HİPOTEZ TESTLERİ ALIŞTIRMA SORULARI 2012 Araş.Gör. Efe SARIBAY 1) Bir kafede yaz aylarında satılan limonataların satış miktarının ortalamasının 24 lt. den az olduğu iddia edilmektedir. İddiayı test etmek amacıyla 36 günlük bir inceleme yapılmış ortalamanın 22 lt. ve standart sapmanın ise 3,5 lt. olduğu görülmüştür. Buna göre α = 0,04 önem seviyesinde gerekli hipotezleri kurup iddiayı test ederek 2) Bir hisse senedinin kapanış fiyatının varyansının daha önceki yapılan çalışmalardan 144 olduğu bilinmektedir. 25 günlük yapılan bir inceleme sonucunda hisse senedinin kapanış fiyatının ortalaması 35 olarak hesaplanmıştır. Hisse senedinin kapanış fiyatı ortalamasının 30 dan büyük olduğu iddiasını α = 0,01 önem seviyesinde iddiayı test edip 3) Bir üretici satın aldığı çelik levhaların ağırlıklarının ortalamasının 100 kg. standardına uygun olup olmadığını araştırmaktadır. Bu amaçla incelenen 24 adet levhanın ağırlıklarının ortalaması 95 kg. ve varyansı 121 olarak hesaplanmıştır. Levhaların ağırlıklarının normal dağılıma uygun olduğu varsayımı altında α = 0,02 önem seviyesinde iddiayı test edip 1
4) Çevre koruma müdürlüğü büyük bir sanayi kuruluşunun çıkardığı günlük sülfürükoksit miktarının ortalamasının belirlemek için araştırma yapmıştır. Bu miktarın kabul edilebilir ortalama olan 9 dan az olduğu iddia edilmektedir. Ölçüm fiyatları çok yüksek olduğundan sadece 9 günlük ölçümlerden bir rastgele örnek oluşturularak aşağıda verilmiştir.normal dağılış varsayımı hipotezi α = 0,10 önem seviyesinde test edip 5) Yabancı marka spor ayakkabı üreten bir işletme Ege Bölgesi ndeki Pazar payının % 30 dan fazla olduğunu iddia etmektedir. Bu amaçla yapmış olduğu bir alan araştırmasında 850 kişiden 289 kişi tarafından bu markanın tercih edildiği görülmüştür. α = 0,08 önem seviyesinde iddiayı test edip 7,3 8,3 9,4 8,9 7,4 7,5 9,3 8,8 9,6 6) Genel seçimlerde A partisinin oy oranının kaç olacağı konusunda bir araştırma yapılması isteniyor. Bu amaçla İzmir de 1000 kişi üzerinde yapılan bir kamuoyu yoklamasında 470 kişinin A partisine oy verdiği görülmüştür. A partisinin İzmir ili oy oranının % 50 ye eşit olup olmadığını α = 0,004 önem seviyesinde test edip 7) Uzun dönemde bir hisse senedinin kapanış fiyatının varyansının 2,05 seviyesinde sabitlenmesi planlanmıştır. Yapılan düzenlemelerden sonra, gün boyunca yapılan bir inceleme sonucunda hisse senedinin kapanış fiyatının ortalaması 4,05 ve standart sapması 1,77 olarak elde edilmiştir. Arzu edilen hedefe ulaşıp ulaşılmadığını α = 0,05 önem seviyesinde test edip 2
8) Bir ekmek fabrikasında günlük üretilen ekmeklerin ağırlıklarının varyansları konusunda yapılan bir çalışmada incelenen 41 ekmeğin ağırlıkları ortalaması 400gr., standart sapması ise 12 gr. olarak hesaplanmıştır. Yapılan iyileştirmeler sonucunda ekmelerin ağırlığının varyansının 300 den az olacağı beklendiğine göre, beklentinin karşılanıp karşılanmadığını 9) Ege İ.İ.B.F ve Dokuz Eylül İ.İ.B.F. okuyan öğrencilerin ALES sınavı başarıları karşılaştırılmak isteniyor. Fakültemizin öğretim üyeleri öğrencilerimizin daha başarılı olduğunu öne sürerek aşağıdaki istatistiksel bilgileri ALES sınav sonuçlarından elde ediyorlar. Buna göre öne sürülen görüşün doğruluğunu α = 0,003 önem seviyesinde test edip n x s Ege İİBF 50 70 6 DEU İİBF 70 76 7 10) Bodrum ve Marmaris in yaz ayları içerisindeki deniz suyu sıcaklıkları karşılaştırılmak isteniyor. Bu amaçla 40 günlük yapılan bir inceleme sonucunda Bodrum daki deniz suyu sıcaklık ortalaması 25 0 C, varyansı, Marmaris te yapılan 50 günlük bir inceleme sonucunda deniz suyu sıcaklığı 27 0 C, varyansı ise 25 olarak hesaplanmıştır. Deniz suyu sıcaklıklarının ortalamasının birbirine eşit olup olmadığını α = 0,05 önem seviyesinde test edip 11) Zirai bir merkezde bir gübrenin buğday üretimi üzerindeki etkisi ölçülecektir. Bunu incelemek amacıyla şansa bağlı olarak 10 toprak saha gübrelenmiş ve diğer 12 toprak saha kontrol grubu olarak gübrelenmiştir. Diğer tüm koşulların aynı olduğu bilgisi altında, gübrelenen parsellerde ortalama buğday üretimi 5,1 kg. ve standart sapma 0,36 kg bulunmuştur. Kontrol grubunda ise ortalama buğday tüketimi 4,8 kg. ve standart sapma 0,4 kg. olarak bulunmuştur. Anakütle dağılımlarının normal ve eşit varyanslı olduğu varsayımı altında kontrol grubunda ortalama buğday üretiminin gübrelenmiş parsellerden daha az olduğu iddiasını α = 0,01 önem seviyesinde test edip 3
12) Karşıyaka ve Alsancak ta şubesi bulunan pastanenin aylık tükettiği dondurma miktarları karşılaştırmak isteniyor. 12 aylık bir inceleme sonucunda Karşıyaka da satılan dondurma miktarının ortalaması 65 kg., standart sapması 5 kg., Alsancak ta ise ortalamanın 72 kg., standart sapmanın ise 6 kg olduğu görülmüştür. Anakütle dağılımlarının normal ve eşit varyanslı olduğu varsayımı altında Alsancak ta satılan dondurma miktarının ortalamasının Karşıyaka dan daha fazla olduğu iddiasını α = 0,025 önem seviyesinde test ediniz. 13) Yatılı okul eğitiminin öğrencilerin ağırlıklarında bir farklılık meydana getirip getirmediğini araştırmak amacıyla rastgele seçilen 6 öğrencinin ilk gün ağırlıkları ile 6 ay sonraki ağırlıkları aşağıdaki gibi kaydedilmiştir. Buna göre bir yıllık yatılı eğitiminin öğrencilerin ağırlıkları üzerinde herhangi bir etkisi olup olmadığını α = 0,10 önem seviyesinde test edip öğrenciler ilk gün ağırlıkları (kg.) 1 yıl sonraki ağırlıkları (kg.) 1 64 56 2 71 73 3 46 45 4 80 82 5 95 90 6 47 52 14) Piyasa yeni sürülecek olan bir tansiyon ilacının etkinliğinin araştırılmaktadır. Bu amaçla 7 tansiyon hastasının ilaç verilmeden önce ve ilaç verildikten sonra tansiyon değerleri ölçülüp aşağıdaki tabloda verilmiştir. Buna göre ilacın tansiyonu düşürmede etkili olup olmadığını yorumlayınız İlaç öncesi İlaç sonrası 14 13 15 18 15 14 19 21 15) Bir bankada ocak ve şubat aylarında yatırımcıların altın fonu alma oranları karşılaştırılmak isteniyor. Şubat ayında 250 yatırımcıdan 1 si, Mart ayından ise 325 yatırımcıdan 141 i yatırımlarını altın fonu alarak değerlendirmiştir. Buna göre Şubat ve Mart aylarında yatırımcıların altın fonunu tercih etme oranlarının birbirine eşit olup olmadığını yorumlayınız 4
) İstatistik 2 dersi başarı oranı açısından İşletme ve İktisat Bölümleri karşılaştırılmak isteniyor. Bu amaçla iktisat bölümünde okuyan istatistik 2 dersini almış 150 öğrenci seçiliyor ve 80 inin başarılı olduğu, işletme bölümünde okuyan istatistik 2 dersini almış 200 öğrenciden 120 sinin başarılı olduğu görülüyor. İşletme bölümü öğrencilerinin başarını oranının daha fazla olduğu iddiasını α = 0,10 önem seviyesinde test edip ) İMKB de işlem gören iki hisse senedinin haftalık kapanış fiyatları arasındaki değişkenlik karşılaştırılmak isteniyor. Bu amaçla A hisse senedinin 13 haftalık kapanış fiyatlarının varyansı 81, B hisse senedinin 21 haftalık kapanış fiyatının varyansı ise 65 olarak hesaplanmıştır. B hisse senedinde meydana gelen değişkenliğin A hisse senedinde meydana gelen değişkenlikten daha az olduğu iddiasını normal dağılış varsayımı altında α = 0,05 önem seviyesinde test edip 18) İki fabrikada çalışan işçilerin ücretlerinin değişkenliği karşılaştırılmak isteniyor. Bu amaçla A fabrikasından 9, B fabrikasından da 11 işçi şansa bağlı olarak seçiliyor. A fabrikasından seçilen işçi ücretlerinin standart sapması 15 TL., B fabrikasından seçilen işçilerin ücretlerinin standart sapması ise 22 TL. olarak bulunmuştur. Ücretlerin normal dağıldığı varsayımı altında her iki fabrikadaki işçilerinin ücretlerinin varyanslarının eşit olup olmadığını α = 0,10 önem seviyesinde test edip 5