GÜÇLER YAKLAŞIMI ASLIHAN NIŞANCI
Güçler yaklaşımı; Hedefe yöneliktir: Müracaatçılar hayatlarında gerçekleştirmek istedikleri hedefleri kendileri belirler. Güçleri değerlendirir: Odak nokta sorunlar ya da eksiklikler değil, kaynaklardır. Müracaatçıya, çevresindeki kaynakları fark etmesi için destek olunur. Shu bu amaçla için değerlendirme/sosyal inceleme yapar.
Güçler yaklaşımı (devam) Çevresel kaynaklara odaklanır: Her müracaatçının çevresinde yararlanabileceği kişi, grup ya da kurumlar vardır. Shu, müracaatçının bunlara erişimine yardımcı olur. Müracaatçının kendisindeki ve çevresindeki güçleri belirlemek için açık yöntemler kullanılır: Güç temelli vaka çalışmalarında güçler değerlendirmesi yapılır. Çözüm odaklı terapide ise güçler belirlenmeden önce müracaatçı hedefler belirler. Öykü dinleme yönteminde, shu sorun öyküsünü dinlerken ardındaki gücü keşfetmeye çalışır.
Güçler yaklaşımı (devam) Müracaatçı-shu ilişkisi umuduortaya çıkarmaya yöneliktir: Kendi kapasitesi ve çevresindeki ilişkiler sayesinde müracaatçının umudu arttırılır. İşbirliği esastır: Shu uzman değildir, müracaatçılar kendi hayatlarının uzmanıdırlar. Shu, yalnızca hedefin belirlenmesinde işbirlikçi ve destekçidir.
Geleneksel Sosyal İnceleme Raporu Sorun Soruna ilişkin bilgiler (kısa geçmiş) Kişisel bilgiler Suç/Ruh Sağlığı Sorunu/Madde Bağımlılığına ilişkin bilgiler Aile bilgileri Eğitim/İş durumu Özet ve Çözüm/Tedavi önerileri
İçerik Geleneksel SİR Güçler Yaklaşımının İlaveleri Sorun Soruna ilişkin bilgiler (geçmiş) Sorunun ayrıntılı tasviri Belirtilerin listesi Ruh sağlığı Baş etme yöntemleri Ne zaman ortaya çıktı, ne kadar sürdü/sürüyor Gelişim süreci Geçmiş tedavi süreci Müracaatçının dilini kullanma Sorunun istisnaları Kaynakların keşfedilmesi Müracaatçının çözüm önerisine vurgu Mucize soru İstisnalar: Sorun ne zaman ortaya çıkmıyor, ya da farklı şekillerde nasıl kendini gösteriyor? Gelecek de dahil edilir müracaatçının sorunun çözümüne dair vizyonu/hedefi ne? Kişisel bilgiler Madde Bağımlılığına ilişkin bilgiler Gelişimsel basamaklar,bilişsel özellikler Sağlık durumu Fiziksel, duygusal, cinsel istismar Yeme ve spor alışkanlıkları Kullanım şekli: ne zaman başladı sıklığı, miktarı Madde çeşidi Kumar, sigara, uyuşturucu Sonuçlar (fiziksel, sosyal, psikolojik) Fiziki, psikolojik, sosyal, manevi, ve çevresel kaynaklar Bunu nasıl yaptın? Güçlüklerle nasıl baş ettin? Yaşadıklarından neler öğrendin? Madde kullanmanın sana faydası ne? Daha az kullandığı dönemler (farklılık) Kullanmadığı dönemler (istisna) Kişisel ritüeller/aile ritüelleri madde kullanımına rağmen neler devam ediyor?
Aile bilgileri Eğitim/İş durumu Özet ve Çözüm/Tedavi önerileri Anne baba yaşı, sağlık durumu, kardeşler İlişkilerle ilgili bilgi Kültür, etnik köken Hastalık, akıl hastalığı durumları Eğitim geçmişi Mesleki geçmiş Başarılar, sorunlar, alışkanlıklar Özet ve endişelerin sıralanması Teşhis (DSM 5) Tavsiye edilen tedavi önerileri, yönlendirmeler Aile ritüelleri (yemek zamanları, tatiller, bayramlar) Rol modeller Dayanma stratejileri Önemli hikayeler Yetenek ve ilgilerin listesi Anne-babalık ve ev idaresi becerileri Sosyal yaşam becerileri Manevi hayat Detaylı öykü sorun ve teşhis arka planda Kaynakların, seçeneklerin, imkanların, istisn ve çözümlerin özeti Kaynakların nasıl kullanılabileceğine dair çalışma arkadaşlarına/meslek elemanlarına öneriler
GÜÇLER YAKLAŞIMI TEKNİKLERİ Kaynaklar Seçenekler İmkanlar Güçlü yanları ortaya çıkarma Kişisel Aile Sosyal çevre Kurumlar Mahalle/ilçe/il Şimdiye odaklı Tercihler üzerine vurgu Müracaatçı şu anda neye ulaşabiliyor? Ulaşabileceği ancak bugüne kadar kullanmadığı hangi kaynaklar var? Gelecek odaklı Hayal gücü Yaratıcılık Gelecek vizyonu Oyun Müracaatçının düşünüp de bugüne kadar denemediği neler var?
GÜÇLER YAKLAŞIMI TEKNİKLERİ (devam) İstisnalar Sorunun ortaya çıkmadığı anlar var mı? Sorunun farklılaştığı zamanlar var mı? Soruna rağmen nasıl ayakta kaldın? Bu zorluklarla nasıl mücadele ettin, nasıl dayandın? Çözümler Problem çözme üzerine değil, çözüm üretme üzerine odaklan Şu anda işe yarayan şeyler neler? Müracaatçının başarılı olduğu şeyler neler? Yapmakta olduğu ve yapmaya devam etmek istediği şeyler ne? Bir mucize olsa ne olurdu? Bu mucizenin ufak bir parçasını gerçekleştirmek için şu anda ne yapabilirsin?
GÜÇLER YAKLAŞIMI TEKNİKLERİ (devam) İstisnai durumlara dair sorular sorma Mucize sorusu Ölçme soruları Sorunun büyüklüğünü 0-10 ölçeğinde numaralandırma 0 dan büyük rakam verdiğinde, müracaatçının gücünü ortaya koyan soruları sürdür
GÜÇLER YAKLAŞIMI GÖRÜŞME TEKNİKLERİ (devam) Baş etme soruları Krizlerle nasıl baş ettiğini öğrenme Örnek: Depresyondayken başka bir güne nasıl devam ettiğini sorma.(örnek: anne-baba olma gücü) Ne daha iyi? soruları Son görüşmedenbuyanadahaiyigidenne?
Kaynaklar Graybeal, C. (2001). Strengths-Based Social Work Assessment: Transforming the Dominant Paradigm. Families in Society, 82 (3), 233-242. Şahin, F. (2001). Çözüm Odaklı Mülakat. Aile ve Toplum, 1(4).