ODTÜ Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı MART 2011
Çözümde görev almayanlar problemin bir parçası olurlar. Goethe
İÇERİK Dayanak Kavramlar Genel İlkeler Uygulamada Karşılaşılan Güçlükler ve Öneriler
DAYANAK-1 KAMU MALİ YÖNETİMİ VE KONTROL KANUNU - 5018/9. madde Kamu idareleri, kamu hizmetlerinin istenilen düzeyde ve kalitede sunulabilmesi için bütçeleri ile program ve proje bazında kaynak tahsislerini; stratejik planlarına, yıllık amaç ve hedefleri ile performans göstergelerine dayandırmak zorundadırlar.
DAYANAK-2 KAMU İDARELERİNCE HAZIRLANACAK PERFORMANS PROGRAMLARI HAKKINDA YÖNETMELİK Performans programları, idarenin program dönemine ilişkin performans hedef ve göstergelerini, performans hedeflerine ulaşmak için yürütülecek faaliyetler ile bunların kaynak ihtiyacını, idareye ilişkin mali ve mali olmayan diğer bilgileri içerecek şekilde mali hizmetler biriminin koordinasyonunda harcama yetkililerinin katılımıyla üst yönetici tarafından idare düzeyinde hazırlanır.
DAYANAK-3 PERFORMANS PROGRAMI HAZIRLAMA REHBERİ Performans programlarının yapılması aşamasında kamu idarelerine yardımcı olmak amacıyla Maliye Bakanlığınca, 5018 sayılı Kanuna dayanılarak hazırlanan bir belgedir.
KAVRAMLAR-1 Performans esaslı bütçeleme: Kaynakların kamu idarelerinin amaç ve hedefleri doğrultusunda tahsisini ve kullanılmasını sağlayan, performans ölçümü ve değerlendirmesi yaparak ulaşılmak istenen hedeflere ulaşılıp ulaşılamadığını tespit eden ve sonuçları raporlayan bir bütçeleme sistemidir. Performans programı: Bir kamu idaresinin program dönemine ilişkin performans hedeflerini, bu hedeflere ulaşmak için yürütecekleri faaliyetler ile bunların kaynak ihtiyacını ve performans göstergelerini içeren programdır.
KAVRAMLAR-2 Performans hedefi: Kamu idarelerinin stratejik planlarında yer alan amaç ve hedeflerine ulaşmak için program döneminde gerçekleştirmeyi planladıkları çıktı-sonuç odaklı hedeflerdir. Performans göstergesi: Kamu idarelerince performans hedeflerine ulaşılıp ulaşılmadığını ya da ne kadar ulaşıldığını ölçmek, izlemek ve değerlendirmek için kullanılan ve sayısal olarak ifade edilen araçlardır. Faaliyet: Belirli bir amaca ve hedefe yönelen, başlı başına bir bütünlük oluşturan, yönetilebilir ve maliyetlendirilebilir üretim veya hizmetlerdir.
GENEL İLKELER Yönetmelikte ve Performans Programı Hazırlama Rehberinde belirlenen esas ve usullere uygun olarak, Çıktı ve sonuç odaklı bir anlayışla, doğru ve güvenilir bilgiye dayalı, mali saydamlığı ve hesap verebilirliği sağlayacak şekilde, İdare düzeyinde, Her yıl hazırlanır.
AŞAMALAR-1 Kamu idarelerinin performans programını hazırlama süreci, kamu idarelerinin üst yöneticisi ve harcama yetkilileri tarafından program dönemine ilişkin öncelikli stratejik amaç ve hedeflerin, performans hedef ve göstergelerinin, faaliyetlerin ve bunlardan sorumlu harcama birimlerinin belirlenerek, en geç Mayıs ayı sonuna kadar üst yönetici tarafından harcama birimlerine yazılı olarak duyurulmasıyla başlar.
AŞAMALAR-2 Bütçe teklifleri ile birlikte Bakanlığa ve DPT ye gönderilir. Kamu idarelerinin bütçe tekliflerine ilişkin olarak Bakanlık ve DPT de yapılan bütçe görüşmelerinde değerlendirilir. Bütçe Kanun Tasarısının TBMM ye sunulmasını müteakiben Tasarıda yer alan büyüklüklere göre revize edilerek idare bütçe tasarısının görüşülmesinden en geç üç gün önce Plan ve Bütçe Komisyonunun bilgisine sunulur.
AŞAMALAR-3 Bütçe Kanunuyla belirlenen bütçe büyüklüklerine göre nihai hali verilir, Ocak ayı içinde kamuoyuna açıklanır. İlgili idarelerin internet sitelerinde yayımlanır. En geç Mart ayının on beşine kadar Bakanlığa ve Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına gönderilir.
Uygulamada Karşılaşılan Güçlükler-1 Uygulamanın getireceği aşırı yük, Veri toplama ve yönetmedeki zorluk, Performans bilgisinin bütçe tahsis kararlarında nasıl kullanılacağı hususundaki belirsizlik sisteme karşı direnç oluşturabilmektedir.
Uygulamada Karşılaşılan Güçlükler-2 Performans bilgisinin elde edilmesi ve yorumlanmasında nitelikli personelin bulunmaması, Performans bilgisini üreten veri sistemlerinin olmaması, Bilgi teknolojilerinin yeterince kullanılmaması, sistemin etkili uygulanmasını engellemektedir.
Uygulamada Karşılaşılan Güçlükler-3 İyi tasarlanmış bir veri yönetim sisteminin olmaması, Performansın ölçülmesi için çok sayıda gösterge belirlenmesi ve bu göstergelerin çıktı ve sonuçlar yerine girdilere odaklanması, Sadece performans ölçümüne odaklanılması, faaliyetlerin sonuçlarından çok sayılarının arttırılarak performansın kendisinin amaç haline getirilmesi performans ölçümünün kalitesini düşürmektedir.
Uygulamada Karşılaşılan Güçlükler-4 Performans programlarının hazırlanması ve maliyetlendirmenin nasıl yapılacağı hususunda kamu idarelerinin tatmin edici bir biçimde bilgilendirilmemesi nedeniyle, mevzuat, uygulamada NASIL sorusuna cevap verememektedir.
Uygulamada Karşılaşılan Güçlükler-5 Politikacıların, sürece etkin bir biçimde katılmaması, Politikacılar tarafından performans ölçümünün şeffaflığı sağlayan bir araç olarak görülmemesi, Bütçe harcama sürecinde performans hedeflerinin gözetilmemesi, Uygulamanın, yönetim sisteminin bir parçası haline gelmeyip kanunen zorunlu belgelerin oluşturulması ile yetinilerek sadece kağıt üzerinde kalması sonucu Sistem bürokrasi yaratan bir boyuttan öteye geçememektedir.
Öneriler Üst yönetim desteğinin sağlanması, Katılımcı bir anlayışın benimsenmesi, Performans verilerinin iç ve dış denetiminin etkin bir biçimde gerçekleştirilmesi, Veri toplama prosedürlerinin sistematik hale getirilmesi, Strateji Geliştirme Birimlerinin kapasitesinin güçlendirilmesi, Performans programı ile bütçe arasındaki bağlantının güçlendirilmesi.
SON SÖZ Günü Kurtarmayalım, Geleceği birlikte inşa edelim.
İlginiz için teşekkür ederiz.