Prof. Dr. Aysel ÇEL KEL stanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Devletler Özel Hukuku E. Ö retim Üyesi Prof. Dr. Cemal fianli stanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Devletler Özel Hukuku Ö retim Üyesi TÜRK M LLETLERARASI ÖZEL HUKUK MEVZUATI 13. Bas Kanunlar htilaf ve Milletleraras Usul Hukuku Milletleraras Tahkim Hukuku Vatandafll k Hukuku Yabanc lar Hukuku D fl Ticaret ve Yabanc Sermaye Hukuku lgili Milletleraras Anlaflmalar I
Yay n No : 2355 Hukuk Dizisi : 1111 13. Bas - Haziran 2010 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-276 - 7 Copyright Bu kitab n bu bas s için Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m Yay m Da t m A.fi. ye aittir. Her hakk sakl d r. Hiçbir bölümü ve paragraf k smen veya tamamen ya da özet halinde, fotokopi, faksimile veya baflka herhangi bir flekilde ço alt lamaz, da t lamaz. Normal ölçüyü aflan iktibaslar yap lamaz. Normal ve kanunî iktibaslarda kaynak gösterilmesi zorunludur. Dizgi Bask - Cilt Kapak Tasar m : Beta Bas m A.fi. : Yaz n Bas n Yay n Matbaac l k Trz.Tic.Ltd.fiti. (Sertifika No: 12028) Çiftehavuzlar Cd. Maltepe Mh. Prestij fl Merkezi No: 27/806 K:9 Zeytinburnu/ STANBUL 0212 565 01 22-0212 565 02 55 : Gülgonca Çarp k Beta BASIM YAYIM DA ITIM A.fi. Himaye-i Etfal Sokak Talas Han No. 13-15 Ca alo lu - STANBUL Tel : (0-212) 511 54 32-519 01 77 Fax: (0-212) 511 36 50 www.betayayincilik.com II
Onüçüncü Bas ya Önsöz Kitab m z n 12. Bas s A ustos-2007 de gerçeklefltirilmifl ve nüshas kalmam flt r. A ustos-2007 den bu yana Türk Milletleraras Özel Hukuk Mevzuat nda ciddi de ifliklikler olmufltur. Bu anlamda, 2675 Say l Milletleraras Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakk nda Kanun yürürlükten kalkm fl, bunun yerine 27.11.2007 T. ve 5718 S.l yeni Milletleraras Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakk nda Kanun yürürlü e girmifltir. Ayr ca, ülkemiz önceki bas m tarihinden bu yana pek çok yeni anlaflmaya taraf olmufl, yasalar ç karm fl, yasalarda de ifliklikler yapm flt r. Mesela, Türkiye 2007-A ustos undan bu yana muhtelif iki tarafl adli yard m, vize muafiyeti, sosyal güvenlik ve yat r mlar n korunmas anlaflmalar imzalam flt r. Yine Türkiye, 2007-A ustos undan bu yana nüfus ve vatandafll k, iskân, yabanc lar n çal flmas ve arazi iktisab konular nda yeni yasalar ç karm fl veya yasalarda de ifliklikler yapm flt r. A ustos-2007 den bu yana Milletleraras Özel Hukuk alan nda meydana gelen yenilik ve de ifliklikler iflbu bas ya ifllenmifltir. Okuyucular n ciddi talepleri üzerine ve özellikle okuyucuya kolayl k sa lamak üzere ülkemizin taraf oldu u ve pratikte s kl kla baflvurulan bafll ca uluslararas sözleflmelerin ve uygulama kodlar n n metinleri bu bas ya dahil edilmifltir. Bu anlamda Türkiye nin 7 Nisan 2010 Tarihli Resmi Gazete de yay nlayarak yürürlü e koydu u Milletleraras Mal Sat m na Dair Viyana Konvansiyonu, uluslararas tahkim uygulamas nda s kl kla kullan lan Milletleraras Ticret Odas Tahkim Mahkemesinin 1998 T.li Tahkim ve Uzlaflt rma Kurallar, yine ülkemizin taraf oldu u Usul Hukuku, Tahkim Hukuku, Aile Hukuku, fiahs n Hukuku, Miras Hukuku ve Borçlar Hukukuna dair çok tarafl Uluslararas Sözleflme metinlerine bu bas da yer verilmifltir. Bunun, okuyucular m za ciddi kolayl k sa layaca n düflünmekteyiz. Kitab n onüçüncü bas s Anabilim Dal m z Yard mc Doçentlerinden Dr. Kerem G RAY ve yine Anabilim Dal m zdan Dr. Emre ESEN taraf ndan yay na haz rlanm flt r. Kendilerine teflekkürlerimizi sunar z. Ayr ca, Kitab n dizgi ve bas s n büyük bir titizlik ve özveri ile gerçeklefltiren Gülgonca ÇARPIK a ve tüm bas m-yay n iflini üstlenen Beta Bas m Yay m Da t m Afi.nin de erli yönetici ve çal flanlar na teflekkürlerimizi sunar z. 13 May s 2010 Prof. Dr. Aysel ÇEL KEL Prof. Dr. Cemal fianli III
Ç NDEK LER Kanunlar htilaf ve Milletleraras Usul Hukuku ile lgili Mevzuat - Milletleraras Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakk nda Kanun... 3 - Milletleraras Tahkim Kanunu... 33 - Milletleraras Tahkim Ücret Tarifesi Yönetmeli i... 50 - Milletleraras Tahkim Ücret Tarifesi Hakk nda Tebli... 52 - Kamu Hizmetleri ile mtiyaz fiartlaflma ve Sözleflmelerinden Do an Uyuflmazl klarda Tahkim Yoluna Baflvurulmas Halinde Uyulmas Gereken lkelere Dair Kanun... 55 - Milletleraras Andlaflmalar n Yap lmas, Yürürlü ü ve Yay nlanmas ile Baz Andlaflmalar n Yap lmas için Bakanlar Kuruluna Yetki Verilmesi Hakk nda Kanun... 58 - Uluslararas Çocuk Kaç rman n Hukukî Yön ve Kapsam na Dair Kanun...63 - Nüfus Hizmetleri Kanunu ( lgili Hükümler)... 70 - Nüfus Hizmetleri Kanununun Uygulanmas na liflkin Yönetmelik ( lgili Hükümler)... 76 - Türkiye de Oturan Yabanc lar n Nüfus Kay tlar n n Tutulmas Hakk nda Yönetmelik... 100 - Evlendirme Yönetmeli i ( lgili Hükümler)... 108 - Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ( lgili Hükümler)... 115 - Tebligat Kanunu ( lgili Hükümler)... 120 - Tebligat Tüzü ü ( lgili Hükümler)... 125 - Adalet Bakanl n n Yabanc Memleketlere Gönderilecek Tebli Evrak ve Masraf ile Kendilerine Tebligat Yap lamayacak fiah slara liflkin 17 Mart 1980 Tarihli Tebli i ve Bu Tebli de De ifliklik Yapan Tebli ler... 131 - Türk Ticaret Kanunu ( lgili Hükümler)... 161 - Türk Uluslararas Gemi Sicili Kanunu... 171 V
Vatandafll k Hukuku ile lgili Mevzuat - Türkiye Cumhuriyeti Anayasas ( lgili Hükümler)... 179 - Türk Vatandafll Kanunu... 180 - Türk Vatandafll Kanununun Uygulanmas na liflkin Yönetmelik... 192 - skân Kanunu... 228 - Askerlik Kanunu ( lgili Hükümler)...241 Yabanc lar, D fl Ticaret ve Yabanc Sermaye Hukuku ile lgili Mevzuat - Türkiye Cumhuriyeti Anayasas ( lgili Hükümler)... 247 - Pasaport Kanunu... 248 - Yabanc lar n Türkiye de kamet ve Seyahatleri Hakk nda Kanun... 268 - Türkiye ye ltica Eden veya Baflka Bir Ülkeye ltica Etmek Üzere Türkiye den kamet zni Talep Eden Münferit Yabanc lar ile Topluca S nma Amac yla S n rlar m za Gelen Yabanc lara ve Olabilecek Nüfus Hareketlerine Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakk nda Yönetmelik... 276 - Muharip Yabanc Ordu Mensuplar ndan Türkiye ye ltica Edenler Hakk nda Kanun... 285 - Türk Ceza Kanunu ( lgili Hükümler)... 287 - Türk Vatandafllar Hakk nda Yabanc Ülke Mahkemelerinden ve Yabanc lar Hakk nda Türk Mahkemelerinden Verilen Ceza Mahkumiyetlerinin nfaz na Dair Kanun... 301 - Uluslararas Nitelikteki Teflekküllerin Kurulmas Hakk nda Kanun... 306 - Yabanc lar n Çal flma zinleri Hakk nda Kanun... 308 - Yabanc lar n Çal flma zinleri Hakk nda Kanununun Uygulama Yönetmeli i... 319 - Do rudan Yabanc Yat r mlarda Yabanc Uyruklu Personel stihdam Hakk nda Yönetmelik... 339 - Tababet ve fiuabat Sanatlar n n Tarz cras na Dair Kanun ( lgili Hükümler)... 346 - Türkiye Sahillerinde Nakliyat- Bahriye (Kabotaj) ve Limanlarla Kara Sular Dahilinde cra-i San at ve Ticaret Hakk nda Kanun ( lgili Hükümler)... 349 VI
- Türk Soylu Yabanc lar n Türkiye de Meslek ve Sanatlar n Serbestçe Yapabilmelerine, Kamu, Özel Kurulufl veya flyerlerinde Çal flt r labilmelerine liflkin Kanun... 351 - Sosyal Sigortalar ve Genel Sa l k Sigortas Kanunu ( lgili Hükümler)... 353 - Özel Ö retim Kurumlar Kanunu... 363 - Millî E itim Bakanl Özel Ö retim Kurumlar Yönetmeli i ( lgili Hükümler)...375 - Tebaa-i Ecnebiyenin Emlâke Mutasarr f Olmalar Hakk nda Kanun... 381 - Ecanibinin Hakk- stimlâki Kanununun Birinci Maddesinde stisna Olunan Eflhas n Emlâk ve Arazisine Mahsus Kanun... 383 - Hudutlar Dahilinde Tebaam z n Emlâkine Vaziyet Eden Devletlerin Türkiye deki Tebaalar Emlâkine Karfl Mukabele-i Bil Misil Tedabir-i ttihaz Hakk nda Kanunu... 384 - Tapu Kanunu ( lgili Hükümler)... 386 - Yabanc Sermayeli fiirketlerin Tafl nmaz Edinimine liflkin Yönetmelik...390 - Vak flar Kanunu ( lgili Hükümler)... 397 - Askerî Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu... 403 - D fl Ticaretin Düzenlenmesi Hakk nda Kanun... 417 - thalatta Haks z Rekabetin Önlenmesi Hakk nda Kanun... 419 - Ecnebi Anonim ve Sermayesi Eshama Münkasem fiirketlerle Ecnebi Sigorta fiirketleri Hakk nda Kanunu Muvakkat... 427 - Türk Paras n n K ymetini Koruma Hakk nda Kanun... 431 - Türk Paras n n K ymetini Koruma Hakk nda 32 Say l Karar... 436 - Akreditiflere liflkin Yeknesak Kural ve Uygulamalar - 2007...451 - Tahsiller Hakk nda Yeknesak Kurallar - 1995... 487 - INCOTERMS 2000 (Uluslararas Ticari Terimler)...500 - Milletleraras Ticaret Odas Tahkim Kurallar - 1998...573 - Do rudan Yabanc Yat r mlar Kanunu... 569 - Do rudan Yabanc Yat r mlar Kanunu Uygulama Yönetmeli i... 604 - Turizmi Teflvik Kanunu... 613 - Serbest Bölgeler Kanunu... 633 - Bankac l k Kanunu ( lgili Hükümler)... 641 - Petrol Kanunu ( lgili Hükümler)... 645 - Maden Kanunu ( lgili Hükümler)... 653 VII
lgili Milletleraras Sözleflmeler - Evlenme Ehliyet Belgesi Verilmesine Dair Sözleflme...657 - Uluslararas Çocuk Kaç rmalar n n Hukukî Veçheleri Hakk nda Sözleflme...663 - Nafaka Yükümlülü üne Uygulanacak Kanuna Dair Sözleflme...675 - Nafaka Alacaklar n n Yabanc Memleketlerde Tahsili ile lgili Sözleflme...682 - Nafaka Yükümlülü ü Konusundaki Kararlar n Tan nmas na ve Tenfizine liflkin Sözleflme...690 - Diplomatik liflkiler Hakk nda Viyana Sözleflmesi...700 - Konsolosluk liflkileri Hakk nda Viyana Sözleflmesi...714 - Hukuk Usulüne Dair Sözleflme...743 - Hukukî veya Ticarî Konularda Adlî ve Gayri Adlî Belgelerin Yabanc Memleketlerde Tebli ine Dair Sözleflme...752 - Hukukî veya Ticarî Konularda Yabanc Memleketlerde Delil Sa lanmas Hakk nda Sözleflme...764 - Yabanc Hukuk Hakk nda Bilgi Edinilmesine Dair Avrupa Sözleflmesi...775 - Yabanc Hukuk Hakk nda Bilgi Edinilmesine Dair Avrupa Sözleflmesine Ek Protokol...781 - Yabanc Resmi Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kald r lmas Sözleflmesi...786 - Yabanc Hakem Kararlar n n Tan nmas ve cras Hakk nda New York Sözleflmesi...792 - Devlet ve Di er Devletlerin Vatandafllar Aras ndaki Yat r m Uyuflmazl klar n n Çözümlenmesi Hakk nda Konvansiyon...798 - Milletleraras Mal Sat m na liflkin Sözleflmeler Hakk nda Birleflmifl Milletler Antlaflmas...816 VIII
KISALTMALAR BK. : Borçlar Kanunu bkz. : Bak n z C. : Cilt EfiHK. : Ecnebi Anonim ve Sermayesi Eshama Münkasem fiirketlerle Ecnebi Sigorta fiirketleri Hakk nda Kanun-u Muvakkat FSEK : Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu HUMK. : Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu K. : cra flas Kanunu K. : Kanun m. : Madde KHK. : Kanun Hükmünde Kararname MK. : Medeni Kanun MÖHUK : Milletleraras Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakk nda Kanun RG. : Resmî Gazete S. : Say s. : Sahife T. : Tarih TTK. : Türk Ticaret Kanunu Vat. K. : Vatandafll k Kanunu Vd. : ve devam Y SHK : Yabanc lar n Türkiye de kamet ve Seyahatleri Hakk nda Kanun Yön. : Yönetmelik IX