3. HAFTA ISL17 GENEL MUHASEBE I Muhasebede Kullanılan Temel Mali Tablolar ve Bilanço Denkliği Yard.Doç.Dr. Murat YILDIRIM muratyildirim@karabuk.edu.tr 2 Mali Tablolar Bilanço İşletmeler muhasebe işlemleri sonucunda, esas itibariyle dört tablo düzenlemektedir. Bilanço Gelirtablosu Nakitakımtablosu Sermayedeğişimtablosu Şimdilik en önemli ikisi olan bilanço ve gelir tablosu üzerinde durulacaktır. Bilanço, bir işletmenin belirli bir andaki varlıkları(dönen varlık + duran varlık) ile bu varlıkların kaynaklarını(kısa ve uzun vadeli yabancı kaynaklar + özkaynaklar) ve ek olarak faaliyet sonuçlarını(kar ya da zarar) muhasebe kurallarına, ilkelerine ve ilgili kanunların hükümlerine uygun ve karşılıklı tutar olarak gösteren çift yanlı bir çizelgedir. 3 4 Bilanço Bilanço kelimesinin kökenleri Latinceye dayanmaktadır ve iki kefeli terazi anlamına gelmektedir. Ve dengeyi ifade etmektedir. Bilanço, bir işletmenin belli bir tarihte sahip olduğu varlıklar ile bu varlıkların sağlandığı kaynakları yani borç ve öz kaynakları gösteren tablodur şeklinde tanımlanabilir. BİLANÇO Belirli bir tarihte, bir işletmenin varlık ve kaynak yapısını gösteren temel mali tablodur. LİKİDİTE Ekonomik Yapı AKTİF (YATIRIMLAR) I. Dönen Varlıklar CARİ AKTİF (İşletme Sermayesi) Hazır Değerler Alacaklar Stoklar II. Duran Varlıklar Bilanço 31/12/. PASİF (KAYNAKLAR) I. Kısa Süreli Yabancı CARİ PASİF II. Uzun Süreli Yabancı III. Özkaynaklar SÜRE Mali Yapı Devamlı Sermaye 5 Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi AKTİF TOPLAMI PASİF TOPLAMI 6 1
Bilançonun Tarafları Bilançoda (sol) ve (sağ) olmak üzere iki taraf bulunmaktadır. (hareketli) taraf işletmenin varlıklarının nerelere yatırıldığını gösterir. (hareketsiz) taraf işletmenin varlıklarının hangi kaynaklardan sağlandığını gösterir. bilanço kalemleri pasif bilanço kalemlerine göre daha fazla değişiklik gösterir. Bilançonun Tarafları Bilançoda varlıkların kaydedildiği tarafa aktif, borçların ve öz kaynakların kaydedildiği tarafa pasif denir. Bilançonun aktif tarafında yer alan varlıklar paraya dönüşme hızlarına göre en çok likitten en az likitte doğru sıralanır.(likidite Esası) inde yer alan kaynaklar ise en kısa vadeli kaynaktan en uzun vadeli kaynağa doğru sıralanır.(vade Esası) Bilançoda aktif taraflar pasif tarafın değerleri birbirine eşittir. Bu denkliğe Bilanço Denkliği denilir. 7 8 Bilançonun Yapısı Bilanço aktif ve pasif diye ayrıldıktan sonra beş temel gruba ayrılır. Bilançonun Yapısı I.Dönen varlıklar II. Duran Varlıklar Bilançonun Yapısı III.Kısa Vadeli Yabancı IV Uzun Vadeli Yabancı V Öz kaynakları Bilançonun Yapısı İşletmenin varlıklarını gösteren bilançonun sol tarafını oluşturan varlıklar(aktifler) iki temel gruba ayrılır. I. Dönen Varlıklar: işletmede mal ve hizmet üretiminde bir defada tüketilen ve biçimi değiştirilen işletme varlıklarının bir bölümüdür. Dönen varlıklara kasadaki para, bankadaki para ticari mal, alacak senedi vb. örnekolarakverilebilir. Dönenvarlıklar: biryıl içerisinde yadaişletmeninnormal faaliyet dönemi içinde ve doğal koşullar altında paraya çevrilmesi veya tüketilmesiöngörülenvarlıklarolarakdatanımlanabilir. 9 1 Bilançonun Yapısı II. Duran Varlıklar: işletmede mal ve hizmet üretimine birden çok hesap dönemine katılıp, her katılışta biçimi ve yapısı değişmeyip aynıkalanişletmevarlıklarınınbirbölümüdür. Duran varlıklar prensip olarak bir yılda veya işletmenin normal faaliyet dönemi içinde paraya çevrilmesi veya tüketilmesi öngörülmeyen, bir dönemden daha uzun süre yararlanılan uzun sürelivarlıklardır. Maddi Duran Varlıklar Koltuk, makine, bina, taşıt vb. Duran Varlıklar Maddi Olmayan Duran Varlıklar Şerefiye, marka, patent vb. Bilançonun Yapısı İşletmenin varlıklarının kaynaklarını gösteren bilançonun sağ tarafını oluşturan kaynaklar (ler) yabancı kaynaklar ve öz kaynaklar diye iki temel gruba ayrıldıktan sonra, borçlarda kısa vadeli yabancı kaynaklar ve uzun vadeli yabancı kaynaklar diye kendiaralarındaikiyeayrılır. Yabancıı: III. Kısa Vadeli Yabancı : bir yıl veya işletmenini normal faaliyet dönemindevadesi gelenborç kalemlerinikapsar. Vadesibirveya daha kısa olan satıcılar,bankakredileri, borçsenetlerivb.gibi. IV.UzunVadeliYabancı:vadesibiryılıaşanborçlarıifadeeder.Bir borçlanmaaracıolantahvil,biryıldanuzunvadelibankakredileri gibi. V.Öz:İşletmesahiplerininişletmeyegetirdiklerisermayeileişletmede bırakılankarpaylarınıifadeeder. 11 12 2
Bilanço Denkliği Bilanço denkliği aşağıdaki gibi ifade edilebilir: Varlıklar = Varlıklar = Yabancı + Öz kaynaklar Mevcutlar + Alacaklar = Yabancı + Öz kaynaklar Dönen Varlıklar + Duran Varlıklar = KVYK + UVYK + Öz kaynaklar Bilanço bir dönemin gelirini ve giderlerini göstermez. Ancak dönem sonunda gelir gider farkını ortaya koyan kar ya da zarara aitkalemlerbilançoyaeklenir. Bilanço Denkliği Bilançonun varlıklar toplamı her zaman sermaye ve borçlar toplamına eşittir ve bilançonun iki tarafının dengesi sürekli olarak dengededir. İşletmenin faaliyetleri sonucundan ortaya çıkan mali karakterli olaylar bilançonun aktifini, bazen her iki tarafını, bazense sadece pasifi etkileyebilmektedir. Ancak mali olayların etkileri ne olursa olsun muhasebe denkleminde eşitlik bozulmamaktadır. 13 14 Varlıklar=18. TL Yabancı =5. Öz kaynaklar=? Bilanço Eşitliği Öz kaynaklar=varlıklar-yabancı 13.=18.-5. Varlıklar=Yabancı +Özkaynaklar 18.=5.+13. E işletmesi 1.1.21. tarihinde 5. TL nakit para ile işe başlamıştır. AKTİF I.DönenVarlıklar 1. Hazır Değerler 1 Kasa 5. E İşletmesi 1.1.21. Tarihli Kuruluş Bilançosu PASİF 5. III. Kısa Vadeli Yabancı IV. Uzun Vadeli Yabancı V. Öz kaynaklar 5. Ödenmiş Sermaye 5 Sermaye 5. 5. Toplamı 5. Toplamı 5. Yukarıdaki çizelgenin anlamı şudur: İşletme, kaynağı sermaye olan 5. TL nakit para ile faaliyete başlamıştır. 15 16 E işletmesi 15.1.21. tarihinde satıcı «A» dan 8. TL lik malı veresiye satın almıştır. E İşletmesi AKTİF I.Dönen Varlıklar 1. Hazır Değerler 1 Kasa 5. 15. Stoklar 153 Ticari Mallar 8. 15.1.21. Tarihli Kuruluş Bilançosu 5. 8. III. Kısa Vadeli Yabancı 32. Ticari Borçlar 32 Satıcılar 8. IV. Uzun Vadeli Yabancı V. Özkaynaklar 5. Ödenmiş Sermaye 5 Sermaye 5. PASİF 8. 5. Toplamı 13. Toplamı 13. İşletme, kaynağı yabancı kaynak olan 8. TL lik mal ile varlıklarını artırmıştır. 17 E işletmesi 2.1.21. tarihinde alıcı «B» ye malların tümünü 9. TL ye peşin satmıştır. E İşletmesi AKTİF I.Dönen Varlıklar 1. Hazır Değerler 1 Kasa 14. 2.1.21. Tarihli Kuruluş Bilançosu PASİF 14. III. Kısa Vadeli Yabancı 32. Ticari Borçlar 32 Satıcılar 8. IV. Uzun Vadeli Yabancı V. Özkaynaklar 5. Ödenmiş Sermaye 5 Sermaye 5. Dönem Karı 1. 8. 6. Toplamı 13. Toplamı 14. İşletmenin ticari malların azalmasına rağmen karlı satıştan dolayı özkaynakları artmıştır. 18 3
Sermaye konulması: bir işletmeyi başlatan kişi bu işletme emrine bazı değerleri verir. İşe başlamadan önce bunların saptanması gerekir. Cinsi Adedi Birim Tutar Ütü 2 13 2. Radyo 1 2 2. Müzik Seti 15 4 6. Televizyon 12 1.5 18. Fırın 2 2 4. Buzdolabı 8 1.2 9. Çamaşır Makinesi 4 1. 4. Toplam 46.2 VARLIKLAR = SERMAYE + BORÇLAR 46.2 = 46.2 + 19 2 AKTİF I.DönenVarlıklar Ticari Mallar 46.2 Ayhan Uğur un Açılış Bilançosu 46.2 III. Kısa Vadeli Yabancı IV. Uzun Vadeli Yabancı PASİF V. Özkaynaklar 46.2 Varlıklar Toplamı 46.2 Toplamı 46.2 Yukarıdaki çizelgenin anlamı şudur: İşletme, kaynağı sermaye olan 46.2 TL yi ticari mala yatırmıştır Alacaklanma, 2 adet buzdolabının tanesi 1.2 liradan veresiye sattığı varsayılırsa, bilanço temel eşitliği aşağıdaki gibi değişecektir. Varlıklar = Özsermaye + Borçlar Ticari Mal Alıcılar Sermaye Satıcılar 46.2 46.2 (-)2.4 (+) 2.4 - - 43.8 (+) 2.4 46.2 46.2 46.2 21 22 Mal Alıcılar Ayhan Uğur un Tarihli Bilançosu 43.8 2.4 Sermaye 46.2 Varlıklar Toplamı 46.2 Toplamı 46.2 Yukarıdaki tabloda veresiye satış dolayısıyla Ayhan Uğur un varlıklarının bir kısmının alacak hakkına dönüştüğü görülmektedir Borçlanma, Ayhan Uğur un fabrikadan tanesi 1. TL den 5 adet televizyon aldığı ve bedelini borçlandığı varsayıldığında bu işlemden sonra bilanço eşitliği aşağıdaki biçimde olacaktır. Varlıklar = Özsermaye + Borçlar Mal Alıcılar Sermaye Satıcılar 43.8 2.4 46.2 (+) 8. - - 8. 51.8 2.4 46.2 8. 54.2 54.2 23 24 4
Ticari Mal Alıcılar Ayhan Uğur un Tarihli Bilançosu 51.8 2.4 Sermaye Satıcılar 46.2 8. VarlıklarToplamı 54.2 Toplamı 54.2 Ayhan Uğur fabrikadan aldığı ticari mallarla varlıklarını artırmıştır. Ancak bu malları borçlanarak tedarik ettiği için pasif tarafta da aynı tutarda bir artış meydana gelmiştir. Ancak öz sermaye değil Borçlar artmış Kar edilmesi, 1. TL maliyeti olan çamaşır makinelerinden 2 adedinin 1.25 den peşinpara ile satıldığı varsayılırsa malmevcudundan1.*2= 2. TL lik bir azalma olurkenparamevcudunda1.25*2=2.5tl likbirartışolacaktır.alacakveborçlarda herhangi bir değişiklik olmadığına göre bilanço eşitliğinin sağlanabilmesi için kaynaklardakiartışınsermayebölümünekonulmasıgerekecektir. Varlıklar = Özsermaye + Borçlar Ticari Mal Alıcılar Kasa Sermaye Kar Satıcılar 51.8 2.4 46.2 8. (-) 2. - (+) 2.5-5 - 49.8 2.4 2.5 46.2 5 8. 25 54.7 54.7 26 Ticari Mal Alıcılar Kasa Ayhan Uğur un Tarihli Bilançosu 49.8 2.4 2.5 Sermaye Kar Satıcılar Görüldüğü üzere satış işleminden sonra öz sermaye 46.7 TL ye yükselmiştir. Başlangıç sermayesine göre 5 TL lik bir artış işleminin elde edilmesinin nedeni satış karından ileri gelmektedir. 46.2 5 8. Varlıklar Toplamı 54.7 Toplamı 54.7 Zarar edilmesi, söz konusu 2 adet çamaşır makinesini 1.25 TL yerine 95 TL ye satıldığı varsayılırsa; mal mevcudunda 2. TL lik bir azalma olurken kasa mevcudu 1.9 TL artacağından aktif toplamı pasif toplamından 1 TL noksan olacaktır. Bu durumda bilanço eşitliğinin sağlanabilmesi için kaynaklardaki artışın öz sermaye bölümünde indirim şeklinde gösterilmesigerekecektir. Varlıklar = Özsermaye + Borçlar Ticari Mal Alıcılar Kasa Sermaye Zarar Satıcılar 51.8 2.4 46.2 8. (-) 2. - (+) 1.9 - -1-49.8 2.4 1.9 46.2-1 8. 54.1 54.1 27 28 Ticari Mal Alıcılar Kasa Ayhan Uğur un Tarihli Bilançosu 49.8 2.4 1.9 Sermaye Zarar Satıcılar Görüldüğü üzere zararlı satış işleminden sonra sermaye 46.1 TL ye inmiş bulunmaktadır. Başlangıç sermayesine göre 1 TL lik bir azalış zarardır. Her işlemden sonra sermayenin değiştirilmesi uygun olmadığından zarar ayrı bir kalem gösterilmiştir. 46.2 (1) 8. Varlıklar Toplamı 54.1 Toplamı 54.1 29 Mali İşlemlerin Bilanço Denkliğine Etkisi İşletmenin varlık ve kaynaklarında değişiklik meydana getiren, bir başka ifadeyle parasal sonuç doğuran işlemlere mali işlem denilmektedir. Mali sonuç doğuran işlemleri dört grupta toplamak mümkündür: Bir varlığı artırırken, diğer bir varlığı azaltan işlemler. Alacak senetlerinitahsiledilmesigibi. Bir varlığı artırırken, kaynakları artıran işlemler. Borçlanarak malsatınalınmasıgibi. Bir kaynağı artırırken, diğer bir kaynağı azaltan işlemler. Uzun vadeliborcunvadesinin1yıldankısayadüşmesigibi Bir kaynağı azaltırken, varlıkları azaltan işlemler. Veresiye satın alınanmalınparasınınödenmesigibi 3 5
Z ticaret işletmesinin dönem başı bilançosunda yer alan kalemler aşağıdaki gibidir: İşletmenin dönem başı bilançosunu düzenleyiniz. Bilanço Kalemleri Tutarlar Bilanço Kalemleri Tutarlar Borç Senetleri 9 125. Kasa 1 2. Binalar 6 5. Ticari Mallar 5 4. Diğer Ticari Borçlar 5. Alacak Senetleri 4 15. Demirbaşlar 7 5. Alıcılar 3 1. Hisse Senetleri 2 25. Satıcılar 8 75. Banka Kredileri(UV) 35. I Dönen Varlıklar Kasa Hisse Senetleri Alıcılar Alacak Senetleri Ticari Mallar Dönen Varlıklar Top. II. Duran Varlıklar Binalar Demirbaşlar Duran Varlıklar Top. Z. TİCARET İŞLETMESİ 1.1.21.Tarihli Bilançosu 2. 25. 1. 15. 4. 1.1. 5. 5. 55. III. KVYK Satıcılar Borç Senetleri Diğer Tic. Borçlar KVYK Top. IV. UVYK Banka Kredileri UVYK Top. V. ÖZ KAYNAKLAR Sermaye Özkaynaklar Toplamı 75. 125. 5. 25. 35. 35. 1.5. 1.5. Varlıklar Toplamı 1.65. Toplamı 1.65. 31 32 Gelir Tablosunun Tanımı ve Şekli Gelir, Mal ve hizmet satışlarından veya faiz, kira vs. biçimde elde edilen hasılat olarak ifade edilebilir. Özkaynakları artırıcı bir etkiyesahiptir. Gider, Gelir elde etmek için ortayaçıkanvarlık tükenmeleridir ve Özkaynaklarıazaltıcı biretkiyesahiptir. Gelir tablosu bir işletmenin belli bir döneme ait faaliyet sonuçlarınıgösteren tablodur. Gelir tablosu bilanço gibi statik değil aksine belli bir dönemi kapsadığıiçindinamikbirtablodur. Bilançoda dönem karı sadece tek bir kalem olarak gösterilirken; gelir tablosundakarveyazararınadımadımnasıloluştuğugörülmektedir. Gelir Tablosu Gelir tablosu, o döneme ait ilgili gelir ve gider kalemlerinin ayrıntılı şekilde sunarak net karın yada zararın oluşmasında rol oynayangelirve giderkalemleriningösterilmesineyardımcıolur. Gelirtablosundabilançodakigibibirdenkliksöz konusudeğildir. Gelir tablosundaki tüm gelir unsurları işletmenin öz kaynaklarını artırıcı bir etkiye sahipken; tüm maliyet ve gider unsurları ise öz kaynakları azaltıcıbiretkiyesahiptir. 33 34 Gelir Tablosunun İçeriği Gelir tablosunun içeriği, gelir tablosunda yer alan unsurlardır. Bu unsurlar; Brüt satış karı veya zararı, Faaliyet karı veya zararı, Olağan kar veya zararı Dönem karı veya zararı Dönem net karı veya zararı Brüt Satış Karı veya Zararı Brüt Satış Karı veya Zararı, işletmenin iş hacmini ve bu iş hacminin gerektirdiği satış hasılatı ve satışların maliyetini gösterir. Net satışlar, satış hasılatından müşterilere yapılan iskonto, diğer indirimler ile müşterinin yaptığı iadeler düşüldükten sonraki tutardır. Net satışlardan satışların maliyeti düşüldükten sonraki brüt satış karı veyazararınaulaşılır. 35 36 6
Faaliyet Karı veya Zararı Brüt satış karı veya zararından, işletmenin faaliyetlerini yerine getirmesi için gerekli bulunan faaliyet giderleri AraştırmaGeliştirmeGiderleri, PazarlamaSatışveDağıtımGiderleri, GenelYönetimGiderleri çıkarılarak faaliyet karı veya zararına ulaşılır. Olağan Kar veya Zarar Faaliyet karı veya zararı tutarına diğer faaliyetlerden olağan gelir veya karları(iştiraklerden Temettü Gelirleri, Bağlı Ortaklıklardan Temettü Gelirleri, Faiz Gelirleri, Komisyon Gelirleri, Konusu Kalmayan Karşılıklar, Menkul Kıymet Satış Karları, Reeskont Faiz Gelirleri, Diğer Olağan Gelir ve Karlar) ilave edilir, Diğer Faaliyetlerden Olağan Gider ve Zararlar (Komisyon Giderleri, Karşılık Giderleri, Menkul Kıymet Satış Zararları, Reeskont Faiz Giderleri, Diğer Olağan Giderve Zararlar) ile FinansmanGiderleri (Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri ve Uzun Vadeli Borçlanma Giderleri)indirilerekkarveyazararbulunur. 37 38 Dönem Karı veya Zararı Dönem Net Karı veya Zararı Olağan kar veya zarar tutarına olağan dışı gelir ve karlar (Önceki Dönem Gelir ve Karlar, Diğer Olağan Dışı Gelir ve Karlar) ilave edilir. Olağan Dışı Gider ve Zararlar (Çalışmayan Kısım Gider ve Zararlar, Önceki Dönem Gider ve Zararları, Diğer Olağan Dışı Gider ve Zararlar) indirilerek dönem karı veya zararına ulaşılır. Dönem karı veya zararı tutarında o dönem karı üzerinden hesaplanarak bir sonraki dönemde ödenecek olan Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları nın düşülmesiyle Dönem Net Karı veya Zararına Ulaşılır. 39 4 Rapor Tipi Gelir Tablosu Rapor tipi gelir tablosunda tüm gelirler ve giderler sistematik olarak gruplandırılır. Gelirlerden giderler adım adım düşülür. Çeşitli kar rakamlarına ve en sonunda dönem net karına ulaşılır. Bu tablo üç bölümden oluşur. Brüt Satış Karı(Zararı) Bölümü Faaliyet Karı (Zararı) Bölümü Dönem Net Karı (Zararı) Bölümü 41 Rapor Tipi Gelir Tablosu Aİşletmesi 1.1.21..-31.12.21.. Dönemi Gelir Tablosu Tutarlar A. BRÜT SATIŞLAR X B. SATIŞİNDİRİMLERİ(-) X C. NET SATIŞLAR X D. SATIŞLARIN MALİYETİ(-) X BRÜTSATIŞ KARI VEYA ZARARI E. FAALİYETGİDERLERİ X FAALİYET KARI VEYAZARARI F. DİĞERFAALİYETLERDEN OLAĞAN GELİR VE KARLAR X G. DİĞER FAALİYETLERDENOLAĞAN GİDER VE ZARARLAR (-) X H. FİNANSMANGİDERLERİ(-) X OLAĞANKAR VEYA ZARAR İ. OLAĞANDIŞIGELİR VE KARLAR X J.OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR DÖNEM KARI VEYAZARARI K. DÖNEM KARI VE VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜKLER(-) X DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI X X X X X X 42 7
Hesap Tipi Gelir Tablosu Şeker AŞ. Gelir Tablosu(TL) 213 Brüt Satışlar 45. (-) Satışlardan İndirimler 2.2 Net Satışlar 42.8 (-) Satılan Malın Maliyeti 28. Brüt Satış Karı 14.8 (-) Faaliyet Giderleri -5.8 Faaliyet Karı 9. Faaliyet Dışı Gelirler 1. (-) Faaliyet Dışı Giderler -2.5 (-) Finansman Giderleri -1. Dönem Karı 5.9 (-) Ödenecek Vergiler -1.18 Net Kar 4.72 Giderler Genel Giderler Faiz Giderleri Komisyon Giderleri Personel Giderleri Amortismanlar Karşılıklar Diğer Giderler Mal Satış Zararları Net Kar X İşletmesinin1.1.21-31.12.21 Dönemi Gelir Tablosu Faiz Gelirleri Komisyon Gelirleri Diğer Gelirler Mal Satış Karı Net Zarar Gelirler Genel Toplam X Genel Toplam X 43 44 Hesap Tipi Gelir Tablosu Bu tablo T şeklinde hesaba benzer. Sol tarafında giderler, sağ tarafında gelirler yer alır. Bu biçimde düzenlenen gelir tablosunundiğerismide Kar-ZararCetveli dir. Eğergelirlergiderlerden fazlaise, işletmeo dönem karelde etmiş demektir. Bu fark denkleştirici unsur olarak tablonun giderler tarafına(sol tarafına)ilave edilir. Eğer giderler gelirlerden fazla ise işletme o dönem zarar etmiş demektir. Bu fark denkleştirici unsurolaraktablonungelirlertarafına(sağ tarafa) ilaveedilir. İşletmenin karlı mal satması, bilanço ile ilgili olarak aşağıdakilerdenhangisineyolaçar? a) Hemvarlıklarıhemdekaynaklarıartırır. b) Hemvarlıklarıhemdekaynaklarıazaltır. c) Varlıklarıvekaynaklarıetkilemez d) Birvarlıkazalırkendiğervarlıkartar. e) Varlıklarazaltır,kaynaklarıartırır. 45 46 Aşağıdakilerden hangisi mali tabloların amaçlarından biri değildir? a) Yöneticilerin, yatırımcıların, kredi verenlerin ve diğer ilgili kişi ve kurumlarınkararalmalarınayardımcıbilgiler sağlamak b) Varlık,kaynakyapısıvebunlardakideğişiklikleri tespitetmek c) İşletmelerinfaaliyetsonuçlarıhakkındabilgisağlamak d) Gelecekteki nakit akımlarını değerlendirmeye yararlı bilgiler ortaya koymak e) İşletmelerinpersonelalımıylailgili politikalarınayardımcıolmak. İşletmenin sahip olduğu para, bankadaki mevduat, bina gibi iktisadikıymetlerene adverilir? a) Sermaye b) Kaynak c) Borç d) Varlık e) Özsermaye 47 48 8
Üçüncükişilerinvarlıküzerindekihaklarınane adverilir? a) Sermaye b) Kaynak c) Borç d) Varlık e) Özsermaye İşletmeninsahiplerininvarlıküzerindekihaklarınane adverilir? a) Borç b) Kaynak c) Sermaye d) Varlık e) Özvarlık 49 5 Bir işletmenin belli bir tarihteki mali durumu(finansal durumu) hakkındabilgisağlayanmalitabloyane adverilir? a) Bilanço b) GelirTablosu c) SatışlarınMaliyetiTablosu d) Özkaynakdeğişim tablosu e) Fonakımtablosu Bilançoileilgiliaşağıdakiifadelerdenhangisiyanlıştır? a) Bilançoda yer alan varlıkların ve kaynakların ifade edilmesinde ulusal parabirimiesasalınır. b) Bilançocaridönemfaaliyetleringösterenbirbelgedir. c) Bilanço belli muhasebe kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine göredüzenlenir. d) Bilançoda aktiflerin gösterilmesinde likidite esası, borçların gösterilmesinde vadeesasıkabuledilir. e) Bilanço bir işletmenin belirli bir tarihteki varlıklarının, öz sermayenin ve borçlarınayrıntılıbirlistesidir. 51 52 Kasa : 15. Verilen Çek ve Ödeme Emirler: 4. Ticari Mal: 25. Birikmiş Amortismanlar: 15. Bankalar: 3. Satıcılar: 25. Taşıtlar: 5. Borç Senetleri: 18. YukarıdakibilgileregöreişletmeninözkaynağıkaçTL dir? a) 5.TL b) 52.TL c) 55.TL d) 58.TL e).tl Bilanço tarihinden itibaren bir yıl içinde tüketilmesi beklenen değerlerin yer aldığı ana hesap grubu aşağıdakilerden hangisidir? a) Kısavadeliyabancıkaynaklar b) Uzunvadeliyabancı kaynaklar c) Özkaynaklar d) Dönenvarlıklar e) Duranvarlıklar 53 54 9
İşletmenin belli bir tarihte sahip olduğu, alacakları, borçları ve öz kaynaklarınıgösterentabloyanedenir? a) Yevmiyedefteri b) Büyükdefteri c) Mizan d) Bilanço e) Fonakımtablosu Bir yıl veya işletmenin normal faaliyet döneminde paraya çevrileceği yada kullanılacağı tahmin edilen değerlerin toplandığı bilanço ana grubu aşağıdakilerden hangisidir? a) UzunVadeliYabancı b) KısaVadeliYabancı c) Öz d) DuranVarlıklar e) DönenVarlıklar 55 56 Aşağıdakilerdenhangisibilançoeşitliğiniifadeetmez? a) =DönenVarlıklar+DuranVarlıklar b) Varlık KısaVadeliYabancı=UzunVadeliYabancı +Öz c) Öz=Varlıklar ToplamYabancı d) Varlık= Öz ToplamYabancı e) DönenVarlıklar= DuranVarlıklar İşletmenin borcunu nakit olarak ödemesinin bilanço üzerindeki etkisiaşağıdakilerdenhangisidir? a) veiartırır. b) veiazaltır. c) Borç d) Varlık e) Özsermaye 57 58 Kasa Bankalar Satıcılar Ticari Mallar Demirbaşlar Kar Alacak Senetleri AÇIKEL TİCARET 31.12.21.Tarihli Bilançosu 215 8 31 17 3 Banka Kredileri Taşıtlar Borç Senetleri Hisse Senetleri Sermaye Varlıklar Toplamı 925 Toplamı 925 Bubilançodakihatalarıbelirterekbilançoyuyenidendüzenleyiniz. 9 25 5 7 I Dönen Varlıklar Kasa Banka Hisse Senetleri Alacak Senetleri Ticari Mallar Dönen Varlıklar Top. II. Duran Varlıklar Taşıtlar Demirbaşlar Duran Varlıklar Top. Z. TİCARET İŞLETMESİ 1.1.21.Tarihli Bilançosu 215 5 3 31 665 9 17 2 III. KVYK Banka Kredileri Satıcılar Borç Senetleri KVYK Top. IV. UVYK UVYK Top. V. ÖZ KAYNAKLAR Sermaye Kar Özkaynaklar Toplamı Varlıklar Toplamı 925 Toplamı 925 8 25 165 7 59 1
İşletme özkaynakları aşağıdaki durumların hangisinde azalır(zarar olur)? a) Varlıklar=Borçlar b) Varlıklar > Gelirler c) Gelirler >Giderler d) Giderler >Gelirler e) Özkaynaklar >Giderler Bilançodaki denge gözönünde tutulduğunda aşağıdaki ifadelerdenhangisidoğrudur? a) Mevcutlar+Alacaklar=Borçlar+Öz b) Sermaye =Varlıklar Borçlar c) Varlıklar = d) Varlıklar=Sermaye +Borçlar e) Hepsi 61 62 Bilanço temel denkleminden hareketle? işaretinin yerine gelmesi gereken tutarları yazınız. a) Varlıklar: 75 Borçlar: 2 Özkaynak:? b) Özkaynak : Borçlar : Varlıklar :? c) Varlıklar : 4 Borçlar :? Özkaynak: 35 İşletme özkaynakları aşağıdaki durumların hangisinde artar(kar olur)? a) Varlıklar=Borçlar b) Varlıklar > Gelirler c) Gelirler >Giderler d) Giderler >Gelirler e) Özkaynaklar >Giderler 63 64 7TLvarlıkve5TLborçileişebaşlayanbirişletme için aşağıdaki soruları cevaplayınız. a) Dönemiçindevarlıklar15TLveBorçlar 13TLazalmışsa yıl sonunda toplamsermayekaçliraolur? b) Dönem içinde varlıklar 1 TL artarken borçlar 8 TL azalmış isedönemsonunda özsermayekaçliraolur? c) Özkaynaklar 11 TL artarken varlıklar 9 TL azalmış ise borçlar kaçliraolur? d) Özkaynaklaraynıkalmış,borçlar5TLarmışiseborçlarkaç liraolur? e) Öz kaynaklar ve varlıklar aynı miktarda artmış ise borçlar ne kadarolur? Kredili mal alınması varlık ve kaynak yapısında nasıl bir hareket oluşturur. a) Varlıklarve özsermayeartar. b) Varlık kalemleri arasında karşılıklı etkileşim olduğundan varlıkvekaynaktoplamlarıdeğişmez. c) Varlıklarve borçlaraynımiktardaartar. d) Varlıklarve borçlaraynımiktardaazalır. e) Hiçbiri 65 66 11
Kaynakça Teşekkür Ederim Nalan AKDOĞAN, Orhan SEVİLENGÜL, Tek Düzen Muhasebe Sistemi Uygulaması, Gazi Kitapevi, Ankara. Orhan Sevilengül, Genel Muhasebe, Gazi Kitapevi, Ankara, 211. Orhan Sevilengül, Çözümlü Muhasebe Problemleri, Gazi Kitapevi, Ankara, 211. Abdullah Karakaya, Genel Muhasebe Ders Notları, Safranbolu, 22. Ahmet Vecdi CAN/ Sakarya Üniversitesi İİBF İşletme Bölümü Ders Notları Nalan AKDOĞAN, Nejat TENKER, Finansal Tablolar ve Mali Analiz Teknikleri, Gazi Kitapevi. CEMALCILAR, Ö., "Muhasebenin amaçlarına Ulaşmada Muhasebenin Kuramsal Yapısına Bağlılığın Gereği ve Önemi", Muhasebe ve Denetime Bakış, Ocak 23. 8 No lu TMS-Maddi, Maddi Olmayan Duran Varlıklar ile Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar IASC, International Accounting Standards Committee, International Accounting Standards 1999, London, 1999. Sağlıklı ve mutlu bir hafta geçirmeniz temennisiyle, iyi çalışmalar dilerim 67 68 12