Birinci Basamakta Hasta Çocuğa Yaklaşım 1
Çocuk Sağlığında Eşitsizlikler (DSÖ verileri 1999) Yılda 10 milyon çocuk 5. yaşlarını kutlayamadan ölmektedir 2020 e kadar aynı Geri kalmış-gelişmekte olan ülkelerde mortalite oranı 10 kat fazla 50 ülkede 100/1000 ve üzerinde (10.5 milyon /Yılda) Ölüm Nedenleri Perinatal Pnömoni HIV/AİDS Malnütrisyon Kızamık Sıtma Diyare 2
İlk Görüşme Hayatı tehdit ediyor mu? Ailenin sosyal durumu? Çocuk Hasta mı? Merkeze sevk gerekiyor mu? Hayatı tehdit eden bulgular Konvülziyon Laterji/irritabilite Gülmüyor Etrafla ve Oyuncaklara karşı ilgisiz Ağızdan beslenememe Kusma 3
Öykü Ana semptomlar Öksürük,ishal,ateş,kulak Beslenme - Aşılanma durumu Tedavi Yöntemi Acil sevk Yakın izlem Evde tedavi 4
*Toplum Kökenli Pnömoni *Bronşiyolit Genel Yaklaşım Evde izlem esnasında yeterli sıvı alımı, Ateşin düşürülmesi,*ağrının azaltılması, Öksürük ilaçlarının kullanılmamalıdır. Göğüs fizyoterapinin yeri yoktur. Yatırıldığında yukarıdaki yaklaşımlara ilave olarak SaO2 ölçülmelidir. 5
Şiddetin Değerlendirilmesi (BTS rehberi2002) Hafif Şiddetli Bebekler Daha Büyük Ateş<38.5 derece SS<50/dak Hafif retraksiyonlar Ağızdan beslenebilme Ateş<38,5 derece SS<50/dak Hafif solunum sıkıntısı Kusma olmaması Ateş>38.5 derece SS>70 Orta-ağır retraksi. Burun kanadı sol. Siyanoz-apneinleme-beslenememe Ateş>38.5 derece SS>50/dak Burun kanadı sol. Siyanoz,inleme,dehid ratasyon Tedavi Uygulanacak Yer Evde;*3 ayın üstünde, *Hafif şiddette, *Ağızdan beslenebilme, *SaO2 > 92, *Ailenin yaklaşımı, *Altta yatan hastalığı olmama, Hastahanede; Yoğun Bakım Ünitesinde; 6
Antibiyotik Seçimi YAŞ >3 ay İyi izlem ORAL HAFİF ŞİDDET Kusma İshal yok Hastahaneye Gönderme Gerekçeleri Ağır şiddette (SS 70-50 /dak) Yaş-3 aydan küçük SaO2 <92 Siyanoz Beslenememe Aile ile işbirliği olamayacak koşullar 7
Tedaviyi yeniden değerlendirme kriterleri: *48 saat ve daha uzun devam eden ateş, *Giderek kötüleşme Hasta uygun ilacı almamakta! İlacı uygun dozda almamakta! Pnömoni komplikasyonları ortaya çıkmış olabilir! Allta yatan sistemik hastalıkları olabilir! kistik fibrosis -immün yetmezlik -sepsis 8
ÖNLEMLER; *Sigara içiminin engellenmesi, *Eğitim,-hekim,aile, *Aşı-H.influeza,Boğmaca,Kızamık, *Toplum Kökenli Pnömoni *Bronşiyolit 9
Bronşiyolit 2 yaş altında,< 6ay Kış aylarında-geç sonbahar-erken ilkbahar, Etken büyük olasılıkla viral (RSV-tekrarlamalar İyileşme süresi ortalama 12 gün-%10 vakada 4 hafta, Mortalite oranı < %1 Bronşiyollerin inflamasyonu sonucu ortaya çıkan klinik antitedir. DESTEKLEYİCİ Oksijen desteği- SaO2 % 92 altında Sıvı elektrolit takibi- uygunsuz ADH Buhar- yararsız Fizyoterapi- yararsız Webb MSC et al.chest physiotherapy in acute bronchiolitis Arch Dis Child 1985;60:1078 Rakshi K,et al. Management of acute bronchiolitis. Arch Dis Child 1994;71:463 10
Şiddetin Belirlenmesi SKOR 0 1 2 3 Dakika Solunum Sayısı < 30 30-45 46-60 > 60 Hışıltı Yok Ekspiryumda stetoskopla Ekspiryumda stetoskopsuz İnspiryum+ekspiryumda stetoskopsuz Retraksiyonlar Yok İnterkostal Trakeosternal Burun kanadı solunumu Genel Durum Normal Hafif huzursuz Huzursuz, Beslenmede azalma Beslenememe Bilinç değişikliği Yatırma Endikasyonları Hastalık skoru4 den büyükolanlar, 34 haftanın altında gestasyonel yaşla doğup bir yaşın altında olan hastalar, 3 aydan küçük bebekler, Radyolojik olarak atelektazinin varlığı, Altta yatan konjenital kalp hastalığı, bronkopulmoner displazi, kistik fibrozis vb. hastalık, Ciddi hastalık varlığı (Apne, siyanoz, solunum sıkıntısı,bradikardi, taşikardi, toksik genel görünüm, ağızdan beslenememe). 11
Diyare Hidrasyonun değerlendirilmesi, Ağızdan beslenmenin devamı, Özellikle anne sütü alan bebeklerde ara verilmemesi, Altta yatan hastalık durumlarının değerlendirilmesi önemlidir. Beslenme Anne sütü,ek gıdalar,vitamin Büyümenin takibi, Malnütrüsyonun araştırılması, 12
Aşılar Hepatit B, Verem aşısı DBT,polio, Hemophilusaşısı, Kızamık,kızamıkçık,kabakulak, Atlanmış aşı varsa fırsatlar değerlendirilmelidir. 13
14