Vasküler görüntülemede alt n standart olarak kabul edilen konvansiyonel

Transkript

1 Tan sal ve Giriflimsel Radyoloji (2003) 9: GENEL RADYOLOJ DE ERLEND RME: GENEL AKIfi Multidedektör T anjiyografi: teknik ve klinik uygulamalar O uz Ak n, Mehmet Coflkun O. Ak n (E), M. Coflkun aflkent Üniversitesi T p Fakültesi Hastanesi, Radyoloji Anabilim Dal, Ankara Gelifli: / Kabulü: Vasküler görüntülemede alt n standart olarak kabul edilen konvansiyonel anjiyografinin invazif bir yöntem olmas ve bilinen olas komplikasyonlar nedeniyle günümüzde daha az invazif olan bilgisayarl tomografik anjiyografi (TA) ve manyetik rezonans anjiyografi (MRA) gibi yöntemler yayg nlaşmaktad r. Multidedektör teknolojisinin gelişmesi ile TA çoğu olguda konvansiyonel anjiyografinin yerini almaya başlam şt r (1,2). u yaz da multidedektör TA yönteminin tekniği ve klinik uygulamalar örnekler verilerek gözden geçirilmiştir. Teknik Multidedektör bilgisayarl tomografinin (T) konvansiyonel spiral T den fark z-aks nda birden fazla say da dedektörün bulunmas d r. unun yan s ra 360º dönüşün 0,5-0,8 sn de tamamlanmas n sağlayan taray c lar n geliştirilmesi sonucunda bu yeni T cihazlar n n performans bilinen konvansiyonel spiral T cihazlar na göre büyük oranda artm şt r (1-3). Artan bu performans sayesinde daha fazla bir hacim; daha k sa sürede, daha yüksek uzaysal çözünürlükte, daha az kontrast madde kullanarak taranabilir (1,2). Multidedektör T de inceleme parametrelerinde uygun değişiklikler yap larak temel olarak yüksek h zl veya yüksek çözünürlüklü olmak üzere iki çeşit tarama protokolü tan mlanm şt r (1,3). Kolimasyon 4x2-2,5 mm, masa h z mm/dönüş olarak ayarlan p büyük hacimler k sa zamanda taranabilir. unun yan nda kolimasyon 4x1-1,25 mm, masa h z 6-8 mm/dönüş şeklinde düşürülüp yüksek uzaysal çözünürlük sağlanabilir. Ayr ca baz firmalar n cihazlar nda kolimasyon 0,5 mm düzeyine kadar düşürülerek çok yüksek uzaysal çözünürlükte görüntüler elde edilebilmesi sağlanm şt r Yüksek h zl protokolün avantaj büyük hacimlerin örneğin tüm aortan n çok k sa zamanda taranabilmesidir. ir dönüşü 0.5 saniyede tamamlayan taray c lar ile bu protokol kullan larak saniyede 3 cm uzunluğundaki bir segment taranabilir. u protokolde kontrast madde kullan m da büyük ölçüde azalt labilir. Çünkü kontrast maddenin damarlar içinde bulunduğu k sa süre içerisinde inceleme tamamlanabilmektedir Yüksek uzaysal çözünürlükteki protokolün avantaj ise çok ince vasküler yap lar n bile görüntülenebilmesidir. Ancak bu protokolde inceleme zaman uzamakta ve tek dedektörlü konvansiyonel spiral T sis- Tan sal ve Giriflimsel Radyoloji 139

2 Resim 1. Multidedektör TA da MIP (A) ve VR () görüntülerde bilateral sakküler tipte pulmoner arter anevrizmalar izleniyor. temlerine yak n olmaktad r. İnceleme zaman uzad ğ için vasküler yap lar n görüntülenmesinde yüksek h zl protokole göre daha yüksek dozlarda kontrast madde kullan lmas gerekmektedir Kontrast maddenin 3-5 ml/sn h z nda verilmesi önerilmektedir (1,4). Yüksek çözünürlüklü düşük h zl protokolde ml aras nda kontrast madde kullan lmas gerekirken, yüksek h zl protokolde bu miktar ml düzeyine kadar düşürülebilir Kontrast madde verilmesinden sonra intravenöz bağlant hatt n n ve periferal venlerin y kanmas için ml serum fizyolojik solüsyonu kullan lmal d r. u sayede kontrast madde konsantrasyonunun platosu 8 saniye kadar uzat labilmektedir (1,5). TA da en önemli noktalardan biri de kontrast maddenin vasküler yap lar içindeki en yüksek konsantrasyonu s - ras nda taraman n gerçekleştirilmesidir. Kontrast maddenin incelenecek vasküler yap larda en üst konsantrasyona ulaşmas hastan n kardiyovasküler durumuna bağl olarak değişiklikler göstermektedir (6). TA da, özellikle multidedektör T cihazlar kullan ld ğ nda inceleme süresinin çok k sa olmas nedeniyle uygun gecikme zaman n n ayarlanmas çok önemlidir (1,6). Gecikme zaman n n belirlenmesinde en s k olarak kullan lan yöntem hastan n yaş, kardiyovasküler durumu gözönünde tutularak tahmini bir gecikme zaman n n verilmesidir (6,7). 140 Haziran 2003 u yöntemin en önemli avantaj kolay uygulanabilir olmas d r. Ancak bu yöntem her zaman iyi sonuçlar vermemektedir. Diğer s k kullan lan bir yöntem inceleme öncesi ml kadar bir kontrast maddenin verilmesi ve birbiri ard na T kesitleri alarak dolaş m zaman n n ölçülmesine dayanan test-bolus yöntemidir (6,8). Testbolus yönteminin dezavantajlar hem toplam inceleme süresinin uzamas hem de kullan lan kontrast madde miktar n n artmas d r. u yöntemlerin d ş nda henüz çok yayg n olmayan kontrast maddenin var ş n otomatik veya yar -otomatik olarak saptayan ve taramay buna göre başlatan sistemler de vard r (6). Görüntülerin oluflturulmas Tüm olgularda aksiyel plandaki kaynak görüntülerin tamam n n değerlendirilmesi mutlaka gereklidir. ununla birlikte özel bilgisayar yaz - l mlar ile multiplanar reformation (MPR), curved planar reformation (CPR), maximum intensity projection (MIP) veya volume rendering (VR) yöntemleri ile iki veya üç boyutlu, değişik planlarda görüntüler oluşturulabilir (1,6). u görüntüler aksiyel plandaki görüntülerin incelenmesinde gözden kaçan ayr nt lar n saptanmas nda yard mc olabilir. Ayr ca klinisyenler patolojinin kafada daha kolay canland r lmas nedeniyle bu görüntüleri tercih etmektedir. Klinik uygulamalar Konvansiyonel spiral TA halen hemen hemen tüm vücut bölgelerinde vasküler görüntüleme amac yla kullan lmaktad r. Multidedektör teknolojisinin sağlad ğ olanaklar yard m yla multidedektör TA n n kullan m alanlar n n daha da yayg n olacağ aç kt r (1,2). urada multidedektör TA n n kullan m alanlar örnekler üzerinde gösterilmiştir. afl ve boyun İntraserebral arteryel yap lar n gösterilmesinde konvansiyonel spiral TA yayg n olarak kullan lmaktad r (6). Özellikle subaraknoid kanamas olan hastalarda anevrizma lokalizasyonunun gösterilmesi veya serebrovasküler olay geçiren hastalarda t kal damar n saptanmas hasta zaten T masas nda iken yap larak zaman kazan labilir. Konvansiyonel spiral TA ile çap 2-5 mm aras nda olan anevrizmalar saptanabilmektedir (6). Multidedektör TA ile yüksek çözünürlüklü protokol kullan larak çok daha küçük çapl anevrizmalar saptanabilir Karotid arterlerin aterosklerotik hastal ğ n n değerlendirilmesinde TA ve MRA gibi invazif olmayan yöntemler konvansiyonel anjiyografinin yerini alm şt r (9). Ancak karotid arterlerin değerlendirilmesinde konvansiyonel spiral TA n n s n rl bir segmenti değerlendirebilmesi nedeniyle s n rl l klar vard r (6,10,11).

3 Resim 2. Multidedektör TA da koronal (A) ve aksiyel () VR görüntülerde sa aortik arkus ve aberran sol subklavyan arter izleniyor. Öte yandan multidedektör TA ile arkus aortadan intrakranyal dallara kadar olan bölüm kolayl kla görüntülenebilir unun en büyük avantaj yayg n aterosklerotik hastal ğ olan hastalarda iki veya daha fazla seviyedeki stenozun tek bir çal şmada gösterilebilmesidir Pulmoner damarlar Konvansiyonel spiral T günümüzde pulmoner tromboembolinin değerlendirilmesinde en s k başvurulan yöntemdir (12). Konvansiyonel spiral TA ile segmental dallar düzeyine kadar olan pulmoner arter dallar rahatl kla değerlendirilebilir (6,12). Multidedektör TA n n avantaj ise yüksek çözünürlüklü protokol uygulanmas ile subsegmenter pulmoner arter dallar n n da rahatl kla gösterilebilmesidir (1,12,13). Nefesini tutamayan hastalarda ise yüksek h zl protokol uygulanabilir. u durumda da yine görüntü kalitesi konvansiyonel spiral T den daha üstündür Pulmoner arterlerin değerlendirilmesinden yaklaş k 2 dakika sonra yüksek h zl protokol kullan larak alt ekstremite venleri de incelenerek pulmoner emboliye neden olan venöz trombüsler saptanabilir (12,14). Pulmoner tromboemboli d ş nda pulmoner arter anevrizmalar, pulmoner arteriyovenöz malformasyonlar, anormal pulmoner venöz dönüş, pulmoner sekestrasyondaki aberran arteriyel beslenme ve pulmoner venöz varisler gibi diğer pulmoner vasküler patolojiler de multidedektör T ile invazif yöntemlere gerek kalmadan değerlendirilebilir (1,15,16) (Resim 1). Aorta Aort diseksiyonunun saptanmas nda ve s n fland r lmas nda TA s k olarak kullan lmaktad r (6). İntimal diseksiyonun gösterilmesinde aksiyel görüntüler çoğu zaman yeterlidir, ancak özellikle arkus aortada multiplanar rekonstrüksiyonlar mutlaka değerlendirilmelidir (6,17). Multidedektör TA tüm abdominal aortay gösterebilmesi nedeni ile konvansiyonel spiral TA ya göre aort diseksiyonunun değerlendirilmesinde üstündür (1,18). Daha önce de belirtildiği gibi multidedektör TA ile geniş bir volüm daha yüksek uzaysal çözünürlükte taranabilir. u nedenle diseksiyonun aortan n dallar na uzan m bu yöntemle daha rahat saptanabilir (1,18). Ayr ca ince kolimasyon kullan ld ğ için oluşturulan multiplanar rekonstrüksiyonlar n görüntü kalitesi daha iyidir (1,18). Aort anevrizmalar n n yerleşimi, boyutlar ve mural trombüsün varl ğ gibi sorular konvansiyonel spiral TA ile kolayl kla değerlendirilebilmektedir (6,19). Aort anevrizmalar - n n değerlendirilmesinde önemli noktalar anevrizman n proksimal uzan - m, renal arterler, süperior ve inferior mezenterik arterler ile olan ilişkisini saptamakt r. konvansiyonel spiral TA bu sorular kolayl kla yan tlayabilir (19). Ancak büyük anevrizmalarda taranan volüm de büyük olacağ ndan z-aks ndaki çözünürlük düşük olmaktad r. u nedenle örneğin aksesuar renal arterlerin varl ğ n saptamak zorlaş r (6). u aç lardan multidedektör TA konvansiyonel spiral TA dan daha üstündür (1,18). Aort koarktasyonu gibi konjenital anomalilerin saptanmas nda ve tedavi sonras takiplerinde konvansiyonel spiral TA güvenli bir şekilde kullan lmaktad r (20,21) (Resim 2). Özellikle arkus aorta gibi damarlar n aksiyel T plan na dik olmad ğ durumlarda çap ölçümlerinin multiplanar rekonstrüksiyonlardan yap lmas daha doğru olacağ ndan, daha kaliteli görüntüler oluşturulmas na olanak veren multidedektör sistemler koarktasyonlar n değerlendirilmesinde daha avantajl d r. Ayr ca kollateral vasküler yap lar da bu yöntemle daha rahat saptanabilir. Pelvik ve alt ekstremite arterleri Periferal arter hastal ğ nda pelvik ve alt ekstremite arterlerinin birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. İnceleme alan n n bu kadar geniş olmas konvansiyonel spiral T nin bu alandaki kullan m n k s tlayan en önemli etmen olmuştur (6). u nedenle konvansiyonel spiral TA ile sadece k - s tl bir segmentin değerlendirilmesi ile yeterli uzaysal çözünürlük sağlana- Tan sal ve Giriflimsel Radyoloji 141

4 Resim 3. Hipertansiyonu olan hastada multidedektör TA da MIP (A) ve VR () görüntülerde her iki ana renal arterin orijinlerinde tam t kal oldu u ve ayr ca sa da iki, solda tek olarak izlenen aksesuar arterlerin de orijinlerinde darl klar n varl izleniyor. A Resim 4. Renal donör aday nda multidedektör TA da MIP (A) ve VR () görüntülerde sa da çift, solda tek renal arter izleniyor. A Resim 5. Renal transplantasyonlu hastada multidedektör TA da MIP (A) ve VR () görüntülerde sol iliak fossadaki greft böbre in alt polünü besleyen aksesuar arterin t kal oldu u ve greft böbrek alt polünde enfarkt geliflti i izleniyor. Ayr ca böbrek toplay c sisteminde drenaj kateteri mevcut. bilir (1,6). Ancak multidedektör TA ile abdominal aorta ve alt ekstremite arterleri ayak düzeyine kadar tek bir seferde, h zl ve yeterli uzaysal çözünürlükte taranabilir u nedenle multidedektör teknolojisi sayesinde TA bu alanda da yayg nlaşmaktad r (1,22). Renal arterler, çölyak trunkus, mezenterik arterler Renal arter stenozunun değerlendirilmesinde konvansiyonel spiral TA yayg n olarak kullan lmaktad r. u 142 Haziran 2003

5 Resim 6. Karaci er donör aday nda multidedektör TA da MIP (A) görüntüde ve konvansiyonel anjiyografide () sol hepatik arterin sol gastrik arterden orijin ald izleniyor. A Resim 7. Karaci er transplantasyonlu hastada multidedektör TA da ince-mip görüntüde (A) ve konvansiyonel anjiyografide () greft karaci erin hepatik arterinde birkaç düzeyde ciddi stenoz izleniyor. yöntemle stenozun düzeyi ve derecesi hassas olarak gösterilerek hangi hastalar n anjiyoplastiden yarar göreceği konvansiyonel anjiyografiye gerek kalmadan saptanabilir. Yine renal arter stenti bulunan hastalarda gelişebilecek endotelyal hiperplazi, parsiyel trombüs formasyonu gibi restenoza yol açabilecek patolojiler hakk nda da TA ile yorum yap labilmektedir (23-26). Renal konvansiyonel spiral TA n n diğer bir yayg n kullan m alan da transplantasyon öncesinde böbrek verici adaylar n n değerlendirilmesidir. u yöntemle verici adaylar nda böbrek vasküler anatomisi, aksesuar arterler veya erken dallanman n varl ğ rahatl kla saptanabilir (27,28). Transplantasyon sonras nda al c da ortaya ç kabilecek komplikasyonlar n saptanmas nda da konvansiyonel spiral TA s k olarak kullan lmaktad r (29,30). Multidedektör TA sağlad ğ üstün çözünürlük sayesinde renal arterlerin değerlendirilmesinde ve ince aksesuar renal arterlerin saptanmas nda belirgin kolayl k sağlar. Ayr ca daha büyük bir volümün taranabilmesi nedeni ile renal transplantasyon hastalar nda hem nativ hem de greft böbreklerin ayn anda yüksek çözünürlükle incelenebilmesine olanak verir (Resim 3-5). Çölyak trunkus ve mezenterik arterlerin değerlendirilmesi, hepatik veya pankreatik transplantasyon veya tümör cerrahisinin planlanmas nda, transplantasyon sonras takipte, gastrointestinal cerrahi öncesinde, çölyak stenoz, splenik arter anevrizmas veya intestinal iskemi olgular gibi çok çeşitli klinik durumlarda gerekli olabilir. Konvansiyonel spiral TA tüm bu olgularda başar ile uygulanmaktad r (31-37). Multidedektör TA ise bu alanlarda yeni kullan lmaya başlanan bir yöntem olmas na rağmen üstünlükleri hemen ortaya ç km şt r (38-45). Daha ince çapl vasküler yap lar n saptanabilmesi, aksiyel T kesitlerine dik olarak ilerlemeyen vasküler yap lar n daha kaliteli olarak MPR, MIP ve VR yöntemlerle değerlendirilmesinin kolayl ğ ve inceleme süresinin k sa olmas nedeniyle saf arteryel faz görüntülerinin elde edilebilmesi sonucu süperpozisyonlar n önlenmesi multidedektör teknolojisinin üstünlükleridir (Resim 6,7). Koroner arterler İnvazif olmayan görüntüleme yöntemlerine en çok gereksinim duyulan alanlardan biri de koroner arterlerin değerlendirilmesidir. Kalbin pulsas- Tan sal ve Giriflimsel Radyoloji 143

6 aortic coarctation after surgery. AJR 2000; 175: Rubin GD, Schmidt AJ, Logan LJ, et al. Multi-detector row CT angiography of lower extremity arterial inflow and runoff: initial experience. Radiology 2001; 221: Galanski M, Prokop M, Chavan A, et al. Renal arterial stenoses: spiral CT angiography. Radiology 1993; 189: Kaatee R, eek FJ, de Lange EE, et al. Renal artery stenosis: detection and quantification with spiral CT angiography versus optimized digital subtraction angiography. Radiology 1997; 205: eregi JP, Elkohen M, Deklunder G, et al. Helical CT angiography compared with arteriography in the detection of renal artery stenosis. AJR 1996; 167: Wittenberg G, Kenn W, Tschammler A, et al. Spiral CT angiography of renal arteries: comparison with angiography. Eur Radiol 1999; 9: Cochran ST, Krasny RM, Danovitch GM, et al. Helical CT angiography for examination of living renal donors. AJR 1997; 168: Pozniak MA, alison DJ, Lee FT, et al. CT angiography of potential renal transplant donors. Radiographics 1998; 18: Hofmann LV, Smith PA, Kuszyk S, et al. Three-dimensional helical CT angiography in renal transplant recipients: a new problem-solving tool. AJR 1999; 173: Sebastia C, Quiroga S, oye R, et al. Helical CT in renal transplantation: normal findings and early and late complications. Radiographics 2001; 21: Zeman RK, Davros WJ, erman P, et al. Three-dimensional models of the abdominal vasculature based on helical CT: usefulness in patients with pancreatic neopyonlar n n neden olduğu hareket artefaktlar nedeniyle konvansiyonel spiral TA ve MRA gibi invazif olmayan yöntemler ancak s n rl bilgi sağlamaktad r. Multidedektör T teknolojisinin sağlad ğ yüksek h zl görüntülemenin bu konuda yeni olas l klar ortaya sunabileceği düşünülmüş ve bu konuda çal şmalar yap lm şt r. Ancak bu çal şmalar n sonucunda EKG eşliğinde yap lan multidedektör T, koroner anjiyografinin görüntü kalitesini art rmakla birlikte sadece proksimal koroner arter segmentlerinin optimal değerlendirilebilmesi ve yüksek kalp h zlar nda iyi sonuçlar vermemesi nedeniyle bu yöntemin henüz yeterli düzeyde olmad ğ savunulmuştur (46-49). una rağmen bu konudaki çal şmalar çok yenidir ve ileride ortaya ç - kabilecek yeni teknikler ile birlikte multidedektör T koroner anjiyografinin yerinin gelişeceği düşünülmektedir. Sonuç Günümüzde TA vasküler görüntülemede güvenilir sonuçlar yla yayg n MULTI-DETECTOR CT ANGIOGRAPHY: TECHNIQUE AND CLINICAL APPLICATIONS Conventional angiography, which is the gold standard in vascular imaging, is invasive and has several known potential complications. Therefore, in recent years, less invasive techniques such as computed tomography (CT), angiography and magnetic resonance angiography (MRA) have became more widely used. With the advent of multi-detector technology, multi-detector CT angiography has replaced conventional angiography in most clinical circumstances. In this manuscript, the technique and clinical applications of multi-detector CT angiography are discussed with various examples. Key words: tomography, spiral computed angiography vascular diseases TURK J DIAGN INTERVENT RADIOL 2003; 9: olarak kullan lmaktad r. Multidedektör teknolojisinin sağlad ğ yüksek h z ve yüksek çözünürlük sayesinde TA n n daha da yayg nlaşacağ n ve pek çok klinik uygulamada multidedektör TA n n alt n standart olarak kabul edileceğini düşünüyoruz. Kaynaklar 1. Prokop M. Multislice CT angiography. Eur J Radiol 2000; 36: Rubin GD, Shiau MC, Schmidt AJ, et al. Computed tomographic angiography: historical perspective and new state-of-the-art using multi detector-row helical computed tomography. J Comput Assist Tomogr 1999; 23: Klingenbeck-Regn K, Schaller S, Flohr T, et al. Subsecond multi-slice computed tomography: basics and applications. Eur J Radiol 1999; 31: Rubin GD, Dake MD, Semba CP. Current status of three-dimensional spiral CT scanning for imaging the vasculature. Radiol Clin North Am 1995; 33: Prokop M, Schaefer-Prokop C, Galanski M. Spiral CT angiography of the abdomen. Abdom Imaging 1997; 22: Kalender WA, Prokop M. 3D CT angiography. Crit Rev Diagn Imaging. 2001; 42: Macari M, Israel GM, erman P, et al. Infrarenal abdominal aortic aneurysms at multi-detector row CT angiography: intravascular enhancement without a timing acquisition. Radiology 2001; 220: Van Hoe L, Marchal G, aert AL, et al. Determination of scan delay time in spiral CT-angiography: utility of a test bolus injection. J Comput Assist Tomogr 1995; 19: Randoux, Marro, Koskas F, et al. Carotid artery stenosis: prospective comparison of CT, three-dimensional gadoliniumenhanced MR, and conventional angiography. Radiology 2001; 220: Marks MP, Napel S, Jordan JE, et al. Diagnosis of carotid artery disease: preliminary experience with maximum-intensity-projection spiral CT angiography. AJR 1993; 160: Haziran Cumming MJ, Morrow IM. Carotid artery stenosis: a prospective comparison of CT angiography and conventional angiography. AJR 1994; 163: Garg K. CT of pulmonary thromboembolic disease. Radiol Clin North Am 2002; 40: Raptopoulos V, oiselle PM. Multi-detector row spiral CT pulmonary angiography: comparison with single-detector row spiral CT. Radiology 2001; 221: Ciccotosto C, Goodman LR, Washington L, et al. Indirect CT venography following CT pulmonary angiography: spectrum of CT findings. J Thorac Imaging 2002; 17: Lawler LP, Fishman EK. Multi-detector row CT of thoracic disease with emphasis on 3D volume rendering and CT angiography. Radiographics 2001; 21: Vanherreweghe E, Rigauts H, ogaerts Y, et al. Pulmonary vein varix: diagnosis with multi-slice helical CT. Eur Radiol 2000; 10: Zeman RK, erman PM, Silverman PM, et al. Diagnosis of aortic dissection: value of helical CT with multiplanar reformation and three-dimensional rendering. AJR 1995; 164: Rubin GD, Shiau MC, Leung AN, et al. Aorta and iliac arteries: single versus multiple detector-row helical CT angiography. Radiology 2000; 215: Costello P, Gaa J. Spiral CT angiography of abdominal aortic aneurysms. Radiographics 1995; 15: ecker C, Soppa C, Fink U, et al. Spiral CT angiography and 3D reconstruction in patients with aortic coarctation. Eur Radiol 1997; 7: Schaffler GJ, Sorantin E, Groell R, et al. Helical CT angiography with maximum intensity projection in the assessment of

7 lasms. AJR 1994; 162: Winter TC, Nghiem HV, Freeny PC, et al. Hepatic arterial anatomy: demonstration of normal supply and vascular variants with three-dimensional CT angiography. Radiographics 1995; 15: Winter TC, Freeny PC, Nghiem HV, et al. Hepatic arterial anatomy in transplantation candidates: evaluation with three-dimensional CT arteriography. Radiology 1995; 195: Winter TC, Nghiem HV, Schmiedl UP, et al. CT angiography of the visceral vessels. Semin Ultrasound CT MR 1996; 17: Johnson PT, Heath DG, Kuszyk S, et al. CT angiography with volume rendering: advantages and applications in splanchnic vascular imaging. Radiology 1996; 200: Raptopoulos V, Steer ML, Sheiman RG, et al. The use of helical CT and CT angiography to predict vascular involvement from pancreatic cancer: correlation with findings at surgery. AJR 1997; 168: Nghiem HV, Dimas CT, McVicar JP, et al. Impact of double helical CT and three-dimensional CT arteriography on surgical planning for hepatic transplantation. Abdom Imaging 1999; 24: Horton KM, Fishman EK. 3D CT angiography of the celiac and superior mesenteric arteries with multidetector CT data sets: preliminary observations. Abdom Imaging 2000; 25: Katyal S, Oliver JH, uck DG, et al. Detection of vascular complications after liver transplantation: early experience in multislice CT angiography with volume rendering. AJR 2000; 175: Fishman EK, Horton KM, Urban A. Multidetector CT angiography in the evaluation of pancreatic carcinoma: preliminary observations. J Comput Assist Tomogr 2000; 24: McNulty NJ, Francis IR, Platt JF, et al. Multi-detector row helical CT of the pancreas: effect of contrast-enhanced multiphasic imaging on enhancement of the pancreas, peripancreatic vasculature, and pancreatic adenocarcinoma. Radiology 2001; 220: Horton KM, Fishman EK. Multi-detector row CT of mesenteric ischemia: can it be done? Radiographics 2001; 21: Kamel IR, Kruskal J, Pomfret EA, et al. Impact of multidetector CT on donor selection and surgical planning before living adult right lobe liver transplantation. AJR 2001; 176: Takahashi S, Murakami T, Takamura M, et al. Multi-detector row helical CT angiography of hepatic vessels: depiction with dual-arterial phase acquisition during single breath hold. Radiology 2002; 222: rancatelli G, Katyal S, Federle MP, et al. Three-dimensional multislice helical computed tomography with the volume rendering technique in the detection of vascular complications after liver transplantation. Transplantation 2002; 73: Nieman K, Oudkerk M, Rensing J, et al. Coronary angiography with multi-slice computed tomography. Lancet 2001; 357: Kopp AF, Schroeder S, Kuettner A, et al. Coronary arteries: retrospectively ECG-gated multi-detector row CT angiography with selective optimization of the image reconstruction window. Radiology 2001; 221: Hong C, ecker CR, Huber A, et al. ECGgated reconstructed multi-detector row CT coronary angiography: effect of varying trigger delay on image quality. Radiology 2001; 220: Vogl TJ, Abolmaali ND, Diebold T, et al. Techniques for the detection of coronary atherosclerosis: multi-detector row CT coronary angiography. Radiology 2002; 223: Tan sal ve Giriflimsel Radyoloji 145