süpermarketler. Lojistik: Kooperatifler tarafından ayarlanacak olan taşıma şirketleri. Seracılık için Pazarlama Süresi: Bir sonrası hasat zamanına kadar. Seracılık için Pazarlama Stratejisi: Kooperatifler tarafından garanti ve sertifikaların verilmesi. Büyük süpermarketlerle yapılacak olan toptan satış kontratlarına öncelik vermek Seracılık için pazarlama maliyetleri ve öngörülen masraflar: Pazar araştırması masrafları: aktivite başına 1,000 ABD doları Lojistik: her pazarlama aktivitesi ve her çıktı başına 20,000 ABD doları YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 15 / 63

17 Teşvik masrafları: pazarlama aktivitesi başına 5,000 ABD doları Toplam: 26,000 ABD doları Kaynak: Kooperatif bütçeleri ile yıllık üye aidatları. Seracılığın Hedefleri: Üreticinin ürünü risksiz bir ortamda düzenli olarak satabilmesi Meyve Yetiştiriciliği için Pazarlama Katılan üreticiler: Projeden etkilenen yöredeki meyve yetiştiriciliği ile uğraşan PEİ ler. Sorumlu Kooperatif: Tarım Kooperatifleri. Hedef Grup: Toptan pazarlar, yöre dışı pazarlar, direkt perakende satış, toptan alık yapan büyük süpermarketler. Lojistik: Kooperatifler tarafından ayarlanacak olan taşıma şirketleri. Meyve Yetiştiriciliği için Pazarlama Süresi: 2 hafta. Meyve Yetiştiriciliği için Pazarlama Stratejisi: Kooperatifler tarafından garanti ve sertifikaların verilmesi. Büyük süpermarketlerle yapılacak olan toptan satış kontratlarına öncelik vermek Meyve Yetiştiriciliği için pazarlama maliyetleri ve öngörülen masraflar: Pazar araştırması masrafları: aktivite başına 1,000 ABD doları Lojistik: her pazarlama aktivitesi başına 20,000 ABD doları Teşvik masrafları: pazarlama aktivitesi başına 5,000 ABD doları Toplam: 26,000 ABD doları Kaynak: Kooperatif bütçeleri ile yıllık üye aidatları. Meyve Yetiştiriciliğinin Hedefleri: Üreticinin ürünü risksiz bir ortamda düzenli olarak satabilmesi. YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 16 / 63

18 Hayvancılık için Pazarlama Katılan üreticiler: Projeden etkilenen yöredeki hayvancılık ile uğraşan PEİ ler. Sorumlu Kooperatif: Tarım Kooperatifleri. Hedef Grup: Yerel hayvan ürünleri pazarı ve entegre tesisler. Lojistik: Kooperatifler tarafından ayarlanacak olan taşıma şirketleri. Hayvancılık için Pazarlama Süresi: 2 hafta. Hayvancılık için Pazarlama Stratejisi: Kooperatifler tarafından garanti ve sertifikaların verilmesi. Ürünlerin entegre tesislerde proses edilmesi, yüksek karlarla süpermarketlerde satılması ve kooperatifler ile süpermarketler arasında kontratlar yapılması Entegre tesislere risksiz ve toptan satış Hayvancılık için pazarlama maliyetleri ve öngörülen masraflar: Pazar araştırması masrafları: aktivite başına 1,000 ABD doları Lojistik: her pazarlama aktivitesi başına 20,000 ABD doları Teşvik masrafları: pazarlama aktivitesi başına 5,000 ABD doları Toplam: 31,000 ABD doları Kaynak: Kooperatif bütçeleri ile yıllık üye aidatları. Hayvancılığın Hedefleri: Üreticinin ürünü risksiz bir ortamda düzenli olarak satabilmesi. Ürünlerin satışı için büyük süpermarketlerle kontrat yapabilme imkanının sağlanması. Yukarıda bahsedilen, sektörlerin pazarlama planlarındaki maliyetler, ürünün tipi ve miktarına bağlı olarak, bilindik maliyet ve gider özelliklerinden farklı olarak değişiklik gösterirler. Diğer bir ifade ile, ürün miktarı ve ürüne göre değişen pazarlama faaliyetleri, maliyetlerin yükselmesine ya da düşmesine sebep olmaktadır. Her bir pazarlama faaliyetinin ortalama maliyetleri Tablo N.2. de verilmiştir. YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 17 / 63

19 Tablo N.2. Pazarlama Aktiviteleri Maliyetleri Sektör Üretici Maliyet Sorumlu Organizasyon Hedef Grup Strateji ABD doları Arıcılık PEİ Kooperatifler Entegre tesisler Düzenli satış için kontratların garantiye alınması 3,000 Seracılık PEİ Kooperatifler Meyve Yetiştiriciliği PEİ Kooperatifler Hayvancılık PEİ Kooperatifler Toptancı pazarları ve süpermarketler Toptancı pazarları ve süpermarketler Toptancı pazarları ve süpermarketler Düzenli satış için büyük süpermarketlerle kontrat yapılması ile garanti ve sertifikaların verilmesi Düzenli satış için büyük süpermarketlerle kontrat yapılması ile garanti ve sertifikaların verilmesi Düzenli satış için büyük süpermarketlerle kontrat yapılması ile garanti ve sertifikaların verilmesi 26,000 26,000 31,000 Toplam Lokomotif Sektörler için çıktı başına Pazarlama Maliyetleri 86,000 Gelir Restorasyonu Planı nın son aşaması da PEİ lerin ürünlerini pazarlara sunmaları için gerekli olan pazarlama planlarının uygulamaya geçirilmesi ile tamamlanmış olacaktır. Gelir Restorasyonu Planı organizasyonel yapısı Tablo N.3 de, genel YYEP bütçesindeki maliyetler ise Tablo N.4 de sunulmaktadır. YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 18 / 63

20 Tablo N.3. Gelir Restorasyonu Yönetim Planının Organizasyonel Yapısı Faaliyet Koordinasyon Sorumluluk Uygulama İzleme Bütçe Bütçe Kaynağı A. Yerleşim yeri seçimi için toprak araştırmaları GKİK DSİ TKİB&BAİB Dışsal 240,000 İskan fonu B. Sürdürülebilir sulama için yeraltı ve yerüstü suyu araştırmaları GKİK DSİ BAİB, İller Bankası Dışsal 150,000 İskan fonu C1. Yeni ürün tipleri için fizibilite çalışmaları GKİK DSİ TKİB, STK & Üniversiteler Dışsal 20,000 İskan fonu C2. Arıcılık için fizibilite TKİB, STK & çalışmaları GKİK DSİ C3. Meyvecilik için fizibilite çalışmaları GKİK DSİ C4. Sebze ve tıbbi tarım ürünü yetiştiriciliği için fizibilite çalışmaları GKİK DSİ C5. Hayvancılık için fizibilite çalışmaları i GKİK DSİ Üniversiteler Dışsal 10,000 İskan fonu TKİB, STK & Üniversiteler Dışsal 10,000 İskan fonu TKİB, STK& Üniversiteler Dışsal 20,000 İskan fonu TKİB, STK & Üniversiteler Dışsal 10,000 İskan fonu C6. Diğer gelir kaynakları için fizibilite çalışmaları GKİK DSİ DSİ. BAİB Dışsal 35,000 İskan fonu D. Yeni ürün çeşitlerini tanıtıcı bilgilendirme toplantıları GKİK DSİ TKİB,DSİ & BAİB Dışsal 10,000 İskan fonu E. Çiftçilerin yeni ürünlere yönlendirilmesi GKİK DSİ TKİB, STK & Üniversiteler Dışsal 5,000 İskan fonu F. Yeni ürünler için eğitim ve teknik desteğin sağlanması GKİK DSİ BAİB,Artvin Valiliği Dışsal 270,000 İskan fonu, G. Toprak taşıma sürecinin başlatılmasına hazırlık GKİK DSİ TKİB, BAİB ve Üniversiteler Dışsal 120,000 İskan fonu, TKİB YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Pg.19 / 63

21 Tablo N.3. Gelir Restorasyonu Yönetim Planının Organizasyonel Yapısı (Devamı) Item Activities Coordination Responsibility Implementation Monitoring Budget/USD Source of fund H. Artvin Seçilen alana toprak Valiliği,DSİ ve taşınması GKİK DSİ BAİB Dışsal 2,250,000 İskan fonu I. Toprağın veriminin TKİB ve artırılması GKİK DSİ Üniversiteler Dışsal 28,000 İskan fonu,baib J. BAİB, İller Alan Hazırlığı GKİK DSİ Bamkası Dışsal 17,614,080 İskan fonu K BAİB, İller Erozyonun Önlenmesi GKİK DSİ Bamkası Dışsal 150,000 DSİ L. Taşkın kontrolü GKİK DSİ DSİ Dışsal 75,000 DSİ M. Köylere sulama sistemlerinin kurulması GKİK DSİ DSİ Dışsal 1,500,000 DSİ N. Tarlalara sulama BAİB,Artvin sistemlerinin kurulması GKİK DSİ Valiliği Dışsal 320,000 İskan fonu O. PEİ, Artvin Seraların İnşası GKİK DSİ Valiliği MARA Dışsal 400,000 BAİB P. Diğer gelir kaynaklarının DSİ, geliştirilmesi GKİK DSİ TKIB,BAİB,PEI Dışsal 200,000 DOKAP R. DSİ ve Artvin MARA, SRAP, Kooperatiflerin kurulması GKİK DSİ Valiliği Dışsal 500,000 KOSGEB S. Entegre Tesislerin Kurulması GKİK DSİ Artvin Valiliği Dışsal 600,000 DOKAP, Halk Bankası T. Pazarlama planlarının Artvin Valiliği, geliştirtmesi GKİK DSİ STK Dışsal 86,000 Koopertafiler Dok. Adı: YUSUFELI BARAJI VE HES PROJESİ Dok. Kodu: ENC - YSF - YYP - 01 Ek N YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 20 / 63

22 Tablo N.4. Genel YYEP Bütçesi İçerisinde Gelir Restorasyonu Aktivitelerinin Maliyetleri Faaliyetler Bütçe/USD YYEP Bütçesince Kapsadığı YYEP Genel Bütçesi Maliyet Kalemi A. Yerleşim yeri seçimi için toprak araştırmaları 240,000 YYEP Genel Bütçesi Maliyet Kalemi G6 B. Sürdürülebilir sulama için yeraltı ve yerüstü suyu araştırmaları 150,000 YYEP Genel Bütçesi Maliyet Kalemi G6 C1. Yeni ürün tipleri için fizibilite çalışmaları 20,000 YYEP Genel Bütçesi Maliyet Kalemi G6 C2. Arıcılık için fizibilite çalışmaları 10,000 YYEP Genel Bütçesi Maliyet Kalemi G6 C3. Meyvecilik için fizibilite çalışmaları 10,000 YYEP Genel Bütçesi Maliyet Kalemi G6 C4. Sebze ve tıbbi tarım ürünü yetiştiriciliği için fizibilite çalışmaları 20,000 YYEP Genel Bütçesi Maliyet Kalemi G6 C5. Hayvancılık için fizibilite çalışmaları 10,000 YYEP Genel Bütçesi Maliyet Kalemi G6 C6. Diğer gelir kaynakları için fizibilite çalışmaları 35,000 YYEP Genel Bütçesi Maliyet Kalemi G6 ve F5 D. Yeni ürün çeşitlerini tanıtıcı bilgilendirme toplantıları 10,000 YYEP Genel Bütçesi Maliyet Kalemi K5 E. Çiftçilerin yeni ürünlere yönlendirilmesi 5,000 YYEP Genel Bütçesi Maliyet Kalemi K5 F. Yeni ürünler için eğitim ve teknik desteğin sağlanması 270,000 YYEP Genel Bütçesi Maliyet Kalemi K6 G. Toprak taşıma sürecinin başlatılmasına hazırlık 120,000 YYEP Genel Bütçesi Maliyet Kalemi G6 H. Seçilen alana toprak taşınması 2,250,000 YYEP Genel Bütçesi Maliyet Kalemi G2-F2 I. Toprağın veriminin artırılması 28,000 YYEP Genel Bütçesi Maliyet Kalemi G2 J. Alan Hazırlığı 17,614,080 YYEP Genel Bütçesi Maliyet Kalemi G2-F2 K Erozyonun Önlenmesi 150,000 YYEP Genel Bütçesi Maliyet Kalemi G2-F2 L. Taşkın kontrolü 75,000 YYEP dışında DSİ bütçesinden karşılanacak M. Köylere sulama sistemlerinin kurulması 1,500,000 YYEP dışında DSİ bütçesinden karşılanacak N. Tarlalara sulama sistemlerinin kurulması 320,000 YYEP Genel Bütçesi Maliyet Kalemi G3 O. Seraların İnşası 400,000 YYEP Genel Bütçesi Maliyet Kalemi K1 P. Diğer gelir kaynaklarının geliştirilmesi 200,000 YYEP Genel Bütçesi Maliyet Kalemi K8 R. Kooperatiflerin kurulması 500,000 YYEP Genel Bütçesi Maliyet Kalemi K4 S. Entegre Tesislerin Kurulması 600,000 YYEP Genel Bütçesi Maliyet Kalemi K8 T. Pazarlama planlarının geliştirtmesi 86,000 Kooperatiflerin kendi kaynakları TOPLAM 24,623,080 YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 21 / 63

23 4. Örnek Proje Önerileri Öneri hazırlamak amacıyla da kullanabilen, proje önerileri PEİ lerin ve STK larin kullanımları için geliştirilmiş bir yol haritasıdır. Aşağıda üç değişik türde öneri sunulmaktadır. Bunlardan birincisi küçük ölçekli projeler için tasarlanmış olup, PEİ lerin mesleki eğitimlerini sağlamayı amaçlamaktadır. İkincisi ise Yusufeli Projesi nden etkilenen dezavantajlı grupların yararlanabileceği bir toplum merkezi oluşturmayı amaçlamaktadır. Üçüncü öneri ise, kırsalda yerleşecek olan PEİ ler için yeni iş imkanları yaratılması amacıyla hazırlanmıştır. Bu doğrultuda ilgili proje, bölgede kooperatiflerin kurulmasını ve gerekli eğitim ve destekleri sağlamakla ilgili faaliyetleri kapsamaktadır. Bu örnek proje önerileriyle, mümkün olan teknik ve finansal kaynaklardan yararlanabilmek amacıyla PEİ lere, yerel STK lara ve kooperatiflere yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Bu projelerin yürütülmesi için gereken zaman, tahmini bütçe, finansal ve teknik desteklerle ilgili olası kaynaklar (kurumlar/kuruluşlar) ve diğer gerekli bilgi bu örnek dokümanlarda sağlanmaktadır. Örnek ve rehber olarak kullanılabilecek bu üç örnek proje önerisinin detayları, aşağıda PEİ lerin, yerel STK ların ve kooperatiflerin kullanımı için verilmektedir. YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 22 / 63

24 4.1. Baraj İnşaatı Özelinde İstihdam Olanağı Yaratılması Ve Buna İlişkin Eğitim Sağlanmasına Dair Proje Başvurusu (Öneri I) PROJE BAŞLIĞI: Projeden etkilenen insanların istihdam ve iş potansiyellerinin geliştirilmesi için mesleki eğitim sağlanması PROJE SÜRESİ: ÖNGÖRÜLEN BÜTÇE: PROJE TÜRÜ: HEDEF KİTLE: 3 yıl (Toplam 864 ders/eğitim saati) 21,000 ABD Doları Hibe Projeden etkilenecek insanlar BAŞVURULACAK PROGRAM(LAR) VE İRTİBAT BİLGİLERİ: SRAP KOSGEB EU Leonardo SMGP İLGİLİ KURULUŞLAR: (Karanfil Sokak, No. 67 Bakanlıklar/Ankara, [email protected]), (KOSGEB MKEK Binası 9. Kat Tandoğan/Ankara, [email protected]), (Hüseyin Rahmi Sokak, No. 2, Çankaya/Ankara), (Dünya Bankası Türkiye Ofisi, Uğur Mumcu Caddesi, No. 88, Kat 2, GOP/Ankara) Kaymakamlıklar ve Sivil Toplum Kuruluşları AMAÇLAR: Barajlar depoladıkları suların, kapladıkları alanların, yapılan hafriyatın büyüklüğünün, baraj göl ve göletlerinin oluşturulması sırasında flora ve faunanın ya da yerleşim yerlerinin su altında kalmasının, sulama faaliyetlerinin ekosistemde oluşturacağı değişiklerle ve baraj inşaatı sırasında ortaya çıkacak istihdam imkanları, enerji üretim nakil ve dağıtım hatları gibi çok yönlü çevresel etkilere sahiptirler. Baraj inşaatı sırasında insan gücüne büyük ölçüde ihtiyaç duyulacaktır. Gereken insan gücü de yörede yaşayan ve Yusufeli Projesinden etkilenecek insanlar tarafından karşılanabilecektir. Öte yandan, insan gücünü bölgeden karşılamanın pek çok avantajı vardır. Bunlar; Müteahhitler diğer bölgelerden gelecek insanlar için ulaşım ücreti ödemek zorunda kalmazlar, Yöredeki insanlar için konaklama maliyeti olmayacaktır, İnsanlar ailelerine ve evlerine yakın olduklar zaman daha verimli çalışırlar, Projeden etkilenenlerin gelir getirici kaynaklara ulaşması sağlanmış olur. Öte yandan baraj inşaatında çalışacak insanların baraj inşaatı ile ilgili, inşaat bilgisi donanımlarının olması da en önemli gereksinimlerdendir. Bu projenin temel amacı, Yusufeli Projesinden etkilenecek olan kişilere, baraj inşaatı sırasında, bu sektörde iş imkanları sağlamak için mesleki bilgi ve beceri eğitimlerinin düzenlenmesidir. Bu proje ile, bölgede üretkenliğin ve iş gücü kapasitesinin artırılması hedeflenmektedir. YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 23 / 63

25 PROJE ÖZETİ: Günümüzde tüm dünyada geniş kitlelerin eğitimi ve becerilerinin/bilgilerinin güncelleştirilmesi ve geliştirilmesi yanında yeni becerilerin/bilgilerin kazandırılması büyük bir toplumsal öncelik olarak kabul edilmektedir. Bunun başlıca nedenleri arasında bilgilerin süratle yenilenmesi gereksinimi, teknolojinin hızlı gelişimi, bazı mesleklere olan ihtiyacın azalması yanında yeni meslek alanlarının oluşması, gelişmesi, gelişmiş toplumlarda dahi işsizliğin önemli bir sorun olması gelmektedir. İnşaat sektöründe değişik düzeylerde ve farklı mesleki nitelikler taşıyan çok sayıda insan farklı işlerde çalışmaktadır. İnşaat sektöründe çalışan insanların becerilerinin geliştirilmesi ve bu meslek kolunda daha önce tecrübesi olmayan insanlara da, eğitim yoluyla iş olanakları sağlanması bu projenin esas hedefleri arasındadır. Bu ihtiyacı karşılamak için bölgede yaşayan, baraj inşaatında istihdam edilebilecek ve baraj inşaatında istihdam için istekli, Yusufeli Projesinden etkilenenlere baraj inşaatlarında gerekli olabilecek farklı konularda mesleki eğitim verilecektir. Bu eğitimler hem teorik hem de uygulamalı olarak temin edilecektir. Bu eğitimler aşağıdaki gibi özetlenebilir: Kazı ve Kazı Ekipmanları Operatörlüğü, Yükleme ve Vinç Operatörlüğü, Beton dökümü ve teknikleri, Kaynakçılık, İskele kurulumu ve iskelecilik, Çelik İşçiliği Teknikleri, Elektrik İşleri. Eğitimler Yusufeli Kaymakamlığı nın denetimi altında olan ve sivil toplum kuruluşlarının görevlendireceği uzman kişiler tarafından verilecektir. Bu eğitimlerin konu başlıklarının belirlenmesinde konsorsiyum ve ilgili sivil toplum kuruluşu irtibat içerisinde olacaktır. İlk eğitim baraj inşaatı başlamadan 2 ay önce başlayacaktır. İnşaat işleri için eğitim yıllık toplam 288 saat olacaktır ve iki eğitimci tarafından verilecektir. Eğitimler için 3 yıllık planlama yapılmıştır. Uzman kişilerin konsorsiyumdan gerekli eğitimlerin konu başlıklarını aldıktan sonra gerçekleştirecekleri tanıtım ve bilgilendirme toplantıları ile eğitim için etkilenen kişilerden eğitim talepleri alınacak ve proje planlaması bu yönde tamamlanacaktır. Eğitimler Yusufeli Kaymakamlığı tarafından temin edilecek mekanlarda yürütülecektir. Şu anda bu proje kapsamında inşaat işleri eğitimi konusunda ortaya çıkacak talebin boyutu tam olarak öngörülememektedir, bu nedenle, yapılan anket sonuçları baz alınarak, bu proje için gerekli bütçe ve fon ihtiyacı tahmini olarak 21,000 ABD Doları olarak belirlenmiştir. BEKLENEN SONUÇLAR: Projeden etkilenen insanlara eğitim vererek, işgücünün niteliğinin artması ve bu işgücünün baraj inşaatında orta vadede istihdam edilerek bölgedeki işsizliğin azalması en öncelikle beklenen sonuçtur. Bununla birlikte işsizliğin azalmasından YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 24 / 63

26 dolayı gelir iyileşmesi ve bu proje ile edinilen niteliklerin etkilenen kişilerce uzun vadede de kullanılarak bu iyileştirici etkilerin devamının sağlanabilmesi diğer bir olumlu sonuçtur. HAZIRLIK VE UYGULAMA AŞAMASI: Proje kapsamında, Yusufeli Kaymakamlığı nın denetimi altında olan ilgili sivil toplum kuruluşunun uzman kişileri eğitimi oluşturacak konuların belirlenmesi ve planlaması için konsorsiyum ile irtibata geçirmesi ilk hazırlık faaliyeti olacaktır. Daha sonra bu uzmanlar eğitimin verileceği yer, ilgili ekipman ve malzeme, bunların temini konusunda da bir planlamaya gideceklerdir. Bu projeyi yüklenecek olan sivil toplum kuruluşu vakıf veya organizasyon başvurulabilecek ilgili fonların yardımı ile bu planlamalara ilişkin bütçe ve ödenek tahsis edeceklerdir. Bu faaliyetlerin arkasından bu proje ve eğitimler ile ilgili bilgilendirme toplantıları yapılacaktır. Bu toplantıları gerçekleştirilecek uzmanlar tarafından eğitim alacak kişilerin eğitim istekleri belirlenip, bu istekler değerlendirilecek ve eğitim grupları oluşturulacaktır. Eğitime başlamadan önce 3 aylık bir eğitime hazırlanma süresi gerekmektedir. HAZIRLIK/UYGULAMA ZAMAN ÇİZELGESİ Eğitimler tüm konular için yılda toplam 288 saat verilecek ve bu eğitimler 3 yıl boyunca sürdürülecektir. Bu örnek proje için hazırlık faaliyetleri, proje başlamadan 3 ay önce başlayacak ve ilk eğitim baraj inşaatı başlamadan 2 ay önce başlayacaktır. YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 25 / 63

27 4.2. Dezavantajlı Gruplara İstihdam Olanağı Yaratılması Ve Buna İlişkin Eğitim Sağlanmasına Dair Proje Başvurusu (Öneri 2) PROJE BAŞLIĞI: Yusufeli Projesinden Etkilenen Dezavantajlı Grupların Kent Yaşamına Uyum Sağlayabilmeleri İçin Toplum Merkezi Oluşturulması. PROJE SÜRESİ: ÖNGÖRÜLEN BÜTÇE: PROJE TÜRÜ: HEDEF KİTLE: 6 yıl ( Toplam 2,160 ders/eğitim saati) 120,000 ABD Doları Hibe Yusufeli Projesinden Etkilenecek, Kentten Kente Göç Edecek Olan Dezavantajlı Gruplar (Kadınlar, Gençler, Kimsesiz Çocuklar, Sokakta Çalışan Çocuklar, İşsizler vb.) BAŞVURULACAK PROGRAM(LAR) VE İRTİBAT BİLGİLERİ: UNDP SRAP SMGB İLGİLİ KURULUŞLAR: Microfinance Sector Development, SRAP. (Karanfil Sokak, No. 67 Bakanlıklar/Ankara, [email protected]) (Dünya Bankası Türkiye Ofisi, Uğur Mumcu Caddesi, No. 88, Kat 2, GOP/Ankara) SHÇEK, yerel yönetimler ve STK larla işbirliği yapılmalıdır. (örneğin Antalya da bulunan Sütçüler Toplum Merkezi bu konuda örnek olarak alınabilir) AMAÇLAR: Bu projenin amacı Türkiye nin önemli sorunlarından biri olan çarpık kentleşme olgusu olup, kentlerde yaşayanların sorunlarının aşılmasına yönelik eğitsel, sanatsal ve kültürel hizmet veren toplum merkezlerinin kurulmasıyla bu sorunların büyük ölçüde hafifletilmesidir. Projenin Yusufeli Projesi nedeniyle kente göç etmek zorunda kalacak insanların kent yaşamlarına uyum sağlayabilmelerine yardımcı olacağı kesindir. Özellikle kadın, genç ve çocukları sosyo-kültürel açıdan geliştirip, bu grupların üretime katılmalarında büyük etkisi olacaktır. Toplum merkezleri aracılığıyla kentte yaşayan dezavantajlı gruplar için düşük maliyetli hizmetlerin yaygınlaştırılması amacı, SRAP ın hedefleri ile uyumlu olduğu için projenin uygulanabilirliğini daha da mümkün kılmaktadır. Projenin kapsamı düzenlenecek eğitim programları ile dezavantajlı gruplar diye bahsettiğimiz (kadınlar, işsizler genç, engelliler) gruplara gelir getirici faaliyetlerde bulunmalarını sağlayacak eğitim ve öğretim programlarının sağlanmasını, bu programlar sırasında üretilecek olan ürünlerin kurulacak kooperatifler sayesinde pazarlanmasını, böylece bu grupların üretim sürecine dahil edilmelerini ve kamusal alana kazandırılmalarını içermektedir. Sağlanabilecek eğitimlerin konu başlıkları aşağıda belirtilmekte olup, taleplere göre gözden geçirilebilecektir: Nakış Dokumacılık (cecim, leçek, gibi geleneksel dokumalar dahil olmak üzere) YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 26 / 63

28 Bilgisayar Turizm Sürücülük PROJE ÖZETİ: Lütfen ekte verilen akış şemasına bakınız. BEKLENEN SONUÇLAR: Kente uyum sağlamakla ilgili gerekli eğitim programlarının düzenlenmesi ve bunlara katılımın sağlanmasından sonra katılımcıların gerek aile içerisinde, gerekse çevreleriyle iletişimlerinin sağlıklı ve bilinçli bir düzeye ulaşması beklenmektedir. Bununla birlikte, katılımcıların düzenlenecek belli programlarla gerek psiko-sosyal, gerekse kültürel açılardan gelişmeleri hedeflenmektedir. Ayrıca planlanan belli aktivitelerle, bu aktivitelere katılanların kent yaşamına uyumlarında daha başarılı olacakları beklenmektedir. Öte yandan düzenlenecek gelir getirici faaliyetlerle özellikle kadınların ve gençlerin gelir getirici bilgi ve beceriler elde etmeleri sağlanacaktır. Öte yandan yine proje ortaklarının desteğiyle kurulacak kooperatifler sayesinde bu eğitim programları sırasında üretilen ürünlerin pazarlanması sağlanıp, merkezin gelir getirici faaliyetleri destekleyici yönde bir etkisi de olacaktır. Tabii ki bunun sonucu da dezavantajlı gruplar diye değerlendirdiğimiz grupların kısıtlı da olsa üretim sürecine katılabilmeleridir. Zaten projenin başarısı da toplum merkezlerinde özellikle kadınlar ve gençlerle ilgili eğitimlerin yaygınlaştırılmasına ve bu kişilerin gelir getirici faaliyetlere yöneltilmelerine bağlı olacaktır. Hedef, eğitim gören yoksul kadınların, yaşlıların, engellilerin ve özellikle de işsiz gençlerin üretici hale getirilmeleridir. Öte yandan yine düzenlenecek eğitim programları sayesinde, katılımcı gençlerin ve çocukların okul yaşamlarındaki başarılarının artacağı ve ileride üniversitelere kabul oranlarının da yükseleceği beklenmektedir. Bu arada eğitime katılıp, başarılı olanların sertifikalandırılmaları da katılımcıların motivasyonu açısından önemli olup, projenin sürdürülebilirliğini de olumlu bir şekilde etkilemektedir. Öte yandan proje bitmeden önce sonuçlarının yaygınlaştırılması ve sürdürülebilirliği açısından gerekli planlama ve koordinasyon çalışmaları proje ortakları ile yürütücüleri arasında proje bitiminden önce gerçekleştirilecektir. Bu da projenin sürdürülebilirliği açısından önemlidir. YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 27 / 63

29 HAZIRLIK VE UYGULAMA AŞAMASI: Projenin hazırlık aşamasında STK lar ve SHÇEK (Sosyal Hizmetler Çocuk Esirgeme Kurumu) gibi kamu kurumları ile işbirliği yapmak oldukça yararlı olacaktır. Bununla birlikte yer seçimi, projenin en önemli problemlerinden birisi olup, bu noktalarda da gerek yerel yönetimler, gerek üniversite, gerekse yerel STK larla işbirliğinin oldukça yararlı olacağı görülmektedir. Bu arada kooperatif oluşturulması esnasında da özellikle yerel girişimcilerle işbirliği yapmak oldukça önemlidir. Ardından performans değerlendirme kriterlerinin oluşturulması mutlaka gerekecektir. Bu da düzenlenen eğitim programları, bu programlara katılanların sayısı, üniversite giriş sınavlarında başarılı olan öğrenci sayısı, ardından da kurulan kooperatif sayesinde pazarlanan ürün çeşidi sayısı ve elde edilen gelir olarak tayin edilebilir. Ortakların ve yürütücülerin değerlendirmeleri ise sonradan geliştirilecek kriterlerle belirlenecektir. İlk 3 ay içerisinde toplum merkezi oluşturulması için gerekli koordinasyon ve hazırlık çalışmaları yapılacaktır. Yine bu süre içerisinde yer seçimi problemi çözülecek ve toplum merkezinin nerede kurulması gerektiğine karar verilecektir. Ardından gerekli alt yapı oluşturulduktan sonra toplum merkezi kurulacaktır. Buna paralel olarak toplum merkezi kurulduktan sonra verilecek hizmetlerle ilgili olarak planlama ve koordinasyon çalışmaları yapılıp, en son aşamada hizmete geçirilecektir. En son aşama ise uygulama aşaması olup, burada artık toplum merkezi hizmet vermeye başlayacak, yapılan planlamalar doğrultusunda programlar başlatılacaktır. Aynı sürede kooperatif oluşturma girişimleri de başlatılacak ve eğitimler sırasında ortaya çıkarılan ürünlerin pazarlanması için gerekli pazar araştırmalarına başlanacaktır. En son aşamada bu ürünler için pazar oluşturulması hedeflenmektedir. HAZIRLIK/UYGULAMA ZAMAN ÇİZELGESİ : Yukarıda belirtildiği gibi eğitim dönemleri, eğitimin konusuna göre değişiklik gösterecektir. Projenin hazırlık süresi ilk 3 ay olup, ara dönemlerde faaliyet raporları hazırlanacaktır. İlk sene toplum merkezinin oluşturulması ve hizmet vermeye başlaması olarak planlanmaktadır. İkinci yıl içerisinde ise ilk sene sonunda oluşturulan kooperatif sayesinde üretilen ürünlerin pazara kazandırılması projenin en önemli ayaklarından birini oluşturacaktır. YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 28 / 63

30 YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 29 / 63

31 4.3. İş Sahasını Değiştirmek İsteyenlerin Desteklenmesi Kapsamında Proje Başvurusu (Öneri 3) PROJE BAŞLIĞI: Yusufeli projesi kapsamında kırsal yerleşim yerlerine yerleştirilecek hanelere kırsal alanda yeni iş olanakları yaratılması kapsamında; bölgede tarımsal alanda lokomotif olabilecek tarımsal faaliyetlerle ilgili kooperatiflerin kurulması ve bu kooperatifler ile gerekli eğitimlerin, desteğin bu alanlarla ilgili PEİ lere sağlanması. ALT BAŞLIKLAR: PROJE SÜRESİ: ÖNGÖRÜLEN BÜTÇE: PROJE TÜRÜ: HEDEF KİTLE: Bölgede Arıcılığın geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması, Bölgede İç Su Balıkçılığının geliştirilmesi yaygınlaştırılması, Bölgede Seracılığın geliştirilmesi yaygınlaştırılması. 6 yıl 354,000 ABD Doları Hibe Kırsal mekana yeniden yerleştirilecek hanelere üye bireyler BAŞVURULACAK PROGRAM(LAR) VE İRTİBAT BİLGİLERİ: SRAP (Karanfil Sokak, No. 67 Bakanlıklar/Ankara, [email protected]) KOSGEB EU Leonardo SMGP İLGİLİ KURULUŞLAR: (KOSGEB MKEK Binası 9. Kat Tandoğan/Ankara, [email protected]), (Hüseyin Rahmi Sokak, No. 2, Çankaya/Ankara), (Dünya Bankası Türkiye Ofisi, Uğur Mumcu Caddesi, No. 88, Kat 2, GOP/Ankara) Kırsal alanda kalan ya da kırsal alana yerleşmeyi düşünen PEİ lerin de katılımları ile STK lar,vakıflar ve çeşitli devlet kurumlarının destekleri alınabilmektedir. AMAÇLAR: Yusufeli Barajı ve HES kapsamında yapılacak olan yeniden yerleşim faaliyetleri çerçevesinde su altında kalacak kentsel veya kırsal alanlardan kırsal alana yeniden yerleştirilecek olan nüfusun yeniden yerleşiminin mekansal, ekonomik, kültürel ve psikolojik boyutlarını ele alıp, bu nüfusun kırsal alana sosyo-ekonomik ve sosyokültürel uyumunun sağlanması, yeniden yerleştirilecek alandaki gelir getirici faaliyetlerin artırılması ve geliştirilmesi, bu faaliyet alanlarındaki alt yapılarının hazırlanması ve bu faaliyet alanları ile ilgili bilginin ve donanımın, maddi ve ayni yardımların kırsal yeniden yerleştirilecek nüfusa aktarılmasıdır. YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 30 / 63

32 Bu genel amaç çerçevesinde projenin üç yan amacı bulunmaktadır; Kırsal alana yeniden yerleşim seçeneğinden faydalanacak hanelere yeni yerleştikleri yerdeki ekonomik aktivitelere katılabilmelerini sağlamak için seçilen faaliyet alanları ile ilgili kooperatiflerin kurulması ve bu alanlardaki uzman kişiler tarafından eğitim verilmesi, Yeniden yerleşimin planlandığı alanda seçilen faaliyet alanları ile ilgili alt yapının kooperatiflerce hazırlanması ve varolan alt yapının iyileştirilmesi, Eğitim çalışmalarına katılan bireylere seçilen faaliyet alanları ile ilgili gerekli donanımın kooperatiflerce sağlanabilmesi için tedarik ihtiyaçlarının belirlenmesi ve sağlanması. Bu anlamda kırsal alana yeniden yerleştirilecek olan haneler için proje kapsamında bölge için lokomotif olabilecek alanlarda kooperatifler kurulacak ve üç ayrı alanda eğitim, bu eğitim sonrasında faaliyet alanı ile ilgili ayni ve maddi yardım ve altyapı hazırlama ve geliştirme hizmeti verecektir. Bu üç ayrı alan aşağıda sıralanmıştır. Arıcılık, Seracılık, İç su balık avcılığı. PROJE ÖZETİ: Bu proje ile Çoruh Nehri üzerinde kurulması düşünülen Yusufeli Barajı'ndan etkilenecek olan nüfustan kırsal yerleşimi seçeneğini seçen hanelerin yeni gidilecek kırsal yerleşim alanına uyumunun sağlanması ve bu alandaki istihdam olanaklarının geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Göç edecek hanelerin yeni yaşamlarına sosyal, ekonomik ve kültürel uyumlarının kolaylaştırılması ve bu alanda yerleşecek bireylerin sürdürülebilir bir yaşam standardına erişmesi için hazırlanan bu proje üç ayrı aşamada gerçekleştirilecektir. Bu aşamalardan birincisi her bir sektör için kooperatiflerin kurulması aşamasıdır. Bu proje kapsamında 3 adet kooperatifin kurulması öngörülmektedir. Daha sonra bu kooperatifler marifeti ile yeniden yerleşim gerçekleşmeden önce ve sonra verilecek eğitim programları ile yeniden yerleşecek olan hanelerin yeni yerleşilen alana ve bu alanda gerçekleştirilebilecek ekonomik faaliyetlere uyumu sağlanacaktır. Projenin eğitim aşaması kapsamında 3 ayrı alanda bireylere eğitim verilecektir. Kooperatiflerin bölge için önemli faydaları şu şekilde sıralanabilir : Herkese açık üyelik, Demokratik yönetim, Risturn (İşletme fazlasının ortaklara alışverişiyle orantılı olarak dağıtılması ilkesi), Sermayeye sınırlı faiz ödenmesi Peşin satışı, Eğitimin geliştirilmesi. YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 31 / 63

33 Arıcılık: Amaç Bölge açısından oluşacak rezervuar alanı çevresinin, doğal koşullarıyla arıcılık potansiyeli son derece yüksektir. Bu alanlar ile ilgili kooperatifin kurulması ile eğitim programı ve bu eğitim programı sonrasında verilecek olan mikro yardımlar ile bu potansiyelin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Projenin amacı kırsal yerleşim yerlerine yerleşecek olan hanelerde çok karlı bir tarımsal aktivite olan arıcılığın yaygınlaştırılması ve bu anlamda barajın yapımından etkilenen bu hanelerin gelirlerinin iyileştirilmesi sağlamaktır. Zira, arıcılığa yapılan yatırım ilk yıl karşılanmakta ve ikinci yıldan itibaren kârâ geçebilmektedir. İşletme giderlerinin çok düşük olması nedeniyle arıcılık faaliyeti barajın yapımı nedeni ile kaybedilen bazı gelir kaynaklarının yerine sürdürülebilir yeni bir gelir kaynağının konulmasını sağlayacaktır. Arıcılık ile ilgili kurulacak kooperatif tarafından verilecek eğitimin içeriği: Eğitimler yılda 72 saatten 6 yıl boyunca toplam 432 saat olarak verilecektir. Tablo 1. Eğitim Programının İçeriği: Çizelge Konu Süre 1. Hafta Arıcılıkta kullanılan araç gereçler 6 saat 2. ve 3. Hafta Bal arılarının vücut yapıları ve gelişimi 6 saat 4. ve 5. Hafta Bal arısı ırkları ve kolonileri 6 saat 6. ve 7. Hafta Arıcılıkta mevsimsel bakım işleri 6 saat 8. ve 9. Hafta Arıların önemi ve üretimi 6 saat 10. ve 11. Hafta Arı ürünleri ve özellikleri 6 saat 12. ve 13 Hafta Bal üretiminde önemli bitkiler 6 saat Hafta Gezgin arıcılık 6 saat 16. ve 17 Hafta Arıların, zirai mücadele uygulamalarından korunması 6 saat Tablo 1. Eğitim Programının İçeriği (Devamı) Çizelge Konu Süre 18. ve 19 Hafta Arı hastalıkları 6 saat 20. ve 21 Hafta Arı zararlıları 6 saat Uygulamalı Eğitim Pratik ve uygulama 6 saat TOPLAM YILLIK DERS SAATİ 72 saat Kooperatiflerin malzeme ve ekipman tedariki konusunda da büyük faydaları olacaktır. Arıcılık ile ilgili sağlanabilecek malzemeler; arılı kovan, ilaç ve kimyasallar, tulum ve diğer araç-gereç tedarikidir. Eğer tek başına bir bireyin bu araç ve gereçlere ulaşabilmesi olasılığı düşünülür ise kooperatiflerin bu konuda açık bir kolaylık sağlayabileceği ortadadır. YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 32 / 63

34 Proje sonrasında katılımcılar, arıcılık alanında kendilerini geliştirebilmeleri ve kovan sayılarını artırabilmeleri için, eğitim alabilecekleri kurumlar ve bu alanda yatırım yapmak için alabilecekleri krediler hakkında bilgilendirileceklerdir. Örneğin proje katılımcıları kovan sayılarını artırmak istedikleri taktirde, il ve ilçelerdeki tarım teşkilatı mümkün olan her türlü kolaylığı gösterdiği gibi TC Ziraat Bankası da, arıcılarımıza, 4 yıl gibi, uzun vade ve düşük bir faizle arıcılık kredileri açmaktadır. Bunun yanı sıra ileri arıcılık teknikleri ile ilgili eğitimleri tarım bakanlığının düzenli olarak açtığı arıcılık kurslarından giderek edinebileceklerdir. Bu ileri arıcılık kurslarından biri Tarım Bakanlığından alınan ana arı üreticisi kursudur. Bu kursu başarı ile tamamlayanlar ana arı üreticisi sertifikası almakta ve arıcılık konusunda çalışma yapan kurum ve kuruluşlara asil üye, kooperatiflere yönetici olabilmektedirler. İç Su Balık Avcılığı Amaç Yeni Kırsal alana yerleştirilecek olan hanelerin kırsal alanda gelir elde edebilecekleri bir meslek edinmeleri esas amaçtır. Oluşacak rezervuar alanındaki balık rezervlerinin ekonomiye kazandırılması hedeflenmektedir. Bu bağlamda balıkçılık ile ilgili kurulacak kooperatiflerin sağlayacağı kolaylıklar (yukarıda verilmiştir) bu sektörün gelişimine ve yatırılan sermayenin hızla geri dönmesine yardımcı olacaktır. İç su balık avcılığını geliştirilerek bölgede balık eti tüketimin artırılması yan bir amaç olarak belirlenmiştir. Yusufeli bölgesinde rezervuar alanında ileri teknikler ile yapılacak iç su avcılığı potansiyelinin yüksek olduğu öngörülmektedir. Bu anlamda iç su avcılığı tekniklerinin eğitiminin verilmesi ve bu tür projeleri gerçekleştirecek olan hanelere mikro yardımlar yapılarak bu alanda ekonomik atılımlar gerçekleştirmesi projenin diğer bir amacıdır. Kırsal alana yerleştirilecek olan hanelerin bu tür eğitim ve eğitim sonrasında yapılacak destekler yardımı ile gelirlerinin iyileştirilmesi de balıkçılık projesinin diğer bir girdisidir. Zira, kültür balıkçılığına yapılan yatırım ilk yıl sonunda elde edilen gelir ile karşılanmakta ve ikinci yıldan itibaren kârâ geçebilmektedir. İç su balıkçılığının işletme giderlerinin çok düşük olması nedeniyle barajın yapımıyla nedeni ile kaybedilebilecek bazı gelir kaynaklarının yerine sürdürülebilir yeni bir gelir kaynağının konulması ile mümkün olacaktır. Söz konusu balıkçılık çeşidinin bölgede geliştirilebilmesi için bu alan ilgi duyan ve bu alana geçiş yapmak isteyen kırsal yerleşimcilerin bu konu hakkında yetkin kişilerce tam ve doğru bir eğitim sağlanması bu alanın geliştirilebilmesi için en doğru faaliyet olacaktır. İç su balıkçılığı ile ilgili kurulan kooperatifler bu konuda yetkin kişilere ulaşmakta, kooperatif olmanın getireceği avantaj ile zorluk çekmeyeceklerdir. İç Su Balık Avcılığı ile ilgili kurulacak kooperatif tarafından verilecek eğitimin içeriği: Eğitimler yılda 72 saatten 6 yıl boyunca toplam 432 saat olarak verilecektir. Tablo 2. Eğitim Programının İçeriği: Çizelge Konu Süre 1. Hafta Balık yetiştiriciliği 6 saat YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 33 / 63

35 2. ve 3. Hafta Kültür balıkçılığı alanları 6 saat 4. ve 5. Hafta Kültür balıkları türleri 6 saat 6. ve 7. Hafta Alana uygun balık seçimi 6 saat 8. ve 9. Hafta Yumurta ve yavru temini 6 saat 10. ve 11. Hafta Yem temini 6 saat 12. ve 13 Hafta Balık hastalıkları 6 saat 14. ve 15. Hafta İç su balıkçılığı 6 saat 16. ve 17 Hafta İç su balıkçılığında kullanılan araçlar 18. ve 19 Hafta İç sularda balık avlama yöntemleri 20. ve 21 Hafta Balık rezervlerinin verimli kullanımı 6 saat 6 saat 6 saat Uygulamalı Eğitim Teorik bilginin pratik alanda uygulanması ve yeni yerleşim alanına uyum eğitimi. 6 saat TOPLAM YILLIK DERS SAATİ 72 saat Kooperatiflerin malzeme ve ekipman tedariki konusunda da büyük faydaları olacaktır. Şöyle ki, iç su balık avcılığı ile ilgili sağlanabilecek malzemeler ; iç su balıkçılığı yapabilmek için gerekli olan tekne, ağ ve diğer malzemelerdir. Tedarik edilecek malzemeler Yusufeli Barajı rezervuar alanında iç su balıkçılığı yapabilmek için elde edilmesi gereken ideal tekne büyüklüğü ve ağ büyüklüğü kooperatif tarafından belirlenebilecektir. Her katılımcı kurulan kooperatife eşit üye olacak olup elde edilecek olan gelirden eşit miktarda faydalanacaklardır. İç su balık avcılığı alt projesine katılanların kooperatif kurmalarının desteklenmesinin en önemli nedeni ürünün pazarlanmasında karşılaşılacak sorunların çözümünü kolaylaştırmaktır. Balıkçılıkta kişi başına üretim düzeyi düşük olduğu için bireysel pazarlama ile gelir elde edilmesi zorlaşmaktadır. Kooperatif aracılığı ile yapılacak pazarlama ise üreticilere büyük avantajlar sağlayacaktır. Yukarıda da belirtildiği gibi kooperatifler satış ve pazarlama faaliyetlerine ilişkin olarak çalışmalarda bulunabilirler. Bu çalışmaların sonucunda elde edilen piyasa veritabanı ve talep belirleme çalışmaları daha güvenilir bir şekilde ortaya konabilir. Böylece kişi başına ürün düzeyi düşük olan iç su balıkçılığı ürünleri daha karlı bir şekilde piyasaya verilebilir. Seracılık ve Alternatif Tarımsal Ürünler Amaç: Bölgede gözlemlenen tarımsal arazilerin küçük ve parçalı oluşu ve tarımsal alışkanlıklar doğrultusunda bölgede seracılığın çok önemli bir konumda olduğu görülmüştür. Seracılık faaliyetlerinin kurumsallaştırılması bağlamında bu proje kapsamında her alan için olduğu gibi bu alanda da kooperatiflerin kurulması önemli bir konudur. Bölgede ticari meyve ve sebze üretimi için büyük alanların olmamasından dolayı ve en minimum alanda alınabilecek en büyük verim ve en fazla YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 34 / 63

36 ürünün alınabilmesi için seracılık bu bölge için stratejik bir öneme sahiptir. Seracılığın geliştirilmesi bölgedeki sermaye yoğun üretim şekli için de önem arz etmektedir. Bu proje kapsamında seracılık sektörü planlanan kooperatifler ile kurumsallaştırılabilecek ve ilgililere eğitim verilebilecektir. Bu bölge için seracılık yabancı bir faaliyet değildir. Artvin'de seracılık fikir olarak Tarım İl Müdürlüğü tarafından ortaya atılmış ve ilk deneme Yusufeli ilçesinde yapılmıştır. Yusufeli ilçesinin seracılığa uygun bir iklime sahip olması bu faaliyet kolunun hızla yayılmasını sağlamıştır. Seralarda ağırlıklı olarak ilkbahar ve yaz dönemlerinde salatalık ve domates, sonbahar ve kış döneminde ise yine bir kısmında salatalık, diğerlerinde kışlık sebzeler üretilmektedir. Bir yılda iki ürün alınmakta, böylelikle 1,000 m 2 alanda ton ürün alınabilmektedir. Bu projenin bu alandaki hedefi bu sermaye yoğun, büyük arazi gerektirmeden yapılabilecek, bölge iklim ve toprak şartlarına uyumu ve verimli faaliyet sektörü için PEİ lerin katılımı ile de kurulabilecek kooperatiflerin kurulması ve bu kooperatiflerin marifeti ile söz konusu eğitimlerin verilmesidir. Böylelikle PEİ ler tarım bilgi ve becerilerini en yüksek verim doğrultusunda yükseltebilecekler ve bu konuda gerekli bilgi akışından, piyasa veri tabanından, işletme giderlerini düşürüp karlarını arttırabilecek satış-satın alım sözleşmelerinden ya da bir sera sahibi olamasalar da gelişen sektörün işgücü ihtiyacını karşılayacak donanımda kişiler olarak istihdam olanaklarından yararlanabileceklerdir. Bu amaca yönelik olarak PEİ lerin seracılıktan elde edecekleri faydalar şu şekilde sıralanabilir: Az ekim alanında fazla ürün almak mümkündür, Pazarda sebze uzun süre bulunur, Hem halkın geçimine hem de ihraç yoluyla milli ekonomiye katkıda bulunur, Ürün kalitesini yükseltir, İşletmede devamlı çalışma sağlanır, Seracılıkta ilgili cam, demir, plastik vb. sanayilerin satış imkanları artar. Seracılık ve Alternatif Tarımsal Ürünler ile ilgili kurulacak kooperatif tarafından verilecek eğitimin içeriği: Eğitimler yılda 72 saatten 6 yıl boyunca toplam 432 saat olarak verilecektir. YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 35 / 63

37 Tablo 3. Eğitim Programının İçeriği: Çizelge Konu Süre 1. Hafta Seracılıkta kullanılan gereçler 8 saat 2. ve 3. Hafta Seracılık kurulumu ve önemi 8 saat 4. ve 5. Hafta Sulama ve toprak bilgileri 8 saat 6. ve 7. Hafta Uygun ürün yetiştirme teknikleri 8 saat 8. ve 9. Hafta Organik tarım teknikleri 8 saat 10. ve 11. Hafta Alternatif tarım ürünleri 8 saat 12. ve 13 Hafta Zirai verim artırımı 8 saat 14. ve 15. Hafta Sebze/meyve zararlılarına karşı kullanılan uygulamalar 8 saat Uygulamalı Eğitim Pratik uygulama 8 saat TOPLAM YILLIK DERS SAATİ 72 saat Kooperatiflerin malzeme ve ekipman tedariki konusunda da büyük faydaları olacaktır. Kurulum konusunda destek, tohum, gerekli kimyasallar kooperatifler tarafından tedarik edilip katılımcılara normal piyasa koşullarından daha uygun koşullarda verilecektir. Ayrıca Türkiye Halk Bankası tarafından sağlanan ve bu sektöre özel geliştirilmiş vade ve geri ödeme koşulları ile sunulan her şahıs ve tüzel kişiliğin kullanımına açık krediler mevcuttur. BEKLENEN SONUÇLAR: Genel Beklentiler Projenin bitiminden itibaren ilk yıl içersinde projeye katılanların hane bütçesine gelir kazandırması, Yusufeli Projesi kapsamında kırsal alana yeniden yerleştirilen hanelerin kaybettikleri gelirlerinin yeniden yerleşimi takip eden ilk üç yıl içersinde yerine konulması, Yeniden yerleşen hanelerdeki işsiz bireylere iş imkanları yaratılması, Bölgede ekonomisinin gelişmesine katkıda bulunması, Doğal ve ekonomik kaynakları sürdürülebilir ve en verimli bir şekilde kullanılması, Bireylerin yeniden yerleşim yerine sosyo-kültürel ve sosyo-ekonomik açıdan daha çabuk uyumlarının sağlanması. Arıcılık alt projesi ile ilgili beklentiler: Arıcılığa başlayan bireylerin 1. yıl sonunda kovan başına hane bütçesine yılda 400 YTL (300 ABD Doları) ek gelir getirmesi, Arıcılığa başlayan bireylerin 2. yılın sonunda ise kovan başına 750 YTL (565 ABD Doları) ek gelir getirmesi beklenmektedir, YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 36 / 63

38 Bölgedeki arıcılığın yaygınlaşması için özendirici bir örnek yaratılması beklenmektedir, Bölgede Türkiye ortalamasının altında kovan başına üretimin verilen eğitim faaliyetleri ile beraber artırılmasının sağlanması (bölgede kovan başına alınan verim kg arasındadır. Türkiye de ise kovan başına alınan verim kg arasındadır.) Bilimsel yöntemler ile yapılan modern arıcılığın özendirilmesi ve kovan başına alınan verimin bu sayede bölgede ve Türkiye de arttırılması (dünyada kovan başına bal üretimi kg düzeylerindedir. Uzun vadede bilimsel çalışmalar ile bu oranın yakalanması ve geçilmesi Türkiye deki arıcılık sektörünün genel amacıdır. Bu projenin de bu genel amaca katkıda bulunması beklenmektedir.) Bu lokomotif sektörün öncülüğünde bazı yan sektörlerin de gelişimi sağlayacak ve bu alanlarda da istihdam ve gelir artırıcı etkilerin olması. (arıcılık kimyasalları, arıcılık malzemeleri satışı gibi) İç su balıkçılığı alt projesi ile ilgili beklentiler: Rezervuar alanındaki balık rezervinin ülke ve bölge ekonomisine kazandırılması, İç su balıkçılığı yapacak kişilerin hanelerine ilk yıl ayda ortalama 150 YTL (115 ABD Doları) ek gelir getirmesi, 8 yıllık hane gelirine katkının 1,800 YTL (1,355 ABD Doları) olması, Bu lokomotif sektörün öncülüğünde bazı yan sektörlerin de gelişimi ve bu alanlarda da istihdam, gelir artırıcı etkilerin olması. (Tekne üretimi ve bakımı, ağcılık, yemcilik gibi) Seracılık alt projesi ile ilgili beklentiler: Ekilemeyen alanların da bölge ekonomisine kazandırılması, İlk yıl hane ekonomilerine olumlu etkisi olması ve ikinci ila üçüncü yıldan itibaren geri ödeme yapabilmesi Bu lokomotif sektörün öncülüğünde bazı yan sektörlerin de gelişimi ve bu alanlarda da istihdam, gelir artırıcı etkilerin olması. (cam, demir, plastik vb. sanayilerin satış imkanları) İlk yıl sonunda kurulum maliyetini karşıladıktan sonra ortalama olarak hane bütçesine yaklaşık 500 YTL (375 ABD DolarıI) ek gelir sağlaması, ikinci yılın sonunda bu ek gelir 1,200 YTL (900 ABD Doları) ye kadar yükselmesi. YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 37 / 63

39 İlgili Kooperatiflerin Kurulumu ile ilgili beklentiler: Bölgede ilgili alanlarla ilgili eğitim ve bilgi alışverişinin sağlanması, Belirlenmiş standartlarda üretim yapılabilmesi ve bu sayede bölge dışına ticaretin mümkün kılınması, Söz konusu alanlarda ekipman, malzeme alımlarının topluca yapılmasından dolayı alım sözleşmelerinin sağladığı avantajlar ile işletme giderlerinin düşmesi, Alım sözleşmelerinin sağladığı avantajlar ile birlikte her üreticinin ürününü istediği şekilde satabilmesi için piyasa veritabanının kooperatiflerce sağlanması, Uzman kişilere ulaşmada kolaylık. HAZIRLIK VE UYGULAMA AŞAMASI Bütçe: 1. Aşama Tablo 4. Projeye İlişkin Tahmini Bütçe: Bütçe Kalemi Açıklama Birim Birim Maliyet (ABD Doları) Tutar (ABD Doları) Kooperatif Arıcılık için 1 adet 100, ,000 Kurulumu Kooperatif İç su balıkçılığı için 1 adet 100, ,000 Kurulumu Kooperatif Seracılık için 1 adet 100, ,000 Kurulumu Eğitimler Arıcılık için 432 saat 15 11,500 Eğitimler İç su balıkçılığı için 432 saat 15 11,500 Eğitimler Seracılık için 432 saat 15 11,500 İzleme Maliyeti SRAP Projeleri gibi projeler için 20,000 TOPLAM PROJE MALİYETİ 354,500 YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 38 / 63

40 Tablo 5. Proje Uygulama Zaman Çizelgesi Proje Faaliyetleri Kooperatiflerin Kurulması Sorumlu Kuruluş 1. Yıl STK lar ve Halk Katılımı 2. Yıl 3. Yıl Süreç 4. Yıl 5. Yıl 6. Yıl 7. Yıl Eğitimler Kooperatifler Eğitimlerin Etkinliği ve Uygulanması İzleme ve Değerlendirme Kooperatifler Üçüncü Taraf İzleme ve Değerlendirme İzleme ve değerlendirme faaliyetleri proje genelinde ve alt projeler özelinde projede görev alan STK lardan farklı bir STK tarafından yapılacaktır. İzleme ve değerlendirmenin ilk aşamasında alınan ilgili kooperatiflerin kurulumu ve etkinliği ikinci aşamada eğitimlerin başlaması ve süreci, üçüncü aşamada da eğitimlerin etkinliği ve uygulanması denetlenecektir. Bu denetimi yapama içim projelere katılanlar ile sosyo-ekonomik araştırma yapılacaktır. Bu araştırmanın tekniği izleme ve değerlendirmeyi yapan kuruluş tarafından belirlenecektir. Bu sosyo-ekonomik araştırma sonucunda elde edilen bilgiler ile izleme ve değerlendirmeden sorumlu kuruluş fonları kullanılan SRAP a ve UNDP ye projenin sonuçları hakkında bir raporlamada bulunacaktır. Bu raporlar vasıtası ile projenin devamına ve iyileştirilmesine ilişkin planlama yapılacaktır. 5. Gelir Senaryoları Gelir iyileştirme faaliyetlerinin esas amacı, etkin ve hızlı bir gelir rehabilitasyonu için mikro bazda finans kullanımı için fırsatlar yaratmaktır. Devlet eliyle yeniden yerleşim veya projeler dolayısıyla sağlanan krediler PEİ lerin mevcut gelir seviyelerinin korunarak devam etmesini sağlama amacına hizmet edecektir (zirai ve ticari kredilerle). Kredi hesaplamaları, bütün PEİ lerin detaylı bir şekilde kapsandığı ve PEİ lerin mevcut miktarları (proje hayata geçmeden önce) kazanmaya devam edip aynı zamanda almış oldukları kredilerin taksitlerini de karşılayabilecekleri varsayıldığı 2005 YYEP Raporu çalışma sonuçları üzerine temellendirilmiştir. İki örnek hane, gelir iyileştirmede geri ödeme (kredinin taksitlerinin geri ödenmesi) koşullarının da içerildiği gelir iyileştirilmesinde mikro kredilerin rolüne ilişkin olarak örnekler vermek amacıyla 2005 YYEP araştırmasına ilişkin veri tabanından gelişi güzel seçilmiştir. Buna ilişkin analizler ve bu senaryoların sonuçları aşağıda verilmektedir. Söz konusu analizler, net gelirler bazında ticaret, tarım, sebze-meyve bahçeciliği, seracılık ve arıcılık konularında gerçekleştirilmiştir. Hesaplamalar sırasında, bu finansal aracın, proje-öncesi ve proje sonrası uygulamalarda net gelir ve geçimliği YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 39 / 63

41 sağlayacağı varsayılarak, geçimlik değer göz önüne alınmamış ve yalnızca net gelir değerleri hesaplamalarda kullanılmıştır. Bu hesaplamalar için, net gelir değerleri PEİ lerin beyan etmiş oldukları arazi miktarlarına ilişkin beyanlarından elde edilmiştir. Örneğin, m² olarak X birim tarım alanı için bir hanenin buradan ABD Doları olarak net geliri Y birim ve Z birim geçimlik sağlamaktadır, ve şayet bu hane alanın X m² sinden, Y ABD Doları net gelir elde ediyorsa, X m² den araziden kazanılan bir Y/X dir. Böylece, eğer bu haneye en az X m 2 veya daha fazla tarımsal alan sağlandığı takdirde, bu hane söz konusu araziden geçimlik olarak Z (veya daha fazla) ABD Doları kazanmaya devam edecektir. Aşağıdaki paragraflarda, meyve-sebze yetiştirme, seracılık ve arıcılık gibi ticari faaliyetler için geliştirilen senaryolar için analizler net gelir üzerinden verilmektedir. Bu bilgi doğrultusunda, geçimlik tüketimleri daha verimli ve daha geniş toprak (ki bu önceki arazide olan durumdur) sayesinde iyileştirilecektir. Aşağıda verilen noktalar, değerlendirmeler sırasında göz önüne alınmıştır: Yeniden yerleşim prosesi öncesinde ve sonrasında ve aynı zamanda kredinin kullanımının öncesi ve sonrasında gelir akışlarının karşılaştırılması. Her iki durumda da (yeniden yerleşim öncesinde ve sonrasında) hanelerin yıllık nakit akışlarına ilişkin Net Bugünkü Değer (NBD) de hesaplanmıştır. Bu bilgi doğrultusunda, yıllık nakit akışları için NBD belirlenmiş ve ardından daha yüksek net değer iyileştirme kriteri olarak seçilmiştir. Hanelerin, kredinin alınmasından sonraki 5 yıllık geri ödemesiz dönemde, diğer gelir iyileştirici faaliyetlere yatırım yapma şansları vardır. PEİ ler, ilk yıllarda yeni tarımsal alanlardan gelir elde edilebilmesine başlamada zorluklar yaşayabilirler bu yüzden LRC, gelir iyileştirilmesinin yönetimi sırasında ortaya çıkabilecek problem ve güçlükleri belirleyebilmek için gerekli araştırma ve çalışmaları yürütecektir. Bunun ötesinde, LRC uygun olan zamanlar için gerekli düzenleme ve hazırlıkları yapacak olup böylece PEİ lerin, mümkün olduğunca erken gelir sağlamada şansları olacaktır. Hanelerin yeniden yerleşimden sonraki ilk üç yıl içinde bazı zorluklar yaşayabilecekleri (BAİB in önceki tecrübelerine dayanarak) ve gelir iyileştirici faaliyetlerin kurulması sırasında yüz yüze gelebilecekleri güçlükler dolayısıyla gelir sağlayıcı kaynaklarını yeterince kullanamayacakları varsayılmaktadır. Örneğin, meyve yetiştirilmesinde, haneler, meye üretiminde verimli olan ortalama yıllık üretim miktarına ancak 3 yılda ulaşacaklardır. Sonuçta kazanç miktarı, muhtemelen gelir kaynağından beklenen değerin altında olacaktır ki bu doğrultuda aşağıda verilen beklenen gelir üretiminin yüzdelerinin (bakınız Tablo N.10), yeniden yerleşimi izleyen ilk dört yıl içerisinde kazanılacağı varsayılmaktadır (örneğin, şayet bir meyveliğin belirli bir alanından sağlanan kazanç miktarı 100 ABD Doları ise, hanenin ilk yıl için 40 ABD Doları kazanacağı varsayılmaktadır). YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 40 / 63

42 Tablo N.10. Yeniden yerleşimi izleyen Yıllarda Beklenen Gelir Üretim Yüzdeleri Gelir Kaynağı Gelir Üretiminin Yüzdesi (%) 1. yıl 2. yıl 3. yıl 4. yıl Sulu Tarımdan Sağlanan Tarım Geliri Meyvecilik Seracılık Arıcılık Gelir İyileştirilmesi için Tarımsal Krediler Tarımla uğraşan haneler için en uygun olan kredileri hesaplayabilmek için, yıllık ticari gelir ve dükkan değeri gibi hesaplama için gerekli tüm girdiler, YYEP araştırmasından elde edilen verilerden sağlanmıştır. Bu arada hanelerin önceki gelir kazandıran faaliyetlere devam edecekleri tahmin edilmiştir Sulu Tarımdan Sağlanan Tarım Gelirleri Senaryosu Bu senaryonun gelişiminde, 2005 YYEP araştırması sonuçlarından oluşturulan veri tabanından bir örnek çekilmiştir ve daha sonra model PEİ lerin beyanları hesaba katılarak oluşturulmuştur. İzleyen paragraflarda, hane bilgisi de yeniden yerleşimin öncesinde ve sonrasında hanenin durumunu kazançlar, krediler ve bu kredilerin geri ödenmesi anlamında karşılaştırmalar yapabilmek amacıyla sunulmuştur. Örnek PEİ ye ilişkin Sosyo-ekonomik Bilgi Köy Adı: Çevreli Hane Büyüklüğü: 5 Gelir Kaynağı: Tarım Gelir/Yıllık: Sulu tarım alanından yıllık 5,500 ABD Doları Sahibiyet Durumu: Sulu Arazi Üzerinde 1 Kiracı 1 Taşınmaz Mülk (ev 85 m²) Hak Sahipliği Durumu: Devlet Eliyle Yeniden Yerleşime Hak Sahibi Taşınmaz mal dolayısıyla kamulaştırmaya hak sahibi Ev: 85 * 191 ABD Doları (resmi birim fiyat/evin m² si) = 16,235 ABD Doları Fiziki Kayıpların Tazmini: Etkilenen ev tam ikame bedeliyle tazmin edilmektedir. Yeniden Yerleşim Tercihi: Devlet Eliyle Yeniden Yerleşim İş/gelir Kayıplarının Tazmini: Kamulaştırma Kanunu nun fiziksel kayıpların tanzimini dikkate almasına rağmen, iş/gelir kayıpları doğrudan tanzim edilmemektedir. Bununla birlikte, hanelerin devlet eliyle yeniden yerleşimleriyle ilgili olarak, yıllık asgari ücret YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 41 / 63

43 toplamına eş değerde yaklaşık 4,000 ABD Doları değerinde arazi parçası söz konusu hanelere tahsis edilmektedir. Etkilenen alanın tarımsal koşullarına ilişkin olarak, bu tip arazinin bedeli DSİ eksperleri tarafından 40,000 ABD Doları olarak belirlenmiştir. Böylece, projeye özel krediler ve geri ödeme dönemleri, 5,500 ABD Doları ndan geriye kalan 1,500 ABD Doları nı (devletten tedarik edildikten sonra)gelir kayıplarını tazmin edebilecek şekilde hazırlanır. Böylece, tarımsal faaliyetlerle uğraşan haneler için tarım kredisi bir örnek olarak verilebilir. Hesaplanan Kredi Miktarı: 38,500 ABD Doları Tarımsal Kredinin Hesaplanması Her şeyden önce, yıllık tarımsal gelir/arazi değeri oranı 2005 YYEP araştırması sırasında derlenen veriler kullanılarak hesaplanır. Bu aynı zamanda ticari krediler için hanelerin ortalama ticari gelirlerini belirlemek için yapılır. Bu zaten hesaplanmış olan, sulu tarım için yıllık tarım gelir oranı 0.11 dir ki bu da sulu tarım alanı değerinin 0.11 inin, söz konusu alandan kazanılan yıllık tarım gelirine eşittir. Söz konusu alanın değeri ki bu da yeniden yerleşimden önceki değer bedeline karşılık gelen aynı yıllık gelir değerini sağlayacak olup, bu oran kullanılarak hesaplanır. Bu bilgi doğrultusunda, bu kredi fırsatı, yakın zamanda kredi faiz oranları Türkiye de düşürüldüğü için en etkin ve en hızlı çözüm olacaktır. Temel nokta, alanın büyüklüğünden ziyade verimliliğini değerlendirmektir. Yukarıdaki bilgiler ışığında mevcut durum hakkında bilgi şu şekilde gösterilebilir: o Hanenin mevcut yıllık tarımsal geliri: 5,500 ABD Doları o Yıllık tarım gelir/arazi değeri oranı: 0.11 o Kiracının mevcut arazi değeri: 5,500 / 0.11= 50,000 ABD Doları Sulu tarım arazisinin değeri 50,000 ABD Doları olup hane için 5,500 ABD Doları sağlar. Tarımsal faaliyetlerden sağlanan gelir kayıplarının tanzimi için, gelir iyileştirici faaliyet anlamında yeniden yerleşimden önceki koşulları sağlayabilmek için gereken toplam ödünç kredi miktarı 78,500 ABD Doları değerinde olacaktır. Bu bilgi doğrultusunda, Türk düzenlemeleri yeniden yerleşime hak kazanan kişilerin asgari ücretin yıllık toplamı değerine karşılık gelen değeri sağlayan araziyi alabileceğini söylemektedir. Bu senaryoya göre, söz konusu hanenin yeniden yerleşim tercihi devlet eliyle yeniden yerleşimdir. Bu arada, asgari ücretin yıllık tutarını sağlayacak minimum değeri BAİB tarafından ortalama 40,000 ABD Doları olarak belirlenmiştir. Ardından, o Hükümet tarafından tahsis edilen sulu arazi miktarı: 40,000 ABD Doları o Yıllık tarım gelir/arazi değeri oranı: 0.11 o Tahsis edilen araziden sağlanan gelir: 40,000*0.11=4,400 ABD Doları Bu arazinin değeri (40,000 ABD Doları), BAİB tarafından ülke geneli için ortalama bir değer olarak hesaplandığı için, kapitalizasyon oranı düşük olduğunda yıllık gelir anlamında asgari ücretten yüksek olabilir. Bu doğrultuda, yıllık tarımsal gelir/arazi YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 42 / 63

44 değeri oranı na göre tahsis edilen arazi 4,400 ABD Doları yerine yıllık asgari ücret değeri olan 4,060 ABD Doları getirebilir. Böylece aşağıdaki değerler türetilebilir: o Mevcut Sulu Tarım Arazisi Değeri: 50,000 ABD Doları o Yıllık Tarımsal Gelir: 5,500 ABD Doları (50,000*0.11) o Tahsis edilen arazi değeri: 40,000 ABD Doları o Tahsis edilen araziden sağlanan tarımsal gelir: 4,400 ABD Doları (40,000*0.11) o Restore edilecek arazi: 10,000 ABD Doları (50,000-40,000) o Restore edilmesi gereken yıllık tarımsal gelir: 1,100 ABD Doları (10,000*0.11) Hanenin, yeniden yerleşimden önce (geri ödeme sırasında) sahip olduğu koşullardan daha kötü koşullara getirmeyecek ve gücünün yeteceği bir kredi miktarı hesaplanmıştır. Tarımsal kredi değeri önceki koşullardan daha fazla tarımsal gelir sağlamalıdır. Böylece yukarıda belirtilen avantajların sağlanmasına izin veren kredi miktarı 38,500 ABD Doları olacaktır. Yıllık tarımsal gelir/arazi değeri oranlarına göre, şayet bir hane 38,500 ABD Doları değerinde bir arazi aldıysa, yeni satın alınan sulu arazinin verimliliğine göre yıllık tarımsal gelir 4,235 ABD Doları (38,500*0,11) olacaktır. Sonuç olarak, hanenin yıllık tarımdan sağladığı gelir 8,635 ABD Doları na (4,235+4,400) yükselecektir. Ödünç/Kredinin Geri Ödenmesi Hanelere verilen ekstra kredi (38,500 ABD Doları) ilk 5 yıl için geri ödemesiz olup, geri kalan 15 yıl içerisinde 20 yıllık geri ödeme dönemi için hiçbir faiz oranı olmaksızın ödenecektir. Hükümet tarafından tahsis edilen arazinin (40,000 ABD Doları) geri ödenmesi ilk 5 yıl geri ödemesiz olup, yeniden yerleşim Kanunu na göre 20 yılda ödenecektir. Tablo N.11, tarımsal kredilere ilişkin bilgiyi vermektedir. Tablo N.11. Tarımsal Kredilere ilişkin Bilgi Faiz Oranı (ABD Doları) - Faiz Tipi - Tüm Kredi/Ödünç Miktarı (ABD 38,500 ABD Doları Doları) Süre/yıl Ekstra Kredi: İlk 5 yıl geri ödemesiz ve 20 yıllık geri ödeme dönemi için son 15 yılda hiçbir faiz oranı uygulanmaksızın ödenecektir. Hükümet Tahsisi olan Arazi: İlk 5 yıl geri ödemesiz ve 25 yıllık geri ödeme dönemi için hiçbir faiz oranı uygulanmaksızın son 20 yılda ödenecektir. Tablo N.12 ilk 5 yılı geri ödemesiz ve son 20 yılda hiçbir faiz oranı uygulanmadan ödenecek ödünç krediye ilişkin bir geri ödeme zaman çizelgesini göstermektedir. YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 43 / 63

45 Tablo N.12. Devlet tarafından sağlanan arazinin Geri Ödeme Planına ilişkin Zaman Çizelgesi Dönem/Yıl Geri Ödeme Miktarı Faiz Oranı Net Geri Ödeme Değeri 1 2, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,000 Toplam (ABD Doları): 40,000 BAİB tarafından hükümet tahsisi olarak verilecek araziler genel olarak hazine arazisi ve/veya orman alanlarından sağlanacaktır. Önceki tecrübeler, hükümetin genelde geri ödeme değerini arazinin gerçek değerinden daha düşük hesapladığını göstermektedir. Bununla birlikte, bu senaryoya göre, en kötü olasılıklar da sergilenmiştir. Aşağıda verilen Tablo N.13, temsili PEİ lerin tarımsal gelirinin restore etmek için verilen 38,500 ABD Doları değerindeki ödünç kredi miktarının geri ödenmesine ilişkin zamanlama çizelgesini vermektedir. YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 44 / 63

46 Tablo N.13. Ekstra Ödünç Kredi Miktarına ilişkin Geri Ödeme Zaman Çizelgesi Dönem/Yıl Geri Ödeme Miktarı Faiz Oranı Net Geri Ödeme Değeri 1 2, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,566 Toplam (ABD Doları): 38,500 Tablo N.13 de görüleceği gibi tarımsal gelirini kaybetme riski olan PEİ ler bu krediyi kullanarak daha verimli ve karlı tarımsal alanlar satın alabilirler ve böylece şu andaki mevcut koşullarından daha iyi ekonomik koşullar içerisinde olacaklardır. Bu şekilde, bu PEİ ler hem eski yaşam standartlarına yeniden kavuşmuş olacaklar hem de hem de almış oldukları krediyi zaten daha da iyileşmiş olacak olan gelirlerinden ödeyeceklerdir. Bu da onların krediyi tamamıyla ödedikten sonra ekonomik olarak daha iyi durumda olacaklarını ifade eder. Tablo N.14, yeniden yerleşimden önceki ve kredinin geri ödenmesinden sonraki tarımsal gelirlerin bir karşılaştırmasını göstermektedir. Yeniden yerleşimden sonraki ilk 3 yıl süresince hanelerin bazı güçlüklerle karşılaşabilecekleri varsayılmaktadır (Daha fazla detay için bakınız Tablo N.10). YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 45 / 63

47 Tablo N.14. Tarımdan Sağlanan Gelirlerin Ex ante-ex post Karşılaştırılması Yeniden yerleşim Dönem/Yıl öncesi tarımsal gelir Hükümet tarafından sağlanan tarımsal araziden elde edilen gelir Ekstra kredi ile alınan araziden sağlanan tarımsal gelir Yeniden yerleşim sonrası toplam tarımsal gelir Devlet tarafından sağlanan arazinin değeri için geri ödeme Ekstra kredi için geri ödeme Toplam geri ödeme Yeniden yerleşim sonrası tarımsal gelir 0 5,500 3,080 2,965 6, , ,500 3,520 3,388 6, , ,500 3,960 3,812 7, , ,500 4,400 4,235 8, , ,500 4,400 4,235 8, , ,500 4,400 4,235 8, , ,500 4,400 4,235 8,635 2,000 2,566 4,566 4, ,500 4,400 4,235 8,635 2,000 2,566 4,566 4, ,500 4,400 4,235 8,635 2,000 2,566 4,566 4, ,500 4,400 4,235 8,635 2,000 2,566 4,566 4, ,500 4,400 4,235 8,635 2,000 2,566 4,566 4, ,500 4,400 4,235 8,635 2,000 2,566 4,566 4, ,500 4,400 4,235 8,635 2,000 2,566 4,566 4, ,500 4,400 4,235 8,635 2,000 2,566 4,566 4, ,500 4,400 4,235 8,635 2,000 2,566 4,566 4, ,500 4,400 4,235 8,635 2,000 2,566 4,566 4, ,500 4,400 4,235 8,635 2,000 2,566 4,566 4, ,500 4,400 4,235 8,635 2,000 2,566 4,566 4, ,500 4,400 4,235 8,635 2,000 2,566 4,566 4, ,500 4,400 4,235 8,635 2,000 2,566 4,566 4, ,500 4,400 4,235 8,635 2,000 2,566 4,566 4, ,500 4,400 4,235 8,635 2, ,000 6, ,500 4,400 4,235 8,635 2, ,000 6, ,500 4,400 4,235 8,635 2, ,000 6, ,500 4,400 4,235 8,635 2, ,000 6, ,500 4,400 4,235 8,635 2, ,000 6, ,500 4,400 4,235 8, , ,500 4,400 4,235 8, , ,500 4,400 4,235 8, , ,500 4,400 4,235 8, ,635 NBD 44,120 N N: Prosesin toplam süresi NBD: t Fv /( 1+ i) t: Zaman değeri t= 0 Fv: Gelir akışının gelecekteki değeri i: İndirim oranı (12%) 48,644 YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 46 / 63

48 Tablo N.14 dende görüleceği gibi, hanenin yıllık tarımsal geliri, ilk 5 yıllık dönemde 8,635 e ulaşacaktır. Tabloda, 29 yıl boyunca her iki durum için hesaplanan net bugünkü değerler karşılaştırıldığında, kredi ile gelir iyileştirmesi sonucundaki gelirin önceki gelir durumundan, yatırım mantığı açısından (yatırım kararları verilirken, gelir akışları arasından daha yüksek net bugünkü değeri olan serinin seçilmeli ve NBD yatırımın veya projenin karlılığının analizi için kullanılmalıdır) daha uygun olduğu açıkça görülmektediryeniden yerleşim sonrası tarımsal gelir akışının NBD si lehine olan pozitif fark (48,644 ABD Doları), ilgili hanenin gelirinin iyileştirildiğini bize işaret eder. Bunlara ek olarak, yeniden yerleşim öncesi ve sonrası yıllık tarımsal gelirler arasındaki değişiklikler Yeniden Yerleşim Sonrası Yıllık Tarımsal Gelirlerde Net Yükselme/Düşme Seviyeleri anlamında değerlendirilecektir. Yıllık gelir yararına olan (yeniden yerleşimden sonra) her bir pozitif farklılık her yıl için bir capital anlamına gelip, bu pozitif değerlerin birikmesiyle hanenin kapitali de birikmiş olacaktır. Böylece geri ödemelerin pek çoğunun, yıllık tarımsal gelirler arasındaki negative farklara rağmen (6. ve 20. yıllar arasında olacak olan ki bu da yeniden yerleşim öncesi ve sonrasındadır) rahatlıkla gerçekleştirilebileceği anlamına gelmektedir. Geri ödeme dönemi boyunca karşılaşılabilecek yukarıda belirtilen güçlükleri ortadan kaldırabilmek için, yıllık faiz oranı %12 olan risksiz vadeli mevduat hanelere kapital birikimleri için önerilebilir. Türkiye de finansal sistem içerisinde kullanılan bu faiz oranını kullanarak, haneler sağlam ve riski olmayan tasarruflar yapabileceklerdir. Böylece, bu nakit birikimi sayesinde, haneler yeniden yerleşim öncesinde içinde bulundukları koşullardan daha kötü bir duruma gelmeden alınan kredileri ödeyebileceklerdir. Tablo N.15 de, vadeli mevduat hesabı sayesinde gerçekleşen kapital birikimi ve bu yatırım hesabının faizi sayesinde gerçekleşecek kapital birikiminin her birinin gelecekteki değerleri konuyla ilintili eşitliklerle beraber görülebilir. Buna ek olarak, Şekil 1, hanenin kapital birikimi için vadeli mevduat hesabı seçmediği takdirdeki durumu resmetmektedir ki burada söz konusu birikim 19. ve 22. yıllar arasında negatif olacaktır. Bunlara ek olarak, kapital birikiminin yıllık birleşik faiz oranlarıyla ortaya çıkacak şimdiki değerleri, söz konusu miktarların ödenmesinin zorunlu olduğu dönemler için oldukça yeterli olacağı görünmektedir. YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 47 / 63

49 Tablo N.145. Yıllık Faiz Oranı %12 olan Vadeli Mevduat Hesabına Yapılan Yatırım n I(t-1) I(t+1) Nd Cs Ci BD Döne m/yıl Yeniden yerleşim öncesi net tarımsal gelir Yeniden yerleşim sonrası net tarımsal gelir Yeniden yerleşim sonrasında yıllık tarımsal Kapital birikimi gelirlerdeki net fark Birleşik Faiz Oranı (r=%12) ile vadeli mevduat hesabına yapılan yatırımda sermaye birikimi İndirim oranı 0.12 (i=%12) olan vadeli mevduat hesabında bugünkü değerler (BD) 0 5,500 6, ,500 6,908 1,408 1,953 2,018 1, ,500 7,772 2,272 4,225 4,805 3, ,500 8,635 3,135 7,360 8,892 6, ,500 8,635 3,135 10,495 13,471 8, ,500 8,635 3,135 13,630 18,598 10, ,500 4,069-1,431 12,199 19,228 9, ,500 4,069-1,431 10,768 19,932 9, ,500 4,069-1,431 9,337 20,721 8, ,500 4,069-1,431 7,906 21,605 7, ,500 4,069-1,431 6,475 22,595 7, ,500 4,069-1,431 5,044 23,704 6, ,500 4,069-1,431 3,613 24,945 6, ,500 4,069-1,431 2,182 26,336 6, ,500 4,069-1, ,894 5, ,500 4,069-1, ,638 5, ,500 4,069-1,431-2,112 31,592 5, ,500 4,069-1,431-3,543 33,780 4, ,500 4,069-1,431-4,974 36,231 4, ,500 4,069-1,431-6,405 38,976 4, ,500 4,069-1,431-7,836 42,051 4, ,500 6,635 1,135-6,701 48,368 4, ,500 6,635 1,135-5,566 55,443 4, ,500 6,635 1,135-4,431 63,368 4, ,500 6,635 1,135-3,296 72,243 4, ,500 6,635 1,135-2,161 82,184 4, ,500 8,635 3, ,557 5, ,500 8,635 3,135 4, ,535 5, ,500 8,635 3,135 7, ,310 6, ,500 8,635 3,135 10, ,099 6,851 Nd=I (t+1 )-I (t-1) Cs= = t n 0 Nd Ci=(Ci n-1 +Nd n )*(1+r) BD=Ci/(1+i) n Tablo N.15, yıllık gelirdeki net artışla, hanenin sermaye birikimini vermektedir. Söz konusu net artış, yeniden yerleşim sonrasında hanenin net kazandığı miktar tarafından da zaten kazanılmıştır. Şekil N.1, vadeli hesap kullanılarak veya kullanılmaksızın sermaye birikimi değişimini göstermektedir. YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 48 / 63

50 Vadeli Banka Hesabı Olmaksızın Sermaye Birikimi 30 Yıl Boyunca Sermaye Birikiminin Bugünkü Değerleri Şekil N.1. Sermaye Birikiminin Karşılaştırılması (vadeli hesap kullanılarak veya kullanılmaksızın) Her yıl boyunca, sermaye, daha önceki yılların kapital değerleri ile birikmektedir. Örneğin, Tablo N.15 de gösterildiği gibi, Cs Kolonu ndaki 4. yıl, Nd kolonunda gösterilen önceki yılların birikimini içermektedir. Eğer net sermaye Birikim miktarı, hiçbir yatırım aracı kullanılmaksızın yıllık olarak tasarruf ediliyorsa, her yıl boyunca birikim olacaktır. Bununla birlikte, ne zaman Net Artış/Azalış miktarı düşerse, (bir başka deyişle yeniden yerleşim sonrası Yıllık Tarımsal Net Gelir, yeniden yerleşim öncesindeki yıllık net tarımsal gelirden daha düşükse), sermaye birikimi anında düşer. Bu durum, 16. ve 26. yıllar arasındaki negative değerlerini düşüren sermaye birikiminden kaynaklanmaktadır. Bu da hanenin, ilgili yıllarda kredinin geri ödenmesi sırasında, yeniden yerleşimden önce içinde bulunduğu koşullardan daha kötü durumda olacağı anlamına gelmektedir. Bununla birlikte eğer sermaye birikimi, vadeli hesaptan dolayı gerçekleşiyorsa ki Ci kolonunda gösterildiği gibi bu oldukça yüksek bir değer olarak görünmektedir. Öte yandan, yatırımların zaman değerleri göz önüne alınırken, bu gelecekteki kazançların bugünkü değerleri, %12 indirim oranı ile gerçekleşen söz konusu kazançların bugünkü değerlerine karşılık gelmektedir. Buna ek olarak, bu kredi seçeneğinin kullanılmasından dolayı haneler aşağıda belirtilen avantajlara sahip olacaklardır: o Arazi sahibi olmak ve bununla bağlantılı avantajlar. o Finansal yükümlülüklerinin ikame edilmesi (aylık kira ödemelerinin, yıllık kredi geri ödemeleriyle) o Sosyo-ekonomik durumun iyileştirilmesi o Elde edilen avantajlar, gelecek kuşaklara aktarılabilir. Sonuç olarak, sermaye birikimi yatırımının %12 faiz oranıyla yıllık vadeli hesaba yapılması, tüm gelirlere ilişkin varsayımların en kötü koşullarında bile geri ödeme YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 49 / 63

51 güçlüklerinin giderilmesine izin verecektir. Bunun ötesinde, geri ödeme süreçleri, doğal afetler, makro ekonomik boşluklar vb., durumlarda öngörülen faiz oranı olmaksızın ekstra zaman seçenekleriyle gerçekleştirilecektir. Türk finansal sistemindeki ortak uygulamalara göre, şayet krediyi alan bunu geri ödeyemezse, bankanın söz konusu borç sahibinin mallarına el koyma hakkı vardır. Bununla birlikte, Yusufeli nde yeniden yerleşim durumunda eğer PEİ ler geri ödeyemezlerse, söz konusu PEİ tarafından sahip olunan mal veya araziye hemen el konulmayacaktır Diğer Sektörel Yatırım Alternatifleri Daha önceki bölümlerde de belirtildiği gibi, 38,500 ABD Dolar değerindeki ödünç kredi miktarı, hanenin gelirini restore etmede yeterli olacaktır. Bununla birlikte yukarıda belirtilen senaryo, hanelerin yeniden yerleşimden önceki mesleklerine devam etmelerini varsaymaktadır. Bu gelir senaryoları, ekstra gerekli olan 38,500 ABD Doları değerindeki ödünç kredi miktarı baz alınarak, arıcılık, seracılık, meyvecilik gibi lokomotif sektörlere göre çoğaltılabilir. Böylece, yatırım/gelir oranını kullanarak hesaplanan bu miktara göre 3 senaryo geliştirilebilir. Bu sektörlerin 38,500 ABD Doları değerindeki ödünç krediyi Tablo N.16 dada gösterildiği gibi yatırım sermayesi olarak kullanacakları tahmin edilmektedir. Tablo N.16. Diğer Sektörel Yatırım Alternatifleri Faaliyet Üretim ve Tesisat Yatırımı Yıllık Üretim /kg Ürün Yapısının Pazar Fiyatları /$/kg Yıllık Üretim Miktarı /$ *Gelir/Yatırım Oranı A B C D E=[C*D] F=[E/B] Sulu tarım arazisinde tarımsal faaliyetler Meyve yetiştirmek 38,500 7, , ,500 10, , Seracılık 38,500 12, , Arıcılık 38,500 2,000 4,5 9, Meyve yetiştiriciliği, seracılık ve arıcılık konularında yıllık üretim bilgileri, İl Kalkınma Planı, Artvin Valiliği, 2004 ve Çukurova Üniversitesi tarafından gerçekleştirilen verimlilik analizlerinden alınmıştır. Tablo N.16 da verildiği gibi seracılık, birim sermaye için en verimli ve karlı sektördür (Gelir/yatırım Oranı: 0.24). Söz konusu hane için hesaplanan 38,500 ABD Doları değerindeki ödünç kredinin tarımsal sektörde de kullanılabileceği ön görülmektedir. Bu kapsamda, donanım ve kurulum gerektiren YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 50 / 63

52 meyve yetiştiriciliği, seracılık ve arıcılık sektörlerinde ekipman kredilerinin kullanımı da tavsiye edilmektedir. Söz konusu Hanenin Diğer Sektörel Yatırım Alternatiflerinde Kredi Kullanımı: Devlet tarafından standart olarak sağlananlar: Asgari ücretin yıllık toplam değerine eş değerde olan 40,000 ABD Doları getirisi olacak arazi devlet tarafından sağlanacaktır. Gelir senaryolarında, 40,000 ABD Doları değeri hükümet tarafından standart bir şekilde sağlanacak değer olarak kabul edilmiştir. Ekstra Krediler (Projeye Özel): Bu arada, ekstra kredi opsiyonu da kullanılabilir (Ekstra Kredilere ilişkin koşullar Tablo N.10 da verilmektedir). Gelir senaryolarında, 22,650 ABD Doları, projeye özel ekstra kredi olarak kullanılacaktır. BAİB in ekipman kredisi: Bu BAİB in kredi opsiyonudur. İlk üç yılın sonuna kadar, geri ödeme olmayacak ve alınan kredi yıllık taksitler halinde (yıllık faiz oranı %10) kalan dört yıl içerisinde ödenecektir. Gelir senaryolarında, 15, 850 ABD Doları değeri ekipman kredisi olarak kullanılacaktır. Yıllık ödemeler dört yıl içerisinde 5,000 ABD Doları şeklinde olacaktır. Ödünç alınan kredilerin yıllık ödemeleri, yıllık kredi ödemelerinin hesaplanmasında kullanılan finansal annuite eşitliği ile hesaplanmıştır. Finansal Annuite: BD=A/i[1-1/(1+i) n ] Bu eşitlikte; BD: Ödünç Kredinin Bugünkü Değeri A: Annuite (Dönem/yıl sonunda yapılacak ödeme) n: dönem/yıl i: faiz oranı Hükümet tarafından standart olarak sağlanan 40,000 ABD Doları BAİB tarafından verilen 38,500 ABD Doları değerindeki ekipman kredisi ve Projeye özel ödünç kredi seçeneği (15,850 ABD Doları + 22,650 ABD Doları) Meyve Yetiştiriciliğinde Gelir Senaryoları Haneler, Türk Hükümeti tarafından sağlanan meyve yetiştiriciliği için gerekli ekipman ve tesisat maliyetini karşılamak amacıyla sağlanan ekipman kredisinden faydalanma şanslarına sahiptirler. İlk üç yılın sonuna kadar, hiçbir geri ödeme olmayacak ve kredi kalan dört yıl içerisinde yıllık taksitler halinde geri ödenecektir. Tablo N.17 ve Şekil N.2, 29 yıllık dönem için meyve yetiştiriciliği senaryosunu göstermektedir. Hanelerin, yeniden yerleşimden sonra meyve yetiştiriciliği alanında (daha fazla detay için bakınız Tablo N.10) ilk üç yıl süresince bazı güçlüklerle karşı karşıya kalabilirler. YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 51 / 63

53 Tablo N.17. Meyve Yetiştiriciliğinde Gelir Senaryosu Devlet tarafından Yeniden Devlet tarafından Yeniden sağlanan Ekstra Toplam Dönem/ yerleşim sağlanan tarım Meyve Toplam yerleşim tarım arazisi kredi için geri Yıl öncesi arazisinden elde yetiştirme geliri gelir sonrası için geri geri ödeme ödeme tarımsal gelir edilen gelir toplam gelir ödenecek değer 0 5,500 3,080 2,800 5, , ,500 3,520 4,200 7, , ,500 3,960 5,600 9, , ,500 4,400 7,000 11, , ,500 4,400 7,000 11, ,000 5,000 6, ,500 4,400 7,000 11, ,000 5,000 6, ,500 4,400 7,000 11,400 2,000 5,000 7,000 4, ,500 4,400 7,000 11,400 2,000 5,000 7,000 4, ,500 4,400 7,000 11,400 2,000 1,742 3,742 7, ,500 4,400 7,000 11,400 2,000 1,742 3,742 7, ,500 4,400 7,000 11,400 2,000 1,742 3,742 7, ,500 4,400 7,000 11,400 2,000 1,742 3,742 7, ,500 4,400 7,000 11,400 2,000 1,742 3,742 7, ,500 4,400 7,000 11,400 2,000 1,742 3,742 7, ,500 4,400 7,000 11,400 2,000 1,742 3,742 7, ,500 4,400 7,000 11,400 2,000 1,742 3,742 7, ,500 4,400 7,000 11,400 2,000 1,742 3,742 7, ,500 4,400 7,000 11,400 2,000 1,742 3,742 7, ,500 4,400 7,000 11,400 2,000 1,742 3,742 7, ,500 4,400 7,000 11,400 2,000 1,742 3,742 7, ,500 4,400 7,000 11,400 2,000 1,742 3,742 7, ,500 4,400 7,000 11,400 2, ,000 9, ,500 4,400 7,000 11,400 2, ,000 9, ,500 4,400 7,000 11,400 2, ,000 9, ,500 4,400 7,000 11,400 2, ,000 9, ,500 4,400 7,000 11,400 2, ,000 9, ,500 4,400 7,000 11, , ,500 4,400 7,000 11, , ,500 4,400 7,000 11, , ,500 4,400 7,000 11, ,400 NBD 44,120 N N: Prosesin toplam süresi NBD: t Fv /( 1+ i) t: Zaman değeri t= 0 Fv: Gelir akışının gelecekteki değeri i: İndirim oranı (12%) 62,348 YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 52 / 63

54 Karşılaştırma Toplam Yıllık Gelir ($/Yıl) , ,400 7, Dönem/Yıl 11,400 Yeniden Yerleşim Öncesi Tarımsal Gelir Krediyle Gelirin İyileştirilmesi Şekil N.2. Yeniden Yerleşim Öncesindeki Koşullarla, Ödünç Alınan Krediyle Yapılan Meyve Yetiştiriciliği Sonucunda Oluşan Koşulların Karşılaştırılması Bununla birlikte, ekipman kredilerine rağmen, hanenin geçim kaynağı seviyesi, meyve yetiştiriciliğinden sağlanan yıllık gelir nedeniyle artmaktadır. Yalnızca 6. ve 7. yıllarda, hane karşılaşacağı mali yükten dolayı, yeniden yerleşim öncesinde içinde bulunduğu koşullardan daha kötü bir durumda olacaktır. Özellikle, ilk yıllarda, söz konusu hane meyve yetiştirme sektöründe ürün gelişim sürecinden dolayı mali bir düşüşle karşı karşıya kalacaktır. Bununla birlikte, bu yük normal gibi görünmekte olup ve arazi sahibiyetliği gibi bazı avantajları da beraberinde getirebileceği hesaba katılmalıdır. Yeniden yerleşim sonrasında tarımsal gelir akışının NBD si, 62, 348 ABD Doları na karşılık gelmektedir. Yeniden yerleşim öncesinde ve sonrasındaki pozitif fark, tarımsal gelir akışının net bugünkü değerinin lehine olup 18,228 ABD Doları değerindedir ki bu da söz konusu hanenin gelirinin iyileştirildiğini gösterir. Buna ek olarak, hane, yeniden yerleşim sonrasında %12 faiz oranına sahip vadeli yatırım hesabıyla kazanmış olduğu söz konusu pozitif farkı da yatırım amaçlı olarak kullanabilir. Vadeli mevduat hesabıyla sağlanan pozitif fark ki bu daha yukarıda sulu tarım arazisi senaryosunda sağlanan tarım gelirleri anlamında da önceden verilmiş olup oldukça uygundur. YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 53 / 63

55 Seracılık dolayısıyla yapılan Tarımsal Üretim için Gelir Senaryosu Hanelere, bir seranın tesisat maliyeti ve gereken ekipmanlarını karşılayabilmeleri için BAİB in ekipman kredisini kullanmalarına izin verilecektir. İlk üç yılın sonuna kadar, hiçbir geri ödeme olmayacak ve kredi kalan dört yıl içerisinde yıllık taksitler biçiminde ödenecektir. Tablo N.18 ve Şekil N.3, 29 yıllık dönem için serada tarımsal üretime ilişkin gelir senaryosu hakkında bilgi vermektedir. Tablo N.18. Serada Yapılan Tarımsal Üretime ilişkin Gelir Senaryosu Yeniden Dönem /Yıl yerleşim öncesi tarımsal gelir Devlet tarafından sağlanan tarım arazisinden elde edilen gelir Seracılıktan elde edilen gelir Toplam Gelir Devlet tarafından sağlanan tarım arazisi için geri ödenecek Ekstra kredi için geri ödeme Toplam geri ödeme Yeniden yerleşim sonrası toplam gelir değer 0 5,500 3,080 3,840 6, , ,500 3,520 5,760 9, , ,500 3,960 7,680 11, , ,500 4,400 9,600 14, , ,500 4,400 9,600 14, ,000 5,000 9, ,500 4,400 9,600 14, ,000 5,000 9, ,500 4,400 9,600 14,000 2,000 5,000 7,000 7, ,500 4,400 9,600 14,000 2,000 5,000 7,000 7, ,500 4,400 9,600 14,000 2,000 1,742 3,742 10, ,500 4,400 9,600 14,000 2,000 1,742 3,742 10, ,500 4,400 9,600 14,000 2,000 1,742 3,742 10, ,500 4,400 9,600 14,000 2,000 1,742 3,742 10, ,500 4,400 9,600 14,000 2,000 1,742 3,742 10, ,500 4,400 9,600 14,000 2,000 1,742 3,742 10, ,500 4,400 9,600 14,000 2,000 1,742 3,742 10, ,500 4,400 9,600 14,000 2,000 1,742 3,742 10, ,500 4,400 9,600 14,000 2,000 1,742 3,742 10, ,500 4,400 9,600 14,000 2,000 1,742 3,742 10, ,500 4,400 9,600 14,000 2,000 1,742 3,742 10, ,500 4,400 9,600 14,000 2,000 1,742 3,742 10, ,500 4,400 9,600 14,000 2,000 1,742 3,742 10, ,500 4,400 9,600 14,000 2, ,000 12, ,500 4,400 9,600 14,000 2, ,000 12, ,500 4,400 9,600 14,000 2, ,000 12, ,500 4,400 9,600 14,000 2, ,000 12, ,500 4,400 9,600 14,000 2, ,000 12, ,500 4,400 9,600 14, , ,500 4,400 9,600 14, , ,500 4,400 9,600 14, , ,500 4,400 9,600 14, ,000 NBD 44,120 N NBD: = t 0 Fv /( 1+ i) t N: Prosesin toplam süresi t: Zaman değeri Fv: Gelir akışının gelecekteki değeri i: İndirim oranı (12%) 81,862 YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 54 / 63

56 Karşılaştırma Toplam Yıllık Gelir ($/Yıl) , Dönem/Yıl Yeniden Yerleşim Öncesi Tarımsal Gelir Krediyle Gelir iyileştirme Şekil N.3. Yeniden Yerleşim Öncesi Koşullarla Kullanılan Krediyle Yapılan Seracılıktan Sonra Gelirin İyileştirilmesi Durumlarının Karşılaştırılması Ekipman kredilerine rağmen, hanenin geçim kaynağı seviyesi seracılık faaliyetlerinden elde edilen yıllık gelirlerle artmaktadır. Bununla birlikte, ilk yıllarda, haneler seracılık alanında çeşitli kurulum faaliyetlerinden dolayı mali bir yükle karşılaşacaklardır. Yeniden yerleşim sonrası tarımsal gelir akışının NBD si 81,862 ABD Doları na karşılık gelmektedir. Yeniden yerleşim öncesi ve sonrasındaki NBD arasındaki pozitif fark, tarımsal gelir akışlarının da lehine olan 37,742 ABD Doları değerinde olup bu da söz konusu hanenin gelirinin iyileştiğini ortaya koymaktadır Arıcılık Faaliyetleri ile ilgili Gelir Senaryoları Hanelerin, arıcılık için gereken ekipman ve tesisat maliyetlerini karşılayabilmeleri için BAİB tarafından sağlanan ekipman kredilerini kullanmalarına izin verilecektir. İlk üç yılın sonuna kadar, hiçbir geri ödeme olmayacak ve kredi geriye kalan dört yıl içerisinde yıllık olarak ödenecektir. Tablo N.19 ve Şekil N.4, 29 yıllık dönem için gelir senaryosunu göstermektedir. YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 55 / 63

57 Tablo N.19. Arıcılık için Gelir Senaryosu Döne m/yıl Yeniden yerleşim öncesi tarımsal gelir Devlet tarafından sağlanan tarım arazisinden elde edilen gelir Arıcılıktan sağlanan gelir Toplam Gelir Devlet tarafından sağlanan tarım arazisi için geri ödenecek değer Ekstra Toplam kredi için geri geri ödeme ödeme Yeniden yerleşim sonrası toplam gelir 0 5,500 3,080 3,600 6, , ,500 3,520 5,400 8, , ,500 3,960 7,200 11, , ,500 4,400 9,000 13, , ,500 4,400 9,000 13, ,000 5,000 8, ,500 4,400 9,000 13, ,000 5,000 8, ,500 4,400 9,000 13,400 2,000 5,000 7,000 6, ,500 4,400 9,000 13,400 2,000 5,000 7,000 6, ,500 4,400 9,000 13,400 2,000 1,742 3,742 9, ,500 4,400 9,000 13,400 2,000 1,742 3,742 9, ,500 4,400 9,000 13,400 2,000 1,742 3,742 9, ,500 4,400 9,000 13,400 2,000 1,742 3,742 9, ,500 4,400 9,000 13,400 2,000 1,742 3,742 9, ,500 4,400 9,000 13,400 2,000 1,742 3,742 9, ,500 4,400 9,000 13,400 2,000 1,742 3,742 9, ,500 4,400 9,000 13,400 2,000 1,742 3,742 9, ,500 4,400 9,000 13,400 2,000 1,742 3,742 9, ,500 4,400 9,000 13,400 2,000 1,742 3,742 9, ,500 4,400 9,000 13,400 2,000 1,742 3,742 9, ,500 4,400 9,000 13,400 2,000 1,742 3,742 9, ,500 4,400 9,000 13,400 2,000 1,742 3,742 9, ,500 4,400 9,000 13,400 2, ,000 11, ,500 4,400 9,000 13,400 2, ,000 11, ,500 4,400 9,000 13,400 2, ,000 11, ,500 4,400 9,000 13,400 2, ,000 11, ,500 4,400 9,000 13,400 2, ,000 11, ,500 4,400 9,000 13, , ,500 4,400 9,000 13, , ,500 4,400 9,000 13, , ,500 4,400 9,000 13, ,400 NBD 44,120 N NBD: t N: Prosesin toplam süresi Fv /( 1+ i) t: Zaman değeri t= 0 Fv: Gelir akışının gelecekteki değeri i: İndirim oranı (12%) 77,358 YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 56 / 63

58 Karşılaştırma Toplam Yıllık Gelir ($/Yıl) , Dönem/Yıl Yeniden Yerleşim Öncesi Tarımsal Gelir Krediyle Gelir İyileşmesi Şekil N.4. Yeniden Yerleşim Öncesi Koşullarla Kullanılan Krediyle Yapılan Arıcılıktan Sonra Gelirin İyileştirilmesi Durumlarının Karşılaştırılması Ekipman kredisine rağmen, arıcılık faaliyetlerinden sağlanan yıllık gelirden dolayı hanenin geçim kaynağı seviyesi artmaktadır. Yeniden yerleşim sonrası tarımsal gelir akışının NBD si 77,358 ABD Doları dır. Yeniden yerleşim öncesi ve sonrasındaki NBD arasındaki fark, tarımsal gelir akışının net bugünkü değerinin (yeniden yerleşim sonrası) lehine olup 33,238 ABD Doları dır, bu da söz konusu hanenin gelirinin iyileştiğini gösterir Sonuç 29 yıl için lokomotif sektörlerin net yıllık gelirlerinin NBD si hesaba katıldığında, seracılık en karlı sektör olarak görünmektedir. Yatırım kararları alırken de daha yüksek net bugünkü değere sahip olan gelir akışları tercih edilmelidir. Sonuç olarak, sermaye birikimi gerçekleştirildiğinde, bütün mümkün koşullarda, haneler aşağıda Tablo N.20 de gösterildiği gibi ekstra avantajlar sağlayacaklardır. Ayrıca bu bağlamda Şekil N.5 dede ekstra ödünç kredilerin kullanıldığı, sulu tarım arazisi için bir senaryo verilmiştir. YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 57 / 63

59 Tablo N.20. Yeniden Yerleşim ve Ödünç Kredi Öncesi ve Sonrasında Sektörlerin ve Tarımsal Gelirlerin Karşılaştırılması Dönem/yıl Yeniden Yeniden Yeniden yerleşim yerleşim Yeniden yerleşim Yeniden yerleşim sonrasında sonrasında yerleşim ve sonrasında sonrasında ekstra ekstra krediyle ekstra krediyle kredi sağlanan krediyle seracılık meyve arıcılık öncesinde ekstra yapıldığında yetiştiriciliği yapıldığında tarımsal gelir kredide sağlanan yıllık yapıldığında sağlanan yıllık tarımsal gelir gelir sağlanan yıllık gelir gelir 0 5,500 5,500 6,045 5,880 6, ,500 5,500 6,908 7,720 9, ,500 5,500 7,772 9,560 11, ,500 5,500 8,635 11,400 14, ,500 5,500 8,635 6,400 9, ,500 5,500 8,635 6,400 9, ,500 5,500 4,069 4,400 7, ,500 5,500 4,069 4,400 7, ,500 5,500 4,069 7,658 10, ,500 5,500 4,069 7,658 10, ,500 5,500 4,069 7,658 10, ,500 5,500 4,069 7,658 10, ,500 5,500 4,069 7,658 10, ,500 5,500 4,069 7,658 10, ,500 5,500 4,069 7,658 10, ,500 5,500 4,069 7,658 10, ,500 5,500 4,069 7,658 10, ,500 5,500 4,069 7,658 10, ,500 5,500 4,069 7,658 10, ,500 5,500 4,069 7,658 10, ,500 5,500 4,069 7,658 10, ,500 5,500 6,635 9,400 12, ,500 5,500 6,635 9,400 12, ,500 5,500 6,635 9,400 12, ,500 5,500 6,635 9,400 12, ,500 5,500 6,635 9,400 12, ,500 5,500 8,635 11,400 14, ,500 5,500 8,635 11,400 14, ,500 5,500 8,635 11,400 14, ,500 5,500 8,635 11,400 14,000 NBD 44,120 44,120 48,644 62,348 81,862 N NBD: t N: Prosesin toplam süresi Fv /( 1+ i) t: Zaman değeri t= 0 Fv: Gelir akışının gelecekteki değeri i: İndirim oranı (12%) YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 58 / 63

60 Yıllık Gelir ($/Yıl) Dönem/Yıl Yeniden Yerleşim Öncesi Tarımsal Gelir Sulu Tarım Arazisine Yatırım Yapılan Kredi Meyve Yetiştiriciliğine Yatırım Yapılan Kredi Seracılığa Yatırım Yapılan Kredi Arıcılığa Yatırım Yapılan Kredi Şekil N Yıllık Dönem Boyunca Bütün Tarımsal Sektörlerin Karşılaştırılması 5.2. Gelir İyileştirilmesi için Ticari Krediler Temsili PEİ lerle ilgili Sosyo-ekonomik Bilgi Köy: Alanbaşı Hane Büyüklüğü: 4 Gelir Kaynağı: Ticari faaliyetler Yıllık Gelir: 4,500 ABD Doları Sahibiyet Durumu: 1 Sabit Mal/sahip (Ahır: 70 m²), 1 ev/kiracı, 1 dükkan/kiracı. Hak Sahipliği Durumu: Sahip olunan taşınmaz kıymetlerden dolayı kamulaştırmaya ve yeniden yerleşime hak kazanmış. Ahır: 70*67 (ahırların resmi birim fiyatları) = 4,690 ABD Doları Fiziki Kayıpların Tazmini: Etkilenen ahır tam ikame maliyeti ile tazmin edilecektir. İş/Gelir Kayıplarının Tazmini: Kamulaştırma Kanunu fiziki kayıpların tazmin edildiğini düşünse de, iş/gelir kayıpları tazmin edilmemektedir. Böylece, projeye özel ödünç/krediler ve geri ödenmelerine ilişkin zaman çizelgeleri, bu gelir kayıplarını dengeleyecek biçimde hazırlanmalıdır. YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 59 / 63

61 Tahmin edilen Kredi/Ödünç Miktarı: 25,000 ABD Doları Kredi Miktarının Hesaplanması Tahminler sırasında, belirgin bir oran hanelerin ortalama ticari gelir seviyelerinin belirlenmesi için hesaplanmıştır. Dükkan için bu hesaplanan yıllık ticari gelir oranı 0.50 olup, bu da dükkan değerinin 0.50 sinin söz konusu dükkandan kazanılan yıllık ticari gelire eşit olduğu anlamına gelir. Yeniden yerleşimden önceki koşullara eşdeğer aynı orandaki yıllık geliri sağlayacak olan dükkan değeri bu oran kullanılarak hesaplanmıştır. Bu bilgi doğrultusunda, bir dükkan sahibinin (kiracının), bir dükkandan ne kadar kazanacağının kesin değeri hesaplanmıştır. Ardından, bu oran ödünç/kredi miktarının ( yeni dükkan alımı için) hesaplanmasında, yeniden yerleşim sonrasında ortaya çıkacak olan durumla mevcut gelir akışlarını birbiriyle çakıştırmak için hesaplanmıştır. Bu kredi fırsatı, yakın zamanda kredi faiz oranları yakın zamanda Türkiye de düşürüldüğü için haneler açısından en etkin ve en hayati çözüm olacaktır. Bu çerçevede, hane 100 m² genişliğinde bir dükkana veya 5 yıllık dönem için 0.15 faiz oranı ile 25,000 ABD Doları değerinde alacağı krediyi kullanarak daha değerlisine sahip olabilir. Bununla birlikte, dükkan alanı, dükkan boyutlarını arttırmayı planlayan haneler için yeterli olmayabilir. Öte yandan, dükkan boyutları, dükkan değerini belirlemek için yeterli değildir. Yatırım yapılan sermaye, dükkanın yeri ve pazar potansiyeli gibi faktörler de dükkan değerinin hesaplanması sırasında göz önüne alınmalıdır. Dükkan değerleri PEİ lerin beyanları üzerine temellendirildiği için, dükkan değerlerinin bütün bu bahsedilen faktörleri kapsadıkları var sayılmaktadır. Sonuç olarak, PEİ ler mümkün olduğu takdirde aldıkları krediyi dükkan boyutlarını genişletmek veya sermaye birikimlerini arttırmak amacıyla kullanabilirler. Bu hesaplarda dikkate alınması gereken temel nokta bugünün gelir akışlarının net bugünkü değeri, yakın zamanda satın alınan dükkandan elde edilen gelir akışına eşit olacaktır (krediyi geri ödeme süresinde de). Sözü edilen orana bakılarak, hanenin yıllık ticari geliri 4,500 ABD Doları ndan, 12,500 ABD Doları na yükselecektir (25,000 ABD Doları değerindeki ödünç/kredi alındığı takdirde). Geri ödeme süresinden sonra, 12,500 ABD Doları değerindeki yıllık ticari gelir, dükkan değerinden dolayı hane için güvence altına alınmış olacaktır (Bakınız Tablo 22 ve Şekil 6). YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 60 / 63

62 Ödünç/Kredi nin Geri Ödenmesi 25,000 ABD Doları değerindeki kredi için en uygun geri ödeme dönemi, 5 yıllık dönem için 0.15 birleşik faiz oranı ile belirlenmiştir. Tablo N.21, ticari kredilere ve bunların geri ödenmelerine ilişkin zamanlama çizelgelerini göstermektedir. Tablo N.21. Kredi Bilgisi Faiz Oranı %15 Faiz Tipi Birleşik Bütün Kredi Kredi Miktarı (ABD Doları) 25,000 Süre (yıl) 5 Dönem (yıl) Bütün Dönem boyunca geri ödeme 7,450 7,450 7,450 7,450 7,450 37,250 Kredinin ödeme planı aşağıda verilen Tablo N.12 de gösterilmektedir Tablo N.22 Kredinin Ödeme Planı A B C D E Yıl Kredinin Geri Faiz Ödemesi Toplam Geri Ödeme Kalan Borç Ödenmesi (B+C) 1 5,000 2,450 7,450 29, ,000 2,450 7,450 22, ,000 2,450 7,450 14, ,000 2,450 7,450 7, ,000 2,450 7,450-25,000 12,250 37,250 - *Finansal annuite eşitliği, yıllık kredi ödemelerinin hesaplanmalarında kullanılmıştır. Finansal Annuite: BD=A/i[1-1/(1+i) n ] Burada; BD: Kredinin Bugünkü Değeri A: Annuite (Ödeme her dönem/yılın sonunda yapılacaktır) n: dönem/yıl i: faiz oranı Ticari Faaliyet için Gelir Senaryosu Tablo N.23 ve Şekil N.6, net bugünkü değerler, yeniden yerleşimden sonraki (bu örnekte iki duruma da karşılık gelmektedir) on yıllık dönem değerleriyle karşılaştırıldığında, krediden faydalanılarak gelirin iyileştirildiği senaryonun, yatırım kararı nedeniyle yeniden yerleşimden önceki sahip olunan koşullardan çok daha uygun olduğunu göstermektedir. Kredili durumun lehine olan pozitif fark, 10 yıllık dönemde veya daha uzun sürede hanelerin gelirlerinin iyileştirildiğine işaret eder. YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 61 / 63

63 Hanelerin yıllık gelirleri, kredi geri ödenirken artacaktır. Buna ek olarak, aşağıda belirtildiği gibi kredi kullanımından dolayı hane bazı avantajlar elde edecektir: o Bir dükkan sahibi olmak ve bununla ilintili avantajlara sahip olmak. o Finansal yükümlülüklerin ikame edilmesi (aylık kira ödemelerinin, yıllık kredi geri ödemeleriyle ikame edilmesi). Bu kredi fırsatı, dükkan sahipleri için de geçerlidir. Bununla birlikte, yapılan beyanlara göre, bu dükkan sahipleri, bir dükkan sahibinin tam ikame bedeliyle zararının tazmin edilmesinden dolayı, kamulaştırma parasını yeni dükkanlar almak için kullanacaklardır. Tablo N.23. Ticari Gelir için Gelir Senaryosu Dönem (Yıl) A) Mevcut Yıllık Ticari Gelir B) Yeniden Yerleşim Sonrası Brüt Ticari Gelir C) Kredi/Ödünç Maliyeti D- Yeniden Yerleşim Sonrası Net Ticari Gelir (B-C) 1 4,500 12,500 7,450 5, ,500 12,500 7,450 5, ,500 12,500 7,450 5, ,500 12,500 7,450 5, ,500 12,500 7,450 5, ,500 12, , ,500 12, , ,500 12, , ,500 12, , ,500 12, ,500 N N: Prosesin toplam NBD: t Fv /(1 + i) süresi *NBD 27,650 t= 0 t: Zaman değeri 48,566 Fv: Gelir akışının gelecekteki değeri i: İndirim oranı (12%) YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 62 / 63

64 Karşılaştırma Yıllık Gelir Dönem/Yıl Yeniden Yerleşim Öncesi Tarımsal Gelir Krediyle Gelirin İyileşmesi Şekil N.6. Yeniden Yerleşim Öncesi Koşullarla Kullanılan Krediyle Yapılan Ticari Faaliyetlerden Sonra Gelirin İyileştirilmesi Durumlarının Karşılaştırılması YENİDEN YERLEŞİM EYLEM PLANI Revizyon: B Sf. 63 / 63