23Q4 24Q2 24Q4 2Q2 2Q4 26Q2 26Q4 27Q2 27Q4 28Q2 28Q4 29Q2 29Q4 21Q2 21Q4 211Q2 211Q4 212Q2 212Q4 213Q2 213Q4 214Q2 214Q4 HAFTALIK RAPOR 23 Şubat 21 Makro ekonomik değişkenlerin takipteki alacaklar üzerindeki etkisi Bankacılık sektörünün toplam aktiflerinin %62.2 sini oluşturan krediler bazı dönemlerde içsel veya dışsal nedenlerle takibe düşmektedir. Ekonominin daralma gösterdiği dönemlerinde kredi hacmi de bu gelişmenin paralelinde daralırken, kullandırılan kredilerde de geri ödenememe sorunu ortaya çıkabilmektedir. Ekonominin küçülme/büyüme gösterdiği dönemlerde krediyi kullanan birey ya da firmaların gelirlerinde de öngörülemeyen değişimler yaşanabilir. Böyle bir ortamda takibe düşmesi potansiyel olan kredilerin önceden tahmin edilebilirliği, bazı risklerin etkisini hafifleteceği gibi sektörün alacağı aksiyonlar için de önemli bir unsur olacaktır. Bu haftaki raporumuzda sektörün takibe girmiş alacakları olarak bilinen TGA nın büyüme, kur, faiz ve işsizlik gibi bazı temel makroekonomik göstergelerle olan ilişkisini yakından ele alacağız. Bankacılık sektörünün aktif kalitesinin göstergelerinden biri olan takipteki alacaklar 214 yılında 36 milyar TL gerçekleşti. Takipteki kredilerin toplam içindeki ağırlıklarına bakıldığında ilk sırada 13 milyar TL ile en fazla ağırlığı olan ticari kredilerin geldiğini, bunu sırasıyla bireysel krediler ve kobi kredilerinin takip ettiğini söyleyebiliriz. Bu bağlamda, makroekonomik verilerin etkisini bireysel kredilere nispeten ticari kredilerde daha çok gördüğümüz varsayımı ile söz konusu verilerdeki değişimlerin toplam takipteki alacaklar üzerinde etkisinin önemli olacağını düşünebiliriz. Aşağıda öncelikle değişkenler arasındaki ilişkinin gücünü gösteren korelasyon matrisinden hareketle değişkenler arasındaki ilişkiye bakılmasının ardından ekonometrik modeller kurulup, söz konusu değişkenlerin (etkileyen) takipteki alacakları (etkilenen) nasıl etkilediği açıklanmaya çalışılmıştır. NOT: TGAD = Takipteki alacakların yıllık değişimi NOT: GDP = GSYH GDPD = GSYH nin yıllık değişimi 1 8 6 4 2-2 -4-6 TGA (y-y, %) GSYH (y-y,%) (sağ eksen-ters) Büyüme - TGA İlişkisi -2-1 -1-1 1 Kaynak: BDDK, Bloomberg
GSYH nin yıllık değişim oranı ile TGA arasındaki ilişkinin grafikten de anlaşıldığı gibi, ekonominin küçüldüğü dönemlerde artan işsizlik oranının da etkisi ile takipteki alacaklarda artış; ekonominin büyüdüğü dönemlerde ise takipteki alacaklarda düşüş görülüyor. Büyüme dışında kur ve faiz gibi değişkenlerin takipteki alacaklar ile olan ilişkisi incelendiğinde ise, söz konusu değişkenlerin TGA ya olan etkisinin büyüme oranı kadar büyük ve doğrudan olmadığı görüldü: Log(TGA)=14.3+.1*Log(Kur(-2))-.*Log(Faiz(-3))-.24*Log(Krediler(-1)) * Diğer değişkenler sabit tutulduğunda (faiz ve krediler), kurun 2 ay gecikmeli değeri %1 oranında arttığında (azaldığında) TGA (takipteki alacaklar) nın %.1 artması (azalması) beklenir. * Diğer değişkenler sabit tutulduğunda (kur ve krediler), faizin 3 ay gecikmeli değeri %1 oranında azaldığında (arttığında) TGA (takipteki alacaklar) nın %. azalması (artması) beklenir. Bağımlı değişkenin (etkilenen) TGA, bağımsız değişkenin (etkileyen) büyüme oranı (GSYH) olarak kurulduğu doğrusal ekonometrik model sonuçlarına göre: Log(TGA)=72.3-2.81*Log(GSYH(-1)) *Büyümenin 1 çeyrek gecikmeli değeri %1 oranında arttığında (azaldığında) TGA nın %2.8 azalması (artması) beklenir. Sonuç olarak, Türkiye ekonomisinde 28 küresel krizin etkisiyle sektörün takipteki alacakları hızla artış göstermiş, ancak krizin ardından yaşanan gelişmeler ve bankacılık sektörünün daha çok güçlenmesi ile takipteki alacaklar gerilemiştir. Türk bankacılık sektöründe takipteki alacakların önceden tahmin edilebilirliği, söz konusu kalemin sektörün kredi riskinin ölçülebilmesi ve daha sağlıklı ilerleyebilmesi açısından oldukça önem arz ediyor. Bu bağlamda, takipteki alacakların gelişimini etkileyen makroekonomik parametrelerin tespiti ve bunlar üzerinden hareketle modelleme yapılabilir olması sektörün gelişimine önemli katkıda bulunmaktadır. Kur ve faizdeki hareketlerin ekonomi üzerindeki etkisinin oldukça büyük olmasına karşın, söz konusu bu değişkenlerin takipteki alacaklar üzerindeki doğrudan etkisinin %.1 ve %. seviyelerinde olması dikkat çekmiştir. Öte yandan, büyüme ile kur başta olmak üzere söz konusu ekonomik değişkenlerin ilişkisine bakıldığında yüksek korelasyon olduğu tespit edilmiştir. Bu bağlamda kur ve faizin büyüme kanalı ile TGA yı etkilediği görülüyor. Kur ve faizdeki volatilitenin büyüme ve işsizlik üzerinde menfi bir etki yarattığını ve büyümenin 1 çeyreklik gecikme ile takipteki alacakları etkilediğini söyleyebiliriz. Yukarıda bahsettiğimiz model sonuçlarından hareketle, büyüme ile TGA arasındaki yüksek ilişkiden yola çıkılarak kur ve faizin takipteki alacaklar üzerinde doğrudan değil büyüme kanalı ile etkisi olduğunun tespit edildiğini söyleyebiliriz. Bu doğrultuda 214 yılında kur ve faizlerde yaşanan artış ile açıklanacak olan 214 yılı büyümesinin de düşeceği beklentisinin gecikmeli etkilerinin 21 yılının ilk çeyreğinde görülebileceğini düşünüyoruz. 2
Haftalık Veri Takvimi (23-27 Şubat 21) Tarih Ülke Açıklanacak Veri Önceki Beklenti 23.2.21 Türkiye Reel Kesim Güven Endeksi (Şubat) 13.2 13.4 (açıklandı) İmalat Sanayi Kapasite Kullanım Oranı (Şubat) %73.7 %72.8 (açıklandı) ABD Dallas Fed İmalat Endeksi (Şubat) -4.4. İkinci El Konut Satışları (Ocak, a-a) %2.4 -%.8 Chicago Fed Aktivite Endeksi (Ocak) -.. Almanya IFO İş Dünyası Güven Endeksi (Şubat) 16.7 17.6 24.2.21 Türkiye TCMB Toplantısı ve Faiz Kararı (Şubat) -- -- ABD Case Shiller Endeksi (Aralık, a-a) %.74 %.6 Hizmet PMI (Şubat, öncül) 4.2 4. Tüketici Güven Endeksi (Şubat) 12.9 99. Richmond Fed İmalat Endeksi (Şubat) 6 7 Euro Bölgesi TÜFE (Ocak, y-y) -%.6 -%.6 Almanya GSYH (4. çeyrek, ç-ç) %.7 %.7 Fransa İş Dünyası Güven Endeksi (Şubat) 94 9 İtalya Cari İşlemler Dengesi (Aralık) 3,482 Millyon Euro -- 2.2.21 ABD Yeni Konut Satışları (Ocak, a-a) %11.6 -%1.3 Haftalık Mortgage Başvuruları -%13.2 -- Fransa Tüketici Güven Endeksi (Şubat) 9 91 26.2.21 ABD TÜFE (Ocak, y-y) %.8 -%.1 Dayanıklı Mal Siparişleri (Ocak) -%3.3 %1.6 Haftalık İşsizlik Maaşı Başvuruları 283 Bin Kişi 29 Bin Kişi Almanya Tüketici Güven Endeksi (Mart) 9.3 9. İşsizlik Oranı (Şubat) %6. %6. Euro Bölgesi İş Dünyası Güveni (Şubat).16.24 Tüketici Güven Endeksi (Şubat) -6.7-6.7 M3 Para Arzı (Ocak, y-y) %3.6 %3.8 İtalya Tüketici Güven Endeksi (Şubat) 14. 14.2 Perakende Satışlar (Aralık, a-a) %.1 -%.1 İngiltere GSYH (4. çeyrek, ç-ç, öncül) %. %. 27.2.21 Türkiye Dış Ticaret Dengesi (Ocak) 8. Milyar Dolar. Milyar Dolar Konut Fiyat Endeksi (Aralık) 168.29 -- ABD Bekleyen Konut Satışları (Ocak, a-a) -%3.7 %2.4 Chicago PMI (Şubat) 9.4 8.3 GSYH (4. çeyrek, ç-ç, yıllıklandırılmış) %2.6 %2.1 Almanya TÜFE (Şubat, y-y, öncül) -%. -%. Fransa ÜFE (Ocak, y-y) -%2.9 -- İtalya TÜFE (Şubat, y-y, öncül) -%. -%.2 Japonya İşsizlik Oranı (Ocak) %3.4 %3.4 TÜFE (Ocak, y-y) %2.4 %2.4 Sanayi Üretimi (Ocak, y-y, öncül) %.1 -%3.2 Perakende Satışlar (Ocak, y-y) %.1 -%1.2 3
Oca.2 Tem.2 Oca.3 Tem.3 Oca.4 Tem.4 Oca. Tem. Oca.6 Tem.6 Oca.7 Tem.7 Oca.8 Tem.8 Oca.9 Tem.9 Oca.1 Tem.1 Oca.1 Eyl.9 Ara.9 Mar.1 Haz.1 Eyl.1 Ara.1 Mar.11 Haz.11 Eyl.11 Ara.11 Mar.12 Haz.12 Eyl.12 Ara.12 Mar.13 Haz.13 Eyl.13 Ara.13 Mar.14 Haz.14 Eyl.14 Ara.14 211-I 211-II 211-III 211-IV 212-I 212-II 212-III 212-IV 213-I 213-II 213-III 213-IV 214-I 214-II 214-III Ara.11 Nis.12 Ağu.12 Ara.12 Nis.13 Ağu.13 Ara.13 Nis.14 Ağu.14 Ara.14 2Ç1 2Ç3 21Ç1 21Ç3 22Ç1 22Ç3 23Ç1 23Ç3 24Ç1 24Ç3 2Ç1 2Ç3 26Ç1 26Ç3 27Ç1 27Ç3 28Ç1 28Ç3 29Ç1 29Ç3 21Ç1 21Ç3 211Ç1 211Ç3 212Ç1 212Ç3 213Ç1 213Ç3 214Ç1 214Ç3 211-I 211-II 211-III 211-IV 212-I 212-II 212-III 212-IV 213-I 213-II 213-III 213-IV 214-I 214-II 214-III TÜRKİYE Türkiye Büyüme Oranı Sektörel Büyüme Hızları (y-y, %) 1 Reel GSYH (y-y, %) 2 Sektörel Büyüme Hızları (y-y, %) 1 - -1-1 -2 1.7 1 1 - -1 Kaynak:TÜİK Harcama Bileşenlerinin Büyüme Hızları (y-y, %) Tarım Sanayi İnşaat Ticaret Ulaştırma Kaynak:TÜİK Sanayi Üretim Endeksi 4 Harcama Bileşenleri Büyüme Hızları (%) 2 Takvim Etkisinden Arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (yy, %) Mevsim ve Takvim Etkisinden Arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (a-a, %) (Sağ Eksen) 7 3 1 2 1 1 3 1-1 -3-1 - - Kaynak: TÜİK Tüketim Devlet Yatırım İhracat İthalat Kaynak: TÜİK Toplam Otomobil Üretimi Sanayi Ciro Endeksi 12 1 8 6 4 2 Toplam Otomobil Üretimi (Adet) (12 aylık Har. Ort.) 21 19 17 1 13 11 9 7 Aylık Sanayi Ciro Endeksi (21=1) Kaynak: OSD, VakıfBank Kaynak:TÜİK 4
Oca.6 Tem.6 Oca.7 Tem.7 Oca.8 Tem.8 Oca.9 Tem.9 Oca.1 Tem.1 Oca.1 Beyaz Eşya Üretimi Kapasite Kullanım Oranı 2 23 21 19 17 1 13 11 9 7 Beyaz Eşya Üretimi (Adet) 8 8 7 7 6 6 Kapasite Kullanım Oranı (%) Kaynak:Hazine Müsteşarlığı PMI Endeksi 6 4 4 3 3 PMI Imalat Endeksi Kaynak:Reuters
Oca.9 Tem.9 Oca.1 Tem.1 Oca.1 31.12.27 3..28 31.1.28 31.3.29 31.8.29 29.1.21 3.6.21 3.11.21 3.4.211 3.9.211 29.2.212 31.7.212 31.12.212 31..213 31.1.213 31.3.214 31.8.214 31.1.21 Oca. Tem. Oca.6 Tem.6 Oca.7 Tem.7 Oca.8 Tem.8 Oca.9 Tem.9 Oca.1 Tem.1 Oca.1 Oca. Tem. Oca.6 Tem.6 Oca.7 Tem.7 Oca.8 Tem.8 Oca.9 Tem.9 Oca.1 Tem.1 Oca.1 ENFLASYON GÖSTERGELERİ TÜFE ve Çekirdek Enflasyon ÜFE 14 12 1 8 6 4 2 TÜFE (y-y, %) Çekirdek-I Endeksi (y-y, %) 7.24 8.63 2 2 1 1 - ÜFE (y-y, %) 3.29 Dünya Gıda ve Emtia Fiyat Endeksi Gıda ve Enerji Enflasyonu (y-y, %) 26 24 22 2 18 16 14 12 1 UBS Emtia Fiyat Endeksi (sağ eksen) BM Dünya Gıda Fiyat Endeksi 23 21 19 17 1 13 11 9 7 2 1 1 - Gıda Enerji TÜFE Kaynak: Bloomberg Enflasyon Beklentileri Reel Efektif Döviz Kuru 8 7, 12 Ay Sonrasının Yıllık TÜFE Beklentisi (%) 24 Ay Sonrasının Yıllık TÜFE Beklentisi (%) 6.69 13 13 12 TÜFE Bazlı (23=1) 7 12 6, 6 6.42 11 11 1 116.8, 1 6
Kas.8 May.9 Kas.9 May.1 Kas.1 May.11 Kas.11 May.12 Kas.12 May.13 Kas.13 May.14 Kas.14 İŞGÜCÜ GÖSTERGELERİ İşsizlik Oranı İşgücüne Katılım Oranı 17, 16, 1, 14, 13, 12, 11, 1, 9, 8, 7, Mevsimsellikten Arındırılmış İşsizlik Oranı (%) İşsizlik Oranı (%) 3 1 49 47 4 43 41 39 37 3 İşgücüne Katılma Oranı (%) İstihdam Oranı (%) Kaynak: TÜİK Kaynak: TÜİK Kurulan-Kapanan Şirket Sayısı Kurulan-Kapanan Şirket Sayısı (Adet) 4.7 4.2 3.7 3.2 2.7 2.2 1.7 1.2 7 Kaynak: TOBB 7
Ara.4 Haz. Ara. Haz.6 Ara.6 Haz.7 Ara.7 Haz.8 Ara.8 Haz.9 Ara.9 Haz.1 Ara.1 Haz.11 Ara.11 Haz.12 Ara.12 Haz.13 Ara.13 Haz.14 Ara.14 Ara.4 Haz. Ara. Haz.6 Ara.6 Haz.7 Ara.7 Haz.8 Ara.8 Haz.9 Ara.9 Haz.1 Ara.1 Haz.11 Ara.11 Haz.12 Ara.12 Haz.13 Ara.13 Haz.14 Ara.14 DIŞ TİCARET GÖSTERGELERİ İthalat-İhracat Dış Ticaret Dengesi 2 2 1 1 İhracat (milyon dolar) İthalat (milyon dolar) -2-4 -6-8 -1-12 Dış Ticaret Dengesi (milyon dolar) Cari İşlemler Dengesi Sermaye ve Finans Hesabı 6-4 -14-24 -34-44 -4-64 -74-84 3 1-1 -3 - -7-9 -11 6 4 3 2 1-1 -2 Cari İşlemler Dengesi (12 Aylık-milyon dolar) Cari İşlemler Dengesi (milyon dolar-sağ eksen) Doğrudan Yatırımlar (12 aylık-milyon dolar) Portföy Yatırımları (12 aylık-milyon dolar) Diğer Yatırımlar(12 aylık-milyon dolar) TÜKETİM GÖSTERGELERİ Tüketici Güveni ve Reel Kesim Güveni Tüketici Güven Endeksi 1, 9, 8, 7, 6,, Reel Kesim Güven Endeksi (sağ eksen) 13 12 11 1 9 8 7 6 4 8
21 22 23 24 2 26 27 28 29 21 211 212 213 Oca.8 Tem.8 Oca.9 Tem.9 Oca.1 Tem.1 Oca.1 KAMU MALİYESİ GÖSTERGELERİ Bütçe Dengesi Faiz Dışı Denge 1 Bütçe Dengesi (12 aylık toplam-milyar TL) Faiz Dışı Denge (12 aylık-milyar TL) 7-1 47-2 37-3 27-4 17-7 -6-3 Kaynak:TCMB İç ve Dış Borç Stoku Türkiye nin Net Dış Borç Stoku 4 4 3 3 2 2 İç Borç Stoku (milyar TL) Dış Borç Stoku (milyar TL-sağ eksen) 22 2 18 16 14 12 1 8 6 4 4 3 3 2 2 1 1 Türkiye'nin Net Dış Borç Stoku/GSYH (%) 28,1 Kaynak: Hazine Müsteşarlığı Kaynak: Hazine Müsteşarlığı 9
Oca.7 Tem.7 Oca.8 Tem.8 Oca.9 Tem.9 Oca.1 Tem.1 Oca.1 Oca. Tem. Oca.6 Tem.6 Oca.7 Tem.7 Oca.8 Tem.8 Oca.9 Tem.9 Oca.1 Tem.1 Oca.1 LİKİDİTE GÖSTERGELERİ TCMB Faiz Oranı Reel ve Nominal Faiz 2 2 1 Borç Alma Faiz Oranı (%) Borç Verme Faiz Oranı (%) 2 2 1 Reel Faiz Nominal Faiz 1 1 - Kaynak:TCMB Kaynak:TCMB, VakıfBank Dünya Piyasalarında Son Açıklanan Ekonomik Göstergeler Reel Büyüme (y-y,%) Enflasyon (y-y,%) Cari Denge/GSYH* (%) Merkez Bankası Faiz Oranı (%) Tüketici Güven Endeksi ABD 2..8-2.39.2 12.9 Euro Bölgesi.9 -.6 2.37. -6.7 Almanya 1.4 -. 7.1. 1 Fransa.2 -.4-1.31. -2.4 İtalya -.49 -..99. 14. Macaristan 3.4-1.4 2.9 2.1-22.4 Portekiz.7 -.4.3. -2.8 İspanya 2. -1.3.78. -1. Yunanistan 1.7-2.8.73. -49.3 İngiltere 2.7.3-4.1. 1. Japonya -. 2.4.69.1 39.1 Çin 7.3.8 1.93.6 1.8 Rusya.7 1. 1.6 1. -- Hindistan.3.86-1.72 6.7 -- Brezilya -.24 7.14-3.61 12.2 14.2 G.Afrika 1.4 4.4 -.8.7.3 Türkiye 1.7 7.24-7.9 7.7 68.1 Kaynak: Bloomberg. *: Cari denge verileri IMF den alınmaktadır ve 213 verileridir. 1
Türkiye Makro Ekonomik Görünüm 212 213 En Son Yayımlanan Reel Ekonomi 214 Yılsonu Beklentimiz GSYH (Cari Fiyatlarla. Milyon TL) 1 41 786 1 61 1 461 64 (214 3Ç) -- GSYH Büyüme Oranı (Sabit Fiyatlarla. y-y%) 2.2 4. 1.7 (214 3Ç) 2.9 İşsizlik Oranı (%) 9.2 1. 1.7 (Kasım 214) 9.6 213 214 En Son Yayımlanan 21 Yılsonu Beklentimiz Sanayi Üretim Endeksi (y-y. %)(takvim etk.arnd) 7. 2.6 2.6 (Aralık 214) -- Kapasite Kullanım Oranı (%) 76. 74.6 72.8 (Şubat 21) - Fiyat Gelişmeleri TÜFE (y-y. %) 7.4 8.17 7.24 (Ocak 21) 6.8 ÜFE (y-y. %) 6.97 6.36 3.28 (Ocak 21) -- Parasal Göstergeler (Milyon TL) M1 22,331 21,991 2,892 (13.2.21) -- M2 91,2 1,18,46 1,42,141 (13.2.21) -- M3 9,979 1,63,11 1,89,293 (13.2.21) -- Emisyon 67,76 77,42 78,862 (13.2.21) -- TCMB Brüt Döviz Rezervleri (Milyon $) 112,2 16,314 18,218 (13.2.21) -- Faiz Oranları TCMB O/N (Borç Alma) 3. 7. 7. (2.2.21) -- TRLIBOR O/N 8. 11.27 11.2 (2.2.21) -- Ödemeler Dengesi (Milyon $) Cari İşlemler Açığı 64,68 4,836 6,816 (Aralık 214) 41, İthalat 21,661 242,223 21,833 (Aralık 214) -- İhracat 11,82 17,71 13,328 (Aralık 214) -- Dış Ticaret Açığı 99,88 84,8 8, (Aralık 214) 79,8 Borç Stoku Göstergeleri (Milyar TL) Merkezi Yön. İç Borç Stoku 43. 414.6 416.9 (Ocak 21) -- Merkezi Yön. Dış Borç Stoku 182.8 197.3 24.3 (Ocak 21) -- Kamu Net Borç Stoku 197.6 -- 177.9 (214 3Ç) -- Kamu Ekonomisi (Milyon TL) 213 Ocak 214 Ocak Bütçe Gelirleri 36,872 37,98 4,19 (Ocak 21) -- Bütçe Giderleri 3,933 36,1 36,342 (Ocak 21) -- Bütçe Dengesi,939 1,97 3,767 (Ocak 21) -- Faiz Dışı Denge 11,162 6,923 8,782 (Ocak 21) -- 11
Vakıfbank Ekonomik Araştırmalar ekonomik.arastirmalar@vakifbank.com.tr Cem Eroğlu Müdür cem.eroglu@vakifbank.com.tr 212-398 18 98 Buket Alkan Uzman buket.alkan@vakifbank.com.tr 212-398 19 3 Fatma Özlem Kanbur Uzman fatmaozlem.kanbur@vakifbank.com.tr 212-398 18 91 Bilge PEKÇAĞLAYAN Uzman bilge.pekcaglayan@vakifbank.com.tr 212-398 18 91 Sinem Ulusoy Uzman Yardımcısı sinem.ulusoy@vakifbank.com.tr 212-398 19 Elif Engin Uzman Yardımcısı elif.engin@vakifbank.com.tr 212-398 18 92 Bu rapor Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. tarafından güvenilir olduğuna inanılan kaynaklardan sağlanan bilgiler kullanılarak hazırlanmıştır. Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. bu bilgi ve verilerin doğruluğu hakkında herhangi bir garanti vermemekte ve bu rapor ve içindeki bilgilerin kullanılması nedeniyle doğrudan veya dolaylı olarak oluşacak zararlardan dolayı sorumluluk kabul etmemektedir. Bu rapor sadece bilgi vermek amacıyla hazırlanmış olup, hiçbir konuda yatırım önerisi olarak yorumlanmamalıdır. Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. bu raporda yer alan bilgilerde daha önceden bilgilendirme yapmaksızın kısmen veya tamamen değişiklik yapma hakkına sahiptir.